Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu 2021-2027 IPARD Programı (IPARD III Dönemi)

ALTINCI BAŞVURU ÇAĞRI İLANI

Bu Program Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa finanse edilmektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili kuruluşu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) 12 Nisan 2025 tarihinde Altıncı Başvuru Çağrı İlanına çıkmış bulunmaktadır.

Başvuru kabulüne ilişkin bu çağrı, IPARD Programı 2021-2027 dönemi kapsamında Yerel Kalkınma Stratejisi hazırlamak isteyen Yerel Eylem Grupları tarafından destek almak üzere yapılacak başvurular ile ilgilidir.

PROGRAMIN KAYNAĞI

Faydalanıcılara uygun harcamalar karşılığında sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanından oluşturulan IPARD Programı Fonu’dur. Bu destek “kamu katkısı” olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu kamu katkısı, program çerçevesinde gerçekleşmiş uygulamalar için geri ödemesiz olarak kullandırılacaktır.

BAŞVURU YAPILACAK İLLER

IPARD III Dönemi Altıncı Başvuru Çağrı İlanı kapsamında destek almak amacıyla 81 ilden proje başvurusu yapılabilecektir.

DESTEKLENECEK TEDBİRLER VE DESTEK BÜTÇESİ

“M5-Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması-LEADER Yaklaşımı” tedbiri kapsamında başvurular kabul edilecektir.

BAŞVURU TARİHLERİ

Başvurular 2 Haziran 2025 tarihi saat 09:00’dan itibaren projenin uygulanacağı ilde bulunan TKDK İl Koordinatörlükleri ve İl İrtibat Ofislerinde kabul edilmeye başlanacaktır. 

Online Proje Başvuru Sistemi 2 Temmuz 2025 tarihi saat 18:00’de kapatılacaktır.

Başvuruların son teslim tarihi 4 Temmuz 2025, saat 18:00’dir.

Son teslim tarihinden sonra yapılacak başvurular kabul edilmeyecektir.

YEREL KALKINMA STRATEJİSİ UYGULAMA SÜRESİ

Altıncı Başvuru Çağrı İlanı kapsamında hazırlanacak başvurularda Yerel Kalkınma Stratejisi uygulama süreleri 2030 yılını kapsayacak şekilde planlanmalıdır. Ödemelerin nasıl yapılacağı ile ilgili bilgiler Başvuru Çağrı Rehberinde yer almaktadır.

ÖNEMLİ HUSUSLAR

Alınan başvuruların toplam destek tutarının çağrı için ayrılan bütçeyi aşması durumunda, IPARD Programında ilgili tedbir için belirtilen bütçenin yeterli olduğu sayıda başvuru desteklenecektir. Bölgesel denge korunarak; bütçenin dağıtımı yapılacaktır.

IPARD III PROGRAMI 2025 YILI ÇAĞRI TAKVİMİ YAYIMLANDI

TARIM VE ORMAN BAKANI YUMAKLI: “2025 YILI İÇERİSİNDE TOPLAM 188 MİLYON AVRO TUTARINDA HİBE DESTEĞİ İÇİN 5 FARKLI TEDBİRDEN BAŞVURU ÇAĞRI İLANINA ÇIKILACAK”

İLKİ NİSAN SONUNCUSU İSE EYLÜL’DE ÇIKILACAK ÇAĞRI DÖNEMLERİNDE KIRSAL ALANLARDA YAKLAŞIK 300 MİLYON AVRO TUTARINDA YATIRIMIN DAHA ÜLKE EKONOMİSİNE KAZANDIRILMASI VE BİNLERCE KİŞİYE DE YENİ İSTİHDAM SAĞLANMASI HEDEFLENİYOR

Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluşu Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından 2025 yılında çıkılacak çağrılara ilişkin takvim açıklandı. Bakan İbrahim Yumaklı, 2025 yılı içerisinde toplam 188 milyon avro tutarındaki hibe desteği için 5 farklı tedbirden başvuru çağrı ilanına çıkılacağını bildirdi.

Bakan Yumaklı, yaptığı yazılı açıklamada, TKDK’nın, Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) tarafından ortaklaşa finanse edilen IPARD Programı kapsamında, hayvansal üretimden bitkisel üretime, el sanatlarından kırsal turizme, yenilenebilir enerjiden makine parklarına kadar birçok sektörde girişimcilere hibe desteği sağladığını anımsattı.

IPARD Programı’nın 2011 yılından beri uygulandığını belirten Yumaklı, bu kapsamda bugüne kadar 25 bin 845 tesis ve projeye toplam 1,9 milyar avro hibe desteği verildiğinin altını çizdi.  Bu hibeler vesilesiyle yaklaşık 4 milyar avro tutarında yatırımın ülkeye kazandırıldığına ve 100 bini aşkın kişiye de istihdam sağlandığına dikkati çeken Yumaklı, şu bilgileri aktardı:

“Türkiye, IPARD I ve IPARD II Programları fon kullanım oranlarının başarısı bakımından AB’ye aday ülkeler arasında ilk sırada yer aldı. IPARD kapsamında en fazla desteklenen projelerin sektörel dağılımı; 13 bin 312 proje ile bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi işlenmesi ve pazarlanması, 2 bin 832 proje ile arıcılık, bin 601 proje ile süt üreten tarımsal işletmeler, bin 305 proje ile kırmızı et üreten tarımsal işletmeler ve bin 290 proje ile yenilenebilir enerji tesisleri şeklinde sıralanıyor.

Türkiye ve AB arasında yapılan görüşmeler neticesinde geçen yıl uygulanmaya başlanan IPARD III Programı’nın coğrafi kapsamı ise genişletilerek 42 ilden 81 ile yaygınlaştırılmıştı. Bu program döneminde Türkiye’nin ulusal katkı oranı yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükseltilmek suretiyle, 2024 yılından itibaren yedi yıl süreyle uygulanacak olan IPARD-III Programı’nın toplam bütçesi 555 milyon avrodan 785 milyon avroya çıkarılmıştı.

Yine bu Program döneminde, başvuru inceleme süreçlerinin hızlandırılması ve girişimcilere kolaylık sağlanması amacıyla ilk kez yıllık çağrı takvimi yayımlanmış ve geçen yıl mart ayı içerisinde kamuoyu ile paylaşılmıştı.”

5 BİN- 3 MİLYON AVRO ARALIĞINDA HİBE DESTEĞİ SAĞLANIYOR

Yumaklı, IPARD III Programı’nın 2024 yılı tüm başvuru çağrı ilanlarının, kamuoyuna duyurulan yıllık çağrı takvimi doğrultusunda tamamlandığını vurguladı.

IPARD III Programı kapsamında yatırımlara yüzde 50-75 oranlarında hibe destek sağlandığına işaret eden Yumaklı, “Desteklenen sektöre göre değişmekle birlikte desteklenecek projelerin bütçe sınırları ise 5 bin avro ile 3 milyon avro arasında değişiklik gösteriyor. TKDK tarafından kadınların ve gençlerin tarım ve kırsal alanlarda daha etkin bir şekilde yer almasını teşvik etmek ve bu kesimin ülkeye sağlayacağı ekonomik katkıyı artırmak amacıyla pozitif ayrımcılık da uygulanıyor. Bu minvalde, kadın ve gençlerin yatırımlarını öne çıkarmak için proje seçiminde ilave puan veriliyor. Genç yatırımcılar (40 yaş altı) için ek hibe oranı sağlanıyor” ifadelerini kullandı.

2025 YILINDA 188 MİLYON AVRO IPARD HİBE DESTEĞİ

Başvuru sahiplerinin projelerinin ön hazırlıklarını rahatça yapabilmeleri amacıyla TKDK tarafından 2025 yılında çıkılacak hibe çağrı ilanlarına ilişkin ‘IPARD III Programı 2025 Yılı Çağrı Takvimi’nin yayımlandığını bildiren Bakan Yumaklı, bu kapsamda 2025 yılı içerisinde toplam 188 milyon avro tutarında hibe desteği için 5 farklı tedbirden başvuru çağrı ilanına çıkılacağına dikkati çekti.

Yumaklı, çağrı ilanı takvimine ilişkin şu bilgileri paylaştı:

“İlk olarak LEADER Yaklaşımı- Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması tedbiri kapsamında nisan ayında çağrı ilanı yayımlanacak ve başvurular haziranda alınacak. Toplam destek bütçesi 50 milyon avro olacak. Çiftlik Faaliyetlerinin Geliştirilmesi ve İş Geliştirme tedbiri kapsamında haziranda ilana çıkılacak, temmuzda müracaatlar alınacak ve 42 milyon bütçe ayrılacak. Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar kapsamında ağustosta ilana çıkılıp eylülde müracaatlar alınacak ve 43 milyon avro bütçesi olacak.

Tarım-Çevre, İklim ve Organik Tarım-Biyoçeşitlilik-Toy Kuşu Popülasyonunun Geliştirmesi kapsamında yine ağustosta ilana çıkılacak, eylül-şubat döneminde başvurular alınacak ve 3 milyon avro bütçe ayrılacak.

Son olarak Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması ile ilgili Fiziki Varlıklara Yönelik Yatırımlar kapsamında ise eylülde ilana çıkılıp müracaatlar ekimde alınacak ve 50 milyon avro bütçesi olacak.

Böylelikle IPARD III Programı’nın sadece 2025 yılında çıkılacak bu çağrı dönemlerinde kırsal alanlarda yaklaşık 300 milyon avro tutarında yatırımın daha ülke ekonomisine kazandırılması ve binlerce kişiye de yeni istihdam sağlanması hedefleniyor.”

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TARIMA DAYALI YATIRIMLARIN DESTEKLENMESİ 2025 BAŞVURU DÖNEMİ UYGULAMA ESASLARI

Başvurular 24/2/2025 tarihinde başlayıp 21/4/2025 tarihi saat 23:59’da sona erecektir.

 Bu Tebliğde belirtilen tarıma dayalı ekonomik yatırım konularında hibeye esas proje tutarı; yeni tesis niteliğindeki başvurularda 20.000.000 Türk Lirası, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda 18.000.000 Türk Lirası, kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurularda 16.000.000 Türk Lirası üst limitini geçemez. Hibeye esas proje tutarı alt limiti 8.000.001 Türk Lirasıdır. Bu limitin altındaki başvurular kabul edilmez.

 Bu Tebliğde belirtilen kırsal ekonomik altyapı yatırım konularında hibeye esas proje tutarı 8.000.000 Türk Lirası üst limitini geçemez. Hibeye esas proje tutarı alt limiti 100.000 Türk Lirasıdır. Bu limitin altındaki başvurular kabul edilmez.

Başvuruların kabul edilmesi halinde; hibeye esas proje tutarının %50’sine hibe yoluyla destek verilir. Yatırımcılar hibeye esas proje tutarının %50’si oranındaki katkı payını, ayni katkıyı ve toplam tutara ait Katma Değer Vergisi (KDV)’nin tamamını kendi öz kaynaklarından temin etmekle yükümlüdürler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

1. YATIRIM KONULARI VE YATIRIM KONULARI HAKKINDA HUSUSLAR
   1. GENEL HUSUSLAR
2. Yatırım konularına ilişkin hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kapasiteler uygulama rehberinde verilen tabloda belirtilmiştir.
3. Proje uygulaması ile ilgili ulusal mevzuat gereği alınması gerekli izin, ruhsat, denetim işleri ve uygulamalarda yapılması zorunlu olan tüm işlemlerin yerine getirilmesinden yatırımcılar sorumludur. İlgili mevzuat gereği alınması gereken izin ve ruhsatlar hibe sözleşmesi ekinde; yapı kullanma izin belgesi, sistem kullanım anlaşması, ÇED raporu, çevre izin lisansı veya çevre izin belgesi, süt sağım ünitesi için deney raporu, elektrik enerjisi üretilecekse elektrik sistem kullanım anlaşması ve işletmenin faaliyete geçmesinden sonra alınabilecek izin ve ruhsatlar nihai rapor ekinde; diğer bütün izin ve ruhsatlar hibe sözleşmesi ekinde sunulmak zorundadır. Ancak, yatırımcının, ilgili mevzuat gereği alınması gereken izin ve ruhsatları ilgili kurumdan kaynaklanan sebeplerle hibe sözleşmesi aşamasında sunamaması ve bu durumu belgelendirmesi halinde, yatırımcıya, il müdürlüğünün uygun görüşü ile söz konusu belgeleri temin ederek hibe sözleşmesi imzalaması için 20 (yirmi) iş günü ek süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek süre içinde yatırımcının ilgili mevzuat gereği alınması gerekli yasal izin ve ruhsatları alamaması halinde hibe sözleşmesi imzalanmaz.
4. Hibe sözleşmesi öncesi, yatırımcının satın alma işleri ile ilgili yüklenici/tedarikçilerden kaynaklanan sorunlar nedeniyle satın alma işlemlerinin gerçekleştirilmesi için ek süre talep etmesi halinde, il müdürlüklerince yapılacak inceleme sonucu durumu uygun mütalaa edilenler için projelerin bu Tebliğde belirtilen son tamamlanma tarihlerini geçmemeleri şartı ile hibe sözleşmesi imzalaması süresine ek olarak 20 (yirmi) iş günü süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek süre içinde satın alma esaslarına uygun işlem gerçekleştirilemez ise hibe sözleşmesi imzalanmaz.

ç) Yatırımcının, alınması gerekli izin ve ruhsatlar ile satın alma işlerinin her ikisi için de ek süre talep etmesi halinde verilecek ek süre 30 (otuz) iş gününü geçemez.

4. Yatırım konuları özelinde belirtilen kapasiteler dışında projelendirilen başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
5. Canlı materyal alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
6. Kendi yürür makineler için tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılacak başvurularda;
7. Projenin bir parçası olması,
8. Projedeki zorunluluğunun belirtilmesi,
9. Tarımsal amaçlı örgütün faaliyet alanında kullanılması,
10. Tarımsal amaçlı örgüt üye sayısının en az 500 olması (Kooperatiflerde ise en az 200 ortağı bulunması),
11. Üretim kapasitesinin gerektirmesi ve kapasitesi ile uyumlu olması halinde frigorifik araç ile üretim konusuyla alakalı taşımada kullanılmak üzere pikap ve taşıma römorku alımı uygulama rehberinde belirtilen referans fiyatlar gözetilerek hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Bu başvurularda;
12. Sunulan projenin yalnızca kendi yürür makine alımını içermesi halinde proje, hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
13. İl proje değerlendirme komisyonu tarafından; sunulan proje kapsamında alınacak aracın kooperatif faaliyetlerine uygun olmadığı, kapasitesinin veya teknik özelliklerinin gereklilikten fazla olduğu kanaatine varılırsa proje reddedilir. Bu nedenle başvuru sahibinin faaliyet alanı, kapasite ve gereksinim gibi özelliklerini gözeterek proje sunması esastır.
14. İl proje yürütme birimi; il proje değerlendirme komisyonunun projeyi kabulünden sonra araçla ilgili teknik özellikleri ve gereksinimleri kontrol etmekle yükümlüdür. Uyumsuzluk tespit edilmesi durumunda projede revizyona gidilerek işlemlere devam edilir.
15. İl referans fiyat komisyonu; proje kapsamında alınacak araç için yatırımcının talep ettiği hibeye esas tutarın uygunluğunun kontrol edilmesinden (aracın teknik özellikleri göz önünde bulundurularak) sorumludur. Yatırımcının talep ettiği tutarın söz konusu araç için fazla olduğunun tespit edilmesi durumunda projede revizyona gidilerek yeni bir hibeye esas tutar belirlenir ve bu tutar üzerinden hibe sözleşmesi imzalanır.
16. Alınacak aracın fiyatının, teknik özellikleri nedeniyle uygulama rehberinde belirtilen referans fiyatın üzerinde olması durumunda referans fiyatı aşan miktar yatırımcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır.
17. Yatırımcı, kendi yürür makineye dair ulusal mevzuat gereği alınması gereken yasal izin ve ruhsatların tamamlanması sonrasında ödeme talebinde bulunabilir. Ödeme talebinin uygunluğunun kontrolü ve kabulünden il proje yürütme birimi sorumludur. Bu kapsamda il proje yürütme birimi gerek duyması halinde yatırımcıdan bilgi ve belge talep edebilir. Yatırımcı, bu bilgi ve belgeleri il müdürlüğüne sunmakla yükümlüdür.
    1. YATIRIM KONULARINA İLİŞKİN ÖZEL HUSUSLAR
18. Tarımsal üretim planlaması kapsamında yer alan illerde, tarımsal üretim planlamasında belirtilen ürünlerde sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir.
19. Tarımsal üretim planlaması kapsamında su kısıtı olmayan, mera vasfı ve kaba yem üretim potansiyeli yüksek olan ve süt havzası oluşturmak amacıyla Planlama Bölgesi illeri olarak belirlenen Amasya, Bingöl, Bitlis, Çorum, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Muş, Tokat ve Tunceli illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir.
20. Tarımsal üretim planlaması kapsamında su kısıtı olmayan, mera vasfı ve kaba yem üretim potansiyeli yüksek olan ve besi havzası oluşturmak amacıyla Planlama Bölgesi illeri olarak belirlenen Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Sivas, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir.

ç) Tarımsal üretim planlaması kapsamında kanatlı eti üretimi amaçlı yetiştiricilikte planlı üretim bölgesi olarak belirlenen Adana, Adıyaman, Amasya, Bingöl, Çorum, Elazığ, Gaziantep, Giresun, Hatay, Kilis, Kahramanmaraş, Malatya, Ordu, Osmaniye, Samsun, Sinop ve Tokat illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir.

4. Kapalı ortamda bitkisel üretim, bitkisel ürünlere yönelik yatırımlar, büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ve hayvansal ürünlere yönelik yatırımlarda, değerlendirme sonucunda uygun kabul edilen başvurularda, aldığı puana bakılmaksızın öncelikle yatırım yeri tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesinde bulunan projelere hibe desteği verilir. İlin bütçesi dahilinde uygun kabul edilen diğer projeler puan sıralaması göz önünde bulundurularak hibe desteğinden faydalandırılır. Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinin bulunduğu iller Tebliğin ekinde yer almaktadır.
5. Aynı projede farklı konular kapsamındaki ürün ya da ürün gruplarının işlenmesi ve paketlenmesine yönelik proje teklifi yapılamaz. Örneğin, sütün işlenmesine yönelik faaliyette bulunan bir işletmede meyve, sebze gibi başka bir ürünün işlenmesi ya da paketlenmesi için proje başvurusu yapılamaz. Ancak ilgili mevzuata uygun olması koşuluyla soğuk hava depolarında farklı ürün ya da ürün gruplarının depolanmasına yönelik proje başvuruları kabul edilir.
6. Tütün birim kooperatiflerinin, birliklerinin ve bunların üst birliklerinin iştigal konularında başvuruda bulunmaları halinde, Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulmasındaki şartları sağlaması koşuluyla alınan Sarmalık Kıyılmış Tütün Mamulü Üretim Tesisi Kurma Uygunluk Belgesinin mevcut tesisin yapı kullanım izni ile uyumlu olduğu kabul edilir.
7. Yatırımın sadece makine ve ekipman alımını içermesi durumunda, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16 ncı maddesine göre İmar Barışı kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Bakanlığın yetkilendirdiği kuruluşlardan 5403 sayılı Kanunda tarım arazisi olarak tanımlanan yerler dışında kalan arazilerde ve sadece mevcut yapıları belgeleme maksadıyla alınmış “Yapı Kayıt Belgesi” kabul edilecektir. Makine ve ekipman alımı yanında yapı ruhsatı gerektirmeyen inşaat işleri olması durumunda, ilgili kurumlardan alınacak yapı ruhsatının alınmasına gerek olmadığına dair resmi yazı da başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmelidir.

ğ) Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurular hariç traktör kullanımı gerektiren makine ve ekipman alımlarında başvuru sahibinin alınacak makine ve ekipmanın kullanımını sağlayacak güçte traktörü olduğuna dair ruhsat başvuru aşamasında sunulmalıdır. Yatırımcının başvuruda taahhüt etmesi şartıyla yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda ise ödeme talebinden önce ruhsat sunulmalıdır. Aksi takdirde ödeme yapılmaz.

ı) 200 adet ve daha fazla sayıda arılı kovan ile gezginci arıcılık veya 100 adet ve daha fazla sayıda arılı kovana sahip ana arı üretimi yapan üreticiler için arıcı barakası veya karavanı alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Arıcı barakası; demonte sökülüp takılabilen yapıda olmalıdır. Hibeye esas tutar arıcı barakası için 150.000 Türk Lirasını; arıcı karavanı için ise 300.000 Türk Lirasını aşamaz.

9. Yatırımcılar tarıma dayalı ekonomik yatırımlar ile kırsal ekonomik altyapı yatırımlarında hayvan yetiştiriciliğine yönelik tarımsal sabit yatırım konularında sundukları proje kapsamında kapasiteleri oranında izoleli portatif hayvan barınağı amaçlı bir adet çadır alımı için başvuru yapabileceklerdir:
10. Çadırlar tüm zeminlere (toprak, beton, kilitli taş, hatıl beton) kurulabilir olmalıdır.
11. Çadır; yan yüksekliği en az 2 metre ve orta yüksekliği en fazla 6 (altı) metre, metal aksamın tamamı demonte iskelet geçmeli (kilit) sistemli olarak imal edilmiş, bağlantılı, makaslı ve iki makas arası mesafesi en az 2 metre olan, makasları zemine çelik dübeller ile sabitlenebilen özellikte olmalıdır. Çadırın alın kısımları (ön ve arka kapılarda bulunan) gövde malzemesi ile aynı özellikte olmalıdır.
12. Dış brandası birinci kalitede en az 1100 denye ve m² ağırlığı en az 650 gram olmalıdır. Branda aksamı alev-yürümez, anti bakteriyel, UV katkılı ve su, nem, rutubet vb. olumsuz şartlardan uzun süre etkilenmeyen, astarı hava ve nem geçiren özellikte olmalıdır.
13. Bir yüzü folyolu mineral şilte yalıtım (5 cm), sudan ve nemden etkilenmeyen demontede kopma ve dağılma yapmayan termal yalıtım, bizofol hava kabarcıklı (aba) yalıtım veya yay teknolojisi ile üretilmiş 500 gr/m² keçe yalıtım malzemelerinden birisi iklim ve coğrafya şartlarına göre tercih edilmelidir.
14. Her 10 metrede 1 adet mahya baca sistemi veya metal baca havalandırması olmalıdır.
15. Traktör giriş-çıkışları için kapı bulunmalıdır.
16. Çadır ölçeklerine uygun sayıda, çadırın ön ve arka kısmında veya yan kısımlarında sineklikli branda kapaklı pencereler olmalıdır.
17. Çadır alımlarında hibeye esas yatırım bedeli 1 m² çadırın referans fiyatı (makaslı montaj dahil) 1.350 (bin üç yüz elli) Türk Lirası olarak hesaplanacaktır.
18. Kırsal ekonomik altyapı yatırımları küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik sunulan proje kapsamında 1 (bir) adet karavan alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Karavan alımı için başvuru sahibinin en az 250 (iki yüz elli) baş hayvan mevcudu olması/taahhüt etmesi ve hayvanlarını yılın belirli bir döneminde ikamet ettiği adresten farklı bir yerde uzun süreli olarak konaklattığını belgelemesi gerekmektedir. Hibeye esas tutar karavan için 300.000 Türk Lirasını aşamaz ve alınacak karavanın ok uzunluğu dahil toplam uzunluğu 5 (beş) metreyi geçemez.
19. Kırsal ekonomik altyapı yatırımlarında tarımsal amaçlı örgütler tarafından mobil olmayan hayvan gölgeliği (gölgelik file veya çelik konstrüksiyon) alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
    1. TARIMA DAYALI EKONOMİK YATIRIM KONULARI
       1. Tarımsal Ürünlerin İşlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanmasına Yönelik Yatırımlar
20. Tıbbi ve aromatik bitkilere yönelik yatırımlar
21. Başvurular için konu kodu TÜİ-A olmalıdır.
22. Tıbbi ve aromatik bitkilerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
23. Destek kapsamında olan tıbbi aromatik bitkiler: 

Adaçayı, alıç, aloe vera, altın otu, anason, aronya, aslanpençesi, aspir, biberiye, civanperçemi, çakşır, çemen, çobançantası, çörekotu, çöven, dağ çayı, defne, dereotu, devedikeni, domuz turpu, ebegümeci, ekinezya, eşek hıyarı, fesleğen, geven, goji berry, göl soğanı, gümüş düğme, hardal, haşhaş, hatmi, hint yağı, hodan, hünnap, ıhlamur, ısırgan otu, kapari/kebere, karaasma, karabuğday, karahindiba, kekik, kırmızı biber, kısa mahmut, kimyon, kişniş, kuşburnu, kuzukulağı, lavanta, maydanoz, mayıs papatyası, melek otu, Meryem ana, mersin, meyankökü, nane, nezle otu, oğul otu, öksürük otu, pelin, pire otu, rezene, safran, salep, sarı kantaron, sarımsak, sumak, şerbetçiotu, şeker otu, şevketi bostan, üzerlik otu, vanilya, yaban mersini, yağ gülü, yüksükotu, zencefil ve zerdeçaldır.

