İBADET YERLERİNDE KULLANILAN ELEKTRİK VE SU GİDERLERİ İLE İLGİLİ KARAR
12/4/2002 Tarihli ve 2002/4100 Sayılı Kararnamenin Eki
KARAR
Tanımlar
Madde 1- Bu kararda geçen
Referans tarife: Üzerinden indirim uygulanacak abone grubu ortalama satış fiyatını,
İndirimli Tarife: Referans tarifenin altında belirlenen satış fiyatını,
Gelir kaybı tutarı: Uygulanan aylık indirimli tarife ile aynı dönemdeki referans tarife arasındaki farkı, ifade eder.
İndirimli tarifeden yararlanan kişi ve kurumlar
Madde 2-
Aşağıda belirtilen elektrik abone grubunda yer alan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş veya Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş müşterisi kişi ya da kurumlar, bu Kararın 3 üncü maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır.
a)ETİ Krom A.Ş ETİ Elektrometalurji A.Ş ve ETİ Alüminyum A.Ş
e)Hayır kurumları, dernekler, vakıflar, müzeler, resmi okullar, resmi yurtlar, resmi yüksek okullar, resmi üniversiteler, resmi sağlık kuruluşları, spor tesisleri, kültür balıkçılığı ve kümes hayvancılığı çiftliği,
f)İbadethaneler (cami, mescit, kilise, havra ve sinagog) ve genel aydınlatma yerleri (il, ilçe, belde ve köylerde cadde ve sokak ile kamuya ait ücretsiz girilen park ve bahçe gibi halka açık yerler).
İndirimli tarifelerin belirlenmesi
Madde 3-
Bu kararın 2 nci maddesinde belirtilen abone gruplarına uygulanacak tarifeler aşağıdaki usullere göre belirlenir.
a)ETİ Krom A.Ş ETİ Elektrometalurji A.Ş ve ETİ Alüminyum A.Ş.’ye, ilgili abone grubu aylık ortalama satış fiyatının %40 altında indirimli tarife uygulanır. Gelir kaybı tutarı, ilgili abone grubu ortalama satış fiyatı ile indirimli tarife arasındaki fark kadar belirlenir. Adı geçen kuruluşlardan özelleştirilenler için bu madde hükmü uygulanmaz.
b)2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 16 ıncı maddesine göre turizm belgeli yatırım ve işletmelere, belgenin geçerlilik süresinin belirtilmesi kaydıyla onaylı belgelerini ibraz ettikleri takdirde, şantiye dönemi de dahil olmak üzere o bölgedeki mesken ve sanayi abonelerine uygulanan tarifelerden en düşüğü üzerinden elektrik enerjisi verilir. Gelir kaybı tutarı, ilgili abone grubu aylık ortalama satış fiyatı ile uygulanan satış fiyatı arasındaki fark kadar belirlenir.
c)Tarımsal sulama tesisleri abone grubu için, içme ve kullanma suyu abone grubu aylık ortalama satış fiyatı ile tarımsal sulama abone grubu ortalama satış fiyatı arasındaki fark kilowatt-saat başına 30.000 TL’yi geçemez. Bu fark gelir kaybı tutarı olarak belirlenir.
d)Arıtma tesisleri abone grubu için, sanayi abone grubu aylık ortalama satış fiyatı ile arıtma tesisleri abone grubu ortalama satış fiyatı arasındaki fark kilowatt-saat başına 45.000 TL’yi geçemez. Bu fark gelir kaybı olarak belirlenir.
e)Hayır kurumları, dernekler, vakıflar, müzeler, resmi okullar, resmi yurtlar, resmi yüksek okullar, resmi üniversiteler, resmi sağlık kuruluşları, spor tesisleri, kültür balıkçılığı ve kümes hayvancılığı çiftliği abone grubu için, adı geçer kuruma uygulanan ortala satış fiyatı ile mesken abone grubuna uygulanan aylık ortalama satış fiyatı arasındaki fark kilowatt-saat başına 15.00 TL’yi geçemez. Bu fark gelir kaybı belirlenir.
f)2002 yılı içerisinde bu Kararın 2. maddesinin (f) bendinde belirtilen abone gruplarına ilişkin ölçü sistemlerinin tesis edilmesini takiben, genel aydınlatma yerlerini elektrik enerji yıllık giderleri belediye sınırları içerisinde ilgili belediye, belediye sınırları dışında ilgili il özel idare bütçesinden, ibadethanelerin elektrik enerjisi yıllık giderleri de Diyanet İşleri Başkanlığının takip eden yılı bütçesinden konulacak ödeneklerden karşılanır.
İbadethane ve genel aydınlatma yerlerine, 19.1.2001 tarihiden itibaren içme ve kullanma suyu abone grubu ortalama satış fiyatı uygulanır.
2002 yılı içerisinde ibadethane ve genel aydınlatma yerleri için ölçüler tüketim bedeli gelir kaybı tutarı olarak belirlenir.
4328 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununda öngörülen ikili anlaşmalara dayalı elektrik alım ve satım uygulamasından yararlananları bu madde hükümlerine uygulanmaz. Bu kararın 2 inci maddesinin (c), (d) ve (e) maddelerinde yer alan abone guruplarına uygulanan indirimler 31.12.2002 tarihinde sona erdirilir.
Gelir kaybının önlenmesi
Madde 4-
Gelir kaybı tutarı ve buna ilişkin KDV miktarı bilgisine göre Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş ‘ye veya Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.’ye ait olduğu yılın veya izleyen yılın genel bütçesine konulacak ödenekten Hazine’ce karşılanır.
Gelir kaybı tutarı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca ilgili kurumun kayıtları esas alınarak birlikte tespit edilir.
Yürürlük
Madde 5-
Bu Karar 19.1.2002 tarihinde geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 6-
Bu Karar hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı müştereken yürütür.
13 Ocak 2007 CUMARTESİ – Mükerrer Resmî Gazete Sayı : 26402
2007 YILI YATIRIM PROGRAMI
19 EKİM 2006 GÜN VE 26324 SAYILI RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANAN
16 EKİM 2006 GÜN VE 2006/11105 SAYILI 2007 YILI PROGRAMININ
UYGULANMASI, KOORDİNASYONU VE İZLENMESİNE DAİR
BAKANLAR KURULU KARARI EKİDİR
2007 Yılı Yatırım Programı, Dokuzuncu Kalkınma Planında, 2007-2009 Orta Vadeli Programında ve 2007 Yılı Programında öngörülen hedefler doğrultusunda hazırlanmıştır.
2007 Yılı Yatırım Programında; Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri, Özel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar, kamu payı yüzde 50’nin üzerindeki İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıkları, Özelleştirme Kapsamına Alınan Kuruluşlar, Sosyal Güvenlik Kurumları, Döner Sermayeli Kuruluşlar, İller Bankası, dış proje kredisi kullanan Büyükşehir Belediyeleri ile diğer belediyeler tarafından gerçekleştirilecek yatırım projeleri sektörel bazda düzenlenmiştir.
Yatırım projeleri; “etüd proje işleri”, “devam eden projeler” ve “yeni projeler” olarak tasnif edilmiştir. Her proje için; proje numarası, adı, yeri, karakteristiği, başlama ve bitiş tarihi ile proje tutarı, 2006 sonuna kadar tahmini harcama miktarı ve 2007 yılı ödeneği ayrı ayrı gösterilmiştir.
1999 yılı içinde yaşanan deprem felaketi neticesinde ortaya çıkan hasarların telafisine yönelik olarak programa alınan projeler, proje adının sonuna Marmara Depremi ifadesine karşılık gelmek üzere “MD” kısaltması eklenerek, diğer doğal afet projeleri ise “DA” kısaltmasıyla gösterilmeye devam edilmiştir. Ayrıca, Güneydoğu Anadolu Projesi Ana Planı, Doğu Anadolu Projesi Ana Planı, Doğu Karadeniz Bölgesel Gelişme Planı, Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi ve Zonguldak, Bartın, Karabük Bölgesel Gelişme Raporları kapsamındaki projeler, proje adlarının sonlarına sırasıyla “GAP”, “DAP”, “DOKAP”, “YHGP” ve “ZBK” kısaltmaları eklenerek gösterilmiştir. Avrupa Birliği fonlarından desteklenecek projelere “AB” kısaltması eklenmiş veya “AB Müktesebatına Uyum” projesi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, e-Dönüşüm Türkiye Projesi kapsamına giren yatırım projeleri “e-DTR”, Bilgi Toplumu Stratejisi kapsamına giren yatırım projeleri “BTS” kısaltması ile gösterilmiştir.
2007 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısında yer alan sermaye ödeneklerine, Tasarının yasalaşması sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yapılan değişiklikle ilave edilen ve Yatırım Programıyla ilişkilendirilmesi gereken 24.430 Bin YTL’lik Genel ve Özel Bütçe yatırım ödeneği yatırımlara ilave edilmiştir. Ayrıca, TBMM tarafından bazı kuruluşların yatırım ödenek tavanlarını değiştirmeyecek şekilde bütçe tertipleri arasında aktarmalar yapılmış, T-Cetveline muhtelif kaynaklardan karşılanmak üzere muhtelif taşıtlar ilave edilmiştir. Söz konusu değişiklikler, 2007 Yılı Yatırım Programı ile ilişkilendirilmiş olup, Yatırım Programında yer alan projelerin parametreleri söz konusu değişiklikleri kapsamaktadır.
Kuruluşların 2007 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda yer alan sermaye transferi ödeneklerinden sadece kamu yatırımı niteliğini taşıyanlar kuruluş ve sektör yatırım toplamına dâhil edilerek, kamu yatırımı niteliğinde olmayıp kamu sektörü dışına transfer niteliğinde olan ödeneklerin bir kısmı ise kuruluş ve sektör yatırım toplamına dâhil edilmeden Yatırım Programı ile ilişkilendirilmiştir. Genel ve Özel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinin yatırım ödeneklerine yatırımlarla ilgili personel giderleri ile gayrimenkul alımı ve kamulaştırma ödenekleri dâhil değildir.
Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların gayrimenkul alımı ve kamulaştırma ödenekleri hariç olmak üzere, yatırım nitelikli projelerine bilgi amacıyla 2007 Yılı Yatırım Programında yer verilmiştir.
5565 sayılı 2007 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda; Köylerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDES) kapsamında köylerin altyapı ihtiyaçları için il özel idareleri ve/veya köylere hizmet götürme birliklerine kullandırılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-06.1.0.08-1-07.1 tertibinde 2.000.000 Bin YTL, Belediyelerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (BELDES) kapsamında nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerin altyapı ihtiyaçları için ilgili belediyelere kullandırılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinin 12.01.31.00-06.1.0.09-1-07.1 tertibinde 300.000 YTL ödenek tahsis edilmiştir. Söz konusu ödenekler Yatırım Programı toplamlarına dâhil olmayıp, kullanımı 2007 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 14 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilecektir. Bu ödeneklerin il ve belediye bazında dağılımı, kullandırılması, izlenmesi ve denetimine ilişkin esas ve usûller, Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara bağlanacaktır. Söz konusu ödeneklerde yıl içinde ihtiyaç duyulacak revizyonlar, 2006/11105 sayılı 2007 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararındaki hükümlere tabi değildir.
2007 Yılı Yatırım Programında bütün nakdi yatırım değerleri program yılı fiyatlarıyla (2007 yılı fiyatlarıyla) ve “Bin YTL” bazında verilmiştir. 2007 yılı ortalama program kuru; 1 ABD Doları = 1,5400 YTL ve 1 Euro =1,9712 YTL olarak dikkate alınmıştır.
Ekli “Dokuzuncu Kalkınma Planı Stratejisi (2007 – 2013) Hakkında Karar”a ilişkin Yüksek Planlama Kurulunun 21/4/2006 tarihli ve 2006/14 sayılı Kararının kabulü; 540 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 25 inci maddesine göre, Bakanlar Kurulunca 24/4/2006 tarihinde kararlaştırılmıştır.
DOKUZUNCU KALKINMA PLANI STRATEJİSİ (2007-2013) HAKKINDA KARAR
I. DOKUZUNCU KALKINMA PLANININ YAPISI VE UYGULAMA YAKLAŞIMI
Değişimin çok boyutlu ve hızlı bir şekilde yaşandığı, rekabetin yoğunlaştığı ve belirsizliklerin arttığı günümüzde, planlama, geçmişte olduğundan çok daha önemli ve gerekli hale gelmiştir. Böyle bir ortamda, planlar her alanı detaylı düzenleme yerine strateji ve perspektif belirlemeye odaklanma durumundadır. Dokuzuncu Kalkınma Planının yapısı ve uygulama yaklaşımı bu koşullar ve ihtiyaçlar dikkate alınarak belirlenmiştir. Bu çerçevede:
– Dokuzuncu Kalkınma Planı yedi yıllık bir dönem (2007-2013) için hazırlanacaktır.
– Temel amaç ve hedefler ile imkan ve kaynaklar arasındaki dengeyi gözetecek olan Dokuzuncu Kalkınma Planı, tutarlı ve gerçekleştirilebilir önceliklere yoğunlaşacaktır.
– Plan, öngörülebilirliği artıracak, belirsizlikleri azaltacak ve iç tutarlılığı olan bir politikalar seti oluşturacaktır.
– Plan değişik politika alanları arasında bütünlüğü ve stratejik amaçları sağlamaya yönelik olarak, gelişme eksenleri bazında hazırlanacaktır.
– Sektörel politikalara gelişme eksenleri içinde yer verilecektir.
Plan; programlama, bütçeleme, projelendirme ve uygulama aşamalarında temel referans belgesi olacaktır.
– Kamu kuruluşları Planın vizyonu, ilkeleri, gelişme eksenleri ve politikaları çerçevesinde kendi görev alanlarına ilişkin alt politikaların ve tedbirlerin geliştirilmesinden sorumludur.
– Orta vadeli program, kuruluş düzeyinde stratejik plan, bölgesel gelişme planları ve sektör stratejileri aracılığı ile işlevselliği artırılacak olan Planın amaç ve öncelikleri, bütçe sürecinde kaynak tahsisi için temel çerçeveyi oluşturacaktır.
– Kamu kuruluşları sonuç odaklı ve eksen bazlı yeni yaklaşım gereği olarak, görev alanları ile ilgili konularda diğer kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyon mekanizmalarının oluşturulmasını ve kalıcı hale getirilmesini sağlayacaktır.
– Temel hedeflere dönük performansı ölçmenin ve hesap verebilirliğin zeminini oluşturacak güçlü bir izleme ve değerlendirme mekanizması kurulacaktır.
II. DOKUZUNCU KALKINMA PLANININ VİZYONU
2007-2013 dönemini kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planı, “istikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan, küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen ve AB’ye üyelik için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye” vizyonu ile hazırlanacaktır.
III. TEMEL İLKELER
Bu vizyona ulaşılırken aşağıdaki ilkeler temel alınacaktır:
– Ekonomik, sosyal ve kültürel alanlara bütüncül bir yaklaşım esastır.
– Toplumsal diyalog ve katılımcılık güçlendirilerek, toplumsal katkı ve sahiplenmenin sağlanması esastır.
– İnsan odaklı bir gelişme ve yönetim anlayışı esastır.
– Rekabetçi bir piyasa, etkin bir kamu yönetimi ve demokratik bir sivil toplum gelişme sürecinde birbirini tamamlayan kurumlar olarak işlev görecektir.
– Kamusal hizmet sunumunda; şeffaflık, hesap verebilirlik, katılımcılık, verimlilik ve vatandaş memnuniyeti esastır.
– Devletin ticari mal ve hizmet üretiminden çekilerek, politika oluşturma, düzenleme ve denetleme işlevlerinin güçlendirilmesi esas olacaktır.
– Politikalar oluşturulurken kaynak kısıtı göz önünde bulundurularak önceliklendirme yapılacaktır.
– Uygulamanın vatandaşa en yakın birimlerce yapılması esastır.
– Toplumsal yapımızın ve bütünlüğümüzün ortak miras ve paylaşılan değerler çerçevesinde güçlendirilmesi esastır.
– Doğal ve kültürel varlıklar ile çevrenin gelecek nesilleri de dikkate alan bir anlayış içinde korunması esastır.
IV. GELİŞME EKSENLERİ
Yukarıda belirtilen temel ilkeler çerçevesinde, Dokuzuncu Kalkınma Planı vizyonunun gerçekleştirilmesi için aşağıdaki stratejik amaçlar gelişme eksenleri olarak belirlenmiştir:
– Rekabet Gücünün Artırılması
– İstihdamın Artırılması
– Beşeri Gelişme ve Sosyal Dayanışmanın Güçlendirilmesi
– Bölgesel Gelişmenin Sağlanması
– Kamu Hizmetlerinde Kalite ve Etkinliğin Artırılması
Bu amaçlara ulaşılmasıyla, AB’ye yasal ve kurumsal uyum sağlamanın yanında, sosyal ve ekonomik göstergeler itibarıyla AB ortalamalarına yakınsama da gerçekleştirilecektir.
IV.1. REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI
Makroekonomik İstikrarın Kalıcı Hale Getirilmesi
Ekonominin rekabet gücünün artırılması ve yüksek büyümenin sürdürülebilir kılınması için makroekonomik istikrar ortamının devamı sağlanacaktır.
Maliye, para ve gelirler politikalarının uyumlu ve birbirlerini destekler şekilde uygulanmasına devam edilecektir.
Plan döneminde, kamu borç stokunun milli gelire oranını düşürme sürecini devam ettirecek şekilde mali disipline uyulacaktır. Bu amaçla, vergi tabanının genişletilmesi ve kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması yoluyla vergi gelirleri artırılacak ve kamu harcamalarında etkinlik sağlanacaktır.
Gelirler politikası enflasyonla uyumlu bir şekilde uygulanacaktır.
Fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik olarak açık enflasyon hedeflemesi politikasına devam edilecektir.
Dalgalı kur rejimi uygulaması çerçevesinde, döviz kuru piyasada arz ve talebe göre belirlenmeye devam edecektir.
Makroekonomik istikrarı sürekli kılacak ve ekonominin etkin, esnek ve verimli bir yapıya kavuşmasını sağlayacak olan yapısal reformlar sürdürülecektir.
Sürdürülebilir ve sağlam kaynaklarla finanse edilen bir cari açık için, yapısal reformların devam ettirilmesi, ihracat içinde katma değeri yüksek ürünlerin payının artırılması ve ihracat artışının sürekli kılınması sağlanacaktır.
İş Ortamının İyileştirilmesi
İş ortamını iyileştirmek için çalışmayı ve iş yapmayı özendiren bir vergilendirme, finansal kaynaklara kolay erişim, ürün ve girdi piyasalarında etkinlik, gelişmiş fiziki altyapı ve etkin yargı ve kamu hizmeti sunumu sağlanacaktır.
İşletmelerin kazanç ve işlemleri ile istihdam üzerindeki vergi ve yükler rekabet gücünü olumsuz etkilemeyen bir yapıya kavuşturulacaktır.
Başta KOBİ’ler olmak üzere işletmelerde kurumsal yönetişimin geliştirilmesi desteklenecektir.
KOBİ’lerin uygun koşullarla çeşitlendirilmiş finansman imkanlarına erişimi kolaylaştırılacaktır.
Ürün ve girdi piyasalarının etkinliğinin artırılması amacıyla; haksız rekabetin önlenmesine, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına, iş gücü eğitim seviyesinin yükseltilmesine, Ar-Ge faaliyetlerinin geliştirilmesine ve girdi maliyetlerinin düşürülmesine önem verilecektir.
İşletmeler için enerji, ulaştırma, bilgi ve iletişim teknolojileri gibi fiziki altyapı imkanları iyileştirilecek, organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi siteleri başta olmak üzere uygun yatırım yeri imkanı sağlanacaktır.
Yatırımcılara ve işletmelere yönelik kamu hizmetlerinin sunumunda etkinlik sağlamak üzere; saydam ve objektif kurallar getirilecek, iyi işleyen bir yargı sistemi oluşturulacak, izin, onay ve işlemlerle ilgili bürokrasi azaltılacak, AB kuralları ile uyumlu bir devlet yardımları politikası uygulanacak, bilgi ve iletişim teknolojilerinden azami ölçüde faydalanılacak, ulusal ve bölgesel düzeyde mevcut potansiyellerin etkin tanıtımı ve bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir.
Ekonomide Kayıtdışılığın Azaltılması
Tüm kesimlerin katılımıyla hazırlanacak kapsamlı bir strateji çerçevesinde, ekonomide kayıtdışılığın azaltılması için, güçlü toplumsal ve siyasi iradeyle, iş ve çalışma hayatına ilişkin mali yüklerin azaltılması, mevzuat ve işlemlerin basitleştirilmesi, kamuya olan mali yükümlülüklerin affına yönelik düzenlemelere gidilmemesi, etkin bir denetim ve ceza sisteminin geliştirilmesi, idarelerin teknoloji altyapısının güçlendirilmesi ve kayıtdışılığın zararları konusunda toplumun bilinçlendirilmesi sağlanacaktır.
Finansal Sistemin Geliştirilmesi
Rekabetçi ölçeğe ulaşmış, kaynakları yatırıma yönlendirecek araç çeşitliliğine ve mali derinliğe sahip, uluslararası standartlarda düzenlenen, denetlenen ve aracılık maliyetlerinin asgariye indirildiği bir mali sektörün geliştirilmesi sağlanacaktır.
Finansal piyasalarda ve bu piyasalardan kaynak temin eden reel sektörde kurumsal yönetişim ilkelerinin uygulanması sağlanacaktır.
Reel sektörün, özellikle KOBİ’lerin, finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla mali sistemden daha fazla yararlanması sağlanacaktır.
Risk yönetiminin tüm finansal kurumlarda uygulanmasını sağlayacak düzenlemeler yapılacaktır.
Finansal sistemimizde farklı kuruluş ve enstrümanlar arasında rekabeti bozucu unsurlar ortadan kaldırılacaktır.
Düzenleme ve denetimin finansal sistemdeki tüm alanları kapsaması sağlanacaktır.
Enerji ve Ulaştırma Altyapısının Geliştirilmesi
Enerji ve ulaştırma yatırımları öncelikli olmak üzere mal ve hizmet üretimine yönelik altyapının kalitesi iyileştirilecek, erişim imkanları artırılacak ve altyapı hizmetlerinin üretim maliyeti içindeki payı düşürülecektir. Bu çerçevede, altyapı yatırımlarının yapılması ve işletilmesinin öncelikle özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi esas olacaktır.
Enerjinin sürekli, güvenli ve asgari maliyetle temini esastır. Nükleer enerji dahil alternatif enerji kaynakları da dikkate alınarak arz güvenliğinin sağlanması, çevresel etkilerin en düşük düzeyde tutulması, enerji endüstrisinin rekabetçi bir yapı içinde sanayinin uluslararası rekabet edebilirliğine katkı sağlaması ile üretici ve tüketici ülkeler arasında transit konumun geliştirilmesi enerji politikasının ana unsurlarıdır.
