Resmî Gazete Tarihi: 07.04.2012 Resmî Gazete Sayısı: 28257
YERALTI SULARININ KİRLENMEYE VE BOZULMAYA KARŞI KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, iyi durumda olan yeraltı sularının mevcut durumunun korunması, yeraltı sularının kirlenmesinin ve bozulmasının önlenmesi ve bu suların iyileştirilmesi için gerekli esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa konu olan sular dışındaki tüm yeraltı sularını kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Radyoaktif madde içeren suların deşarjını,
b) Başka bir baskı söz konusu olmaksızın sadece doğal jeolojik formasyonlar sebebiyle yeraltı suyunun kalitesini değiştiren durumları,
c) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan şartlar yerine getirilmesine rağmen, yeraltı suyu kütlesindeki kirlenmenin ve bozulmanın, elde olmayan tabiat hadiselerine ve öngörülmeyen kazalara bağlı olduğu durumları,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna, 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa, 4/7/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye, 4/7/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında,
a) Akifer: Yeterli miktarda yeraltı suyu akışına ya da içerdiği yeraltı suyunun kullanılmasına izin veren gözeneklilik ve geçirgenliğe sahip litolojik birimleri,
b) Arıtılmış atık su: Suların çeşitli kullanımlar sonucunda atıksu haline dönüşerek yitirdikleri fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını tekrar kazandırabilmek ve/veya boşaldıkları alıcı ortamın doğal fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerini değiştirmeyecek hale getirebilmek için fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma işlemlerinden birinin veya birkaçının uygulanması sonucu elde edilen suları,
c) Arka plan seviyesi: Bir maddenin, insan faaliyetleri sebebiyle bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuş yeraltı suyu kütlesindeki konsantrasyonu ya da bir göstergenin değerini,
ç) Bakanlık: (Değişik ibare: RG-12/5/2023-32188)Tarım ve Orman Bakanlığını,
d) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
e) Emniyetli yeraltı suyu çekimi: Yeraltı suyu rezervine ve akifer yapısına zarar vermeden alınabilecek su miktarını,
f) Eşik değer: Ek-3’e göre belirlenen yeraltı suyu kalite standardını,
g) (Ek: RG-22/5/2015-29363)(1) İçme – kullanma suyu havzası koruma planı: İçme ve kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan yerüstü ve yeraltı suları havzalarının korunması, kirlenmesinin önlenmesi kirlenmiş ise iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımının sağlanması maksadıyla yapılan ve o havzaya özel hükümleri tanımlayan planı,
ğ) İlk gözlem değeri: Bu Yönetmeliğe uygun olarak yeraltı suyu izleme programının başlatıldığı andaki ilk ölçüm değerini,
h) İyi kimyasal durum: Ek-1’in Tablo 1’inde belirlenen şartları sağlayan yeraltı suyu kütlesinin durumunu,
ı) İyi yeraltı suyu durumu: Bir yeraltı suyu kütlesinin miktar ve kimyasal açıdan değerlendirilmesi sonucunda miktar açısından yeterli ve kimyasal açıdan iyi olduğu durumu,
i) İyileştirmeye başlama noktası: Önemli ve sürekli artan kimyasal bozulmanın durdurularak azalma eğilimine girilmesi için genellikle eşik değerin % 75’i olarak kabul edilen ve gerekli tedbirlerin uygulanmaya başlanması kararının verilmesi gereken değeri,
j) Kirlilik: İnsan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan, insan sağlığına ve her türlü ekosisteme zarar verebilecek maddelerin ya da ısının hava, su ya da toprağa, doğrudan veya dolaylı olarak verilmesi sonucu ortaya çıkan durumu,
k) Kirletici: Kirlenmeye sebep olan herhangi bir maddeyi, özellikle Ek-2, Ek-3 ve Ek-9’da yer alan maddeleri,
l) Miktar durumu: Doğrudan veya dolaylı çekimler sebebiyle etkilenen bir yeraltı suyu kütlesinin miktar açısından etkilenme derecesini,
m) Önemli ve sürekli artan kimyasal bozulma eğilimi: Kirlilik göstergelerinin, kirletici veya kirletici gruplarının konsantrasyonlarının yeraltı suyunda istatistiksel ve çevresel olarak önemli derecede artışı ve bu artışın durdurularak azalma eğilimine geçilmesi, yani kimyasal durumunun iyileştirilmeye başlanması gerektiğinin belirlendiği durumu,
n) (Mülga: RG-22/5/2015-29363)
o) SYGM: Su Yönetimi Genel Müdürlüğünü,
ö) Su durumu: Bir su kütlesinin ekolojik, kimyasal veya nicel durumuna ilişkin su özelliklerini,
p) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Yeraltı suyu (YAS): Yeraltında doygun bölgede bulunan durgun veya hareket halindeki suları,
r) Yeraltı suyuna deşarj: Kirleticilerin insan faaliyetleri sonucu doğrudan ya da dolaylı olarak yeraltı suyuna boşaltımını,
s) Yeraltı suyuna doğrudan deşarj: Kirleticilerin zemin veya zemin altından süzülmeksizin doğrudan yeraltı suyuna boşaltımını,
ş) Yeraltı suyuna dolaylı deşarj: Kirleticilerin zemin veya zemin altından süzülerek yeraltı suyuna boşaltımını,
t) Yeraltı suyu kalite standardı: Ülke genelinde uygulanmak üzere, yeraltı suyunda bulunan bir kirletici veya kirletici grubu konsantrasyonu ya da kirlilik göstergesinin insan sağlığını ve çevreyi korumak için aşmaması gereken ve Ek-2’de belirtilen eşik değeri,
u) Yeraltı suyu kütlesi: Akifer veya akiferler içindeki belirgin miktardaki yeraltı suyunu,
ü) Yeterli miktar durumu: Ek-1’in Tablo 2’sinde belirlenen şartları sağlayan yeraltı suyu kütlesinin durumunu,
v) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Yerüstü suyu: Yeraltı suları haricindeki bütün iç sular, geçiş suları ve kıyı sularını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İlkeler, Yeraltı Suyu Kütlelerinin Karakterizasyonu, İzlenmesi ve Miktar ve Kalitesinin Değerlendirilmesi
İlkeler
MADDE 5 –
(1) Yeraltı sularına kalitesi her ne olursa olsun atık suların doğrudan deşarjı yasaktır.
(2) İçme suyu temini maksadıyla kullanılan ve/veya kullanımı planlanan YAS kütlelerinin kalite durumu 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik eklerinde yer alan parametre listesi ve standartları dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre değerlendirilir. Bu su kütlelerinin koruma alanlarına, arıtılmış olsun ya da olmasın atık suların doğrudan ve/veya dolaylı deşarjı yasaktır.
(3) 26/11/2005 tarihli ve 26005 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliğinin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan maddeleri ihtiva eden atık suların arıtılmış dahi olsa YAS kütlelerine doğrudan ve dolaylı deşarjı yasaktır.
(4) Risk altında olduğu belirlenen veya risk altında olma ihtimali bulunan YAS kütlelerinde yapılan izlemeler sonucunda Ek-2’de yer alan YAS kalite standartlarının ve o kütle için belirlenmiş olan parametrelere ait eşik değerlerin aşılması durumunda arıtılmış dahi olsa atık suların bu su kütlelerine doğrudan ve/veya dolaylı deşarjı yasaktır.
(5) Bunun dışında kalan durumlarda, arıtılmış atık suların YAS kütlelerine dolaylı olarak deşarjına, yeraltı suyunun kullanım maksadı, kalitesi ve verilecek olan arıtılmış suların yeraltı suyuna karışması halinde yeraltı suyunun taşıma kapasitesi de dikkate alınarak yapılacak olan mühendislik çalışmaları sonucunda, 29/4/2009 tarihli ve 27214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından izin verilir. Verilen izinlerin envanteri yılda bir kez SYGM’ye bildirilir.
(6) Yeraltı sularının tarımsal faaliyetler sonucunda kirlenmiş olduğunun tespiti durumunda, 18/2/2004 tarihli ve 25377 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği hükümlerine göre tedbirler alınır ve uygulanır.
Yeraltı suyu kütlelerinin miktar ve kalitesinin değerlendirilmesinde genel hükümler
MADDE 6 –
(1) DSİ tarafından ülke genelindeki bütün YAS kütleleri belirlenir, haritalanır ve bu bilgiler SYGM’ye düzenli olarak gönderilir. Başlangıç karakterizasyonu ve ayrıntılı karakterizasyon, SYGM’nin koordinasyonunda, Ek-4’te yer alan kriterlere göre, ilgili kuruluşların da görüşleri alınarak DSİ tarafından yapılır veya yaptırılır.
(2) Yeraltı suyunda, insan faaliyetleri sonucu oluşan baskılar ve bu baskılardan oluşan etkilerin analizi, SYGM’ce gerekli tüm bilgi, belge ve envanter ilgili kurumlardan sağlanarak hazırlanır/hazırlatılır.
(3) YAS seviyelerindeki değişikliklerin etkilerinin değerlendirilmesi DSİ tarafından yapılır veya yaptırılır ve SYGM’ye yılda bir defa bildirilir.
(4) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) YAS kalitesinde kirlilik etkilerinin değerlendirilmesi SYGM ve DSİ tarafından yapılır veya yaptırılır ve bu değerlendirmeye göre risk altında olan YAS kütleleri SYGM ve DSİ tarafından müştereken belirlenir.
(5) Risk altında olduğu belirlenen YAS kütlelerinin karakterizasyonunun envanteri SYGM tarafından tutulur.
Yeraltı suyu kimyasal durumunun değerlendirilmesi ve eşik değerlerin belirlenmesi için kriterler
MADDE 7 –
(1) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Yeraltı sularının kimyasal durumu, Ek-1’e göre, Ek-2’de yer alan YAS kalite standartları ve Ek-3’e göre belirlenen eşik değerler esas alınarak değerlendirilir.
(2) YAS iyi kimyasal durumunun tanımlanması maksadıyla kullanılacak olan YAS kalite standartları ve eşik değerler, SYGM tarafından belirlenir.
(3) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) İyi kimyasal durumu tanımlayan Ek-1’deki tabloda belirtilen değerlendirme için, Ek-2’de yer alan YAS kalite standartları ve Ek-3’e göre belirlenen eşik değerler kullanılır.
(4) İyi kimyasal durumda olan yeraltı suyuna uygulanabilir eşik değerlerin belirlenmesinde, YAS kütlesinin korunması esas alınır. Eşik değerlerin belirlenmesinde toksikolojik ve eko-toksikolojik maddeler de dikkate alınır.
(5) İnsan sağlığını ve çevreyi korumak maksadıyla, yeni bir kirletici için eşik değer belirlenmesini, mevcut bir eşik değerin değiştirilmesini veya önceden kaldırılan bir eşik değerin tekrar eklenmesini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde, eşik değerler listesi yeniden düzenlenir. YAS kütlesi kirletici veya kirletici grupları ve kirlilik göstergeleri açısından artık risk altında olarak tanımlanmıyorsa, bu parametreler için belirlenmiş eşik değerler, eşik değer listesinden çıkarılabilir.
Yeraltı suyu miktar durumunun değerlendirilmesi için kriterler
MADDE 8 –
(1) YAS kullanımlarında besleme ve çekim dengesinin korunması ve tahsisi yapılan miktardan fazla su kullanılmaması esastır.
(2) YAS tahsisi yapılırken bölgeye veya YAS kütlesine özel hidrojeolojik veriler, su bütçesi hesapları, arazi kullanım durumu, yeraltı suyunun akım yönü, emniyetli çekim miktarı, baskı ve etkiler ve YAS kütlesinin miktar ve kimyasal durumunu etkileyebilecek diğer faktörler dikkate alınır.
(3) İnsani faaliyetlerin yeraltı suları üzerindeki etkilerinin gözden geçirilmesi maksadıyla, DSİ tarafından her bir akiferi temsil edecek sayı ve konumda YAS gözlem kuyusu belirlenerek YAS seviyeleri yeterli sıklıkta izlenir, izleme neticelerine göre risk altında olduğu belirlenen her bir YAS kütlesi için yıllık ortalama çekim miktarı ile ilgili bilgilerin envanteri DSİ tarafından tutulur ve düzenli olarak SYGM’ye bildirilir.
(4) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) YAS çekimlerinin düzenlenmesi, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunun 10 uncu, Geçici 2 nci ve Geçici 3 üncü maddeleri ile 12/10/2013 tarihli ve 28793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliğinin hükümlerine göre yapılır.
Yeraltı sularının izlenmesi
MADDE 9 –
(1) YAS kütle veya kütlelerinin miktar ve kimyasal durumunun izlenmesi, belirlenen YAS kütlelerinin karakterizasyonundan sonra YAS kütlesinin durumu dikkate alınarak DSİ tarafından Ek-5’e uygun olarak gerçekleştirilir.
Yeraltı suyu kimyasal durum değerlendirmesi için metod
MADDE 10 –
(1) İzleme sonuçlarına göre, YAS kimyasal durumu DSİ’nin görüşü alınarak SYGM tarafından Ek-6’ya uygun olarak değerlendirilir ve bir rapor olarak her altı yılda bir güncellenerek yayımlanır. Bu rapor, YAS kütlesinin yeraltı suyu kalite standartlarını, eşik değerleri, izleme sonucuna göre elde edilen değerleri ve bunların yorumunu içerir.
(2) Aşağıdaki durumlarda YAS kütle veya kütlelerinin iyi kimyasal durumda olduğu kabul edilir:
a) 9 uncu maddeye göre yapılan izleme sonuçlarının Ek-1’in Tablo 1 ve 2’sinde yer alan şartları sağlaması,
b) 9 uncu maddeye göre yapılan izleme sonuçlarının Ek-2’deki YAS kalite standartlarını ve Ek-3’e göre belirlenen eşik değerleri aşmaması,
c) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Kirletici konsantrasyonlarının bir veya daha fazla noktada YAS kalite standardını veya eşik değeri aşması durumunda ise;
1) Bu kirletici konsantrasyonlarının Ek-6’ya göre yapılan değerlendirme uyarınca, YAS kütlesinin etkilenen kısmının büyüklüğü dikkate alınarak önemli bir çevresel riske sebep olmadığının SYGM ve DSİ’nin müşterek görüşü ile tespit edilmesi durumunda,
2) Tuz ya da diğer kirletici etkilerini göstermediğine SYGM ve DSİ’nin müşterek görüşü ile karar verilmesi halinde,
3) YAS kütlelerine doğrudan bağımlı olan karasal ekosistemlere önemli bir zarar vermediğine ve yeraltı suları ile ilişkili yerüstü sularının ekolojik ve kimyasal kalitesinde önemli bir bozulmaya sebep olmadığına SYGM ve DSİ’nin müşterek görüşü ile karar verilmesi durumunda,
4) Söz konusu kirliliğin insani maksatlı kullanımları önemli ölçüde olumsuz olarak etkilememesi halinde,
YAS kütle veya kütlelerinin iyi kimyasal durumda olduğu kabul edilir.
(3) Kirletici konsantrasyonlarının bir veya daha fazla noktada YAS kalite standardını veya eşik değeri aşmasına rağmen bir YAS kütlesi bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendine göre iyi kimyasal durumda olarak sınıflandırılmış ise, izleme noktalarının temsil ettiği veya YAS kalite standartları ya da eşik değerlerin aşıldığı durumlarda YAS kütlesini korumak için 12 nci maddede yer alan tedbirler alınır.
Yeraltı suyunun artan kimyasal durum bozulmasının ve iyileştirmeye başlama noktasının tespit edilmesi
MADDE 11 –
(1) Yeraltı suyunun kimyasal kalitesinin iyileştirilmesine başlayabilmek için, risk altında olan YAS kütle veya kütlelerinde bulunan kirletici ve kirletici grubu konsantrasyonlarında veya kirlilik göstergelerinde önemli ve sürekli artan eğilimlerin tespiti 9 uncu maddeye göre gerçekleştirilen izleme programı sonuçları esas alınarak, Ek-7’ye göre, SYGM tarafından belirlenir.
(2) Ek-2’de belirtilen YAS kalite standartları ve Ek-3’e uygun belirlenen eşik değerler dikkate alınarak iyileştirmeye başlama noktası SYGM tarafından Ek-8’e göre tayin edilir.
(3) Noktasal kaynaklar ve kirlenmiş alanlar sebebiyle oluşan kirlilik dağılımlarının iyi YAS durumuna ulaşılmasını tehdit etmesi halinde, kirliliğin mevcut dağılımlarının olası etkileri değerlendirilir. Bu değerlendirme neticesinde, ihtiyaç duyulan yerlerde, o YAS kütlesinde tanımlanan kirleticiler için Bakanlık tarafından kirlenmiş alanlardan gelen yayılımın artmadığının, YAS kütle ve kütle gruplarının kimyasal durumunu bozmadığının, insan sağlığı ve çevre için risk oluşturmadığının doğrulanması maksadıyla ilave eğilim değerlendirmesi yapılır. Bu değerlendirme yapılırken, 8/6/2010 tarihli ve 27605 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelikte yer alan hususlar dikkate alınır.
(4) Kirliliğin azaltılması ve yeraltı suyunun kirlenmesinin önlenmesi için, karasal ve su ekosistemlerine, insan sağlığına veya suyun mevcut ya da potansiyel kullanımına önemli derecede zarar verme riski barındıran eğilimler, 12 nci maddede belirtilen program çerçevesinde alınacak olan tedbirlerle geri döndürülür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tedbirler Programı ve Yeraltı Suyu Koruma Alanları
Tedbirler programı
MADDE 12 –
(1) SYGM koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile, YAS kirliliğinin önlenmesi için yapılan izleme programı neticesinde elde edilen sonuçlar dikkate alınarak bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen temel tedbirleri de içeren bir Tedbirler Programı hazırlanır.
(2) Temel tedbirler, yeraltı sularının miktarının ve kimyasal kalite durumunun korunması, kirliliğinin önlenmesi için bütün YAS kütlelerinde uyulması gereken asgari şartları tarif eder. Bu tedbirler şunlardır;
a) Yeraltı suyunda kirlenmeyi azaltmak ve yeraltı suyunun kimyasal açıdan bozulmasını önlemek için su kalitesine, insan sağlığına, karasal ve su ekosistemlerinin kalitesine zarar verme riski olan faaliyetlere izin verilmez, 5 inci maddede belirtilen yasaklar ve düzenlemeler uygulanır.
b) YAS kimyasal durumunda olumsuz bir etkiye yol açan noktasal ve yayılı kaynaklardan gelen kirliliğin önlenmesi maksadıyla kirletici girdileri dikkate alınarak teknik olarak mümkün olan tedbirler alınır.
c) YAS kalite hedeflerinin sağlanması maksadıyla, sürdürülebilir YAS kullanımının sağlanması ile ilgili tedbirlerin belirlenmesinde, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun hükümleri ile 20/7/1961 tarihli ve 5/1465 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yeraltı Suları Tüzüğü ve 23/6/1972 tarihli ve 14224 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği hükümleri geçerlidir.
ç) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) İzleme programı çerçevesinde yapılan izlemelere göre iyileştirmeye başlama noktasına yaklaşıldığı tespit edilen izleme noktalarında, bu aşamaya gelinmesinin sebepleri ayrıntılı olarak analiz edilerek kimyasal durum bozulmasına sebep olan maddeler ile ilgili gerekli tedbirler alınır ve bu maddelerin izleme sıklığı arttırılır.
d) Alınan tedbirlere rağmen YAS kütlelerinde eşik değere ulaşılır ise yeraltı suyunun kimyasal durumunun bozulmasına sebep olan faaliyetler tespit edilerek durdurulur ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca işlem yapılır.
e) Yeraltı suyunun kirlenmesine ve kalitesinin bozulmasına yol açtığı tespit edilen kuyu, tünel, galeri gibi yapılar DSİ tarafından kapatılır. Kapatma masrafları yapı sahibinden tahsil edilir.
f) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Kalıcı nitelikteki kirleticilerin yeraltı sularının kalitesini bozacak şekilde yerüstü sularından süzülme yolu ile kuyu ve drenlerden ortaya çıktığı veya çıkması muhtemel olduğu durumlarda Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan tedbirler uygulanır. Gerektiği durumlarda söz konusu yönetmelikte yer alan deşarj sınır değerlerinde kısıtlamaya gidilir.
g) Atık sularla veya yağmur suları ile taşınarak yeraltı suyuna karışabilecek nitelikteki zararlı maddeler YAS besleme havzası içerisinde zeminde doğrudan depolanamaz.
ğ) Yeraltı sularının kirlenmemesi için tedbir almak maksadıyla her türlü kimyasal madde, proses ve arıtma çamurları ve özel atıklar ve benzeri maddelerin depolama tankları sızdırmasız olarak yapılır.
h) Radyoaktif izleyiciler kullanılması gerektiğinde, su kirlenmesine sebep olmayacak maddeler seçilir.
ı) YAS beslenme sahalarının imar faaliyetlerine açılabilmesi için DSİ’den uygun görüş alınır.
i) Tehlikeli maddelerin kullanıldığı faaliyetler sırasında, kaza ihtimali göz önüne alınarak, YAS kirlenmesine engel olacak tedbirler alınır.
j) (Değişik: RG-12/5/2023-32188) Düzenli depolama tesislerinin yer seçiminde, bölgede bulunan yeraltı ve yerüstü su kaynakları ve koruma havzalarının durumu, yeraltı su seviyesi ve YAS akış yönleri dikkate alınır. Yer seçimi yapılırken, düzenli depolama tesislerinin taban kotunun YAS seviyesine kadar inmemesi, yeraltı sularının kirlenmesinin önlenmesi maksadıyla gerekli tüm sızdırmazlık tedbirlerinin alınması esastır. Bu Yönetmelikte yer alan yeraltı sularının korunmasına dair hükümler saklı kalmak üzere, derine enjeksiyon bertaraf yönteminin yeraltı sularına etkisine ilişkin değerlendirmeler, 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna dayanılarak DSİ koordinasyonunda hazırlanacak olan kriter, esas ve prosedürlere göre yapılır.
k) Düzenli depolama tesislerinden kaynaklanan sızıntı sularının yeraltı suyuna sızması ve muhtemel olumsuz etkilerinin önlenmesi için, tesis sahibi tarafından gerekli teknik tedbirler alınır. Düzenli depolama yeri seçiminin ardından, yeraltı suyuna gelecekte olabilecek etkilerin tespiti maksadıyla tesis sahibince, tesis işletmeye alınmadan önce, tesis alanı tabanında yer alan yeraltı suları, sızıntı suyu parametreleri dikkate alınarak izlenir. İzlemeler, tesisin faaliyeti esnasında yılda bir kez olmak üzere tekrarlanır ve tesisin kapatılmasını müteakiben en az beş yıl boyunca da yılda bir kez olmak üzere izleme tekrarlanır. Kirlenme durumunda kirliliğin giderilmesi için çalışmalar tesis sahibince yapılır/yaptırılır, masraflar tesis sahibince karşılanır.
l) Atık sularla sulama yapıldığı takdirde, sulama suyu kalitesi, miktarı ve sulama programı, bu suların yeraltı suyuna sızarak kalıcı bir kirlenmeye yol açma tehlikesini en aza indirecek şekilde düzenlenir.
m) YAS rezervlerini haiz akifer karakterindeki her türlü formasyondan malzeme temini yasaktır. Ancak YAS beslenme havzalarından malzeme alınmasına YAS kütlelerine zarar verilmemesi şartıyla DSİ tarafından izin verilebilir.
n) Kirleticilerin yeraltı suyuna sızmasının önlenmesi maksadıyla aşağıdaki tedbirler alınır:
1) Ek-9’da verilen liste dikkate alınarak belirlenen tehlikeli maddelerin yeraltı suyuna sızmasının önlenmesi için gerekli tedbirler alınır.