2. Bitkisel ürünlere yönelik yatırımlar
3. Başvurular için konu kodu TÜİ-B olmalıdır.
4. Bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
5. Meyve ve/veya sebze kurutma tesisi projelerinin iklimlendirme unsurlarını içermesi şarttır.
6. Zeytinyağı konusunda;
7. Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda yapılması planlanan tesisin, iki fazlı sistem üretim prosesini içermesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Zeytinyağı Tesislerinde Oluşan Atık Suların Yönetiminde Uyulması Gereken Teknik Hususlar konulu 2015/10 sayılı genelgesindeki hususlara uygun olması ön koşuldur.
8. İki fazlı tesisler için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular ya da üç fazlı tesislerin iki fazlı sisteme dönüştürülmesine yönelik kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
9. Un ve yem konularında; kapasite artırımı için depolama tesisi [çelik silo (konik/düz)] yapımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje başvurusu yapılabilir. Ancak 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle zarar gören ve afet bölgesi ilan edilen illerde un ve yem konusunda tüm niteliklerde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
10. Kütlü pamuk konusunda; sadece kütlü pamuğu lif ve çiğit olarak ayırarak çırçırlama işini yapan makinelerle çırçır randımanının yükseltilmesi amacına yönelik teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje sunulabilecektir.
11. Çayın işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak sadece Artvin, Giresun, Ordu, Rize ve Trabzon illerinde yapılacak başvurular kabul edilir.
12. Hayvansal ürünlere yönelik yatırımlar
13. Konu kodu TÜİ-C olmalıdır.
14. Alt konu bazında belirtilen istisnalar hariç hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
15. Yatırımcılar ödeme/nihai ödeme için talepte bulunduklarında; proje sonucu yapılan tesis, yürürlükte olan mevzuatla [11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu (Süt toplama merkezleri hariç), 25902 sayılı ve 10/8/2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 27/12/2011 ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ile yatırım konusuyla ilgili diğer mevzuat] uyumlu olmalıdır.
16. Yatırımcılar mevcut işletmeleri için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunmuşlarsa yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak hazırlanmış mevcut belgelerini başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemeleri gerekmektedir.
17. Bu konu başlığı altında ayrıca aşağıdaki konular da yer alır:

c.1. Kırmızı et ve kanatlı eti parçalama ile mamul madde üretimine yönelik yatırımlar

1. Sunulacak proje; sadece kırmızı etin, sadece kanatlı etinin veya kanatlı ve kırmızı etin birlikte işlendiği, parçalandığı, paketlendiği ve depolandığı tesisi içerebilir.
2. Sunulan projede parçalama tesisi; kapasite kısıtları tablosunda belirtilen kapasiteye sahip olmalıdır veya başvuru sahibi, sunduğu proje kapsamında belirtilen bu kapasite limitlerine nihai rapor aşamasında ulaşacağını taahhüt etmelidir.
3. Sunulan projede et işleme konusunda; ısıl işlem, fermentasyon, tütsüleme, tuzlama, kürleme, emülsifiye etme, olgunlaştırma, marinasyon, kurutma, ekstrakte etme, ekstrüzyon veya bunların kombinasyonlarının ilk ürüne uygulanması gerekmektedir.
4. 2. Su ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar
5. Yeni veya mevcut bir işletmede balık ve su ürünleri işleyen tesisin kurulması için inşaat işleri ile su ürünlerinin taze, soğuk/donmuş muhafazası ve/veya şoklanması için, kesme, iç organ alma, pul kazıma, yıkama, sınıflandırma, kalibrasyon/boylama, temizleme/ayıklama, sterilizasyon sistemleri için, işleme amacına (konserveleme, tütsüleme/fümeleme, salamura etme, filetolama) yönelik sistemler ile tartma, ambalajlama, paketleme, vakum paketleme ve etiketleme sistemleri için gerekli makine ve ekipman alımı hibe desteği kapsamındadır.
6. Gıda amaçlı kullanılmayan su ürünleri ile ilgili yatırım başvuruları kabul edilmez.
7. Filetolama, dondurma, tütsüleme/fümeleme, tuzlama/salamura etme, konserveleme, taze muhafaza, kurutma ve soğutma işlemleri ile marinasyon yapacak tesisler hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
8. Hamsi, alabalık, levrek ve çipura için; balık unu ve yağı üretimi yapan tesisler de hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
9. Surimi, deniz salyangozu, midye ve kurbağa bacağı gibi ürünleri işleyen tesisler de hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
10. 3. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanların derileri ile küçükbaş hayvanların yapağılarının işlenmesine yönelik yatırımlar
11. Büyükbaş ve/veya küçükbaş hayvanların derileri ile yapağılarının işlenmesine yönelik proje başvuruları yatırım yerinin organize sanayi bölgesi olması şartıyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
12. Deri işleme için yapılacak proje başvuruları, yüzülmüş ve koruma işlemleri dışında işlem görmemiş derilerin, tuzlu yaş veya kuru (hava kurusu, tuzlu kuru, don kurusu) ham olarak işlendiği yatırım tesislerini kapsamaktadır.

c.4. Süt ve süt ürünlerine yönelik yatırımlar

c.4.1. Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar

c.4.2. Süt toplama merkezleri

1. Yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
2. Hem mevcut bir süt işleme tesisi olan yatırımcılar hem de mevcut işletmesi olmadığı halde sadece süt toplama merkezleri kuracak olan yatırımcılar proje başvurusunda bulunabilirler.
3. Başvuru sahiplerinin mevcut süt işleme tesisi için kuracakları süt toplama merkezinin/merkezlerinin toplam kapasitesi mevcut işletmenin kapasite/ekspertiz raporunda belirtilen günlük süt işleme kapasitesinden fazla olamaz.
4. Süt toplama merkezlerinde çiğ sütün toplanması, süzülmesi, soğutulması ve uygun şartlar altında depolanması ön koşuldur.
5. Bu tesislerde süt; günlük toplanacaksa +8°C’den, günlük toplanmayacaksa +6°C’den yüksek olmayan sıcaklıklarda muhafaza edilmelidir.
6. Çiğ süt toplamada kullanılan tankların en az 1000 L/gün kapasitede olması, yeni olması, otomatik temizleme sistemine sahip olması, sıcak su kaynağının sağlanması, süt kamyonuna süt transferini sağlamak için entegre olmuş süt pompasına sahip olması ve tankların yüzeylerinin, “Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği” ve “Gıda Hijyeni Yönetmeliği” hükümlerine uygun, bakımlı, kolay temizlenebilir, gerektiğinde dezenfekte edilebilir olması gerekir. Ayrıca sütün kabulü sırasında değer tespiti yapacak makine ve ekipmanlar hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
7. Çiğ süt toplamada kullanılan tesisin yeri/yerleri ile tankın konacağı parselin/parsellerin mülkiyeti proje sahibine ait olmalı veya başvuruların başladığı tarihten itibaren en az 7 (yedi) yıllık kira sözleşmesi bulunmalı, başvuru sahibi bu belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemeli ve hibe sözleşmesi aşamasında noter onaylı kira sözleşmesini il müdürlüğüne sunulmalıdır. Elektrik ve su tesisatları abonelikleri başvuru sahibi adına olmalıdır.
8. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılacak başvurularda parsel/parseller ve abonelikler ortaklarının adına kayıtlı olabilir. Bu takdirde ortakların tesisin kendi adlarına kayıtlı parselde/parsellerde kurulmasına, başvuruların başladığı tarihten itibaren en az 7 (yedi) yıl süresince faaliyet göstermesine ve aboneliklerle ilgi tüm harcamaların kendilerince karşılanacağına dair rızalarının olduğu noter onaylı muvafakatname hibe sözleşmesi aşamasında il müdürlüğüne sunulmalıdır.
9. Mevcut faal işletmeler için yapılacak başvurularda, projelendirilecek süt toplama tesisi/tesisleri, işletmenin bulunduğu il sınırları içinde olmalıdır. Tüzel kişi başvurularında, tüzel kişiliğin ana sözleşmesi ve/veya tüzüklerinde bu faaliyet alanı belirtilmiş olmalıdır.

c.5.Arı ürünlerinin işlenmesine yönelik yatırımlar

Tarımsal ürünlerin depolanması

ç. Çelik silo

1. Niteliği yeni tesis olan başvurularda konu kodu TÜİ-Ç olmalıdır.
2. Mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yapılacak çelik silo başvurularında; yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon, konu kodu ise TÜİ-B olmalıdır.
3. Teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
4. Mevcut tesise ait yapı kullanma izin belgesinin başvuru ekinde sunulması gerekmektedir.
5. Çelik silo inşaatı yapı ruhsatına tabi ise yapı ruhsatı hibe sözleşmesi aşamasında sunulmalıdır.

d. Soğuk hava deposu

1. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılan başvurular hariç, soğuk hava depolarında soğutma ünitesinin yer aldığı alanlar kapasite kısıtları tablosunda belirtilen kapasitede olmalıdır.
2. Tarımsal amaçlı örgütler için üyelerinin su ürünleri yetiştiriciliği konusunda faaliyet göstermeleri halinde, üretim kapasiteleri oranında soğuk hava deposu yapımı ve buzlama makinesi alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
3. Niteliği yeni tesis olan başvurularda konu kodu TÜİ-D olmalıdır.
4. Soğuk hava deposu, mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yapılıyor ise; yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon; konu kodu ise bitkisel ürün işleyen tesisler için TÜİ-B, hayvansal ürün işleyen tesisler için TÜİ-C, su ürünleri yetiştiriciliği konusunda tarımsal amaçlı örgütlerce yapılacak tesisler için yatırım konusunun kodu SÜİ-A, SÜİ-B ya da SÜİ-C olmalıdır.
5. Soğuk hava deposu konusunda teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi, soğuk hava deposu ekipmanları ile soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
6. Yeni tesis niteliğinde yapılan başvurularda da soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımına yönelik gider kalemleri destek kapsamında yer alır.
   4. Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlar
7. Kapalı Ortamda Bitkisel Üretime Yönelik Yatırımlar
8. İklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemli modern yeni seralar; iklime bağlı çevre koşulları denetlenerek içerisinde kültür bitkileri ile bunların tohum, fide ve fidanlarının ekonomik olarak üretilmesi, yetiştirilmesi, sergilenmesi ve korunmasını olanaklı kılan, uygun bir bitki gelişimi için ideal koşulları sağlamayı ve yıl boyunca üretim yapmayı amaçlayan, üzeri ışık geçirebilen bir malzeme ile kaplı, içinde hareket edilebilen, iklimlendirme (ısıtma- soğutma-sisleme vb.), otomasyon sistemleri ve sulama sistemine sahip modern örtüaltı ünitelerini içeren tarımsal yapılardır.
9. Bu kapsamda iklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemini de içeren yeni tesis niteliğinde modern seraların yapımı ya da teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde iklimlendirme, sulama ve/veya gübreleme sistemi ile yenilenebilir enerji kullanımına yönelik başvuru yapılabilir.
10. Sera başvurularında; kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması ve kapasite artırımı niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
11. Mevcut seraların sadece enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynağından karşılanmasına yönelik başvuruda bulunulması halinde hibe başvuru formunda yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon, konu kodu ise YEÜ olmalıdır. Yenilenebilir enerji ile birlikte sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme sistemlerinin veya bu sistemlerden eksik olanın da bütçelendirilmesi halinde konu kodu TÜY-A olmalıdır.
12. Yenilenebilir enerji kullanılan seralar;
13. Yeni sera projesi başvurularında, yenilenebilir enerji kaynağı da (jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr) uygun harcama kapsamında değerlendirilir.
14. Yenilenebilir enerji kaynağı olarak güneş enerjisi kullanılan sera projelerinde; güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisinin başvuruya esas projede bulunması zorunludur.
15. Tesis/proje, elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin mevzuat hükümlerine göre projelendirilmelidir.
16. Yenilenebilir enerji kaynaklı sera başvurularında yenilenebilir enerji kaynağı jeotermal veya biyogaz ise bu kaynakların seranın sadece ısı ihtiyacını karşılaması yeterlidir.
17. Modern sera başvurularında yeni tesisler için hibe kapsamında kabul edilecek dekar başı maliyet;

S Topraklı seralarda en fazla 910.000 TL/daa

S Topraksız seralarda en fazla 1.000.000 TL/daa

S Topraksız, sislemeli, cam seralarda en fazla 1.200.000 TL/daa

S Topraksız, sislemeli ve su kültürü (Hidroponik) kullanan seralarda örtü malzemesine bakılmaksızın en fazla 1.350.000 TL/daa olmalıdır.

7. Dekar başı maliyet; sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme unsurlarının birlikte projelendirildiği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapılması durumunda dekar başı maliyetlerin %45’ini; serada eksik olan sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından her biri için %15’ini aşamaz.
8. Modern seralarda yeni tesis kapsamında yapılacak yatırımlarda yenilenebilir enerji üretim ünitesinin projelendirilmesi zorunlu değildir. Ancak yenilenebilir enerji üretimi de projelendirilmiş ise hibeye esas proje tutarı başvuru yılı için belirlenen üst limit içinde kalmak kaydı ile yenilenebilir enerji ünitesinin maliyeti, dekar başına maliyetlerin en fazla %45’ine kadar bütçelendirilebilir. Yenilenebilir enerji üretim ünitesi içermeyen ancak kamu kaynaklı jeotermal enerji kullanılacak modern seralarda bu enerjinin serada kullanımı sağlayan unsurlar dekar başı maliyetin en fazla %15’i olacak şekilde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
9. 4/7/2019 tarihli ve 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki tarımsal amaçlı seralarda ruhsat şartı aranmayacaktır. Yeni tesis kapsamında yapılacak yatırımlarda, il müdürlüğünden alınan uygun görüş ile ruhsat vermeye yetkili idarece verilecek, etüt ve projelerin fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair yazı, hibe sözleşmesi aşamasında sunulmalıdır.
10. Mevcut faal bir serada gerçekleştirilecek projelerde seranın örtüaltı kayıt sistemine kayıtlı olduğuna dair belgenin başvuru aşamasında veri giriş sitemine yüklenmesi gerekmektedir. Niteliği yeni tesis olan başvurularda ise seranın nihai rapor aşamasında örtüaltı kayıt sistemine kayıtlı olması gerekmektedir. Yatırımın niteliğine bakılmaksızın nihai rapor aşamasında seranın yürürlükte olan ulusal mevzuat hükümlerine uygun olması gerekmektedir.
11. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar
12. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-B olmalıdır.
13. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırım konusunda tarımsal üretim planlaması kapsamında tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı olduğunun Bakanlığımızca tespit edildiği 26/9/2024 tarihli ve 32674 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere Ödeme Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2024/31)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (yyyy) bendinde belirtilen havzalarda yapılacak başvurular hariç tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Yatırım yerinin Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesinde yer alması halinde ise su kısıtı olan yerlerden birinde olmasına bakılmaksızın tüm yatırım niteliklerinde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Su kısıtı olan havzalarda yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğinde yapılan başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
14. İşletmede elde edilen gübrenin depolanması için sızdırmaz bir depoya yer verilmelidir. Depo hacmi hesaplanırken 11/2/2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No: 2016/46) ile Tebliğin uygulamasına ilişkin düzenlemelerde yer alan hususlar dikkate alınacaktır.
15. Gübre deposu hesabında işletmenin mimari projede belirtilen kurulu kapasitede barındıracağı toplam hayvan sayısı esas alınır. Gübre deposu hacmi; işletmedeki ön gübre deposu, sıvı gübre deposu (varsa) ve katı gübre depo hacimlerinin toplamını ifade eder.
16. Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir.
17. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %50’sinden az olamaz. Var olan hayvan sayısı bilgisi ve/veya taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir.
18. Yatırımcının başvuru aşamasında taahhüt ettiği hayvan varlığı izleme süresi boyunca %50’nin altına düşemez ve izleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesinin en az %90’ına ulaşılması gerekmektedir. İzleme süresi boyunca ve il proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen/mevzuatta belirtilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır.
19. Tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar kapsamında sunulan projelerde ek olarak kesimhane bulunamaz, bu şekilde projelendirilmiş yatırım başvuruları reddedilir.

b.1. Damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği

1. Tesisin, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurularda başvuru aşamasında, yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda ise nihai rapor aşamasında Bakanlık Soy Kütüğü Sistemine kayıtlı olması gerekmektedir.
2. Damızlık büyükbaş hayvanlardan süt üretimi için yapılan sabit yatırım proje başvurularında sürü projeksiyonunun yer alması zorunludur. Sürü projeksiyonu, sunulan proje için taahhüt sayılır.

Damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu alanlar

1. Anaç/Sağmal Hayvan Bölmesi: Yem yolu ve yemlik dahil duraklı veya duraksız sistemde, beher hayvan başına net 10-15 m² aralığında yaşam alanı planlanmalıdır.
2. Sağımhane: Kapasiteye uygun olacak şekilde sağımhane, süt soğutma ve depolama alanı planlanmalıdır.
3. Doğumhane: Büyükbaş (Etçi ve sütçü damızlık) hayvan işletmelerinde her 25 sağmal hayvan başına 16-20 m² aralığında alan düşecek şekilde doğum bölmesi planlanmalıdır.
4. Revir: Büyükbaş (Etçi ve sütçü damızlık) hayvan işletmelerinde her 50 hayvan başına 16-20 m² aralığında alan olacak şekilde revir planlanmalıdır.
5. Buzağı bölmesi veya kulübeleri için sağmal inek sayısının en fazla %20 oranı gözetilerek buzağı başına 2-3 m² aralığında alan planlanmalıdır.
6. Genç hayvan bölmeleri toplam alanı anaç hayvanlar için ayrılan alanın en az %60’ı kadar olmalıdır. Aynı oranda gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.
7. Kapalı ahırlarda pencere alanları ve havalandırma bacaları: Kapalı ahırlarda taban alanının en az %5’i oranında pencere planlanmalıdır. İşletme çatısında ahır taban alanının en az %1’i oranında havalandırma bacaları/boşlukları planlanmalıdır.
8. İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru) bulunmalıdır.
9. Kapasiteye uygun gübre ve yem deposu olmalıdır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir.
10. Damızlık büyükbaş hayvanlardan süt üretimi için yapılacak yeni tesis başvurularında, ahır ve sabit süt sağım ünitesi birlikte projelendirilmelidir.

Damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlar

Proje içeriğinde yer verilmesi koşuluyla, beher hayvan başına en fazla 7 m² gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.

Silaj çukuru, buzağı bakım ünitesi hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan alanlardır.

Damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu ekipmanlar

1. Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı, gübre pompası.
2. Süt üretimi için; bilgisayarlı sürü yönetimine sahip sağım ünitesi veya komple sistem süt sağım ünitesi, süt soğutma ve depolama tankı (Sütü en az 2 (iki) gün depolayacak kapasitede olacaktır).
3. Sürü yönetimi için; başvuru aşamasında taahhüt edilen hayvan varlığı üzerinden belirlenen kapasiteyle orantılı; mastitis tespit cihazı, kızgınlık tespit sistemi, ineklerde doğum takip sistemi, üreme ve tohumlama takibi, muayene, aşı ve tedavi işlemleri, süt takibi sistemleri. (Sürü yönetim sistemi, komple bir yazılım ve donanım olabileceği gibi ayrı cihazların tek yazılım üzerinden izlenebileceği farklı izleme sistemlerinden oluşabilir.)
4. Yem üretimi için; yem karma (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı).
5. Otomatik suluk.

Damızlık (sığır/manda) hayvan yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

Otomatik süt sağım robotu, otonom buzağı besleme robotu, otonom yem itme robotu, otonom gübre sıyırma robotu, ısıtma ve soğutma için klimalar, hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), gübre seperatörü, sıvı gübre tankeri, havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), balya makinesi ve silaj makinesi, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, kantar hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanlar dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

b.2. Büyükbaş besi yetiştiriciliği

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar

1. Büyükbaş besi ahırı projelerinde besilik beher hayvan başına yem yolu ve yemlik dahil duraklı veya duraksız sistemde net 10-15 m² aralığında alan planlanmalıdır.
2. Büyükbaş besi işletmelerinde her 50 hayvan başına 16-20 m² aralığında revir planlanmalıdır.
3. İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru) bulunmalıdır.
4. Kapasiteye uygun gübre ve yem deposu bulunmalıdır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir.

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu ekipmanlar

1. Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı ve gübre pompası.
2. Yem üretimi için; yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı).
3. Otomatik suluk.

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

1. Hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), gübre seperatörü, balya makinesi, silaj makinesi, kantar, sıvı gübre tankeri, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, ısıtma ve soğutma için klimalar; zorunlu olmayan ekipmanlardır.
2. Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

c. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar

1. Konu kodu TÜY-C olmalıdır.
2. Bu konuda yapılacak proje başvurularında et ve süt üretimi konusunda koyun/keçi yetiştiriciliğine yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe kapsamında değerlendirilir.
3. Ayrı bölümlerde yer alması şartıyla, koyun ve keçi yetiştiriciliği aynı tesiste projelendirilebilir.
4. Sunulacak projede sürü projeksiyonu yer almalıdır. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %40’ından az olamaz. Var olan hayvan sayısı ve taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir.
5. Yatırımcının başvuru aşamasında taahhüt ettiği hayvan varlığı izleme süresi boyunca %40’ın altına düşemez ve izleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesinin en az %85’ine ulaşılması gerekmektedir. İzleme süresi boyunca ve il proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen/mevzuatta belirtilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır.
6. Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar

1. Koyun ve keçi ağılı projelerinde; yem yolu, yemlik ve hayvan servis yolları hariç beher hayvan başına en az 2 m², en fazla 3 m² alan, her 10 hayvan başına en az 2,5 m² alan düşecek şekilde doğum bölmesi, her 50 hayvan başına en az 2 m² alan düşecek şekilde revir bölmesi, koyun/keçi için ayrılan alanın en az %60’ı kadar kuzu/oğlak bölmesi ve işletme veya ağıl girişlerinde dezenfeksiyon alanı planlanmalıdır. Entansif küçükbaş hayvancılık tesislerinde gerek görülürse, yaşam alanı kadar da gezinti alanı projelendirilebilir.
2. Kapasitesi 500 baştan büyük olan başvurularda yıkama ünitesi planlanması zorunlu olup daha az kapasitedeki işletmeler için isteğe bağlı bütçelendirilebilir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlar

Yem deposu, gübre deposu, soğutma sistem odası ve kapasitesi 500 baştan küçük olan proje başvurularında yıkama ünitesi yapımı isteğe bağlı olup zorunlu olmayan alanlardır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu ekipmanlar

Kapasitesi 500 baştan büyük olan proje başvurularında; otomatik suluk, seyyar/sabit süt sağım ünitesi ve süt soğutma tankı zorunlu ekipmanlar olup bu ekipmanlar, daha az kapasitedeki işletmeler için isteğe bağlı bütçelendirilebilir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

Gübre sıyırıcı, gübre karıştırıcı, gübre pompası, süt soğutma ve depolama tankı (sütü en az 2 (iki) gün depolayacak kapasitede), yemlik, kantar, yem kırma-ezme makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, balya makinesi, silaj makinesi, koyun kırkma makinesi ile kapasitesi 500 baştan küçük olan proje başvurularında; otomatik suluk, süt soğutma tankı ve seyyar/sabit süt sağım ünitesi zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

ç. Kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar

1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-Ç olmalıdır.
2. Bu konuda yapılacak proje başvurularında, üretim planlaması kapsamında kanatlı eti üretimi amaçlı yetiştiricilikte planlı üretim bölgesi olarak belirlenen illerde kanatlı eti üretimine yönelik başvurular dışında sadece kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe kapsamında değerlendirilir.
3. Uygulama rehberinde verilen kapasite tablosunda belirtilen kapasiteler dışında projelendirilmiş başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
4. Kültür mantarı üretimine yönelik yatırımlar
5. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-D olmalıdır.
6. Kültür mantarı konusunda tüm yatırım niteliklerindeki kapalı ortamda bitkisel üretim tesislerine yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
7. Kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırımlar mantar üretim tesisi ve bu tesisin kapasitesine uygun kompost hazırlama ünitesi ile birlikte projelendirilebileceği gibi sadece mantar üretim tesisi olarak da projelendirilebilir.
8. Yeni tesis olarak tek başına kompost hazırlama ünitesine hibe desteği verilmez. Ancak mevcut bir mantar üretim tesisi için yapılacak kompost hazırlama ünitesi için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunulabilir.
9. Kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırımlarda;
10. İnşaat giderleri,
11. Ranza sistemi,
12. Isıtma ve soğutma için yüksek watt gücüne sahip klimalar,

ç) Havalandırma fanları,

4. Soğutma ve nemlendirmeyi sağlayan petekler,
5. Sisleme makinesi,
6. Zaman ayarlı aydınlatma sağlayan elektrik ünitesi,
7. Su basımı için su motor ve pompa düzeneği,

ğ) Termometre ve kompost ölçümünü sağlayan çubuk termometre cihazları,

ı) Paketleme ünitesi,

hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.

5. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar
6. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar konusunda Tebliğin ekinde belirtilen illerde yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğinde yapılan başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. Diğer illerde tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
7. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-E olmalıdır.
8. Faal kesimhanelerinin parçalama ve paketleme ünitesi için proje başvurusunda bulunulabilir. Bu durumda konu kodu TÜİ-C (Hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması) olmalıdır. Sunulan projeler, sakatat temizleme ve/veya işleme, et parçalama, ambalajlama ve/veya paketleme ile depolama ünitelerini içermelidir.
9. Sunulan projelerde; kasaplık büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kesimini takiben etlerin ve sakatatların içerisinde muhafaza edileceği, üretim kapasitesiyle orantılı soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesinin bulunması zorunludur. Soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesi, tesisin yapılacağı parselde yer alması ve tesis ile bir bütünlük arz etmesi halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
10. Kanatlı hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar
11. Kanatlı kesimhanelerine yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
12. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-F olmalıdır.
13. Kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki proje uygulamalarının sonunda, uygulama rehberinde belirtilen kapasitelere sahip olması gerekmektedir.
14. Sunulan projelerde; kasaplık kanatlı hayvanların kesimini takiben etlerin ve sakatatların içerisinde muhafaza edileceği, üretim kapasitesiyle orantılı soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesinin bulunması zorunludur. Soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesi, tesisin yapılacağı parselde yer alması ve tesis ile bir bütünlük arz etmesi halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
15. Faal kanatlı kesimhanelerinin parçalama ve paketleme ünitesi için proje başvurusunda bulunulabilir. Bu durumda konu kodu TÜİ-C (Hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması) olmalıdır. Sunulan projeler, sakatat temizleme ve/veya işleme, et parçalama, ambalajlama ve/veya paketleme ile depolama ünitelerini içermelidir.
    4. Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlara İlişkin Özel Hususlar
16. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda, projenin sadece makine ve ekipman alımını içermesi durumunda mevcut/faal olan işletmenin bu uygulama esaslarında belirtilen zorunlu alan ve/veya makine ve ekipman kriterlerine haiz olması gerekmez. Ancak proje tamamlandığında alınması gereken yasal izin ve ruhsatlardan yatırımcı sorumludur.
17. Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvanların etlerinin işlenmesinde hammadde karkas ettir.
18. Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı hayvan ve örtüaltı yetiştiriciliğine yönelik yatırım konularında yapılacak tesislerin; Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliğinde (Tebliğ No: 2016/46) yer alan kapasite ve yapım standartlarına; ayrıca Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından 9/7/2015 tarihli ve 24239 sayılı yazı ile il müdürlüklerine gönderilen 2015/13 No.lu talimatta belirtilen ticari etlik ve yumurtacı kanatlı işletmelerin biyogüvenlik talimatına uygun olması gerekmektedir.
    4. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kullanımına Yönelik Yatırımlar
19. Bu başvurularda konu kodu YEÜ olmalıdır.
20. Tebliğ kapsamındaki tüm yatırım konularında kapasite artırımı ya da teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapılan proje sadece yenilenebilir enerji üretimi konusunda bütçelendirilmişse konu kodu YEÜ olmalıdır. Yenilenebilir enerji ile birlikte makine ve ekipman alımı ile inşaat işlerinin de bütçelendirilmesi halinde ise konu kodu; yatırım konusunun kodu (TÜİ-B, TÜİ-C, TÜY-A, TÜY-B vb.) olmalıdır.
21. Tebliğde yer alan yatırım konularıyla uygunluk gösteren işletmeler, tesisin öz tüketimine ait elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla yenilenebilir enerji tesislerinin kurulumu için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapabilirler.