Enerji arz güvenliğinin sağlanması hususunda birincil enerji kaynaklarına erişimin garanti edilmesi, ithal kaynaklara olan bağımlılığın asgari düzeyde tutulması, elektrik üretim, iletim ve dağıtım yatırımlarının zamanında yapılması; rafineriler ile petrol ve doğalgaz depolama tesislerinin yeterli hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
Enerji sektörünün rekabete açılması, gerekli yatırımların kamu finansmanı üzerinde ek yük yaratmaksızın özel sektör tarafından yapılması, kamunun gözetim ve denetim faaliyetlerini etkin bir şekilde yerine getirerek arz güvenliğini gözetmesi ve kamu mülkiyetindeki tesislerin özelleştirilmesi sağlanacaktır.
Ulaştırma hizmetinin ekonomik ve sosyal hayatın gereksinimlerine cevap veren, trafik güvenliğinin en üst düzeye çıkarıldığı, taşıma türleri arasında dengenin ve tamamlayıcılığın sağlandığı, çağdaş teknoloji ve uluslararası kurallarla uyumlu ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında sunulması temel amaçtır.
Karayollarında ağır taşıt trafiğinin yoğun olduğu arterlerde kapasite ve kalite artırıcı bölünmüş yol yapımlarına devam edilirken, yük taşımacılığının demiryoluna kaydırılması, limanların ise kombine taşımacılık yapılabilen birer lojistik merkezi haline getirilmesi sağlanacaktır.
Gemilerin Türk tersanelerinde yüksek yerli katkı oranı ile üretilmesi ortamının yaratılması ve Türk deniz ticaret filosunun, özellikle koster filosunun, yenilenmesi hedefleri doğrultusunda, Türkiye Tersaneler Master Planının sonuçları göz önüne alınarak yeni tersane alanları tesis edilecektir.
Kentlerimizde arazi kullanım ve ulaşım planlarına uygun, insana öncelik veren, kentin özgün yapısını ve farklı ulaşım türlerini dikkate alan, ekonomik, güvenli ve ihtiyaç düzeyi ile uyumlu ulaşım yapısı oluşturulacaktır.
Türkiye’nin AB, Kafkas, Orta Asya ve Ortadoğu ülkeleri ile bağlantısını sağlayan arterler güçlendirilecektir.
Çevrenin Korunması ve Kentsel Altyapının Geliştirilmesi
Çevrenin korunması kısa vadede maliyet unsuru olarak görülmekle birlikte uzun vadede rekabet gücünü artırmakta ve sürdürülebilir kılmaktadır. Bu kapsamda başta AB olmak üzere uluslararası standartlara uyum sürecinin bir gereği olarak çevre altyapısının iyi planlanmış bir sürede ve maliyet etkin bir şekilde tamamlanması sağlanacaktır.
Çevresel altyapı başta olmak üzere, kentsel altyapının iş ve yaşam kalitesini yükseltici ve rekabet gücünü destekleyici şekilde bütüncül olarak tamamlanması sağlanacaktır.
AB uyum süreci içinde oluşacak ek yatırımların etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için yerel yönetimlerin teknik ve idari kapasitesi artırılacak, mali imkanları güçlendirilecektir.
Tüketici tercihlerinin çevreye duyarlı mal ve hizmetlere yönelmesi çerçevesinde, rekabet gücümüzün artırılması ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması amacıyla, verimliliği artıran, çevreye duyarlı üretim süreç ve teknolojilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması esastır.
Ar-Ge ve Yenilikçiliğin Geliştirilmesi
Ar-Ge faaliyetlerinin yenilik üretecek şekilde ve pazara yönelik olarak tasarlanması sağlanacaktır. Bu kapsamda, Ar-Ge harcamalarının GSMH içindeki payı ve bu payın içinde özel sektörün ağırlığını artırmaya yönelik tedbirler alınacaktır.
Toplumda bilim ve teknoloji bilinci, nitelikli araştırmacı sayısı artırılacak ve araştırma altyapısı geliştirilecektir.
Ar-Ge faaliyetlerinin yeniliğe ve ürüne dönüştürülmesinde risk sermayesi ve benzeri araçlardan yararlanılacaktır.
Üniversitelerin, araştırma enstitülerinin ve diğer kurum ve kuruluşların araştırma altyapısı öncelikli alanlar temel alınarak geliştirilecektir.
Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Yaygınlaştırılması
Elektronik haberleşme sektöründe rekabet artırılacak, alternatif altyapı ve hizmetlerin sunumuyla bilgiye etkin, hızlı, güvenli ve uygun maliyetlerle yaygın erişim sağlanacaktır. Bilgi teknolojileri sektörü, yazılım ve hizmetler alanında bölgesel ve küresel bir oyuncu olarak konumlandırılacaktır. Ekonomide verimliliği artırmak üzere bilgi ve iletişim teknolojilerinin işletmelerde yaygın kullanımı sağlanacaktır. Bilgiye erişimde yaygın olarak kullanılan görsel ve işitsel yayıncılık altyapısı geliştirilecektir.
Elektronik haberleşme hizmetlerindeki yüksek vergi yükü, bilgi toplumuna dönüşüm sürecini hızlandırmak üzere tedricen makul seviyelere çekilecek, geniş bant erişim altyapısı yaygınlaştırılacaktır.
Bilgi teknolojileri sektöründe rekabet gücünün artırılması amacıyla, doğrudan yabancı yatırımlar için uygun ortam oluşturulacak ve bu yolla teknoloji transferi sağlanacaktır. Teknoparkların yazılım ve hizmetler alanında bölgesel ve öncelikli endüstrileri destekleyecek şekilde ihtisaslaşması sağlanacaktır.
Tarımsal Yapının Etkinleştirilmesi
Gıda güvencesi ve güvenliğinin sağlanması ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek, örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir tarımsal yapı oluşturulacaktır.
Verimliliğin istikrarlı bir biçimde artırılması, üretici gelir düzeyinin yükseltilmesi, kamu ve üretici kesiminde örgütlenmenin etkinleştirilmesi ve orman, toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesi ile bunların nitelik ve nicelik olarak korunarak etkin kullanılmasına yönelik uygulamalara yoğunlaşılacaktır. Ayrıca, kırsal kalkınma politikalarıyla tarımsal yapıdaki dönüşümün ortaya çıkardığı göç ve istihdam baskısının azaltılması sağlanacaktır.
AB’ye uyum süreci de dikkate alınarak, tarımsal işletmelerde ölçek büyüklüğünün artırılması ile modern tarım işletmeciliğinin yaygınlaştırılması desteklenecek ve tarımın çevre ve kırsal alanda gelir getirici faaliyetler ile bütünlük içinde geliştirilmesi sağlanacaktır.
Sanayi ve Hizmetlerde Yüksek Katma Değerli Üretim Yapısına Geçişin Sağlanması
Uluslararası ticaretin giderek serbestleşmesi, bilgi ve teknoloji yoğun ürünlerde dünya ticaretinin hızla artması, emek yoğun ürünlerde rekabet üstünlüğünün belli ülkelere geçmesi, ülkemizin dünya sınai mamulleri imalatı değer zincirinde daha üst ve katma değeri yüksek alanlarda konumlanmasını ve bu nedenle sanayi üretiminin yapısında bir dönüşümü gerekli kılmaktadır. Bu çerçevede ekonominin rekabet gücünü artırmak ve dünya ihracatından daha fazla pay almak üzere yüksek katma değerli mal üretiminin artırılması amaçlanmaktadır.
İmalat sanayii, AB kriterleriyle uyumlu teknik standartları karşılayan, verimlilik artışı sağlayan, ileri teknolojiye dayalı ve yüksek katma değerli ürün üreten, rekabet gücü yüksek ve dışa dönük bir yapı içinde ekonomik büyümeyi sürükleyen temel sektör olacaktır.
İmalat sanayiinde; firmaların yüksek girişimcilik gücüne sahip, özgün tasarım ve marka yaratabilen, teknoloji üreten, yenilikçi ve kurumsallaşmış bir yapıya dönüşmesi özendirilecektir.
Tekstil, hazır giyim, deri gibi emek yoğun geleneksel sektörlerde katma değeri yüksek ürün ve faaliyetlere ağırlık verilerek uluslararası rekabete uyum sağlayacak yapıya dönüşüm desteklenecektir. Türkiye’nin orta ve yüksek teknoloji seviyesindeki otomotiv, beyaz eşya, makina ve elektronik sektörlerinde önemli üretim merkezlerinden biri olması ve dünyadaki ağırlığını artırması amaçlanmaktadır. İleri teknoloji ürünlerinin yurt içinde üretimini geliştirmek üzere Ar-Ge altyapısına, Ar-Ge ve yenilikçilik faaliyetlerine önem verilecektir.
Madencilik ürünlerinin yurt içinde işlenerek ihraç edilmesi hedef alınacaktır.
Yüksek katma değerli üretim yapısına geçişin gerektirdiği nitelikli insan gücünü yetiştirmek üzere gerekli tedbirler alınacaktır.
Sanayide verimlilik artışını sürdürebilmek için firmalar arası birleşmeler suretiyle ölçek büyütülmesi desteklenecek ve teknoloji yoğun bir yapıya geçiş için doğrudan yabancı yatırımlardan yararlanılacaktır.
Hizmetler sektöründe katma değeri yüksek alanlara geçişin desteklenmesi, kalite ve etkinliğin artırılması hedeflenmektedir. Bu bağlamda turizm, yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik hizmetlerinin ekonomiye katkısının artırılması, yüksek öğretim, tedarik merkezleri, finans ve bilgi ve iletişim teknolojisi hizmetlerinde yeni alanların geliştirilmesi sağlanacaktır.
Turizm sektörü; yeni kapasite yaratmayı ve hizmet kalitesini artırmayı amaçlayan, pazarlama kanallarını çeşitlendiren, kültürel varlıklarımızı koruyan, doğal sermayeyi sürdürülebilir kılan ve karşılaştırmalı rekabet üstünlüğüne uygun turizm çeşitlerini ön plana çıkaran bir yaklaşımla ele alınacaktır.
Yeni istihdam olanağı sağlamada ve sanayi ürünlerine talebi artırmada önemli katkısı bulunan yurt dışı teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerinin geliştirilerek desteklenmesine devam edilecektir. Yurt içi pazarda ise uluslararası geçerliliği olan sertifikalı ara insan gücünün yetiştirilmesine ve kamu yatırımlarında teknik müşavirlik hizmetlerinin kullanımına özel önem ve öncelik verilecektir.
Başta havayolu ve denizyolu sektörleri olmak üzere hizmet sektörlerinde yüksek katma değerli lojistik faaliyetlerinin geliştirilmesine destek verilecek, Türkiye’nin çeşitli hizmet alanlarında lojistik merkezi haline gelmesi sağlanacaktır.
İstanbul’un uluslararası finans merkezi olması sağlanacaktır.
IV.2. İSTİHDAMIN ARTIRILMASI
İşgücü Piyasasının Geliştirilmesi
İşgücü piyasası; esneklik ve güvence arasında dengenin sağlandığı, istihdam üzerindeki yüklerin kademeli bir şekilde azaltıldığı, tüm bireylere eşit istihdam fırsatlarının sağlandığı ve sosyal diyaloğun güçlendirildiği bir yapıya kavuşturulacaktır.
İşgücü piyasasında esneklik ve güvence arasında denge sağlanarak işletmelerin ve çalışanların değişime uyum kapasiteleri artırılacaktır.
Ekonomide rekabet gücünü dikkate alacak, ücret-verimlilik ilişkisini güçlendirecek, işgücü piyasalarının esnekliğine katkıda bulunacak ve üretken istihdamı destekleyecek esas ücret ağırlıklı bir ücret sistemi oluşturulacaktır.
Sosyal diyalog mekanizmaları ülke düzeyinden işletme düzeyine kadar her alanda güçlendirilerek yaygınlaştırılacaktır.
Piyasanın ihtiyaç duyduğu nitelikte işgücü yetiştirmek üzere eğitim ile işgücü piyasası arasındaki etkileşim güçlendirilecektir. Mesleki eğitim ve yüksek öğretimde mevcut eğitim programları gözden geçirilerek, yeni açılacak eğitim programları insan gücü ihtiyacı doğrultusunda belirlenecektir.
Mesleki ve teknik eğitimde modüler ve esnek bir sisteme geçilecektir.
Meslek standartları ile sınav ve belgelendirmeyi esas alan bir mesleki yeterlilik sistemi kurulacak ve bu sisteme duyarlı bir mesleki eğitim yapısı geliştirilecektir.
Meslek yüksekokulları ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları arasında program bütünlüğünü esas alan iş bölümü ve işbirliği sağlanacaktır. Bu kurumların sanayi ile işbirliği içinde gerçekleştirdikleri uygulamalı eğitim güçlendirilecek ve yaygınlaştırılacaktır.
Aktif İşgücü Politikalarının Geliştirilmesi
İşsizlerin, işgücü piyasası açısından dezavantajlı kesimlerin ve tarım sektöründen açığa çıkacak işgücünün nitelikleri ve beceri düzeyleri, işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda, aktif işgücü programları uygulanarak artırılacaktır.
İş bulma hizmetlerinin kalitesi yükseltilecek ve aktif işgücü programlarına ayrılan kaynaklar artırılacaktır. Girişimcilik eğitimleri, istihdam garantili programlar, mesleki danışmanlık ve rehberlik hizmetleri, işgücü yetiştirme ve mesleki eğitim kursları ile sanayide eğitim seminerleri yoluyla aktif işgücü politikaları yaygınlaştırılacaktır.
IV.3. BEŞERİ GELİŞME VE SOSYAL DAYANIŞMANIN GÜÇLENDİRİLMESİ
Eğitim Sisteminin Geliştirilmesi
Toplumsal gelişmenin sağlanması amacıyla; düşünme, algılama ve sorun çözme yeteneği gelişmiş, Atatürk ilkelerine bağlı, demokratik, özgürlükçü, milli ve manevi değerleri özümsemiş, yeni fikirlere açık, kişisel sorumluluk duygusuna sahip ve çağdaş uygarlığa katkıda bulunabilen, bilim ve teknoloji üretimine yatkın ve beceri düzeyi yüksek, üretken ve yaratıcı bilgi çağı insanı yetiştirilecektir.
Eğitim sistemi beşeri kaynakların geliştirilmesini desteklemek üzere, yaşam boyu eğitim yaklaşımıyla ve sistem bütünlüğü içinde ele alınarak, etkili, erişilebilir ve fırsat eşitliğine dayalı bir yapıya kavuşturulacaktır.
Eğitimde niteliğin artırılması amacıyla, yenilikçilik ve araştırıcılığın geliştirilmesini esas alan müfredat programları ülke geneline yaygınlaştırılacak, etkili bir rehberlik ve yönlendirme sistemi kurulacak, eğitici personelin nitelikleri ile fiziki mekan ve bilgi teknolojisi altyapısı güçlendirilecektir.
Yükseköğretim yönetimi şeffaflık, katılımcılık, hesap verebilirlik ve sürdürülebilir kalite anlayışı çerçevesinde yeniden ele alınacak, sistemin idari ve mali özerkliği artırılacak, yerel özellikleri dikkate alan, özel kesimin yatırımına açık rekabetçi bir yapı geliştirilecektir.
Sağlık Sisteminin Etkinleştirilmesi
Hasta haklarını ve memnuniyetini gözeten, erişilebilir, kaliteli ve koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik veren, maliyet etkin ve sürdürülebilir bir sağlık sistemi oluşturulacaktır.
Vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanabilmelerini kolaylaştırmak amacıyla genel sağlık sigorta sistemi hayata geçirilecektir.
Kaliteli hizmet sunumu için standartlar oluşturulacak, gerekli fiziki ve hukuki altyapı geliştirilecek, sağlık sektöründeki insan gücünün niteliği ve niceliği artırılacaktır.
Etkili bir sevk sistemi oluşturulması, maliyet etkin hizmet sunumu, akılcı ilaç kullanımı ve sağlık bilgi sistemlerinin kullanımı yaygınlaştırılacaktır.
Sağlık sektöründe kamunun düzenleyici ve denetleyici rolü güçlendirilirken, hizmet sunumunda özel kesimin payı artırılacaktır.
Gelir Dağılımının İyileştirilmesi, Sosyal İçerme ve Yoksullukla Mücadele
Gelir dağılımındaki eşitsizlik ve yoksulluk, sürdürülebilir büyüme ve istihdam, eğitim, sağlık ve çalışma hayatı politikalarıyla birlikte, çok boyutlu bir yaklaşımla kalıcı bir şekilde azaltılacaktır. Yoksulluk ve sosyal dışlanmaya maruz veya bu risk altında olan birey ve grupların ekonomik ve sosyal hayatta yer almaları sağlanacak ve yaşam kaliteleri yükseltilecektir.
Başta özürlüler, yaşlılar, kadınlar, çocuklar ve göç edenler olmak üzere, yoksulluk ve sosyal dışlanmaya maruz kalmış kesimlerin, ekonomik, sosyal ve siyasal hayata aktif katılımları sağlanacak ve bu gruplara yönelik şiddet ve istismar önlenecektir. Bu çerçevede, dezavantajlı kesimlerin eğitim, sağlık, barınma, sosyal hizmetler ve istihdama yönelik hizmetlere erişimine öncelik verilecektir. Sunulan hizmetler yoksulluk kültürünü önleyici ve yoksul kesimin üretici duruma geçmesini sağlayıcı nitelikte olacaktır.
Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması
Sosyal güvenlik sistemi; nüfusun tümünü kapsayan, toplumun değişen ihtiyaçlarını karşılayabilen, mali sürdürülebilirliğe ve etkin denetim mekanizmasına sahip, kaliteli hizmet sunan bir yapıya kavuşturulacaktır.
Sosyal hizmetler ve yardımlardan yararlanacak kişilerin belirlenmesi amacıyla ortak bir veri tabanı oluşturularak, nesnel ölçütlerle işleyen bir tespit mekanizması kurulacak ve sistemdeki kuruluşlar arasında iletişim ve işbirliği sağlanacaktır. Sosyal yardımlar ve hizmetler alanındaki nitelikli personel eksikliği giderilecek ve hizmetlerin kalitesi yükseltilecektir.
Kültürün Korunması ve Geliştirilmesi ve Toplumsal Diyaloğun Güçlendirilmesi
Toplumsal değişim sürecinde kültürel zenginlik ve çeşitliliğimizin korunması, geliştirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması kültürel politikaların temelini oluşturacaktır.
Sosyal ve ekonomik politikaların kültür politikalarıyla birbirlerini desteklemeleri ve bu politikaların hayata geçirilmesinde yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının etkin katılımı sağlanacaktır.
Gençlerin geleceğe güvenle bakmasını sağlayacak şekilde, yaşadıkları topluma aidiyet duygusu, duyarlılık anlayışı ve özgüvenleri geliştirilecektir.
Toplumsal bütünleşme ve dayanışmanın artırılması amacıyla, hoşgörü, toplumsal diyalog ve ortaklık kültürünü geliştirici politikalara öncelik verilecektir.
VI.4. BÖLGESEL GELİŞMENİN SAĞLANMASI
Bölgesel Gelişme Politikasının Merkezi Düzeyde Etkinleştirilmesi
Bölgesel gelişme politikaları, bir taraftan bölgelerin verimliliğini yükseltmek suretiyle ulusal kalkınmaya, rekabet gücüne ve istihdama katkıyı artırırken, diğer taraftan da bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltma temel amacına hizmet edecek; iç göç hareketlerinin sosyal, ekonomik ve kentsel gelişme bakımından uyumlu ve istikrarlı bir yapıya kavuşmasını, kalkınmanın mekansal dengelerinin kurulmasını ve refahın ülke sathına dengeli dağılmasını sağlayacaktır.
Ulusal ölçekte bölgesel ve mekansal gelişme çerçevesi geliştirilecek, kalkınma ajansları ile işbirliği içinde bölgesel gelişme stratejileri ve planları hazırlanacak, alt ölçekli plan ve stratejilerin kapsamı ile ilke ve standartları belirlenecektir.
Bölgelerde iş fırsatları ve yaşam kalitesinin artırılmasına, ulaşılabilirliğin ve bölgeler arası etkileşimin geliştirilmesine yönelik olarak, kamu yatırım uygulamalarında ve hizmet arzında mekansal önceliklendirme ve odaklanma sağlanacak, başta potansiyeli yüksek kentler olmak üzere sosyal ve fiziki altyapı güçlendirilecektir.
Kamunun yerel ve bölgesel kalkınmaya ilişkin destek politikaları, bölgesel gelişme düzey ve potansiyelleri dikkate alınarak gözden geçirilecek; başta daha seçici ve mekansal odaklı devlet yardımları olmak üzere, girişim sermayesi, mikro-kredi kurumları, farklılaştırılmış asgari ücret uygulaması ve girdi maliyetlendirmesi gibi yatırım, üretim ve istihdamı artırıcı yeni araçlar geliştirilecektir.
Yerel Dinamiklere ve İçsel Potansiyele Dayalı Gelişmenin Sağlanması
Bölgesel gelişme politikaları ve uygulamaları öncelikle yerel dinamiklere ve içsel potansiyele dayandırılacak, görece az gelişmiş bölgeler ve gelişme potansiyeli yüksek merkezler bakımından farklılaştırılacak, yenilikçi, çok boyutlu ve çeşitlendirilmiş araçlarla donatılacaktır. Stratejik müdahaleler, başta kalkınma ajansları olmak üzere, yerelde ve merkezde etkili koordinasyon mekanizmaları ve yeterli finansman ile desteklenecektir.
Bölgesel ve yerel ekonomi, ekonomik yapılanma ve gelişmenin temeli olarak alınacak, özellikle azgelişmiş bölgelerde yerel düzeyde uzmanlaşmayı destekleyecek şekilde beşeri kaynaklar geliştirilecek, girişimcilik yaygınlaştırılacak, yerel istihdamı ve sermaye birikimini hızlandırıcı tedbirler alınacaktır.
Yörelere özgü ve yenilikçi politikaların belirlenmesi, desteklenmesi ve koordinasyonu öncelikle kalkınma ajansları aracılığıyla sağlanacak, özellikle potansiyeli yüksek bölgelerde kendini besleyen kalkınma finansmanının temelleri atılacaktır.
Bölgeler arası yakınsama ve rekabet amaçları bakımından farklılaştırılmış KOBİ politikaları için uygun yatırım ortamı oluşturulacaktır. Bu kapsamda finansman kaynaklarının genişletilmesi ve araçlarının çeşitlendirilmesine, pazara erişimin kolaylaştırılmasına, sürükleyici sektörler liderliğinde ve güçlendirilmiş sosyal ağ yapısı içinde kümelenmelerin desteklenmesine özel önem verilecektir.
Öncelikle gelişme potansiyeli yüksek kentlerde olmak üzere, firmalar ve üniversitelerin birlikte çalışmalarını sağlayacak ortam oluşturulacak; yeni teknolojilere ve bilgiye erişimin kolaylaşmasını, teknolojik dönüşüm ve transfer sistemlerinin geliştirilmesini, ticari nitelikli etkin bir bölgesel yenilik altyapısı kurulmasını sağlamaya yönelik faaliyetler desteklenecektir.
Yerel Düzeyde Kurumsal Kapasitenin Artırılması
Bölgesel gelişme politikalarının hayata geçirilmesinde başta yerel yönetimler olmak üzere, yerel düzeyde bölgesel gelişmede rolü olan kurumların ve aktörlerin; uzmanlaşma düzeyi, proje hazırlama, uygulama, izleme, değerlendirme ve koordinasyon kapasitesi artırılacak, beşeri kaynakları geliştirilecektir.