2) Ek-9’da verilen listede yer almasına rağmen tehlikeli olarak tanımlanmayan maddeler ve bu ekte yer almayıp Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca mevcut veya potansiyel kirliliğe sebep olabileceği düşünülen diğer kirleticilerin yeraltı suyuna sızmasının ve bu kirleticilerin konsantrasyonlarının yeraltı suyunda bozulmaya ve sürekli artan kirliliğe sebep olmasının önlenmesi maksadıyla gerekli tedbirler alınır.
(3) Denize kıyı bölgelerde, YAS kalitesinin korunması maksadıyla, tuzlu su girişimini önleyecek emniyetli çekim tespitlerinin yapılması gereklidir. Emniyetli çekim değerinin aşılmasına yol açan kuyular izinsiz açılmış ise derhal, DSİ tarafından kapatılır. Ruhsatlı kuyular ise, izin verilen çekim miktarları azaltılır veya tamamen kapatılarak ruhsatları iptal edilir. Bu işlemi yapan gerçek ve tüzel kişilerin eylemi kirletme yasağı kapsamına girer. Kıyı akiferlerinde tuzluluğun gözlemlenmesi ve belirlenmesi, yeraltı suyunun kirlenmesi ve kalitesinin bozulmasının önlenmesi maksadıyla, 9 uncu maddeye göre izleme gerçekleştirilir.
(4) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) İçme suyu olarak kullanılan YAS kütlelerini koruma maksadıyla teşkil edilen koruma alanlarında, YAS kalitesinin korunması ve iyileştirilmesi için 13 üncü maddede yer alan hükümlere göre gerekli tedbirler alınır. Gereklilik halinde içme suyu maksatlı olarak kullanılan yeraltı suları için içme – kullanma suyu havzası koruma planı yapılır ve/veya yaptırılır.
(5) SYGM, bu Yönetmelik kapsamında alınan temel tedbirler dışında yeraltı sularında koruma ya da iyileştirme sağlamak için gerekli gördüğü durumlarda ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini de alarak ek tedbirleri belirler.
(6) Tedbirler programı, temel tedbirlerin yanı sıra YAS kütlelerinin karakterizasyonu, baskı ve etkilerin belirlenmesi ve izleme sonuçlarına göre belirlenmiş özel tedbirleri içerir. Bu program, altı yıllık dönemler için SYGM tarafından hazırlanır ve Bakanlığın koordinasyonunda; miktara ilişkin tedbirler DSİ, kaliteye ilişkin olarak alınan tedbirler niteliğine göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve ilgili diğer kurumlarca uygulanır. Bu dönemlerin ikinci yarısından itibaren tedbirler programı gözden geçirilir ve güncellenir. Güncelleştirilmiş program uyarınca oluşturulan yeni ya da revize edilmiş tedbirlere, bir sonraki 6 yıllık programda işlerlik kazandırılır.
(7) (Değişik paragraf: RG-22/5/2015-29363) Yeraltı suyunun kimyasal durumunda istisnai doğal olaylara ya da kazalara bağlı olarak geçici bir bozulmanın olması durumunda aşağıda belirtilen bütün hususların sağlanması şartıyla bu Yönetmelik şartları ihlal edilmiş sayılmaz:
a) Yeraltı suyunun kimyasal durumunda daha fazla bozulmanın önlenmesi ve kirletici faaliyetlerden henüz etkilenmeyen diğer YAS kütlelerini korunması için gerekli bütün tedbirlerin alınmış olması,
b) Bu gibi istisnai hallerde alınacak tedbirlerin programa dâhil edilmesi ve bu şartlar sona erdiğinde yeraltı suyunun kalitesinin yeniden iyileştirilmesinden taviz verilmemesi,
c) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) İstisnai durumların muhtemel etkilerinin yıllık olarak gözden geçirilmesi ve uygun şartlar oluştuğunda, YAS kalitesinin önceki durumuna döndürülmesi için Bakanlık tarafından belirlenecek bütün tedbirlerin alınması,
(8) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Yeraltı suyunun kalitesinde, jeolojik formasyonun yapısına bağlı olarak bozulma tespit edilmesi halinde bu Yönetmelik ihlal edilmiş sayılmaz.
(9) (Değişik paragraf: RG-22/5/2015-29363) Alınan tedbirlere rağmen, izleme neticelerinin YAS kalite standartlarını ve eşik değerleri sağlayamayacağının anlaşılması halinde SYGM tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak;
a) Muhtemel olumsuzluğun sebepleri araştırılır.
b) İlgili izinler değerlendirilerek uygunluğu gözden geçirilir.
c) İzleme programları gözden geçirilir.
ç) YAS kalite standartlarına ulaşılabilmesi için ilave tedbirler alınır.
Yeraltı suyu koruma alanları
MADDE 13 –
(Değişik: RG-22/5/2015-29363)
(1) İçme ve kullanma suyu olarak YAS temin edilen kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapılarda İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik gereğince izleme yapılır.
(2) DSİ Genel Müdürlüğü, içme ve kullanma suyu temin edilen kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri için koruma alanlarını belirler. Belirlenen bütün koruma alanlarının envanterini tutar ve koruma alanı haritası hazırlar. Koruma alanları envanteri ve haritaları beş yılda bir güncellenir ve SYGM’ye bildirilir.
(3) Mutlak koruma alanı, içme suyu temini yapılan kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri için oluşturulur. Bu koruma alanı, suyun alındığı noktayı korumaya yönelik oluşturulmuş bir alan olup en az elli metre yarıçapında bir alanı ifade eder. Söz konusu alanın yarıçapı yerel şartlar dikkate alınarak DSİ tarafından yüz metreye kadar genişletilebilir. Bu alan içme suyunu kullanan idare veya idareler tarafından kamulaştırılarak emniyete alınır ve tapu kaydına mutlak koruma alanı olarak işlenerek Bakanlığa bildirilir. Bu alanda hiçbir faaliyete izin verilmez. Bu koruma tedbirini uygulayabilmek için bu alanın çevresi suyu kullanan idare tarafından dikenli tel ile çevrilir.
(4) Yıllık ortalama debisi 50 l/sn ve üzerinde olan kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri için mutlak koruma alanına ek olarak birinci ve ikinci derece koruma alanları ilan edilir. Gerekli görülen hallerde 50 l/s debinin altında olan kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri için mutlak koruma alanına ek olarak birinci ve ikinci derece koruma alanları ilan edilebilir.
(5) Toplu içme suyu temini maksadıyla kullanılan kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapıların korunması maksadıyla;
a) Kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapılara elli metreden daha yakın mesafede hiçbir yapıya, katı ve sıvı atık boşaltımına ve geçişe izin verilmez.
b) Bu alanlarda 12 nci maddede belirtilen hususların yanı sıra aşağıdaki bütün tedbirler uygulanır:
1) Mutlak koruma alanı dışında oluşturulan birinci derece koruma alanında yapılaşmaya izin verilmeksizin yalnızca geçiş, rekreasyon gibi maksatlarla kullanımına izin verilebilir.
2) Koruma alanları içinde atık boşaltımını engelleyecek tedbirler alınır.
3) Bu alanlarda YAS kalitesine zarar verme riski olan faaliyetlere izin verilmez.
4) Atık sularla veya yağmur suları ile çözünerek yeraltı suyuna taşınabilecek nitelikteki maddeler YAS besleme havzası içerisinde zeminde doğrudan depolanamaz.
5) Yeraltı sularının içme suyu maksadıyla kullanıldığı alanlarda, kullanılan tarım ilaçlarının doğal şartlarda parçalanabilir ve canlılarda uzun süreli birikim yapmayacak türden olması gerekir. Bunların kullanımı konusunda, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ilgili birimlerinden izin alınır.
6) Fazla veya yanlış gübre kullanılmasına ilişkin denetlemeler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yapılır.
(6) Koruma alanlarında uyulması gereken hususlar tedbirler programında belirtilir.
(7) Koruma çalışmalarına rağmen kirlilik durumunda artışın olması halinde tedbirler programında belirtilen hususlardan daha kısıtlayıcı tedbirler ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak SYGM tarafından belirlenir.
(8) Bu maddenin 2 nci fıkrasında belirtildiği şekilde, DSİ tarafından belirlenen koruma alanlarının sınırları dahilinde suyu kullanan idarece alınan tedbirlere ve yapılan koruma çalışmalarına rağmen, içme ve kullanma suyu temin edilen YAS kütlelerinin kalitesinin yapılan izlemeler neticesinde, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan standartları sağlamadığı veya risk altında olduğunun belirlenmesi halinde Bakanlığın koordinasyonunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce içme – kullanma suyu havzası koruma planı yapılır ve/veya yaptırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Denetim ve İdari Yaptırımlar
Denetim
MADDE 14 –
(1) Bu Yönetmelikte yer alan hükümlerin uygulanıp uygulanmadığını tespit etmek ve yürütülmesini sağlamak için ilgili kanun hükümlerine uygun olarak yeraltı suyunun kalitesinin korunmasına ilişkin denetim yapmak hususunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve miktara ilişkin konularla ilgili olarak denetim yapmak hususunda DSİ yetkilidir.
(2) Oluşturulacak denetim ekipleri, YAS kirliliğinin önlemesi için atık suların yeraltı sularına doğrudan ve dolaylı deşarj edilmesini, arıtılmış atık suların yeraltı sularına doğrudan deşarj edilmesini önlemek, arıtılmış atık suların yeraltı sularına dolaylı deşarj edilmesini kontrol etmek için periyodik denetimlerini gerçekleştirir.
(3) Denetimlerde öncelik içme suyu temin edilen YAS koruma alanlarına verilir.
(4) İzleme programından elde edilen ölçüm değerleriyle gerçekleştirilen YAS kimyasal durum değerlendirmesinde ilk ölçüm değerlerinden daha kötü bir değer elde edildiği takdirde denetim sıklığı arttırılır.
(5) İzleme programından elde edilen ölçüm değerleriyle gerçekleştirilen YAS kimyasal durum değerlendirmesinde iyileştirmeye başlama noktasına doğru önemli ve artan eğilim oluştuğu takdirde, bu olumsuzluğun sebepleri ayrıntılı olarak analiz edilir ve buna sebep olabilecek faaliyetler için denetim sıklığı arttırılır.
İdari Yaptırımlar
MADDE 15 –
(1) Bu Yönetmeliğin hükümlerine aykırı faaliyetlere ilişkin olarak 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuatta yer alan müeyyideler uygulanır.
(2) Bu Yönetmelikte yer alan yükümlülükleri yerine getirmeyenlere; yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ek süre verilmesi ve bu süre sonunda da yükümlülükler yerine getirilmediği takdirde faaliyetlerinin kısmen veya tamamen durdurulması cezası Çevre Kanununun 15 inci maddesinde belirtilen makamlar tarafından, aynı Kanunun 20 nci ve 23 üncü maddelerinde belirtilen idari nitelikteki cezalar ise yetkili merciler tarafından verilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İstisnai durumlar
MADDE 16 –
(1) DSİ, bu Yönetmeliğin kapsamı dışında yer alan aşağıdaki reenjeksiyonlar için izin şartlarını belirler:
a) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Hidrokarbonların aranması ile ilgili faaliyetler neticesinde ortaya çıkan maddelerden başka maddeler içermeyen suların aynı derinlik ve aynı kaynağa olmak şartı ile hidrokarbonların çıkarıldığı jeolojik formasyonlara ya da daimi tabii sebepler neticesinde başka maksatlar için uygun olmayan jeolojik formasyonlara reenjeksiyonu,
b) (Değişik: RG-22/5/2015-29363) Maden ve taş ocaklarında işletme faaliyetleri sırasında pompalama ile uzaklaştırılması gereken yeraltı suyunun, aynı derinlik ve aynı kaynağa olmak şartı ile reenjeksiyonu,
c) Doğal gaz ya da likit petrol gazının (LPG) depolanması gayesiyle, doğal sebepler neticesinde başka maksatlar için uygun olmayan jeolojik formasyonlara enjeksiyonu.
(2) İstisnai durumlar için verilen izinlerin envanteri izin veren idare tarafından tutulur ve SYGM’ye bildirilir.
Yeraltı suyu kütlelerinin belirlenmesi ve karakterizasyonu ile ilgili süreçler
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) YAS kütlelerinin ve hidrojeolojik özelliklerinin belirlenmesi ile karakterizasyonu bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren beş yıl içerisinde tamamlanır.
Yeraltı suyu kütlelerinin izlenmesi ile ilgili süreçler
GEÇİCİ MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak izleme çalışmalarına bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç yıl içerisinde başlanır ve izleme altyapısının oluşturulması bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren beş yıl içerisinde tamamlanır.
Yeraltı suyu kütleleri için eşik değerlerin belirlenmesi ve iyileştirmeye başlama noktasının tanımlanması ile ilgili süreçler
GEÇİCİ MADDE 3 –
(1) Ek-3’te yer alan maddeler için eşik değerlerin belirlenmesi ve gerekli görüldüğü hallerde Ek-9’da yer alan temel kirletici maddelerin ve bu maddeler için eşik değerlerin belirlenmesi ile iyileştirmeye başlama noktasının tanımlanması izleme altyapısının bu Yönetmeliğe uygun hale getirilmesini müteakiben beş yıl içerisinde tamamlanır.
Tedbirler programının oluşturulması ile ilgili süreçler
GEÇİCİ MADDE 4 –
(1) Tedbir programları, eşik değerlerin belirlenmesi, Ek-9’da yer alan temel kirletici maddelerin ve bu maddeler için eşik değerlerin belirlenmesi ve iyileştirmeye başlama noktasının tanımlanmasını müteakiben iki yıl içerisinde hazırlanır.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 17 –
(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 12, 13 ve 22 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 18 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare: RG-12/5/2023-32188)Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
(1) Bu değişiklik ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına (f) bendinden sonra gelmek üzere (g) bendi eklenerek, mevcut bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
7/4/2012
28257
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sebze ve meyve ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını sağlamak, toptancı hallerini modern bir yapıya kavuşturmak, toptancı hali içinde veya dışında işlem gören sebze ve meyvelere ilişkin bilgileri elektronik ortamda tutmak, izlemek ve duyurmak, meslek mensupları ile diğer ilgilileri kayıt altına almak, bunlara yönelik veri tabanı oluşturmak, toptancı halleri arasında ortak bilgi paylaşımını ve iletişimi temin etmek, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerini korumak ve meslek mensuplarının faaliyetlerini düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, toptancı hallerinin kurulması, işletilmesi, taşınması ve kapatılmasını, yönetim ve denetimini, sebze ve meyve ticareti ile iştigal edenlerde aranılacak nitelikleri, bunların çalışmalarını, yapacakları satışları, haklarını ve uymakla yükümlü bulundukları kuralları, bildirim işlemleri ve bildirimcileri, hal rüsumu ve paylaşımını, hal kayıt sistemini, toptancı hal yönetim birimleri ile diğer idarelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile toptancı hallerine ve sebze ve meyve ticaretine ilişkin diğer hususları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3, 5, 9, 12, 15 ve 16 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,
b) Banka: Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapmak üzere Bakanlıkça belirlenen bankayı,
c) Belediye: 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununa tabi belediyeleri,
ç) Belediye toptancı hali: Belediyelerce kurulan toptancı hallerini,
d) Bildirim miktarı: Adet ile yapılan satışlarda 150 adet, bağ ile yapılan satışlarda 50 bağ, kilogram ile yapılan satışlarda 100 kilogramı,
e) Hal rüsumu: Malları satın alanlarca toptan satış bedeli üzerinden toptancı hali bulunan belediye veya işletmelere bu Yönetmeliğe göre ödenen meblağı,
f) İl müdürlüğü: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Ticaret İl Müdürlüğünü,
g) İşyeri: Toptancı hal yönetimince belirlenen ve malların üretici, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarlar tarafından toptancı halinde toptan olarak alım satımının yapıldığı yerleri,
ğ) İlgili birim: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,
h) İlgili Yönetmelik: Kanuna istinaden çıkarılan bu Yönetmelik dışındaki diğer yönetmelikleri,
ı) Kanun: 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,
i) Komisyoncu: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve başkası hesabına komisyon esası üzerinden çalışan meslek mensuplarını,
j) MERSİS: Merkezi Sicil Kayıt Sistemini,
k) Mal: Organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil ticarete konu sebze ve meyveleri,
l) Meslek mensubu: Malların ticaretiyle iştigal eden ilgili meslek odalarına kayıtlı kişileri,
m) Meslek örgütü: Komisyoncu veya tüccarların ayrı ayrı ya da birlikte oluşturduğu, federasyonlara üye derneklerden toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gösteren en fazla üyeye sahip derneği,
n) Özel toptancı hali: Gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan toptancı hallerini,
o) Perakende satış: Tek seferde bildirim miktarının altında yapılan satışı,
ö) Perakendeci: Malları toptan temin ederek doğrudan tüketicilere perakende olarak satan meslek mensuplarını,
p) Sistem: Bakanlık bünyesinde elektronik ortamda kurulan ve internet tabanlı çalışan merkezi hal kayıt sistemini,
s) Toptancı hali: Bu Yönetmelikte belirtilen asgarî koşulları taşıyan projeler çerçevesinde belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan, malların toptan alım ve satımı ile kaydının yapıldığı yerleri,
ş) Tüccar: Malların toptan satışı amacıyla kendi adına ve hesabına çalışan meslek mensuplarını,
t) Tüketim yeri: Malların tüketildiği il, ilçe veya belde belediye sınırı ve mücavir alanlarını,
u) Üretici: Malları üretenleri,
ü) Üretici örgütü: Üreticilerce kurulan ve ilgili Yönetmeliğe göre üretici örgütü belgesi almış olan tüzel kişilikleri,
v) Üretim yeri: Malların üretildiği ya da girdiği gümrük kapısının bulunduğu il, ilçe veya belde belediye sınırı ve mücavir alanlarını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Toptancı Halinin Kurulması, Taşınması ve Kapatılması
Toptancı halinin kurulması ve sınıflandırılması
MADDE 5 – (1) Toptancı halleri, imar planında belirlenmiş alanlarda bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirtilen asgari koşulları taşıyan projeler çerçevesinde belediye sınırı ve mücavir alanları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından kurulur.
(2) Büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları hariç, belediye sınırı ve mücavir alanları içinde birden fazla toptancı hali kurulamaz.
(3) İlgili belediyeden izin almak kaydıyla birinci fıkra hükmüne uygun olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından da toptancı hali kurulabilir.
(4) Büyükşehir belediyeleri sınırları ve mücavir alanları içinde bu Yönetmelik hükümlerine göre belediye toptancı haline bağlı olarak şube niteliğinde faaliyet göstermek üzere ilgili belediyece haller kurulabilir.
(5) Belediyeler, toptancı halleri ile ilgili faaliyette bulunmak üzere kendi aralarında 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahallî İdare Birlikleri Kanunu hükümlerine göre birlik kurabilir. Bu şekilde kurulan toptancı halinin faaliyet alanı, mahalli idare birliğine üye belediyelerin sınırları ve mücavir alanlarıdır.
(6) Toptancı halinin kurulmasına, 10 uncu maddede belirtilen komisyonun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisince karar verilir.
(7) Toptancı halinin kurulmasında, malların arz ve talep derinliğinin bulunması, üretici ve tüketicinin korunması, toptancı hali sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı, üretici yoğunluğu ve tüketici piyasasının büyüklüğü ile çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler dikkate alınır.
(8) İmar planlarında toptancı hal yerlerinin belirlenmesinde, bu Yönetmelikte yer alan hükümler belediyelerce göz önünde bulundurulur.
(9) İmar planlarında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlar başka bir amaçla kullanılamaz ve bu alanların çevresi toptancı halinin faaliyetini engelleyecek veya insan sağlığına zarar verecek şekilde iskâna açılamaz.
(10) Toptancı halinin kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından, sisteme kaydedilmek üzere il müdürlüğüne bildirilir. Sisteme kayıt tarihi, toptancı halinin resmi olarak faaliyete başlama tarihidir.
(11) Belediye toptancı halinin faaliyet alanı, bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarıdır. Özel toptancı hallerinden; bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarında belediye toptancı hali olanların faaliyet alanı kurulu bulunduğu mevki, olmayanların ise bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarıdır.
(12) Toplam işyeri sayısı, 30 ila 100 olan toptancı halleri küçük, 101 ila 250 olan toptancı halleri orta, 251 ve üzeri olan toptancı halleri ise büyük toptancı hali olarak sınıflandırılır.
Toptancı hali kurulacak yerin özellikleri
MADDE 6 – (1) Toptancı hali kurulacak yerlerde aşağıdaki özellikler aranır:
a) Coğrafi konumunun ve ulaşım imkanlarının uygun olması,
b) Yerleşim alanının giriş veya çıkışındaki bir ana karayolu veya suyolu yakınında ya da demiryolu güzergâhında bulunması,
c) Mesken ve işyerleri ile gıda güvenilirliği bakımından risk oluşturan tesis ve benzeri yerlere uzak olması,
ç) Kuru, iyi drene edilmiş ve su baskınlarına maruz kalmayacak yapıda olması,
d) İlgili mevzuata göre toptancı hali kurulmasına engel bir durumunun olmaması.
Hazineye ait taşınmazlarda toptancı hal kurulması
MADDE 7 – (1) İmar planında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlarda bulunan mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar toptancı hali kurulmak üzere; belediyelere bedelsiz olarak, üretici örgütlerine 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yer alan harca esas değeri, diğer gerçek veya tüzel kişilere ise rayiç bedeli üzerinden doğrudan satış yoluyla devredilir.
(2) Birinci fıkraya göre devredilen taşınmazların tapu kütüklerine; devir amacı dışında kullanılması, hukuken geçerli bir mazeret olmaksızın belirlenen sürede tesisin inşaatına başlanılmaması, inşaatın süresinde tamamlanmaması veya inşaat tamamlanmasına rağmen faaliyete geçilmemesi hâllerinde Hazinece geri alınacağına yönelik olarak şerh konulur. Bu şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde, devredilen taşınmazlar Hazinece geri alınır. Bu fıkra uyarınca devredilen taşınmazların devir amacında kullanıldığı, belirlenen sürede tesisin inşaatına başlanıldığı ve tamamlandığının veya faaliyete geçildiğinin belirlenmesi halinde, taşınmazların tapu kütüğünde bulunan şerh ilgili defterdarlık veya mal müdürlüğünün talebi üzerine kaldırılır.
Özel mülkiyete ait taşınmazlarda toptancı hal kurulması
MADDE 8 – (1) İmar planında toptancı hal yeri olarak belirlenmiş alanlarda özel mülkiyete ait arazilerin bulunması halinde, bu araziler toptancı hali kurulmak üzere rızaen satın alma veya kamulaştırma yolu ile iktisap edilir. Bu yerler için kamu yararı kararı ilgili belediye encümeni tarafından verilir.
(2) Kamulaştırma işlemleri, belediyeler tarafından yürütülür. Özel toptancı halleri için yapılan kamulaştırma işlemlerinde kamulaştırma bedeli işletmeci tarafından belediyeye ödenir.
(3) Bu maddeye göre yapılacak kamulaştırma işlemlerinde, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan durumlarda 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uygulanır.
Toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özellikleri
MADDE 9 – (1) Küçük, orta ve büyük toptancı hallerinde;
a) İş yerleri,
b) İdare binası,
c) Fiyat panosu,
ç) Bilgi işlem sistemi,
d) Hoparlör sistemi,
e) Aydınlatma sistemi,
f) Güvenlik kamerası,
g) Giriş-çıkış kontrol kulübesi,
ğ) Ağırlık kontrol ünitesi,
h) Çöp toplama yeri,
ı) Tuvalet,
i) Otopark,
j) Boş ambalaj depolama yeri
bulunması zorunludur.
(2) Orta ve büyük toptancı hallerinde, birinci fıkrada belirtilenlerin yanı sıra laboratuvarlar da oluşturulur. Bu toptancı hallerinde, 11 inci maddede belirtilen toptancı hal projesinde yer alması zorunlu olan soğuk hava deposu ile tasnifleme ve ambalajlama tesislerinin de, işyerlerinde faaliyet gösterenlerin üçte birinin yazılı talebi üzerine oluşturulması zaruridir. Bu fıkrada belirtilen tesislerin toptancı halinde kurulma zorunluluğu, bu tesislere ilişkin hizmetlerin on yedinci fıkra kapsamında alınması durumunda aranmaz.