ç) Yenilenebilir enerji kullanılacak bütün yatırım konularında yenilenebilir enerji üretimi mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak tesisin kapasite/ekspertiz raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini, en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi halinde hibe desteğinden faydalandırılır.

4. Elde edilen enerjinin, mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak tesisteki enerji ihtiyacının %110’unu aşması durumunda elde edilen toplam enerji ile tesiste ihtiyaç duyulan enerji oranlanarak hibe ödemesi yapılır. Bu oranların dışında kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanır.
5. Kurulu güç; mevcut trafo üzerinden değil işletmeye ait kapasite/ekspertiz raporundaki mevcut makinelerin çalışma süreleri ve güçleri üzerinden hesaplanır.
6. Tesise ait son enerji faturaları ile makine ekipmanların aktif çalışma süreleri il müdürlüğü tarafından kapasite/ekspertiz raporunun teyidinde kullanılabilir.
7. Elde edilen enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şarttır.

ğ) Başvuru sahipleri için lisanssız elektrik üretimi yatırımlarında yapılması gereken ilk iş; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun alınmasıdır. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, hibe sözleşmesi aşamasında; bağlantı ve sistem kullanım anlaşması nihai raporda sunulmalıdır (Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu; ilgili dağıtım şirketinin teknik değerlendirme sonucu projeye olumlu görüş vermesidir. Bu mektupta bağlantı noktası, hat mesafesi ve hattın türü gibi maliyet ve bütçe belirleyecek bilgiler yer almaktadır.).

ı) Jeotermal enerji kaynağı için kiralama yapılabilir. Kiralama süresi başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yılı kapsamalıdır. Kiralama bedeli ise hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. Tesisin bulunduğu parselde yer alan jeotermal nakil hattı hibe desteği kapsamında olup parsel dışındaki nakil hattı hibe desteği kapsamı dışındadır.

9. Yenilenebilir enerji ile ilgili Tebliğ ve uygulama rehberinde belirtilen kriterlere uyulması şartı ile hibe ödemeleri bağlantı anlaşmasında belirtilen kurulu güç üzerinden yapılır.
10. Başvuruya esas projenin bir ünitesi yenilenebilir enerji üretimi ünitesi ise uygulamanın herhangi bir aşamasında, mücbir sebepler kapsamında projede öngörülen kurulu gücün %51’in altına düşmesi ve bu durumun da resmî belgelerle ispat edilmesi halinde yenilenebilir enerji üretimi ünitesine ait giderler hibeye esas proje tutarından düşürülerek yatırımın geri kalan kısmı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
11. Bağlantı anlaşmasında belirtilen gücün, bağlantı izni ve ruhsatı veren kurumdan kaynaklanan sebeplerle, projede öngörülen kurulu gücün %51’inin altına düşmesi ve bu durumun da ilgili kurumdan alınacak resmi belgelerle ispat edilmesi halinde, gerekçeleriyle birlikte tespit tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde yatırımcının talep etmesi, il müdürlüğünün mevzuata uyarlığını inceleyerek il proje yürütme biriminin uygun rapor düzenlemesi ve il müdürünün raporu onaylaması halinde gerekli belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün de talebin mevzuata uyarlığını tespit ederek talebi uygun görmesi halinde sözleşme feshedilir ve yatırımcının teminatı iade edilir.
    4. Su Ürünleri Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar
12. Su ürünleri yetiştiriciliği konusunda tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
13. Sadece kuluçkahane yapımı da hibe kapsamında değerlendirilecektir.
14. Yeni tesis niteliğindeki başvurularda jeneratör hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

ç) Denizlerde yetiştiricilik konusunda yapılacak proje başvurularında;

1. Konu kodu SÜİ-A olmalıdır.
2. Bu yatırımlar; çipura, levrek, granyöz, istiridye, midye ve alabalık türleri üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan sabit yatırımları kapsamaktadır.
3. İç sularda yetiştiricilik konularında yapılacak proje başvurularında;
4. Konu kodu SÜİ-B; yatırım yerinin tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde olması durumunda ise SÜİ-C olmalıdır.
5. Bu yatırımlar; iç sularda alabalık türleri, yayın balığı, mersin balığı, sazan, tilapya, karabalık, makro ve mikro algler, karides, kara salyangozu; toprak havuzlarda ise alabalık, çipura, levrek, sarıağız, minekop, fangri, mercan, sinagrit, sivriburun karagöz, eşkine, sargoz, mırmır, sarıkuyruk, trança üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan sabit yatırımları ve balıkçı barınaklarını kapsamaktadır.
6. Destekleme kapsamında yapılacak üretimin midye ve istiridye yetiştiriciliği hariç entansif (tamamen dıştan yemlemeye dayalı yoğun yetiştiricilik) olması gerekmektedir.
7. Su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan sular için filtrasyon ekipmanları, oksijenlendirme sistemleri, tesislerden çıkan suların arıtılması için kullanılması gereken ekipmanlar ve özellikle toprak havuzlarda ve kapalı devre sistemde su ürünleri yetiştiriciliği yapılan tesislerde enerji kurulum sistemleri hibe kapsamında değerlendirilecektir.
8. Tam kapalı devre sisteme (Üretimde kullanılan suyun, mekanik ve biyolojik araçlar serisi kullanılarak dışkı ve yem artıklarının uzaklaştırılması, kalite ve kimyasal yapı bakımından oksijence zenginleştirilmesi, karbondioksitin uçurulması, ozon ve/veya UV ile muamele gibi bazı işlemlere tabi tutulduktan sonra yetiştiricilik sisteminde tekrar kullanımı esasına dayanan, daha az su kullanımı, birim hacimden daha yüksek verim, daha iyi büyüme ve yemden daha fazla yararlanmayı sağlayan, yer ve tür serbestisi olan ve daha az çevresel etki ile ürün alabilmeyi temin eden tam kontrollü sistem) yönelik su ürünleri üretimi de hibe kapsamında değerlendirilecektir.
9. Bu kapsamda sunulan projelerin çevre koruma ve etkin atık yönetimi konusundaki Bakanlık mevzuatı ve ulusal mevzuata uygun olması gerekmektedir.
10. Ağ kafeslerde balık yetiştiriciliği için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

Kafes, kafes ağı, kafes bağlantı elemanları (şamandıra, kolektör, halat, çakar, flaşör, zincir kilidi, zincir, çapa, radansa), kuş ağı kulesi, ağ yıkama makineleri, su kalitesi ölçüm cihazı, balık nakil tankı, tüp dolum kompresörü, balık boylama makinesi, boyut ölçme cihazı, balık gözlem aynası, buzlama makinesi, balık pompası, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop, otomatik yemleme makinesi, ısı ve ışık yalıtımlı yem deposu, insansız sualtı aracı hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır.

İnşaat gideri olarak havuz yapımı, kuluçka dolabı, buzlama makinesi, balık nakil tankı, balık boylama makinesi, balık yetiştirme tankı, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), su kalitesi ölçüm cihazı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. Ayrıca 300.000 Türk Lirasını aşmamak üzere baraka tarzı betonarme veya ahşap depolama alanı da hibe desteği kapsamında değerlendirilir. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir.

İnşaat gideri olarak havuz yapımı, kuluçka dolabı, yavru tankı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri, balık boylama makinesi, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), balık nakil tankı ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, yumurta seçme makineleri, dezenfeksiyon makineleri, markalama makinesi, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir.

Platform için (HDPE boru sistemi, şamandıra, çapa, zincir, zincir kilit takımı, halka kolektör, şamandıralı çakar fener, çapa gergi şamandırası, halat), file, midye/istiridye ekim makinesi, midye/istiridye hasat makinesi, midye/istiridye yıkama ve boylama makinesi, midye/istiridye tutunma halatı, istiridye büyütme sepeti, su kalitesi ölçüm cihazı, tüp dolum kompresörü, buzlama makinesi, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır.

İnşaat giderleri, mekanik filtrasyon cihazı, hassas filtrasyon cihazı, biyolojik filtre, protein ayrıştırıcı, UV ve ozon sterilizasyonu, su sıcaklığı ısıtma ve soğutma sistemi, oksijen ve sıcaklık, ph ölçüm, kontrol ve dağıtım sistemi, desatürasyon sistemi, defosforizasyon sistemi, denitrifikasyon sistemi, atık tutma sistemi, balık yetiştirme tankları, su dağıtım sistemi (boru, vana), güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır.

1. Solucan gübresi başvuruları ve kimyasal katkı içeren gübre üretimine yönelik başvurular hibe desteği kapsamı dışındadır.
2. Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurulara hibe desteği verilmektedir. Ancak yeni tesis veya kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması kapsamındaki hibe başvurularında sunulan projede işleme ve paketleme üniteleri mutlaka birlikte yer almalıdır; sadece işleme veya sadece paketleme tesisi projelendirildiğinde başvuru uygun kabul edilmez.
3. Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin her biri için tek başvuru yapılabileceği gibi iki konuyu birlikte içeren başvuru da yapılabilir. Bu durumda, iki konudan kapasitesi yüksek olanın konu kodu ile giriş yapılır.
4. Hayvansal orijinli gübre işlenmesi:
5. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-A olmalıdır.
6. Hayvansal orijinli gübreler, hayvanların dışkıları ile yataklıklarının artıklarından elde edilen gübrelerdir (Ahır gübresi veya çiftlik gübresi).
7. Bitkisel orijinli gübre işlenmesi:
8. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-B olmalıdır.
9. Bitkisel orijinli gübreler, tarımsal amaçlı yetiştirilen bitkilerin kendisinden ya da işlenmesi sonrası elde edilen yan ürünlerden elde edilen gübrelerdir (Sera veya budama atıkları vb.).
   4. KIRSAL EKONOMİK ALTYAPI YATIRIM KONULARI
      4. Aile İşletmeciliği Faaliyetlerinin Geliştirilmesine Yönelik Altyapı Yatırımları

a. Bitkisel ve Hayvansal Ürünlerin İşlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanmasına Yönelik Yatırımlar

1. Konu kodu AİFG-A olmalıdır.
2. Bu başlık altında alt konular bazında belirtilen istisnalar hariç tüm yatırım niteliklerindeki başvurular kabul edilecektir.
3. Yatırımcının birincil üretimini yaptığı ürünlerin işlenmesine yönelik işleme tesisleri, soğuk hava deposu, soğuk oda, soğuk hava deposunda kullanılacak plastik kasalar, şoklama ünitesi, çelik silo ve paketleme üniteleri uygun harcama kapsamındadır. Yapılacak tesisin kapasitesi yatırımcının birincil üretim kapasitesinin üzerinde olabilir.

a.1 Bitkisel ürünlere yönelik yatırımlar

1. Bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
2. Meyve ve/veya sebze kurutma tesisi projelerinin iklimlendirme unsurlarını içermesi şarttır.
3. Sadece bitkisel üretim konusunda faaliyet gösteren başvuru sahipleri tarafından yapılacak başvurularda sisleme, don önlemeye yönelik makine ve ekipmanlar ile don ve dolu önleme ile gölgelemeye yönelik file ve/veya plastik/polimer örtü, hasat filesi alımı, kendi üretim kapasitesi ile sınırlı olmak kaydıyla boylama ve paketleme tesisi yatırımlarına ilişkin harcamalar uygun harcama kapsamında değerlendirilir. File ve plastik/polimer örtü alımlarında kuruluma ait yapı ekipmanlarını içerecek şekilde bütçelendirme yapılabilir.
4. Bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda projenin bir parçası olarak sunulmak ve yatırımcının birincil üretim kapasite ile uyumlu olmak kaydıyla hasat ve yerden toplama makineleri hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Tek başına hasat ve yerden toplama makineleri alımına yönelik proje sunulması halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
5. Tek parça (en az üç dekarlık) kivi ve benzeri bahçeler ile bağ tesislerine kordon telli terbiye sistemli/askı destek sistemi için proje başvurusunda bulunulabilir. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan girdiler listesi güncel uygulama rehberinde verilmiştir.
6. Zeytinyağı konusunda;
7. Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda yapılması planlanan tesisin, iki fazlı sistem üretim prosesini içermesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Zeytinyağı Tesislerinde Oluşan Atık Suların Yönetiminde Uyulması Gereken Teknik Hususlar konulu 2015/10 sayılı Genelgesindeki hususlara uygun olması ön koşuldur.
8. İki fazlı tesisler için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular ya da üç fazlı tesislerin iki fazlı sisteme dönüştürülmesine yönelik kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
9. Un ve yem konularında;
10. Kapasite artırımı için depolama tesisi [çelik silo (konik/düz)] yapımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje başvurusu yapılabilir.
11. 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle zarar gören ve afet bölgesi ilan edilen illerde un ve yem konusunda tüm niteliklerde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
12. Kütlü pamuk konusunda; sadece kütlü pamuğu lif ve çiğit olarak ayırarak çırçırlama işini yapan makinelerle çırçır randımanının yükseltilmesi amacına yönelik kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje sunulabilecektir.
13. Çayın işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak sadece Artvin, Giresun, Ordu, Rize ve Trabzon illerinde yapılacak başvurular kabul edilir.

a.2 Hayvansal ürünlere yönelik yatırımlar

1. Hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
2. Hibeden faydalanan yatırımcılar ödeme için talepte bulunduklarında; proje sonucu yapılan tesis, yürürlükte olan mevzuat ve/veya sözleşme sonrası yayımlanmış mevzuatla [5996 sayılı Kanun, 6331 sayılı Kanun, 2872 sayılı Kanun (Süt toplama merkezleri hariç), 25902 sayılı ve 10/8/2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 27/12/2011 ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ile yatırım konusuyla ilgili diğer mevzuat] uyumlu olmalıdır.
3. Yatırımcılar mevcut işletmeleri için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunmuşlarsa yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak hazırlanmış mevcut belgelerini veri giriş sistemine yüklemeleri gerekmektedir.

a.3 Süt ve süt ürünlerine yönelik yatırımlar

1. Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
2. Proje, uygulama sonunda gerekli olan ulusal izin ve ruhsatlara sahip olmalıdır.
3. Mevcut işletmede üretim sırasında oluşan peynir altı suyunun süt ürünü olarak değerlendirilerek ekonomik değerinin artırılması için yapılacak proje başvuruları da kabul edilecektir.

a.4 Süt toplama merkezlerine yönelik yatırımlar

1. Yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
2. Hem mevcut bir süt işleme tesisi olan yatırımcılar hem de mevcut işletmesi olmadığı halde sadece süt toplama merkezleri kuracak olan yatırımcılar proje başvurusunda bulunabilirler.
3. Başvuru sahiplerinin mevcut süt işleme tesisi için kuracakları süt toplama merkezinin/merkezlerinin toplam kapasitesi mevcut işletmenin kapasite/ekspertiz raporunda belirtilen günlük süt işleme kapasitesinden fazla olamaz.
4. Süt toplama merkezlerinde çiğ sütün toplanması, süzülmesi, soğutulması ve uygun şartlar altında depolanması ön koşuldur.
5. Bu tesislerde süt; günlük toplanacaksa +8°C’den, günlük toplanmayacaksa +6°C’den yüksek olmayan sıcaklıklarda muhafaza edilmelidir.
6. Çiğ süt toplamada kullanılan tesisin yeri/yerleri ile tankın konacağı parselin/parsellerin mülkiyeti proje sahibine ait olmalı veya başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yıllık kira sözleşmesi bulunmalı, başvuru sahibi bu belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemeli ve hibe sözleşmesi aşamasında noter onaylı kira sözleşmesini il müdürlüğüne sunmalıdır. Elektrik ve su tesisatları abonelikleri başvuru sahibi adına olmalıdır.
7. Çiğ süt toplamada kullanılan, süte temas edecek tankların en az 250 L/gün kapasitede olması, yeni olması, otomatik temizleme sistemine sahip olması, entegre sıcak su kaynağı ile süt kamyonuna süt transferini sağlamak için entegre süt pompasına sahip olması ve kullanılacak tankların yüzeylerinin, “Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği” ve “Gıda

Hijyeni Yönetmeliği” hususlarına uygun, bakımlı, kolay temizlenebilir, gerektiğinde dezenfekte edilebilir olması gerekir. Ayrıca sütün kabulü sırasında değer tespiti yapacak makine ve ekipmanlar hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

8. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılacak başvurularda parsel/parseller ve abonelikler ortaklarının adına kayıtlı olabilir. Bu taktirde ortakların tesisin kendi adlarına kayıtlı parselde/parsellerde kurulmasına, başvuruların başladığı tarihten itibaren en az 7 (yedi) yıl süresince faaliyet göstermesine ve aboneliklerle ilgi tüm harcamaların kendilerince karşılanacağına dair rızalarının olduğu noter onaylı muvafakatname hibe sözleşmesi aşamasında il müdürlüğüne sunulmalıdır.
9. Projelendirilecek süt toplama tesisi/tesisleri:

S Faaliyette bulunan işletmeler için;

1. İşletmelerin kurulu bulunduğu il sınırları,
2. Tüzel kişi başvurularında tüzel kişiliğin ana sözleşmesi ve/veya tüzüklerinde belirtilmiş olan faaliyet alanları,
3. Süt işleme ile ilgili mevcut işletmesi bulunmayan ancak süt toplama amaçlı yeni tesis kuracak tarımsal amaçlı örgütler için ana sözleşmeleri ve/veya tüzüklerinde belirtilmiş olan faaliyet alanları, içerisinde olmalıdır.
4. Tarımsal Ürünlerin Depolanmasına Yönelik Yatırımlar (Çelik Silo ve Soğuk Hava Deposu)
5. Yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
6. Yeni tesis niteliğindeki başvurularda konu kodu AİFG-B olmalıdır.
7. Mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yapılacak başvurularda yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon; konu kodu ise AİFG-A olmalıdır.
8. Çelik silo konusunda;
9. Mevcut tesise ait yapı kullanma izin belgesinin başvuru ekinde sunulması gerekmektedir.
10. Yapı ruhsatı hibe sözleşmesi aşamasında sunulmalıdır.
11. Teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
12. Soğuk hava deposu;
13. Soğuk hava deposu konusunda teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi, soğuk hava deposu ekipmanları ile soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
14. Yeni tesis niteliğinde yapılan başvurularda da soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımlarına yönelik gider kalemleri destek kapsamında yer alır.
15. Tarımsal amaçlı örgütler için üyelerinin su ürünleri yetiştiriciliği konusunda faaliyet göstermeleri halinde, üretim kapasiteleri oranında soğuk hava deposu yapımı ve buzlama makinesi alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
16. Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlar
17. Başvurular için konu kodu AİFG-C olmalıdır.

c.1. Tarımsal üretime yönelik ahır ve ağıl yatırımları

1. Tüm niteliklerde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Ancak büyükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda tarımsal üretim planlaması kapsamında tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı olduğunun Bakanlığımızca tespit edildiği 26/9/2024 tarihli ve 32674 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere Ödeme Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2024/31)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (yyyy) bendinde belirtilen havzalarda yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğinde yapılan başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
2. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı büyükbaş hayvan yetiştiriciliği için proje kapasitesinin %50’sinden, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği için proje kapasitesinin %40’ından az olamaz. Var olan hayvan sayısı bilgisi ve/veya taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir.
3. Yatırımcının başvuru aşamasında taahhüt ettiği hayvan varlığı izleme süresi boyunca büyükbaş hayvan yetiştiriciliği için %50’nin, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği için ise %40’ın altına düşemez ve izleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesinin büyükbaş hayvan yetiştiriciliği için en az %90’ına, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği için ise en az %85’ine ulaşılması gerekmektedir. İzleme süresi boyunca ve il proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen/mevzuatta belirtilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır.
4. Bu konu başlığı altında yapılacak yatırımlar için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alanlar, tarıma dayalı ekonomik yatırım konularında belirtilen alanlar olup bu alanların tamamının projede yer alması zorunlu değildir. Ancak tesis tamamlandığında alınması gerekli yasal izin ve ruhsatlardan yatırımcı sorumlu olup bu hususta proje kapasitesi ve hayvan sayısına göre zorunlu olarak bulunması gereken alanlar projede planlanmalıdır.
5. Damızlık hayvan yetiştiriciliği projelerinde hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlar: Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı, gübre pompası, süt üretimi için; bilgisayarlı sürü yönetimine sahip sağım ünitesi veya komple sistem süt sağım ünitesi, seyyar süt sağım makinesi, süt soğutma ve depolama tankı (Sütü en az 2 (iki) gün depolayacak kapasitede olacaktır.), sürü yönetimi için; başvuru aşamasında taahhüt edilen hayvan varlığı üzerinden belirlenen kapasiteyle orantılı; mastitis tespit cihazı, kızgınlık tespit sistemi, ineklerde doğum takip sistemi, üreme ve tohumlama takibi, muayene, aşı ve tedavi işlemleri, süt takibi sistemleri, yem üretimi için; yem karma (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı), suluk, otomatik süt sağım robotu, otonom buzağı besleme robotu, otonom yem itme robotu, otonom gübre sıyırma robotu, ısıtma ve soğutma için klimalar, hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), gübre seperatörü, sıvı gübre tankeri, havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), balya makinesi ve silaj makinesi, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, kantar hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
6. Büyükbaş besi yetiştiriciliği projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlar: Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı ve gübre pompası, yem üretimi için; yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı), suluk, hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), gübre seperatörü, balya makinesi, silaj makinesi, kantar, sıvı gübre tankeri, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, ısıtma ve soğutma için klimalar hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
7. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği projelerinde; yem deposu, gübre deposu, soğutma sistem odası ve yıkama ünitesi yapımı isteğe bağlı olup zorunlu olmayan alanlardır. Suluk, seyyar/sabit süt sağım ünitesi ve süt soğutma tankı, gübre sıyırıcı, gübre karıştırıcı, gübre pompası, süt soğutma ve depolama tankı, yemlik, kantar, yem kırma-ezme makinesi, yem karma makinesi, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, balya makinesi, silaj makinesi, koyun kırkma makinesi isteğe bağlı bütçelendirilebilir. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir.
8. Alınacak makine ve ekipmanlar, işletmenin kapasitesi ile uyumlu olması koşuluyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
9. Ayrı bölümlerde yer alması şartıyla, koyun ve keçi yetiştiriciliği aynı tesiste projelendirilebilir.
10. . Kapalı ortamda bitkisel üretime yönelik yatırımlar
11. Bu başlık altında sadece yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon yatırım niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
12. Modern sera konusunda ekonomik yatırımlar kapsamında belirtilen kriterler geçerlidir.
13. Yüksek tünel; mahya yüksekliği 4,5 metreye kadar olan, bağımsız veya bloklar halinde yapılabilen, konstrüksiyonunda galvaniz profil ve/veya galvaniz boru kullanılarak inşa edilmiş; meyve, sebze ve süs bitkisi yetiştiriciliğinin yapıldığı tesistir.
14. Yüksek tünelde süs bitkisi yetiştiriciliği; dış mekân, iç mekân, kesme çiçek ve soğanlı yumrulu bitki yetiştiriciliğini kapsar.
15. Yüksek tünel inşasında kullanılan konstrüksiyon ve diğer yapı elemanları, altyapı işleri, beton işleri, örtü malzemesi ve ekipmanları hibeye esas proje giderleri olarak değerlendirilir.
16. Yeni tesis yatırım niteliğindeki yüksek tünel başvuruları; sulama sistemleri ve gübreleme sistemini bir bütün olarak içermelidir.
17. Örtüaltı Kayıt Sistemi Yönetmeliğine uygun olarak ÖKS’ye kayıt yaptırılması gerekir. ÖKS kayıt belgesi nihai rapor ekinde il müdürlüğüne sunulur.
18. Projelendirilmek istenildiği taktirde tesisin ısıtma sistemi; katı yakıtlı bir sistem olabileceği gibi yenilenebilir enerji sistemlerini de içerebilir. Hibeye esas proje giderleri arasında, ısıtma sisteminin yanında izolasyon sistemleri ve ısı pompası da uygun giderler kapsamında kabul edilir.
19. Hâlihazırda üretim yapılan yüksek tünelde yenilenebilir enerji, sulama sistemleri, otomasyon sistemleri (havalandırma), gübreleme sistemleri, ısıtma sistemleri, ısı perdesi ve sera örtüsü, tesisin tarımsal üretim kapasitesiyle uyumlu olması şartıyla hibe kapsamında değerlendirilir. Örtü malzemesi olarak en az 36 ay ömürlü malzeme kullanılmalıdır.
20. Teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurularda ısıtma sistemi olarak yenilenebilir enerji üretim kaynakları projelendirildiğinde dekar başı maliyet, yüksek tünelde dekar başı maliyetin en fazla %30’u; yenilenebilir enerji üretim hariç otomasyon sistemleri (havalandırma), sulama sistemleri, gübreleme sistemi, ısıtma sistemi, ısı perdesi ve sera örtüsü bir bütün olarak projelendirildiğinde ise dekar başı maliyet, ısıtma sistemi bulunmayan ya da katı yakıtlı yüksek tünelde dekar başı maliyetin en fazla %60’ı olmalıdır. Sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından herhangi birini içeren mevcut tesisler için teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurularda tesiste eksik olan sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından herhangi biri için başvuruda bulunulabilir. Bu durumda her bir ekipman için dekar başı maliyetin en fazla %15’i olmalıdır.
21. Yüksek tünelde dekar başı maliyet:
22. Isıtma sistemi kullanılmadığında en fazla 650.000 TL/daa
23. Isıtma sistemi olarak katı yakıtlı bir sistem kullanıldığında en fazla 690.000 TL/daa 
24. c) Isıtma sistemi olarak yenilenebilir enerji üretim kaynakları kullanıldığında en fazla 800.000 TL/daa’dır.
25. Yüksek tünel için özel pozlar ve referans fiyatlar uygulama rehberinde yer almaktadır.
26. . Yağmur hasadı için jeomembran gölet yapımına yönelik yatırımlar
27. Yeni tesis niteliğinde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
28. Bu kapsamda yapılacak başvurular; tarımsal kullanım amaçlı olarak yüzey akışı sularını depolayan ve su bütçesi üzerinde baskı oluşturmayan, kazı yeri 2 m derinliğinde, topografik koşullara göre 9,5-12 m genişlik ve/veya uzunluk olacak şekilde 100 m³ su alacak havuz boyutlarına sahip yağmur hasadı sistemlerinin uygulanması ve yaygınlaştırılması projelerini kapsamaktır.
29. Başvuruda sunulması zorunlu izin ve ruhsatlar, başvuru sahibi ile ilgili bilgi ve belgeler, plan, proje, raporlar ve maliyet konuları uygulama rehberinde verilmiştir.