Yerel kamu, özel ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliği ve ortaklıklar desteklenecek, işbirliği ağlarının oluşturulması ve bu ağlar vasıtasıyla iyi uygulama örnekleri başta olmak üzere bilgi alışverişi özendirilecektir.
Kırsal Kesimde Kalkınmanın Sağlanması
Kırsal kalkınmada temel amaç, doğal ve kültürel varlıkların korunması esas alınarak yerel potansiyelin ve kaynakların değerlendirilmesi, katma değeri yüksek yeni ekonomik faaliyetlerin geliştirilmesi ve böylece kırsal alanda yaşayan toplumun iş ve yaşam koşullarının kentsel alanlarla uyumlu olarak geliştirilmesi ve sürdürülebilir kılınmasıdır.
Kırsal kalkınma politikaları kırsal alanda yaşanan dönüşüm sürecinde ortaya çıkan işsizlik ve göç gibi sosyo-ekonomik olumsuzlukların azaltılması ve gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi öncelikli olmak üzere tarım politikaları ile tamamlayıcı bir şekilde uygulanacaktır. Bu kapsamda, üretici örgütlenmelerinin güçlendirilmesine, toprak ve su kaynaklarının etkin kullanımına, tarımsal işletmelerin rekabet güçlerinin artırılmasına öncelik verilecektir.
AB kırsal kalkınma politikalarına uyum için gerekli kurumsal çerçeve oluşturularak, kırsal kalkınma fonlarının yönetimine ve etkin kullanımına ilişkin idari kapasite geliştirilecektir.
IV.5. KAMU HİZMETLERİNDE KALİTE VE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI
Kurumlar Arası Yetki ve Sorumlulukların Rasyonelleştirilmesi
Tüm kamu idarelerinin görev, yetki ve işlevleri gözden geçirilerek görev ve yetki çatışmaları önlenecek; belirlenecek görev alanlarına uygun olarak yetkilendirilmeleri ve yeniden yapılandırılmaları sağlanacaktır.
Merkezi yönetimden yerel yönetimlere yetki ve görev aktarımı, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartında getirilen ilkeler dikkate alınarak ve yerel yönetimlerin idari ve mali açıdan güçlendirilmesine paralel olarak gerçekleştirilecektir.
Politika Oluşturma ve Uygulama Kapasitesinin Artırılması
Kamu idarelerinde politika oluşturma, maliyetlendirme, uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinin kalitesi artırılacaktır. Bu amaçla vatandaşı merkeze alan, katılımcı, saydam, hesap verebilir, performansa dayalı ve sonuç odaklı stratejik yönetim anlayışı hayata geçirilecektir.
Kamu idarelerinde yönetim kararlarının stratejik planlara dayanan orta ve uzun vadeli bakış açısı ile şekillendirilmesi sağlanacaktır. Kaynaklar, kullanımlarında etkinlik ve etkililik sağlanması amacıyla performans programları çerçevesinde tahsis edilecektir. Kamu idarelerinde performans kültürü çerçevesinde ölçme, izleme ve değerlendirme süreçleri geliştirilecektir.
Kamu Kesiminde İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi
Kamu kurum ve kuruluşları, işlev ve sorumluluklarını etkin ve etkili bir biçimde yerine getirebilmeleri için yeterli nitelik ve sayıda personele kavuşturulacak, tüm personelin hızla değişen şartlara uyumunu sağlamak amacıyla yeterlilikleri sürekli bir şekilde artırılacak ve istihdam koşullarının AB Müktesebatına uyumu temin edilecektir.
e-Devlet Uygulamalarının Yaygınlaştırılması ve Etkinleştirilmesi
Kamu hizmetlerinin vatandaşlara hızlı, sürekli ve yaygın sunumunda bilgi ve iletişim teknolojilerinden azami düzeyde faydalanılacaktır. Bu çerçevede etkin, birlikte çalışabilir, bütünleşik ve güvenli bir e-devlet yapısı oluşturulacak ve temel kamu hizmetlerinin sunumu elektronik ortama taşınacaktır.
Gerçek ve tüzel kişiler için tek numaraya dayalı bilgi sistemleri oluşturularak, elektronik ortamda etkin bilgi paylaşımını sağlayacak bütünleşik bir e-devlet yapısı inşa edilecektir.
Kamu hizmetlerinin elektronik ortama taşınmasında, iş süreçleri kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda yeniden yapılandırılarak hizmet sunumunda etkinlik sağlanacak, çok kullanılan ve getirisi yüksek hizmetlere öncelik verilerek tek kapıdan sunumları sağlanacaktır.
Adalet Sisteminin İyileştirilmesi
Adalet ve yargı hizmetlerinin evrensel hukuk ilkelerine uygun, adil, hızlı ve etkin bir şekilde sunumu esastır.
Yargının işleyişi ve yapısal unsurlarında kalite artırılarak çağdaş standartlara uyumunu sağlayıcı çabalara devam edilecektir. Bu çerçevede, yargıyı hızlandırıcı düzenlemeler gerçekleştirilirken, kişilere sağlanan hukuki güvencelerin zedelenmemesine dikkat edilecektir.
Hukuk kurallarının sosyal düzeni korumanın yanında, sosyal düzenin iyileştirilmesi ve geliştirilmesinin de bir aracı olması sağlanacaktır.
Güvenlik Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi
İnsan hak ve özgürlüklerine saygılı, özgürlük ile güvenlik arasındaki hassas dengeyi gözeten, yaşam ve iş güvenliğini sağlayan bir asayiş hizmeti sunulacaktır.
Başta terör ve terörün finansmanı olmak üzere, organize suçlar, uyuşturucu ticareti, yasadışı göç ve iltica hareketleri ve insan ticareti ile etkili bir biçimde mücadele edilecektir.
Etkili bir asayiş hizmeti sunumu amacıyla koruyucu ve önleyici bir kolluk hizmeti esas alınacak ve ilgili birimler arası koordinasyonun temini ve ortak veri tabanının oluşturulması için gerekli düzenlemeler hayata geçirilecektir.
Ekli “Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanacak Hazine Desteğine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar”ın yürürlüğe konulması; Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcılığının 3/5/2010 tarihli ve 21760 sayılı yazısı üzerine, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 10/5/2010 tarihinde kararlaştırılmıştır.
KREDİ GARANTİ KURUMLARINA SAĞLANACAK HAZİNE DESTEĞİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA KARARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KARAR
MADDE 1 –
14/7/2009 tarihli ve 2009/15197 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanacak Hazine Desteğine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 1 –
(1) Bu Kararın amacı, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin ya da gemi inşa ve/veya gemi işletmeciliği alanında faaliyet gösteren Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş işletmeler ile Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişilerin finansmana erişim imkanlarının geliştirilmesi suretiyle kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankalar ile 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu kapsamında yetkilendirilen finansal kiralama şirketlerinin ortak olduğu kredi garanti kurumlarına Hazine Müsteşarlığı tarafından sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
MADDE 2 –
Aynı Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile (l) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye (l) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“d) Kredi: Kredi verenlerin bireysel krediler hariç 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde ilk defa veya ilave olarak kullandıracakları ya da yenileyecekleri veya yeniden yapılandıracakları nakdi ve gayrinakdi krediler ile denizcilik sektörü işletme ve yatırım kredileri için, ilk defa veya ilave olarak kullandıracakları kredileri,”
“l) Yararlanıcı: 19/10/2005 tarihli ve 2005/9617 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik kapsamındaki işletmeleri veya Ulaştırma Bakanlığı tarafından faaliyette bulunduğu tespit edilen, gemi inşa veya işletmeciliği faaliyetinde bulunan Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş işletmeler ile Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişileri,”
“m) Gemi: Kullanma amacı ne olursa olsun, 1500 DWT veya 700 GT’un üzerindeki her türlü tekneyi,
n) Denizcilik sektörü işletme kredisi: Tersanelerde başkası nam ve hesabına yapımı devam eden gemilerin inşası için kullanılacak olan ve bu Kararın yayımı tarihi itibarıyla en az % 15’i inşa edilmiş geminin tamamlanması amacıyla, tersane sahiplerine sağlanacak kredileri,
o) Denizcilik sektörü yatırım kredisi: Tersanelerde yapımı devam eden gemilerin inşası için kullanılacak olan ve bu Kararın yayımı tarihi itibarıyla en az % 15’i inşa edilmiş gemilerin tamamlanması amacıyla; faaliyette bulunduğu Ulaştırma Bakanlığından alınmış belge ile tevsik olunan, kendi nam ve hesabına gemi inşa eden veya kendi nam ve hesabına gemi inşa ettiren gemi inşa veya işletmeciliği faaliyetinde bulunan Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş işletmeler ile Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişilere sağlanacak kredileri,
ö) Klas kuruluşları: İnşa edilen gemileri önceden belirlenmiş ve yayınlanmış kurallara göre plan, malzeme, donanım, imalat, test ve teslim aşamalarında güvenlik ve çevre koruma amaçlı olarak denetleyen ve onay verdikleri ürünler tüm dünyada kabul gören uluslararası kuruluşları,
p) Tersane: Ulaştırma Bakanlığı tarafından her cins ve boyutlarda gemi ve su araçlarının inşası, bakım-onarım ve tadilatlarından biri ya da birkaçının yapılmasına imkan sağlayan teknik ve sosyal altyapıya sahip olduğu ve gemi inşa kapasitesi onaylanan Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilindeki kıyı tesisini,”
MADDE 3 –
Aynı Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;
a) (b) bendinin (2) numaralı alt bendine aşağıdaki hüküm ilave edilmiş ve aynı bende (3) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bent eklenmiştir.
“Denizcilik sektörü işletme kredilerinin vadesi, 1 yılı anapara ödemesiz olmak üzere azami 3 yıl; denizcilik sektörü yatırım kredilerinin vadesi, 3 yılı anapara ödemesiz olmak üzere azami 8 yıldır. Ödemesiz döneme ilişkin faizlerin 1 yıllık dönemler sonunda tahakkuk ve tahsil edilmesi esastır.”
“4) Bu Karar kapsamında kullandırılacak denizcilik sektörü işletme ve yatırım kredilerinde, yararlanıcıların, aynı gemi için kullanmış oldukları mevcut kredilerinin vadelerinin açılacak yeni kredinin vadesi ile uyumlu olacak şekilde yapılandırılması şartı aranır.”
b) (c) bendinin (2) numaralı alt bendine aşağıdaki cümle ilave edilmiş ve aynı bende (5) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki alt bent eklenmiştir.
“Denizcilik sektörü işletme kredilerine sağlanacak kefalet tutarı, yararlanıcı başına 7 milyon Türk Lirasını, bir risk grubuna ait yararlanıcılar için ise 10 milyon Türk Lirasını; denizcilik sektörü yatırım kredilerine sağlanacak kefalet tutarı, yararlanıcı başına 20 milyon Türk Lirasını, bir risk grubuna ait yararlanıcılar için ise 30 milyon Türk Lirasını geçemez.”
“6) Denizcilik sektörü yatırım kredilerinde, inşa edilecek geminin maliyetinin en az %10’unun yararlanıcılar tarafından özkaynak olarak sağlanması gerekir.”
c) (ç) bendinin (2) numaralı alt bendine (ii) paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraflar eklenmiştir.
“(iii) Ulaştırma Bakanlığından alınan ve yararlanıcının faaliyette bulunduğunu gösteren belge.
(iv) Kredi verilecek faaliyetlerin maliyetinin belirlenmesi için Ulaştırma Bakanlığının görevlendireceği klas kuruluşları tarafından hazırlanan ekspertiz raporu.”
ç) (d) bendinin (3) numaralı alt bendine aşağıdaki hüküm eklenmiştir.
“Kurumun, denizcilik kredilerine konu gemiler için kullandırılacak kredilere kefalet sağlaması, daha önce kullandırılmış kredinin teminatlarının, lehine teminat tesis edilmiş bulunan krediyi verenler ile kefalete istinaden kredi verenler arasında garameten paylaştırılması hususunda yazılı anlaşmaya varıldığının tevsik edilmesi halinde mümkündür. Kurum, kefalete istinaden kredi verenlerin payına düşen bahse konu teminatlara, kefaleti oranında ortak olur.”
MADDE 4 –
Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 5 –
Bu Karar hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Bakanlar Kurulu Kararının Yayımlandığı Resmî Gazetenin
Tarihi
Sayısı
15/7/2009
27289
Bakanlar Kurulu Kararında Değişiklik Yapan Kararnamenin Yayımlandığı Resmî Gazetenin
Ekli “Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeline Göre 2010 Yılı Yaş Çay Ürünü Fark Ödemesi Desteğine Dair Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 9/5/2011 tarihli ve 4193 sayılı yazısı üzerine, 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 11/5/2011 tarihinde kararlaştırılmıştır.
TÜRKİYE TARIM HAVZALARI ÜRETİM VE DESTEKLEME MODELİNE GÖRE 2010 YILI YAŞ ÇAY ÜRÜNÜ FARK ÖDEMESİ DESTEĞİNE DAİR KARARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KARAR
MADDE 1 – 24/5/2010 tarihli ve 2010/477 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeline Göre 2010 Yılı Yaş Çay Ürünü Fark Ödemesi Desteğine Dair Kararın 3 üncü maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(6) Bu Karar hükümlerine göre hesaplanacak destek tutarları, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından ödenek tahsisi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirilir.”
MADDE 2 – Bu Karar, 19/6/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 – Bu Karar hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Kararnameye ektir.
Ekli “İthalat Rejimi Kararına Ek Karar”ın yürürlüğe konulması; Devlet Bakanlığının 9/8/2010 tarihli ve 30607 sayılı yazısı üzerine, 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Kanunun 1 inci, 14/5/1964 tarihli ve 474 sayılı Kanunun 2 nci, 6/5/1986 tarihli ve 3283 sayılı Kanunun 2 nci, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Kanunun 16, 22 ve 55 inci maddeleri ile 2/2/1984 tarihli ve 2976 sayılı Kanun hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 9/8/2010 tarihinde kararlaştırılmıştır.
İTHALAT REJİMİ KARARINA EK KARAR
MADDE 1 –
(1) 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına ekli (I) Sayılı Listede yer alan ve aşağıdaki tabloda gümrük tarife istatistik pozisyonları (G.T.İ.P.) ve ismi belirtilen maddelerin gümrük vergisi karşısında gösterildiği şekilde değiştirilmiştir.
G.T.İ.P.
MADDE İSMİ
GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)
AB, EFTA
B-HER.
D.Ü.
0102.90.51.00.00
Kasaplık olanlar
40(1)
40(1)
40(1)
0102.90.61.00.00
Kasaplık olanlar
40(1)
40(1)
40(1)
0102.90.71.00.00
Kasaplık olanlar
40(1)
40(1)
40(1)
(1): Söz konusu gümrük vergisi, 31/12/2010 tarihinden itibaren %135 olarak uygulanır.
MADDE 2 –
(1) Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 –
(1) Bu Karar hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
13 Ekim 2011 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28083 (Mükerrer)
BAKANLAR KURULU KARARI
Karar Sayısı : 2011/2302
Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan ekli “Orta Vadeli Program (2012-2014)”ın kabul edilmesi; adı geçen Bakanlığın 7/10/2011 tarihli ve 3662 sayılı yazısı üzerine, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16 ncı maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 7/10/2011 tarihinde kararlaştırılmıştır.
ORTA VADELİ PROGRAM (2012-2014)
GİRİŞ
Son bir yıllık dönemde dünya ekonomisinde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki ayrışmanın belirginleştiği, uluslararası ekonomik ve finansal politikalarda tam bir koordinasyonun sağlanamadığı, özellikle bazı gelişmiş ülkelerde hükümetlerin gerekli kararları zamanında alamadığı, küresel ölçekte makroekonomik ve finansal istikrarın sağlanamadığı ve belirsizliklerin artarak sürdüğü bir süreç yaşanmıştır.
Dünya ekonomisinde artan belirsizlik ve olumsuzluklar neticesinde küresel büyüme beklentileri aşağı yönlü revize edilmiştir. Söz konusu gelişmede özellikle bazı Avrupa Birliği ülkelerinin borçlarının sürdürülebilirliğine ve bunun finans sektörüne olası etkilerine dair artan kaygıların yanı sıra ABD’nin ekonomik performansının beklenenin altında kalması etkili olmuştur. Mevcut sorunların kısa vadede aşılabilmesine ve küresel büyümenin yeniden ivme kazanmasına ilişkin belirsizlikler devam etmektedir.
Küresel ekonomi ile ilgili son ekonomik gelişmeleri de dikkate alan Orta Vadeli Programın temel amacı, ülkemizde büyümeyi sürdürmek, cari işlemler açığını azaltmak ve böylece makroekonomik ve finansal istikrarı korumaktır.
Önümüzdeki dönemde, ticaret ortağı olduğumuz ülkeler başta olmak üzere, dünya ekonomisindeki gelişmeler yakından izlenerek Orta Vadeli Programın temel çerçevesi korunmak şartıyla gerekli olabilecek politika uyarlamaları hızlı ve kararlı bir şekilde gerçekleştirilecektir.
I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER
A. DÜNYA EKONOMİSİ
2009 yılında krizin olumsuz etkilerini azaltmaya ve piyasalarda tekrar güveni tesis etmeye yönelik olarak hükümetlerin uygulamaya koyduğu mali teşvik programları, para politikası önlemleri ve finans sektöründeki tıkanıklığı gidermeye yönelik alınan tedbirlerin etkisiyle, 2010 yılında küresel düzeyde belirgin bir toparlanma yaşanmıştır. 2009 yılında yüzde 0,7 oranında daralan dünya ekonomisi 2010 yılında yüzde 5,1 oranında büyümüştür. Bu süreçte, gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere kıyasla daha hızlı bir toparlanma kaydetmiştir. 2010 yılında gelişmiş ülkeler yüzde 3,1 oranında büyürken, Çin ve Hindistan’ın etkisiyle, yükselen ve gelişmekte olan ülkeler yüzde 7,3 gibi yüksek oranlı büyüme performansı sergilemiştir[1].
Dünya ticaret hacminde 2009 yılında yaşanan yüzde 10,7 oranındaki daralmanın ardından, 2010 yılında ekonomik aktivitedeki büyümeye paralel olarak yüzde 12,8 oranında artış kaydedilmiştir. 2010 yılında dünya mal ve hizmet ticareti fiyatları yüzde 5,2 oranında yükselmiştir.
Bu dönemde, gelişmekte olan ülkelerde belirgin fiyat artışları yaşanmış ve tüketici enflasyonu yüzde 6,1 oranında gerçekleşmiştir. Bu oran gelişmiş ülkelerde yüzde 1,6 olmuştur. Krizden sonra, gelişmekte olan ülkelerde çıktı açığının kapanması ve kriz öncesi üretim seviyesinin üzerine çıkılmasıyla oluşan talep baskısı bu gelişmede etkili olmuştur.
2010 yılında küresel düzeyde sağlanan ekonomik toparlanmaya rağmen, işsizlik oranlarında iyileşme sağlanamamış, birçok ülkede işsizlik oranları artmıştır. İspanya, İrlanda, Portekiz ve Yunanistan gibi bazı AB ülkelerinde işsizlik oranlarında ciddi artışlar yaşanmıştır. İşsizlik oranı Avro Bölgesinde yüzde 10,1’e, ABD’de yüzde 9,6’ya ve OECD genelinde ise yüzde 8,6’ya yükselmiştir.[2]
Krize kamu dengelerinde sorunla yakalanan ülkelerde uygulamaya konulan genişleyici maliye politikaları ve bankacılık sektöründen gelen yükler, söz konusu ülkelerin bütçe dengelerinde daha fazla bozulmaya yol açmıştır. Güçlü Avro ve düşük faiz oranlarının yarattığı borçlanma kolaylıklarından yararlanan bu ülkelerde kamu borç stoku önemli ölçüde artmıştır. 2009 yılı sonunda Avro Bölgesi genelinde yüzde 79,7 olan genel devlet brüt borç stokunun GSYH’ya oranı, 2010 yılı sonunda yüzde 85,8’e yükselmiştir. ABD’de ise bu oran yüzde 85,2’den yüzde 94,4’e çıkmıştır.
2011 yılının ilk yarısında ABD ekonomisinde beklenenden düşük gerçekleşen büyüme, istihdamda yeterli iyileşme sağlanamaması, borçlanma limitine ulaşılması, yüksek kamu borçları ve bütçe açıkları, karar alma süreçlerinde yaşanan gecikmeler, bankacılık kesiminde yaşanan problemlerin devam etmesi, ABD’nin tarihinde ilk kez kredi notunun düşürülmesi ve güçlü bir orta vadeli mali konsolidasyon programını ortaya koyamaması gibi etkenler piyasalarda güven ortamını zedelemiş ve önümüzdeki döneme ilişkin büyüme beklentilerinin düşmesine neden olmuştur. 2011 yılı Haziran ayında yüzde 2,5 olan 2011 yılı ABD ekonomisi büyüme tahmini, Eylül ayında yüzde 1,5’e, 2012 yılı büyüme tahmini de yüzde 2,7’den yüzde 1,8’e indirilmiştir.
Avrupa’da finans sektörü ile ilgili endişelerin giderilememesi ve kamu borçlarının sürdürülebilirliği ile ilgili risklerin çevre ülkelerden merkez ülkelere yayılma eğilimi nedeniyle, Avro Bölgesi büyüme tahmini 2011 yılı için yüzde 2’den yüzde 1,6’ya, 2012 yılı için ise yüzde 1,7’den yüzde 1,1’e revize edilmiştir.
Gelişmiş ülkelere ilişkin büyüme görünümünün zayıflamasının ticaret ve finansman kanalıyla yükselen ve gelişmekte olan ülkelere de yansıyacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca, emtia fiyatlarındaki artış ve dalgalı seyir ile birlikte, artan enflasyon baskısını azaltmaya yönelik uygulanan para ve maliye politikaları gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyümeyi 2010 yılına kıyasla yavaşlatacaktır. Bu çerçevede, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin 2011 yılında yüzde 6,4 ve 2012 yılında yüzde 6,1 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. 2011 ve 2012 yılları için sırasıyla Çin’in yüzde 9,5 ve yüzde 9, Hindistan’ın ise yüzde 7,8 ve yüzde 7,5 oranında büyümesi beklenmektedir.
Bu gelişmeler sonucunda Haziran ayında yapılan tahminlerle karşılaştırıldığında, Eylül ayında dünya ekonomisinin büyüme tahmini 2011 yılı için yüzde 4,3’ten yüzde 4’e, 2012 yılı için ise yüzde 4,5’ten yüzde 4’e inmiştir.
2010 yılında yüzde 12,8 büyüyen dünya ticaret hacminin, ekonomik aktivitede beklenen yavaşlamaya paralel olarak, 2011 yılında yüzde 7,5, 2012 yılında ise yüzde 5,8 oranında artacağı tahmin edilmektedir.
Enerji ve gıda fiyatlarında yılın ilk aylarında yaşanan yüksek oranlı artışların ve dalgalanmanın gecikmeli etkileri nedeniyle gelişmiş ülkelerde tüketici enflasyonunun 2011 yılında yüzde 2,6 olması beklenmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise artan talep baskısının etkisiyle tüketici enflasyonunun 2011 yılında yüzde 7,5’e yükseleceği tahmin edilmektedir. Tüketici enflasyonunun 2012 yılında enerji ve gıda fiyatlarının istikrara kavuşması varsayımıyla gelişmiş ülkelerde yüzde 1,4’e, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 5,9’a düşmesi öngörülmektedir.