(3) Toptancı halinde toplam işyeri sayısı otuzdan az olamaz. İşyerlerinin alan büyüklüğü ve kullanımına ilişkin özellikler, mal teşhirini olumsuz etkilemeyecek, alışveriş için yeterli geçiş yolları bırakacak, malların ve boş ambalajların uygun bir şekilde muhafazasını sağlayacak ve toptancı hallerine standart bir görünüm kazandıracak şekilde belediye encümenince belirlenir. İşyerlerinin tavan yüksekliği beş metreden, alan büyüklüğü ise küçük toptancı hallerinde elli metre kare, orta toptancı hallerinde seksen metre kare, büyük toptancı hallerinde yüz yirmi metre kareden az olamaz.
(4) İdare binası, toptancı halinin büyüklüğü ve kapasitesi göz önüne alınarak hal yönetimi, zabıta ve diğer personelin ihtiyacını karşılayabilecek özellikte olur. İdare binası içinde, gerekli donanım ve teçhizata sahip ilk yardım merkezi ve yangın söndürme sistemi ile zabıta bürosu bulunur.
(5) Toptancı haline, meslek mensuplarına ve işlem gören mallara ilişkin bilgilerin tutulmasına, sistem için gerekli olan verilerin sağlanması ve bunların sisteme aktarılmasına imkân sağlayacak yeterli kapasitede bilgi işlem sistemi oluşturulur.
(6) Sebze ve meyve fiyatları ile uygun görülen diğer bilgilerin yayımlanması amacıyla, toptancı hal bünyesindeki bilgi işlem sistemine bağlı dijital fiyat panosu, yeterli sayıda ve kolaylıkla görülebilecek yerlerde kurulur.
(7) Gerekli görülen duyuruların yapılabileceği uygun ve yeterli kapasitedeki hoparlör sistemi ile toptancı halinin yeterli düzeyde aydınlatılmasına imkân sağlayacak aydınlatma sistemi kurulur.
(8) Can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla, toptancı hallerinin kapasitesi göz önünde bulundurularak yeterli sayı ve özellikteki güvenlik kameraları uygun alanlara yerleştirilir.
(9) Toptancı haline gelen araçlar ile halden çıkan araçlarda bulunan mallara ilişkin kontrol ve kayıt işlemlerinin yapılacağı bilgi işlem alt yapısına sahip yeterli sayı ve kapasitede kontrol kulübesi halin giriş ve çıkışlarına konulur. Toptancı halinin etrafı, insan ve mal girişine izin vermeyecek şekilde çevrilir.
(10) Malların ağırlığının tartılabileceği, ilgili mevzuata uygun yeterli sayı ve kapasitede ağırlık kontrol ünitesi toptancı halinin giriş ve çıkışlarına veya uygun görülecek alanlara yerleştirilir.
(11) Toptancı halinde oluşan çöplerin kaldırılıncaya kadar tutulacağı çöp toplama yeri, toptancı halinin uygun bir yerinde oluşturulur. Çöp toplama yerlerinin kapasitesi, toptancı halinin büyüklüğü ve iş hacmine göre belirlenir.
(12) Tuvaletler, toptancı halinin kapasitesi göz önünde bulundurularak ihtiyacı karşılayacak sayıda ve özellikte olur.
(13) Mal getirme, boşaltma ve yükleme işlerinin kolaylıkla yapılabilmesine imkân verecek yeterli alan, yol ve otopark bulunur. Yollar, maksada uygun olarak beton veya asfalt ile kaplanır. Otopark yerinin belirlenmesinde, malların gıda güvenilirliği ve hijyen bakımından olumsuz etkilenmemesi, otopark alan büyüklüğünün belirlenmesinde ise toptancı halinin iş hacmi ile işyeri sahipleri ve çalışanların ihtiyaçları da dikkate alınır.
(14) Boş kap ve ambalajların muhafaza edileceği boş ambalaj depolama yeri, toptancı halinin uygun bir yerinde oluşturulur. Bu yerlerin sayı ve kapasitesi, toptancı halinin büyüklüğü ve iş hacmine göre belirlenir.
(15) Soğuk hava depolarının oda ve depolama kapasiteleri belediye encümenince, laboratuvarlarda yapılacak analizler ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca belirlenir. Soğuk hava depolarının kapasitesi, orta toptancı hallerinde iki bin, büyük toptancı hallerinde ise beş bin metre küpten az olamaz.
(16) Malların ayıklanması, sınıflandırılması, hazırlanması, ambalajlanması, işaretlenmesi ve etiketlenmesine ilişkin iş ve işlemlerin yapıldığı tasnifleme ve ambalajlama tesisleri, uygun kapasitede olur.
(17) Toptancı halinde işlem gören malların analizine, geçici olarak depolanmasına, tasniflenmesine veya ambalajlanmasına ilişkin hizmetler, bu Yönetmelik ve Bakanlık düzenlemelerine aykırı hüküm içermeyecek şekilde yapılacak belirli süreli sözleşme veya protokoller ile toptancı halinin bulunduğu yerdeki gerçek veya tüzel kişiler eliyle yürütülebilir. Gıda güvenilirliği analizi hizmet alımına yönelik sözleşme veya protokollerin, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kamu laboratuvarları veya özel laboratuvarlarla yapılması zorunludur.
(18) Bu maddede belirtilen zorunlu tesisler dışında ihtiyaca göre belirlenecek diğer tesisler, toptancı hal projesinde yer almak kaydıyla belediye ya da hal işletmecisince oluşturulabilir.
Toptancı hali kuruluş komisyonu
MADDE 10 – (1) İmar planlarında toptancı hal yeri olarak belirlenen veya belirlenecek alanın, 5 inci maddenin yedinci fıkrası ile 6 ncı maddeye uygunluğunu değerlendirmek üzere bir komisyon kurulur. Komisyon tarafından hazırlanan rapor, belediye meclisine sunulur.
(2) Başkanlığı, ilgili belediye başkanı ya da görevlendireceği yardımcısı tarafından yürütülen toptancı hali kuruluş komisyonu; belediyenin imar ve denetim ile ilgili müdürlüklerinden görevlendirilecek iki temsilci ile il müdürlüğü, il/ilçe emniyet müdürlüğü, il/ilçe gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğü, il/ilçe sağlık müdürlüğü/ilçe sağlık grup başkanlığı, çevre ve şehircilik il müdürlüğü, ticaret odası/ticaret ve sanayi odası ile ziraat odasınca belirlenecek birer temsilci olmak üzere on üyeden oluşur. Bu komisyonda, varsa ilgili meslek örgütünden de bir temsilciye yer verilir.
(3) Komisyonun, o yerde ilgili kuruluşun bulunmamasından kaynaklanan noksan üyelikleri, sırasıyla ilçe ya da il nezdinde faaliyet gösteren ilgili kuruluşça doldurulur.
Toptancı hal projesi
MADDE 11 – (1) Toptancı hal projesi, toptancı hali kuruluş komisyonu raporu üzerine alınan belediye meclisi kararını takiben bir yıl içinde, 9 uncu maddede belirtilen hizmet tesislerini içerecek şekilde ilgili belediye veya bu Yönetmeliğe göre özel hal kurma izni verilen kişilerce hazırlanır ve belediye encümenince onaylanır.
(2) Toptancı hal projesinin hazırlanmasında; toplam iş yeri sayısının en az yüzde yirmisinin üretici örgütlerine ayrılması ve zorunlu hizmet tesislerinin amaçlarına uygun olarak kullanılmasına imkân sağlayacak şekilde yerleştirilmesi hususuna dikkat edilir.
(3) Toptancı hal projesi, ihtiyaca göre belediye encümeni kararıyla değiştirilebilir. Toptancı hal projesinin değiştirilmesinde, halde faaliyet gösterenlerin hakları göz önünde bulundurulur.
Özel toptancı hal kurucularında aranılacak şartlar
MADDE 12 – (1) Özel toptancı hallerinin tüzel kişilerce kurulması esastır. Tüzel kişi kurucuların aşağıda belirtilen şartları haiz olması gerekir:
a) Anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulması,
b) Ödenmiş sermayesinin küçük ve orta toptancı halleri için en az beş yüz bin, büyük toptancı halleri için ise en az bir milyon Türk Lirası olması,
c) Ana sözleşmesinin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması ve bu sözleşmenin amaç bölümünde toptancı hal kurmak ve işletmek ibaresine yer verilmesi,
ç) Yönetim kurulu üyelerinin yedinci fıkranın (c) bendinde aranılan şartlara sahip olması ve bu kişiler ile şirketin mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmaması,
d) En az iki yüz elli bin Türk Lirası tutarında teminat verilmesi,
e) Vergi mükellefi olması,
f) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(2) Özel toptancı hali kurmak için bir dilekçe ile ilgili belediyeye başvurulur. Dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenir:
a) Ana sözleşmenin onaylı örneği,
b) Birinci fıkrada belirtilen sermayenin ödendiğine dair yeminli mali müşavir raporu,
c) Yönetim Kurulu üyelerinin yedinci fıkranın (c) bendinde aranılan şartlara sahip olduğuna ve bu kişiler ile şirketin mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmadığına ilişkin beyanname,
ç) Birinci fıkraya göre belediye adına ve lehine düzenlenmiş teminatlar ile gayri kabili rücu yetki belgesi,
d) Kayıtlı olunan vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı,
e) Temsile yetkili olanların bu yetkilerini gösterir imza sirküleri,
f) Toptancı hali kurulması ve işletilmesine ilişkin yönetim kurulu kararının onaylı örneği,
g) Bakanlıkça gerekli görülen diğer belgeler.
(3) Belediyeler, ikinci fıkranın (c) bendinde belirtilen adli sicile ilişkin beyanın doğruluğunu ilgili mercilerden teyit eder.
(4) Birinci fıkrada öngörülen teminat, nakit olarak verilebileceği gibi bu tutara eşit olarak banka teminat mektubu, Hazine bonosu, Devlet tahvili, hisse senedi, mali sorumluluk sigortası ve gayrimenkul rehni olarak da verilebilir. Toplam teminat içinde, gayrimenkul rehni oranı yüzde elliden fazla olamaz.
(5) Özel hal işletecekler, teminatlarla birlikte Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesinde temerrüde düşülmesi halinde ilgili belediyeye bu tür teminatı alış ve satış, düzenleme ve transfer konusunda yetki veren bir gayri kabili rücu yetki belgesi de verir.
(6) Teminatların muhafazasında, nakde çevrilmesi ve çözülmesinde, eksik kalan teminatın tamamlanmasında ve yeniden değerleme oranında arttırılmasında, hal işletmeciliği sona erdiğinde teminatın iadesinde ve teminata ilişkin bu maddede düzenlenmeyen diğer hususlarda 31 inci madde hükümleri uygulanır.
(7) Gerçek kişi kurucuların birinci fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen şartların yanı sıra aşağıda belirtilen şartları haiz olması gerekir:
a) Fiil ehliyetine sahip olması,
b) Mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmaması,
c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması.
(8) Gerçek kişiler tarafından yapılacak başvuruda, ikinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (g) bentlerindeki belgelerin yanı sıra vekalet verilmiş ise vekaletname istenir.
(9) Bakanlık, birinci fıkrada öngörülen asgari ödenmiş sermaye ile teminat miktarını yarıya kadar azaltmaya veya arttırmaya yetkilidir.
Özel hal kurma izni
MADDE 13 – (1) Yapılan inceleme sonucunda, 12 nci maddede aranılan şartları taşıdığı anlaşılanlara belediye encümenince özel hal kurma izni verilir. Toptancı hal kuruluşuna ilişkin 11 inci maddeye göre alınan belediye meclisi kararını takip eden bir yıl içinde toptancı hal projesini ilgili belediyeye sunmayan ya da yazılı olarak taahhüt edilen süre içinde toptancı hali kuruluş işlemlerini tamamlamayanların özel hal kurma izni ilgili belediyece iptal edilir.
Toptancı hallerinin işletilmesi ve devri
MADDE 14 – (1) Belediye toptancı halleri belediyeler, özel toptancı halleri ise işletmecileri tarafından işletilir. Belediyeler, kurdukları toptancı hallerinin işletilmesini belediye meclisince belirlenecek süre, bedel ve koşullarda devredebilir. Devir, belediyenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(2) Halin işletilmesini devralacak işletmelerde, 12 nci maddenin birinci fıkrasındaki şartlar aranır ve bu işletmelerden ikinci fıkrasındaki belgeler istenir.
(3) Devir işlemi, belediye ile halin işletilmesini devralacak işletmeler arasında akdedilen ve Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatta yer alan düzenlemelere aykırı hüküm içermeyecek şekilde hazırlanan sözleşmelerle yapılır. Sözleşmeler, yetkili temsilciler tarafından imzalanır.
(4) 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde belirtilen denetim yetkisi münhasıran yetkili belediye personelince kullanılır ve bu yetki hiçbir şekilde gerçek veya tüzel kişilere devredilemez.
(5) Toptancı halinin devri, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından, sisteme kaydedilmek üzere il müdürlüğüne bildirilir.
Toptancı halinin taşınması
MADDE 15 – (1) Şehir içinde kalan, çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan toptancı halleri, belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir.
(2) Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 10 uncu maddede öngörülen komisyona incelettirir.
(3) Toptancı halinin başka bir alana taşınmasında, toptancı hali kuruluşuna ilişkin bu Yönetmelikte belirtilen hükümler uygulanır. Taşınma işlemi tamamlanan toptancı haline ilişkin bilgiler, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından il müdürlüğüne bildirilir.
(4) Toptancı halinin taşınması durumunda kiralama ve satış işlemleri 30 uncu maddede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.
Toptancı halinin faaliyetinin durdurulması ve kapatılması
MADDE 16 – (1) 5 inci maddenin yedinci fıkrası ile 6 ncı maddede öngörülen şartları taşımadığı Bakanlık veya belediyece tespit edilen toptancı halleri belediye meclisinin kararı ile kapatılır. İlgili meslek örgütünün görüşü alınmak kaydıyla, verimli çalışmayan belediye toptancı hallerinin belediye meclisince, özel toptancı hallerinin ise yetkili kişi veya organlarınca kapatılması hususu saklıdır.
(2) 48 inci maddenin altıncı fıkrasına göre verilen idari para cezasına konu eylemin bir takvim yılı içinde tekrarı durumunda, toptancı halinin faaliyetleri aykırılık giderilene kadar Bakanlık tarafından durdurulur. Bakanlık bu yetkisini mahallin mülkî idare amirine devredebilir.
(3) Faaliyeti durdurulan toptancı halleri, yeniden faaliyete başlayıncaya kadar hal statüsünü kaybeder ve bu toptancı halleri ile burada faaliyet gösterenlere ilişkin sistem üzerinden gerekli işlemler yapılır.
(4) Halin kapatılışı, en geç bir ay içinde ilgili belediye tarafından il müdürlüğüne bildirilir. Kapatıldığı bildirilen toptancı halinin kaydı, sistemden silinir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Toptancı Halinin Yönetimi ve Denetim
Belediye toptancı halinin yönetimi
MADDE 17 – (1) Belediye toptancı halleri, belediye teşkilatı bünyesinde norm kadro ilke ve standartlarına uygun olarak kurulan toptancı hal yönetim birimi tarafından yönetilir. Hal yönetim birimi, hal yöneticisi ile mevcut belediye zabıta personeli arasından görevlendirilen hal zabıtası ve diğer personelden oluşur.
Özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı halinin yönetimi
MADDE 18 – (1) Özel toptancı halleri ile işletim yetkisi devredilmiş toptancı halleri işletmecileri tarafından yönetilir ve buralarda hal yöneticisi ve diğer personel işletmeci tarafından istihdam olunur.
Toptancı hal yönetim biriminin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 19 – (1) Toptancı hal yönetim birimince yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Toptancı halini işletmek, halin çalışma dönemi veya günleri ile açılış ve kapanış saatlerini belirlemek,
b) Malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak, alt yapı ve çevre düzenlemelerini yapmak veya yaptırmak,
c) Malların ticaretinin serbest rekabet şartları içinde yapılmasını sağlamak, serbest rekabetin ortadan kaldırılmasına, engellenmesine ve bozulmasına yönelik eylemleri önlemek için gereken tedbirleri almak,
ç) Toptancı halinde can ve mal güvenliğini koruyucu tedbirleri almak, gerektiğinde itfaiye ve kolluk kuvvetlerinden yardım istemek,
d) Haldeki hizmet tesislerinin amaçlarına uygun olarak kullanılmasına yönelik her türlü iş ve işlemleri yürütmek veya yürütülmesini sağlamak,
e) İşyerlerinin kiralanması, satışı ve devrine ilişkin işlemler ile toptancı halindeki diğer yerlere ilişkin işlemleri yürütmek veya yürütülmesini sağlamak, işyeri kiralama veya satın alma talebinde bulunanların beyan ettiği hususların doğruluğunu araştırmak,
f) Teminat işlemlerini yürütmek, teminatlara ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek ve güncellemek, teminattan kesme ve ödemeye ilişkin bildirilen hal hakem heyeti veya mahkeme kararlarını yerine getirmek ya da getirilmesini sağlamak,
g) İşyerleri ile burada faaliyet gösteren üretici, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarlara ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek, kayıtlı bilgileri güncellemek, sisteme kaydedilenlerin her biri için dosya açmak ve ilgili evrakı bu dosyada muhafaza etmek,
ğ) Haldeki diğer yerlerin ve buralarda faaliyet gösterenlerin kayıtlarını tutmak ve güncellemek,
h) Toptancı haline gelen araçlar ile halden çıkan araçlarda bulunan mallara ilişkin kontrol ve kayıt işlemleri ile bu bilgiler doğrultusunda stok kontrolünü yapmak,
ı) Sebze ve meyvenin cins, miktar ve fiyatları ile Bakanlıkça uygun görülen diğer bilgileri elektronik ortamda tutmak, bu bilgilerden istatistikler oluşturarak uygun görülenleri yayımlamak ve ilgili kurum ve kuruluşlarca istenilenleri vermek,
i) Bildirim işlemleri ile hal rüsumuna ilişkin iş ve işlemleri yürütmek, bildirimciler tarafından iletilen analiz sonuçlarını aynı gün içinde sisteme işlemek,
j) Bu Yönetmelik çerçevesinde, gerekli denetimleri yapmak ve mevzuata aykırı eylemleri tespit edilenler hakkında cezai işlem uygulamak veya uygulanmasını sağlamak,
k) Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili idari düzenlemeler yapmak,
l) Toptancı halin faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin her türlü mal ve hizmet satın alım işlemlerini ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütmek veya yürütülmesini sağlamak,
m) Evrak, arşiv, demirbaş ve ayniyatlara ilişkin işlemleri yürütmek, defter ve kayıtları tutmak ve muhafaza etmek, belge ve yazışmaları usulü dairesinde dosyalamak ve saklamak,
n) Personelin özlük işleri ile diğer işlemlerini yürütmek,
o) İşyerleri ve haldeki diğer yerlerde faaliyet gösterenler ile bunların çalıştırdıkları kişilerle ilgili, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu çerçevesinde gerekli işlemleri yapmak,
ö) Toptancı halindeki tahmil, tahliye, hamaliye ve nakliye hizmetlerinin düzenli bir şekilde yapılmasını sağlamak, gerektiğinde bu işler için hizmet satın almak ve bu amaçla sözleşmeler akdetmek,
p) Hal içindeki trafik düzeni ve güvenliğini sağlayıcı tedbirleri almak ve gerekli düzenlemeleri yapmak,
r) Halin bulunduğu yerde, sebze ve meyvelerin fiyatları ile ihracat potansiyelinin sağlıklı olarak belirlenmesi amacıyla ilgili kuruluşlarla bilgi alışverişinde bulunmak ve işbirliği yapmak,
s) Bildirimde bulunmak üzere doğrudan hale başvuranların bildirim işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için gerekli tedbirleri almak,
ş) Bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta öngörülen diğer iş ve işlemleri yerine getirmek.
(2) Belediye ve hal işletmecisince, bu maddede belirtilen görevleri yerine getirmek üzere hal yöneticisine bağlı gerekli hizmet birimleri oluşturulur ve yeterli sayı ve nitelikte personel istihdam edilir.
(3) Bu maddede belirtilen görev ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan bilgi işlem sisteminin kurulmasından ve lüzumlu diğer teknik donanımın sağlanmasından toptancı hali işletmecileri ile belediyeler sorumludur.
(4) Birinci fıkranın (k) bendine göre çıkarılacak idari düzenlemeler, Kanun, bu Yönetmelik ve Bakanlık düzenlemelerine aykırı hükümler ihtiva edemez.
(5) Toptancı hal yönetim birimi, işyerlerinde faaliyet gösteren üreticilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kaydının, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarların ise vergi mükellefiyeti ile kayıt zorunluluğu varsa ilgili meslek kuruluşuna kaydının güncelliğini her yılın Nisan ayında kontrol eder. Bu kontrol işlemi, ilgili kurum veya kuruluşlarla yazışmak suretiyle yapılır.
Hal yöneticisi
MADDE 20 – (1) Hal yöneticisinin aşağıda belirtilen şartları taşıması zorunludur:
a) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak,
c) Askerlikle ilgisi bulunmamak, askerlik çağına gelmemiş bulunmak, askerlik çağına gelinmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut erteletmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak,
ç) Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak,
d) İkinci fıkrada belirtilen eğitim şartına sahip olmak.
(2) İllerdeki toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisinin en az lisans, ilçe veya beldelerdeki toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisinin ise en az lise mezunu olması zorunludur.
(3) Belediye toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisi belediye başkanı, özel veya işletim yetkisi devredilmiş toptancı halinde görev yapacak hal yöneticisi ise belediyenin uygun görüşü üzerine işletmecisi tarafından görevlendirilir veya atanır.
(4) İşlem hacmine göre toptancı halinde yeterli sayıda hal yönetici yardımcısı görevlendirilebilir veya atanabilir. Ancak, şube niteliğinde faaliyet göstermek üzere 5 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre kurulan belediye toptancı hallerinde, halin sevk ve idaresi için bir hal yönetici yardımcısının görevlendirilmesi veya atanması zorunludur. Bu kişilerin görevlendirilmesi veya atanmasında, hal yöneticisine ilişkin bu maddede belirtilen usul ve esaslar uygulanır.
(5) Hal yöneticisi ve yardımcısı, toptancı halinde görev yaptığı sürece belediyenin veya işletmenin diğer işlerinde çalıştırılamaz ve birimlerinde görevlendirilemez.
(6) Herhangi bir nedenle hal yöneticisi makamının boşalması durumunda, yenisi görevlendirilinceye veya atanıncaya kadar, bu makama varsa hal yönetici yardımcısı, yoksa bu görevi yürütebilecek nitelikleri haiz bir personel vekaleten görevlendirilir veya atanır. Ancak vekalet süresi bir yılı geçemez.
(7) Görevlendirilen veya atanan hal yöneticisi, sistem üzerinden yetkilendirilmesi amacıyla üç iş günü içinde il müdürlüğüne bildirilir.