ç. Kültür Mantarı Üretimine Yönelik Yatırımlar

1. Konu kodu AİFG-Ç olmalıdır.
2. Bu başlık altında tüm yatırım niteliklerindeki kapalı ortamda bitkisel üretim tesislerine yönelik başvurular kabul edilecektir.
3. Kültür mantarı yetiştiriciliğine yönelik gerekli makine ekipmanların alımı uygun harcama kapsamında değerlendirilir.
4. En az 2 kat ranza veya diğer sistemlerin uygulandığı, sırt pompası, sulama sistemi, birer adet vantilatör, aspiratör, higrometre ve termometre içeren tesis yapımına yönelik projeler hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
5. Kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırımlar mantar üretim tesisi ve bu tesisin kapasitesine uygun kompost hazırlama ünitesi ile birlikte projelendirilebileceği gibi sadece mantar üretim tesisi olarak da projelendirilebilir.
6. Yeni tesis olarak tek başına kompost hazırlama ünitesine hibe desteği verilmez. Ancak mevcut bir mantar üretim tesisi için yapılacak kompost hazırlama ünitesi için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunulabilir.

d. Yenilenebilir Enerji Tesisleri Yapımına Yönelik Yatırımlar

1. Proje sadece yenilenebilir enerji üretimi konusunda bütçelendirilmişse konu kodu AİFG-D olmalıdır.
2. Bu başlık altında kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu yatırım niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
3. Yenilenebilir enerji kaynağı kullanılacak bütün yatırım konularında yenilenebilir enerji üretimi, mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak yeni tesisin kapasite/ekspertiz raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi halinde hibe desteğinden faydalandırılır.
4. Tesise ait son enerji faturaları ile makine ekipmanların aktif çalışma süreleri il müdürlüğü tarafından kapasite/ekspertiz raporunun teyidinde kullanılabilir.
5. Elde edilen enerjinin, mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak yeni tesisteki enerji ihtiyacının %110’unu aşması durumunda elde edilen toplam enerji ile tesiste ihtiyaç duyulan enerji oranlanarak hibe ödemesi yapılır. Bu oranların dışında kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanır.
6. Başvuruya esas yatırım projesinin bir ünitesi yenilenebilir enerji üretimi ünitesi ise mücbir sebepler kapsamında, uygulamanın herhangi bir aşamasında, projede öngörülen kurulu gücün %51’in altına düşmesi ve bu durumun da resmi belgelerle ispat edilmesi halinde, yenilenebilir enerji üretimi ünitesine ait giderler hibeye esas proje tutarından düşürülerek yatırımın geri kalan kısmı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
7. Bağlantı anlaşmasında belirtilen gücün, bağlantı izni ve ruhsatı veren kurumdan kaynaklanan sebeplerle, projede öngörülen kurulu gücün %51’in altına düşmesi ve bu durumun da ilgili kurumdan alınmış resmi belgelerle ispat edilmesi halinde, gerekçeleriyle birlikte tespit tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde yatırımcının talep etmesi, il müdürlüğünün mevzuata uyarlılığını inceleyerek il proje yürütme biriminin uygun rapor düzenlemesi ve İl Müdürünün de raporu onaylaması halinde, gerekli belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün de talebin mevzuata uyarlılığını tespit ederek talebi uygun görmesi halinde sözleşme tasfiye edilir ve yatırımcının teminatı iade edilir.
8. Kurulu güç mevcut trafo üzerinden değil işletmeye ait kapasite/ekspertiz raporundaki mevcut makinelerin çalışma süreleri ve güçleri üzerinden hesaplanır.
9. Elde edilen enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şarttır.
10. Jeotermal enerji kaynağı için kiralama yapılabilir. Kiralama süresi başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yılı kapsamalıdır. Kiralama bedeli ise hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. Tesisin bulunduğu parselde yer alan jeotermal nakil hattı hibe desteği kapsamında olup parsel dışındaki nakil hattı hibe desteği kapsamı dışındadır.
11. Ayrıca yenilenebilir enerji tesisi projesi, yaylacı ve göçer faaliyetleri kapsamında büyükbaş veya küçükbaş hayvan yetiştiriciliği veya arıcılık ve arı ürünleri üretimi ile bitkisel üretim yapan küçük ölçekli aile işletmelerinin kendi enerji taleplerini karşılamak amacıyla 5 kW ya kadar off-grid sistem (PV’ler aracılığıyla üretilen fazla enerjiyi akülerde depolayan, şebekeye bağlı olmayan solar fotovoltaik sistemler) kurulmasını içerebilir.
    4. Arıcılık ve Arı Ürünlerine Yönelik Yatırımlar
12. Başvurular için konu kodu AÜİP olmalıdır.
13. Bu başlık altında yeni tesis, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
14. Ayrıca şebekeden bağımsız solar fotovoltaik (off-grid) sistemler konusunda proje kabulü yapılacaktır.
15. Arıcılık yatırımları kapsamında,
    • Bal ve diğer arı ürünlerinin üretimine yönelik 30 (otuz) ile 500 (beş yüz) kovan aralığındaki işletmeler,
    • Ana arı üretimine yönelik yatırımlar,
    • Bal ve diğer arı ürünlerinin işlenmesi ve paketlenmesine yönelik tesisler desteklenecektir.
16. Bu konu başlığı altında; arı ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması için müştemilat inşası, arıcılıkla ilgili ekipman alımı, çiftlik içerisinde balın işlenmesi ve paketlenmesi için işleme ve paketleme hatları satın alınması veya mevcut hatların modernizasyonu, lisanslı üreticiler tarafından ana arıların üretilmesi için yetiştirme istasyonlarının kurulması ve donatılması, işleme ve paketlemeye yönelik tesis kurulumlarında tesisin öz tüketimi için yenilenebilir enerji üretimi amacıyla inşaat işleri ile makine ve ekipman alımları destek kapsamındadır.
17. Hibe desteği kapsamında kovan alımı yapılan projelerde arılı kovan sayısı nihai rapor aşamasında başlangıçta taahhüt edilen sayının en az %20’si, izleme süresi sonunda ise %100’ü olmalıdır.
18. Sadece arıcılık için proje başvurusunda bulunan yatırımcılar;

o Başvuru aşamasında AKS (Arıcılık Kayıt Sistemi)’ye kayıtlı olduğunu gösteren belge sunmalıdır. Başvuru sahibinin proje sunduğu il ile AKS’de kayıtlı olduğu il aynı olmalıdır.

o Kendi enerji taleplerini karşılamak amacıyla 5 (beş) kW’a kadar off-grid sistem kurulumunu içeren yenilenebilir enerji üretim sistemi başvurusu yapabilir.

8. Bal ve diğer arı ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması için yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon yatırım niteliğinde proje sunulması halinde yatırım yerinin mülkiyeti yatırımcıya ait olmalı ya da yatırım yeri kiralanmış ise, kiralama süresi başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yılı kapsamalıdır.
9. İşletme kapasitesine uygun olmak şartıyla, hibe kapsamında değerlendirilen makine, ekipman ve malzemeler uygulama rehberinde belirtilmiştir.
10. Fondan arı yemi makinesi sadece tarımsal amaçlı örgütler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
11. Arı kolonisi alımları hibe desteği kapsamında değildir.
12. Ödeme aşamasında yatırımcının AKS’ye kaydedilmiş güncel kovan sayılarını gösterir belge istenir.
    4. Bilişim Sistemleri ve Eğitimi Yatırımları (Akıllı Tarım Uygulamaları)
13. Başvurular için konu kodu BSY olmalıdır.
14. Bu başlık altında uygulama rehberinde yer alan akıllı tarım uygulamaları ile tarımsal bilişim ve çiftlik bilgi sistemi uygulamaları konularında, mevcut tesislerin teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
15. Zirai insansız hava araçları sadece tarımsal amaçlı örgütler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.
16. Destek kapsamındaki gider kalemleri uygulama rehberinde belirtilmiştir.
    4. El Sanatları (Zanaatkȃrlık) ve Katma Değerli Ürünlere Yönelik Yatırımlar
17. Başvurular için konu kodu ESKÜ olmalıdır.
18. Bu konuda, işletme binaları ve üretim tesisleri; yerel gıdalar ve tarımsal ürünlerin üretilmesi, işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması konularında yeni tesis, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
19. İşletmenin öz tüketimi için yenilenebilir enerji üretimine yönelik yatırımlar hibe desteği kapsamındadır.
20. Bitkisel ürünlerin birincil üretimi bu kapsamda değerlendirilmez.
21. Destek kapsamındaki zanaatkârlık (el sanatları) faaliyetleri ve ürünleri ile katma değerli ürünler uygulama rehberinde belirtilmiştir.
    4. İpek Böceği Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar
22. Başvurular için konu kodu İPY olmalıdır.
23. Bu başlık altında yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.
24. Üretim amaçlı yapılacak tesis, üretilen kozaların depolanması ve kurutulması için gerekli alanı da içeren 3 ve/veya daha fazla katlı kerevet ile besleme yapılabilecek şekilde olmak üzere tekli besleme evlerinde minimum 2,80 metre, toplu besleme evlerinde minimum 3,20 metre tavan yüksekliğine ve tekli besleme evlerinde en az 100 m² toplu besleme evlerinde en az 500 m² brüt alana sahip olmalıdır.
25. İpek böceği yetiştirilecek dut bahçelerinin kurulumu ve beslenme evi yapımı da hibe desteği kapsamındadır.
26. Makine ekipman alımları, ısıtma/soğutma/havalandırma sistemleri ile sulama sistemleri de hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
27. İpek böcekçiliği projesinin tamamlanmasından sonra nihai rapor ekinde İKS (İpek Böcekçiliği Kayıt Sistemi) kayıt belgesinin sunulması gerekmektedir.
    4. Su Ürünleri Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar
28. Başvurular için konu kodu SÜY olmalıdır.
29. Bu başlık altında iç sularda ve toprak havuzlarda üretim faaliyetlerini içeren tüm yatırım niteliklerindeki başvurular kabul edilecektir.
30. Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar kapsamında iç sularda ve toprak havuzlarda yetiştiricilik konusunda hibe desteği verilen türler bu başlık altında da hibe desteği verilecek türler olarak kabul edilir.
31. Hibeye esas bütçe kapsamında değerlendirilecek kalemler Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar kapsamında karada su ürünleri yetiştiricilik tesisleri, kuluçkahaneler ile kapalı devre sistem için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlar başlıkları altında belirtilmiştir.
    4. Tarımsal Amaçlı Örgütler İçin Makine Parkı Yatırımları
32. Başvurular için konu kodu MP olmalıdır.
33. Yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
34. Tarımsal amaçlı örgütler için ortak ihtiyaçlarına hizmet edecek makine parkları yatırımları konusunda yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje kabulü yapılacaktır. Birincil ve ikincil üretim yatırımlarını kapsayan makine ekipmanlar uygun harcama kapsamındadır.
35. Makine ve ekipmanın muhafazası için bina inşası ile hizmet verilmesi öngörülen yerde mevcut potansiyel için yeterli sayıda ve uygun ölçüde makine ekipman alımına yönelik proje sunulabilir.
36. Projede yer alan inşaat işleri ile makine ve ekipman alımları, başvuru yapan üretici örgütünün faaliyet alanlarıyla ilgili olmalıdır.
37. Bu kapsamda verilecek desteklerle, makine ekipmanların üretici örgütü tarafından ortaklara kiralanması suretiyle ortakların müşterek kullanımının sağlanmasını amaçlamaktadır. Üretici örgütünün kendi bünyesinde sabit olarak tesis edeceği ve/veya kullanacağı makine ekipmanlar destek kapsamında olmayacaktır.
38. Bu konu başlığı altında balya makineleri, biçer/biçer bağlar, biçerdövere montajlı sap toplamalı saman makineleri, çayır biçme makineleri, çekilir tip harman makineleri, kuluçka dolabı (inkübasyon kabini su ürünleri), mısır silaj makineleri, ot silaj makineleri, pnömatik ekim makineleri, silaj paketleme makineleri, taş toplama, üniversal ekim makineleri (sıraya ekim makineleri), yem karma ve dağıtma makineleri, çay hasat makineleri hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
39. Kahverengi kokarca ile mücadele kapsamında alınacak zirai mücadele alet, makine ve ekipman alımları hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
40. Makine parkı yatırımlarında tarımsal amaçlı örgütün her 21 (yirmi bir) üyesi için en fazla 1 (bir) adet makine ekipman alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
    4. Tıbbi ve Aromatik Bitkilere Yönelik Yatırımlar
41. Başvurular için konu kodu TABY olmalıdır.
42. Bu başlık altında, tıbbi ve aromatik özelliği olan bitkilerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması için tüm yatırım niteliklerindeki başvurular kabul edilecektir.
43. Lavanta, biberiye, kekik gibi tıbbi ve aromatik bitkisel ürün ekimi olan çiftçilere; kapasite kısıtları tablosunda belirtilen üretim alanı ve miktarda yağ işleme kapasiteleri olması koşuluyla veya nihai rapor aşamasında bu kapasiteye ulaşacaklarını başvuru sırasında taahhüt etmeleri şartı ile üretimleriyle orantılı bir adet distilasyon kazanı, soğutucu eşanjörü, su separatörü, yağlı su toplama tankı, yakıt tankı ve su pompası satın alımları ile tesis inşası konusunda hibe desteği verilecektir. Nihai rapor ekinde ulaşılan kapasite ile ilgili olarak kapasite/ekspertiz raporu ibraz edilmelidir.
44. Destek kapsamında olan tıbbi aromatik bitkiler: Adaçayı, alıç, aloe vera, altın otu, anason, aronya, aslanpençesi, aspir, biberiye, civanperçemi, çakşır, çemen, çobançantası, çörekotu, çöven, dağ çayı, defne, dereotu, devedikeni, domuz turpu, ebegümeci, ekinezya, eşek hıyarı, fesleğen, geven, goji berry, göl soğanı, gümüş düğme, hardal, haşhaş, hatmi, hint yağı, hodan, hünnap, ıhlamur, ısırgan otu, kapari/kebere, karaasma, karabuğday, karahindiba, kekik, kenevir, kırmızı biber, kısa mahmut, kimyon, kişniş, kolza (kanola), kuşburnu, kuzukulağı, lavanta, maydanoz, mayıs papatyası, melek otu, Meryem ana, mersin, meyankökü, nane, nezle otu, oğul otu, öksürük otu, pelin, pire otu, rezene, safran, salep, sarı kantaron, sarımsak, sumak, şerbetçiotu, şeker otu, şevketi bostan, üzerlik otu, vanilya, yaban mersini, yağ gülü, yüksükotu, zencefil ve zerdeçaldır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

5. GİDER KALEMLERİ
   5. HİBE DESTEĞİ VERİLEN GİDER KALEMLERİ

Projede yer alan gider kalemleri öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı inşaat ve tesisat birim fiyatları listelerinde yer almalı, anılan Bakanlığın listelerinde yer almaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşları pozları kullanılmalıdır. Bu listelerde bulunmayan pozlar için referans fiyat komisyonu tarafından belirlenen referans fiyatlar kullanılabilir. Gider kalemleri için uygulama rehberi ile belirlenmiş bir referans fiyat bulunmaması durumunda Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) referans fiyatları da kullanılabilir.

1. İnşaat işleriyle ilgili mimari, statik, elektrik, sıhhi tesisat ve çevre düzenlemesine ait uygulama projeleri ile bu projelere ait metraj ve keşif özetlerinin imzalı suretlerinin incelenmek üzere hibe sözleşmesi ekinde sunulmuş olması gerekir. Bu uygulama projelerini hazırlayan kişinin ilgili meslek odasına kayıtlı olması şarttır.
2. Bakıcı evi için hibeye esas tutar hayvan yetiştiriciliğine yönelik başvurularda 360.000 (üç yüz altmış bin), su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik başvurularda 300.000 (üç yüz bin) Türk Lirasını aşamaz.
3. Yapılarda tüm alanların kullanım amacı belirlenmiş ve yatırım amacı ile uyumlu olmalıdır. Aksi durumda ilgili harcamalarda kesinti yapılabilir veya yapının tamamı hibe desteği dışında değerlendirilebilir.

ç) Projede idari alan planlanmış olması halinde bu alanın büyüklüğü yatırımın kapasitesi ve tam zamanlı çalışan sayısı ile orantılı olmalıdır. İhtiyaç fazlası büyüklükte planlama yapıldığının tespit edilmesi durumunda, ilgili binanın tamamı hibe desteği dışında değerlendirilecektir.

4. Avan proje, başvuruya konu tesise ait vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan, konu ile ilgili proje müellifleri tarafından imzalanmış mimari proje ve makine yerleşim planı ile mimari projeye uygun inşaat, elektrik ve sıhhi tesisat yaklaşık maliyetleri ya da toplam inşaat alanının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının inşaat ve tesisat birim fiyatları ile hesaplanan yaklaşık maliyetin yer aldığı projedir.
5. Avan proje ile başvurulması halinde başvuru aşamasında konu ile ilgili proje müellifleri tarafından imzalanmış mimari proje ve makine yerleşim planı sunulacaktır. Avan projede imzası bulunan konu ile ilgili proje müelliflerinin ilgili meslek odalarına kayıtlı olması zorunlu değildir. Ancak başvuru aşamasında konu ile ilgili proje müelliflerine ait diplomaların veri giriş sistemine yüklenmesi gerekir. Mimari projeye uygun inşaat, elektrik ve sıhhi tesisat yaklaşık maliyetleri ya da toplam inşaat alanının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının inşaat ve tesisat birim fiyatları ile hesaplanan yaklaşık maliyeti başvuru dosyasında bulunmalıdır. Bu projelerde onay şartı aranmaz.
6. Tatbikat projesi ile başvurulması halinde; mimari, statik, elektrik, sıhhi tesisat vb. projeler ile bunların ayrıntılı metraj ve yaklaşık maliyetlerinin sunulmuş olması gerekir. Aşağıdaki hususları taşımayan proje evrakı reddedilecektir:
7. Detaylı metraj cetveli ilgili odaya kaydı bulunan mühendis/mühendisler (Harcama kalemlerine göre inşaat mühendisi, mimar, elektrik mühendisi ya da makine mühendisi) tarafından imzalanmış, tarih atılmış ve kaşelenmiş olmalıdır. Mühendislere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sisteminin ilgili kısmına yüklenmelidir.
8. Elektrik tesisat projeleri ve mekanik projeler ilgili odaya kaydı bulunan proje müellifi tarafından imzalanmış, tarih atılmış ve onaylanmış olmalıdır. Müelliflere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sisteminin ilgili kısmına yüklenmelidir.
   5. MAKİNE, EKİPMAN VE MALZEME ALIM GİDERLERİ
9. Tatbikat projesi ile başvurulması halinde makine ve ekipman listesi ile yerleşim planı ilgili odaya kaydı bulunan proje müellifi tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş olmalıdır. Müelliflere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmelidir.
10. Makine ve ekipman ile ilgili düzenlenen teknik şartname başvuru aşamasında sunulur. Makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine ait teknik şartnameyi, metraj ve keşfi, makine yerleşim planını ve bina büyüklüğü ile alınan makinelerin uyumlu ve üretim aşamalarında gerekli olduğuna dair raporu hazırlayan ve tasdik eden kişilerin ilgili meslek odasına kayıtlı olmaları şarttır.
11. Kamera sistemleri alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.
    5. AYNİ KATKILAR
12. Proje sahipleri tarafından taahhüt edilen ayni katkı, mutlaka bir iş karşılığı olmalı ve bütçe büyüklüğü ile birlikte iş kalemi olarak hibe başvuru formu bütçe tablolarında belirtilmelidir. Bu nedenle de hibe başvuru formu ve bütçe tablolarının ayni katkı bölümlerinde yapılması planlanan işler mutlaka ayrıntılı olarak belirtilmelidir.
13. Yatırımcının inşaat ile ilgili ayni katkısı gerçekleşmeden ve inşaat bir bütün olarak tamamlanmadan makine, ekipman ve malzeme alımı ile ilgili hibe ödemesi talep edilemez. Yatırımcının makine, ekipman ve malzeme alımı için taahhüt ettiği ayni katkı yerine getirilmeden makine, ekipman ve malzeme alımı ile ilgili hibe desteği talep edilemez.

ALTINCI BÖLÜM

6. BAŞVURU AŞAMASI
   6. BAŞVURU ZAMANI
7. Başvurular 24/2/2025 tarihinde başlayıp 21/4/2025 tarihi saat 23:59’da sona erecektir.
8. Son başvuru tarihi bitiminde veri giriş sistemi başvurular için veri girişine kapatılır.
9. Yapılan başvurular son haliyle işleme alınır.

ç) Başvuru süresi içerisinde işlemleri tamamlanmayan başvurular kabul edilmeyecektir.

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU 2021-2027 IPARD PROGRAMI (IPARD III DÖNEMİ) YEREL KALKINMA STRATEJİLERİNİN UYGULANMASI LEADER YAKLAŞIMI TEDBİRİ ÇAĞRI ÖN DUYURUSU

Bu duyuru, LEADER Yaklaşımı tedbiri kapsamında gerekli hazırlık çalışmalarının yapılabilmesi için potansiyel başvuru sahiplerine yönelik olup ön duyuru niteliği taşımaktadır.

LEADER Yaklaşımı tedbiri için 81 ilde TKDK tarafından başvuru çağrı ilanına çıkılması planlanmaktadır. Başvuru çağrı ilanı tarihinden önce kurulmuş olan Yerel Eylem Grubu başvuruları kabul edilecektir. Mevcut dernekler üzerinden başvuru yapacak Yerel Eylem Grupları için Yerel Kalkınma Stratejisi uygulamak üzere yapılacak tüzük değişikliği tarihi başvuru çağrı ilanı tarihinden önce olmalıdır.

IPARD-III Programı bütçesinden yapılacak ödemeler 2030 yılı sonu itibarıyla sona erecektir. Bu nedenle hazırlanacak Yerel Kalkınma Strateji süresi 2025-2030 yılları için 6 (altı) yılı kapsayacak şekilde planlanmalıdır. Ayrıca stratejilerin uygulama dönemi ve bütçe planlamalarının bu süre dikkate alınarak hazırlanması önem arz etmektedir.

LEADER Yaklaşımı tedbiri kapsamında, Yerel Eylem Gruplarının stratejilerinin uygulanmasına yönelik olarak gerçekleştirecekleri işletme giderleri, faaliyet ve projelere ilişkin harcamalar desteklenecektir. Tedbire ilişkin Yerel Eylem Grubu El Kitabı ve Yerel Kalkınma Stratejilerinin Hazırlanması konuları hakkında daha detaylı bilgiye https://ipard.tarimorman.gov.tr/LeaderTr adresinden ulaşılabilir. Bu kapsamda, söz konusu desteklerden faydalanmak isteyen potansiyel başvuru sahiplerinin ilgili linkteki rehberleri esas alarak dernek kurma ve yerel kalkınma stratejilerini hazırlamaya yönelik çalışmalarını tamamlaması gerekmektedir.

Bu ön duyuru, “Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması-LEADER Yaklaşımı” tedbiri için başvuru yapmak isteyen potansiyel başvuru sahiplerinin gerekli hazırlıkları yapmalarına yönelik olup 24 Mart 2025 tarihinden sonra resmi çağrı ilanı Kurumumuz internet sitesinde yayımlanacaktır. Bu nedenle tedbirden faydalanmak isteyen potansiyel başvuru sahiplerinin

Kurumumuz internet sitesini (www.tkdk.gov.tr) ve duyurularını takip etmesi önem arz etmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Kırsalda Bereket, Hayvancılığa Destek Projesi Kriter ve Başvuru Şartları

Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılık sektörünü desteklemek ve kırsaldaki aile işletmelerini güçlendirmek amacıyla “Kırsalda Bereket, Hayvancılığa Destek Projesi”ni hayata geçiriyor. Proje kapsamında, Hayvancılık Genel Müdürlüğü (HAYGEM) koordinasyonunda Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne (TİGEM) ait etçi ırk gebe damızlık büyükbaş hayvanlar üreticilere verilecektir.

1- PROJENİN AMACI:

Ülkemizde etçi ırk damızlık üretimi yapan işletme sayısını ve etçi anaç hayvan sayısını artırarak daha fazla etçi ırk besilik materyalinin ülkemiz kaynakları ile karşılanması, böylece kırmızı et arzında sürdürülebilirliği ve yeterliliği sağlamak amaçlanmaktadır.

2- PROJEYE BAŞVURU ŞARTLARI:

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler,

TÜRKVET kayıt sistemine kayıtlı en fazla 200 büyükbaş hayvan kapasitesine sahip (Yeni işletme açarak projeye başvuran yetiştiricilerden de bu şart aranır) işletme sahipleri başvuru yapabileceklerdir.