2011 yılına ilişkin düşük büyüme beklentisi ve yeterince istihdam yaratılamaması nedeniyle işsizlik oranlarında belirgin bir iyileşme beklenmemektedir. 2011 yılı işsizlik oranları ABD ve Avro Bölgesi için sırasıyla yüzde 9,1 ve yüzde 9,9 olarak tahmin edilmektedir. 2012 yılında ABD’de ve Avro Bölgesinde işsizlik oranının aynı seviyelerde kalacağı beklenmektedir.
ABD’de, para politikalarında uygulanan miktarsal genişlemenin istenen sonucu vermemesi, maliye politikalarında ise genişlemeci tutumun hala devam etmesi nedeniyle kısa vadede bütçe dengesinde önemli bir iyileşme beklenmemektedir. ABD’de 2010 yılında yüzde 10,3 olarak gerçekleşen genel devlet bütçe açığının GSYH’ya oranının 2016 yılında bile ancak yüzde 6’ya gerileyeceği tahmin edilmektedir. Genel devlet brüt borç stokunun GSYH’ya oranının ise artmaya devam ederek 2016 yılında yüzde 115,4’e ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Başta Yunanistan, İrlanda ve İtalya olmak üzere AB çevre ülkelerinde yaşanan yüksek oranlı borçlar ve bozulan mali yapı nedeniyle Avro bölgesinde 2010 yılında yüzde 6’ya ulaşan genel devlet bütçe açığının GSYH’ya oranının, alınan önlemlerin etkisiyle 2011 yılında yüzde 4,1’e, 2012 yılında yüzde 3,1’e ve 2016 yılında yüzde 1,3’e gerileyeceği tahmin edilmektedir. AB ülkeleri arasında önemli farklılıklar olmakla birlikte, Avro Bölgesi genelinde 2011 yılında genel devlet brüt borç stokunun GSYH’ya oranının yüzde 88,6, 2012 yılında yüzde 90 ve 2016 yılında ise yüzde 86,6 olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir.
Krizden sonraki süreçte gelişmiş ülkelerde yurtiçi talebin kamu sektöründen özel sektöre, gelişmekte olan ülkelerde ise dış talebin yurtiçi talebe yönelmesi ile sağlanması öngörülen büyüme dinamiği ve “küresel yeniden dengelenme süreci” beklenildiği ölçüde gerçekleşmemiştir. Öte yandan, 2008 yılında krizin başlıca nedeni yüksek oranlı hanehalkı ve özel sektör borçları ile finansal sistemin kırılgan yapısı iken, 2011 yılında hükümet borçlarının artmış olması ve finans sektöründe kırılganlıkların halen devam ediyor olması, 2008 yılına kıyasla kamunun mali manevra ve müdahale alanını oldukça sınırlandırmaktadır. Buna ek olarak, gelişmiş ülkelerde siyasi karar alma süreçlerinde yaşanan zorluklar krizden çıkış sürecini olumsuz etkilemektedir.
Önümüzdeki dönemde küresel büyüme ve istikrar ortamının yeniden tesis edilmesi için, ABD, Japonya ve Avro Bölgesindeki mali sorunların ve yüksek borçların açıklanacak mali plan çerçevesinde düşürülmesi, ihtiyaç durumunda gevşek para politikasına devam edilmesi, bankaların mali yapısının güçlendirilmesi, mal ve işgücü piyasaları ile finans sektöründe yapısal reformlara devam edilmesi öncelikli politika alanlarıdır.
Avro bölgesinde şimdiye kadar alınan kısa ve orta vadeli tedbirlerin yetersiz kalması, finansal piyasalar açısından önemli risk oluşturmaktadır. Bunun yanında, gelişmiş ülkelerde reel sektörde yaşanan rekabet kayıpları, finans ve işgücü piyasalarındaki yapısal sorunlar orta ve uzun dönemde büyümenin önünde aşılması gereken temel zorluklardır. Gelişmiş ülkelerde kriz sonrası yükselen işsizliğin kalıcı hale gelme olasılığı ve krizde yaşanan ücret ve gelir kayıplarının telafi edilememesi, önümüzdeki dönemde karar alıcılar için önemli bir sosyal risk unsurudur. Öte yandan, gelişmekte olan ülkelerde iç talep baskısı ile artan enflasyon ve sermaye akımlarına karşı oluşan kırılganlık bir diğer risk unsurudur. Son dönemde yaşanan dalgalanmalar, arz/talep dengesizliği ve düşük büyüme beklentisi nedeniyle petrol, emtia ve gıda fiyatlarının gelecekteki seyri belirsizdir. Bu durum, Türkiye’nin de dahil olduğu enerji bağımlılığı yüksek ülkeler açısından önemli bir belirsizlik alanı oluşturmaktadır.
Küresel düzeyde artan risklere rağmen, başta ABD ve AB ülkeleri olmak üzere, gelişmiş ülkelerde bozulan güven ortamını yeniden sağlayacak yönde hızla tedbir alınması durumunda 2011 yılında küresel düzeyde yüzde 4 büyüme mümkün olabilecektir. Ancak; AB ülkelerindeki borç krizinin kontrol edilememesi, finansal piyasalarda dalgalanmanın artması ve krizin Asya ülkelerinde varlık piyasalarına sıçraması durumunda dünya büyümesinin daha düşük oranda gerçekleşmesi ve gelişmiş ülkelerde durgunluk yaşanması ihtimali bulunmaktadır.
B. TÜRKİYE EKONOMİSİ
Küresel kriz döneminde ülkemizde tüm politika araçları orta vadeli bir perspektifle zamanında ve kararlı bir biçimde kullanılmıştır. Maliye ve para politikalarının, finans sektörüyle ilgili kararların ve yapısal reformların temel amacı güven ve istikrarı güçlendirmek olmuştur.
Sağlam makroekonomik temeller ve güçlü bir orta vadeli programla belirsizliklerin azaltılması, sermaye girişinin devam etmesi, faiz oranlarının düşük seviyelerde kalması ve kredi genişlemesi sonucunda Türkiye ekonomisi 2010 ve 2011 yıllarında yüksek bir büyüme performansı yakalamıştır.
GSYH büyümesi 2010 yılında yüzde 9, 2011 yılının ilk yarısında yüzde 10,2 oranında gerçekleşmiş ve Türkiye, dünyada büyüme hızı en yüksek ülkeler arasında yer almıştır. Küresel ölçekte giderek artan belirsizlikler nedeniyle 2011 yılının ikinci yarısından itibaren büyüme hızının nispi olarak yavaşlaması öngörülmektedir. Bu yavaşlamaya rağmen 2011 yılının tamamında Türkiye ekonomisinin yüzde 7,5 oranında büyümesi beklenmektedir.
2010 ve 2011 yıllarında büyüme esas olarak özel tüketim ve sabit sermaye yatırımları kaynaklı olmuştur. Yurtiçi talepteki canlanma özellikle imalat sanayii, inşaat, ticaret ve ulaştırma sektörlerinde yüksek katma değer artışlarını beraberinde getirmiştir.
Yüksek büyüme hızı ve işsizliğin azaltılmasına yönelik tedbirler istihdamı önemli oranda artırmıştır. Nisan 2009 döneminde mevsimsel düzeltilmiş verilere göre yüzde 14,9’a kadar yükselen işsizlik oranı 2011 yılı Haziran ayı itibarıyla yüzde 10,3’e kadar gerilemiştir. İşsizlik oranındaki bu düşüş işgücüne katılım oranının yükseldiği bir ortamda sağlanmıştır. Ayrıca, krizle birlikte yüzde 40’a kadar düşen istihdam oranı, 2011 yılı Haziran ayı itibarıyla yüzde 45’e kadar yükselmiştir.
Toplam istihdam, mevsimsel düzeltilmiş verilere göre, 2009 yılı Nisan döneminde 20,7 milyon kişi iken, 2011 yılı Haziran dönemi itibarıyla 24,1 milyon kişiye yükselmiştir. Net olarak 3,4 milyon vatandaşımıza ilave istihdam sağlanmıştır. Uygulanan istihdam teşvik düzenlemelerinin de katkısıyla, 2009 yılı Nisan ve 2011 yılı Haziran dönemleri arasında mutlak verilere göre, tarım dışı istihdam 2,6 milyon kişi, kadın istihdamı 1,7 milyon kişi, genç nüfus istihdamı ise 794 bin kişi artmıştır. İstihdamdaki bu artış, aynı dönemler itibarıyla, tarım dışı işsizlik oranında 6,3 puan azalmayla yüzde 11,9’a, kadın işsizlik oranında 3,4 puan azalmayla yüzde 11,2’ye, genç nüfusun işsizlik oranında ise 8,5 puan azalmayla yüzde 18’e karşılık gelmektedir.
Bu gelişmeler altında, küresel krizden çıkış sürecinde Türkiye hızlı büyüme ve zamanında aldığı tedbirler sayesinde işsizlikle mücadelede OECD ülkeleri arasında en hızlı mesafe alan ülkelerden birisi olmuştur. OECD ortalaması olarak mevsimsel düzeltilmiş işsizlik oranı, 2011 yılı Haziran ayında 2009 yılı Nisan ayına göre 0,1 puan artarak yüzde 8,3’e yükselirken, Türkiye’de ise 4 puan azalarak yüzde 9,2’ye gerilemiştir[3].
2010 yılında TÜFE yıllık artış hızı yüzde 6,4 olarak gerçekleşmiş ve hedefin 0,1 puan altında kalmıştır. Mal ve hizmet grubu fiyatları önceki yıllar ortalamalarının altında kalmış, çekirdek enflasyon orta vadeli hedeflerle uyumlu hareket etmiştir. Gıda fiyatları yıl boyunca dalgalı bir seyir izlemiş ve enerji fiyatları yılın son çeyreğinde kayda değer artış göstermiştir. Yurtiçi talepteki güçlü artışa rağmen yurtiçi talep, çıktı açığının azalarak da olsa devam etmesi nedeniyle, enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmamıştır. 2011 yılının Ocak-Eylül döneminde ise ithalat fiyatlarının birikimli yansımaları, gıda fiyatlarındaki artışlar, nominal döviz kurundaki yükselme ve baz etkisiyle TÜFE yıllık artış hızı yüzde 6,15 olarak gerçekleşmiştir. Mevcut dinamiklerin TÜFE yıllık artış hızını 2011 yılı sonunda yüzde 7,8 civarına yükselteceği beklenmektedir.
2010 yılında ekonomide yaşanan güçlü toparlanma kamu kesimi gelirlerini ve kamu kesimi borçlanma gereğini olumlu yönde etkilemiştir. 2009 yılında, GSYH’ya oran olarak yüzde 5,1 düzeyinde gerçekleşen kamu kesimi borçlanma gereği, 2010 yılında tahmin edilenden 1,1 puan olumlu performans göstererek yüzde 2,3 düzeyine gerilemiştir. OVP’de yer alan tedbirlerin kararlılıkla uygulanmasının, bazı kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasının ve ekonominin öngörülenden daha güçlü bir biçimde toparlanmasının ve ithalat üzerinden alınan vergilerdeki önemli artışın kamu gelirlerine olumlu yansıması beklenmektedir. Bu beklentiler altında, kamu kesimi borçlanma gereğinin GSYH’ya oran olarak 2011 yılında yüzde 1’e gerileyeceği tahmin edilmektedir.
Benzer şekilde, özellikle vergi gelirleri performansındaki artış ve faiz giderlerindeki düşüş sonucunda, 2010 yılında GSYH’ya oran olarak yüzde 3 düzeyine gerileyen genel devlet açığının, 2011 yılında, yüzde 1’e düşmesi beklenmektedir.
2010 yılında yüzde 1,9 olarak gerçekleşen faiz giderleri ve özelleştirme gelirleri hariç kamu kesimi dengesinin GSYH’ya oranla 2011 yılında yüzde 2,2 düzeyine yükselmesi beklenmektedir.
Kamu açığındaki bu iyileşmeler sonucunda, 2010 yılında yüzde 42,2’ye düşen AB tanımlı genel devlet borç stokunun GSYH’ya oranının düşmeye devam ederek 2011 yılında yüzde 39,8 civarında gerçekleşmesi beklenmektedir.
Başta Euro Bölgesi ülkeleri olmak üzere, pek çok ülkede kamu borçlarının sürdürülebilirliğinin gündemde olduğu bir dönemde, kamu maliyesi alanında elde edilen başarılı sonuçlar, Türkiye’nin diğer ülkelerden farklı bir konumda değerlendirilmesine imkan tanımaktadır. Makroekonomik göstergelerdeki iyileşmenin yanı sıra Türkiye’nin krize karşı geliştirdiği politikalar ve gösterdiği dayanıklılığın bir neticesi olarak, Türkiye’nin TL cinsinden kredi notu “yatırım yapılabilir” seviyeye (BB+’dan BBB-‘ye) yükseltilmiş ve görünümü pozitif olarak tanımlanmıştır. Bununla birlikte, ülkemizin finansman ihtiyacının sağlıklı kaynaklardan karşılanması ve mevcut güven ortamının pekiştirilmesi amacıyla yapısal tedbirlerin alınması ihtiyacı devam etmektedir.
Son yıllarda uygulanan sıkı maliye politikası sonucu kamu tasarruflarındaki iyileşmeye rağmen özel kesimin tasarruflarının azalması sonucunda toplam tasarruflar düşme eğilimine girmiştir. Yurtiçi tasarruflardaki azalma dış kaynak ihtiyacını, dolayısıyla cari açığı artırmıştır.
Ekonomideki toparlanmayla birlikte yatırımlar artma eğilimine girmiş ancak yurtiçi tasarrufların artmaması nedeniyle 2010 ve 2011 yıllarında giderek artan oranda bir tasarruf yatırım açığı, diğer bir ifadeyle, cari açıkla karşılaşılmıştır.
Yurtiçi tüketim ve yatırım talebinin güçlü seyri ile üretimin aramalı ithalatına yüksek bağımlılığı nedeniyle ithalatın hızlı artması, ihracat artışının ise geleneksel ihracat pazarlarımızdaki iç talebin zayıf seyretmesi sonucunda, 2010 yılında dış ticaret açığındaki hızlı artış ve net turizm gelirlerindeki düşme, cari açığın GSYH’ya oranının yüzde 6,5 seviyesinde gerçekleşmesine neden olmuştur.
2011 yılının ilk yarısında hızlı büyüme ile birlikte dış ticaret açığındaki yükselme sonucunda cari açık artış eğilimini sürdürmüştür. Yılın ikinci yarısında, dış talepteki daralmanın ihracatı olumsuz yönde etkilemesi, yurtiçi ekonomik aktivitede öngörülen yavaşlamanın ve döviz kurundaki artışın ithalat talebini sınırlandırması beklenmektedir. Buna rağmen, yılsonu itibarıyla cari açığın GSYH’ya oranının yüzde 9,4’e ulaşması öngörülmektedir.
Cari işlemler açığındaki artışın konjonktürel ve yapısal nedenleri bulunmaktadır. Cari açığın konjonktürel kaynaklarını dengelemek amacıyla 2010 yılı son çeyreğinden itibaren para politikaları ve makro ihtiyati düzenlemeler alanında bir dizi adım atılmıştır.
Gelişmiş ülkelerin uyguladıkları genişletici para politikalarının ortaya çıkardığı finansal riskler, 2010 yılının son çeyreğinde Merkez Bankasının para politikası stratejisinde önemli değişiklikler yapmasını gerektirmiştir. Bu doğrultuda oluşturulan yeni politika bileşimi kredi artış hızını yavaşlatmayı hedeflemiştir. Ancak 2011 yılının ikinci çeyreğinden itibaren küresel büyümeye ilişkin artan endişeler paralelinde küresel risk iştahı azalmış, gelişmekte olan ülkelere sermaye akımları olumsuz yönde etkilenmiştir. Söz konusu gelişmenin Türk Lirasında yarattığı değer kaybı, enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskıları beraberinde getirmiştir. Merkez Bankası, dövize olan talebi dengelemek ve enflasyon riskini sınırlamak amacıyla politika duruşunda değişikliğe gitmiştir. Bu doğrultuda Banka, döviz alım ihalelerine ara vererek döviz satım ihalelerine başlamış, faiz koridorunu daraltmış ve yabancı para zorunlu karşılık oranlarında düşüşe gitmiştir. Ayrıca küresel ekonomideki olumsuzlukların, iktisadi faaliyetin hızında yaratacağı yavaşlamayı sınırlandırmak için politika faizi oranı düşürülmüştür.
II. TEMEL AMAÇ
2012-2014 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programın temel amacı, ülkemizin refah seviyesinin artırılması nihai hedefi doğrultusunda istikrarlı bir büyüme sürecinde istihdamı artırmak, mali disiplini sürdürmek, yurt içi tasarrufları artırmak, cari açığı azaltmak ve böylece makroekonomik istikrarı güçlendirmektir.
Program döneminde maliye ve para politikaları ile makro ihtiyati düzenlemeler, güven, istikrar ve öngörülebilirliği güçlendirecek ve ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını artıracak bir çerçevede uygulanacaktır. Orta vadeli program kapsamında cari işlemler açığına kalıcı olarak çözüm getirecek yapısal düzenlemelerin de hızlı bir şekilde uygulamaya konulmasına öncelik verilecektir. Bu çerçevede, yatırım ortamının iyileştirilmesi ile ilgili eylem planı uygulamalarına devam edilecek, kayıt dışılıkla kararlılıkla mücadele edilecek, İhracata Dönük Üretim, Girdi Tedarik ve İhracat Pazarlarının Çeşitlendirilmesi Stratejilerine ilişkin çalışmalar tamamlanacak, İstanbul’un Uluslararası Finans Merkezi olması çalışmalarına hız verilecek, enerjide dışa bağımlılığı azaltacak adımlara devam edilecek ve AR-GE ve yenilikçiliğin geliştirilmesine yönelik programlar etkin bir biçimde uygulanacaktır.
İstihdamı artırmak için istikrarlı büyüme ortamını sağlayacak politikaların yanı sıra işgücünün niteliğini, işgücü piyasasının esnekliğini ve işgücüne katılımı artıracak politikalara ağırlık verilecektir.
Ekonominin rekabet gücü, kamu harcamalarında etkinlik, iyi yönetişim, devlet yardımları, eğitim sistemi, yargı sistemi, vergi sistemi, kayıt dışılık, yerel yönetimler ve bölgesel gelişme alanlarındaki yapısal dönüşümün devam ettirilmesi programın temel öncelikleri arasında yer almaktadır.
III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR
A. PROGRAM DÖNEMİ HEDEF VE GÖSTERGELERİ
Programın makroekonomik çerçevesi oluşturulurken; dönem içerisinde, küresel büyümenin tedrici olarak artacağı, ticaret ortaklarımızın ise daha ılımlı büyüyeceği, yükselen piyasa ekonomilerine sermaye girişinin devam edeceği, uluslararası mal ve ham petrol fiyatlarının yatay bir seyir izleyeceği varsayılmıştır.
1. Büyüme ve İstihdam
i) Küresel büyümeye ve bazı Avrupa ülkelerindeki kamu borçlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişelerin giderek derinleşmesi 2012 yılında küresel ekonomide yeni bir yavaşlama riskini artırmıştır. Bu çerçevede ülkemizde GSYH büyümesinin 2012 yılında yüzde 4 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. 2013 ve 2014 yıllarında ise büyümenin potansiyel seviyesine yaklaşarak yüzde 5 düzeyine ulaşması hedeflenmektedir. Büyümenin özel tüketim ve özel yatırım kaynaklı olması öngörülmektedir.
ii) Program döneminde, reel olarak yıllık ortalamada, özel tüketim harcamalarının yüzde 3,3, özel sabit sermaye yatırımlarının yüzde 8,7, kamu tüketim harcamalarının yüzde 2,9, kamu sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 3,6 artması öngörülmektedir.
iii) Kriz döneminde Program dönemi boyunca kamu ve özel kesimin tasarruflarında artış, kamu ve özel kesim tasarruf yatırım açığında ise azalma hedeflenmektedir.
iv) Ekonomik büyümenin yanı sıra, işgücü piyasasını daha esnek hale getirecek politikaların da uygulanmasıyla Program döneminde, tarım dışında 1,5 milyon kişi ilave istihdam yaratılması beklenmektedir. Bu dönemde tarım istihdamında beklenen sınırlı gerilemenin etkisiyle toplam istihdam artışının 1,3 milyon kişi olacağı tahmin edilmektedir.
v) Dönem sonunda istihdam oranının yüzde 44,8, işsizlik oranının ise yüzde 9,9 olması beklenmektedir.
2. Kamu Maliyesi
i) Kamu kesimi açığının GSYH’ya oranının, 2011 yılı için tahmin edilen yüzde 1’lik seviyesinden Program dönemi sonunda yüzde 0,4’e gerileyeceği öngörülmektedir.
ii) Genel devlet açığının GSYH’ya oranının da 2011 yılı için tahmin edilen yüzde 1’lik seviyesinden Program dönemi sonunda yüzde 0,4’e gerileyeceği öngörülmektedir.
iii) 2011 yılında GSYH’ya oran olarak yüzde 2,2 düzeyinde olan faiz giderleri ve özelleştirme gelirleri hariç kamu kesimi fazlasının Program dönemi sonunda aynı seviyede gerçekleşmesi öngörülmektedir.
iv) 2011 yılında yüzde 37,4 olarak gerçekleşeceği tahmin edilen genel devlet harcamalarının GSYH’ya oranının, 2014 yılında yüzde 36,5’e düşmesi beklenmektedir.
v) 2011 yılında yüzde 33,9 olacağı tahmin edilen genel devlet faiz dışı harcamalarının GSYH’ya oranının, Program dönemi sonunda yüzde 33,2’ye gerilemesi beklenmektedir.
vi) 2011 yılında yüzde 36,1 olacağı tahmin edilen özelleştirme gelirleri hariç genel devlet gelirlerinin GSYH’ya oranının, 2014 yılında yüzde 35,4 olması beklenmektedir.
vii) 2011 yılında yüzde 27,3 olarak gerçekleşeceği tahmin edilen sosyal güvenlik primleri dahil vergi yükünün (vergi red ve iadeleri hariç) GSYH’ya oranının, 2012 ve 2013 yıllarında yüzde 27,1 olarak gerçekleşeceği ve Program dönemi sonunda yüzde 26,9 seviyesine gerileyeceği öngörülmektedir.
viii) GSYH’ya oran olarak, 2010 yılında yüzde 42,2 düzeyinde gerçekleşen AB tanımlı genel yönetim nominal borç stokunun 2011 yılında yüzde 39,8 düzeyine gerilemesi beklenmektedir. Söz konusu oranın düzenli bir azalma eğilimi göstererek, Program dönemi sonunda yüzde 32 düzeyinde gerçekleşmesi öngörülmektedir.
ix) Program döneminde özelleştirmeler sonrasında küçülen KİT sisteminin, 2011 yılında yüzde 0,2 olması tahmin edilen faiz dışı açığının GSYH’ya oranının Program dönemi sonunda kapanması beklenmektedir.