Hal yöneticisinin görev ve yetkileri
MADDE 21 – (1) Hal yöneticisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Toptancı halini sevk ve idare etmek, halde yürütülen faaliyet ve işlemleri denetlemek,
b) Hal yönetim biriminin idari işlerini ve çalışmalarını düzenlemek, koordine etmek ve yönetmek, personelin görev ve yetki dağılımını yapmak,
c) Hal yönetim biriminin faaliyetleri, hesapları ve işlemleri ile personelinin çalışmalarını denetlemek, personele gerekli emir ve talimatları vermek,
ç) Toptancı halinin çalışması, sorunları ve ihtiyaçları hakkında raporlar hazırlamak ve bunları önerileri ile birlikte yönetime sunmak,
d) Toptancı halindeki faaliyetlere ilişkin Bakanlıkça istenecek raporların düzenlenmesini sağlamak,
e) Hal yönetim birimince yapılan işlemlerle ilgili kayıt ve defterlerin tutulmasını, gerekli belgelerin düzenlenmesini ve bunların muhafazasını sağlamak,
f) Personelin beceri ve mesleki bilgi açısından daha iyi yetişmesi amacıyla gerektiğinde eğitim programlarının tertip edilmesini, yurt içi ve dışında düzenlenen kurs, seminer ve toplantılara katılmasını sağlamak,
g) Personelin işe alınması, yükselmesi, ödüllendirilmesi, cezalandırılması ve işine son verilmesi konusunda yönetime önerilerde bulunmak, personelin izinlerini düzenlemek,
ğ) Sistemin kullanılmasına yönelik yetkilendirme işlemlerini yapmak,
h) Bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak.
(2) Hal yöneticisinin görevde bulunamadığı izin, hastalık ve diğer hallerde bu Yönetmelik çerçevesinde hal yöneticisine verilmiş olan görev ve yetkiler, varsa hal yönetici yardımcısı, yoksa hal yöneticisince yetkilendirilen bu görevi yürütebilecek nitelikleri haiz bir personel tarafından yerine getirilir ve kullanılır.
Hal zabıtası
MADDE 22 – (1) Belediye toptancı hallerinde hal yöneticisine bağlı olarak münhasıran toptancı hali ve bu çerçevedeki denetim hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla istihdam edilmek üzere belediye tarafından hal zabıtası görevlendirilmek zorundadır. Bu görevlendirmelerde veya görevlendirmenin iptalinde, hal yöneticisinin olumlu görüşü alınır.
(2) Özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde de, birinci fıkrada belirtilen denetim hizmetlerini yerine getirmek üzere ilgili belediyece toptancı hal zabıtası görevlendirilir.
(3) Belediyece birinci ve ikinci fıkra uyarınca görevlendirilecek zabıta sayısı, küçük toptancı hallerinde üç, orta toptancı hallerinde on beş, büyük toptancı hallerinde ise otuz kişiden az olamaz. Yapılacak görevlendirmelerde, toptancı halinin işlem hacmi de dikkate alınır.
(4) Toptancı halinde görevlendirilecek zabıtaların görev süresi altı aydan az olamaz ve bunlar toptancı halinde görev yaptığı sürece belediyenin diğer işlerinde çalıştırılamaz ve birimlerinde görevlendirilemez.
(5) Toptancı halinin, işyeri sahipleri ve çalışanların güvenliğini sağlamak ve zabıtaya yardımcı olmak üzere 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun hükümlerine göre özel güvenlik hizmeti sağlanabilir. Özel güvenlik hizmetinin sağlanmış olması, üçüncü fıkrada belirtilen asgari sayıdaki zabıtanın görevlendirilme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
(6) Özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde görevlendirilen hal zabıtası, çalışmalarını hal yöneticisi ile koordineli ve işbirliği içinde yürütür.
Denetim
MADDE 23 – (1) Toptancı halleri, hal zabıtaları aracılığıyla bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde toptancı hali içinde gerekli denetim ve uygulamaları yapmakla görevli ve yetkilidir.
(2) Belediyeler, ilgili yönetmelik hükümleri saklı kalmak ve yetki alanları içinde olmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları aracılığıyla denetim yapma yetkisini haizdir. Sınırı ve mücavir alanları içinde toptancı hali bulunmayan belediyeler, bu denetimi belediye zabıtaları aracılığıyla yerine getirir.
(3) Hal zabıtaları ile toptancı halindeki işyeri ve diğer yerlerle sınırlı olmak kaydıyla hal yöneticisince görevlendirilen personel, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına giren hususlarda ilgili kişilerden her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, bunları incelemeye ve örneklerini almaya yetkili olup, ilgililer istenilen bilgi, belge ve defterler ile bunların örneklerini noksansız ve gerçeğe uygun olarak vermek, yazılı ve sözlü bilgi taleplerini karşılamak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(4) Denetim yapmakla görevli, yetkili personelin talebi üzerine, kolluk kuvvetlerince gerekli yardım sağlanır.
(5) Bakanlık ile diğer idarelerin, ilgili mevzuattan kaynaklanan denetim yetkisi saklıdır. Belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler, denetim sonucunda Bakanlıkça verilecek talimatlara uymak zorundadır.
(6) Bakanlık, beşinci fıkrada öngörülen denetimi, doğrudan veya il müdürlüğü eliyle yürütür. Yapılan denetimler sonucunda Kanuna aykırı eylemleri tespit edilenlere yönelik düzenlenen tutanaklar, gereği yapılmak üzere ilgili belediyeye gönderilir. Kanunun 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü mahfuzdur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Defter ve Belgeler
Hal yönetim birimince tutulacak defterler
MADDE 24 – (1) Hal yönetim birimince aşağıda belirtilen defterler tutulur:
a) Teminat Defteri: Toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerden alınan ve kesilen teminatlara ilişkin bilgilerin kaydedildiği defterdir.
b) Gelen ve giden evrak defteri: Gelen ve giden evrakın kaydedildiği defterdir.
(2) Toptancı hal yönetim biriminin diğer mevzuata göre tutmak zorunda olduğu yasal defterlere ilişkin hükümler saklıdır.
(3) Birinci fıkrada belirtilenlerin dışında ihtiyaç duyulacak diğer defterler, hal yönetim birimince tutulabilir. Ancak, tutulması Bakanlıkça gerekli görülecek diğer defterlerin kullanılması zorunludur.
Halde faaliyet gösterenlerce tutulacak defter ve belgeler
MADDE 25 – (1) Toptancı halinde faaliyet gösterenlerce, Bakanlık veya hal yönetim birimince istenilen defter ve belgeler tutulur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen defterler dışında toptancı halinde faaliyet gösteren komisyoncularca cari hesap defteri tutulur. Bu defter; komisyoncuların kendilerine satılmak üzere mal gönderen her üretici için ayrı sayfa açtığı, mal giriş ve satış miktarları ile satış bedellerinin, masraflarının, toplam mal satış bedeli ile üreticiye gönderilen tutar ve gönderilme tarihinin ayrı ayrı kaydedildiği defterdir.
(3) İşyerlerinde faaliyet gösterenlerin diğer mevzuata göre tutmak zorunda oldukları yasal defterlere ilişkin hükümler saklıdır.
(4) Toptancı hal dışında kendi adına ve başkası hesabına faaliyet gösterenlerce, ikinci fıkrada belirtilen cari hesap defterinin tutulması zorunludur.
Defterlerin tutulma şekli, kayıt usulü ve tasdiki
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen defterler, ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur. Bu defterler, elektronik ortamda da tutulabilir. Bu takdirde bunların çıktıları ay sonunda tasdikli müteharrik yapraklar kullanılarak alınır. Defter çıktıları, yıl sonunda ciltlenerek veya dosyalanarak muhafaza olunur.
(2) Defter ve kayıtların, Türkçe olarak tutulması ve mürekkeple veya elektronik cihazlarla yazılması zorunludur. Defter ve kayıtlarda yanlışlık yapılması halinde, düzeltmeler ancak yanlışlığın okunacak şekilde çizilmesi ve üstüne veya yan tarafına doğrusu yazılması suretiyle yapılabilir.
(3) Defterlere geçirilen bir kayıt kazınmak, çizilmek veya silinmek suretiyle okunamaz bir hale getirilemez. Defterlerde, kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan satırlar, çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları koparılamaz. Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz.
(4) Cari hesap defteri noter tarafından, diğer defterler ise hal yönetim birimi tarafından kullanılmaya başlanmadan önce sayfa numaraları verilmek ve kaç sayfadan ibaret olduğu belirtilmek suretiyle onaylanır.
İdari para cezası ve cezalı hal rüsumu tutanağı
MADDE 27 – (1) İdari para cezalarına ilişkin EK-1, cezalı hal rüsumuna ilişkin EK-2’de yer alan tutanaklar, denetim yapmakla görevli yetkili personelce düzenlenir. Bakanlığın kararı üzerine, bu tutanaklar sisteme işlenebilir veya sistem üzerinden anlık olarak düzenlenebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen ceza tutanakları, üç nüsha olarak düzenlenir. Tutanakların bir nüshası ilgiliye verilir, bir nüshası belediye encümenine sunulur, sabit nüshası dip koçan olarak saklanır.
(3) Tutanaklar, otokopili kağıtlara seri itibarıyla matbu cilt ve sıra numarası taşıyacak şekilde bastırılır. Tutanaklar, yetkili personele zimmet karşılığında verilir ve kullanılan ciltlerin dip koçanları teslim alınmadan yeni cilt verilmez.
(4) Tutanaklar üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz. Yanlış tanzim edilen tutanaklar, üzerine gerekli açıklama yapılmak suretiyle iptal edilir ve dip koçanlarıyla birlikte muhafaza edilir.
(5) Özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hal işletmeleri ve bu işletmelerde görevli kişiler, denetim yapamaz ve ceza tutanağı düzenleyemez. 23 üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İşyerlerinin Kiralanması, Satışı ve Devri
Kiralama ve satış
MADDE 28 – (1) Belediye toptancı halindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir. Ancak satılan işyeri sayısı, o haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemez.
(2) Özel toptancı halindeki işyerleri de, kiralama veya satış yoluyla işletilir.
(3) Toptancı halindeki işyerleri, üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccarlara kiralanır ya da satılır. Aynı toptancı halinde/şubesinde bir kişiye doğrudan veya dolaylı olarak en fazla bir işyeri kiralanabilir veya satılabilir. İşyeri, adi şirketlere/ortaklıklara ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiye kiralanamaz veya satılamaz.
(4) Kiralama ve satış, aynı belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan diğer toptancı hallerinde işyeri bulunmayanlara öncelik verilmek suretiyle yapılır.
(5) Toptancı hallerinde bulunan toplam işyeri sayısının en az yüzde yirmisi üretici örgütlerine kiralanmak üzere üretici örgütü yeri olarak ayrılır. Üretici örgütü yerlerinin kiralanmasında toptancı hali ile ilgilendirilen üretici örgütlerine öncelik verilir. Ayrılan işyerlerine yeteri kadar talep bulunmaması veya boşalan işyerlerinin doldurulamaması hâlinde diğer talep sahiplerine kiralama yapılabilir. Ancak, diğer talep sahiplerine yapılacak kiralamanın süresi beş yılı geçemez.
(6) Belediye toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması veya satılması, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kira süresi sona erenler, açılacak kiralama ihalelerine tekrar katılabilir.
(7) Faaliyet gösterdiği belediye toptancı halindeki işyerinin kira süresi sona erenlerle, ihaleye çıkılmaksızın yeniden kira sözleşmesi yapılabilir. Bu şekilde kiralama yapılabilmesi için, bu kişiler hakkında 36 ncı maddenin dokuzuncu veya on birinci fıkralarındaki ya da 37 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendindeki veya 42 nci maddenin altıncı fıkrasındaki hükümlere aykırı hareket etmeleri nedeniyle herhangi bir cezai işlem uygulanmamış olması ve yazılı talepte bulunulması gerekir.
(8) Belediye toptancı halindeki işyerlerinin kira süresi en fazla on yıldır. Bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde ikinci ve izleyen yıllar kira bedelleri, Üretici Fiyatları Endeksi oranında arttırılır.
(9) Bu maddeye göre satılan belediye toptancı halindeki işyerlerinin tapu kütüklerine; Kanunun 11 inci maddesinin altıncı fıkrasındaki eylemlere aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri alınacağına ilişkin olarak şerh konulur ve bu şartların gerçekleşmesi durumunda ilgili taşınmazlar belediye tarafından genel hükümlere göre geri alınır.
(10) Özel toptancı halindeki işyerlerinin kiralanması veya satılması, özel hukuk hükümlerine göre yapılır.
(11) Toptancı hallerinde kiralama veya satış işlemi, taraflar arasında akdedilen ve Kanun ve Kanuna istinaden çıkarılan ikincil düzenlemelere aykırı hüküm içermeyecek şekilde hazırlanan sözleşmelerle yapılır. Sözleşmelerde, özellikle Kanunun 11 inci maddesinin ilgili hükümlerine yer verilir. Sözleşmeler, yetkili temsilciler tarafından imzalanır.
(12) İhaleye çıkılmaksızın yeniden kiralama yapılabilmesi için ilgililerin haklarında uygulanmamış olması gereken yedinci fıkradaki cezai işlemler, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen diğer cezaları da kapsayacak şekilde Bakanlıkça yeniden belirlenebilir.
(13) Bu maddede belediye toptancı hali için öngörülen hükümler, işletim yetkisi devredilmiş toptancı hali hakkında da uygulanır.
İşyerinde faaliyet gösterenlerde aranılacak şartlar
MADDE 29 – (1) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak üreticilerde aşağıda belirtilen şartlar aranır:
a) Sebze veya meyve üreticisi olması,
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olması,
c) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
ç) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması,
e) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(2) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak üretici örgütlerinde aşağıda belirtilen şartlar aranır:
a) Vergi mükellefi olması,
b) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
c) Yönetim kurulu üyelerinin birinci fıkranın (d) bendinde aranılan şartlara sahip olması,
ç) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
d) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(3) Toptancı halinde işyeri kiralanacak veya satılacak komisyoncu ve tüccarlarda aşağıda belirtilen şartlar aranır:
a) Sebze veya meyve toptan ticareti ile iştigal etmesi,
b) İlgili meslek odasına kayıtlı olması,
c) Vergi mükellefi olması,
ç) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmemiş olması,
d) Komisyoncu ve tüccarların gerçek kişi olması halinde bu kişilerin, tüzel kişi olması halinde ise yönetim kurulu üyelerinin birinci fıkranın (d) bendinde aranılan şartlara sahip olması,
e) Belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatı vermesi,
f) İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olması.
(4) İşyeri kiralama veya satın alma talebinde bulunanlar, Ek-3’te yer alan dilekçe ile birlikte ilgili toptancı haline başvurur. Dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenir:
a) T.C. Kimlik numarası beyanı,
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olduğunu gösterir belge/üretici örgütü belgesi/ilgili meslek odasına kayıtlı olduğunu gösterir belge,
c) Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde toptancı halindeki işyerinin kira sözleşmesinin feshine veya satış işleminin iptaline karar verilmediğine ilişkin taahhütname,
ç) Başvuruda bulunanların gerçek kişi olması halinde bu kişilerin, tüzel kişi olması halinde ise yönetim kurulu üyelerinin adli sicil kaydına ilişkin beyanı,
d) 31 inci maddeye göre belediye adına ve lehine düzenlenmiş teminatlar ile gayri kabili rücu yetki belgesi.
(5) Dördüncü fıkrada belirtilenlerin yanı sıra işyeri kiralama veya satın alma talebinde bulunan üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarlardan, kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı istenir.
(6) Dördüncü fıkranın (d) bendinde belirtilen teminat ve gayri kabili rücu yetki belgesi, kiralama veya satışa ilişkin sözleşmenin akdine kadar verilebilir.
Başka bir alana taşınan toptancı hallerinde kiralama ve satış işlemi
MADDE 30 – (1) Toptancı halinin başka bir alana taşınması durumunda, yeni toptancı halindeki işyerlerinin kiralanmasında veya satılmasında, mevcut hak sahiplerine önceki işyerlerine ilişkin özellik ve hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle öncelik verilir.
(2) Birinci fıkraya göre yapılan işlem sonucunda boş kalan işyerlerine ilişkin yapılacak kiralama veya satış işleminde, 28 inci madde hükümleri uygulanır.
Teminat
MADDE 31 – (1) Belediye, özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde faaliyet gösterenler, ticarî güvenin sağlanması ve tarafların haklarının korunması amacıyla bu maddeye göre teminat verir.
(2) Birinci fıkrada öngörülen teminat, nakit olarak verilebileceği gibi bu tutara eşit olarak banka teminat mektubu, Hazine bonosu, Devlet tahvili, hisse senedi, mali sorumluluk sigortası ve gayrimenkul rehni olarak da verilebilir. Teminatlarla birlikte, onuncu ve on üçüncü fıkralarda belirtilen hususlara yönelik olarak ilgili belediyeye bu tür teminatı alış ve satış, düzenleme ve transfer konusunda yetki veren bir gayri kabili rücu yetki belgesi de verilir.
(3) Halde faaliyet gösterenlerden alınacak teminat tutarı, kiracılar için haldeki işyerinin, malikler için ise bulunduğu toptancı halinde kiralama yoluyla işletilen emsal işyerinin bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere her yılın Aralık ayında belediye meclisince belirlenir.
(4) Üretici ve üretici örgütleri, toplam teminatının yüzde yetmiş beşine kadar gayrimenkul rehni ile teminat yükümlülüğünü yerine getirebilir. Diğer satıcılar için ise bu oran azami yüzde elli olarak uygulanır.
(5) Teminatlar, ilgili belediye adına ve lehine düzenlenir. Gayrimenkul teminatlarında, ilgili belediye adına ve lehine birinci dereceden ipotek kurulur. Teminatların doğruluğu ve geçerliliği ilgili belediye tarafından kontrol edilir.
(6) Teminat olarak gösterilen gayrimenkullerin değeri, ilgili belediye tarafından tespit edilir veya ettirilir. Değer tespitine ve ipotek kurulmasına ilişkin tüm masraflar teminat veren tarafından karşılanır.
(7) Banka teminat mektubunun, ülkede faaliyet gösteren bir bankadan alınması, vazgeçilmesi olanaksız ve kesin olması gerekir. Ayrıca, banka teminat mektubu ile diğer teminatlarda asgari bir yıllık geçerlilik süresi aranır.
(8) Teminatlar, ilgili belediye ve teminatı veren tarafından bir tutanağa bağlanır. Teminat tutanağı, iki nüsha olarak düzenlenir ve yetkili temsilciler tarafından imzalanır. Tutanağın bir nüshası ilgiliye verilir, bir nüshası dosyasında muhafaza edilir. İade edilen teminatlarda da aynı usul uygulanır. Teminat tutanağı mahiyetindeki diğer resmi belgeler de bu kapsamda kullanılabilir.
(9) Teminatlar, ilgili belediye bünyesinde ya da bankalarda muhafaza edilir.
(10) Teslim alınan malların cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına ve hijyenik şartlara göre özenle korunmaması veya toptancı halinden satın alınan malların bozuk olması ya da sıhhî olmaması nedeniyle meydana gelen zararlar ile süresi içinde üreticiye ödenmeyen mal bedelleri, ilgililerin talebi üzerine hal hakem heyeti veya mahkeme kararıyla, verilen teminattan kesilerek ödenir. Teminattan karşılanamayan kısım genel hükümlere göre tahsil olunur.
(11) Teminatların muhafazası, nakde çevrilmesi veya zarar görene ödenmesi aşamasında ortaya çıkan tüm masraflar, teminat veren tarafından karşılanır.
(12) Teminat tutarındaki artıştan veya onuncu fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı eksik kalan teminat tutarı, en geç bir ay içinde tamamlattırılır.
(13) Herhangi bir nedenle işyerindeki kiracılık veya mülkiyet hakkı sona erenlere, yerine getirmeleri gereken bir yükümlülüklerinin bulunmadığı tespit edildikten sonra teminatları iade edilir. Teminatlar, her halükarda hakkın sona ermesinden itibaren altı ay geçmedikçe iade edilmez.
(14) Teminatlar amacı dışında kullanılamaz, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve haczedilemez.
İşyerlerinin devri
MADDE 32 – (1) Kiralanan işyerleri, vefat etme veya iş göremeyecek derecede kaza geçirme, hastalık ya da yaşlılık gibi zaruri hallerde kanuni mirasçılara devredilebilir.
(2) Kiracının vefatı halinde devir, vefat tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunulması ve kanuni mirasçıların anlaşmasına bağlıdır. Mirasçıların anlaştığını gösterir noter onaylı belge ile veraset ilamı talep dilekçesine eklenir.
(3) Vefat dışında birinci fıkrada belirtilen diğer durumlarda devir, yazılı talepte bulunulması ve zaruri halin belgelendirilmesine bağlıdır.
(4) Birinci fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı yapılan devir işlemlerinden herhangi bir ücret tahsil edilmez.
(5) 36 ncı maddenin dokuzuncu veya on birinci fıkralarındaki ya da 37 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendindeki veya 42 nci maddenin altıncı fıkrasındaki hükümlere aykırı hareket etmeleri nedeniyle herhangi bir cezai işlem uygulanmamış olan kiracılar, birinci fıkra hükmü dışında işyerlerini başkalarına devredebilir.
(6) Beşinci fıkraya göre işyerlerini devredecekler, devir taleplerini toptancı hal yönetim birimine yazılı olarak bildirir. Devir talebinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu, ilgili meslek örgütünün de görüşü alınarak hal yönetim birimince kontrol edilir. Talebin, belediye ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde belediye encümenince, özel toptancı hallerinde ise hal yöneticisince uygun görülmesi halinde, mevcut kira sözleşmesi aynı şartlar dâhilinde kiracılık hakkını devralacak olanlarla yapılır. Bu şekilde kiracılık hakkını devralanlar, kiracılık hakkını devredenlerle yapılmış olan kira sözleşmesinde belirtilen süreyi tamamlar.
(8) İşyeri malikleri, işyerlerini 29 uncu maddede belirtilen şartları haiz olan gerçek veya tüzel kişilere satış yoluyla devredebilir. Devir talebi, toptancı hal yönetim birimine yazılı olarak bildirilir. Devir talebinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu, ilgili meslek örgütünün de görüşü alınarak hal yönetim birimince kontrol edilir. Talebin, belediye ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerinde belediye encümenince, özel toptancı hallerinde ise hal yöneticisince uygun görülmesi halinde, devir işlemi bu Yönetmelik ve diğer ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.
(9) İşyerlerinin başkalarına devri için ilgililerin haklarında uygulanmamış olması gereken beşinci fıkradaki cezai işlemler, Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen diğer cezaları da kapsayacak şekilde Bakanlıkça yeniden belirlenebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Satış İşlemleri
İşyerlerinin kullanımı
MADDE 33 – (1) İşyerleri, kiracı veya malikleri tarafından kullanılır. İşyerleri kullanılırken aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Hal yönetim birimince özellikleri ve standartları belirlenen işyeri tabelası, işyerinin girişinde herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yere yerleştirilir.
b) İşyerinde, hal yönetim biriminden izin alınmaksızın değişiklikler veya bu yere ilaveler yapılmaz.
c) Atık malzemeler hal yönetim birimince belirlenen şekilde ve alanlarda toplanır ve işyeri temiz tutulur.
ç) İşyeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhiri ve satımı yapılmaz, buralarda mal veya boş kap bulundurulmaz.
d) Hal yönetim birimince belirlenen saatler dışında; mal getirilmez, yükleme ve boşaltma yapılmaz, araç bulundurulmaz.
e) İşyerleri, herhangi bir şekilde başkalarına kullandırılmaz.
Satıcı ve alıcılar
MADDE 34 – (1) Malların toptan satışı; hal içi ve dışında faaliyet gösteren üretici, üretici örgütü, komisyoncu ve tüccarlar tarafından yapılır.
(2) Hiçbir ayrım yapılmaksızın bütün gerçek veya tüzel kişiler, 37 nci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen toptan satış miktarından az olmamak kaydıyla toptancı hallerinden mal satın alabilir.
(3) Üreticiler, toptancı halinde yalnızca kendi ürettikleri sebze ve meyvelerin satışını yapabilir. Beşinci fıkra hükmü saklıdır. Üreticilerin, pazar yerlerinde yapacakları satışlar hakkında ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
(4) Üretici örgütleri, toptancı halinde ortak veya üyelerine ait mallar ile faaliyet merkezinin bulunduğu yerdeki diğer üreticiler ile üretici örgütlerine ait malların alım ve satımını yapabilir. Beşinci fıkra hükmü saklıdır. Üretici örgütlerinin, toptancı hali dışında yapacakları satışlar hakkında ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
(5) Üreticiler ve üretici örgütleri hariç aynı toptancı halindeki diğer satıcılar, kendi aralarında mal alamaz, satamaz veya devredemez.