Her yetiştirici yalnızca 1 (bir) işletmesi için başvuru yapabilecektir. 

Aynı haneden sadece 1 (bir)  yetiştirici başvuru yapabilir.

Başvuru sahibi başvuru yaptığı işletmenin bulunduğu il/ilçe de ikamet etmek zorundadır. Veteriner Hekim, Ziraat/Gıda Mühendisleri ve muhtarlarda yeni işletme açarak projeye başvurabilir. Bu kişilerde sigorta şartı aranmaz. 

Projeye kiralık işletme ile başvuracaklarda noter onaylı en az 3 yıllık kira sözleşmesi aranır.

Su kısıtı olan il/ilçelerimizde, Hayvansal Üretim Planlaması kapsamında yeni büyükbaş hayvan işletmesi açılamadığı için büyükbaş işletmesi olmayanlar yeni işletme açarak başvuramazlar. Ancak bu kişiler mevcut bir işletmeyi noter onaylı en az 3 yıllık kira sözleşmesi yaparak projeye başvurabilirler. 

Kamu kurum ve kuruluşları, tüzel kişilikler, devlet memurları, on sekiz yaşından küçükler ve 5488 sayılı Kanun kapsamında cezalandırılmış olanlar bu projeye başvuramaz. 

Uzman eller ve genç çiftçi projesinden yararlananlar bu projeye başvuramazlar.

Yetiştiriciler bu projeden yalnızca bir kez yararlandırılır. 

3- BAŞVURU YERİ VE ŞEKLİ:

Başvurular il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine Hayvancılık Genel Müdürlüğünce belirlenen takvim çerçevesinde Ek (1) formu ve ekleri ile yapılır.  

Başvurular 10.02.2025 tarihinde başlayıp, 28.02.2025 mesai bitiminde sona erer.

Başvuru sahibi, il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne verdiği bilgi ve belgelerin doğru olduğunu, yanıltıcı bilgi vermediğini, uygulayacağı projeye esas iş planını kendisinin hazırladığını kabul ve taahhüt eder. 

Başvuru sırasında değerlendirme formu (Ek 2) doldurulur. Formda beyan ettiği bilgileri doğrulayıcı belgeler başvuru sahibince il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine verilir. 

İl/ilçe müdürlüklerince başvuran işletmelerde başvuru sayısı ile işletmedeki boş kapasitenin uygunluğu kontrol edilir.

Başvuruların Hayvancılık Proje Başvuru Sistemine girişleri il/ilçe müdürlüklerince yapılacaktır.

Başvuru süre sonunda tüm girişlerin bitmesine müteakip il/ilçe listeleri alınarak il müdürlüklerine gönderilir.

İl müdürlükleri belirtilen takvim doğrultusunda ildeki başvuru listesini alarak HAYGEM’e gönderir.

HAYGEM tarafından ülke genelinde yapılan başvurular puan sırasına göre listelenerek TİGEM’ e gönderilir.

Hayvancılık Proje Başvuru Sistemi, kullanıma açılıncaya kadar il/ilçe müdürlüklerince aşağıdaki iş ve işlemler yapılır.

Başvuru süresince başvurular Ek-4 formuna kaydedilir.

Başvuruların il/ilçe müdürlüklerince listelenir.

İl/ilçe müdürlüklerince oluşturulan listeler il müdürlüklerince il listesi haline getirilerek HAYGEM’ e gönderilir.

4- BAŞVURU ESNASINDA İSTENEN BELGELER

Başvuru formu

Nüfus Cüzdanı fotokopisi 

Varsa Veteriner Hekim / Ziraat Mühendisi/Gıda Mühendisi diploma veya çıkış belgesi fotokopisi

Varsa Gazi/birinci derece şehit yakını/engelli olduğuna dair belge

Varsa başvuru sahibinin hayvancılık ile ilgili Eğitim Belgesi/Sertifika. Bu belge/sertifika Bakanlığın MEB, İŞKUR, KOSGEB ile birlikte düzenlediği hayvancılık konusunda alınmış olan eğitim sertifikası, mesleki yeterlilik belgesi ve/veya Üniversite/ Yüksekokullardan diploma veya çıkış belgesi olmalıdır. Üniversitelerin açmış olduğu kurs sonucu verilen belge/sertifika geçerli olmayıp, bu kurumlardan alınan diploma veya çıkış belgesi geçerlidir. Mesleki yeterlilik belgesi yetki alınmış tarımsal amaçlı örgütlerden veya yetkili kurumdan alınmış olmalıdır.

Varsa birinci derece tarımsal amaçlı örgüt üyeliği belgesi 

5- BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:

İl Müdürlüklerince hazırlanan başvuru sahiplerinin listeleri, Hayvancılık Genel Müdürlüğünce incelenir ve tüm ülkede yapılan başvurulara puan sıralaması yapılır. Projelerin değerlendirilmesi 100 puan üzerinden yapılır.

Uygulanacak projelerin hak sahibi sayısı ve yıllık bütçesi, başvuru sayıları göz önüne alınarak TİGEM tarafından belirlenir. 

Puanların eşit olması halinde başvuru sahibi aşağıdaki sıraya göre önceliklendirilir. 

Deprem Bölgesi veya Üretim Planlaması kapsamında Besi Bölgesi olarak planlanan illerde olması,

Kadın olması,

Doğum tarihine göre daha genç olması,

İşletmenin açılış tarihinin önce olması,

Başvuru sahibinin yaş hesaplamasında 31.12.2024 tarihi itibari ile doldurmuş olduğu yaş esas alınacaktır.  Genç kriterinden yararlanmak için 31.12.2024 tarihi itibarı ile 41 yaşından gün almamış olması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin hayvancılık ile ilgili Eğitim Belgesi/Sertifika: Bakanlığın MEB, İŞKUR, KOSGEB ile birlikte düzenlediği hayvancılık konusunda alınmış olan eğitim sertifikası, mesleki yeterlilik belgesi ve/veya Üniversite/ Yüksekokullardan diploma veya çıkış belgesi olmalıdır. Üniversitelerin açmış olduğu kurs sonucu verilen belge/sertifika geçerli olmayıp, bu kurumlardan alınan diploma veya çıkış belgesi geçerlidir. Mesleki yeterlilik belgesi yetki alınmış tarımsal amaçlı örgütlerden veya yetkili kurumdan alınmış olmalıdır.

HAYGEM tarafından oluşturulan puanlama sıralaması yapılmış liste, TİGEM’e gönderilir. 

Bu talimatın ekinde bulunan kapasite raporu (Son 3 aylık tarihli) TİGEM tarafından hak sahipliği yapılıp sözleşme imzalanmadan önce diğer evraklar ile beraber TİGEM tarafından talep edilir. 

Hak sahibi olanların hayvanları alacağı fiyat ve teslimat yeri TİGEM tarafından belirlenerek kişilere duyurulur. 

TİGEM tarafından dağıtım yapılan işletme ve hayvan listeleri Hayvancılık Genel Müdürlüğüne ve ilgili İl Müdürlüğüne bildirilir.

Başvuru sahiplerinin başvuru günündeki hayvan sayısı ve başvurduğu hayvan sayısı toplamı 20 baş ve altında olanlar aile işletmesi olarak değerlendirilir.

Başvuru sahibinin beyan ettiği evrakların gerçeğe aykırı olması ve/veya yanlış, eksik olması halinde başvuru değerlendirilmeye alınmaz.

Etçi ırk damızlık gebe düve dışında başka hayvan talepleri alınmayacaktır.

6- PROJENİN SÜRESİ:

Hayvancılık yol haritasında açıklanan 2024-2028 hedefleri ve eylemleri kapsamında proje devam edecektir. Proje başvuru tarih ve şartları HAYGEM tarafından belirlenecektir. Projeden yararlanacak olan hak sahiplerine hayvan tesliminden sonraki ilk ay başlamak üzere (12) on iki ay boyunca bakım besleme gideri bedeli en fazla 15 (on beş) hayvan üzerinden TİGEM tarafından ödenecektir. 

7- İŞ AKIŞ ŞEMASI

1. HAYGEM Tarafından belirlenen takvim çerçevesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvuru yapılacaktır. (Başvuru başlangıç tarihi 10.02.2025)

2. İl/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine son başvuru tarihi 28.02.2025 mesai bitimidir.

3. Başvuruların Hayvancılık Proje Başvuru Sistemine girişleri il/ilçe müdürlüklerince yapılacaktır.

4. Başvurular il/ilçe müdürlüklerince sisteme kaydedilir ve kayıt sonrası oluşturulan listeler 07.03.2025 tarihinde il müdürlüklerine gönderilir.

5. İl müdürlükleri Hayvancılık Proje Başvuru Sisteminden alınan il listelerini 12.03.2025 tarihine kadar HAYGEM’e gönderir.

6. 12.03.2025 tarihine kadar eksik veya hatalı girişler il/ilçe müdürlüklerince düzeltilir.

7. Ülke çapında yapılan ve il müdürlükleri tarafından iletilen başvurular HAYGEM tarafından puan sıralaması yapılarak 20-21.03.2025 tarihlerinde TİGEM’ e gönderilir.

8. Hayvancılık Proje Başvuru Sistemi, kullanıma açılıncaya kadar il/ilçe müdürlüklerince aşağıdaki iş ve işlemler yapılır.

Başvuru süresince başvurular Ek-4 formuna kaydedilir.

Başvurular il/ilçe müdürlüklerince listelenir. Ek (4) 5 iş günü. (03-07.03.2025)

İl/ilçe müdürlüklerince oluşturulan listeler il müdürlüklerince il listesi haline getirilerek HAYGEM’e gönderilir. Ek (5) 3 iş günü. (10-12.03.2025)

9. TİGEM tarafından puan sırasına göre hak sahipleri bilgilendirilerek, hayvan teslim edilmesine yönelik işlemler başlatılır.

10. Hayvanların tesliminden sonraki ay başlamak üzere her ayın ilk haftası il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince yerinde kontroller yapılarak Ek (7) formu doldurulur.

11.   İl ve ilçe müdürlüklerince her ay yapılacak kontrollere göre hazırlanacak icmaller (Ek 8), ilgili ayın ikinci haftasında HAYGEM’e gönderilir. HAYGEM tarafından ülke geneli icmaller düzenlenerek TİGEM’e gönderilir. TİGEM tarafından hak sahiplerine aylık bakım besleme gideri bedeli ilgili ayda ödenir.

8- PROJE FİNANSMANI:

Proje kapsamında hak sahibi olan kişilere en az 5 en fazla 15 başa kadar (Veteriner Hekim/Ziraat Mühendisi/Gıda Mühendisi ise en az 5 en fazla 30 başa kadar) etçi ırk damızlık gebe düve TİGEM tarafından temin edilecektir. 

Projede hak kazanan kişiler Ziraat Bankası Temel Hayvancılık Kredisi kullanabilecektir. Bu süreç hak sahiplerinin açıklanmasına müteakip olarak Ziraat Bankası tarafından değerlendirilecektir.

Proje kapsamında teslim edilecek etçi ırk damızlık gebe düve fiyatları hayvanların teslim tarihinde TİGEM’in sayfasında bu projeye mahsusen yayınlanan satış fiyatları üzerinden gerçekleşecek ve hak sahipleri hayvan bedellerini peşin ve/veya kredi ile ödeyebilecektir. 

Hak sahiplerine hayvanları 1(bir) yıllık TARSİM sigortaları yapılmış olarak verilecektir. Daha sonraki 1(bir) yıllık sigorta gideri hak sahibi tarafından karşılanacaktır.

Projede TİGEM ile yetiştirici arasında yapılacak sözleşmeye istinaden her ayın ilk haftasında, HAYGEM tarafından verilecek Talimat doğrultusunda tarım il/ilçe müdürlüğü tarafından hayvanlar kontrol edilecek ve en fazla 15 hayvan için olacak şekilde TİGEM tarafından ödenecek olan bakım ve besleme gideri bedeline esas hazırlanan icmaller en geç her ayın ikinci haftasında HAYGEM’e gönderilecektir.  

HAYGEM tarafından ülkedeki tüm hak sahiplerine ait en fazla 15 hayvan için oluşturulan icmal TİGEM’e gönderilecek ve hayvan tesliminden sonraki ayda başlamak üzere, 12 ay boyunca, hayvan başına 1500 TL olacak şekilde bakım ve besleme gideri bedeli ödemesi ilgili ayda yine TİGEM tarafından yapılacaktır.
 

9- DİĞER HUSUSLAR

Kapasite Raporu: Damızlık büyükbaş hayvanlar için yeni veya son 3 ay içinde tanzim edilen bu talimat ekindeki belgedir.

Engelli Durumunu gösterir belge süreli ise başvuru tarihindeki geçerliliği aranacaktır.

Birinci derece Tarımsal amaçlı Örgüt Üyeliği Belgesi: Üyesi olduğu Tarımsal Amaçlı Örgüt tarafından tanzim edilecektir.

Proje başvuruları için 10 TL döner sermaye ücreti alınacaktır.

Proje başvuruları başvuru sahibinin işletmesinin bulunduğu yerdeki il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvuru sahibince veya noter onaylı vekili tarafından yapılacaktır.

Projeye yalnızca kapasite raporunda toplam büyükbaş hayvan kapasitesi 200 ve altındaki işletmeler başvuru yapabilecektir. Yeni işletme açarak başvuran yetiştiricilerde de bu şart aranır.

Kapasite raporu (Son 3 aylık tarihli) TİGEM tarafından hak sahibi olarak ilan edilmiş kişilerden sözleşme imzalanmadan önce diğer evraklar ile beraber istenecektir. 

Hak sahibince alınan hayvanların Bakanlık Kayıt Sistemine (Türkvet) işletmesi adına kaydedildiği tarih itibariyle 2 yıl boyunca mücbir sebep dışında satılmayacaktır. Hayvanların tesliminden sonra ilk 12 ay, aylık kontroller yapılacak olup sonraki 12 ay ise 6 aylık 2 dönem halinde kontrolleri yapılacaktır. 

Hak sahibi TİGEM işletmelerinden alacağı hayvanlar için Damızlık Büyükbaş Hayvan İthalatı Talimatındaki taahhütnameyi, hayvanların sevkinin yapılacağı il/ilçe müdürlüklerimize verecektir.

Hak sahibince hayvanların Bakanlık Kayıt Sistemine (Türkvet) işletmesi adına kaydedildiği tarih itibariyle 2 yıl içerisinde mücbir sebep dışında satılması durumunda vermiş olduğu taahhütnamedeki işlemler yapılacaktır.

Dağıtımı yapılan hayvanların aynı ırk ile suni tohumlama yapılabilmesi için teknik donanımı uygun il müdürlüklerinin talebi halinde il müdürlüklerine donmuş sperma tedariki HAYGEM tarafından yapılacaktır.

DAMIZLIK ETÇİ GEBE DÜVE ALIM DESTEĞİ 2025-2026 YILI UYGULAMA TAKVİMİ

Uygulanan İş	Başlangıç Tarihi	Bitiş Tarihi	Süre (Gün)
Başvuru dilekçesi ve başvuru formu ile müracaatların alınması (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü)	10.02.2025	28.02.2025	19 gün
Başvuruların Sisteme / Excel formuna girilmesi ve  kayıt sonrası oluşturulan listelerin il müdürlüklerine gönderilmesi  (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü)	01.03.2025	07.03.2025	Başvuru süresi boyunca ve ilave 5 iş günü
İl/ilçe müdürlüklerince oluşturulan listelerin, il müdürlüklerince il listesi haline getirilmesi ve HAYGEM’e gönderilmesi (İl Tarım ve Orman Müdürlüğü)	08.03.2025	12.03.2025	3 iş günü
Başvuruların HAYGEM tarafından değerlendirilmesi (HAYGEM)	13.03.2025	19.03.2025	5 iş günü
HAYGEM tarafından oluşturulan ülke geneli başvuru listelerinin puan sıralaması yapılmış şekilde TİGEM’e gönderilmesi (HAYGEM)	20.03.2025	21.03.2025	2 iş günü
TİGEM tarafından puan sırasına göre hak sahipleri bilgilendirilerek,  hayvan teslim edilmesine yönelik işlemlerin başlatılması. (TİGEM)	22.03.2025	………..	……. iş günü
TİGEM tarafından hayvan satışı yapılan işletmelerin ve verilen hayvan listelerinin HAYGEM’e ve ilgili İl Tarım ve Orman Müdürlüklerine gönderilmesi (TİGEM)	Hayvan teslim tarihi	Hayvan teslim tarihinden itibaren 5 iş günü	5 iş günü
Hayvanlarını teslim alan yetiştiricilerin teslim aldıkları hayvanların ve işletmenin  Bakım Besleme Gideri bedeli ödemelerine esas olmak üzere 12 ay süresince her ay kontrol edilmesi (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü)	Hayvan teslimini takip eden ayın ilk iş günü	Hayvan teslimini takip eden ayın ilk iş gününden itibaren 5 iş günü	5 iş günü
İl ve ilçe müdürlüklerince her ay yapılacak kontrollere göre hazırlanacak icmallerin İl Müdürlüklerine gönderilmesi (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü)	Hayvan teslimini takip eden ayın ilk iş günü	Hayvan teslimini takip eden ayın ilk iş gününden itibaren 5 iş günü	5 iş günü
Hazırlanan icmallerin  HAYGEM’e gönderilmesi (İl Tarım ve Orman Müdürlüğü)			2 iş günü
HAYGEM tarafından ülke geneli icmaller düzenlenerek TİGEM’e gönderilmesi			3 iş günü
TİGEM tarafından hak sahiplerine aylık Bakım Besleme Gideri bedeli ilgili ayda ödenmesi

Başvuru formuna ulaşmak için tıklayınız.

Başvuru dilekçesine ulaşmak için tıklayınız.

IPARD III Programı 2025 yılı Çağrı Takviminin Şubat ayı içerisinde yayınlanması planlanmaktadır.

Proje seçimine esas sıralama kriterlerinde değişiklik yapılması öngörülmekte olup resmi onay sürecinin tamamlanmasını müteakip bilgilendirme yapılacaktır.

2025 Yılı Çağrı Takvimi kapsamında yapılması planlanan proje başvurularının hazırlık aşamasında bu hususların dikkate alınması önem arz etmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

T.C.

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI TARIM REFORMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

 

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA BİREYSEL SULAMA SİSTEMLERİNİN DESTEKLENMESİ

 

UYGULAMA REHBERİ

 

TEBLİĞ NO         : 2021/7

YIL                       : 2025

ETAP NO             : 19

 

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA BİREYSEL SULAMA SİSTEMLERİNİN DESTEKLENMESİ 2021/7 NOLU TEBLİĞ 2024 YILI (19. ETAP) UYGULAMA REHBERİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

I- AMAÇ, KAPSAM, YASAL DAYANAK

Bu Uygulama Rehberi; 25 Şubat 2021 tarihli 31406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkındaki 2021/7 sayılı Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde, uygulama esas ve usullerine ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, yatırımcı, tedarikçi ve programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra personelinin kullanımı için Tebliğin 27. Maddesine istinaden Genel Müdürlük tarafından hazırlanmıştır.

II- TANIMLAR    

1- 

Bu Uygulama Rehberinde geçen;

a) Ayni katkı: Başvurusu yapılan yatırımın tamamının gerçekleştirilmesi için hibeye esas mal alım tutarı dışında tamamı yatırımcı tarafından karşılanan/karşılanacak miktarı,

b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Banka: T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ‘ni ,

ç) Başvuru: Tebliğ kapsamında bireysel sulama sistemi alımları için yapılan başvuruyu,

d) Başvuru sahibi: Başvuru yapan gerçek ve tüzel kişileri,

e) Deney Raporu: Bakanlıkça yetki verilen kurumlar tarafından laboratuvar ve uygulama sahasında kontrol ve deneylere tabi tutulan bireysel sulama sistemi ve unsurlarının tarım tekniğine ve mevcut standartlara uygunluğunu belgeleyen raporu,

f) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,

g) Hibe sözleşmesi: Başvuru sahibi veya yetkilendirdiği kişi ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,

ğ) Hibeye esas mal alım tutarı: Tebliğde belirtilen kriterleri sağlayan ve hibe sözleşmesinde üst sınırı belirlenen hibe desteği verilecek uygun  maliyetler toplamını,

h) İl müdürlüğü: Bakanlık il müdürlüklerini 

ı) İl proje yürütme birimi: İl düzeyinde programın tanıtımından başvuruların alınmasından, projelerin uygulamasından, ödeme icmal tablolarının veya listelerinin hazırlanmasından, onaylanmasından ve tamamlanan projelerin izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürüten, ilgili şube müdürü ve proje kontrol görevlileri ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu personelinin valilik oluruyla görevlendirilmesi ile oluşturulan en az üç kişilik birimi,

i) İzleme Süresi: Nihai ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 2021/7 numaralı tebliğin 8. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen yatırım konularında 5 (beş) yıl, (d), (e), (f), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularında ise 10 (on) yıl süreyi, 

j) Mal alımları: Bireysel sulama sistemi alımlarını,

k) Mücbir sebep: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesine engel teşkil edebilecek nitelikte olan deprem, yangın, sel gibi doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, savaş, ayaklanma, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi kişilerin önceden öngörebilmelerine olanak bulunmayan ve bu nedenle önüne geçilmesi mümkün olmayan, dış etkiler sonucu meydana gelen, kamu kurum ve kuruluşları tarafından belgelendirilebilen istisnai bir durum veya olayı,

l) Program: Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesini,

m) Referans fiyat: Uygulama yılı itibarıyla Referans Fiyat Komisyonu tarafından bireysel sulama sistemleri için belirlenen ve Bakanlık internet sitesinde liste halinde yayınlanan  fiyatı veya bu listede yer almayan bireysel sulama sistemleri için İl Proje Yürütme Birimi tarafından belirlenen fiyatı,

n) Referans fiyat farkı: Başvuruda yer alan hibeye esas mal alım tutarını oluşturan her bir kalemin, o kalem için tespit edilen referans fiyatlardan yüksek olan kısımlarının toplamını,

o) Referans Fiyat Komisyonu: Referans fiyatları belirlemek için Genel Müdürlükçe oluşturulacak komisyonu,

ö) Tebliğ: 25 Şubat 2021 tarihli 31406 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan  2021/7 sayılı Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliği,

p) Tedarikçi: Tebliğ kapsamında yatırımcı tarafından yapılacak satın alımlara mal sağlayan, yatırımcı ile uygulama sözleşmesi imzalayan bağımsız kişi ve kuruluşları,

r) Toplam mal alım tutarı: Tebliğ kapsamında, hibeye esas mal alım tutarı ile tamamı yatırımcı tarafından karşılanan ayni katkı ve referans fiyat farkı tutarlarının toplamını,

s) Uygulama Rehberi: Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde; uygulama esas ve usullerine ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, yatırımcı, tedarikçi ve Programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra personelinin kullanımı için Genel Müdürlük tarafından hazırlanan güncel rehberi,

ş) Uygulama sözleşmesi: Tebliğ kapsamında yapılan mal alımlarında yatırımcı ile tedarikçi arasında yapılacak akdi,

t) Uygulama yılı: 30/1/2021–31/12/2025 tarihleri arasında, Programa ilişkin başvuru ve uygulamanın yapılacağı her bir yılı,

u) Veritabanı: Tebliğ kapsamında yürütülen iş ve işlemlerin izlenmesinde yardımcı olan, il müdürlükleri tarafından yetkilendirilen personelce veri girişlerinin yapılabildiği internet ortamında çalışan yazılım sistemini, (https://hibedestek.tarimorman.gov.tr)

ü) Yatırımcı: Tebliğ kapsamında, başvuruda bulunan ve hibe sözleşmesi imzalayan başvuru sahiplerini,

v) Kredi Uygunluk Belgesi : 09.10.2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tarım Makineleri ve Tarım Teknolojisi Araçlarının Deney ve Denetim Esaslarına İlişkin Yönetmelik” esaslarına göre alınmış belgeyi, 

y) Proje kontrol görevlisi: Proje kapsamında resmi kontrol yetkisi verilen personeli

z) Resmî kontrol : Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar, bu Tebliğ ve Uygulama Rehberi kapsamındaki faaliyetlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için proje kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim ve gerekirse analiz ve benzeri kontrolleri,

aa) Sulama Projesi: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin başvuru konusu olan parsele ait bireysel sulama projesi dispozisyona göre hazırlanmış projeyi,

 ifade eder.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

III-UYGULAMA BİRİMLERİ GÖREV VE SORUMLULUKLARI

1- Genel Müdürlük;

a) Program ile ilgili olarak Tebliğ ve Uygulama Rehberini hazırlar. 

b) Program kapsamında yıllık yatırım programı ve bütçe teklifi hazırlıkları ile bu tekliflerin Bakanlığın ilgili birimlerine iletilmesi ve kabulü için gerekli çalışmaları yapar.

c) Program kapsamında il müdürlüğü tarafından onaylanan ödemeleri tahakkuk işlemlerini takiben ödenmek üzere Bankaya gönderir.

ç) Program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir.

d) Programın etkin bir şekilde yürütülebilmesi için izleme, istatistiki çalışma ve gerektiğinde kontrol işlemlerini yapar.

e) Programın yürütülmesinde görevli personele yönelik değerlendirme toplantıları veya eğitim programlarını hazırlar ve düzenler.

f) Su tasarrufu sağlayan sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması için ulusal veya uluslararası kuruluşlar, kamu kurumları, Veri tabanına girilen her türlü bilgiden il müdürlükleri sorumludur. İstatistiki açıdan yapılacak çalışmalara esas teşkil etmek üzere il müdürlükleri istenilen bilgileri ivedilikle ve zamanında veri tabanına girerler.

3- İl Proje yürütme birimi;

a) Başvuru sahiplerine, başvuruların hazırlaması konusunda ihtiyaç duyulduğunda gerekli bilgilendirmeyi yapar,

b) Tebliğ ve güncel Uygulama Rehberinde yer alan esaslara göre başvuruları inceleyerek değerlendirir, hibe sözleşmelerini düzenler, uygulamaları takip eder, izler, ödeme taleplerini inceleyerek uygun olanları il müdürlüğünün onayından sonra Genel Müdürlüğe gönderir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

IV-YATIRIM KONULARI, UYGULAMA İLLERİ, YATIRIMIN TAMAMLANMA SÜRESİ VE BAŞVURU SAHİPLERİNDE ARANAN ÖZELLİKLER

1-Yatırım konuları ve uygulama illeri

Bu program aşağıdaki 9 dokuz  adet yatırım konusunu kapsar;

a) Tarla içi damla sulama sistemi kurulması,

b) Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması,

c) Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması,

ç) Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması,

d) Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması,

e) Tamburlu sulama sistemi kurulması,

f) Güneş enerjili sulama sistemi kurulması,

g) Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri,

ğ) Akıllı sulama sistemleri.