3. Ödemeler Dengesi
i) Ticaret ortaklarımızın büyümesinin 2010 ve 2011 yıllarına göre nispeten daha yüksek olacağı ve ihracatı artırmaya dönük politikaların etkisini göstererek, ihracatın cari fiyatlarla yıllık ortalama olarak yüzde 11,2 oranında artacağı ve 2014 yılında 185,1 milyar dolara ulaşması beklenmektedir.
ii) Büyüme dönemlerinde ithalatta gerçekleşen yüksek artış oranlarının, program döneminde alınacak politika tedbirleriyle yerini daha ılımlı artışlara bırakacağı ve ithalatın yıllık ortalama yüzde 7,7 artışla 2014 yılında 295,9 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir.
iii) 2011 yılı sonunda 49,6 milyar dolar olacağı tahmin edilen yakıt ithalatının (27. Fasıl) dönem sonunda 56,8 milyar dolara ulaşması beklenmektedir.
iv) Turizm gelirlerinin GSYH içindeki payının Program dönemi boyunca ortalama yüzde 3,3 seviyesinde olacağı tahmin edilmektedir.
v) Program döneminde yurtiçi tasarrufları artırmaya ve ekonominin üretim yapısının ithalata olan yüksek bağımlılığını azaltmaya yönelik politikaların da katkısıyla, 2011 yılı sonunda yüzde 9,4 olarak gerçekleşmesi beklenen cari işlemler açığının GSYH’ya oranının dönem sonunda yüzde 7’ye inmesi hedeflenmektedir.
4. Enflasyon
i) Toplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkının Program döneminde devam edeceği ve emtia fiyatlarının büyük ölçüde yatay seyredeceği öngörülmektedir. Politika faizlerinin dönem boyunca tek haneli düzeylerde kalması, gıda enflasyonunun yüzde 7 seviyesinde dalgalanması ve petrol fiyatlarının 100 dolar civarında seyretmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, TÜFE yıllık artış hızının, 2012-2014 yıllarında orta vadeli hedef olan yüzde 5’e yakın gerçekleşeceği tahmin edilmektedir.
B. MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR
1. Büyüme ve İstihdam
i) Büyümenin; istikrarlı bir biçimde devam etmesi, istihdamı desteklemesi ve potansiyel hızını yakalaması amacıyla para, maliye ve gelirler politikaları koordinasyon içerisinde yürütülecektir.
ii) Gerek ekonominin genelinde ve hanehalkı düzeyinde gelirin artırılması, gerekse tüketimin dengeli bir şekilde gelişmesi yoluyla tasarrufların artırılması amaçlanmaktadır.
iii) Dönem içerisinde kamunun tasarruflarının artırılması, bu amacın gerçekleştirilmesine katkı sağlayacaktır. Ancak asıl katkı, özel tasarruflardaki artıştan gelecektir.
iv) Gerek kamuda gerekse özel kesimde israfı azaltmaya yönelik politikalar uygulanacaktır.
v) Tasarruf bilincinin artırılmasına yönelik çalışmalar düzenli biçimde yürütülecektir.
vi) İstihdamın artırılması ve kayıt dışılığın azaltılması gelir artışı yoluyla tasarrufların artırılması amacına katkı sağlayacaktır.
vii) Sosyal yardım sisteminden işgücü piyasasına geçişleri kolaylaştıracak ve özendirecek çalışmalara hız verilecektir.
viii) İstikrarlı büyüme için özel kesim yatırımlarını, uluslararası doğrudan yatırımları ve ihracatı artırmaya yönelik politikalara devam edilecektir.
ix) Temel altyapı ve insan kaynaklarını geliştirme yoluyla ekonomik büyümeyi destekleyici nitelikteki kamu yatırımları sürdürülecektir.
x) İşgücü piyasasının esnekliğini ve işgücünün niteliğini yükseltecek düzenlemeler hayata geçirilecek, aktif işgücü politikalarıyla ekonominin istihdam yaratma kapasitesi artırılacaktır.
xi) Rekabet gücünü ve istihdamı artırma hedefi doğrultusunda KOBİ’lerin desteklenmesine devam edilecektir.
xii) Bölgelerdeki potansiyelin ve dinamiklerin ulusal büyümeye ve kalkınmaya sağladıkları katkı artırılacaktır.
xiii) Kırsal kesimde, verimliliği görece yüksek ekonomik faaliyet alanlarını geliştirmek suretiyle, istihdam ve katma değer artırılacaktır.
2. Kamu Maliye Politikası
Maliye politikası, Programda öngörülen gelir, harcama ve borç stoku büyüklükleri gözetilerek; makroekonomik istikrarın sürdürülmesine, özel sektör öncülüğünde bir büyüme sürecinin desteklenmesine ve cari açıkla mücadele edilmesine yardımcı olacak bir yaklaşımla yürütülecektir.
Maliye politikasının uygulanmasında mali disiplinden taviz verilmeyecektir. Bu kapsamda, mali sonuç doğuracak düzenlemelerin yapılmasında kısa, orta ve uzun dönem etkilerin dikkate alınması esas olacaktır.
Politika oluşturma ve analiz sürecinde büyük önem taşıyan kamu mali istatistikleri uluslararası standartlarla uyumlu olarak yayımlanacaktır.
a. Kamu Harcama Politikası
Kamu idarelerinin, kendilerine tahsis edilen ödenekleri, belirlenen politika ve öncelikler doğrultusunda, etkili ve verimli bir şekilde kullanmaları esastır. Bu çerçevede;
i) Harcama programları verimlilik artışı sağlamak amacıyla gözden geçirilecektir. Bu amaçla idari bir mekanizma oluşturulacaktır.
ii) Sağlık hizmetleri ve harcamalarında etkinliğin sağlanması amacıyla; sağlık hizmetlerinin kalitesinden ödün verilmeksizin, gereksiz ilaç ve hizmet kullanımını önlemek üzere ilaç ve tedavi harcamaları daha akılcı hale getirilecektir.
iii) Sağlık harcamalarına ilişkin denetimlerin daha etkin bir şekilde yapılabilmesi amacıyla, sağlık hizmet sunucularının geçmiş davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecek, risk analizi ve veri madenciliği alanlarında yazılım, donanım ve eğitim altyapısı güçlendirilecektir.
iv) Sağlıkta global bütçe uygulaması geliştirilerek sürdürülecektir.
v) Sosyal yardımların etkinliğinin artırılması amacıyla, sosyal yardımlarla istihdam arasındaki bağlantı güçlendirilecektir. Sosyal yardım sistemi bir bütün olarak ele alınacak ve yardımlardan mükerrer yararlanma önlenecektir.
vi) Emekliler için adil bir intibak sistemi kademeli bir şekilde hayata geçirilecektir.
vii) İstihdama ilişkin teşvik düzenlemeleri sade ve etkin bir yapıya kavuşturulacaktır.
viii) Mahalli idarelerin genel bütçe vergi paylarından kamuya olan borçlarına mahsuben yapılacak kesinti, yeni borç doğmasını engelleyecek ve borç stokunun azalmasına yardımcı olacak bir oranla düzenli olarak uygulanmaya devam edilecektir.
ix) Özellik gösteren altyapı harcamalarının merkezi idare tarafından desteklenmesi ve personel harcamalarının rasyonalize edilmesi kanalıyla mahalli idarelerin mali yapısında iyileşme sağlanacaktır.
x) Kamu ihale sisteminin etkinliğinin artırılması yönünde düzenlemeler hayata geçirilecektir.
b. Kamu Yatırım Politikası
Kamu yatırım politikasının temel amacı, öncelikli sosyal ihtiyaçları gidermek, üretken faaliyetleri destekleyecek nitelikteki altyapıyı geliştirmektir. Bu çerçevede;
i) Kamu yatırımlarının etkili, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesi, mevcut sermaye stokunun daha etkin kullanılması hedeflenecektir.
ii) Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma, içme suyu ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir.
iii) Kamu yatırımları, başta Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Doğu Anadolu Projesi (DAP), Konya Ovası Projesi (KOP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) kapsamındaki yatırımlar olmak üzere bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmayı ve bölgesel gelişme potansiyelini değerlendirmeyi hedefleyen ekonomik ve sosyal altyapı projelerine yoğunlaştırılacaktır.
iv) Kamu altyapı yatırımlarının gerçekleştirilmesinde özel sektör katılımını artırıcı modellerin kullanımı yaygınlaştırılacaktır.
v) Kamu yatırım teklif ve kararları, sorun, ihtiyaç ve çözüm analizlerini içeren sektörel ve bölgesel ana plan ve stratejileri ile nitelikli yapılabilirlik etütlerine dayandırılacaktır.
c. Kamu Gelir Politikası
Âdil ve etkin bir vergi sistemi oluşturma hedefi doğrultusunda, kamu gelir politikası; istihdamı ve yatırımları teşvik edecek, yurtiçi tasarrufları artıracak, bölgesel gelişmişlik farklarını azaltacak, ekonomiye rekabet gücü kazandıracak ve kayıt dışılıkla mücadele edecek şekilde yürütülecektir. Bu kapsamda;
i) Vergi politikalarının uygulanmasında istikrar; vergilendirmede öngörülebilirlik esas olacaktır.
ii) Ekonominin rekabet gücünü artırıcı üretim yapısının oluşturulmasına, doğrudan yabancı yatırımların ülkeye girişinin hızlandırılmasına ve Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik vergi politikaları uygulanacaktır.
iii) Vergi mevzuatının sadeleştirilmesi ve günümüzün ihtiyaçlarına göre yeniden yazılmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir. Bu kapsamda Gelir Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanunu başta olmak üzere temel vergi kanunlarının gözden geçirilmesi çalışmaları tamamlanacaktır.
iv) Başta yurtiçi tasarruf yetersizliği ve cari açık olmak üzere, büyüme ortamının sürdürülebilirliğini tehdit eden unsurlarla mücadelede vergi politikası gerektiğinde etkin bir şekilde kullanılacaktır.
v) Gelir politikalarının sosyal ve ekonomik etkilerinin daha sağlıklı bir şekilde analiz edilebilmesi amacıyla istisna, muafiyet ve indirimler nedeniyle oluşan vergi harcamaları düzenli olarak raporlanacaktır.
vi) Vergiye uyumun artırılması ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik çalışmalara devam edilecektir.
vii) Maktu vergi ve harçlar genel ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak güncellenecektir.
viii) Mahalli idarelerin öz gelirlerinin artırılmasına yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Mahalli idarelerin öz gelirlerinin artırılmasında, imar ve altyapı hizmetleri sonrasında varlıkların değerinde ortaya çıkan artışlardan daha fazla yararlanılacaktır.
ix) Kamu taşınmazlarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması ve ekonomiye kazandırılması için gerekli tedbirler alınacaktır.
x) Bireysel ve kurumsal tasarruflar teşvik edilecek, sermaye birikimi özendirilecektir.
xi) Vergi politikalarının belirlenmesinde ve uygulanmasında, iklim değişikliğiyle mücadele edilmesine ve enerji tüketiminde tasarruf sağlanmasına yönelik öncelikler dikkate alınacaktır.
d. Kamu Borçlanma Politikası
Kamu borç yönetiminin temel hedefi, iç ve dış piyasa koşulları ile maliyet unsurları dikkate alınarak belirlenen risk düzeyi çerçevesinde, finansman ihtiyacının orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanmasıdır. Bu hedef çerçevesinde,
i) Finansman programları, iç borçlanma stratejileri, ihale duyuruları gibi borçlanmaya ilişkin bilgilerin düzenli olarak açıklanmasına devam edilecektir.
ii) Devlet iç borçlanma senetlerinin yatırımcı tabanının genişletilmesi amacına yönelik olarak yeni araçların ve satış yöntemlerinin geliştirilmesine ilişkin çalışmalara devam edilecektir.
iii) Nakit ve borç yönetiminde oluşabilecek likidite riskinin azaltılması amacıyla yeterli düzeyde rezerv tutulması politikasına devam edilecek, nakit rezervlerinin daha etkin bir şekilde yönetilmesi amacıyla başlatılan çalışmalar sürdürülecektir.
iv) Piyasa yapıcılığı sistemi uygulaması sürdürülecektir.
v) İkincil piyasalarda sağlıklı bir verim eğrisinin oluşturulması ve DİBS alım-satım işlemlerinde likiditenin sağlanmasına yönelik politikalara devam edilecektir.
vi) Borçlanma, piyasa koşulları elverdiği ölçüde, ağırlıklı olarak TL cinsinden ve sabit faizli enstrümanlarla yapılacaktır.
e. Kamu Mali Yönetimi ve Denetim
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu başta olmak üzere, Sayıştay Kanunu ve diğer hukuki düzenlemelerle oluşturulan yeni mali yönetim ve denetim anlayışının, tüm unsurlarıyla hayata geçirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda,
i) Kamu idarelerinde stratejik amaç ve hedeflerin hayata geçirilmesine yönelik olarak, iç ve dış denetimin etkin ve koordineli bir şekilde çalışması ve iç kontrol sisteminin sağlıklı bir şekilde işletilmesi sağlanacaktır.
ii) Kamuda etkin bir dış denetimin sağlanması için Sayıştay’ın uygulama altyapısı güçlendirilerek denetim faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır.
iii) Kamu idarelerinde yönetim sorumluluğunun güçlendirilmesi için; iç kontrol ve iç denetim faaliyetleri daha etkin bir şekilde yürütülecek, kamu mali yönetiminin insan kaynakları altyapısı nitelik ve nicelik olarak güçlendirilecektir.
iv) Kamu idarelerinin faaliyetlerinin kamu iç kontrol ve denetim standartlarına uyum düzeyinin artırılması sağlanacaktır.
v) Kamu idarelerine kaynak tahsis sürecinde stratejik planlar ve performans programları esas alınacaktır.
f. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Özelleştirme
KİT’lerin kârlılık ve verimlilik ilkelerine uygun olarak işletilmesi esastır. KİT’lerin belirli bir takvim ve strateji çerçevesinde özelleştirilme çalışmaları kararlılıkla sürdürülecektir.
i) KİT’lerde; yetkilendirmeyi, hesap verebilirliği, şeffaflığı, karar alma süreçlerinde etkinliği ve performansa dayalı yönetimi esas alan stratejik yönetim anlayışı yaygınlaştırılacaktır.
ii) KİT’ler tarafından hazırlanan yıllık performans programları yakından izlenecek ve değerlendirilecektir.
iii) KİT’lerde, iç kontrol eylem planı esas alınarak, iç kontrol sistemi kurulup geliştirilecektir.
iv) KİT’lerin tüm işletmecilik politikaları; stratejik planlar ile genel yatırım ve finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde belirlenecek ve etkin bir şekilde uygulanacaktır.
v) KİT’lerin gayrimenkullerinin değerlendirilmesinde rayiç bedel esas alınacaktır. KİT’lerin atıl olmayan gayrimenkullerinin devri, işletmenin verimliliği, bütünlüğü ve çevre sağlığı gibi hususları olumsuz etkilemeyecek şekilde mümkün olabilecektir.
vi) KİT’lerin sürekli zarar eden ve alınacak tedbirlerle kâra geçirilmesi mümkün görülmeyen işletme birimleri tasfiye edilecektir.
vii) KİT’lerde nitelikli personel ihtiyacının karşılanması için gerekli tedbirler alınacaktır.
viii) Kamunun elektrik dağıtımı ve şeker üretimi alanlarından tamamen çekilmesi; elektrik üretimi, şehir içi doğalgaz dağıtımı, telekomünikasyon, liman, otoyol ve köprü işletmeciliğindeki payının ise azaltılması hedeflenmektedir.
3. Ödemeler Dengesi
İstikrarlı büyümeyi sağlamak amacıyla cari açığın sürdürülebilir bir seviyeye indirilmesi ve uzun vadeli finansman kaynaklarıyla karşılanması esastır.
Yatırım ortamının iyileştirilmesiyle ilgili eylem planı uygulamalarına devam edilmesi, işgücü piyasasının esneklik ve etkinliğinin artırılması, kayıt dışılıkla etkin mücadele edilmesi, İstanbul’un Uluslararası Finans Merkezi olması çalışmaları, enerjide dışa bağımlılığı azaltacak politikalar cari açıkla mücadelede önemli katkı sağlayacaktır. Ayrıca;
i) İhracatta firmaların küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla yenilikçiliğe ve Ar-Ge’ye dayalı, katma değeri yüksek, markalı ürün ve hizmetlerin üretim ve pazarlama süreçlerinin desteklenmesine devam edilecektir.
ii) Üretim ve ihracatın ithalata olan yüksek oranlı bağımlılığını azaltmak amacıyla özellikle ara malı ve yatırım malında yurtiçi üretim kapasitesini artırıcı politikalara ve desteklere devam edilecektir.
iii) Sektörel bazda oluşturulacak Türkiye Girdi Tedarik Stratejisi (GİTES) çerçevesinde girdi tedarikinde, ülke ve bölge bazlı bağımlılığın azaltılması, belirsizliklerin ve dalgalanmaların oluşturacağı risklerin giderilmesi ve gelecekte önem kazanacak girdilere yönelik ihtiyacın karşılanması sağlanacaktır.
iv) Yurtiçinde üretim yapan uluslararası firmaların tedarik zincirlerinde yurtiçi üretimin payının artırılmasına yönelik olarak gerekli tedbirler alınacaktır.
v) İhracatta pazar çeşitliliğinin artırılması amacıyla Afrika ülkeleri, Asya-Pasifik ve Latin Amerika ülke gruplarıyla ticaretin geliştirilmesi sağlanacaktır.
vi) İhracatçıların karşılaştıkları pazara giriş engelleri tespit edilecek ve bu engellerin ortadan kaldırılmasına yönelik politika ve tedbirler geliştirilerek daha etkin biçimde uygulanacaktır.
vii) İhracata yönelik kredi ve garanti destek imkânlarını iyileştirmek amacıyla Eximbank kaynaklarının artırılmasına devam edilecektir. Ayrıca, ihracatçılara yönelik finansman programlarının bilinilirliği artırılacak ve yeni finansman araçları oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.
viii) İthalatta piyasa gözetimi ve denetimi sisteminin etkinliği artırılacaktır.
ix) Dahilde İşleme Rejimi, yurtiçi üretim, ihracat ve dış ticaret dengesine etkisi açısından bütüncül bir şekilde değerlendirilerek gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
x) Yurtiçi katma değer oranı yüksek ve kaliteli malları kullanma bilincinin geliştirilmesine yönelik olarak etiketleme başta olmak üzere özendirici tedbirler alınacaktır.
xi) Kamu alımlarında yerli ürünlerin tercih edilmesi sağlanacaktır.
xii) Ülkemizin, ikili ve çok taraflı işbirliği kapsamında, ihracatının artırılması amacıyla küresel ölçekte ve bölgesinde etkinliği güçlendirilecek ve yakın coğrafyasında iktisadi refah havzaları oluşturma girişimleri artırılacaktır.
xiii) Komşu ülkelerle geliştirilecek ikili ve çok taraflı işbirliği programlarının yanı sıra, bölgesel ve çok taraflı kuruluşlar bünyesinde başlatılacak ortak program ve projeler kapsamında üçüncü ülkelere teknik destek sağlanacaktır.
4. Para Politikası
Para politikasının, temel amacı fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Destekleyici bir amaç olarak finansal istikrar da gözetilmeye devam edilecektir. Bu çerçevede;
i) Para politikası, enflasyon hedeflemesi çerçevesinde yürütülecektir.
ii) Temel para politikası aracı olarak kısa vadeli faiz oranları kullanılmasının yanı sıra, zorunlu karşılık oranları ve faiz koridoru gibi birbirini tamamlayıcı nitelikteki araçlar ile Türk Lirası ve döviz cinsi likidite uygulamaları bir arada kullanılmaya devam edilecektir.
iii) Enflasyon hedefleri, Hükümet ve Merkez Bankası tarafından üç yıllık vadede belirlenecektir.
iv) Para politikasının hesap verebilirliğini ve şeffaflığını temin etmek amacıyla, enflasyonun yılsonu hedefinden belirgin olarak sapması ya da sapma olasılığının ortaya çıkması halinde, Merkez Bankası hedeften sapmanın nedenlerini ve enflasyonun tekrar hedefe yakınsaması için alınması gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirecek ve kamuoyuna duyuracaktır.
v) Esnek ve etkin likidite yönetimine imkân veren para politikasının operasyonel çerçevesi önümüzdeki dönemde de sürdürülecektir.
vi) Dalgalı döviz kuru rejimi uygulamasına bu dönemde de devam edilecektir.
vii) Piyasa derinliğinin kaybolmasına bağlı olarak kurlarda sağlıksız fiyat oluşumlarının gözlenmesi veya aşırı oynaklık durumunda döviz satım ihaleleri yapılabileceği gibi spekülatif davranışlar gözlenmesi durumunda piyasaya doğrudan müdahale edilebilecektir.
viii) Piyasa koşullarının elverdiği dönemlerde, rezerv biriktirme amaçlı döviz alım ihaleleri önceden ilan edilen program dâhilinde yapılmaya devam edilecektir.
IV. PROGRAM DÖNEMİ GELİŞME EKSENLERİ
A. REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI
1. İş Ortamının İyileştirilmesi
İş ortamının rekabetçi bir yapıya kavuşturularak iyileştirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Bürokrasinin azaltılması, işlemlerin hızlandırılması ve işlem maliyetlerinin düşürülmesi konusundaki çalışmalar sürdürülecektir.
ii) Yatırımların ve ihracatın artırılmasına, KOBİ’lerin, yeni girişimcilerin, esnaf ve sanatkârların rekabet güçlerinin geliştirilmesine yönelik destek mekanizmaları çeşitlendirilecek ve mevcut desteklerin etkinliği artırılacaktır.
iii) Yenilik kapasitesini, verimliliği, ihracatı artıran ve girişimciliği geliştiren rekabet gücü yüksek kümelenme oluşumları desteklenecektir.
iv) KOBİ’lerin finansmana erişimlerinin artırılması amacıyla; sağlanan destekler etkinleştirilecek, finansal araçlar çeşitlendirilecek ve KOBİ’lerin muhasebe ve finansal raporlama standartlarına uyum sağlamaları temin edilecektir.
v) Yargı reformu stratejisiyle bağlantılı bir şekilde yatırımlar için belirsizliği azaltıcı bir anlayışla adalet sisteminin etkinliği artırılacaktır. Türk Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu gibi temel kanunlarda getirilen yeniliklerin etkin bir şekilde hayata geçirilmesi sağlanacaktır.
vi) Devlet desteklerine ilişkin izleme ve değerlendirme sistemleri oluşturulacak ve kurumlar arası işbirliği ve koordinasyon artırılacaktır.
vii) Gümrük altyapısının geliştirilmesi ve işlemlerin kolaylaştırılması çalışmalarına devam edilecektir.
viii) Fikri mülkiyet sisteminin etkinliğini sağlamak üzere; kısa, orta ve uzun vadeli stratejiler belirlenecek, kurumsal kapasite, hukuki altyapı ve kurumlar arası işbirliği güçlendirilecek, toplum düzeyinde yaygın ve yerleşik fikri haklar kültürü oluşturulacaktır.
ix) İşletmelere yönelik veri altyapıları ve bilgi sistemleri geliştirilecektir.