(6) Komisyoncular, alıcı ve satıcı arasında aracılık etmek, onların haklarını gözetmek, meslekî bilgi ve deneyimlerine dayanarak piyasanın durumu hakkında en doğru bilgileri aktarmak ve piyasanın oluşumuna katkı sağlamakla görevlidir.
(7) Komisyoncular aracılık faaliyetleri sırasında kendi kusurlarından kaynaklanan veya kötü niyete dayanan her türlü eylemlerinden sorumludur. Komisyoncuların sorumluluklarını düzenleyen diğer mevzuat hükümleri saklıdır.
(8) Komisyoncular teslim aldıkları malları cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına, gıda güvenilirliğine ve kalitesine ilişkin şartlara göre özenle korumak ve gerekli bilgileri vermek, kanunî kesintileri satış bedelinden düştükten sonra mal bedelini satış tarihinden itibaren on beş iş günü içinde üreticiye veya üretici örgütüne ödemek zorundadır.
(9) Komisyoncularca, teslim alınan malların satış bedelinden kanuni kesintiler dışında başka bir kesinti yapılamaz.
(10) Komisyoncularca, malın miktarı, satış değeri, komisyon oranı veya ücreti ya da kanunî kesintiler, alıcı ve satıcıya gerçeğe aykırı olarak intikal ettirilemez.
(11) Toptan veya perakende satmak üzere üretici, üretici örgütü, komisyoncu veya tüccardan mal satın alanlar, satın alınan malların alış bedelinden kanuni kesintiler dışında reklâm, stant, zayi ve diğer gerekçelerle herhangi bir kesinti yapamaz.
(12) Toptan veya perakende satmak üzere mal satın alanlar, satın aldığı malların bedelini ilgili mevzuatla öngörülen süre içinde ilgililere ödemek zorundadır.
(13) Mal bedelinin tam ve zamanında üreticiye ve üretici örgütüne ödenmesine ilişkin ispat yükümlülüğü komisyoncu, tüccar, perakendeci ve diğer meslek mensuplarına aittir.
(14) Komisyoncular, kendi adına ve hesabına, üretici, üretici örgütü ve tüccarlar ise kendi adına ve başkası hesabına toptan mal alım ve satımı yapamaz. Aracılık faaliyetine ilişkin beşinci fıkra hükmü saklıdır.
Komisyon oranı
MADDE 35 – (1) Komisyoncuların satış bedeli üzerinden alacakları komisyon oranı, yüzde sekizi aşmamak üzere taraflarca serbestçe tespit edilir. Bakanlık bu oranı yarıya kadar indirmeye yetkilidir.
(2) Fiilen aracılık hizmeti verilmedikçe komisyon ücreti alınamaz.
Malların satışı
MADDE 36 – (1) Malların toptan alım ve satımı, toptancı hallerinde yapılır. İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri saklıdır.
(2) Toptancı haline bildirimde bulunmak kaydıyla;
a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere sanayicilerce satın alınan mallar,
b) İhraç edilmek üzere ihracatçılarca satın alınan mallar,
c) İlgili mevzuatı çerçevesinde ithalatçılarca ithal edilen mallar,
ç) Toptancı hali dışında üretici örgütlerince satılan mallar,
d) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu kapsamında organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürünler,
e) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan ürünler
toptancı hali dışında toptan alınıp satılabilir.
(3) Perakende olarak ya da toptancı halinde toptan olarak satmak veya münhasıran kendi tüketiminde kullanmak üzere fatura veya müstahsil makbuzuyla doğrudan üreticilerden yapılan toptan alımlar, toptancı haline bildirimde bulunmak kaydıyla toptancı hali dışında yapılabilir.
(4) Elektronik ticaret yoluyla yapılan satışlar da birinci fıkra kapsamındadır.
(5) Malların toptan veya perakende satışını yapanlar ile malları taşıyanlar ve depolayanlar, bunların toptancı halinden satın alındığını veya toptancı haline bildirildiğini belgelemek zorundadır.
(6) Toptancı halinden satın alındığı veya toptancı haline bildirildiği belgelenen malların satışı engellenemez ve bunlar toptancı haline girmeye zorlanamaz.
(7) Bu maddeye göre toptancı haline yapılacak bildirim, bu Yönetmelik hükümlerine göre sistem üzerinden yapılır.
(8) Fiyatların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet şartlarına göre oluşması esastır.
(9) Meslek mensupları, serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya üreticilerle ticarî anlaşmalar yapamaz, uyumlu eylemde bulunamaz ve hâkim durumlarını kötüye kullanamaz.
(10) Belediyeler, serbest rekabetin ortadan kaldırılmasına, engellenmesine ve bozulmasına yönelik eylemleri önlemek ve malların toptan ve perakende alım satımına ilişkin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını sağlamak için gereken tedbirleri almakla görevli ve yetkilidir.
(11) Malların toptan veya perakende ticaretinde; piyasada darlık oluşturmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için mallar belirli ellerde toplanamaz, satışından kaçınılamaz, stoklanamaz, yok edilemez, bu amaçla propaganda yapılamaz veya benzeri davranışlarda bulunulamaz.
Malların satışında uyulacak esaslar
MADDE 37 – (1) Malların toptancı hallerinde satışında aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Mallar, gıda güvenilirliğine, kalite ve standardına, teknik ve hijyenik şartlara uygun olarak satışa sunulur.
b) Hileli olarak karışık veya standartlara aykırı mal satılmaz.
c) Aynı kap veya ambalaj içine değişik kalitede ve/veya üzerinde yazılı olan miktardan az mal konulmaz.
ç) Çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapılmaz, alıcıya karşı sözlü veya fiilî kötü muamelede bulunulmaz.
d) İşyerleri veya hal yönetim birimince belirlenen müzayede alanları dışında kalan diğer yerlerde malların satışı yapılmaz.
e) Mallar, satışa arz şekli bölünmeden bulunduğu kasa, çuval, sandık ve benzeri kaplarda satılır.
f) Mal atıkları ayıklanarak satılmaz.
g) Mallara ilişkin gerçeğe aykırı analiz raporu düzenlenemez veya bu raporun düzenlenmesi sağlanamaz.
(2) Birinci fıkranın (a), (b), (c), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen esaslar, toptancı hal dışında yapılan mal satışlarında da uygulanır.
Alım satım işlemlerini düzenleyen sözleşmeler
MADDE 38 – (1) Bakanlık, gerekli görülmesi hâlinde, tarafların haklarının korunması ve yükümlülüklerinin tespit edilmesi, sözleşmelerin tarafların aleyhine dengesizliğe yol açmayacak ve iyi niyet kurallarına uygun düşecek biçimde düzenlenmesinin sağlanması amacıyla, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında yaptığı alım satım işlemlerini düzenleyen sözleşmelerde bulunması gerekli asgarî şartları ve bilgileri belirlemeye yetkilidir.
(2) Alım satım işlemlerini düzenleyen sözleşmelerde, Bakanlıkça belirlenen asgarî şartlara ve bilgilere yer verilir.
Elektronik tartılar
MADDE 39 – (1) Toptancı halinde faaliyet gösterenlerce, 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümlerine göre gerekli muayeneleri yapılmış olan elektronik tartılar kullanılır.
(2) Damgalanmamış, damgası kopmuş, bozulmuş, periyodik muayene zamanında müracaat edilmemiş veya damga süresi geçirilmiş ya da damgaları iptal edilmiş ölçü ve tartı aletleri kullanılamaz.
(3) Tartılar, alıcının satın aldığı malın ağırlığını görmesini sağlayacak şekilde, işyerinin uygun bir yerine konulur.
(4) Ölçü ve tartı aletleri hileli bir şekilde kullanılamaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Sisteme Kayıt, Bildirim ve Hal Rüsumu
Bildirimci ve diğer kişiler ile bunların sisteme kaydı
MADDE 40 – (1) Bildirimciler, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilen sertifikalı ürünler dâhil bildirim miktarı veya üzerindeki sebze ve meyvelerin her ne şekilde olursa olsun alımı, satımı ve devrini yapan gerçek veya tüzel kişilerdir. Bu kişiler şunlardır:
a) Sınaî üretimde kullanmak üzere mal satın alan sanayiciler,
b) İhraç etmek üzere mal satın alan ihracatçılar,
c) İlgili mevzuatı çerçevesinde mal ithal eden ithalatçılar,
ç) Üretici örgütleri,
d) Komisyoncular,
e) Tüccarlar,
f) Üreticiden temin ettiği malları, tüketiciye satan market, manav, pazarcı ve diğer perakendeciler,
g) Üreticiden temin ettiği malları münhasıran kendi tüketiminde kullanan lokanta, otel, yemekhane, hastane ve yurt gibi kuruluşlar.
(2) Bildirimciler, sisteme kaydolmak zorundadır. Birinci fıkrada belirtilen sıfatlardan birden fazlasına sahip olanların kaydında, her bir sıfata ilişkin bilgiler sisteme işlenir. 34 üncü maddenin on dördüncü fıkrası hükmü saklıdır.
(3) Malların depolandığı, işlendiği veya sevk edildiği depo, şube, tesis veya dağıtım merkezleri de sisteme kaydolur.
(4) Kendilerince üretilen henüz satışa konu olmamış malları depolama amacıyla sevk eden ya da toptancı halinde işyeri bulunan üreticiler de sisteme kaydolur. Bildirim miktarının altındaki malları sevk eden üreticiler hakkında bu hüküm uygulanmaz.
(5) Kayıt işlemi, toptancı hallerinde faaliyet gösterenler için toptancı hallerince, toptancı hali dışında faaliyet gösterenler için ise il müdürlüklerince yapılır. Sisteme kaydolmayanlar, bildirimde bulunamaz.
(6) Bildirimciler ile diğer kişilerin kaydı sırasında, EK-4’te yer alan bilgi ve belgeler istenir.
(7) Toptancı hallerinde faaliyet gösterenler dışında, birinci fıkranın; (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilenler kayıtlı olduğu ticaret sicil memurluğu ya da esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu, (ç) bendinde belirtilenler kuruluş merkezinin bulunduğu, (g) bendi ile üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilenler ise kayıtlı olduğu ticaret sicil memurluğu veya esnaf sicil müdürlüğünün bulunduğu ya da faaliyet gösterdiği yerdeki il müdürlüğüne istenilen bilgi ve belgelerle birlikte başvurur. Birden fazla sıfata sahip olanlar, her bir sıfatının kaydı için bu fıkra uyarınca başvuracağı il müdürlüklerinden herhangi birine başvurabilir.
(8) Kayıt başvuruları, gerçek kişilerde kendisi veya vekâlet verdiği kişi tarafından, tüzel kişilerde ise yetkili temsilcisi tarafından yapılır.
(9) Sisteme kaydolanlara, kullanıcı adı ve şifresi verilir.
(10) Sisteme kaydedilen gerçek ve tüzel kişilerin her biri için dosya açılır ve ilgili evrak bu dosyada muhafaza edilir.
(11) Bildirimcilerce güncellenecekler hariç bu kişilere ilişkin sistemde kayıtlı bilgiler, ilgili toptancı hali veya il müdürlüğünce güncellenir.
Bildirim
MADDE 41 – (1) Bildirim; bildirim miktarı veya üzerindeki malların üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce bildirimciler tarafından sisteme yapılan beyan işlemidir.
(2) Bildirim, ithal edilen mallar için malın girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerdeki, diğer mallar için ise malın üretildiği yerdeki toptancı haline doğrudan başvurularak yapılır. Bildirim, sistem internet sayfası üzerinden çevrimiçi veya çağrı merkezi üzerinden telefonla da yapılabilir.
(3) Çevrimiçi veya çağrı merkezi yoluyla yapılan bildirimler, malın üretildiği yerdeki veya malın girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerdeki toptancı haline yapılmış sayılır.
(4) Malların üretildiği veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerde toptancı hali bulunmaması halinde, bildirim işlemi karayolu mesafesi esas alınmak üzere o yere en yakın il, ilçe veya belde merkezindeki belediye toptancı haline yapılır. Denizyoluyla ulaşımın mümkün olduğu yerlerde bildirim yapılacak toptancı halinin belirlenmesinde denizyolu mesafesi de dikkate alınır.
(5) Bildirim işlemi;
a) Toptancı haline doğrudan başvurularak yapılacak bildirimlerde, bildirimcinin veya yetkilendirdiği kişinin beyanına göre toptancı halinde görevli personelce,
b) Sistem internet sayfası üzerinden çevrimiçi yapılacak bildirimlerde, doğrudan bildirimcilerce,
c) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak bildirimlerde ise, bildirimcinin beyanına göre çağrı merkezinde görevli personelce,
sistem üzerinden yapılır.
(6) Bildirim işlemi sırasında, sistem tarafından istenilen bilgiler doldurulur. Bu bilgiler, Bakanlıkça belirlenir.
(7) Bildirim işlemi, sistem tarafından istenilen bilgilerin tamamının doldurulmasıyla tamamlanır. Alıcı ve fiyat gibi hususların belli olmaması nedeniyle tamamlanamayan bildirim işlemi, eksik bu bilgilerin daha sonradan beyan edilmesi ile tekemmül eder. Bildirimi tamamlanmadığı halde satışa sunulan mallar hakkında 47 nci maddeye göre işlem yapılır.
(8) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere bildirimde bulunulan ancak, bu amaçla kullanılmayıp iç piyasada satışa sunulacak olan mallar için, önceki bildirime bağlı olarak satışa sunulmadan önce yeni bir bildirimde bulunulması zorunludur.
(9) Bildirim miktarı veya üzerindeki mallar, üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden her ne sebeple olursa olsun sevkinden önce sisteme bildirilmek zorundadır.
(10) Kendilerince üretilen henüz satışa konu olmamış malları, üretim yaptığı yerdeki toptancı haline veya sınai işletmeye ya da tasnifleme ve ambalajlama tesisine götüren üreticiler hakkında dokuzuncu fıkra hükmü uygulanmaz. Bu mallara ilişkin bildirim, malı teslim veya satın alan kişilerce yapılır.
(11) Üreticiler, organik ve iyi tarım uygulamaları kapsamında üretilenler dâhil sebze ve meyvelerin üretimine ilişkin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere kaydolmak zorundadır. Söz konusu sistemlere kayıtlı olmayan üreticiler tarafından üretilen mallara ilişkin bildirimde bulunulamaz.
(12) Malların, depolarda muhafaza edilebilmesi ya da şube, tesis veya dağıtım merkezi aracılığıyla sevk edilebilmesi, bunların önceden sisteme kaydedilmesi ile mümkündür. Sisteme kaydedilmeyen depo, şube, tesis veya dağıtım merkezine yönelik herhangi bir bildirimde bulunulamaz.
(13) Toptancı hal dışında faaliyet gösteren tüccarlar, toptancı halinde toptan olarak mal satmak üzere bildirimde bulunabilir. Bunlar, Kanunun 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre toptancı hali dışında mal satmak üzere bildirimde bulunamaz.
(14) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş günü içinde ödenmemesi halinde, ödeme yapılana kadar yeni bir bildirimde bulunulmaz.
(15) Çağrı merkezi üzerinden telefonla yapılacak bildirimlerde çağrı merkezi personelince, toptancı haline doğrudan başvurularak yapılacak bildirimlerde ise toptancı halinde görevli personelce bildirim işleminden önce bildirimcilerin kimlik bilgilerine ilişkin gerekli sorgulamalar yapılır.
(16) Bildirim yapıldıktan sonra bu işleme ilişkin oluşan künye numarası ve diğer bilgiler; çevrimiçi yapılan bildirimlerde sistem tarafından, telefonla yapılan bildirimlerde çağrı merkezi personeli tarafından, toptancı haline doğrudan başvurularak yapılan bildirimlerde ise görevli personel tarafından bildirimcilere verilir.
(17) Sistemden kaynaklanan sorunlar nedeniyle bildirim işleminin sistem üzerinden yapılamadığı durumlarda, bildirim işlemi bildirimci veya yetkilendirdiği kişi tarafından EK-5’te yer alan belgenin doldurulması ve ilgili toptancı haline onaylatılması suretiyle gerçekleşir. Onay işleminden önce bildirimcinin veya yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin gerekli sorgulamalar yapılır. Onaylanan belgenin bir nüshası bildirimciye verilir ve diğer nüshası sisteme işlenmek üzere ilgili toptancı halince muhafaza edilir. Bu belge, malın künyesi olarak kullanılabilir.
(18) Bildirim işlemi, lüzumu halinde, bu maddeye göre il müdürlüğünce de yapılabilir.
(19) Ürettikleri malları ilgili idarelerce kendilerine gösterilen alanlarda perakende olarak doğrudan tüketicilere satan üreticiler, sisteme kaydolmaksızın, yıllık satış miktarlarını sisteme işlenmek üzere her yılın Ocak ayında ilgili idareye bildirir.
Künye
MADDE 42 – (1) Bildirim yapıldıktan sonra, sistem tarafından bu işleme ilişkin bir künye oluşturulur. Künye, malın üretim yerini, cinsini, miktarını, hangi üretici/işletmeye ait olduğunu, varsa sertifika bilgilerini ve Bakanlıkça uygun görülen diğer hususları içerir.
(2) Her bir künye için sistem tarafından özgün bir künye numarası üretilir. Bu numara ve Bakanlıkça belirlenecek diğer bilgiler, bildirimde bulunulan mal miktarına göre ilgililer tarafından sistem üzerinden belge veya barkodlu etiket olarak basılır. Bakanlık, barkodlu etiket kullanımını zorunlu kılabilir ve sistem üzerinden basılacak etiket adedini uygulama veya standartları dikkate alarak sınırlandırabilir.
(3) Toptan veya perakende mal satışında, malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bu maddede belirtilen künyenin bulundurulması zorunludur. Bildirim miktarının altındaki mallara ilişkin satışlar ile 41 inci maddenin on dokuzuncu fıkrasına göre üreticiler tarafından yapılan satışlar bu fıkra kapsamı dışındadır.
(4) Künyenin malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bulundurulma zorunluluğu, malların üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden satışa sunulacağı yere sevki aşamasında aranmaz.
(5) Kap veya ambalajlarından çıkarılarak satışa sunulan mallara ilişkin künyeler, herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir şekilde satış alanının uygun bir yerinde bulundurulur.
(6) Künyeler, tahrif veya taklit edilemez, bunlar üzerinde bilerek değişiklik yapılamaz veya üçüncü şahısları yanıltıcı ifadelere yer verilemez.
Bildirimcilerin yükümlülükleri
MADDE 43 – (1) Bildirimcilerin yükümlükleri şunlardır:
a) Sisteme kaydolmak,
b) Bildirim miktarı veya üzerinde alım, satım ve devri yapılan mallara ilişkin bildirimde bulunmak,
c) Bildirime bağlı olarak sistem tarafından gönderilen bilginin doğruluğunu kontrol etmek, eksiklik veya yanlışlıkların derhal düzeltilmesini sağlamak,
ç) Bildirim üzerine tahakkuk eden hal rüsumunu beş iş günü içinde ödemek veya ödenmesini sağlamak,
d) Sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve şifresini mevzuata ve usulüne uygun kullanmak ve muhafaza etmek,
e) Sistemde kayıtlı iletişim bilgilerindeki değişiklikleri derhal, diğer değişiklikleri ise en geç bir ay içinde sisteme işlemek veya toptancı hali ya da il müdürlüğü kanalıyla işlenmesini sağlamak,
f) Mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen diğer işlemleri yapmak.
(2) Sisteme kayıtlı diğer kişiler, birinci fıkranın (a), (d), (e) ve (f) bentlerindeki hükümlerden sorumludur.
Hal rüsumu
MADDE 44 – (1) İlgili mevzuatı çerçevesinde ithal edilen mallar ile fatura veya müstahsil makbuzu ile üreticilerden satın alınan mallardan; toptancı halinde satılanlardan yüzde bir, toptancı hali dışında satılanlardan yüzde iki oranında hal rüsumu alınır.
(2) Bildirimde bulunmak kaydıyla;
a) Sınaî üretimde kullanılmak üzere satın alınan mallardan,
b) İhraç edilmek üzere satın alınan mallardan,
c) 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu kapsamında organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilen ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı ürünlerden,
ç) İyi tarım uygulamaları kapsamında sertifikalandırılan ürünlerden,
d) Üreticilerce perakende olarak doğrudan tüketicilere satılan mallardan,
e) Üretici örgütlerince toptancı hali içinde ve dışında satılan mallardan,
hal rüsumu alınmaz.
(3) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere bildirimde bulunulan ancak sınaî üretimde kullanılmayan ya da ihraç edilmeyen malların iç piyasada satışa sunulan kısmından birinci fıkraya göre hal rüsumu alınır.
(4) Gıda güvenilirliği ve kalitesi analizleri, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca yetkilendirilmiş kamu laboratuvarlarında veya özel laboratuvarlarda yapıldığı belgelenen mallar üzerinden alınacak hal rüsumu, yarısı oranında alınır.
(5) Mallar üzerinden mükerreren hal rüsumu alınamaz.
(6) Hal rüsum oranları, Bakanlar Kurulunca kararlaştırılması halinde değiştirilebilir.
(7) Hal rüsumu, bildirim işleminin tamamlanmasıyla tahakkuk eder. Rüsumun hesaplanmasında, toptan satış bedeli esas alınır.
(8) Malların gıda güvenilirliği ve kalitesi analizini yaptıracak olan bildirimcilerin, bu durumu bildirim işlemi esnasında beyan etmesi zorunludur. Beyanda bulunulmayan, beyanda bulunulup da ilgili toptancı haline beş iş günü içinde analiz sonucu iletilmeyen ya da analiz sonucunda künye numarası yer almayan mallar hakkında dördüncü fıkrada belirtilen indirim uygulanmaz.
(9) Hal rüsumu, malları satın alanlarca beş iş günü içinde ödenir. Tüccarlar tarafından yapılan satın alımlarda, hal rüsumu tüccar tarafından ödenir. Komisyoncular, aracılık ettiği satışlardan dolayı tahakkuk eden hal rüsumunun beş iş günü içinde ödenmesinden malı satın alanlarla birlikte müteselsilen sorumludur.
(10) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, 45 inci maddeye göre Bakanlıkça belirlenen banka nezdinde malın üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba yatırılmak suretiyle yapılır. Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması veya birden fazla toptancı halinin bulunması durumunda 45 inci maddeye göre işlem yapılır.
(11) Hal rüsumuna ilişkin ödemeler, malı satın alanlardan tahsil edilmek suretiyle komisyoncularca ya da malı satın alanlarca künye numarası veya bildirimciye ait T.C. Kimlik ya da MERSİS numarası beyan edilerek yapılır.
(12) Birinci fıkrada belirtilen yüzde birlik hal rüsumu oranı ile ilgili mevzuatta toptancı halindeki satışlara ilişkin öngörülen diğer indirim oranlarının uygulanabilmesi için, bildirimde bulunulan malların ilgili toptancı haline fiilen girmesi zorunludur. Bu fıkra hükmünün uygulanmasında sorumluluk bildirimcilere aittir.
Hal rüsumunun paylaşımı
MADDE 45 – (1) Hal rüsumu, bu maddeye göre Bakanlıkça belirlenen banka nezdinde malın üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarın yüzde yirmi beşi, adına hesap açılan belediye veya işletmeci tarafından bildirilen banka hesabına ertesi iş günü sonuna kadar, yüzde yetmiş beşi ise malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi tarafından bildirilen banka hesabına izleyen ayın beşinci gününde ilgili banka tarafından aktarılır.
(2) Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması durumunda, hal rüsumunun tamamı malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, ilgili belediye veya işletmeci tarafından bildirilen banka hesabına ertesi iş günü sonuna kadar banka tarafından aktarılır.