Bu program kapsamındaki yatırım konuları başvuru yapılan tüm illerde uygulanır.

2-Yatırımların tamamlanma süresi

Kabul edilen başvurulara ilişkin olarak başvuru sahibi ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, IV-1. Maddede geçen (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen yatırım konularında 45 (kırkbeş) gün, (d), (e), (f), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularında ise 60 (altmış) gün içerisinde, alımı yapılan malzemelerin tarlada montajının tamamlanmış olması gerekir. Süresi içerisinde yatırımcılar tarafından başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak alımı ve tarlada montajı gerçekleştirilen bireysel sulama sisteminin tespit işlemleri, yatırımcının ödeme talebi tarihi itibarıyla en geç 45 (kırk beş) gün içerisinde il proje yürütme birimince tutanağa (yerinde tespit tutanağı) bağlanır. 

Süresi içerisinde yatırımcılar tarafından tamamlanmayan veya başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak alımı ve tarlada montajı gerçekleştirilmeyen bireysel sulama sistemi için, İl Müdürlüğünce bir tutanak ile tespiti yapılarak hibe sözleşmesi tek taraflı olarak fesih edilir.

3-Başvuru Sahiplerinde aranan özellikler ve sorumlulukları

Başvuru sahipleri Bakanlık Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS)/Tarımsal Üretim Kayıt Sistemine (TÜKAS) kayıtlı olmalıdır ve bu kayıtlı olma durumu izleme süresi boyunca güncel olarak devam etmelidir. Her il için tek bir başvuru yapılabilecek olup, bu başvurular birden fazla parsel ve birden fazla yatırım konusunu içerebilir. Birden fazla parsel için yapılacak başvurularda her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, Tebliğ ve bu Uygulama Rehberinde belirlenen gerekli proje kriterlerini sağlamalı ve su kaynağına ilişkin gerekli izin belgeleri bulunmalıdır. Her parsel için ayrı proje ve keşif hazırlanacak olup, bu keşifler bir icmal ile birleştirilerek başvuru bütçesi oluşturulacaktır. Ancak, sınırları bitişik parseller için, su kaynağı yeterliliği ve diğer koşulları sağlamak şartı ile tek bir proje ve keşif hazırlanabilir.

Başvurular, başvuru yapılan parsellerin bulunduğu ildeki Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğüne  yapılacaktır. 

13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda tanımlanan kolektif şirket, limited şirket ve anonim şirket şeklinde kurulmuş olan şirketler, ana sözleşmelerinde tarımsal üretim yapabileceklerinin belirtilmesi şartı ile tüzel kişilik olarak başvurabilirler.  

Gerçek kişiler ve yukarıda belirtilen şirketler kendilerine ait arazilerde veya IV-1. maddede yer alan (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen yatırım konularında en az 5 (beş) yıl ve üzeri süreyle, (d), (e) , (f) (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularında en az 10 (on) yıl ve üzeri süreyle noter onaylı kira sözleşmesi yaparak başvuru yapabilirler. Kiralama süresi izleme süresini kapsamalıdır.

Sulama kooperatifleri, tarımsal kalkınma kooperatifleri, tarım kredi kooperatifleri ve sulama birlikleri de ana sözleşmelerinde tarımsal üretim yapabileceklerinin yer alması şartıyla, kendilerine ait arazilerde veya kamu arazilerinden 10 (on) yıl ve üzeri noter onaylı kira sözleşmesi yaparak tüzel kişilik olarak başvuru yapabilirler. Bu kuruluşlar, başvuruları ile birlikte, onaylanmış ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmış en son ana sözleşmelerini vermek zorundadır. 

Ancak; IV-1. maddede yer alan (ç), (d), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konuları (yüzey altı damla sulama tesisi, lineer sulama tesisi ve center pivot sulama sistemi kurulumu) kapsamında yer alan tesislere ilişkin olarak; başvurusuna ait teknik projelendirme esasları ve arazi büyüklüğü güncel Uygulama Rehberinde belirlenen kriterlere uygun olmayan ve/veya yatırıma konu arazinin mülkiyetine sahip olmayan yatırımcılar, bu yatırım konusuna başvuru yapamaz. Bu fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla kamu arazilerinde 10 (on) yıl ve üzeri noter onaylı kira sözleşmesi veya tahsis yapılması halinde başvuru yapabilirler.

Kırsal kalkınma destekleri kapsamında, izleme süresince daha önce bireysel sulamaya ilişkin hibe desteği alınan parsel için başvuru yapılamaz. 2024 yılı öncesi hibe desteği alanlar için geçmiş etaplara ait çıkarılan tebliğ ve uygulama rehberi doğrultusunda işlem yapılır.

Ancak, parselin bir kısmı için daha önce hibe desteği alınması halinde parselin kalan kısmı için yukarıdaki şartları sağlamak koşulu ile başvuru yapılabilir. Bu durumda daha önce alınan hibe desteğine ilişkin bilgiler ve bu  kapsamda alınan malzemeler proje detayında ve boru yerleşim/makine yerleşim planında belirtilerek her iki projenin uyumluluğu denetlenecektir. Toplulaştırma Alanı ilan edilen arazilerde, arazi toplulaştırma işleminin tamamlanmasını müteakip, arazilerin yeni durumlarının ilgili Tapu Müdürlüklerinde tescili tamamlandıktan sonra başvuru yapılabilir.

Başvuru sahipleri, projelerinin kabul edilmesi halinde, hibe sözleşmesinde yer alacak hibeye esas mal alım tutarının % 50’si oranındaki katkı payını, ayni katkıyı, referans fiyat farkını ve toplam mal alım tutarına ait KDV’nin tamamını kendi öz kaynaklarından (başka bir kamu kaynağı kullanmadan) temin etmekle yükümlü ve sorumludurlar.

Mal alımlarının, başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak yapılması, uygulamaların Tebliğ, güncel Uygulama Rehberi ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilip, belgelendirilmesi ve belgelerin muhafazasından yatırımcılar sorumludur.

Başvuru yapılan yıl dahil olmak üzere son beş yıllık dönemde yürürlüğe giren T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Düşük Faizli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları hakkındaki tebliğler ve bu tebliğin yayından sonra aynı konuda çıkacak tebliğler kapsamında modern basınçlı sulama kredilendirme konularından yararlananlar kredilendirmeye konu olan aynı parsel için hibe başvurusu yapamazlar. Ancak, parselin bir kısmı için daha önce kredi desteği alınması halinde parselin kalan kısmı için yukarıdaki şartları sağlamak koşulu ile başvuru yapılabilir. Ancak bu durumda daha önce alınan kredi desteğine ilişkin, bilgiler ve bu  kapsamında alınan malzemeler proje detayında ve boru yerleşim/makine yerleşim planında belirtilerek her iki projenin uyumluluğu gösterilecektir.

Başvuran tüzel kişiler idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olmalıdır. Tüzel kişilerin idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olduklarına dair taahhütnameyi, gerçek kişilerin ise kamu hizmeti yapmadıklarına dair taahhütnameyi başvuru ekinde sunmaları gerekmektedir. Başvuru sahiplerinin kamudan bağımsız olduğuna dair taahhütname ve SGK Hizmet Döküm Belgesi başvuru ekinde sunulmalıdır.

Hibe desteklemelerinden, kamu görevlileri ile kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kaynaklarından finansman sağlayan veya bağlantısı olan gerçek veya tüzel kişiler yararlanamaz.

Önceki tebliğler kapsamında hibe sözleşmesi imzalayan yatırımcılardan mücbir sebep harici yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle son 3 yıl içinde sözleşmesi feshedilenler hibe başvurusunda bulunamazlar. 

Yatırımcı, kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması hallerinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan ve organize veya örgütlü suçlardan dolayı hükümlü bulunanlar ve Türk Ceza Kanunu’nun 102’nci, 103’üncü ve 104’üncü maddelerinde düzenlenen suçlardan adli sicil kaydı olanlar hibe başvurusunda bulunamaz. 

Başvuru aşamasında, proje uygulama sırasında ve uygulama sonrası dönemde Kamu İhale Kurumu yasaklılar listesinde olanlar hibe başvurusunda bulunamazlar. 

Yatırımcılar, hibe sözleşmesi akdinden sonra, teklif ve kabul edilen mal alımını hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yapar.

30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No: 1) gereğince Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu ile vadesi geçmiş vergi borcu bulunan yatırımcılar hibe desteğinden faydalanamazlar. (Borcu ilgili kurumlarca yapılandırılanlar hariç)

BEŞİNCİ BÖLÜM

V-UYGULANACAK HİBE DESTEĞİ TUTARI, ORANI VE HİBE DESTEĞİ VERİLECEK MAL ALIMI GİDER ESASLARI

1- Hibe desteği tutarı ve oranı

Tebliğ kapsamında kabul edilen başvurularda, hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas mal alım tutarının KDV hariç % 50’sine hibe yoluyla destek verilir. Hibe başvuru formunda (EK-2) belirtilen hibeye esas mal alım tutarının, başvuru değerlendirme aşamasında tespit edilen referans fiyatlar içinde kalan kısmı, hibe sözleşmesinde hibeye esas mal alım tutarı olarak belirlenir. Referans fiyatları aşan kısmı ise referans fiyat farkı olarak belirlenir ve tamamı yatırımcı tarafından karşılanır.

Hibeye esas mal alım tutarı 3.000.000.- TL’yi geçemez. Mal alım bedellerinin, bu miktarı aşması durumunda aşan kısım yatırımcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır.

Hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas mal alım tutarı üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı fiili gerçekleşmeler sonucunda ortaya çıkar.

Başvuru bütçeleri KDV hariç hazırlanır.

2- Hibe desteği verilecek uygun mal alımı giderlerine ilişkin şartlar 

IV-1. maddede yer alan yatırım konularına ilişkin bireysel sulama sistemlerinin alım giderleri aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

Yatırımcılar tarafından, Tebliğ kapsamında satın alınacak tüm mal alımları, tedarikçilerle yapılacak uygulama sözleşmesi kapsamında sağlanır. Sözleşme koşullarını yatırımcı ile tedarikçi beraber belirleyeceğinden, uygulama sözleşmesi için standart bir format bulunmamaktadır. Ancak söz konusu sözleşme asgari, Türk Lirası cinsinden olacağını, satın alınacak bireysel sulama sistemi unsurlarının teknik şartnamelerde belirtilen özellikleri taşıyacağını ve teslim tarihi gibi bilgileri içermelidir. 

Yerinde teslim ve montaj giderleri, mal alım bedeli içinde olacak şekilde mal alım faturası düzenlenmesi durumunda, toplam tutar hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Mal alım giderleri ile yerinde teslim ve montaj giderlerinin faturada ayrı kalemler olarak faturalandırılması durumunda sadece mal alım bedeli hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

Yatırımcılara, aşağıda yer alan bireysel sulama sistemi grupları için belirtilen deneme ve kontrollerin yapılması şartıyla, hibe desteği ödemesi yapılır.

1) Tarla içi yağmurlama, mikro yağmurlama, damla sulama ve yüzey altı damla sulama sistemi kurulması ile güneş enerjili sulama sistemleri kurulması başvuruları kapsamında; güneş paneli, pompa, filtre, kontrol ünitesi, sayaç, vantuz, manometre, ana ve yan dallara ait borular, bağlantı ekipmanı, vanalar, damlatıcı ve yağmurlama ekipmanı gibi tarla içinde kullanılan malzemelerin başvuruya ait parselde eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması, sistemin çalıştırılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi,

2) Center pivot, lineer ve tamburlu sistem yağmurlama sulama makinelerinin; yerinde (başvuruya ait parsellerde) çalıştırılıp, kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi.

Yatırımcılar ve ortakları tarafından sürekli çalıştırılan veya düzenli ya da dönüşümlü olarak işe alınmış kişiler ile kamu çalışanları ve kamu kurumları tedarikçi olamaz. 

Başvuru sahipleri, başvuru dosyasında yer alan projelerinde kullanılacak malzemelere ait teknik şartnameyi ihtiyaç duydukları malzeme cinsine ve kalitesine göre belirler. Bu kapsamda, başvurularda belirtilecek mal alım tutarlarını oluşturan birim fiyatlar teknik şartname çerçevesinde piyasa fiyat araştırmalarına dayandırılmalı ve keşifleri ayrıntılı olarak belirtilmelidir. 

Hibe sözleşmesi başvuru sahiplerince belirlenen ve beyan edilen birim fiyatlar ve Bakanlıkça belirlenen başvuru süresi sona erdikten sonra açıklanan referans fiyatlara göre Hibe sözleşmesine bağlanan mal alım tutarları ve malzeme miktarları hibe sözleşmesi süresince artırılamaz. 

Ancak uygulamada gerçekleşen ve fatura edilen fiyatlar hibe sözleşmesi birim fiyatlarından düşük ise ödemede bu fiyatlar dikkate alınır.

Sözleşmenin gerçekleştirilmesi sırasında olabilecek değişikler projenin hibeye esas tutarının %5 ini geçmeyecek şekilde olmak kaydıyla, tesisin teknik ve ekonomik olarak çalışmasını engellememeli ve proje bütünlüğünü bozmamalıdır.

Başvuru kapsamında satın alınması planlanan mal ile ilgili teknik bilgiler, şartname şeklinde düzenlenerek başvuru ekinde sunulur.

Mal alım tutarının hibe desteği kısmı, kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için yatırımcılar tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanında hiçbir şekilde kamu kaynakları kullanılamaz.

3) Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri, kurulması başvuruları kapsamında; güneş paneli, pompa, filtre, kontrol ünitesi, gibi kullanılan malzemelerin başvuruya ait parsellerde sisteminin çalıştırılması, eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi ve kurulum için gerekli izinlerin alınması,

4) Akıllı sulama sistemleri kurulması başvuruları kapsamında; sensörler, tam otomatik fitreler, karıştırıcılı gübre tankları, debi kontrollü gübreleme pompaları, solenoid vanalar, meteoroloji istasyonları ve kontrol sistemleri gibi sadece tarla içinde kullanılan malzemelerin başvuruya ait parsellerde sisteminin çalıştırılması, eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi.

Başvuru sahipleri, karşılamaları gereken ayni katkıyı, kamu tarafından sübvanse edilen krediler hariç olmak üzere diğer kredi türlerini kullanarak karşılayabilirler.

3-Hibe desteğine uygun olmayan mal alım giderleri

1-Hibe desteği verilmeyecek olan giderler şunlardır:

a) Her türlü borç ödemeleri,

b) Faizler,

c) Başka bir kamu kaynağından finanse edilen harcama ve giderler,

ç) Kur farkı giderleri,

d) Makine ve ekipman kira bedelleri,

e) Nakliye giderleri,

f) Bankacılık giderleri,

g) Denetim giderleri,

ğ) KDV ve ÖTV’de dâhil iade alınan veya alınacak tüm vergiler,

h) İkinci el/kullanılmış mal alım giderleri,

ı) Eğitim giderleri,

j-Üretim tarihi, son 2 (iki) yıldan önce olan bireysel sulama sistem unsurlarının alım giderleri

j) Faturası olmayan ve başvuru tarihinden önce veya sözleşmede belirtilen mal alımının tamamlanma tarihinden sonra faturalanmış giderler,

k) Güncel Uygulama Rehberinde belirtilen ve Yatırımcıların Tedarikçilerden Temin Edeceği Teknik Belgeler içinde yer alan belgelerden eksiği bulunan satın alma giderleri,

l) Tarlaya montajı yapılmayan ve/veya eksik teslim edilen bireysel sulama sistemi giderleri.

m) Proje hazırlama giderleri hibe desteği kapsamında değildir.

Bireysel sulama sistemlerine yönelik mal alımlarında, bent gibi su alma yapısı inşası, yeni kuyu açılması, enerji nakil hattı, depolama tesisi gibi yapım işleri ve su kaynağından sulama alanına kadar sadece iletim hattı yapılması, hibe desteği kapsamı dışındadır. Hibe başvurularında, tarla içi sulama sistemi ile su kaynağından sulama alanına kadar olan su iletim hattı birlikte projelendirildiği durumlarda, su iletim hattı maliyeti, toplam maliyetin % 20’sini aşamaz. Aşması durumunda artan kısım yatırımcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır. Su iletim hattına ait maliyetin % 20 dahilinde olan kısmı ve bu oranı aşan kısmı ayrı ayrı keşiflendirilerek, toplam proje keşfi ekinde verilmelidir. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda bitişik parseller için % 20 şartı birlikte aranmalıdır. Birbirinden bağımsız parsellerde proje yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için iletim hattı maliyetlerinin % 20 şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Güneş enerjili sulama sistemi kurulmasına ilişkin başvurularda, sulama projesinin yanında güneş enerjisi kurulumuna ilişkin  proje de yer almalıdır.

2-Lineer (Doğrusal Hareketli) veya Center Pivot (Dairesel Hareketli) sistemlerde: 

a) Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı) 20 da. ve üzerinde olmalıdır. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda, bitişik parseller tek parsel gibi değerlendirilmeli, birbirinden bağımsız parsellerde başvuru yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için 20 dekar şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır.

b) Sistemin çalışacağı kısımda, seçilen parselin kısa kenar uzunluğu proje hesaplamaları için seçilen makineye ait öngörülen modelin kataloğunda belirtilen minimum ıslatma genişliğinden az olamaz. Buna ilişkin katalog aslı veya il müdürlüğü veya başvuru kabul personeli tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde verilmelidir.

Center Pivot Sistemlerin çalışacağı kısımda, seçilen parselin En / Boy oranı 1 / 1,5’den fazla olamaz. Bu durumda aynı yatırım konusu içindeki diğer makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerine başvuru yapabilir.

3- Tamburlu sistemlerde:

a) Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı ) tamburda bulunan PE ana boru çapı ve uzunluğu da dikkate alınarak en küçük parsel 20 dekardan daha az olamaz. Bir veya birden fazla parsel için yapılan başvurularda, toplam proje alanının her bir 250 dekarlık kısmı için tek bir tamburlu sulama makinası için başvuru yapılabilir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır. 

b) Seçilen parselin kısa kenar uzunluğu proje hesaplamaları için seçilen makineye ait öngörülen modelin kataloğunda belirtilen minimum ıslatma genişliğinden az olamaz. Buna ilişkin katalog aslı veya il müdürlüğü başvuru kabul personeli tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde verilmelidir.

4- Akıllı sulama sistemlerinde:

Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı) 100 da. ve üzerinde olmalıdır. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda, bitişik parseller tek parsel gibi değerlendirilmeli, birbirinden bağımsız parsellerde başvuru yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için 100 dekar şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır.

Ayrıca; yukarıdaki tüm makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerinde (Lineer sistem, Center Pivot sistem ve Tamburlu sistem) geçerli olmak üzere, başvuru yapılacak parsel içerisinde sistemin çalışacağı arazide (projelendirilen parsel alanı), bu makineler için kataloglarında belirlenen üst limiti geçmemek şartı ile toprak işlemeli tarım yapılan alanlarda %12’nin üzerinde, toprak işlemesiz tarım yapılan alanlarda %18 ’in üzerinde eğim olmamalıdır. Buna ilişkin kataloğun aslı veya il müdürlüğü başvuru kabul personeli tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde yer almalıdır.

ALTINCI BÖLÜM

VI -BAŞVURULAR, DEĞERLENDİRME VE DEĞERLENDİRME NİHAİ KARAR

BAŞVURULAR

A-1. Başvuru Sahibinden İstenilecek Başvuru Belgeleri

Başvuru sahibinin statüsüne göre aşağıda yer alan belgeler başvuru dosyasında yer almalıdır.

2- Hibe Başvuru Formu (EK-2); Tebliğ ve güncel Uygulama Rehberi hükümlerine göre uygun olarak doldurulmuş belge.

3- Sulama Projesi (EK-18) ‘de yer alan dispozisyona göre hazırlanmış proje.

4- Basınçlı Sulama Sistemi Bilgi Formu (EK-4).

5- Başvuru sahibine ait ÇKS/ TÜKAS’a kayıtlı olduğuna dair belge

6- Teknik Şartname; Başvuru kapsamında alımı yapılacak, bireysel sulama sistemine ilişkin olarak marka model belirtilmeden ürünün tüm özelliklerini gösteren teknik şartname başvuru sahipleri tarafından hazırlanarak başvuru evrakları içinde verilecektir. (Sulama sistemlerinde kullanılan boru ve boru ek parçaları için teknik şartname olarak, boru cinsi, boru çapı (Ø), basınç sınıfı (PN), et kalınlığı (mm/mil.), damlatıcı debisi (L/h), damlatıcı aralığı (cm) gibi bilgilerden gerekli olanlar belirtilecektir.) IV-1. Maddede yer alan (d) ve (e) bendinde belirtilen yatırım konuları kapsamında yer alan makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerine (Lineer sistem, Center Pivot sistem veya Tamburlu sistem) ilişkin olarak kataloglardan edinilen bilgileri içeren teknik şartname.

7- Nüfus Cüzdanı Fotokopisi; Gerçek kişi veya Tüzel kişilik adına yetkilendirilen kişiye ait olan belge.

8- Yetkili Kurul Kararı; Tüzel kişiliğin başvurusu için alınan karar.

9- İmza Sirküleri; Tüzel kişiliklerde yetkilendirilen kişiye ait.

10- Varsa; Genç Çiftçi / İyi Tarım Uygulayıcısı / Organik Tarım Müteşebbisi olduğuna dair Sertifika sureti / Şehit ve Gazilerin 1. derece yakını veya Gazi olduğunu gösteren belge.  

11- Toprak Fiziksel Analiz Raporu; Bünye Sınıfı, Tarla Kapasitesi, Solma Noktası, Hacim Ağırlığı, İnfiltrasyon Hızı/ hidrolik iletkenlik bilgilerini içeren rapor.

12- Sulama Suyu Analiz Raporu.

13- Su Kaynağı “Kullanım İzin / Tahsis Belgesi” veya “ Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi”.

14- Muvafakatname; Hisseli arazi başvuruları için.

15- Ticaret Sicil Gazetesi; Tüzel kişilik başvuruları için, kuruluş ana sözleşmesinde tarımsal faaliyette bulunabileceğine dair ifadeyi içeren.

16- Başvuruda Verilecek Taahhütnameler; 

a) Güneş Enerjili Sulama Sistemleri başvuruları için projenin tamamlanmasından sonra hibe desteği kapsamında tesis edilen güneş enerjisi üreten sistemden elektrik şebekesine bağlantı yapılmayacağına dair taahhütname,

b) Mikro yağmurlama ve yüzey altı sulama sistemi için başvuru aşamasında yatırımın gerçekleştirileceği alanda, henüz bağ/meyve bahçesi tesis edilmemiş ise en geç ödeme talebi tarihi itibarıyla bağ/meyve bahçesinin tesis edileceğine dair taahhütname,

c) Başvuru sahibinin başvurusunun kabul edilmesi halinde, proje kapsamında satın alacağı uygun teknik özelliklere sahip malzemeleri, uygun belgelere sahip tedarikçilerden temin edeceğine ve bu belgelerin tamamını ödeme talebi ile birlikte vereceğine dair taahhütname.

d) Sebze üretimi için tarla içi mikro yağmurlama sistemleri başvurularında, sebze üretimine uygun proje yapıldığına ve projenin gerçekleştirilmesinden sonra sebze üretimi yapılacağına dair taahhütname.  

e) Hisseli araziler için yapılan başvurularda hissedarların muvafakatine dair taahhütname.

17- Arazi Tahsisine Dair Resmi Belge Onaylı Sureti; Arazi Mülkiyeti “tahsisli” başvurular için.

18- Noter onaylı kira sözleşmesi; Arazi kiralayarak yapılacak başvurular için, arazi kiralama belgesinin noter onaylı sureti, 

19- Adli Sicil Kaydı; Başvuru sahibi gerçek kişi ise kendisi, 

Başvuru sahibi anonim şirket ise yönetim kurulu üyeleri 

Başvuru sahibi limited şirket ise şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler 

Başvuru sahibi limited şirket ve şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi yok ise şirket ortakları 

Başvuru sahibi kollektif şirket ise şirket ortakları adına istenilecektir.

Başvuru sahibi, kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması hallerinde hibe başvurusunda bulunamaz.

20- Projeyi hazırlayan yetkiliden istenecek belgeler; 

a-Sulama projesini hazırlayan yetkili Ziraat Mühendisine ait onaylı diploma sureti veya e-devlet sisteminden alınmış mezuniyet belgesi, 

b- Başvuruya esas projeler, 18/12/1991 tarihli ve 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük hükümlerine göre yetkili ziraat mühendislerince hazırlanmış olmalıdır.

A-2. Yatırımcıların Tedarikçilerden Temin Edeceği Teknik Belgeler

Başvuru kapsamında alımı yapılacak, bireysel sulama sistemine ilişkin olarak aşağıda yer alan belgelerin yatırım konusuna göre belirtilen hususlar çerçevesinde yatırımcılar tarafından ödeme talebi ile birlikte verilmesi gerekmektedir. 

1) Üretici firmanın ürün hakkında vereceği firma garanti belgesi.

2) TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi (Center pivot, tamburlu veya lineer sistem yağmurlama sulama yatırım konusu başvuruları için)

3) Kredi Uygunluk Belgesi veya Deney Raporu: Güneş enerjili sulama sistemleri başvurularında panel, invertör ve elektrik üretimi ile ilgili diğer parçalar hariç olmak üzere; damla sulama, yüzey altı damla sulama, yağmurlama sulama, mikro yağmurlama sulama sistemleri için alınacak; boru, pompa, filtre, gübre tankı ve yağmurlama başlıkları ile Center pivot, tamburlu veya lineer sistem yağmurlama sulama yatırım konusu başvuruları için gereklidir.