2. Ekonomide Kayıt Dışılığın Azaltılması
Ekonomide rekabet gücünün artırılması, haksız rekabetin önlenmesi ve kamu finansmanına katkıda bulunulması hedefleri doğrultusunda, ekonomide kayıt dışılığın azaltılması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı güncellenecektir.
ii) Kayıt dışılığa karşı mükelleflerin gönüllü uyumunu destekleyen, yaptırımların caydırıcılığını artıran, kayıt dışılık konusunda toplumsal farkındalığı artırmak üzere sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliğini öngören eylemlere ağırlık verilecektir.
iii) Başta vergi denetimi olmak üzere, denetimlerde etkinliğin kurumlar arası çapraz kontrolü de içerecek şekilde sağlanması amacıyla kamu idarelerinin denetim ve uygulama kapasitesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara ağırlık verilerek, idarelerin beşeri ve teknolojik altyapısı iyileştirilecektir.
iv) e-Ticaret başta olmak üzere elektronik ortamda yapılan işlemlerden vergi kaybı doğması önlenecektir.
3. Finansal Sistemin Geliştirilmesi
Finans sektöründe hukuksal altyapı geliştirilecek, piyasalarda güven ve istikrar ortamı güçlendirilecek ve sektörün uluslararası alanda rekabet gücü arttırılacaktır. Bu çerçevede;
i) Bankaların ve özel sektörün güçlü bir sermaye yapısıyla çalışmasını sağlayacak araçlar güçlendirilecektir.
ii) Özel sektörün ve hanehalkının borçluluk oranlarını makul düzeylerde tutmaları, daha uzun vadeyi ve para birimi olarak Türk Lirası’nı tercih etmeleri teşvik edilecektir.
iii) Finansal piyasaların daha etkin izlenmesi, sistemik risk yönetiminin etkinliğinin artırılması ve yurt dışı ilgili mercilerle işbirliğinin artırılması sağlanacaktır.
iv) Finans sektöründeki tüketici ve yatırımcı haklarını gözeten şeffaf, adil ve teşvik edici uygulamalar güçlendirilecektir.
v) Finans sektörünün düzenleme ve denetimi, uluslararası standartlara, AB müktesebatına ve G-20 platformu öncülüğünde yürütülen yeni çalışmalara uyum gözetilerek geliştirilecektir.
vi) İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında yapılacak çalışmalara hız kazandırılacaktır.
vii) Finansal sistemin kapasitesinin ve rekabet gücünün artırılmasına yönelik politikalar geliştirilecek, sektördeki işlem ve aracılık maliyetlerinde etkinlik düzenli olarak değerlendirilecektir.
viii) Özel sektör tasarruflarının arttırılması ve yatırıma yönlendirilmesi amacıyla bireysel emeklilik sistemi geliştirilecek ve özel sektör borçlanma araçları çeşitlendirilecektir.
ix) Yurtiçi tasarrufların artırılmasında finansal piyasa ve araçlar etkin olarak kullanılacaktır.
x) Finansal piyasaların sağlıklı bir şekilde işlemesine, finansal ve ekonomik istikrara ve dolayısıyla toplumun refahına katkısı nedeniyle finansal farkındalık ve eğitime öncelik verilecektir.
4. Enerji ve Ulaştırma Altyapısının Geliştirilmesi
a. Enerji
Enerji politikasının temel amacı; artan nüfusun ve büyüyen ekonominin ihtiyaç duyacağı enerjinin, rekabetçi bir serbest piyasa ortamında, sürekli, kaliteli ve güvenli bir şekilde asgari maliyetle karşılanmasıdır. Bu çerçevede;
i) Elektrik enerjisi arz güvenliğinin sağlanması ve elektrik üretim, iletim ve dağıtım yatırımlarının arz-talep projeksiyonları çerçevesinde gerçekleştirilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
ii) Elektrik dağıtım ve üretim özelleştirmeleri, gelir elde etmenin yanı sıra piyasada oluşacak fiyat yapısı ve diğer sektörel öncelikler göz önünde bulundurularak gerçekleştirilecektir.
iii) Elektrik arzında sağlıklı bir kaynak çeşitliliği yaratmak ve arz güvenliğini artırmak amacıyla nükleer güç santrallerinin kurulması yönünde çalışmalar hızlandırılacaktır.
iv) Elektrik enerjisi üretiminde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artırılması için gerekli tedbirler alınacak ve elektrik üretiminde doğal gazın ve ithal kömürün payı azaltılacaktır.
v) Yenilenebilir enerji ekipmanlarının yerli üretiminin desteklenmesine devam edilecektir.
vi) Doğal gazın elektrik üretimi haricinde kullanımı, rekabete dayalı olarak tüm illere yaygınlaştırılacak ve mevsimsel talep değişimleri de dikkate alınarak ulusal düzeyde doğal gaz arz güvenliği sağlanacaktır.
vii) Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımında kayıp/kaçakların asgari seviyeye indirilmesi; binalar, ulaştırma ve sanayide enerji verimliliğinin yükseltilmesi ve finansman imkânlarının geliştirilmesi sağlanacaktır.
viii) Bölgemizde bulunan enerji (petrol, doğal gaz ve elektrik) kaynaklarının uluslararası pazarlara ulaştırılmasında Türkiye’nin transit güzergâhı ve terminal ülke olması için gerekli çalışmalar sürdürülecektir.
b. Ulaştırma
Ulaştırma sektöründe temel amaç; taşıma türleri arasında dengenin ve birbirini tamamlayıcılığın sağlandığı, kombine taşımacılığın yaygınlaştığı, çağdaş teknoloji ve uluslararası kurallarla uyumlu, çevreye duyarlı, ekonomik, güvenli ve hızlı taşımacılığın yapıldığı bir ulaştırma altyapısının oluşturulmasıdır. Bu çerçevede;
i) Ulaştırmanın tüm türlerinde trafik güvenliği artırılacaktır.
ii) AB kaynaklarından azami ölçüde yararlanılarak, ulusal ulaşım ağlarımızın Trans-Avrupa ulaştırma ağlarıyla bütünleşmesi, Türk limanlarının AB deniz otoyollarında ana akslar üzerinde yer alması ve Avrupa Tek Hava Sahasına entegrasyonun sağlanması yönündeki çalışmalara devam edilecektir.
iii) Bölünmüş yol yapımı çalışmalarına devam edilecek, bitümlü sıcak karışım kaplama yapım çalışmalarıyla karayolu standartları iyileştirilecek, karayolları ağı ile kentiçi ulaşımda akıllı ulaşım sistemlerinin kullanımı yaygınlaştırılacaktır.
iv) TCDD’nin hizmet kalitesi artırılacak, hızlı tren ile yolcu taşımacılığı yaygınlaştırılacaktır. Demiryolu taşımacılığının sektör içindeki payını artırmak ve TCDD’nin kamu üzerindeki mali yükünü azaltmak amacıyla, demiryolu sektörü ve TCDD yeniden yapılandırılacaktır.
v) Yük taşımacılığında demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilecek; iç bölge bağlantıları geliştirilerek limanlar kombine taşımacılık yapılabilen lojistik merkezler haline getirilecektir. Uygun liman sahaları tespit edilecek, ana limanlar oluşturulacak ve limanların etkin yönetimi sağlanacaktır.
vi) Havaalanlarında orta ve uzun vadeli kapasite ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılacak, bölgesel hava taşımacılığının geliştirilmesine yönelik tedbirler alınacaktır.
vii) Lojistik sektöründe güvenli, ucuz ve hızlı hizmet sağlayan bir yapılanma geliştirilecek, önemli üretim ve tüketim bölgelerinde bölgesel ve küresel ihtiyaçlara cevap verebilecek lojistik merkezler oluşturulacaktır.
viii) Kent içi ulaşım altyapı projelerinin planlanması, projelendirilmesi, yapımı ve işletilmesi aşamalarında etkinlik ve verimlilik artırılacaktır.
5. Çevrenin Korunması ve Kentsel Altyapının Geliştirilmesi
Kentlerin yaşam standartlarının yükseltilmesi, sürdürülebilir kentsel gelişmenin sağlanması, yaşanabilir mekânların oluşturulması ve çevrenin korunması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Çevre mevzuatının uygulanmasında etkinliği sağlamak üzere ilgili tüm kurumların kapasiteleri geliştirilecektir.
ii) İklim değişikliğiyle mücadele kapsamındaki faaliyetler Ulusal İklim Değişikliği Stratejisi çerçevesinde yürütülecektir.
iii) Başta biyolojik çeşitlilik olmak üzere doğal kaynakların korunması, geliştirilmesi ve ekonomik anlamda değer kazanmasına yönelik çalışmalar yapılarak sürdürülebilir kullanımı sağlanacaktır.
iv) Su kaynaklarının etkin bir şekilde yönetimi amacıyla idari, yasal ve finansal düzenlemeler gerçekleştirilecektir.
v) Kentlerin yeterli sağlıklı ve temiz içme suyuna kavuşturulması, atık suların arıtılması ve yağmur sularının toplanmasına yönelik çalışmalar hızlandırılacaktır.
vi) Katı atık yönetiminde kaynakta ayrıştırma, toplama, taşıma, geri kazanım ve bertaraf safhaları teknik ve mali yönden bir bütün olarak değerlendirilecektir.
vii) Çevre korumaya yönelik kentsel altyapı hizmetlerinin planlanması, projelendirilmesi, gerçekleştirilmesi ve işletilmesinde belediyelerin kapasiteleri geliştirilecektir.
viii) Alt ve orta gelir gruplarının konut ihtiyacının karşılanmasına öncelik verilecek, sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam alanlarının oluşturulmasına devam edilecektir.
ix) Kalkınma ve mekânsal gelişme politikaları arasında uyum artırılarak fiziki planlama, uygulama ve yapılaşma konularında temel ilke ve stratejiler ile standartlar geliştirilecektir.
x) Çevre ve şehircilik alanındaki yeni yapılanmayla birlikte, bu alanda uygulama birliği sağlanması amacıyla imar ve şehircilik mevzuatı, yerindenlik ilkesi esas alınarak, etkili izleme ve denetleme mekanizmalarını da içerecek şekilde gözden geçirilecektir.
xi) Ulusal Kıyı Stratejisi ve Bütünleşik Kıyı Alanı Planlama çalışmaları ile kıyıların korunması ve dengeli kullanılmasına yönelik çalışmalara devam edilecektir.
xii) Afet risklerinin azaltılması, kentsel yaşam kalitesinin artırılması ve özgün mimariye dayalı kentsel estetiğin sağlanması amacıyla kentsel dönüşüm alanında kapsamlı bir çerçeve mevzuat oluşturulacaktır.
6. Ar-Ge ve Yeniliğin Geliştirilmesi
Ar-Ge çalışmalarının ürüne dönüşmesi ve rekabet gücüne katkısının artırılması sürecinde önemli rol üstlenen özel sektörün, yenilik yeteneğini artırmak, bilim ve teknolojide yetkinleşmek ve bu yetkinliği ekonomik ve sosyal faydaya dönüştürmek bilim ve teknoloji politikasının temel amacıdır. Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin güçlü olduğu alanlarda hedef odaklı, ivme kazanılması gereken alanlarda ihtiyaç odaklı ve diğer alanlarda yaratıcılığın destekleneceği tabandan yukarı yaklaşımlar hayata geçirilerek dışa bağımlılığın azaltılmasına, yerli teknolojik yeteneklerin geliştirilmesine ve bu yeteneklerin ürüne dönüştürülmesine katkı verilecektir. Bu çerçevede;
i) Ulusal yenilik sistemindeki aktörler arasında işbirliği geliştirilecek, özel kesimin sistem içerisindeki etkinliği artırılacak ve bu alanda uluslararası işbirliği geliştirilecektir.
ii) Başta KOBİ’ler olmak üzere, özel kesimin Ar-Ge kapasitesi ve Ar-Ge’ye olan talebinin artırılması sağlanacak, yenilik tabanlı girişimcilik desteklenecektir.
iii) Özel sektör ile üniversiteler ve araştırma kurumları arasındaki işbirliğini geliştirmeye yönelik programlar ve rekabet öncesi Ar-Ge işbirlikleri ile yenilik tabanlı rekabetçi kümelenme çalışmaları desteklenecektir.
iv) Araştırmacı insan gücü, özel sektörün ihtiyaçları da dikkate alınarak nitelik ve nicelik yönünden geliştirilecektir.
v) Araştırma alt yapılarının etkin kullanımı sağlanacaktır.
7. Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Yaygınlaştırılması
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygın ve etkin kullanımıyla bilgi toplumuna dönüşüm sürecinin hızlandırılması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Bilgi toplumu politika ve stratejileri yenilenecek, bunların etkin bir şekilde koordinasyonu, uygulanması ve sonuçlarının izlenmesi sağlanacaktır.
ii) Bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısının geliştirilmesi amacıyla elektronik haberleşme sektöründe alternatif altyapı ve hizmetlerin sunumuna önem verilerek sektörde rekabet ortamı geliştirilecektir.
iii) Elektronik haberleşme sektörüne ilişkin düzenlemeler değişen teknoloji ve pazar yapısının ortaya çıkardığı ihtiyaçlar doğrultusunda güncellenecek, düzenlemelerin zamanında ve etkin şekilde uygulanması sağlanacaktır.
iv) Fiber optik şebeke altyapısının geliştirilmesi amacıyla yerel yönetimler ile şebeke altyapısı kuran ve işleten kuruluşların desteklenmesi yönünde çalışmalar yürütülecektir.
v) Bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısındaki bölgesel farklılıklar azaltılarak, toplumun tüm kesimlerinin geniş bant teknolojileri başta olmak üzere bilgi ve iletişim teknolojilerine uygun maliyetlerle erişimi artırılacaktır.
vi) Bireylerin bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin kullanımını sağlamak ve sayısal uçurumu azaltmak amacıyla yürütülen projelerin koordineli bir biçimde ulusal bir program çerçevesinde uygulanması sağlanacaktır.
vii) Uydu teknolojileri alanında ulusal yetkinliğin güçlendirilmesi ve milli uydu imal edilmesine yönelik çalışmalar yoğunlaştırılacaktır.
viii) Bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe kamu alımları, sektörün gelişimini destekleyecek ve yerli katma değeri artıracak bir politika aracı olarak kullanılacaktır.
ix) Bilgi teknolojileri sektörünün ihtiyaç duyduğu uzmanlık alanlarında nitelikli insan kaynağı geliştirilecektir.
x) Bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründe Ar-Ge faaliyetlerini ve sektörün yurtdışına açılımını desteklemek üzere çalışmalar yürütülecektir.
xi) Posta sektörü kalite, güvenilirlik ve erişilebilirlik esasları çerçevesinde ve rekabetçi bir anlayışla yeniden yapılandırılacak ve sektörde etkin düzenleme ve denetim sağlanacaktır.
xii) Uluslararası yükümlülükler dikkate alınarak yayıncılık sektörü geliştirilecektir.
8.Tarımsal Yapının Etkinleştirilmesi
Tarım sektöründe, gıda güvenliği ve güvenilirliğinin sağlanması ile doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek, örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir yapının oluşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Tarımsal destekler, alan ve ürün temelinde farklılaştırılarak üretimde etkinlik, verimlilik ve kaliteyi artırmaya yönelik olarak düzenlenecektir.
ii) Ürün fiyatları ile üretici gelirlerinde istikrar sağlanmasına yönelik piyasa mekanizmaları geliştirilecek ve üretici örgütleri etkinleştirilecektir.
iii) Arz açığı olan ürünlerde piyasalar izlenecek ve üretimi artırmaya yönelik destekler sürdürülecektir.
iv) Bilgi altyapıları başta olmak üzere tarım sektöründeki kurumsal ve idari yapılardaki dönüşüme öncelik verilecek, tarımsal istatistikler nitelik ve nicelik olarak iyileştirilecektir.
v) Kamunun bitki ve hayvan sağlığı ile gıda güvenilirliği hizmetlerine ilişkin kapasitesi geliştirilecek, tarım ile gıda işletmelerinin modernizasyon faaliyetleri desteklenecektir.
vi) Tarım ürünleri ihracat desteklerinde katma değeri yüksek, markalı ve nihai tüketiciye yönelik ürünlere ağırlık verilecektir.
vii) Bitkisel üretimde verimliliği artırma amaçlı uygulamalar yaygınlaştırılacak, bitki sağlığı uygulamaları geliştirilecektir.
viii) Hayvancılıkta; et ve süt piyasalarında istikrarın sağlanması ve besi hayvancılığının geliştirilmesi yönünde yapısal dönüşümü sağlayacak şekilde destekler düzenlenecek, ıslah çalışmalarıyla hastalık ve zararlılarla mücadeleye ve kaliteli yem bitkileri üretiminin artırılmasına öncelik verilecektir.
ix) Üreticilerin eğitimi ve sektördeki yayım hizmetlerine ilişkin faaliyetler iyileştirilecektir.
x) Toprak ve su kaynaklarının etkin kullanılması ve korunmasına yönelik yöntem ve araçlara öncelik verilecek, arazi toplulaştırma ve gerekli yasal düzenleme yoluyla işletme ölçekleri büyütülecek, sulama yatırımları yaygınlaştırılacak, sulama sistemleri modernize edilecektir.
xi) Su ürünleri sektöründe kaynak yönetim sistemine yönelik kurumsal kapasite geliştirilecek ve yetiştiriciliğin çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
xii) Ormanlar; toplum sağlığı ve ihtiyaçları dikkate alınarak sürdürülebilir yönetim anlayışı dâhilinde korunarak değerlendirilecek, ağaçlandırma, iyileştirme ve kent ormancılığı çalışmaları geliştirilecek, çölleşme ve erozyonla mücadele faaliyetleri hızlandırılacaktır.
9. Sanayi ve Hizmetlerde Yüksek Katma Değerli Üretim Yapısına Geçiş Sağlanması
a. Sanayi
İmalat sanayiinde rekabet gücünü artırmak ve dünya ihracatından daha fazla pay almak üzere yüksek katma değerli mal üretimini artırarak, yapısal dönüşümün hızlandırılması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili ürünlerde üretim merkezi olmasına yönelik yapısal dönüşüme katkı sağlayacak Sanayi Stratejisi ve sektörel stratejilerin uygulanmasına devam edilecektir.
ii) Girdi tedarikinde, ülke ve bölge tabanlı bağımlılığın azaltılması, kaynaklardaki belirsizliklerin ve dalgalanmaların oluşturacağı risklerin giderilmesi, ihracatın korunması ve gelecekte önem kazanacak ürünlerin üretilmesi için Girdi Tedarik Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
iii) Dışa bağımlılığı yüksek olan sektörlerde geri dönüşüm yatırımlarına özel önem verilecek, Ulusal Geri Dönüşüm Stratejisi oluşturulacaktır.
iv) Yüksek katma değerli mal üretimi için ürün kalitesini geliştirmek ve piyasada güvenli ürünlerin yer almasını sağlamak amacıyla mevzuat hazırlıkları tamamlanacak, laboratuvarların kurulması desteklenecek, uygunluk değerlendirme ve piyasa gözetim sistemleri etkinleştirilecektir.
v) Yenilikçi fikirlere ve Ar-Ge’ye dayalı katma değeri yüksek ürün ve hizmetlerin ticarileştirilmesi ve pazarlanma süreçleri desteklenecektir.
vi) Tekstil, hazır giyim, deri, seramik, cam, mobilya, kuyumculuk gibi geleneksel sektörler başta olmak üzere özgün tasarım faaliyetleri özendirilecek, ulusal ve uluslararası marka oluşturulması desteklenecektir.
vii) KOBİ’lerin büyüme ve birleşmeleri özendirilecek, verimliliklerini artırmaya, iş kurma ve geliştirmeye yönelik faaliyetleri ile bilgi ve iletişim teknolojileri altyapıları desteklenecektir.
viii) Savunma sanayiinde, yurtiçi teknoloji ve kabiliyet edinimi artırılacaktır.
ix) Madencilik sektöründe; maden ve jeotermal kaynak arama faaliyetleri ile yurtiçinde ve yurtdışında petrol ve doğal gaz arama ve üretim çalışmaları hızlandırılacak, madenlerin katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesine önem verilecektir.
b. Hizmetler
Ekonomideki ağırlığı giderek artan hizmetler alanında ülkemizin rekabet gücünün geliştirilmesi, katma değeri yüksek alanların payının ve bu alandaki istihdam seviyesinin yükseltilmesi, hizmet ihracatının artırılması ve çeşitlendirilmesi temel amaçtır.
Turizm
Turizm sektöründe, turist başına gelirin ve turist sayısının artırılması amacıyla hizmet kalitesini artıran, pazarlama kanallarını çeşitlendirerek üst gelir gruplarını hedef alan, doğal sermayeyi koruyan ve sürdürülebilir kılan, karşılaştırmalı rekabet üstünlüğüne uygun turizm çeşitlerini öne çıkaran bir yapının oluşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Turizm yatırımları, gelişmiş ve yoğun kullanıma konu olan yörelerden diğer alanlara kaydırılarak çeşitlendirilecek ve turizm faaliyetlerinin tüm yıla yayılması sağlanacaktır.
ii) Turizm yatırımları yeşil büyüme yaklaşımı çerçevesinde doğal, tarihi, sosyal ve kültürel çevreyi koruyucu ve geliştirici bir anlayışla ele alınacaktır.
iii) Uluslararası turizm pazarından alınan payın artırılabilmesi için seçilmiş pazarlar başta olmak üzere tanıtıma ve uluslararası örgütler nezdinde turizm alanında işbirliğine ağırlık verilecektir.
iv) İstanbul başta olmak üzere gelişme potansiyeli yüksek turizm bölgelerinin kültürel, sosyal ve doğal zenginlikleri sürdürülebilir turizm yaklaşımıyla değerlendirilecek, ulaşım ve teknik altyapı eksiklikleri hızla giderilecektir.
İnşaat, Mühendislik-Mimarlık, Teknik Müşavirlik ve Müteahhitlik Hizmetleri
Kaliteye dayalı rekabet ve talep üzerine kurulu, beşeri ve fiziki sermayesi gelişmiş, ileri teknoloji kullanan, çevreye duyarlı ve yüksek hizmet kalitesiyle uluslararası piyasalarda markalaşmış bir sektör yapısı oluşturmak temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Uluslararası standartlarda, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun imalat yapılmasını teminen denetim etkinleştirilecek, Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un yurt genelinde etkin bir şekilde uygulanması sağlanacaktır.
ii) Ara işgücü ve yapı müteahhitliğinde belgelendirme sistemi kurularak sektör istihdamının kalitesi yükseltilecektir.
iii) Yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin akredite olmuş firmalar tarafından verilmesi sağlanacak, finansmana erişim ve politik risk sigortası destekleriyle rekabet gücü artırılacaktır.
iv) Teknik müşavirlik hizmetlerine olan talebin niteliği yükseltilerek bu hizmetlerin etkin bir şekilde kullanılması sağlanacak, sektörün tasarım kabiliyetleri geliştirilerek uluslararası rekabet gücü artırılacaktır.
v) Yapı malzemesi üretiminde kalite artırılacak, yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin yapı malzemesi ihraç potansiyeli yükseltilecektir.