(3) Malın tüketime sunulduğu yerde toptancı hali bulunmaması durumunda, hal rüsumunun tamamı malın üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına açılan hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, ilgili belediye veya işletmeci tarafından bildirilen banka hesabına ertesi iş günü sonuna kadar banka tarafından aktarılır.
(4) Malın hem üretildiği hem de tüketime sunulduğu yerde toptancı halinin bulunmaması durumunda hal rüsumunun tamamı, banka tarafından açılan ayrı hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde, toptancı hallerinin bağlı olduğu belediyelerin ülke geneli o ayki toplam rüsum gelirindeki payı dikkate alınarak bu belediyelerin hesabına banka tarafından aktarılır.
(5) Bildirim tarihinden itibaren bir yıl içinde malın tüketime sunulduğu yerin belli olmaması nedeniyle bu maddeye göre dağıtılamayan hal rüsumları, malın üretildiği yerde toptancı hali bulunması durumunda üçüncü fıkraya göre, malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması durumunda ise dördüncü fıkraya göre izleyen ayın beşinci gününde ilgili hesaplara aktarılır.
(6) Bu maddeye göre hal rüsumunun özel toptancı halinin işletmecisi hesabına yatırılması veya aktarılması, bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarında belediye toptancı hali olmayan özel toptancı halleri için bildirime konu malların faaliyet alanında üretilmesi veya tüketime sunulmasına, diğer özel toptancı halleri için ise bildirime konu malların bu halde faaliyet gösterenlerce halin bulunduğu belediye sınırı ve mücavir alanlarında üretilmesi veya tüketime sunulmasına bağlıdır.
(7) Birinci fıkrada belirtilen oranlar, Bakanlar Kurulunca kararlaştırılması halinde değiştirilebilir.
(8) Hal rüsumunun tahsilini ve ilgili belediye ile işletmelere dağılımını yapacak banka, Türkiye Bankalar Birliğinin verilerine göre ülke genelinde şube sayısı 600 ve üzerinde olan ve bu şubelerin en az % 60’ı toptancı hallerinin bulunduğu il, ilçe ve belde merkezlerinde faaliyet gösteren bankalar arasından Bakanlıkça belirlenir. Bu belirlemede, toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisine ödenmek üzere, bunlar adına açılan hesaplarda tutulacak meblağlar için en yüksek getiriyi sağlayan teklif ile Bakanlıkça öngörülen diğer şartlar dikkate alınır.
(9) Toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi, sekizinci fıkraya göre elde edilen geliri, toptancı hallerinin alt yapısının geliştirilmesi, kontrol ve denetimlerin yapılması ve sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla kullanır.
(10) Banka tarafından, birinci fıkrada belirtilen hesaplar toptancı hallerinin bağlı olduğu belediye ve işletmecileri adına açılır ve hal rüsumunun tahsili ile ilgili belediye ve işletmelere dağılımını yapmak üzere gerekli alt yapı oluşturulur.
(11) Hal rüsumlarına ilişkin hesapların tutulmasına, bu rüsumların tahsiline ve dağılımına ilişkin her ne sebeple olursa olsun banka tarafından hiçbir ücret talep edilemez ve kesinti yapılamaz.
(12) Banka nezdindeki söz konusu hesaplar, amacı dışında kullanılamaz, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve haczedilemez.
(13) Toptancı halinin bağlı olduğu belediye ve işletmeler, bu maddeye göre banka tarafından hal rüsumlarının aktarılacağı bir hesap açar ve açılan bu hesaba ilişkin bilgileri bankaya bildirir.
Yetkilendirme işlemleri
MADDE 46 – (1) Yetkilendirme, sistemi kullanacak personele sistem üzerinden özgün kullanıcı adı ve şifresi tahsis edilme işlemidir. Yetkili personeli belirleme işlemi, bu maddede öngörülen usullere göre yapılır.
(2) Bakanlığın ilgili birim amirinin görevlendirdiği personel, sistemin uygulama yöneticisidir. Uygulama yöneticisi; sistem üzerinden Bakanlık il müdürlerini, çağrı merkezi ve ilgili birim personelini yetkilendirir.
(3) İl müdürü, il nezdinde sistemin il uygulama yöneticisidir. İl uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, hal yöneticisini, belediye başkanlığınca görevlendirilecek personeli, hal hakem heyeti başkanı ve raportörü ile görevlendirdiği diğer il müdürlüğü personelini yetkilendirir.
(4) Üçüncü fıkraya göre il müdürlüğünce yetkilendirilen belediye personeli, belediye nezdinde sistemin belediye uygulama yöneticisidir. Belediye uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, ilgili belediye personelini ve belediye zabıtasını yetkilendirir.
(5) Hal yöneticisi, toptancı hali nezdinde sistemin hal uygulama yöneticisidir. Hal uygulama yöneticisi; sistem üzerinden, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta belirtilen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere, ilgili hal personelini ve hal zabıtasını yetkilendirir.
(6) Bakanlık uygulama yöneticisi, gerek duyulması halinde, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarda öngörülen yetkilendirme işlemleri ile ihtiyaç duyulan diğer yetkilendirme işlemlerini yapmaya yetkilidir.
(7) Bu maddeye göre yapılacak yetkilendirmelerde yedek personel de belirlenir.
(8) Yetkilendirilen personel, sisteme giriş için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve şifresini mevzuata ve usulüne uygun kullanmaktan ve muhafaza etmekten sorumludur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Cezalar
Cezalı hal rüsumu
MADDE 47 – (1) Kanun, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak;
a) Sisteme bildirilmeden toptan alınıp satılan,
b) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere satın alınıp 41 inci maddenin sekizinci fıkrasına aykırı olarak bildirimde bulunulmadan iç piyasada satışa sunulan,
c) Sisteme bildirilmeden perakende satılan,
ç) Miktarına, değerine, üretim şekline veya künyesinde belirtilen diğer hususlara ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunulan,
mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde o mallar için oluşan bir önceki gün birim fiyatlarının en yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan en son birim fiyatlarının en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır.
(2) Tespitin yapıldığı yerde toptancı hali bulunmaması durumunda cezalı hal rüsumu, 41 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre o yere en yakın il, ilçe veya belde merkezindeki belediye toptancı halinde oluşan fiyatlar esas alınarak hesaplanır.
(3) Cezalı hal rüsumunun hesaplanmasında o malın türü ve cinsi de dikkate alınır.
(4) Cezalı hal rüsumu tahsil edilen mallar için önceden ödenen hal rüsumu varsa cezalı tahsil edilecek hal rüsumundan mahsup edilir.
(5) Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına yetkili personelce düzenlenen ceza tutanağına istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Belediye encümenince verilen karar ile tahakkuk işlemi gerçekleşir.
(6) Cezalı hal rüsumu tutanakları, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye encümen toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara bağlanır. Ceza kesilmemesine ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olarak alınır.
(7) Cezalı hal rüsumundan, malları taşıyan nakliyeciler ya da depolayanlar, mal sahibi ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bildirimde bulunulmayan malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara ayrıca bu Yönetmeliğin 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre cezai işlem uygulanır.
(8) Cezalı hal rüsumuna ilişkin ödemeler, ilgili belediyece bu amaçla açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle yapılır. Bu hesapta toplanan tutarın yarısı her ayın sonunda tespit ve/veya yakalama eylemine bizzat ve fiilen katılan kamu görevlilerine ikramiye olarak ödenir. Ancak, kamu görevlisine ödenen ikramiyenin tutarı olay başına (2.000) ve yılda (90.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarı geçemez. Hesapta kalan kısım ise belediyeye gelir olarak kaydedilir.
İdari para cezaları
MADDE 48 – (1) Toptancı halleri ve diğer yerlerde, başka kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde, Kanunun 14 üncü maddesinde öngörülen idari para cezaları uygulanır.
(2) Birinci fıkrada öngörülen idarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, idarî para cezaları her tekrar için iki katı olarak uygulanır.
(3) Birinci fıkrada öngörülen idarî para cezalarını, doğrudan veya Bakanlığın talebi üzerine belediyeler uygulamaya yetkilidir.
(4) İdari para cezası uygulanmasına bu Yönetmeliğin 27 nci maddesinde belirtilen ceza tutanağına istinaden ilgili belediye encümenince karar verilir. Kanunun 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü saklıdır. Belediye encümenince verilen karar ile tahakkuk işlemi gerçekleşir.
(5) İdari para cezası tutanakları, tutanağın düzenlendiği günü takip eden ilk belediye encümeni toplantısında gündeme alınarak görüşülür ve karara bağlanır. Ceza kesilmemesine ilişkin belediye encümeni kararı gerekçeli olarak alınır.
(6) Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden veya Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini Bakanlığın yazılı uyarısına rağmen yerine getirmeyen toptancı hallerine, Bakanlık tarafından elli bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(7) Bu maddede öngörülen idarî para cezalarının uygulanması, Kanun ve bu Yönetmelikte öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(8) İdari para cezaları her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
(9) İdari para cezası uygulanmasına ve ilgilisine tebliğ edilmesine ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
Faaliyetten men
MADDE 49 – (1) Toptancı halinde, aşağıdaki eylemleri bir takvim yılı içinde iki kez gerçekleştirenler, belediye encümeni kararıyla bir aya kadar faaliyetten men edilir:
a) İşyeri dışında ya da buralardaki geçiş yollarında mal teşhir edilmesi, satılması, mal veya boş kap bulundurulması,
b) Çevreyi rahatsız edecek şekilde satış yapılması, alıcıya karşı sözlü veya fiilî kötü muamelede bulunulması,
c) Atık malzemelerin belirlenen şekilde veya alanlarda toplanmaması ya da işyerinin temiz tutulmaması.
Kiralama ve satışın iptali
MADDE 50 – (1) Belediye ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerindeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerden;
a) Kira bedelini belediyenin yazılı uyarısına rağmen ödemeyenler ile teminatını süresinde vermeyenler veya eksilen teminatını süresinde tamamlamayanların,
b) Hukuken geçerli bir mazereti bulunmaksızın toptancı halindeki işyerini aralıksız on beş gün veya bir takvim yılında altmış gün kapatanların,
c) Üreticiler ve üretici örgütleri hariç aynı toptancı halinde kendi aralarında mal alan, satan veya devredenlerin,
ç) Serbest rekabeti engellemek amacıyla kendi aralarında veya üreticilerle ticarî anlaşmalar yapanlar, uyumlu eylemde bulunanlar veya hâkim durumlarını kötüye kullananların,
d) Piyasada darlık oluşturmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatların düşmesine engel olmak için malları belirli ellerde toplayanlar, satışından kaçınanlar, stoklayanlar, yok edenler, bu amaçla propaganda yapanlar veya benzeri davranışlarda bulunanların,
e) Malların, gıda güvenilirliğine, kalite ve standardına, teknik ve hijyenik şartlara aykırı olarak satışa sunulması, aynı kap veya ambalaj içine değişik kalitede ve/veya üzerinde yazılı olan miktardan az mal konulması, ölçü ve tartı aletlerinin hileli bir şekilde kullanılması ya da hileli olarak karışık veya standartlara aykırı mal satılması eylemlerini bir takvim yılında üç kez gerçekleştirenlerin,
f) Bir takvim yılı içinde üretici alacağını süresi içinde üç kez ödemeyenlerin,
g) Halde yaptıkları satışlarda, bir takvim yılında iki kez fatura düzenlemeyenler veya noksan fatura düzenleyenlerin,
ğ) Kiraladıkları işyerlerini 32 nci madde hükümlerine aykırı olarak başkasına devredenler ya da kiraladıkları veya satın aldıkları işyerlerini herhangi bir şekilde kullandıranların,
h) Doğrudan veya dolaylı olarak aynı toptancı halinde birden fazla işyeri kiraladığı veya satın aldığı anlaşılanların,
ı) Belediyenin yazılı uyarısına rağmen, kira sözleşmesine aykırılığı yirmi gün içinde gidermeyenlerin,
i) 29 uncu maddede öngörülen şartları taşımadıkları veya sonradan kaybettikleri anlaşılanların,
kira sözleşmesinin feshine ya da satış işleminin iptaline belediye encümenince karar verilir.
(2) Kira sözleşmesinin feshine ya da satış işleminin iptaline karar verilenler, bu kararın kendilerine tebliğinden itibaren işyerlerini otuz gün içinde tahliye etmeye mecburdur. Bu süre sonunda tahliye edilmeyen yerler, belediye zabıtası tarafından tahliye ettirilir.
(3) Kira sözleşmesi feshedilenler ile satış işlemi iptal edilenler ve bunların imzaya yetkili ortak veya üyesi oldukları tüzel kişiliklere, fesih veya iptale ilişkin belediye encümeni kararını takip eden bir yıl içinde doğrudan veya dolaylı olarak yeniden kiralama veya satış yapılamaz.
(4) Bulunduğu yerin mevsimsel şartları ve üretim sezonu dikkate alınarak yılın belli bir döneminde faaliyet göstermeyeceği toptancı hal yönetim birimince belirlenen toptancı hallerindeki işyerleri için bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki hüküm uygulanmaz.
(5) Özel toptancı halinde faaliyet gösterenlerin kira sözleşmeleri veya satış işlemleri birinci fıkrada belirtilen hallerde fesih veya iptal edilir. Kira sözleşmesi feshedilenler ile satış işlemi iptal edilenler ve bunların imzaya yetkili ortak veya üyesi oldukları tüzel kişiliklere fesih ya da iptale ilişkin yetkili kişi veya organlarca verilen kararı takip eden bir yıl içinde doğrudan ya da dolaylı olarak yeniden kiralama veya satış yapılamaz.
Toptancı hal işletmecilerinin cezai sorumluluğu
MADDE 51 – (1) Kanun ve bu Yönetmeliğin uygulanmasında özel ve işletim yetkisi devredilmiş toptancı hallerin işletmecileri ile bunlarca istihdam olunan personel, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludur. Bunlar, suç teşkil eden fiil ve hareketlerinden ve toptancı haline ait para ve mallar ile her türlü evrak, tutanak, rapor, defter ve diğer belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Toptancı halinin çalışma gün ve saatleri
MADDE 52 – (1) Toptancı halinin açılış ve kapanış saatleri, mevsim şartları ve yöresel ihtiyaçlara göre toptancı hal yönetim birimince belirlenir. Bu belirleme yapılırken, halin yirmi dört saatin kesintisiz en az altı saatinde kapalı olması sağlanır.
(2) Toptancı halinin açılış ve kapanış saatleri ile çalışma dönemi veya günlerinin belirlenmesinde, ilgili meslek örgütünün görüşü alınır.
İşyerlerinde personel çalıştırılması
MADDE 53 – (1) Toptancı hal yönetim biriminden önceden izin alınması ve kimlik ile ikamet bilgilerini gösterir belgelerin ibraz edilmesi kaydıyla işyerlerinde eleman çalıştırılabilir.
(2) İşyerlerinde çalıştırılacak kişilerin, Kanun ve bu Yönetmeliğe aykırı iş ve işlemlerinden işyeri kiracıları ve malikleri sorumludur.
Kimlik kartı
MADDE 54 – (1) Toptancı hal yönetim birimince, işyeri kiracıları ve malikleri ile bunların çalıştırdıkları kişilere, EK-6’da belirtilen şekle uygun kimlik kartı verilir. İlgililer, verilen kimlik kartlarını toptancı halinde bulunulduğu sürece üzerinde bulundurmakla yükümlüdür.
(2) Toptancı hal yönetim birimince öngörülmesi halinde, toptancı hali içinde tahmil, tahliye, hamaliye, nakliye ve diğer hizmetleri yürütenlere birinci fıkraya göre kimlik kartı verilir.
(3) Kimlik kartlarını, toptancı hal yönetiminin izni ve gözetiminde olmak kaydıyla ilgili meslek örgütü de dağıtmaya yetkilidir.
(4) İşyerindeki kiracılık veya mülkiyet hakkı sona erenler ile çalıştığı işyerinden herhangi bir nedenle ayrılan kişilere ait kimlik kartları imha edilmek üzere toptancı hal yönetim birimine teslim edilir.
Kıyafet
MADDE 55 – (1) Toptancı hal yönetim birimince zorunlu kılınması halinde, işyerlerinde çalışanlar ile 54 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kişilerce, mevsim şartlarına uygun olarak özellikleri ilgili meslek örgütünün görüşü alınarak belirlenen kıyafetler giyilir.
Eğitim
MADDE 56 – (1) Toptancı halindeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerin, mesleki bilgi ve deneyimlerini artırmak ve ilgili mevzuatta yer alan hak ve yükümlülükleri hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak amacıyla eğitime tabi tutulmaları konusunda Bakanlık yetkilidir.
(2) Bu eğitimler, toptancı hal yönetim birimince veya ilgili meslek örgütü ya da bunların üst kuruluşlarınca düzenlenir. Eğitim programına katılanlara bir sertifika verilir. Bakanlık, bu eğitimin içeriği ve süresi ile eğitimle ilgili diğer hususları belirlemeye yetkilidir.
(3) Bakanlık gerekli görmesi halinde, işyerlerinde faaliyet gösterenler ile bunların çalıştırdıkları kişilerde, bu maddede belirtilen eğitimi alma ve belgelendirme şartını arar.
Hal rüsumundan ayrılacak payın kullanımı
MADDE 57 – (1) Belediyeye gelir olarak kaydedilen hal rüsumu tutarlarının en az yüzde onu belediye toptancı halinin temizlik, güvenlik, aydınlatma, bakım ve onarım ihtiyaçlarının karşılanması ve kapasitesinin arttırılması, ihtiyaç duyulan bilgi işlem sisteminin kurulması ve lüzumlu diğer teknik donanımın sağlanması, soğuk hava deposu, laboratuvar, tasnif ve ambalajlama ile diğer tesislerin kurulması ve işletilmesi için harcanmak üzere, izleyen yıl belediye bütçesine ödenek olarak konulur.
(2) Birinci fıkraya göre ayrılan ödenekler amacı dışında kullanılamaz.
İşlem görecek mallar
MADDE 58 – (1) Toptancı halinde veya hale bildirilerek işlem görecek mallar, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kontrol ve denetim noktaları
MADDE 59 – (1) Kontrol ve denetim noktaları, toptancı hali bulunan il merkezlerinin giriş ve çıkışlarında, trafik düzeni ve güvenliği dikkate alınarak, ilgili belediyenin talebi üzerine o ilin mülki idare amirinin onayı ile kurulur. Bakanlıkça belirlenen yerlerde kontrol ve denetim noktası kurulması zorunludur.
(2) Kontrol ve denetim noktalarında denetimler, hal zabıtasınca yerine getirilir. İhtiyaç halinde bu noktalarda, birinci fıkradaki usule uygun olarak kolluk kuvvetlerinden de yeterli sayıda personel görevlendirilir.
(3) Kontrol ve denetim noktalarının kurulması ve işletilmesi için gerekli her türlü teknik donanım, araç, gereç ve demirbaşlar ilgili belediye tarafından karşılanır.
(4) Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak, il ve ilçe merkezlerinin giriş ve çıkışları ile şehirlerarası yollarda kontrol ve denetim noktaları kurulamaz.
Uyuşmazlıkların çözümü
MADDE 60 – (1) İlgililerin, idari para cezaları dışındaki tüm uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvurma hakkı vardır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 61 – (1) Bu Yönetmelik ile;
a) 3/10/1996 tarihli ve 22776 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı Hallerinin Kuruluş Esasları Hakkında Yönetmelik,
b) 28/12/1997 tarihli ve 23214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toptancı Hallerin Yönetim ve İşleyişi Hakkında Yönetmelik,
c) 11/9/1998 tarihli ve 23460 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hal Zabıtası Teşkilatı Personelinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,
ç) 2/9/1985 tarihli ve 18856 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nüfusu 250.000 den Az Olan Belediye Hudutları İçinde Gerçek ve Tüzel Kişilerce Açılacak Yaş Meyve ve Sebze Toptancı Halleri Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı halleri, 1/1/2013 tarihine kadar 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen bilgi işlem sistemini kurar ve lüzumlu teknik donanımı sağlar. Bu sistemi kurmayan ve lüzumlu teknik donanımı sağlamayanlara mahallin mülkî idare amiri tarafından yüz bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(2) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı halleri, 1/1/2015 tarihine kadar 9 uncu maddede belirtilen zorunlu hizmet tesislerini oluşturur. Birinci fıkra hükmü saklıdır. Soğuk hava deposu ile tasnifleme ve ambalajlama tesislerinin 1/1/2015 tarihine kadar orta ve büyük toptancı hallerinde oluşturulması, bu hallerdeki işyerlerinde faaliyet gösterenlerin üçte birinin altı ay içinde yazılı talepte bulunmasına bağlıdır. Bu tesisleri oluşturmayanlara mahallin mülkî idare amiri tarafından yüz bin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkralara göre idarî para cezası verilen toptancı hallerinden, idarî para cezası verilmesine ilişkin kararı takip eden bir yıl içinde birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen hükümlerin gereğini yerine getirmeyenlerin faaliyetleri, aykırılık giderilene kadar mahallin mülkî idare amiri tarafından durdurulur. Bu şekilde faaliyeti durdurulan toptancı halleri hakkında 16 ncı maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.
(4) İşyerlerinin tavan yüksekliği ve metre karesine ilişkin 9 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hükümler, 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerindeki işyerleri için uygulanmaz.
(5) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş özel toptancı halleri, durumlarını 1/1/2015 tarihine kadar 12 nci maddenin birinci fıkrası hükmüne uygun hale getirir. 12 nci maddede öngörülen ödenmiş sermaye ile teminat miktarı, bu haller için yarısı oranında uygulanır.
(6) Belediye toptancı halinin işletim yetkisinin devrine ilişkin yapılmış olan ve bu Yönetmeliğe aykırı hükümler içeren sözleşmeler, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir.
(7) Belediye, özel veya işletim yetkisi devredilmiş toptancı hali olup olmadığı konusunda ihtilaf bulunan 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş hallere ilişkin uyuşmazlıklar, 1/1/2013 tarihine kadar ilgili belediyece giderilir.
(8) 1/1/2012 tarihinden önce hal yöneticisi ve yardımcısı olarak atanmış olanlarda 20 nci maddede belirtilen şartlar aranmaz.
(9) 20 nci maddenin beşinci fıkrası, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan toptancı hal yöneticileri ve yardımcıları hakkında uygulanmaz.
(10) Toptancı halinde faaliyet gösterenler, sattıkları mallara ilişkin bilgilerin yer aldığı satış bordrolarını 1/1/2014 tarihine kadar kullanmaya devam eder.
(11) Haldeki işyerleri ve diğer yerler, kullandırılma amaçlarına göre bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde ilgili meslek örgütünün de görüşü alınarak toptancı hal yönetim birimince üç ay içinde yeniden sınıflandırılır ve bu sınıflandırma sonucunda işyeri niteliği kazandığı veya kaybettiği belirlenenlerin bilgileri sisteme işlenir.
(12) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerindeki tahsisli işyerleri, mevcut tahsis sahiplerine Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın on iki yıl süreyle kiralanmış sayılır. Bu şekilde kiralanmış sayılan işyerleri için sözleşmeler, bu Yönetmelik hükümleri ile son tahsis ücretleri esas alınarak üç ay içinde yapılır.
(13) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren toptancı halinde yapılacak kiralama, satış ve devir işlemlerinde, satılan işyeri sayısının toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemeyeceğine ve toplam işyeri sayısının en az yüzde yirmisinin üretici örgütlerine ayrılacağına ilişkin 28 inci maddenin birinci ve beşinci fıkrası hükümleri dikkate alınır.
(14) 1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerinde satış yoluyla işletilen işyerlerinin tapu kütüklerine; Kanunun 11 inci maddesinin altıncı fıkrasındaki eylemlere aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri alınacağına ilişkin şerh konulması toptancı hal yönetim birimince 1/1/2013 tarihine kadar sağlanır.