4) Yatırımcının proje kapsamında alımını yaptığı bireysel sulama sisteminin, başvuru dosyası ile birlikte verdiği teknik şartnameye uygunluğunu gösteren katalog veya üretici firmalardan temin edeceği teknik özellikleri içerir belgeler. 

5) Türkçe Bakım ve Kullanma Kılavuzu (Sulama sistemlerinde kullanılan boru ve boru ek parçaları için istenmeyecektir.)

6) CE Belgesi (Tedarikçiler hareketli parça içeren ürünlerinde CE işaretinin şartlarını karşılamak ve ürünlerine iliştirmek zorundadır. Ürüne ait uygunluk beyanı dosyası ve teknik dosya gerek görülmesi halinde istenebilecektir.) 

A-3 Başvuru şekli, yeri ve zamanı

Başvurular, IV-1. maddede yer alan bireysel sulama sistemi alımlarını gerçekleştirmek amacıyla, güncel Uygulama Rehberinde yer alan başvuru formu (EK-2) ve eklerine uygun olarak hazırlanır. Birden fazla parsel için başvuru yapılacaksa her bir parsel için başvuru formu ayrı ayrı düzenlenir tek proje dosyası olarak sunulur. Başvurular süresi içerisinde veri tabanı üzerinden kayıt altına alınarak yapılır. 

Başvuru dosyası içerisinde yer alan belgeler: 

Teslim Alma Belgesi (Ek 1)

Ek 1 de yer alan tüm belgeler dosyada yer almalıdır. 

Aşağıdaki belgeler veri tabanına yüklenecektir.

Teslim Alma Belgesi (EK-1)

Hibe başvuru formu (EK -2)

Sulama Projesi Dispozisyonuna uygun (EK-18)

Basınçlı Sulama Sistemi Bilgi Formu (EK- 4)

Bakanlık Kayıt Sistemi Belgesi

Toprak Fiziksel Analiz Raporu

Sulama Suyu Analiz Raporu

Su Kaynağı Kullanım İzin/Tahsis Belgesi veya Yeraltı Suyu Kullanım Belgesi

Başvuru için su kaynağı çeşidine göre alınması gerekli izin belgeleri ve bu belgelere ilişkin şartlar (birden fazla parsel için başvuru yapılacaksa her bir parsel için bu şartlar sağlanarak belgelenmelidir);

a) Yerüstü su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Su Kaynağı Kullanım İzni/Tahsis Belgesi”,

b) Yeraltı su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi”,

c) 20/7/1961 tarihli ve 5/1465 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Yeraltı Suları Tüzüğünde yer alan komşu hakkı başlığı kapsamında yeraltı suyu kullanma belgesi alınmış olan kuyular hariç, kişilere ait kuyular için sadece bir başvuru yapılabilir. Kuyu kiralanmasıyla yapılan başvurulara hibe desteği verilmez. Ancak kiralanan arazi içinde arazi sahibi adına yeraltı suyu kullanma belgesi olan kuyu mevcut ise kabul edilir. Satın alınan arazilerde bulunan kuyular için yapılacak başvurularda,  arazinin yeni sahibi adına yeraltı suyu kullanma belgesi alınması gerekir. 

ç) Sulama birlikleri veya sulama kooperatifleri tarafından işletilen toplu basınçlı sulama sistemlerinde yer alan hidrantların birden fazla çiftçiye tahsis edilmesi durumunda, sulama birliği veya sulama kooperatifinden su kullanım izin belgesi alınması şartıyla aynı hidrant için birden fazla başvuru yapılabilir. Alınacak su kullanım izin belgesinde su tahsisi yapılan parselin, parsel numarası, su alınan hidrantın numarası ve projeye esas tahsis edilecek debi miktarı belirtilmelidir. Ancak, tahsis edilen debilerin toplamı, her bir hidrant için toplu basınçlı sulama sisteminin projesinde belirtilen debinin üzerinde olması durumunda bu belgeler uygun görülmez. (Sulama kooperatifleri ve sulama birliklerine ait açık kanal sulama sistemlerinden su tahsis edilmesi durumunda ise sulama kooperatifi veya sulama birliğinden alınacak su kullanma izin belgesinde su tahsisi yapılan parselin, parsel numarası, söz konusu parselin sulama şebekesinde yer aldığı ve su alınan kanalının numarası, çeşidi (ana kanal, tersiyer, sekonder vb.) ve projeye esas tahsis edilecek debi miktarı belirtilmelidir. Ancak, kanal çeşidine göre bu kanaldan tahsis edilen debilerin toplamı, her bir kanal için toplu sulama sisteminin projesinde belirtilen debinin üzerinde olması durumunda bu belgeler uygun görülmez. 

d) Su kaynağı keson kuyu olan başvurularda kuyu ruhsatı şartı aranmayacaktır. Ancak başvuru sahibi DSİ’nin verdiği keson kuyu olduğuna dair resmi yazıya istinaden jeoloji mühendisi ve il proje yürütme birimi elemanlarınca   kuyuya ait debinin tespit edilerek tutanağa bağlanması yeterli olacaktır. 

e) Yerüstü su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak Su Kaynağı Kullanım İzni / Tahsis Belgesi veya yeraltı su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak Yeraltı Suyu Kullanma Belgesinde uygun görülen debilerle, keson kuyularda ölçülerek tespit edilen debiler, sulama projelerinde hesaplama sonucunda bulunan sezonluk toplam sulama suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda olmalıdır. Söz konusu debileri karşılamayan sulama projeleri uygun görülmeyecektir.

Uygulama Rehberi kapsamında yapılacak başvurular; 9 Ocak 2024 tarihinde başlayıp 22 Şubat 2024 tarihinde sona erecektir. Bu süre içinde başvuru sahipleri tarafından dosya halinde tek nüsha olarak elden il müdürlüğüne teslim edilir. Ayrıca, güncel Uygulama Rehberinde formatı ve içeriği belirlenen ve başvuru sahibi tarafından imzalanan dosya teslim alma/dosya iade belgesi (EK-1) başvuru esnasında iki nüsha olarak dosya ile birlikte verilir. 

Dosyayı teslim alan başvuru kabul personeli tarafından yapılan, başvuru sahibinin statüsüne göre belgelerin “var/yok” kontrolünde; başvuru belgelerinin eksiksiz olması durumunda, başvuruya ait bilgiler veri tabanına girilir. 

Başvuruya ait bilgiler veri tabanına yüklenerek başvuru numarası alınır. 

Başvuru sahibi ve başvuru kabul personeli tarafından imzalanan ve başvuru tarihini içeren dosya teslim alma/dosya iade belgesine (EK-1) başvuru numarası verilir ve “Dosya iade” kısmının üstü çizilerek bir nüshası başvuru sahibine teslim edilir. Başvuru belgelerinin eksik olması durumunda başvuru kabul edilmeyerek, başvuru sahibi ve başvuru kabul personeli tarafından imzalanan ve başvuru tarihini içeren dosya teslim alma/dosya iade belgesine (EK-1) başvuru numarası verilmez ve “Dosya teslim alma” kısmının üstü çizilir ve dosya iade belgesinin bir nüshası başvuru sahibine verilerek başvuru dosyası iade edilir. Başvuru sahibi tarafından eksik belgeler tamamlanarak başvuru süresi içinde yeniden başvuru yapılabilecektir. Başvuru Belgesinde yer alan belgelerin mevcudiyeti, bu belgelerin içeriklerinin uygun olduğu anlamına gelmez. Başvuru son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde, takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar başvuru yapılabilir. 

Başvuru süresi tamamlandıktan sonra İl Müdürlüğünce hazırlanacak, ilin bütününü içeren ve veri tabanında oluşturulan Başvuru Listesi EK-5 – [TABLO-1] Bakanlığa gönderilir 

A-4. Başvuracak yatırımcılara sağlanacak bilgi

Tebliğ kapsamında başvuru yapacaklar, başvuru konusunda il proje yürütme birimlerine müracaat ederek ihtiyaç duyulan bilgileri alabilirler.

İl proje yürütme birimlerince verilecek bilgiler, başvuru hazırlanmasında karşılaşılacak sorulara cevap vermekle sınırlı olacaktır. Bu bilgi, başvurunun kabul edilmesi konusunda bir taahhüt niteliği taşımaz.

İl proje yürütme birimlerinin, başvuru sahiplerine başvuru dosyası hazırlama sorumluluğu yoktur.

Başvuru sahipleri, güncel Uygulama Rehberi ve içinde yer alan başvuru formları ile bilgilendirici dokümanları il müdürlüğü veya Genel Müdürlük internet sayfasından temin edebilirler.

İl müdürlükleri tarafından düzenlenecek çalıştay, bilgilendirme toplantıları veya internet sayfası vasıtasıyla ilgililere bilgi aktarılabilir.

B-1. Başvuruların idari yönden incelenmesi

Başvurunun idari yönden incelenmesi il proje yürütme birimi tarafından yapılır. Gerektiğinde bu birime konu ile ilgili ilave personel il müdürlüğünce görevlendirilebilir.

İl müdürlükleri öncelikli olarak başvuru evraklarını, başvuru sahibinin Tebliğin 10 uncu maddesinde belirtilen niteliklere sahip olup olmadığı yönünden inceler. Teslim alma belgesinde (EK-1) yer alan belgelerin var olması, bu belgelerin içeriklerinin uygun olduğu anlamına gelmez.  Başvuru evraklarının içeriklerinin uygunluk kontrollerinde, uygunluk kriterlerini sağlamayan hususlar olması halinde bir tutanağa bağlanarak başvuru reddedilir. 

B-2. Başvuruların teknik inceleme ve değerlendirilmesi

İl proje yürütme birimi tarafından, başvuru ekinde yer alan ve formatı güncel Uygulama Rehberinde bulunan sulama projesinin teknik açıdan değerlendirilmesi ve incelemesinde, başvuru sahibi tarafından alımı talep edilen bireysel sulama sisteminin su kaynağı, arazi koşulları ve üretim desenine uygunluğu ve teknik özellikleri araştırılır. Gerektiğinde bu birime konu ile ilgili teknik personel il müdürlüğü bünyesinden veya diğer kamu kurumlarından görevlendirilebilir.

Başvuru evraklarının teknik açıdan değerlendirilmesi ve incelenmesinde uygunluk kriterlerini sağlamayan hususlar ve eksik başvurular olması halinde bir tutanağa bağlanarak başvuru reddedilir.

C-1. Değerlendirme nihai kararı 

Program kapsamında başvuruların yapıldığı her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek miktarı kadar başvuruya puan sıralamasına göre hibe desteği sağlanır. Değerlendirme nihai kararı söz konusu ödenek esas alınarak verilir. İllere tahsis edilecek ödenek tutarı, iller bazında toplam başvuru sayısı ve talep edilen hibe miktarına göre bütçe imkânları çerçevesinde, Türkiye İstatistik Kurumunun belirlemiş olduğu illerin tarım alanı, tarımsal üretim değeri, tarımsal işletme sayısı ile Bakanlık kayıt sistemlerine  kayıtlı çiftçi sayısı, dikkate alınarak illerin katsayısı hesaplanır. Bu nihai katsayılar dikkate alınarak İllerin yaklaşık bütçesi belirlenir. IV-1. maddede yer alan (f), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularına, (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen yatırım konularına aynı parselde birlikte başvurulmadığı durumlarda bütçe önceliği IV-1. maddenin (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e ) bentlerinde belirtilen yatırım konularındadır. Her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek öncelikle IV-1. maddenin  (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e ) bentlerinde belirtilen yatırım konularına tahsis edilecek, arta kalması durumunda ise IV-1. maddenin (f), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularına tahsis edilecektir.

Başvuruların, idari, teknik ve ekonomik açılardan incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde uygun görülen başvurular için  veri tabanından proje numarası alınır. Uygun görülen başvurulara ait hibe tutarının, illere tahsis edilmiş ödenek tutarını geçmemesi durumunda uygun görülen başvurular için asil başvuru sahibi listesi EK-6 – [TABLO-2] hazırlanır. Uygun görülen başvurulara ait hibe tutarının, illere tahsis edilmiş ödenek tutarından fazla olması durumunda ise, güncel Uygulama Rehberinde formatı ve içeriği verilen Başvuru Değerlendirme Kriterleri Tablosu (EK-3) düzenlenerek puanlama yapılır. Yapılan puanlama sonuçlarına göre asil EK-6 – [TABLO-2] ve yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listeleri hazırlanır. Hazırlanan bu listeler il müdürlüğünün teklifi Genel Müdürlüğün onayı ile kesinleşir.

C-2. Değerlendirme sonuçlarının açıklanması

Son başvuru tarihi mesai bitimine kadar teslim edilen başvurular en fazla 30 (otuz) günde il proje yürütme birimi tarafından incelenerek değerlendirilir. Değerlendirme kriterlerine ve ödenek durumuna göre asil EK-6 – [TABLO-2], reddedilen EK-9 – [TABLO-2c] ve yeterli ödenek tahsis edilememesi durumunda yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahipleri listeleri hazırlanarak onaya sunulur, onay süresi 5 günü geçemez. Onaylanan asil EK-6 – [TABLO-2] ve varsa yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listeleri 5 (beş) iş günü süresince il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında yayımlanır, onaylanan asil ve yedek başvuru sahipleri ile reddedilen başvuru sahiplerine ayrıca yazılı tebligat yapılmaz.

Asil listedeki EK-6 – [TABLO-2] başvuru sahiplerinden değerlendirme sonuçlarının yayınlanmasının son gününden itibaren 10 (on) günlük süre içerisinde hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin yerine, varsa yedek EK-7 – [TABLO-2a] listeden puan sıralamasına göre gerekli sayıda başvuru sahibi belirlenerek, yedek listeden hibe desteği almaya hak kazanan başvuru sahibi listesi EK-8 – [TABLO-2b] oluşturulur. Oluşturulan liste il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında 5 (beş) gün süresince yayımlanır, bu başvuru sahiplerine ayrıca yazılı tebligat yapılmaz.

İl Müdürlüğünce hazırlanacak, ilin bütününü içeren ve veri tabanında oluşturulan asil EK-6 – [TABLO-2], reddedilen EK-9 – [TABLO-2c] ve yeterli ödenek tahsis edilememesi durumunda yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listelerinin birer sureti Bakanlığa gönderilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

VII-HİBE SÖZLEŞMESİ, UYGULAMA VE HİBE DESTEĞİ ÖDEMESİ

1-Hibe sözleşmesi

Asil listedeki EK-6 – [TABLO-2] başvuru sahipleri, değerlendirme sonuçlarının il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında yayınlanmasının son gününden itibaren 10 (on) gün içerisinde, il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamak zorundadır. Bu süre hiçbir şekilde uzatılamaz. Hibe sözleşmesi, başvuru sahibi veya noterden vekalet verdiği kişi tarafından imzalanabilir. Hibe sözleşmesinin imzalanacağı son günün tatil gününe denk gelmesi halinde, takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hibe sözleşmesi imzalanabilir. Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ile başvuru sahipleri veya noterden vekalet verdiği kişi arasında akdedilir. Hibe sözleşmesi (EK-10) içerik ve formatı, Genel Müdürlük tarafından Tebliğ çerçevesinde hazırlanan güncel Uygulama Rehberinde yer alır.

Yedek listeden hibe desteği almaya hak kazanan başvuru sahipleri EK-8 – [TABLO-2b], yedek liste değerlendirme sonuçlarının yayınlanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamak zorundadır. Hibe sözleşmesinin imzalanacağı son günün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hibe sözleşmesi imzalanabilir.

Başvuru sahibinin başvuruda belirlediği hibeye esas mal alım tutarının, sözleşmede yer alacak referans fiyat farkı tutarı ve hibeye esas mal alım tutarı miktarları, başvuru süresinin bitiminden sonra Bakanlık ve/veya Genel Müdürlük resmi internet sitesinde yayınlanan referans fiyat listeleri yardımıyla belirlenir. Sözleşmede yer alacak hibeye esas mal alım tutarı üst limitleri ifade eder ve bu tutarın tespitinde kullanılan fiyatlar referans fiyatın üzerinde olamaz. Referans fiyat listesinde olmayan veya metraj gerektiren bireysel sulama sisteminin hibe sözleşme değerini belirlemekte il proje yürütme birimi yetkilidir.

Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ile yatırımcı arasında iki adet olarak akdedilir. Taraflarca imzalanmış hibe sözleşmesinin bir adedi il müdürlüğünde, bir adedi de yatırımcı tarafından muhafaza edilir.

Süresi içerisinde hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahipleri hibe desteğinden yararlandırılmazlar. 

Gerçek kişilerin başvurularında başvuru sahibinin, hibe sözleşmesini imzalamadan önce veya sözleşme imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde, yasal mirasçılarının talep etmesi durumunda başvuru koşullarının sağlanması koşulu ile hibe başvurusu veya hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir. 

Tadil edilen hibe sözleşmesine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir ve taraflarca imzalanan hibe sözleşmesinin güncellenen sayfaları tarayıcıdan geçirilerek veri tabanındaki ilgili kısma eklenir. Söz konusu güncellemenin yapılmasının gerektiği hallerde öncelikle Genel Müdürlüğün ilgili birimine resmi yazı ile bilgi verilmesi gerekmektedir.

İl müdürlüğü tarafından veri tabanında oluşturulan, asil listeden hibe sözleşmesi imzalayan yatırımcıların listesi EK-6 – [TABLO-2] ve varsa yedek listeden hibe sözleşmesi imzalayan yatırımcıların listesinin EK-12 – [TABLO-3a] bir sureti Genel Müdürlüğe gönderilir.

2-Bireysel sulama sistemi alımlarında yükümlülüklerin yerine getirilmemesi

Yatırımcı, Tebliğ, güncel Uygulama Rehberi ve hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği takdirde, il müdürlüğü hibe sözleşmesini fesih eder. Fesih işleminin gerçekleşmesi için, feshe neden olan ve yatırımcı tarafından ihlal edilen hususlar belirtilerek hibe sözleşmesinin ilgili maddesine göre sözleşmenin tek taraflı feshine ilişkin sözleşme makamı olan İl Müdüründen “ Fesih Onayı” alınır. Daha sonra fesih gerekçeleri ile birlikte alınan bu fesih onayı yatırımcıya tebliğ edilerek fesih işlemi tamamlanır. Sözleşmenin feshine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir.

Hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği için hibe sözleşmesi fesih edilen yatırımcılar, hibe sözleşmesi hükümlerine göre 3 (üç) yıl süreyle bireysel sulama sistemlerinin desteklenmesi kapsamında hibe desteğinden yararlanamaz. 

3-Mal alım usul ve esasları

Yatırımcılar, yatırımın uygulamasında yapacakları her türlü mal alımını başvuruda belirlediği ve ekinde verdiği teknik şartnameye uygun olarak yapar. Güneş enerjili sulama sistemlerinde enerji üretimine ilişkin parçalarla ilgili   teknik şartname güncel Uygulama Rehberinin çeşitli hükümler başlığı altında belirtilen teknik özelliklere uygun olmalıdır. 

İl proje yürütme birimi onayı olmaksızın başvuruya ait proje unsurları değiştirilemez.   Ancak, başvuruya ait proje unsurlarında teknik bir gerekçe ile değişiklik yapılması gerektiği takdirde mal alım süresi içinde yatırımcı durumu gösterir belgeler ve dilekçe ile il müdürlüğüne başvurur. İl proje yürütme birimi 10 (on) gün içerisinde değişiklik talebini inceler, değişikliğin uygun görülmesi halinde, hibe sözleşmesinde belirtilen hibeye esas mal alım tutarı ile bu tutara ilişkin sözleşme ekindeki malzeme miktarını aşmaması ve puanlamayı etkilememesi kaydıyla yatırımcı ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesi ek metni düzenlenerek değişiklik yapılabilir.

Referans fiyat listesinde yer alan sınırlamalar dikkate alınmak şartı ile, Referans fiyat listesinde bulunmayan veya metraj gerektiren bireysel sulama sistemi için, fiyat tespitlerini il proje yürütme birimi bir rapora bağlayarak hazırlar. Fatura kalemlerinin veya bedelinin referans fiyattan fazla olması durumunda, sadece referans fiyatın % 50’si üzerinden hibe desteği ödenir. Ancak, bireysel sulama sisteminin hibeye esas yatırım tutarı referans fiyatın altında olduğunda malın satın alımında gerçekleşen fiyat üzerinden kesilen fatura kalemlerinin veya bedelinin KDV hariç % 50’sine hibe desteği sağlanır. 

Ödeme talebi ile birlikte ibraz edilmesi gereken fatura tutarı, en az gerçekleşen mal alım tutarı kadar olmalıdır. Faturada, malzeme birim fiyatlarının referans fiyatlardan yüksek olması halinde, referans fiyatlar, düşük olması halinde ise faturada belirtilen fiyatlar ödemede dikkate alınır. 

Yatırımcı, satın aldığı bireysel sulama sisteminin, başvuru yaptığı parselde montajının tamamlanmasından sonra alıma ait faturayı kestirir ve güncel Uygulama Rehberinde örneği yer alan Mal Teslim Tutanağını (EK-15) düzenletir.

Mal alımı kapsamında yüklenicilerle yapılacak uygulama sözleşmeleri ve bunlara ait ödemeler Türk Lirası olarak yapılır. Tedarikçilerle yapılacak uygulama sözleşmelerinde fiyatların artırılamayacağı belirtilir. 

Satın alınacak yağmurlama sulama makineleri, bireysel sulama sistemi unsurlarına (pompa, filtre, gübre tankı) ait,  model, üretim yılı, şase ve seri numarası gövdeye işlenmiş ve görülebilecek bir yerde olmalıdır. 

4-Hibe desteği ödeme talebi

Yatırımcılar, mal alımlarına ait fiili gerçekleşmelerden sonra ödeme taleplerini, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş fatura ve güncel Uygulama Rehberinde yer alan Ödeme Talep Formu (EK-16) ekinde istenilen belgeler ile birlikte mal alım süresini takiben 10 (on) gün içerisinde, son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar, il müdürlüğüne teslim eder.

Yatırımcı tarafından sunulan belgeler tam ve uygun değilse, tespit edilen eksiklikleri bildiren bir yazı ekinde ödeme talebi iade edilir. Yatırımcılar belirtilen eksiklikleri tamamladıktan sonra süresi içinde tekrar ödeme talebinde bulunabilir.

Kabul edilen başvurulara ilişkin olarak başvuru sahibi ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, IV-1. Maddede yer alan (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki yatırım konularında 45 (kırk beş) gün, (d), (e) , (f), (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen yatırım konularında ise 60 (altmış) gün içerisinde, alımı yapılan malzemelerin tarlada montajının tamamlanmış olması gerekir. Fatura tarihinin bu süreyi aşması ve/veya ödeme talebinin süresi içinde yapılmaması durumunda il müdürlüğünce hibe sözleşmesi feshedilir. Hibe sözleşmesinde belirtilen durum ve mücbir sebepler haricinde hibe sözleşmesine ilişkin süre uzatımı ve askıya alınma söz konusu değildir.

Yatırımcı tarafından verilen ödeme talebi ve eklerinin uygun görülmesi halinde, kopyaların aslına uygunluğu onaylanır ve aslı yatırımcıya iade edilir. İl proje yürütme birimi, yatırımcının ödeme talebi tarihinden itibaren 45 (kırk beş) gün içerisinde 5488 sayılı Tarım Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre bireysel sulama sisteminin başvuruya ait parselde montaj kontrollerini yaparak tespit tutanaklarını (EK-17) düzenler. Tutanakta, alınan bireysel sulama sisteminin Tebliğ, güncel Uygulama Rehberi ve hibe sözleşmesindeki hususlara uygun olup olmadığı, teknik özelliklere, sunulan projeye ve faturaya uyumlu olup olmadığı belirtilir. Faturada mutlaka yazılı olması gereken şase ve seri numarası tespit tutanağında teyit edilmelidir. Tespit Tutanağı (EK-17) düzenlendikten sonra ödeme talebine ilişkin gerekli bilgiler veri tabanına girilerek, ödeme icmaline dahil edilir. Ödeme talebi formu, tespit tutanağı (ekindeki malzeme listesi dahil) ve fatura görüntüleri sisteme yüklenmelidir.

Hibe sözleşmesine uygun olarak mal alımı yapan ve tespit işlemleri tamamlanan yatırımcıların ödeme taleplerine ait veriler il müdürlüklerindeki yetkili kişilerce, veri tabanına girilir. İl müdürlüğü tarafından, veri tabanından alınan ödemeye esas yatırımcı listesi EK-13 – [TABLO-4] iki nüsha, ilçe detayında icmal tablosu EK-14 – [TABLO-5] ise bir nüsha şeklinde düzenlenir. Düzenlenen ödemeye esas yatırımcı listesi EK-13 – [TABLO-4] bir nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir, bir nüshası da il müdürlüğünde muhafaza edilir. Onay sorumluluğu il müdürlüklerine ait olan ödemeye esas yatırımcı listesi EK-13 – [TABLO-4], Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince banka ödeme formatına dönüştürülür. 

İl müdürlükleri, ödeme işleminden sonra yatırımcıların banka bilgilerinde ve ödenecek rakamda hata tespit ederse, yetkili kişilerce “Hata Düzeltme” başlığı altında doğru bilgiler, uygulama yılı itibarıyla ödemelerin son ayı olan Aralık ayının ilk haftasına kadar Genel Müdürlüğe tablo halinde gönderir. Genel Müdürlük bu hata düzeltmelerini tek liste halinde ödeme yapan Bankaya yazı ile bildirir.

5-Hibe desteği ödemeleri

Ödemeler bütçe serbestliği çerçevesinde yapılır. 

Her parsele ait ödemeye ilişkin veriler sisteme ayrı ayrı girilmelidir. 

Hibe ödemesi, yatırımcı gerçek kişi ise T.C. kimlik numarasına, tüzel kişi ise vergi numarasına göre yatırımcı adına Bankadaki hesaba gönderilir. 

Hibe ödemeleri, Türk Lirası olarak yapılır.

Ödemeyle birlikte, yatırımcılar tarafından, vergi dairelerinden alınacak veya il müdürlüğü tarafından internet ortamından çıkartılacak vadesi geçmiş vergi borcu olmadığına dair belge ile tüzel kişiliği haiz yatırımcılar tarafından bunlara ilaveten Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair belgenin ibraz edilmesi gerekir.