Ticaret Hizmetleri
Ticaret faaliyetlerinde yüksek katma değerli hizmet üretiminin ve verimlilik artışının sağlanması, iş hacminin artırılması, teknoloji kullanımı ve yeniliğin özendirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Toptan ve perakende ticaret hizmetleri sektöründe; rekabeti ve tüketiciyi koruyan, kayıt dışılığı önleyen, verimlilik ve kaliteyi artıran, hijyen kurallarına uyumu gözeten ve sektör içi kesimler arasında dengeli gelişmeyi sağlayan bir ortam tesis edilecektir.
ii) Ticaret hizmetlerini destekleyen fuar alanları, kongre merkezleri, kültür, turizm ve konaklama gibi tesisler geliştirilecektir.
iii) Elektronik ticaretin güvenli bir biçimde yapılmasına ve yaygınlaştırılmasına yönelik hukuki düzenlemeler yapılacaktır.
B. İSTİHDAMIN ARTIRILMASI
1. İşgücü Piyasasının Geliştirilmesi
İstihdam odaklı sürdürülebilir büyüme çerçevesinde rekabetçi bir ekonomik yapıda ve bilgi toplumuna dönüşüm doğrultusunda istihdam imkânlarının geliştirilmesi, işsizliğin azaltılması ve işgücü piyasasının etkinleştirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Kayıt dışı istihdamı önlemeye ve ilave istihdamı teşvik etmeye yönelik tedbirler alınacaktır.
ii) Kıdem tazminatı sorunu sosyal taraflarla istişare içinde kazanılmış hakları koruyan ve bütün işçilerin kıdem tazminatlarını garanti altına alan bir fon teşkil etmek suretiyle çözülecektir.
iii) 5982 sayılı Kanun’la Anayasa hükümlerinde gerçekleştirilen değişikliklerle AB ve ILO norm ve standartlarına uyum çerçevesinde sosyal diyalog, sendikal haklar ve iş sağlığı ve güvenliği alanlarında gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
iv) Gençler, kadınlar ve özürlüler başta olmak üzere işgücü piyasasında dezavantajlı kesimlere yönelik destekleyici politikalar ilave tedbirler alınarak sürdürülecektir.
Eğitimin işgücü talebine duyarlılığının artırılması ve işgücü piyasasında talep edilen nitelik ve nicelikte insan gücünün yetiştirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) İş dünyasının talep ettiği nitelikteki işgücünün yetiştirilmesi amacıyla eğitim sistemi ile işgücü piyasası arasındaki uyum, hayat boyu öğrenme perspektifinde girişimcilik kültürünün benimsenmesi ve temel beceri ve yetkinliklerin kazandırılması yoluyla güçlendirilecektir.
ii) Mesleki eğitimin payı ve kalitesi artırılacak, özel sektör ve meslek örgütlerinin mesleki eğitim sürecine idari ve mali yönden aktif katılımının sağlanması için düzenlemeler yapılacaktır.
iii) Ulusal Yeterlilik Çerçevesi oluşturularak eğitim ve öğretim programları ulusal meslek standartlarına göre güncellenecek ve uyumlaştırılacaktır.
3. Aktif İşgücü Politikalarının Geliştirilmesi
Bireylerin niteliklerine uygun iş edinmelerini kolaylaştırmak amacıyla beceri ve nitelik düzeylerini artıracak işgücü eğitimlerini, başta iş ve meslek danışmanlığı olmak üzere kamu istihdam hizmetlerini ve iş yaratmayı içeren aktif işgücü programlarının yaygınlaştırılması ve etkinleştirilmesi kapsamında sunulan hizmetlerin kalitesinin yükseltilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Aktif işgücü programları, işgücü piyasası üzerindeki etkileri değerlendirilerek, ulusal, bölgesel ve sektörel düzeyde işgücü piyasası ihtiyaç analizleri doğrultusunda yaygınlaştırılacaktır.
ii) Aktif işgücü programlarının etkin uygulanması amacıyla, İŞKUR’un kurumsal kapasitesi geliştirilecek, özel sektör ve ilgili meslek kuruluşlarıyla işbirliği artırılacaktır.
C. BEŞERİ GELİŞME VE SOSYAL DAYANIŞMANIN GÜÇLENDİRİLMESİ
1. Eğitim Sisteminin Geliştirilmesi
Düşünme, algılama ve problem çözme yeteneği gelişmiş, yeni fikirlere açık, özgüven ve sorumluluk duygusuna sahip, demokratik değerleri ve milli kültürü özümsemiş, farklı kültürleri yorumlayabilen, paylaşıma ve iletişime açık, sanat ve estetik duyguları güçlü, bilgi toplumu gereklerini haiz bireyi yetiştirmek eğitim politikasının temel amacıdır. Eğitim sisteminde kaliteyi yükselten bir dönüşüm programı kapsamında;
i) Okul türlerinin azaltıldığı, programlar arası esnek geçişlerin olduğu ve öğrencilerin ruhsal ve fiziksel gelişimleri ile becerilerini artırmaya yönelik sportif, sanatsal ve kültürel aktiviteleri daha fazla içeren ve sınav odaklı olmayan bir müfredat dönüşüm programı uygulanacaktır.
ii) Öğretmen yetiştirme ve geliştirme sistemi, öğretmen ve öğrenci yeterliliklerini esas alan bir performans sistemini de içerecek şekilde yeniden yapılandırılacaktır.
iii) Eğitimde kalite, rekabet, verimlilik ve fırsat eşitliğini artırmaya yönelik olarak okulları merkeze alan bir örgütlenme ve bütçe sistemi çerçevesinde eğitim yönetimi yeniden yapılandırılacaktır.
iv) Eğitimin tüm kademelerinde okullaşma oranları artırılacak, donanım ve fiziki altyapı geliştirilecek, bilgi ve iletişim teknolojileri etkin bir şekilde kullanılacak, eğitime erişimde bölgeler ve cinsiyet itibarıyla dengesizlikler azaltılacaktır.
v) Eğitimin her kademesinde alternatif finansman modelleri geliştirilecek, özel sektörün eğitim yatırımları kalite odaklı bir anlayışla teşvik edilecektir.
vi) Orta ve yükseköğretimde öğrenci ve öğretim elemanı değişimi ve hareketliliğini artırmaya yönelik uluslararası programlar artırılarak sürdürülecek ve katılım yaygınlaştırılacaktır.
vii) YÖK, üniversiteler arasında koordinasyon sağlayan ve kalite standartları belirleyerek denetleyen bir kurum haline dönüştürülecek, üniversitelerin idari ve mali özerklikleri artırılmak suretiyle yükseköğretim sisteminin rekabetçi bir yapıya kavuşması sağlanacaktır.
viii) Artan üniversite ve öğrenci sayısına bağlı olarak ortaya çıkan öğretim üyesi gereksinimi karşılanacaktır.
2. Sağlık Sisteminin Geliştirilmesi
Sağlık politikasının temel amacı; vatandaşların yaşam kalitesini ve süresini artırarak ekonomik ve sosyal hayata katılımlarının güçlendirilmesidir. Bu çerçevede;
i) Sağlık hizmetlerinin erişilebilirliği, kalitesi ve etkinliği artırılmaya devam edilecektir.
ii) Koruyucu sağlık hizmetleri güçlendirilerek yaygınlaştırılacaktır.
iii) İlaçların etkin ve bilinçli kullanımını sağlamak amacıyla sağlık hizmet sunucularına ve vatandaşlara yönelik bilgilendirme faaliyetleri ve gerekli denetimler artırılacaktır.
iv) Sağlık Bakanlığı’nın düzenleme, planlama ve denetlemeye ilişkin rolleri güçlendirilecektir.
v) Üniversite hastanelerinin yapısal sorunları sistematik ve bütüncül bir anlayışla çözüme kavuşturulacaktır.
3. Gelir Dağılımının İyileştirilmesi, Sosyal İçerme ve Yoksullukla Mücadele
Gelir dağılımının iyileştirilmesi ile yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunan birey ve grupların; ekonomik ve sosyal hayata katılımlarının artırılması, yaşam kalitelerinin yükseltilmesi ve toplumla bütünleşmelerinin sağlanması temel amaçlardır. Bu çerçevede;
i) Gelir dağılımı, sektörel politikalar ve sosyal transferler aracılığıyla iyileştirilecektir.
ii) Dezavantajlı gruplar için eğitim, sağlık, istihdam ve sosyal güvenlik gibi temel hizmetlere erişilebilirlik artırılacak ve özürlülerin ekonomik ve sosyal hayata katılımlarının artırılması için sosyal ve fiziki çevre şartları iyileştirilmeye devam edilecektir.
iii) Çalışabilecek durumda olan yoksullara yönelik sosyal yardımlar yoksulluk kültürünün oluşmasını önleyici ve yoksul kesimin üretken duruma geçmesini sağlayıcı nitelikte olacak, çalışamayacak durumda olan yoksullar ise düzenli sosyal yardımlarla desteklenecektir.
iv) Aile eğitim programları ve destek hizmetleri yaygınlaştırılacak, kadınlara ve çocuklara yönelik şiddete karşı daha yoğun mücadele edilecek, dezavantajlı çocuklara yönelik önleyici, koruyucu ve rehabilite edici hizmetlerin kalitesi artırılacaktır.
v) Sosyal yardım ve hizmet alanında ailenin ihtiyaçlarına bütüncül olarak yaklaşan ve istihdam bağlantılı bir sistem kurulacaktır.
vi) Sosyal hizmet sunumunda etkinliğin sağlanması amacıyla nitelikli personel ve ara eleman ihtiyacı giderilecek ve vatandaşların gönüllü katılımının artırılmasına yönelik mekanizmalar oluşturulacaktır.
vii) Yaşlılara yönelik sosyal hizmetler çeşitlendirilecek ve geliştirilecektir.
4. Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması
Sosyal güvenlik sisteminin nüfusun tümünü kapsayan, toplumun değişen ihtiyaçlarını karşılayabilen, mali sürdürülebilirliğe ve etkin denetim mekanizmasına sahip, kaliteli hizmet sunan bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Sosyal sigorta sisteminde bilgi altyapısı güçlendirilecek, sistem etkili, erişilebilir ve sürdürülebilir hizmet sunan bir yapıya kavuşturulacaktır.
ii) Sosyal yardım ve istihdam bağlantısı geliştirilerek sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliği iyileştirilecektir.
iii) Tamamlayıcı emeklilik ve sağlık sigortası modelleri geliştirilecektir.
5. Kültürün Korunması, Geliştirilmesi ve Toplumsal Diyalogun Güçlendirilmesi
Toplumsal değişim sürecinde kültürel zenginlik ve çeşitliliğimizin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması temel amaçtır. Bu doğrultuda, kültürel birikimimizin günümüz değerleriyle sentezlenmesi ve farklılıklarımızı zenginliğimiz kabul eden bir anlayışla, ortak kültürel değerlerimiz etrafında tüm bireylerin hoşgörü ve dayanışma içerisinde yaşaması hedeflenmektedir. Bu çerçevede;
i) Toplumda dayanışma, uzlaşı ve hoşgörü kültürünü besleyen toplumsal kurum ve kaynakların tespiti ile bu kültürü zayıflatan etkenlerin ortaya çıkarılmasına yönelik sosyal araştırmalara öncelik verilecektir.
ii) Yazılı ve görsel basında ailenin bütünlüğünü ve önemini vurgulayan, tarihimizin önemli şahsiyet, mekan ve olaylarını tanıtan dizi, belgesel, çizgi film gibi yayınlar yaygınlaştırılacaktır.
iii) Yurtiçi ve yurtdışı kültür mirasımızın envanterinin çıkarılarak dijital ortama aktarılması sağlanacak ve bu mirasın korunmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır.
iv) Kültür turizminin geliştirilmesi ve sinema, belgesel film gibi kültür ürünleri üretiminin teşvik edilmesi suretiyle kültür sektörünün ekonomik boyutu güçlendirilecektir.
v) Türkçenin dil birikimini ortaya çıkaracak, Türk kültür, sanat ve edebiyatının bütün dünyada tanınmasını ve yaygınlaşmasını sağlayacak çalışmalar desteklenecektir.
vi) Gençliğe yönelik hizmetlerin kapsamı genişletilerek niteliği artırılacaktır.
D. BÖLGESEL GELİŞME VE BÖLGESEL GELİŞMİŞLİK FARKLARININ AZALTILMASI
Bölgesel gelişme politikalarında bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak, kırsal alanda asgari yaşam standartlarını geliştirmek ve rekabet edebilirliklerini artırmak suretiyle bölgelerin ulusal kalkınmaya, rekabet gücüne ve istihdama katkılarını en üst seviyeye çıkarmak temel amaçtır.
1. Bölgesel Gelişme Politikasının Merkezi Düzeyde Etkinleştirilmesi
i) Bölgesel gelişme ve bölgesel rekabet edebilirlik açısından ulusal düzeyde koordinasyonu sağlamak, mekânsal gelişme ve sosyo-ekonomik kalkınma politikaları arasında uyumu güçlendirmek ve alt ölçekli plan ve stratejilere genel çerçeve oluşturmak üzere Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi çalışmaları tamamlanacaktır.
ii) Merkezi politikalar ile bölgesel gelişme politikaları arasında planlama, uygulama ve izleme bakımından uyum ve koordinasyonu sağlayarak yönetişimi geliştirmek amacıyla kurulan Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu ve Bölgesel Gelişme Komitesi faaliyete geçirilecektir.
iii) Onuncu Kalkınma Planı dönemiyle uyumlu olacak şekilde Düzey 2 bölgelerinde hazırlanacak bölge planları için gereken araştırma, analiz ve strateji çalışmaları kalkınma ajansları koordinasyonunda yürütülecektir.
iv) Kalkınma Ajansları Yönetim Sisteminin geliştirilmesi çalışmalarına devam edilecektir.
vi) Müzakere sürecinin ilerlemesine bağlı olarak, AB bölgesel gelişme politikalarına uyum ve yapısal fonların kullanımına hazırlık için stratejik bir çerçeve oluşturulacaktır.
vii) Kalkınma ajansları ile diğer kuruluşların verdiği teknik ve mali destekler arasında tamamlayıcılık ve koordinasyon gözetilecektir.
viii) AB’den ekonomik ve sosyal uyum alanında sağlanacak fonlar, oluşturulan izleme ve koordinasyon mekanizmasıyla etkili bir şekilde yönetilecektir.
2. Yerel Dinamiklere ve İçsel Potansiyele Dayalı Gelişmenin Sağlanması
i) Başta bölgesel ve sektörel teşvik politikaları olmak üzere, bölgesel rekabet gücünün geliştirilmesine yönelik politikaların analizi, tasarlanması ve etkili bir şekilde uygulanması sağlanacak, bu amaçla ulusal ve bölgesel düzeydeki kurumların kapasiteleri güçlendirilecektir.
ii) Bölgesel düzeyde rekabet gücü taşıyan sektörlere odaklı ve yerel girişimleri öne çıkaran kümelenme politikaları geliştirilecek, bu kapsamda bir yönetişim ve destekleme mekanizması kurulacaktır.
iii) Yerel uzmanlaşmaya dayalı ve üniversite-iş dünyası işbirliğini merkeze alan model nitelikte bölgesel yenilik altyapısı hazırlanacaktır.
iv) Bölgesel potansiyeli ve yerel işgücü piyasası özelliklerini dikkate alan ve yerel düzeyde ekonomik dönüşümü destekleyen girişimcilik, finansman, işletme ve organizasyon modelleri oluşturulacak, bu bağlamda, kalkınma ajanslarının yerel düzeyde ihtiyaç duyulan koordinasyon ilişkilerini kurması ve uzmanlık kuruluşlarıyla işbirliği mekanizmalarını oluşturması sağlanacaktır.
v) Sanayinin yapısal dönüşümüne katkı sağlayacak Sanayi Stratejisi başta olmak üzere, mevcut sektörel stratejilerin hedeflerine ulaşması için bölge düzeyinde sektörel üretim faktörleri altyapısı ve potansiyeli belirlenecektir.
vi) Kalkınma ajansları bünyesinde kurulan Yatırım Destek Ofislerinin “tek durak ofis” işlevlerini güçlendirecek düzenlemeler yapılacaktır.
3. Yerel Düzeyde Kurumsal Kapasitenin Artırılması
i) DAP, DOKAP, KOP Bölge Kalkınma İdarelerinin kurumsallaşması gerçekleştirilecektir. Bu bölgelerde eylem planları hazırlanarak uygulamaya konulacak, uygulamanın izlenmesi ve değerlendirilmesi sağlanacaktır.
ii) Kalkınma ajanslarının kurumsallaşma çalışmaları tamamlanacak ve tam olarak faaliyete geçmeleri sağlanacaktır.
iii) Merkezi ve yerel düzeyde kurum ve kuruluşlar arası koordinasyon ve karar alma süreçleri desteklenecek ve merkez-yerel arasında bilgi akışını güçlendirmek üzere oluşturulan İl Koordinasyon ve İzleme Sistemi (İKİS) yaygınlaştırılacaktır.
iv) Kalkınma çalışmaları ve program/proje uygulamalarında mahalli idare ve birliklerin teknik, mali ve kurumsal kapasiteleri güçlendirilecektir.
v) Kalkınma ajanslarının, AB ile mali işbirliği kapsamında sağlanacak fonların kullanımındaki etkinliği artırılacak, bu doğrultuda, ajansların kurumsal kapasiteleri geliştirilecek ve bölgelerinde AB fonlarının kullanımında aracı kurum rolü üstlenmelerine yönelik hazırlık çalışmaları yürütülecektir.
4. Kırsal Kesimde Kalkınmanın Sağlanması
i) Kırsal Kalkınma Planının izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin mekanizmalar, Planda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde oluşturulacaktır. Bu doğrultuda, kırsal kalkınmaya yönelik faaliyetlerin Kırsal Kalkınma Planına uyumu gözetilecektir.
ii) Kırsal Kalkınma Planında belirlenen önceliklerle uyumlu şekilde tasarlanacak istihdam odaklı kırsal kalkınma projeleri, bölgesel gelişme politikaları çerçevesinde daha etkili şekilde uygulanacaktır.
iii) Farklı kurumlar tarafından uygulanan tarım ve kırsal kalkınma mali destek programları arasında uyum ve tamamlayıcılık ilkeleri gözetilerek kamu kaynaklarının etkinliği artırılacaktır.
iv) Kırsal alan ve kent tanımları, kırsal alanda gelişmeyi izlemeye olanak tanıyacak şekilde yeniden düzenlenerek mekânsal gelişme ve bölgesel/yerel kalkınma politikalarında kır-kent bütünleşmesi desteklenecektir.
v) Köy Kanunu yenilenecek ve kırsal alanda yerleşme ve yapılaşmaya ilişkin diğer mevzuat çalışmaları da tamamlanarak uygulama projeleri hayata geçirilecektir.
vi) Zorunlu nedenlerle yaşadıkları yerlerden ayrılan vatandaşlara, kendi istekleri doğrultusunda, eski veya yeni yerleşim yerlerinde yaşamlarını sürdürebilecekleri koşullar oluşturulmaya devam edilecektir.
vii) Kırsal alanda dezavantajlı grupların durumunun iyileştirilmesi ve güçlendirilmesi için önlemler alınacaktır.
viii) Kırsal kesimde internet erişimi güçlendirilecek ve bu kesime yönelik hizmetlerin geliştirilmesi ve yararlanıcılara ulaştırılmasında bilgi ve iletişim teknolojileri etkili bir şekilde kullanılacaktır.
E. KAMU HİZMETLERİNDE KALİTE VE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI
1. Politika Oluşturma ve Uygulama Kapasitesinin Artırılması
Kamu yönetimi reform süreci ile kamu idarelerinde stratejik yönetimin gerektirdiği dönüşümün sürdürülmesi, yönetsel kararların stratejik planlara dayanan, orta ve uzun vadeli bakış açısıyla şekillendirilmesi, uygulanacak politikaların maliyeti, etkilediği kesimler ve fırsat maliyeti de göz önüne alınarak, bütçenin, kamu idarelerinin performansını gösterecek bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Kamu idarelerinde daha verimli, etkili ve uygulanabilir stratejik planların hazırlanmasına yönelik çalışmalar yapılacak, katılımcılık mekanizmaları güçlendirilecektir.
ii) Kamu yönetiminde stratejik planlar ve performans programları çerçevesinde ölçme, izleme, değerlendirme süreçleri geliştirilecektir.
iii) Kamu idarelerinde mevcut idari ve beşeri kapasite, nitelik ve nicelik olarak stratejik yönetim anlayışı doğrultusunda geliştirilecek, yönetim kültürünün yeni yapıya uyarlanmasına dönük programlar düzenlenecektir.
2. Kamu Kesiminde İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi
Kamu kurum ve kuruluşlarında etkili bir insan kaynağı planlamasının yapılması, hizmet gereklerine uygun sayı ve nitelikte personel istihdamının sağlanması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Kamu personeli bilgi sisteminin oluşturulmasına yönelik çalışmalar hızlandırılacaktır.
ii) Kamu personel sisteminin iyileştirilmesi amacıyla hukuki ve kurumsal düzenlemeler yapılacaktır.
3. e-Devlet Uygulamalarının Yaygınlaştırılması
Vatandaş ve iş dünyasının gereksinimleri doğrultusunda çeşitli kanallardan bütünleşik hizmet sunumunun sağlanacağı bir e-devlet yapısının oluşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) e-Devlet proje ve uygulamaları bütüncül ve bilgi paylaşımını esas alan bir anlayışla koordine edilecektir.
ii) e-Devlet uygulamalarının hayata geçirilmesi için gerekli temel bilgi sistemleri ile ortak altyapı ve hizmetler geliştirilecektir.
iii) Kamu hizmetlerinin elektronik ortama taşınmasında iş süreçleri; idari ve mali yüklerin azaltılması, mükerrerliklerin giderilmesi ve birlikte çalışabilirliğin sağlanması yönünde iyileştirilecektir.
iv) e-Devlet uygulamalarında kullanıcı odaklılık, kullanıcı memnuniyeti, kişisel bilgi mahremiyeti, bilgi güvenliği, katılımcılık ve şeffaflık gözetilecektir.
4. Adalet Sisteminin İyileştirilmesi
Hukukun üstünlüğü ve hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde adalet hizmetlerinin daha adil, hızlı, güvenli ve isabetli şekilde sunulması; yargılamanın işleyişinde ve temel unsurlarında hizmet kalitesini artırıcı çabaların sürdürülmesi; ekonomik ve sosyal düzenin korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesinde hukuk kurallarının araç olarak kullanılması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Adalet hizmetlerinde, AB uygulamaları da dikkate alınarak, hukuki ve kurumsal düzenlemeler yapılacak, beşeri ve fiziki altyapı geliştirilecektir.
ii) Yargı Reformu Stratejisi ve Eylem Planı güncellenecek, bu çerçevede gerekli yasal ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir.
5. Güvenlik Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi
Bireyin, kurumların ve mülkiyet haklarının gözetildiği, özgürlük için güvenlik yaklaşımıyla toplum destekli bir asayiş hizmetinin sunumu temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Suçun oluşmadan önlenebilmesi amacıyla önleyici kolluk ve istihbarat hizmetlerine önem verilmesi, delilden sanığa ulaşılması yaklaşımı kapsamında kriminal altyapının modernleştirilmesi ve Acil Çağrı Sisteminin (112) ülke geneline yaygınlaştırılması çalışmalarına devam edilecektir.
ii) Başta terör ve terörizmin finansmanı olmak üzere organize suçlar ile mali ve bilişim suçlarıyla mücadele kapsamında ihtiyaç duyulan hukuki, kurumsal ve teknolojik altyapının tesisi çalışmaları sürdürülecektir.
iii) Yasa dışı göç ve iltica hareketleri, insan ticareti ve kaçakçılığı, uyuşturucu madde ticareti ve kullanımıyla etkili bir şekilde mücadele için gerekli olan hukuki, kurumsal ve teknolojik altyapının güçlendirilmesi çalışmaları sürdürülecek, sınır güvenliğinin yeniden yapılandırılması çalışmalarına devam edilecektir.