(15) Aynı toptancı halinde/şubesinde birden fazla işyeri bulunanlar ile bir işyerini kullanan adi şirketler/ortaklıklar ya da birden fazla gerçek veya tüzel kişiler, durumlarını 1/1/2015 tarihine kadar 28 inci maddenin üçüncü fıkrasına uygun hale getirir.
(16) İşyerlerinin tamamı satılmış toptancı hallerinde faaliyet gösterenlerden alınacak teminat tutarının belirlenmesinde, aynı sınıftaki en yakın toptancı halinde kiralanan emsal işyerleri esas alınır.
(17) Halde faaliyet gösterenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre belediye meclisince belirlenen tutardaki teminatlar üç ay içinde alınır.
(18) 39 uncu maddenin birinci fıkrasında öngörülen elektronik tartı kullanma zorunluluğu 1/1/2015 tarihine kadar aranmaz.
(19) 1/1/2014 tarihine kadar, sınırları ve mücavir alanları içinde birden fazla belediye toptancı hali bulunan belediyeler, bu toptancı hallerinin statüsünü 5 inci maddenin dördüncü fıkrasına uygun hale getirir ve sisteme kaydettirir.
(20) Sistemde hem komisyoncu hem de tüccar olarak kayıtlı olanlar, 34 üncü maddenin on dördüncü fıkrası hükmüne binaen komisyonculuk veya tüccarlık sıfatlarından hangisiyle faaliyette bulunacağını üç ay içinde ilgili toptancı hal yönetimine veya il müdürlüğüne yazılı olarak bildirir. Bu süre içinde bildirimde bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin kaydı, ilgili toptancı hal yönetimince veya il müdürlüğünce sistemden silinir.
(21) 42 nci maddeye göre malların üzerinde veya kap ya da ambalajlarının herkes tarafından kolaylıkla görülebilecek bir yerinde bulundurulması zorunlu olan künye yerine, malın adı, cinsi, miktarı, üretim yeri ve ait olduğu üretici/işletmecisine ilişkin bilgileri içeren ilgili mevzuata göre düzenlenmiş fiyat etiketi, fatura ve benzeri belgeler de 1/1/2014 tarihine kadar kullanılabilir.
(22) 41 inci maddenin on birinci fıkrası uyarınca, bildirimde bulunabilmek için üreticilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca tutulan ilgili sistemlere kayıtlı olma zorunluluğu 1/1/2014 tarihine kadar aranmaz.
(23) 58 inci maddeye göre belirleme yapılıncaya kadar, teamülen toptancı hallerinde alınıp satılan mallar işlem görmeye devam eder.
(24) Tüzel kişilere ilişkin MERSİS numarası kullanılmaya başlanana kadar, hal rüsumuna ilişkin ödemeler bildirimcilere ait vergi numarası beyan edilerek yapılabilir.
(25) Toptancı halinde faaliyet gösterenler dışındaki bildirimciler, sisteme kaydolmaksızın 1/1/2013 tarihine kadar toptancı haline doğrudan başvurarak bildirimde bulunabilir. Bu bildirim işlemi, bildirimci veya yetkilendirdiği kişi tarafından EK-7’de yer alan belgedeki bilgilerin doldurulması ve toptancı halinde görevli personelce sisteme aktarılması suretiyle gerçekleşir. Bildirim işleminden önce bildirimci veya yetkilendirdiği kişinin kimlik bilgilerine ilişkin gerekli sorgulamalar yapılır.
(26) 41 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre malın sevkinden önce yapılması gereken bildirim, 1/1/2013 tarihine kadar malın üretildiği yerden veya girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerden gideceği yere kadarki aşamada yapılabilir. Ancak sistem üzerinden bildirim işleminin yapılabildiği kontrol ve denetim noktalarında, mala ilişkin bildirim, denetim yapmakla görevli yetkili personelin tespitleri doğrultusunda bu aşamada yapılır.
(27) 1/1/2013 tarihine kadar, yapılan bildirimlere bağlı olarak tahakkuk edecek hal rüsumları aşağıdaki şekilde yatırılır ve aktarılır:
a) Hal rüsumunun yüzde yirmi beşi malın üretildiği yerdeki, yüzde yetmiş beşi ise malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına 45 inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde 45 inci maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka hesaplarına banka tarafından aktarılır.
b) Malın üretildiği yerde toptancı hali bulunmaması durumunda hal rüsumunun tamamı, malın tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına 45 inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde 45 inci maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka hesaplarına banka tarafından aktarılır.
c) Malın tüketime sunulduğu yerde toptancı hali bulunmaması durumunda hal rüsumunun tamamı, malın üretildiği yerdeki toptancı halinin bağlı olduğu belediye veya işletmecisi adına 45 inci maddenin onuncu fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde 45 inci maddenin on üçüncü fıkrasına göre belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka hesaplarına banka tarafından aktarılır.
ç) Malın hem üretildiği hem de tüketime sunulduğu yerde toptancı halinin bulunmaması durumunda hal rüsumunun tamamı, 45 inci maddenin dördüncü fıkrasına göre açılan banka hesabına ilgililer tarafından beş iş günü içinde yatırılır. Bu hesapta toplanan tutar, aylık olarak izleyen ayın beşinci gününde, toptancı hallerinin bağlı olduğu belediyelerin ülke geneli o ayki toplam rüsum gelirindeki payı dikkate alınarak bu belediyelerin hesaplarına banka tarafından aktarılır.
d) Bu fıkraya göre yapılacak hal rüsumuna ilişkin ödemelerde, bildirimciye ait T.C. Kimlik ya da vergi numarası ile varsa malın üretildiği/tüketime sunulduğu yerdeki toptancı halinin isminin belirtilmesi zorunludur.
e) Toptancı hal yönetim birimleri, bu fıkraya göre hal rüsumlarının tahakkukuna ve yatırılmasına ilişkin gerekli tedbirleri almaya ve 23 üncü madde kapsamında inceleme ve denetim yapmaya yetkilidir.
(28) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce;
a) Yapılan bildirimlere bağlı olarak tahakkuk edip yatırılan hal rüsumları, belediye veya işletmeciler tarafından açılan banka hesaplarına banka tarafından aktarılır.
b) Yapılan bildirimlere bağlı olarak tahakkuk edip yatırılamayan hal rüsumlarının ilgili banka hesaplarına yatırılması ve aktarılmasında, yirmi yedinci fıkra hükmü uygulanır.
c) Düzenlenen Hal Kayıt Sistemi Bildirim Formu ile Hal Kayıt Sistemi Geçici Bildirim Formunda yer alan bilgiler sisteme işlenmez. Bu Formlar uyarınca tahakkuk eden hal rüsumlarının ilgili banka hesaplarına yatırılması ve aktarılmasında, yirmi yedinci fıkra hükmü uygulanır.
ç) Yapılan toptan alım ve satım işlemleri, ilgililerin satış bordroları ve diğer belgeleri 23 üncü madde kapsamında incelenmek suretiyle toptancı hal yönetim birimlerince kontrol edilir ve bildirimde bulunulamayan mallara ilişkin hal rüsumlarının ilgili banka hesaplarına yirmi yedinci fıkra hükmüne uygun olarak yatırılması ve aktarılması sağlanır.
(29) 54 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen kimlik kartını bulundurma zorunluluğu 1/1/2013 tarihine kadar aranmaz.
(30) Bakanlığın il müdürlüklerinin teşkilatlanması tamamlanıncaya kadar, bu Yönetmeliğe göre Bakanlık il müdürlüklerince yapılması gereken iş ve işlemler, 3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 4 üncü maddesine istinaden Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının il müdürlükleri tarafından yerine getirilir.
Yürürlük
MADDE 62 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 63 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 07.08.2008 Resmi Gazete Sayısı: 26960
ÖZEL HUZUREVLERİ İLE HUZUREVİ YAŞLI BAKIM MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak huzurevi ile huzurevi yaşlı bakım merkezlerinin açılış işlemleri, hizmet standardı, personel durumu, işletilme koşulları, ücreti, denetimi, devri ve kapatılmasına yönelik usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerince açılan huzurevleri ile huzurevi yaşlı bakım merkezlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ile 34 üncü ve 35 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan:
a) Genel müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
b) Huzurevi: Sağlıklı yaşlıları huzurlu bir ortamda korumak ve bakmak, sosyal, fiziksel ve moral ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulan ve yirmi dört saat yatılı hizmet veren en az yirmi kapasiteli sosyal hizmet kuruluşunu,
c) Huzurevi ve yaşlı bakım merkezi: Sağlıklı yaşlılar ile özel bakım yaşlılarına, aynı binanın farklı bölümlerinde yirmi dört saat yatılı hizmet veren en az yirmi kapasiteli sosyal hizmet kuruluşunu,
ç) İl müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
d) İlçe müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
e) Kuruluş: Huzurevi ve/veya yaşlı bakım merkezini,
f) Meslek elemanı: Kuruluşlarda çalışan sosyal çalışmacı, psikolog, (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip, fizyoterapist, diyetisyen ve hemşireyi,
g) Özel hukuk tüzel kişileri: Özel hukuk hükümlerine göre kurulan dernekler, vakıflar ve şirketleri,
ğ) Sosyal servis: Mesleki çalışmaların ve uygulanacak programların koordineli ve etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla meslek elemanlarından oluşan kuruluş bölümünü,
h) Yaşlı: Sosyal, fiziksel ve moral desteğe ihtiyaç duyan, akıl ve ruh sağlığı yerinde olup, kuruluş bakımına ihtiyacı olan en az elli beş yaşındaki kişiyi;
1) Özel bakım yaşlısı: Akıl ve ruh s ağlığı yerinde olan veya akıl ve ruh sağlığı yerinde olmadığı halde huzurevi ve yaşlı bakım hizmetlerinin sunumunda diğer hizmet alan yaşlılara karşı herhangi bir olumsuz durum oluşturmadığı sağlık kuruluşlarının psikiyatri kliniklerinden alınacak huzurevi veya yaşlı bakım merkezinde kalmasında bir sakınca olmadığına dair (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip raporu ile tespit edilen ve bulaşıcı veya sürekli tıbbi bakım gerektiren bir hastalığı bulunmayan, bulaşıcı hastalığı var ise sağlık kuruluşlarının ilgili bölümlerinden alınacak toplu yaşam yerlerinde bakılmasında bir sakınca olmadığına dair (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip raporu ile tespit edilen yaşlılığa bağlı demans, alzheimer gibi, ağır felçli, yatağa bağımlı veya özel bakımı gerektiren diğer hallerde, başkasının desteğine ihtiyaç duyan yaşlıyı.
2) Sağlıklı yaşlı: Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, kendi öz bakımını bağımsız şekilde yapabilen, bulaşıcı hastalığı, alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı olmayan yaşlıyı.
ı) (Değişik:RG-2/6/2010-27599) Yaşlı bakım elemanı: Sağlık Meslek Liseleri ile Meslek Liseleri ve yüksek öğretim kurumlarının yaşlılık ile ilgili bölümleri ve modüler eğitim programlarına göre hasta ve yaşlı hizmetleri alanında en az dördüncü seviye veya dengi belgeye sahip veya 21/5/2010 tarihli ve 27587 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğine göre yaşlı ve hasta hizmetleri alanında kısa süreli ve kademeli eğitim programları ile dengi kursları bitiren elemanı,
i) Yaşlı bakım merkezi: Özel bakım yaşlılarının bakım ve korunmalarını sağlamak amacıyla huzurevleri bünyesinde veya doğrudan bu amaca yönelik olarak açılmış olup, yirmi dört saat yatılı hizmet veren en az yirmi kapasiteli sosyal hizmet kuruluşunu,
j) Yaşlı bakım planı: Yaşlı bakım merkezlerinde her yaşlı için, yaşlının özellikleri ve ihtiyaçları göz önüne alınarak ayrı ayrı hazırlanan ve sorumlu müdür tarafından onaylanan, yaşlıya verilecek hizmet içeriğini ve sıklığını detaylı anlatan yazılı planını,
k) (Mülga:RG-2/6/2010-27599)
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve İşlemler
Kuruluş açmak üzere başvuru
MADDE 5 –(1) Kuruluş açmak isteyen gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri bir dilekçe ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur.
(2) Dilekçede; kuruluşun adı ve adresi ile kurucunun kimliği ve açık adresi belirtilir.
Kurucuda aranacak koşullar
MADDE 6 –(1) Kuruluş açacak veya açılmış bir kuruluşu devir alacak kişilerde;
a) En az ilköğretim veya ilkokul mezunu olmak,
b) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
c) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
ç) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıl veya daha fazla hapis cezası veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlarla, basit veya nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak,
d) Sosyal hizmet kuruluşlarından herhangi birisinin kurucusu iken ilgili yönetmeliklere aykırı faaliyetleri nedeniyle kuruluşu kapatılmamış olmak
koşulları aranır.
(2) Özel hukuk tüzel kişileri açılış veya devir işlemleri için bir temsilci gösterebilir.
(3) Temsilcide, gerçek kişiler için gerekli olan koşullar aranır.
(4) (Değişik:RG-4/4/2012-28254) Ticaret şirketi şeklinde yapılanmış tüzel kişiler için şirket ilanının yayınlandığı kuruluşun açılış faaliyetleri kapsamında olduğunu gösterir ticaret unvanı,kayıtlı olunan ticaret sicil memurluğunun adı ve ticaret sicil numarası beyanı (Şirketin kuruluş statüsünü ve son yönetimini gösterir ticaret sicil gazetesi 1/10/2003 tarihinden önce yayımlanmışsa ticaret sicil gazetesinin aslı veya kurumca onaylı örneği), bağlı bulunulan vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı, noter onaylı imza sirkülerinin aslı veya kurumca onaylı örneği ile şirket temsilcisinin hissedarlar arasında olduğunu gösterir il müdürlüğü onaylı belge ve karar örneği istenir.
(5) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) Vakıf, dernek, sendika veya oda şeklinde yapılanmış tüzel kişilerde, tüzel kişilerin göstereceği temsilciden yönetim kurulu üyesi olduğunu gösterir il müdürlüğü onaylı belge ve karar örneği, kuruluşun açılışının vakıf senedi veya dernek tüzüğünde yer aldığını gösterir belge istenir.
Açılış izni için gerekli belgeler
MADDE 7 –(Değişik:RG-31/7/2009-27305)
(1) Kurucunun, aşağıda yazılı belgelerin yer aldığı dosyayı hazırlayarak iki nüsha halinde İl Müdürlüğüne vermesi gerekir. Başvuru ilçe müdürlüğüne yapılacak ise belgeler üç nüsha halinde hazırlanır.
a) Kurucu ve sorumlu müdür için;
1) T.C. Kimlik Numarası beyanı,
2) Öğrenim durumunu gösterir belgenin aslı veya idarece onaylı örneği,
3) Adli sicil kaydının bulunmadığına ilişkin yazılı beyan,
4) Görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığına dair yazılı beyan,
5) Sorumlu müdür ile kurucu arasında yapılacak iş sözleşmesi
istenir.
b) Kuruluş binası için;
1) Yapı kullanma izin belgesi ya da üniversitelerin ilgili bölümlerinden alınacak statik rapor,
2) Binanın tapu senedi veya kira sözleşmesi örneği,
4) Kuruluşun özel bakım bölümü bulunması veya kuruluşun doğrudan bakımevi olarak hizmet vermesi durumunda il sağlık müdürlüğünden alınacak uygunluk raporu
istenir.
Açılış izni için yapılacak işlemler
MADDE 8 – (1) Açılış izni için aşağıda belirtilen işlemler yapılır.
a) İl veya İlçe Müdürlüğünce;
1) Kuruluşun fiziksel koşullarına,
2) Tefrişine,
3) Yatak odalarının genişliği ve kuruluşun diğer bölümlerinin yeterliliği dikkate alınarak saptanacak kapasitesine,
4) Genel olarak hizmete uygunluğu hakkında İl/İlçe Müdürlüğünde görevli meslek elemanlarınca açılış izin raporuna
ilişkin gerekli işlemler yapılır.
b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) Başvuru il müdürlüğüne yapılmış ise; hazırlanan tüm belgelerin belirlenen esaslara uygun olması halinde, kuruluşun hizmete açılması, il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayı ile gerçekleşir. Tüm belgeleri il müdürlüğünce onaylanan dosyalardan biri il müdürlüğünde kalır. İkincisi açılış izin belgesi düzenlendikten sonra kurucuya imza karşılığında verilir. Açılış onayının bir örneği bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir.
c) Başvuru ilçe müdürlüğüne yapılmış ise aynı işlem takip edilir ve hazırlanan dosyalardan bir takımı ve açılış onayının bir örneği ilçe müdürlüğüne gönderilir.
ç) Kuruluşlarda çalıştırılan tüm personel ile kurucu arasında iş sözleşmesinin yapılması zorunludur. Açılış izin belgesi düzenlenen ve personelini tamamlayan kuruluş hizmete başlar.
d) Açılış izin belgesinin, kuruluşun görülebilecek bir yerine asılması gerekir.
e) Açılış izin belgesi verilen her kuruluşun işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu bölge çalışma müdürlüğüne bildirilir.
Kuruluşa yaşlı kabulü
MADDE 9 – (1) Valilikten açılış onayı alınıp, açılış izin belgesi düzenlenen kuruluşa yaşlı kabulü yapılır ve kuruluş hizmete geçer.
(2) Valilikten açılış onayı alınmamış, açılış izin belgesi düzenlenmemiş, huzurevi ve/veya huzurevi yaşlı bakım merkezi adı altında izinsiz hizmet veren yerlerin faaliyeti durdurularak 32 nci madde hükümleri uygulanır.
Personel çalışma izni
MADDE 10 – (1) Personel çalışma izni aşağıdaki esaslar çerçevesinde verilir.
(a) Açılış izin belgesi verilen kuruluşun kurucusu ve sorumlu müdürü açılış izin belgesi aldığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde, kuruluşta istihdam edilecek her personel için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen belgeleri ikişer nüsha halinde düzenleyerek İl/İlçe Müdürlüğüne teslim eder.
(b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) İl müdürlüğünce, personelin bu belgeleri yönetmeliğin üçüncü bölümünde belirtilen şartlara uygunluk açısından değerlendirilir ve bir ay içinde tasdik edilir.
(c) İşe alınan personel göreve başlamaz ise işveren tarafından bu durum İl Müdürlüğüne ve bölge çalışma müdürlüğüne bildirilir.
(ç) Personelin belgeleri ve çalışma onayının birinci nüshası İl/İlçe Müdürlüğünde, ikinci nüshası ise kuruluşta muhafaza edilir. İl Müdürlüklerince tasdik edilmeyen personel çalışamaz. Aynı işlem yeni alınacak personel içinde geçerlidir.
(e) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne ayrılması halinde, yerine kuruluşta bulunan ve 13 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen özelliklere sahip en kıdemli meslek elemanı en fazla bir ay süre ile vekil bırakılır. İzinli personel ve vekilin kimliği hakkında İl Müdürlüğüne bilgi verilir. Sorumlu müdür değişikliğinde ise İl Müdürünün onayı gerekir.
(f) Kuruluşlarda, sorumlu müdür, sosyal çalışmacı, (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip, hemşire, yaşlı bakım elemanı ve aşçı çalıştırılması zorunludur.
(g) Yaşlı bakım merkezlerine akıl ve ruh sağlığı yerinde olmayan yaşlıların kabul edilmesi durumunda, hizmet sözleşmesi yapılmak suretiyle bir psikiyatri uzmanı (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabibin tam veya yarı zamanlı çalıştırılması zorunludur.
(ğ) (Değişik:RG-6/7/2011-27986) Huzurevi ve/veya yaşlı bakım merkezlerinde fizyoterapist, diyetisyen ve teknisyen unvanı almış sağlık personeli tam veya yarı zamanlı olarak çalıştırılabilir. Ancak bunların görev ve sorumlulukları kendi mesleki mevzuatı ile sınırlıdır.
Devir ve nakil için yapılacak işlemler
MADDE 11 – (1) Devir ve nakil için aşağıda belirtilen işlemler yapılır.
a) (Değişik:RG-2/6/2010-27599) Kuruluşun devrinde taraflar, noterden alacakları devir senedi ile devir tarihinden itibaren otuz gün içinde İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. Kuruluşu devir alacak şahıslardan devir senedine ek olarak 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan belgelerin üçer nüsha olarak düzenlenmesi istenir.
b) Kuruluşun başka bir adrese naklinde ise kurucu yeni binaya ait adresi içerir bir dilekçe ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. İl/İlçe Müdürlüğünce yerinde yapılacak inceleme sonucunda bina hakkında bir durum raporu ve geçici izin belgesi hazırlanır. Geçici izin belgesi ilçe müdürlüğünce düzenlendiğinde binanın il müdürlüğünce de uygun bulunması halinde, kurucudan 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen belgelerin üçer nüsha olarak düzenlenmesi istenir. Üç ay içinde açılış izin belgesini almayan kuruluşun nakil işlemi iptal edilir. Kuruluşun tefrişini gösteren fotoğraflı belgeler taşınma işleminden sonraki bir ay içinde üç nüsha olarak İl Müdürlüğüne sunulur.
c) Devir ve nakil için üç dosya halinde düzenlenen belgeler İl Müdürlüğünce valilik onayına sunulur. Onaydan sonra açılış izin belgesi düzenlenir. Dosyalardan biri ve onayın bir örneği genel müdürlüğe gönderilir.
ç) (Değişik:RG-2/6/2010-27599) İl Müdürlüğüne haber vermeden devir yapan, devir alan, nakil yapan, nakil alan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin var olan izinleri iptal edilir.
(2) Kuruluş açılışı, devir, nakil ve personel çalıştırılması ile ilgili olarak bu yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda genel hükümlere göre işlem yapılır.
Şube açma işlemleri
MADDE 12 – (1)Şube açılış izni için yeni kuruluş açılışındaki gibi işlem yapılır. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdam edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Personelin Nitelik, Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Sorumlu müdür
MADDE 13 – (1) Sorumlu müdür, kuruluşun idari, mali ve teknik tüm işlerinin amacına uygun olarak yürütülmesinden, yaşlıların en iyi şekilde bakım ve korunması ile fiziksel, sosyal ve moral ihtiyaçlarının karşılanmasından birinci derecede sorumludur.
(2) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) Sorumlu müdür olacaklarda en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olma şartı aranır. Bu nitelikteki kurucular, aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü de olabilir.
(3) Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz.
(4) Sorumlu müdür kuruluşun idari, mali ve teknik işlerinin ilgili mevzuata göre yürütülmesinden sorumlu olup görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlıların bakım ve korunması ile her türlü ihtiyacı sağlayıcı önlemler almak, görevliler arasında iş bölümü yapmak ve denetlemek,
b) Genel müdürlükçe gönderilen standart formların doldurulmasını sağlamak, takibini yapmak, sayısal bilgilerin ilgili mercilere gönderilmesini sağlamak, yaşlılarla ilgili her türlü yazışmayı kuruluşun iç hizmet yönergesi çerçevesinde yürütmek,
c) Personelin özlük dosyalarının tutulması, her türlü işlem ve yazışmaların kuruluşun iç hizmet yönergesine uygun olarak ilgili mevzuatlar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak,
ç) Merkezin çalışma program ve saatlerini düzenlemek, onaylamak ve uygulanmasını sağlamak,
d) İl/İlçe Müdürlüğü ile kuruluş arasındaki iletişimin yürütülmesini sağlamak.