Maliye Bakanlığı ve ilgili kurumlar tarafından taksitlendirilmesi gerçekleşenler hariç olmak üzere vadesi geçmiş vergi borcu olan yatırımcılara hibe ödemesi yapılmaz. 

Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. Haksız ödemenin tahsili için gerekli işlemler il müdürlüğünce yürütülür.

Tebliğle belirlenen destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen yatırımcılar il müdürlüklerinin internet sitelerinde ilan edilerek, 5 (beş) yıl süreyle 5488 sayılı Tarım Kanununun 23 üncü maddesi gereğince hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar. 

6-Programdan sağlanan malların mülkiyeti 

 Yatırımcı, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış bireysel sulama sisteminin mülkiyetini, yerini ve amacını izleme süresince değiştiremez. Bu amaçla, il müdürlükleri proje uygulamalarını 5488 sayılı Tarım Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre yerinde  yılda en az bir kere olmak üzere sulama sezonunda yatırımları yerinde kontrol eder ve tutanağa bağlar. 

Hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış bireysel sulama sisteminin mülkiyetinin, yerinin ve amacının değiştirildiği tespit edilmesi durumunda, il müdürlüğü hibe sözleşmesini fesih eder. Fesih işleminin gerçekleşmesi için, feshe neden olan ve yatırımcı tarafından ihlal edilen hususlar belirtilerek hibe sözleşmesinin ilgili maddesine göre sözleşmenin tek taraflı feshine ilişkin sözleşme makamı olan İl Müdüründen “ Fesih Onayı “ alınır. Daha sonra fesih gerekçeleri ile birlikte alınan bu fesih onayı yatırımcıya tebliğ edilerek fesih işlemi tamamlanır. Sözleşmenin feshine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

VIII-UYGULAMAYA İLİŞKİN ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

A-Çeşitli Hükümler

1) Bakanlığımızca yetkilendirilmiş ve ilgili analiz parametrelerinden yetkili laboratuvarlar tarafından (tadlab.tarbil.gov.tr) yapılmış, toprakta fiziksel analiz (Bünye Sınıfı, Tarla Kapasitesi, Solma Noktası, Hacim Ağırlığı, İnfiltrasyon hızı/hidrolik iletkenlik bilgilerini içeren) ve sulama suyu analiz raporlarının başvuru ile beraber ibraz edilmesi gerekir. Toprak analizlerinde ada, parsel numarası veya mevkii belirtilmelidir, Toprak örneği alınırken ürün çeşidine göre (tek yıllık, dikili ve çok yıllık vb.) en az 0-30,30-60 cm’den  az olmamak kaydı ile örneğin alınmasına  dikkat edilmelidir. Sulama suyu analizlerinde kaynak adı, ada, parsel numarası veya mevkii belirtilmelidir. Sulama suyu analiz raporları başvuru yılı dahil son 5 (beş) yıl içinde alınmış olmalıdır. Kamu kurumları tarafından yapılmış toplu basınçlı sulama projelerinin sulama sahası içerisinde yer alan parseller için yapılan başvurularda, toplu basınçlı sulama projesi içerisindeki toprak fiziksel analizleri yapılış tarihine bakılmaksızın o parsel için geçerli sayılır. Su kaynağı çeşidi Kamu kurumları tarafından yapılmış “su depolama yapısı” olan (baraj, gölet) veya “yerüstü” / “yeraltı” su kaynağı olan başvurularda, su kaynağı için su analiz raporu istenilmeyecektir. Sulama suyu kalitesi T₁A₁(C₁S₁), T₁A₂(C₁S₂), T₂A₁(C₂S₁) ve T₂A₂(C₂S₂) dışında olan projelere ve su kaynağı olmayan arazilere hibe desteği verilmez.

Pompajlı sulamalarda manometrik yükseklik (hm) dikkate alınarak motor pompa hesabı yapılacaktır. 

Sulama tesisi boru hatlarının karayolu, demiryolu, sit alanı, ekili dikili, mera ve zeytinlik alanları ile orman arazisi gibi yerlerden geçmesi söz konusu ise ilgili kurumdan alınacak geçişe ilişkin izin belgesi başvuru dosyasına eklenecektir.

Başvuru yapılan parselin tasarruf şeklini (kendi malı, kira, tahsis) belirten  başvuru sahibi adına düzenlenmiş Bakanlıkça Belirlenen Kayıt Sistemi belgesinin ibrazı zorunludur. 

Tebliğ kapsamında başvuru sahipleri, birden fazla parsel için başvuru yapabilir. Her il için tek bir başvuru yapılacak olup, bu başvurular birden fazla parsel ve birden fazla yatırım konusu içerebilir. Farklı parseller için yapılacak başvurularda, Tebliğ ve bu Güncel Uygulama Rehberinde belirlenen gerekli proje kriterleri sağlanmalı ve su kaynağına ilişkin gerekli izin belgeleri her bir parsel için bulunmalıdır. Her parsel için ayrı proje ve keşif hazırlanacak olup, bu keşifler bir icmal ile birleştirilerek başvuru bütçesi oluşturulacaktır. Ancak bitişik parseller için tek proje hazırlanıp başvuru yapılabilir. Başvurular; başvuru yapılan parsellerin bulunduğu ilde yapılacaktır.

Teklif edilen bireysel sulama sistemi ve buna ait malzeme miktarı ile kapasitesi, başvuru yapılan parsel/parseller alanının ihtiyacının üstünde olamaz. Tarla içi yağmurlama sulama sistemleri taşınabilir veya yarı sabit sistem olarak projelenecektir. Yarı sabit yağmurlama sulama projelerinde, sadece ana hatlar toprak altına döşenmek şartıyla sabit hat olarak değerlendirilecek, lateral boru hatları ise taşınabilir hatlar olarak değerlendirilecektir. Yağmurlama sulama sistemlerinde sabit olarak projelenen lateraller hibe desteği kapsamı dışındadır. Yağmurlama ve yüzey altı damla sulama sistemlerinde toprak altına döşenecek ana hatların kazı işçiliği yatırımcılar tarafından karşılanacak ve ayni katkı olarak proje bütçesinde yer alacaktır. Söz konusu işçilik giderleri, hibeye esas proje tutarı içerisinde değerlendirilmeyecektir. Başvurular yatırım konusuna göre sistemde kullanılacak gerekli tüm unsurları içermelidir. Örneğin sadece ana hat, sadece lateral hattı, sadece gübre tankı veya bunlardan bir kaçına hibe desteği verilmez.

Başvuru yapılan parseller için kadastro kaydına uygun, köşe koordinatlarının işlendiği ölçekli boru/makine yerleşim planı ile bunlara göre hazırlanmış malzeme metrajı ve keşif EK-18’de yer alan örnek Sulama Projesi Dispozisyonuna uygun olarak başvuru ekinde verilmelidir. 

Basınçlı sulama sistemi kurulması projeleri, 24/01/1992 tarihli ve 21121 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük” hükümlerine göre yetkili ziraat mühendisleri tarafından hazırlanmalı ve onaylanmalıdır. Projeyi hazırlayarak onaylayan ziraat mühendisinin diploma onaylı sureti veya e-devlet sisteminden alınmış mezuniyet belgesi proje başvurusuna eklenmelidir. Ayrıca proje hazırlayacak ziraat mühendisleri, başvuru belgeleri ile birlikte Ziraat Mühendisleri Odasına üye olmak zorunda olup, Oda Üyelik belgesi ile birlikte , Serbest Müşavirlik, Mühendislik Tescil Belgesi ve Büro Tescil Belgesi de sunmak zorundadırlar.

Tarlada montajı yapılmayan ve eksik teslim edilen bireysel sulama sistemine hibe desteği verilmeyecektir. Sulama sistemi kurulmasında kullanılacak borularda çeşitlerine göre aşağıdaki bilgiler boru üzerinde fabrikasyon baskılı olarak yer almalıdır. Bu bilgileri içermeyen borular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

1. Ana hatlarda veya iletim hatlarında kullanılacak PVC-U veya PE borularda;

i. Firma adı ve/veya marka veya model, 

ii. Üretim tarihi, 

iii. Boru çapı (Ø),

iv. Basınç sınıfı (PN).

2. Yağmurlama sulama lateral boru hatlarında kullanılacak borularda; 

1. Firma adı ve/veya marka veya model,

2. Üretim tarihi, 

3. Boru çapı (Ø).

3. Yüzey üstü ve yüzey altı damla sulama lateral boru hatlarında kullanılacak borularda; 

i. Firma adı ve/veya marka veya model, 

ii. Üretim tarihi, 

iii. Boru çapı (Ø),

4. Et kalınlığı (mm veya mil),

i. Damlatıcı debisi (L/h),

ii. Damlatıcı aralığı (cm).

Sulama sisteminin özellikleri dikkate alınarak, “Basınçlı Sulama Sistemi Bilgi Formu” (EK-4) eksiksiz olarak doldurulmalı ve Hibe Başvuru Formu (EK-2) ekinde teslim edilmelidir. 

Başvuru sahipleri bu Uygulama Rehberinde belirtilen yatırım konularından başvuru yapabilir. Yüzey altı damla sulama başvuruları sadece bağ ve meyve ağaçları sulaması için yapılabilir. Tarla içi mikro yağmurlama sistemleri ağaç altı sulama sistemleri olduğundan, bu kapsamda meyve bahçeleri için hazırlanan projeler için başvuru yapılabilir. Ancak, uygun proje şartı ile sebze üretimi için yapılan başvurular da kabul edilir. Başvuru aşamasında yatırımın gerçekleştirileceği alanda henüz meyve bahçesi tesis edilmemiş ise en geç ödeme talebi tarihi itibarıyla meyve bahçesinin tesis edileceğine dair taahhütname başvuru sahibi tarafından başvuru belgeleri ile beraber verilir. Ayrıca sebze üretimi için yapılan başvurularda projenin gerçekleştirilmesinden sonra sebze üretimi yapılacağına dair taahhütname başvuru sahibi tarafından başvuru belgeleri ile beraber verilir. 

Tarla içi ifadesi tarım arazileri için kullanılmış olup, seralar tarımsal yapı niteliğinde olduğundan bu kapsamda değerlendirilmeyecektir .

6. Tarla içi  yüzey altı damla sulama sistemi kurulması başvurularında;

a) Sadece meyve ağaçları ve bağ sulaması için başvuru yapılabilir.

b) Her bir sulama ünitesinde yeteri kadar sayaç, vantuz, tahliye vanası ve manometre olmalıdır.

c) Kullanılacak damla sulama borularının garanti süreleri ve taahhütleri belirlenmelidir. 

d) Boru; et kalınlığı 16 mm çapındaki damla sulama borusu için en az 1 mm, 20 mm çapındaki damla sulama borusu için en az 1,1 mm olmalıdır.

e) 16 mm çapındaki damla sulama borusu en az 2 atm basınca 20 mm çapındaki damla sulama borusu ise en az 3 atm basınca dayanıklı olmalıdır.

f) Damla sulama boruları anti sifon özelliğine sahip olmalıdır.

7. Sulama Amaçlı Güneş enerji sistemlerine başvurularında;

2021/7 Numaralı Tebliğ ve buna bağlı Güncel Uygulama Rehberinde de verildiği gibi sulama amaçlı güneş enerjisi başvuru konusu 2 adet olup yatırımcılarımız; rehberde yer alan yatırım konularından f) Güneş enerjili sulama sistemi kurulması ve g) Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri, olarak başvurabilmektedirler.

Yatırım konularının f) bendinin Güneş enerjili sulama sistemleri kurulması için başvuran yatırımcılarımız, parselinde hibe desteği almak istedikleri Uygulama Rehberinin IV. maddenin a, b, c, ç, d ve e bentlerindeki yatırım konuları ile birlikte sulama sistemini çalıştıracak gerekli enerjiyi sağlayacak güneş enerjisi panelleri ile birlikte başvurabilirler. Bu durumda sulama projesi ve güneş enerjisi projesi ayrı ayrı hazırlamak zorundadırlar.

Yatırım konularından g) bendinin Tarımsal Sulama Amaçlı Güneş Enerji Sistemleri için başvuracak yatırımcılar ise daha önce basınçlı sulama sistemleri ile ilgili hibe desteği alan yatırımcılarımız ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Düşük Faizli Yatırım ve İşletme Kredisi kullanarak basınçlı sulama sistemi kurmuş olan yatırımcılarımız ve kendi imkanları ile arazisinde sulama sistemi kuran yatırımcılarımız sadece sulama sistemlerini çalıştıracak enerjiyi sağlayan güneş enerji panelleri kurmak için hibe desteği talebinde bulunabilirler. Bu durumda ise sadece güneş enerji sistemi projesi sunmak zorundadırlar. Proje ile birlikte arazilerinde kullandıkları pompaya ait bilgi ve belgeleri il müdürlüğüne ibraz etmeleri gerekir. Ayrıca su kullanım izin belgesi için;

Rehberin Altıncı bölümün A.3. bendinde yer alan a) Yerüstü su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Su Kaynağı Kullanım İzni/Tahsis Belgesi”, b) Yeraltı su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi”ni ibraz edeceklerdir.

Rehberin IV. bölümün f) ve g) bentlerinde başvuracak yatırımcılar güneş enerjisi ile ilgili başvurular, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre çıkarılan yönetmelik ve genelge kapsamında gerekli izinleri alınarak iş ve işlemler yürütülür. 

Güneş enerjili sulama sistemlerine ilişkin,  bu Uygulama Rehberinde geçen hususlara ilave olarak; sisteme ilişkin panel, inverter üniteleri ve sistemin diğer parçalarında aranacak teknik özellikler aşağıda belirtilmiştir.

B-1.Panellere ilişkin teknik özellikler;

1. Kullanılacak paneller kendi içinde, inverterler kendi içinde aynı marka, tip ve model olacaktır. Güneş enerjisi sisteminde kullanılacak FV panellerin üretim tarihi ile güneş enerjisi sisteminin kurulum tarihi arasındaki süre 12 ay (on iki ay) dan fazla olmayacaktır.
2. Sistem içerisinde kullanılacak tüm cihazlar, yeni ve kullanılmamış olacak, üzerlerinde marka, model ve imal tarihini gösteren işaret, yazı, rakam vs. türünden bilgiler bulunacaktır.

Kullanılan panellerin hepsi aynı tipte ve güçte olmalıdır. Farklı model ve güçlerdeki paneller aynı sistem içinde kullanılmayacaktır.

ç) FV paneller işletmeye alındıktan 10 yıl sonra nominal gücün % 90’ını, 25 yıl sonra %80’ini verebilmelidir.

3.  FV panellerin negatif güç toleransı % -5’ten küçük olmamalıdır.
4. Panellerin bağlantı kutusu IP65 suya dayanıklılık standardını sağlamalı, konektörler orijinal MC3 ya da SMK tipi olmalıdır.
5. FV panelleri -20°C / +40°C ortam sıcaklığı ile  -40°C / +85°C modül çalışma sıcaklığında ve % 0 ile % 85 bağıl nem oranında sorunsuz çalışabilmelidir.
6. FV Modüller “CE” belgeli, IEC 61215, IEC 61730-1 ve IEC 61730-2 standartlarına uygunluk sertifikalı olacaktır.

ğ) FV Modüllerin üzerine etki edebilecek rüzgâr, kar, buz taşıma ve emme dayanımlarının IEC 61215 Edition 2 standardına uygun olacaktır.

B-2.İnverter ve DC kontrol Ünitelerine ilişkin teknik özellikler;

1. İnverter IP65 suya dayanıklılık standardını sağlamalıdır.
2. Verim en az %95, Euro Verimi en az %97 olmalıdır.
3. Üretici tarafından verilen ürün garantisi minimum 5 sene olmalıdır.

ç) İnverter DC ters polarite ve AC kısa devre korumalı olmalıdır.

4. IEC 62103 standartlarında koruma sınıfı I,  IEC 60664 yüksek gerilim kategorisine göre  koruma sınıfı III olmalıdır.
5. İnverterler IEC 61000, IEC 55022,  EN 50178 standartlarına uygun olmalı ve CE belgesi taşımalıdır.
6. Kontrol ünitesi CE belgeli ve 2006/42/EC, 2004/108/EC, 2006/95/EC standartlarına uygun olmalıdır.
7. İnverter ve DC kontrol ünitelerinin maksimum güç noktası (MPPT) takip özelliği olmalıdır.

B-3.Sistemin diğer parçalarına ilişkin teknik özellikler;

1.  Sistemde kullanılacak malzemeler ile kumanda ve güç kablolarında TSE, IEC standartlarına ve ISO 9000 serisine uygunluk ve CE belgeli olmalıdır.
2. Fotovoltaik enerji kabloları yüksek sıcaklık ve ısıya dayanıklı UV dirençli çift izoleli halojensiz, nominal kablo kesiti TÜV tarafından onaylanmış, IEC 60228 ve IEC 60287 standardına uygun olarak üretilmiş olmalıdır.
3. AC kablolar TSE belgesine sahip ve TS IEC 60502 standardına uygun üretilmiş olmalıdır.

ç) AC kabloların maksimum çalışma sıcaklığı en az 70 C^o olmalıdır.

4.  FV- solar kablo ve Solar kablo- inverter bağlantılarında MC4 tipi erkek ve dişi tip konektörler kullanılacaktır. Konektörler özel bağlantı (kuplaj) elemanları ve soketler -40^oC ile 90^oC arası işletme sıcaklığına uygun IP67 koruma sınıfına haiz Yüksek akıma uygun TÜV onaylı olmalıdır.
5. DC minyatür devre kesiciler (MCB) IEC 60947-2 standardına uygun üretilmiş olmalıdır.
6. Sistem bir bütün olarak en az (10) yıl garantili olmalıdır.
7.  İzleme süresince sistemden elektrik şebekesine bağlantı yapılmayacaktır. 
8. 2021/7 numaralı Tebliğ kapsamında bireysel sulama sistemlerinin desteklemesi,  Bu Uygulama Rehberi kapsamında yapılacak başvurular; 9 Ocak 2024 tarihinde başlayıp 22 Şubat 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilir. Başvurusu, sözleşmesi, tesisi ve ödemesi bir sonraki yıla aktarılamaz. 

B-4.Veri tabanı

Veri tabanına yapılacak veri girişlerinde il müdürlüklerince dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Veri tabanında yer alan bilgiler eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulur.

b) Tüm ödemeler T.C. kimlik numarası veya vergi numarası üzerinden yapılacağı için yatırımcının gerçek kişi ise nüfus kimlik belgesi,  tüzel kişi ise Maliye Bakanlığından alınmış vergi numarasını gösteren bir belge (Vergi Levhası, Vergi Kimlik Kartı vb.)  üzerinden bu numaralar kontrol edilir, bir kopyası da  yatırımcının dosyasına eklenerek veri tabanına girişi yapılır.

c) Veri tabanında yapılan duyurular resmi niteliktedir. Ayrıca resmi yazı beklenmeden ivedilikle yerine getirilir.

ç) Veri tabanında yer alan duyuru, mesaj bölümleri ile iletişimin daha etkin sağlanabilmesi için  verimli şekilde kullanılır.

d) Veri tabanında parasal alanlar tanımlandığı için tutar yazılırken ayrıca “TL” ibaresi veya herhangi bir işaret bırakılmamasına dikkat edilir.

e) Veri tabanının bütünlüğünün sağlanması açısından tüm girişler yapıldıktan sonra mevcut bilgilere ilişkin, eksik bilginin olup olmadığını, biçimsel olarak ve yazı kurallarına göre inceleyip kontrol edecek yetkili bir kişi görevlendirilir.

f) Veri tabanına girilen bilgilerde kullanılan kelime, kısaltma ve birimler yazım kurallarına göre yapılır.

Örnek olarak; 

Yanlış Giriş : “ABC LİMİTED ŞİRKETİ”

Doğru Giriş: “Abc Ltd. Şti.”  (İlk harf büyük, kısaltmalar arası boşluk,)

Yanlış giriş : “  SELİM HAKKI” 

Doğru giriş: “Selim HAKKI” (İlk harf büyük, soyadı tamamı büyük, başlangıçta boşluk yok)

Yanlış Giriş : “Alan: 10.800 m²” / “Alan: 1.8 hektar” / “Alan: 10.8 dekar” ( alan büyüklükleri dekar olarak ve küsuratı yuvarlanıp tamsayı olarak Veri Tabanına girilecektir. m² veya hektar olarak girilmeyecek ve küsuratlı girilmeyecektir. Doğru Giriş : “Alan: 11 dekar” 

g) Birden fazla parsel içeren başvurular için sisteme yapılan veri girişlerinde her parsel  için yapılan giriş değerleri ile oluşan toplam miktar ve tutarlar kontrol edilmelidir.

B-5. Projelerin Uygunluğu ;

a) Bu tebliğ ve uygulama rehberi kapsamındaki desteklemeye tabii Bireysel Sulama Sistemlerinin kurulacağı yerlerin bilinmesi önemlidir. Bu nedenle başvuru yapılan yere ait koordinatlı çizimlerin ve alana ait köşe koordinat listeleri proje dosyasında yer almalıdır. Proje dosyasında koordinatlı olarak tesis kurulacak yerlerin gösterilmediği başvurular uygun görülmeyecektir.

b) Sulama projelerinin hazırlanmasında 50 dekara kadar olan kısmı için toprağın infiltrasyon değerinin belirlenmesinde laboratuvarlarca onaylanmak şartıyla, hidrolik iletkenlik ve/veya bünyesine uygun olmak koşulu ile belirlenebilir. 50 dekarın üzerindeki alanlarda ise arazi koşullarında infiltrasyon deneyinin tespit edilmesi gerekmektedir.

c) Sulama projelerinde yeni teknolojilerin kullanılması sağlanmalıdır. 

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu

2021-2027 IPARD Programı (IPARD III Dönemi)

BEŞİNCİ BAŞVURU ÇAĞRI İLANI

(SON BAŞVURU TARİHİ UZATILMIŞTIR)

Bu Program Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa finanse edilmektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili kuruluşu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) 29 Ağustos 2024 tarihinde Beşinci Başvuru Çağrı İlanına çıkmış bulunmaktadır. 

Başvuru kabulüne ilişkin bu çağrı, IPARD Programı 2021-2027 dönemi kapsamında yatırım yapmak isteyen işletmeler tarafından destek almak üzere yapılacak başvurular ile ilgilidir. 

PROGRAMIN KAYNAĞI 

Faydalanıcılara uygun harcamalar karşılığında sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanından oluşturulan IPARD Programı Fonu’dur. Bu destek “kamu katkısı” olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu kamu katkısı, program çerçevesinde gerçekleşmiş yatırımlar için geri ödemesiz olarak kullandırılacaktır. 

BAŞVURU YAPILACAK İLLER 

IPARD III Dönemi Beşinci Başvuru Çağrı İlanı kapsamında destek almak amacıyla 81 ilden proje başvurusu yapılabilecektir. 

DESTEKLENECEK TEDBİRLER VE DESTEK BÜTÇESİ 

“M7 – Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme (Açık Alanda Bitkisel Üretim)” tedbirinden yapım işi, makine-ekipman, hizmet ve görünürlük alımları desteğine ilişkin başvurular kabul edilecektir.

 BAŞVURU TARİHLERİ 

Başvurular 11.12.2024 tarihi saat 09:00’dan itibaren yatırımın uygulanacağı ilde bulunan TKDK İl Koordinatörlükleri ve İl İrtibat Ofislerinde kabul edilmeye başlanacaktır. 

Online Proje Başvuru Sistemi 08.01.2025 tarihi saat 18:00’de kapatılacaktır. 

Başvuruların son teslim tarihi 14.01.2025, saat 18:00’dir. 

Son teslim tarihinden sonra yapılacak başvurular kabul edilmeyecektir.

YATIRIM SÜRELERİ 

Beşinci Başvuru Çağrı İlanı kapsamında hazırlanacak başvurularda yatırım süreleri yapım işi içermeyen yatırımlarda en fazla 9 (dokuz) ay, yapım işi içeren yatırımlarda en fazla 12 (on iki) ay olarak planlanmalıdır.

 

BAŞVURU PAKETİ HAZIRLAMA DÖKÜMANLARI

BAŞVURU ÇAĞRI REHBERİ

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu

2021-2027 IPARD Programı (IPARD III Dönemi)

DÖRDÜNCÜ BAŞVURU ÇAĞRI İLANI

Bu Program Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa finanse edilmektedir. 

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili kuruluşu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) 23 Ağustos 2024 tarihinde Dördüncü Başvuru Çağrı İlanına çıkmış bulunmaktadır. 

Başvuru kabulüne ilişkin bu çağrı, IPARD Programı 2021-2027 dönemi kapsamında başvuru yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler tarafından destek almak üzere yapılacak başvurular ile ilgilidir. 

PROGRAMIN KAYNAĞI 

Yararlanıcılara çevre dostu uygulamaları karşılığında sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanından oluşturulan IPARD Programı Fonu’dur. Bu destek “kamu katkısı” olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu kamu katkısı, program çerçevesinde gerçekleşmiş uygulamalar için geri ödemesiz olarak kullandırılacaktır. 

DESTEK BÜTÇESİ 

Bu Başvuru Çağrı İlanı kapsamında sadece “M4-Tarım-Çevre, İklim ve Organik Tarım Tedbiri- Toprak Örtüsü Yönetimi ve Toprak Erozyonu Kontrolü Sektörü” kapsamında başvurular kabul edilecektir. Destek oranı ve destek bütçesi şu şekildedir;

BAŞVURU YAPILACAK İL/İLÇE 

Bu başvuru çağrı ilanı kapsamında destek almak amacıyla pilot bölge olarak seçilen Ankara İli Beypazarı İlçesi’nde başvurular yapılacak ve tedbir uygulanacaktır.

BAŞVURU TARİHLERİ 

Başvurular 02.09.2024 tarihi saat 09:00’dan itibaren tedbirin uygulanacağı Beypazarı İlçesi TKDK Ofisinde kabul edilmeye başlanacaktır. Başvuruların son teslim tarihi 14.03.2025, saat 18:00’dir. 

Son teslim tarihinden sonra yapılacak başvurular kabul edilmeyecektir. 

UYGULAMA SÜRESİ 

Başvurular, tedbirin uygulama süresi olan 5 (beş) yıl boyunca her yıl güncellenecektir.