6. Doğal Afetler
Afet yönetiminin merkezi ve yerel düzeyde, yeterli, etkin ve bütüncül bir kapsamda yürütülmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Ulusal Afet Yönetimi Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanacaktır.
ii) Ülke genelinde doğal afet riski taşıyan yerleşim yerleri afet risk düzeyine göre önceliklendirilecek, riskin planlı bir şekilde azaltılmasına yönelik teknik ve mali çalışmalar sonuçlandırılacak, halkın bilinçlendirilmesine yönelik faaliyetler yürütülecektir.
iii) Afet sigorta sistemi, tüm afet türleri ve ülkenin tamamını kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacak, gerekli yasal düzenlemeler tamamlanacaktır.
iv) Güçlendirme ve dönüşüm ihtiyacı olan yerleşim yerleri ve kamu binaları için programlar geliştirilecektir.
Ek Tablo 1: Temel Ekonomik Büyüklükler
2011
2012
2013
2014
BÜYÜME VE İSTİHDAM
GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla)
1.281
1.426
1.572
1.733
GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla)
766
822
888
952
Kişi Başına Milli Gelir (GSYH, Dolar)
10.363
10.973
11.716
12.412
GSYH Büyümesi (1)
7,5
4,0
5,0
5,0
Toplam Tüketim (1)
6,2
3,0
3,5
3,4
Kamu
6,5
3,1
3,4
2,2
Özel
6,1
3,0
3,5
3,5
Toplam Sabit Sermaye Yatırımı (1)
19,3
6,2
8,8
8,5
Kamu
7,7
-0,6
7,7
3,8
Özel
22,3
7,7
9,0
9,4
Toplam Nihai Yurtiçi Talep (1)
9,3
3,9
4,9
4,8
Toplam Yurtiçi Talep (1)
9,4
3,9
4,8
4,7
Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi)
73.950
74.885
75.811
76.707
İşgücüne Katılma Oranı (%)
49,9
49,7
49,7
49,7
İstihdam Düzeyi (Bin Kişi)
23.925
24.257
24.752
25.264
İstihdam Oranı (%)
44,7
44,5
44,6
44,8
İşsizlik Oranı (%)
10,5
10,4
10,2
9,9
DIŞ TİCARET
İhracat (FOB) (Milyar Dolar)
134,8
148,5
165,7
185,1
İthalat (CIF) (Milyar Dolar)
236,9
248,7
272,5
295,9
Dış Ticaret Dengesi (Milyar Dolar)
-102,1
-100,2
-106,8
-110,8
İhracat / İthalat (%)
56,9
59,7
60,8
62,6
Dış Ticaret Hacmi / GSYH (%)
48,5
48,3
49,3
50,5
Turizm Gelirleri (Milyar Dolar)
24,0
26,0
29,0
31,0
Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar)
-71,7
-65,4
-67,0
-67,1
Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%)
-9,4
-8,0
-7,5
-7,0
Ham Petrol Fiyatı (Dolar/w) (2)
104,7
97,0
101,5
102,2
Enerji İthalatı (27. Fasıl, Milyar Dolar)
49,6
49,5
53,6
56,8
ENFLASYON
GSYH Deflatörü
8,0
7,0
5,0
5,0
TÜFE Yıl Sonu % Değişme (Tahmin) (3)
7,8
5,2
5,0
5,0
(1) Sabit fiyatlarla yüzde değişimi göstermektedir.
(2) İthal edilen ham petrolün ortalama maliyetini yansıtmakta olup Kalkınma Bakanlığı tarafından tahmin edilmiştir.
(3) 2012 ve 2013 yılı rakamları TCMB Enflasyon Raporu 2011-III’te yer alan tahminlerdir.
Ek Tablo 2: Kamu Finansmanına İlişkin Temel Büyüklükler
(Milyar TL)
2011
2012
2013
2014
Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi
-22,2
-21,1
-21,7
-18,1
Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri
290,9
329,8
359,4
390,5
Merkezi Yönetim Bütçe Harcamaları
313,2
350,9
381,1
408,6
Toplam Kamu Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
15,3
15,8
19,8
26,4
Merkezi Yönetim Bütçesi Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
11,8
14,8
18,2
24,2
Merkezi Yönetim Bütçesi Gelirleri (Program Tanımlı)
282,4
315,4
346,3
377,8
Merkezi Yönetim Bütçesi Faiz Dışı Harcamaları (Program Tanımlı)
270,6
300,6
328,1
353,6
Diğer Kamu Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
3,5
1,0
1,6
2,2
Toplam Kamu Özelleştirme Gelirleri
4,3
12,5
12,6
12,8
(GSYH’ya Oran, %)
2011
2012
2013
2014
Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi
-1,7
-1,5
-1,4
-1,0
Merkezi Yönetim Bütçe Gelirleri
22,7
23,1
22,9
22,5
Merkezi Yönetim Bütçe Harcamaları
24,4
24,6
24,2
23,6
Toplam Kamu Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
1,2
1,1
1,3
1,5
Merkezi Yönetim Bütçesi Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
0,9
1,0
1,2
1,4
Merkezi Yönetim Bütçesi Gelirleri (Program Tanımlı)
22,0
22,1
22,0
21,8
Merkezi Yönetim Bütçesi Faiz Dışı Harcamaları (Program Tanımlı)
21,1
21,1
20,9
20,4
Diğer Kamu Faiz Dışı Fazlası (Program Tanımlı)
0,3
0,1
0,1
0,1
Toplam Kamu Özelleştirme Gelirleri
0,3
0,9
0,8
0,7
Sosyal Güvenlik Primleri Hariç Vergi Yükü (Red ve İadeler Hariç)
20,0
20,0
20,0
19,8
Sosyal Güvenlik Primleri Dahil Vergi Yükü (Red ve İadeler Hariç)
27,3
27,1
27,1
26,9
AB Tanımlı Genel Yönetim Nominal Borç Stoku
39,8
37,0
35,0
32,0
Not: Negatif işaret açığı göstermektedir.
Ek Tablo 3: Kamu Kesimi Borçlanma Gereği (1)
(GSYH’ya Oran, %)
2011
2012
2013
2014
KAMU KESİMİ GENEL DENGESİ (KKGD) (2)
-1,0
-1,1
-0,8
-0,4
Genel Devlet
-1,0
-0,8
-0,8
-0,4
Merkezi Yönetim Bütçesi
-1,7
-1,5
-1,4
-1,0
Mahalli İdareler
0,0
0,0
-0,1
-0,1
Bütçe Dışı Fonlar
0,0
0,0
0,0
0,0
İşsizlik Sigortası Fonu
0,6
0,6
0,7
0,7
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
0,0
0,0
0,0
-0,1
Genel Sağlık Sigortası
0,0
0,0
0,0
0,1
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,1
0,1
0,1
0,1
KİT (Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar dahil)
0,0
-0,3
-0,1
-0,1
FAİZ GİDERLERİ VE ÖZELLEŞTİRME GELİRLERİ HARİÇ KKGD
2,2
1,7
1,9
2,2
Genel Devlet
2,2
1,9
1,9
2,2
Merkezi Yönetim Bütçesi
1,6
2,0
2,0
2,1
Mahalli İdareler
0,1
0,0
-0,2
-0,1
Bütçe Dışı Fonlar
-0,2
-0,7
-0,6
-0,6
İşsizlik Sigortası Fonu
0,6
0,6
0,7
0,7
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
0,0
0,0
0,0
-0,1
Genel Sağlık Sigortası
0,0
0,0
0,0
0,1
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,1
0,1
0,1
0,1
KİT (Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar dahil)
0,0
-0,2
0,0
0,0
(1) Kalkınma Bakanlığının klasik kamu kesimi genel dengesi formatı esas alınmıştır.
(2) Gelir – gider farkını göstermektedir.
Not: Negatif işaret açığı göstermektedir.
Ek Tablo 4: Genel Devlet Borçlanma Gereği (1)
(GSYH’ya Oran, %)
2011
2012
2013
2014
GENEL DEVLET DENGESİ (GDD) (2)
-1,0
-0,8
-0,8
-0,4
Merkezi Yönetim Bütçesi
-0,5
-0,3
0,0
0,1
Mahalli İdareler
-0,2
-0,2
-0,3
-0,1
Bütçe Dışı Fonlar
0,2
0,7
0,6
0,5
İşsizlik Sigortası Fonu
0,7
0,7
0,7
0,7
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
-1,1
-1,8
-1,8
-1,8
Genel Sağlık Sigortası
-0,1
0,0
0,0
0,1
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,2
0,1
0,2
0,1
FAİZ GİDERLERİ VE ÖZELLEŞTİRME GELİRLERİ HARİÇ GDD
2,2
1,9
1,9
2,2
Merkezi Yönetim Bütçesi
2,8
3,2
3,3
3,3
Mahalli İdareler
-0,1
-0,2
-0,3
-0,2
Bütçe Dışı Fonlar
-0,1
-0,1
-0,1
-0,1
İşsizlik Sigortası Fonu
0,7
0,7
0,7
0,7
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
-1,1
-1,8
-1,8
-1,8
Genel Sağlık Sigortası
-0,1
0,0
0,0
0,1
Döner Sermayeli Kuruluşlar
0,2
0,1
0,2
0,1
Genel Devlet Gelirleri
36,4
36,8
36,5
36,1
Özelleştirme Hariç Genel Devlet Gelirleri
36,1
35,9
35,7
35,4
Genel Devlet Harcamaları
37,4
37,6
37,3
36,5
Faiz Giderleri Hariç Genel Devlet Harcamaları
33,9
34,0
33,8
33,2
(1) Kalkınma Bakanlığı tarafından Avrupa Birliğine sunulan Katılım Öncesi Ekonomik Program formatı esas alınmıştır. Bu çerçevede, kamu kaynağının, ilk elde eden kuruluş bütçesinde gelir; nihai olarak harcayan kuruluş bütçesinde gider olarak yazılması durumunda oluşan ve KİT’leri kapsamayan Genel Devlet Dengesinde, toplam denge rakamı klasik tanıma göre değişmemekte, ancak bütçe türleri itibarıyla açık (veya fazla) değişmektedir.
Ekli “Çiftçi Kayıt Sistemine Dahil Olan Çiftçilere Mazot, Kimyevi Gübre ve Toprak Analizi Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Karar”ın yürürlüğe konulması; Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 12/3/2009 tarihli ve 131 sayılı yazısı üzerine, 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 25/3/2009 tarihinde kararlaştırılmıştır.
ÇİFTÇİ KAYIT SİSTEMİNE DAHİL OLAN ÇİFTÇİLERE MAZOT, KİMYEVİ GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEKLEME ÖDEMESİ YAPILMASINA DAİR KARAR
Kapsam
MADDE 1 –
(1) 2009 Yılı Çiftçi Kayıt Sistemine dahil olan çiftçilere alan bazlı olarak mazot, kimyevi gübre ve toprak analizi destekleme ödemesi yapılır.
(2) Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenecek büyüklükteki, Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı, her bir tarım arazisinin kimyevi gübre destekleme ödemesinden yararlanabilmesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yetkilendirilmiş laboratuvarlarda toprak analizi yaptırılması zorunludur, belirlenecek büyüklüğün altındaki tarım arazileri için toprak analizi şartı aranmaz.
Ödeme miktarı
MADDE 2 –
(1) Mazot ve kimyevi gübre destekleme ödemesi için birim ödeme miktarı Tarımsal Destekleme ve Yönlendirme Kurulunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Toprak analizi yaptıran çiftçilere dekar başına 2,5 TL destek ödemesi yapılır.
Uygulama esasları
MADDE 3 –
(1) 2010 yılı ödemeleri için 2009 yılında alınacak olan çiftçi müracaatlarına yönelik usul ve esaslar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak uygulama tebliğleri ile belirlenir.
Ekli “Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Karar”ın yürürlüğe konulması; Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 13/3/2009 tarihli ve 139 sayılı yazısı üzerine, 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 25/3/2009 tarihinde kararlaştırılmıştır.
HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KARAR
Kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu karar 2009 yılında uygulanacak olan hayvancılığın desteklenmesi ile ilgili hususları kapsar.
Destekleme konuları
MADDE 2 –
(1) Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği çerçevesinde Hayvan Kayıt Sistemine (Türkvet) ve Soykütüğü – Önsoykütüğü Sistemi veri tabanına (e-Islah) kayıtlı, kültür ırkı veya kültür ırkı melezi en az beş baş anaç sığıra sahip, bu Kararın 3 üncü maddesinde belirtilen ve ulusal düzeyde üst örgütlenmesini tamamlamış bir hayvancılık örgütüne üye olan yetiştiriciler ile Hayvan Kayıt Sistemine kayıtlı dişi mandaya sahip olan yetiştiricilere, anaç sığır için soykütüğüne kayıtlı olanlara farklı olmak üzere hayvan başına ödeme yapılır. Anaç sığır başına ödeme birim miktarları, 200 başa kadar tam olarak, 200 baş ile 500 baş arası için %50’si, 500 baş ve üzeri için ise %25’ine karşılık gelen tutarın ödenmesi suretiyle uygulanır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulmuş hayvancılık faaliyeti yürüten tarımsal amaçlı kooperatifler tek işletme kabul edilir.
(2) Soykütüğü – Önsoykütüğü Sistemi veri tabanına kayıtlı anadan suni tohumlama sonucu doğan tüm buzağılar için dişilerine Brucellosis S- 19 aşısı yaptırmak şartıyla yetiştiricilere buzağı başına ödeme yapılır.
(3) Damızlık koyun-keçi yetiştiriciliği yapan, Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliklerine üye ve hayvanları kayıt altına alınmış yetiştiricilere damızlık anaç hayvan başına ödeme yapılır.
(4) Tiftik keçisi yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi ve tiftik üretiminin artırılması için üretmiş oldukları tiftiği, Tiftik ve Yapağı Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (Tiftikbirlik)’ne ve/veya kooperatiflerine satan yetiştiricilere tiftiğin kalitesine göre beher kilogram için ödeme yapılır.
(5) Üretmiş olduğu çiğ sütü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığından süt teşvik kod numarası almış, gıda sicili ve çalışma izni olan süt işleme tesislerine satan yetiştiricilere koyun ve keçi sütü için farklı olmak üzere beher litre süt için ödeme yapılır.
(6) İpekböceği yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi ve üretiminin arttırılması için yaş ipekböceği kozası üreticilerine ücretsiz dağıtılacak ipekböceği tohumunu sağlayan Bursa Koza Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (Kozabirlik)’ne tohum bedeli için kutu başına, ürettiği yaş ipekböceği kozasını Kozabirlik’e ve/veya kooperatiflerine satan yetiştiricilere ise kilogram başına ödeme yapılır.
(7) Arı yetiştiriciliği yapan ve bu Kararın 3 üncü maddesinde belirtilen merkez birliği düzeyinde örgütlenmiş yetiştirici birlikleri ve/veya üretici birliklerine üye olan üreticilere, Arıcılık Kayıt Sistemine kayıtlı olma şartı ile kovan başına ödeme yapılır.
(8) Su ürünleri yetiştiriciliği yapan ve bulunduğu yerde kurulmuş ise, bu Kararın 3 üncü maddesinde belirtilen merkez birliği düzeyinde örgütlenmiş birliklere ya da su ürünleri yetiştiriciliği kooperatiflerine üye olan üreticilere, Su Ürünleri Kayıt Sistemine kayıtlı olmak şartıyla ürün için kilogram başına, yavru için ise adet başına ödeme yapılır.
(9) Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı arazileri üzerinde kaliteli kaba yem üretmek amacıyla yem bitkileri ekilişi yapan üreticilere, üretim yaptıkları, yapay çayır-mera ve çok yıllık yem bitkisi ekilişlerinde ilk yıl için, tek yıllık yem bitkileri ekilişlerinde ise üretim yaptıkları yıl için, ürünü hasat etmeleri kaydıyla dekar başına ödeme yapılır.
(10) 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu kapsamında belirtilen tazminatlı hastalıklardan birine yakalandığı ilgili mevzuat çerçevesinde tespit edilerek kestirilen, öldürülen ya da ölen hayvanların sahipleri ile ihbarı zorunlu hastalıklardan birine karşı koruma amacıyla hükümet veteriner hekimi ya da Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca görevlendirilen veteriner hekim tarafından yapılan aşı, serum ve ilaç uygulamaları nedeniyle öldükleri otopsi ve laboratuar muayeneleri ile tespit edilen hayvan sahiplerine, miktarı il veya ilçelerde oluşturulacak komisyon tarafından belirlenmek üzere ödeme yapılır.
(11) Afyonkarahisar, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Edirne, Eskişehir, Isparta, İstanbul, İzmir, Kırklareli, Kocaeli, Kütahya, Manisa, Muğla, Sakarya, Tekirdağ, Uşak ve Yalova illerinde faaliyette bulunan Hastalıktan Ari İşletmeler İçin Sağlık Sertifikası’na sahip süt işletmelerinde bulunan tüm sığırlara aşağıda belirtilen miktarda ödeme yapılır. Bu desteklemeden yararlanan işletmelerdeki sığırlar için bu Kararın 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ödemeler yapılmaz.
1
Hastalıktan ari işletmedeki sığır
300 TL/baş
(12) Hayvan hastalıkları ile mücadele kapsamında, Brucellosis S19 genç aşısı ve şap aşısı yapılmış dişi sığırlar ve Brucellosis Rev 1 Genç aşısı yapılmış dişi kuzu ve oğlaklar için yetiştiricilere hayvan başına ödeme yapılır.
(13) Hayvan hastalıkları ile mücadele çerçevesinde, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenen programlı aşılamalar için uygulayıcılara aşağıda belirtilen birim miktarlarda ödeme yapılır.
1
Şap Aşısı (Büyükbaş)
0,75 TL/baş
2
Şap Aşısı (Küçükbaş)
0,50 TL/baş
3
Brucellosis S19 Genç (Büyükbaş)
1,50 TL/baş
4
Brucellosis Rev 1 Genç (Küçükbaş)
0,50 TL/baş
(14) Hayvansal orijinli gıda kontrolünde etkinliğin sağlanması, hayvan hastalıklarıyla mücadele, mezbaha ve denetim hizmetlerinin iyileştirilmesi amacı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının belirlediği işletmelerde veteriner hekim çalıştırılması için, kesilen hayvan başına, aşağıda belirtilen birim miktarlarda ödeme yapılır. Ancak kesim miktarı ne olursa olsun aylık destekleme miktarı 1.000 TL’den az, 3.000 TL’den fazla olamaz.
1
Büyükbaş
l,32 TL/baş
2
Küçükbaş
0,32 TL/baş
3
Devekuşu
1,05 TL/baş
4
Tavşan
0,16 TL/baş
5
Tavuk
2,10 TL/1000 baş
6
Hindi
13,20 TL/1000 baş
7
Çıkma tavuk – Ördek
2,10 TL/500 baş
(15) Tarım Kredi Kooperatifi ile sözleşmeli besicilik yapan ve hayvanlarını Et ve Balık Kurumu kombinalarında veya Et ve Balık Kurumunun anlaşma yaptığı özel kombinalarda kestiren Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Artvin, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Van illerindeki yetiştiricilere 190 kilogram ve üzeri karkas ağırlığına ulaşmış erkek sığır karkas ağırlığının beher kilogramı için aşağıdaki miktarda ödeme yapılır. Ödenecek toplam kırmızı et destekleme primi tutarı yıllık 13.000.000 TL’yi aşamaz.
1
Erkek Sığır Karkası
1,50 TL/Kg
(16) Hayvan genetik kaynaklarının yerinde korunması ve geliştirilmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca uygulanan proje kapsamına alınan yetiştiricilere koruma ve geliştirme sürüleri için büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda farklı olmak üzere hayvan başına, arıcılıkta ise kovan başına ödeme yapılır.
(17) Çiğ sütün değerlendirilmesi amacıyla; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın belirleyeceği dönemlerde Bakanlıkça belirlenecek uygulama ve ödemeye ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde ilgililere ödeme yapılır ve yapılacak ödemenin 2009 yılı toplam tutarı 30.000.000 TL’yi aşamaz.
Kesinti oranı
MADDE 3 –
(1) Yetiştiricilere örgütleri üzerinden yapılacak destekleme ödemelerinde, merkez birliğini kurmuş olan; 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanununa göre kurulmuş yetiştirici birliği ve/veya 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanununa göre kurulmuş üretici birliği ve/veya 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulmuş hayvancılık faaliyeti yürüten tarımsal amaçlı kooperatif üyelerinden, aldıkları desteğin % 0,1’i oranında merkez birliklerine, % 0,1’i oranında da ilgili birlik ve kooperatiflere irat kaydedilmek üzere, “Çiftçi Örgütlerini Güçlendirme” adı altında toplam % 0,2 oranında kesinti yapılır.
Finansman ve ödemeler
MADDE 4 –
(1) Bu Kararın 2 nci maddesinin altıncı, onuncu, onbirinci, onüçüncü, ondördüncü, onbeşinci, onaltıncı ve onyedinci fıkraları uyarınca yapılacak yılı ödemeleri için gerekli kaynak, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının cari yıl bütçesinde hayvancılık desteklemeleri için ayrılan kaynaktan sağlanır. Diğer desteklemeler için birim destek miktarı 2010 yılı bütçesine ilişkin Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Planın yayımlanmasını takiben alınacak Tarımsal Destekleme Yönlendirme Kurulu kararı sonrası ilan edilir ve gerekli kaynak 2010 yılı bütçesinde hayvancılık desteklemeleri için ayrılacak ödenekten sağlanır.
(2) Ödemeler T.C. Ziraat Bankası A.Ş. aracılığı ile yapılır. Bu Kararın uygulanması ile ilgili olarak T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’ye destekleme tutarının % 0,2’si oranında hizmet komisyonu ödenir.
Desteklerden yararlanamayacak olanlar
MADDE 5 –
(1) Bu Karar kapsamındaki desteklemelerden kamu kurum ve kuruluşları ile ortaklıkları yararlanamaz.
Denetim ve cezai hükümler
MADDE 6 –
(1) Destekleme ödemeleri ile ilgili hususlarda denetimi sağlayacak tedbirleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı alır.
(2) Haksız ödendiği tespit edilen destekleme ödemeleriyle ilgili alacaklar ödemenin yapıldığı tarih itibarıyla, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgililerden tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairelerine intikal ettirilir.
(3) İdari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç olmak üzere desteklemelerden haksız yere yararlandığı tespit edilen yetiştiricilere 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 23 üncü maddesine göre işlem yapılır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
MADDE 7 –
(1) Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Kararın yürürlüğe konulmasına ilişkin 31/3/2008 tarihli ve 2008/13489 sayılı Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer hükümler
MADDE 8 –
(1) Bu Kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca bu Kararın yayımlandığı tarihten itibaren en geç otuz gün içerisinde çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.
Yürürlük
MADDE 9 –
(1) Bu Karar, 1/1/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 10 –
(1) Bu Karar hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
furkanlardanismanlik.com 