Sosyal çalışmacı
MADDE 14 – (1) Sosyal çalışmacı, üniversitelerin sosyal hizmet alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Sosyal çalışmacının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Kuruluşa kabul için başvuran yaşlı ile yaşlının yakınlarına kuruluş hakkında bilgi sunmak, başvuru için gereken belgelerin düzenletilmesini sağlamak, sosyal incelemelerini gerçekleştirerek sosyal inceleme raporu düzenlemek, başvuruları sıraya koymak, dosyalamak, meslek alanına giren konularda kuruluş içi ve kuruluş dışı yazışmaları yürütmek ve takibini yapmak,
b) Kuruluşa kabulü yapılan yaşlının, uyumunu sağlamak, uyum sorunu yaşayan yaşlıların sorunlarını saptamak ve çözümüne yönelik çalışmalarda görev almak,
c) Yaşlıların, psiko-sosyal durumlarını izlemek, kişisel, grup ve toplumla çalışma yöntemlerini kullanarak sorunlarının çözümüne yardımcı olmak, gerekli raporları düzenlemek,
ç) Yaşlıların yakın çevreleri ile olan sosyal ilişkilerini düzenlemek, geliştirilmesine yardımcı olmak, gerektiğinde yakınları ile mesleki çalışma yapmak,
d) Sosyal, kültürel etkinlikler düzenlemek ve düzenlenen bu etkinliklere yaşlıların katılımını sağlamak,
e) Kuruluşun çevreye ve topluma tanıtılmasında diğer meslek elemanları ile birlikte çalışma yapmak,
f) İl Müdürlüğü tarafından istenilen standart formların süresi içinde ve eksiksiz olarak düzenlenerek İl Müdürlüğüne sunulmasını sağlamak,
g) Kuruluş tarafından hazırlanacak hizmet içi eğitim programlarında meslek alanına giren konularda görev almak, mesleği ile ilgili konularda gerek görülmesi halinde hizmet içi eğitim programları hazırlamak veİl Müdürlüğüne bilgi sunulmasını sağlamak.
(3) Sosyal çalışmacı, yukarıda sayılan görevlerini, kuruluştaki diğer meslek elemanları ile işbirliği yaparak ekip çalışması halinde kuruluşta oluşturulacak sosyal servis bünyesinde yürütür.
(4) Huzurevlerinde elli, yaşlı bakım merkezlerinde otuz kapasiteye kadar bir sosyal çalışmacı tam veya yarı zamanlı olarak çalıştırılır. Sorumlu müdürün sosyal çalışmacı olması durumunda, ayrıca sosyal çalışmacı çalıştırılmayabilir. Kapasitenin huzurevlerinde elli, yaşlı bakım merkezlerinde otuz ve daha fazla olması durumunda her elli ve/veya otuz yaşlıya bir sosyal çalışmacının tam ya da yarı zamanlı çalıştırılması zorunludur. Sosyal çalışmacı yarı zamanlı olarak gün ve saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka huzurevi ve/veya yaşlı bakım merkezinde çalışabilir.
Psikolog
MADDE 15 – (1) Psikolog, üniversitelerin psikoloji alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Psikologun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze kabul edilecek yaşlıların gerektiğinde psikolojik incelemelerini yapmak, sorunlarını tespit etmek ve bu sorunları yaşlı ve yakın çevresi ile mesleki ilişki kurarak çözümlemeye çalışmak, ilgili mesleki raporları düzenlemek, gerektiğinde hastane, psikiyatri klinikleri ve benzeri kuruluşlarla ilişkiye geçerek vaka takibi yapmak,
b) Kuruluşa kabul edilen yaşlının psikolojik incelemesini yapmak, kuruluşa uyum aşamasında izlemek, sorunlarını gerektiğinde yakınları ile ilişkiler kurarak çözmelerine yardımcı olmak,
c) Yaşlının yetenek ve ilgisine göre çeşitli işlerle meşgul olmalarını sağlamak, boş zamanlarını değerlendirici etkinliklere katkıda bulunmak, düzenlenen sosyal ve kültürel etkinliklere katılımını sağlamak,
ç) Kendi veya yakınlarının isteği ile kuruluştan ayrılacak olan yaşlıyı yeni yaşantısına hazırlamak,
d) Kuruluşun çevreye ve topluma tanıtımını sağlamak amacı ile resmi ve gönüllü kuruluşlarla işbirliği yapılmasında ve gönüllü çalışmaların plan ve programlarında görev almak,
e) Kuruluş bünyesinde hazırlanacak hizmet içi eğitim programlarında hizmet alanı ile ilgili konularda görev almak.
(3) Psikolog yukarıda sayılan görevlerini diğer meslek elemanları ile işbirliği içerisinde sosyal servis bünyesinde yürütür.
(4) Kapasitesi elliye kadar olan kuruluşlarda bir psikolog tam veya yarı zamanlı olarak çalıştırılabilir. Sorumlu müdürün psikolog olması durumunda elli kapasiteye kadar olan kuruluşlarda ayrıca psikolog çalıştırılmayabilir. Psikolog yarı zamanlı olarak gün saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka huzurevi ve/veya yaşlı bakım merkezinde çalışabilir.
(Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) Tabip
MADDE 16 – (1)(Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) Tabibin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Kuruluşta bakılan yaşlıların tıbbi değerlendirmesini yapmak, sağlık kurum/kuruluşlarınca tanısı konmuş ve tedavisi planlanmış olan yaşlının (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabibi ile bağlantı kurarak öneriler doğrultusunda takiplerini yapmak,
b) Düzenli aralıklarla yaşlıların sağlık kontrollerini yapmak, her yaşlı için sağlık dosyası düzenlenmesini sağlamak,
c) Bulaşıcı hastalık durumunda ilgili kurumlara ihbarda bulunmak, koruyucu, önleyici ve tedavi edici önlemlerinin alınmasını sağlamak,
ç) Kuruluşun ve kuruluş personelinin hijyen kurallarına uygunluğunu sağlamak ve takibini yapmak,
d) Hizmet esnasında ihtiyaç duyulacak ilaç ve tıbbi sarf malzemeleriyle diğer araç ve gereçlerin sağlanması için kuruluş idaresine teklifte bulunmak, var olanları her an hizmete hazır halde bulundurmak, gerekli tıbbi kayıtların düzenlenmesi ve takibini sağlamak,
e) Kuruluşta diyetisyen bulunmaması durumunda, yaşlıların diyet programları ve beslenmesi ile ilgili çalışmaları yönlendirmek,
f) Kuruluş personeline yönelik, tıbbi konularda hizmet içi eğitim programları hazırlamak ve yürütmek.
(2) (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) Tabip, sağlık hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde, sorumlu müdür ve diğer sağlık personeli ile işbirliği halinde çalışır.
(3) (Değişik fıkra:RG-6/7/2011-27986) Her kuruluşta tam veya yarı zamanlı bir tabip çalıştırılması zorunludur. Sorumlu müdürün tabip olması durumunda elli kapasiteye kadar olan kuruluşlarda ayrıca tabip çalıştırılmayabilir. Kuruluş kapasitesinin elliyi aşması halinde her elli yaşlı için haftanın belirli gün ve saatlerinde bir tabip çalıştırılır. Bu tabibin çalışma saatleri günde iki saat, haftada on saatten az olamaz. Yaşlı Bakım Merkezlerinde ayrıca bir psikiyatri uzmanı tabip tam veya yarı zamanlı olarak çalıştırılır.
MADDE 17 – (1) Hemşirenin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlıları muayeneye hazırlamak, tedavilerini uygulamak, ateş, nabız, solunum ve tansiyon takiplerini yapmak, yaşlıların günlük yaşam aktivitelerini sağlayıcı gerekli önlemlerin alınmasını sağlamak ve kontrollerini yapmak,
b) Acil durumlarda mesleğinin gerektirdiği ilkyardımı yaparak, (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabibi bilgilendirmek,
c) Bulaşıcı hastalık durumlarında gerekli önlemleri almak ve alınmasını sağlamak,
ç) Yaşlılar için oluşturulacak ilaç takip defterini (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip ile birlikte düzenleyerek denetimlerde hazır bulundurmak,
d) Sağlık kuruluşlarına sevk edilen yaşlılara gerektiğinde eşlik etmek, taburculuk durumunda gereğini yapmak,
e) Kuruluşun genel hijyen koşullarına uygun olması yönünde çalışmaları yapmak, revir ve tecrit odası ile ilgili işleri yürütmek,
f) Yaşlıların yatak, çamaşır ve vücut temizliği ile düzeninden sorumlu olmak,
g) Sorumlu olduğu bölümde yemek dağıtımı ve yaşlıların yemek yemeleri ile ilgilenmek, yemek yemekte zorluk çeken yaşlılara yardımcı olmak,
ğ) Diyetisyen bulunmayan kuruluşlarda yaşlıların (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip veya diyetisyen tarafından uygun görülen beslenme ve diyet programlarının uygulanmasını, mutfak ve yemek servis bölümünün hijyen koşullarına uygunluğunu sağlamak, mutfak görevlilerinin gerekli temizlik kurallarına uymalarını denetlemek, yaşlı ve personelin yıllık portör muayenelerinin yaptırılmasında görev almak.
(2) Hemşire, sağlık ünitesi bünyesinde diğer servis çalışanları ile işbirliği halinde görev yapar.
(3) (Değişik fıkra:RG-6/7/2011-27986) Her huzurevi/yaşlı bakım merkezinde en az bir hemşire/sağlık memurunun tam zamanlı olarak çalıştırılması esastır. Her otuz ve üzeri kapasitede bir hemşire/sağlık memuru veya bu personelin sorumluluğunda tam zamanlı olarak teknisyen unvanı almış bir sağlık personeli çalıştırılır.
Yaşlı bakım elemanı
MADDE 18 – (1) Yaşlı bakım elemanının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlının fiziksel bakımı ile ilgili her türlü hizmetlerini yapmak, gerek duyulması halinde beslenmelerine yardımcı olmak,
b) Yaşlının odasının/bölümünün ve eş yalarının düzenlenmesine yardımcı olmak ve düzenini sağlamak,
c) Yaşlının sosyal ve fiziksel ihtiyaçlarının karşılanmasında yardımcı olmak,
ç) Yaşlılarla birlikte oldukları süre içinde karşılaştıkları önemli olayları ve hastalanan yaşlıları birim sorumlusuna bildirmek/haber vermek,
d) Kuruluş bünyesinde yaşlılara yönelik hazırlanan plan ve programlar doğrultusunda diğer görev ve hizmetleri yerine getirmek.
(2) Yaşlı bakım elemanları sorumlu müdüre, sosyal servis ve sağlık ünitesine karşı sorumludur.
(3) (Değişik fıkra:RG-6/7/2011-27986) Kuruluşlarda sekizer saatlik vardiyalar halinde bir bakım elemanı çalıştırılması zorunludur. Huzurevlerinde kapasitenin kırkıaşması halinde gündüz vardiyalarında görevlendirilmek üzere her onbeş yaşlı için bir bakım elemanı, özel bakım üniteleri ile Yaşlı Bakım Merkezlerinde kapasitenin yirmi dördü aşması halinde her on yaşlı için bir yaşlı bakım elemanı çalıştırılır. Bakım elemanlarının çalışma sistemi kuruluşun iç hizmet yönergesinde ayrıntılı olarak belirtilir.
(4) Bu yönetmeliğe bağlı hizmet sunan kuruluşlar gerek görmeleri ve niteliklerinin uygun olması halinde özel hizmet alımı ile yaşlı bakım elemanı çalıştırabilir.
(5) Yaşlı bakım elemanı kuruluşun temizlik ve diğer işlerinde çalıştırılamaz.
Aşçı
MADDE 19 – (1) Aşçı yemeklerin sağlık koşullarına uygun pişirilmesinden ve servisinden sorumludur.
(2) Kapasitesi elliye kadar olan her kuruluşta en az bir aşçı, kapasitesi ellinin üzerinde olan her kuruluşta ayrıca bir aşçı yardımcısı çalıştırılır.
(3) Aşçının bonservis sahibi veya sertifikalı olması zorunludur. Kuruluşun yemek satın alması durumunda, servisle ilgili personel görevlendirilir.
Diğer personel
MADDE 20 –(1) Temizlik hizmetleri için yeterli sayıda eleman çalıştırılması zorunludur.
(2) Kuruluşta ihtiyaca göre, büro elemanları,teknisyen, şoför, bekçi, güvenlik elemanı gibi personel çalıştırılabilir.
(3) Kendi alanları ile ilgili her çeşit işi gören ve sorumluluğunu taşıyan bu personellerin çalışma koşul ve esasları kuruluşun sorumlu müdürü tarafından belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fiziki Özellikler ve Kuruluş Bölümleri
Binanın konumu
MADDE 21 – (1)(Değişik fıkra:RG-6/7/2011-27986) Kuruluş,girişi ve çıkışı ile işleyişi yönünden bağımsız olan bir binada hizmete açılır. Binanın tümünde yalnızca yaşlılara yönelik hizmet verilmesi zorunludur. Binanın şehir merkezinde veya şehir merkezine yakın bir yerinde yaşlıların gezip dolaşabilecekleri ve dinlenebilecekleri yeterli bir alana sahip bahçesinin olmasına özen gösterilir.
(2) Binanın bulunduğu yerin yaşlıların gidişgelişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli olması gerekir.
(3) (Değişik:RG-2/6/2010-27599) Huzurevlerinde zemin +2 nci kat, huzurevleri özel bakım bölümü ile yaşlı bakım merkezlerinde ise zemin +1 inci kat ve üzeri binalarda asansör bulunması zorunludur. Zemin +1 katlı huzurevlerinde özel bakım bölümünün binanın giriş katında olması halinde asansör şartı aranmaz.
(4) (Ek fıkra:RG-6/7/2011-27986) Bitişiğinde yanıcı veya patlayıcı madde satılan ya da imal edilen binalarda kuruluş açılamaz.
Yangından korunma ve ısıtma
MADDE 22 – (1) Kuruluşta yeterli sayıda yangın söndürme araç, gereci bulunur ve yangın için gerekli önlemler alınır.
(2) Kuruluşta sivil savunma planının oluşturulması zorunludur.
(3) Açılış izin belgesinin düzenlenmesinden sonra iki ay içinde merkezin yangın, sabotaj ve depremde uygulanacak sivil savunma planı hazırlanarak İl Müdürlüğüne teslim edilir.
(4) Binanın güvenli bir merkezi sistemle ısıtılması sağlanır.
Kuruluş bölümleri ve özellikleri
MADDE 23 – (1) Her kuruluşta, binanın fiziksel koşullarına ve olanaklarına uygun olarak düzenlenmiş yönetim odası, sosyal servis, fizik tedavi bölümü, revir, yatak odaları, oturma salon ve köşeleri, yemek salonu, mutfak, banyo, tuvalet, çamaşırhane ve diğer ihtiyaç duyulan bölümler bulunur. Bu bölümlerin belirlenen kapasiteye cevap verebilecek büyüklükte olması gerekir. Girişte danışma, telefon kabini ve alarm panosu ve çok katlı binalarda asansör bulunur.
a) Sorumlu müdür için uygun tefriş malzemeleri ile döşenmiş, en az on kişinin toplanmasına elverişli genişlikte ve idari belgelerin saklanacağı özel dolaplar bulunan bir oda düzenlenir.
b) Sosyal servis;
1) Her kuruluşta, sosyal servis elemanlarının mesleki çalışma yapabilecekleri yaşlı ve yakınlarının kolay ulaşabileceği idari bölümde uygun bir mekan sosyal servis olarak ayrılır.
2) Sosyal servis mesleki çalışmaların yürütüldüğü ve yaşlılara ait özel bilgilerin saklandığı bir bölüm olması sebebiyle uygun bir şekilde düzenlenir.
c) Yatak odaları;
1) Tek, iki, üç veya dört kişilik olarak düzenlenebilir. Banyo ve tuvalet hariç Tek yataklı oda 9-12 m2, iki yataklı oda 16-18 m2, üç yataklı oda 20-24 m2, dört yataklı oda 30-34 m2 ve yerden tavana yüksekliğin en az 2,60 cm olması gerekir.
2) Odalar pencere önlerinden yaşlıların dışarıyı seyredebilecekleri şekilde döşenir. Karyolalar birbirine bitişik ve eşyalar yaşlıların oda içinde rahat hareket edemeyeceği şekilde yerleştirilemez. Her odada personel çağırma zil düzeneği bulunur.
3) Her yaşlıya bir karyola, bir etajer, bir giysi dolabı bir koltuk ve sandalye verilir ve her odada bir masa veya sehpa bulunur.
4) (Değişik cümle:RG-2/6/2010-27599) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan merkezler hariç olmak üzere, tek kişilik yatak odalarında lavabo, duş ve tuvalet bulunması zorunludur. İki ve daha fazla yatak odalarında ise fiziki koşulların yeterli olması durumunda duş, lavabo ve tuvalet bölümlerinin düzenlenmesine özen gösterilir. Duş, lavabo ve tuvaleti bulunmayan odaların bulunduğu katlarda bay ve bayanlar ayrı olmak üzere bir duş bir lavabo ve bir tuvalet bölümü düzenlenir.
5) Huzurevlerinin kapasitesi yatak odalarının genişliği esas alınarak tespit edilir. Ancak yatak odaları ve diğer bölümler arasında kapasite açısından uyum sağlanmasına ve bölümlerin de tespit edilen kapasiteye cevap verebilecek büyüklükte olmasına dikkat edilir.
ç) Oturma salon ve köşeleri;
1) Oturma salonları, yaşlıların sohbet edebilecekleri, televizyon seyredebilecekleri yaşlarına uygun oyunlar oynayabilecekleri şekilde düzenlenir. Sigara içen yaşlılar için ayrı bir oturma salonu oluşturulur.
2) Binanın fiziki koşullarının uygun olması durumunda, koridorlarda manzaraya açık oturma köşeleri düzenlenir.
d) Yemek salonu;
1) Yemek salonunda kolay temizlenebilir masa ve sandalyeler bulunur. Yeterli havalandırma sağlanır.
2) Kuruluşta tek bir yemek salonu olabileceği gibi, katlarda ayrı salonlar düzenlenebilir.
e) Mutfak;
1) Mutfak sürekli temiz ve düzenli tutulabilecek nitelikte, aydınlık bir yerde bulunur.
2) Mutfak duvarları ve yerleri kolay temizlenebilir malzeme ile kaplanır. Yemek pişirme ve servisinde kullanılan araç ve gereçlerin çelik olması, korunabileceği raf ve dolapların bulunması gerekir. Sebze yıkama ve bulaşık için ayrı lavabolar bulunur ve yeterli havalandırma sağlanır.
3) Ayrıca, yaşlının istediği zaman çay, kahve ve yemek pişirebileceği, bulaşık yıkayabileceği küçük mutfaklar da düzenlenebilir.
f) Çamaşırhane;
1) Çamaşırların yıkandığı, kurutulduğu, ütülendiği bir bölüm olarak düzenlenir.
2) Ayrıca, yaşlının istediğinde çamaşırlarını yıkayabileceği evye ve ev tipi çamaşır makinesinin bulunduğu çamaşır asma olanaklarına sahip yerler düzenlenebilir.
g) Banyo ve duşlar;
1) Kuruluşta yatak odalarındaki duşlardan ayrı olarak, yeterli sayıda duş ve banyo bulunur.
2) Banyolarda, yaşlının kaymasını engelleyici önlemler alınır, yaşlının oturup kalkmasına yardımcı olacak yatay ve dikey tutamaklar uygun yerlere tespit edilir, çağırma zili bulunur.
ğ) Tuvalet ve lavabolar;
1) Kuruluşta, kadın ve erkek yaşlılar için yeterli sayıda alaturka ve alafranga tuvalet bulunur. Tuvaletlerde yaşlıların kaymasını engelleyici önlemler alınmalı, yatay ve dikey tutamaklar uygun yerlere tespit edilir.
2) Tuvalet kapılarının kilidinin, içerden ve dışardan açılma özelliğine sahip olması gerekir.
3) Tuvaletlerde yeterli sayıda ve normal yükseklikte lavabo ve aynalar bulunur.
4) Yaşlıların ayak yıkayabilmeleri için uygun evye bulundurulur.
5) Sifonların yaşlının ulaşabileceği yükseklikte olması gerekir.
h) Diğer bölümler;
1) Kuruluşta, sağlıkla ilgili tüm hizmetlerin görüldüğü, araç ve gereçlerinin bulunduğu özel bir bölüm düzenlenir. Bu bölümde gerekli ilaç ve ilk yardım ve tedavi malzemeleri bulundurulur.
2) Ayrıca, yaşlıların dini vecibelerini yerine getirebilecekleri bir bölüm ile boş zamanlarını değerlendirebilecekleri kütüphane, atölye ve spor yapabilecekleri bölümler düzenlenir.
3) Kuruluş girişi, koridor ve merdivenler yeterince aydınlatılır, merdivenlerde tırabzan dışında duvar boyunca yatay tutamaklar bulunur. Asansör kabininde tutamak ve oturma yeri bulunması gerekir.
4) Kuruluşun tüm bölümleri, yaşlıya ve yiyeceklere zarar vermeyecek şekilde düzenli aralıklarla haşerelere karşı ilaçlanır.
5) Huzurevlerinde yaşlıların çıkıp dolaşabileceği, oturup hava alabileceği, boş vakitlerini geçirebileceği her yaşlıya en az üç metrekare alan düşecek bir bahçe bulunur.
Özel bakım bölümü
MADDE 24 – (1) Özel bakım bölümü, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen özelliklere sahip yaşlıların bakım ve korunmalarının sağlandığı yerdir.
(2) Akıl ve ruh sağlığı yerinde olmadığı halde huzurevi/yaşlı bakım merkezi hizmetlerinden yararlandırılacak olan yaşlıların kuruluşun farklı bölümlerinde veya ayrı binalarda bakılması şarttır. Aynı merkez bünyesinde farklı niteliklere sahip yaşlılara bakım hizmetinin verilmesi halinde bu niteliklere uygun olarak ayrı bölümler oluşturulur ve bu bölümlerden birbirine kontrolsüz geçişi engelleyecek önlemler alınır. Yaşlı bireylerin özürleri veya sağlık sorunları sebebiyle birbirlerine ve kendilerine zarar vermemesi için her türlü güvenlik önlemleri alınır.
(3) Kuruluş, doğrudan özel bakım yaşlılarına yaşlı bakım merkezi olarak hizmet vereceği gibi huzurevi yaşlıları ile özel bakım yaşlılarına aynı binada ayrı ünitelerde huzurevi ve yaşlı bakım merkezi olarak hizmet verebilir.
(4) Özel bakım bölümünün;
a) Oda kapılarının tekerlekli sandalye ve yürüteç geçebilecek en az 80 cm genişlikte olması,
b) Odaların tekerlekli sandalye ve yürüteçlerin hareket edebileceği şekilde düzenlenmesi,
c) Yatakla çarşaf arasına alez (yatak koruyucu) serilmesi,
ç) Her karyola başucuna personel çağırma zil düzeneği kurulması,
d) Kuruluşun merkezi sisteminde sürekli sıcak su bulundurulması,
e) Oda zemininin sık ve kolay temizlenmeye uygun malzeme ile döşenmesi, duvarlarda silinebilir özellikli malzeme kullanılması,
f) Havalandırma için gerekli önlemlerin alınması,pencerelere sinek önleyici tel düzeneğinin yapılması,
g) Yaşlı yataklarının yatak yaralarını önleyici özellikte olması
gerekir.
Özel bakım bölümünde verilecek hizmetler
MADDE 25 – (1) Bu bölümlerdeki yaşlıların yemeklerinin yedirilmesi, banyolarının yaptırılması,günlük ve anlık vücut temizliklerinin yapılması, tuvalet ihtiyacının giderilmesinde yardımcı olunması, altı bağlananların temizlenmesi ve bezlenmesi, her gün ve gerektiğinde giysilerinin ve çarşaflarının değiştirilmesi, yatak temizliği, kuruluş içindeki diğer bölümlere getirilip, götürülmesi, egzersizlerinin yaptırılmasında yardımcı olunması, pansumanının yapılması, ilaçlarının düzenli verilmesi, tansiyon ve enjeksiyon takiplerinin yapılması, sağlık kuruluşlarına sevk edilenlere ve hastanede yatanlara eşlik edici personel verilmesi gerekir.
(2) Diyetler tabip önerisine uygun olarak diyetisyence hazırlatılır.
(3) Akıl ve ruh sağlığı yerinde, sürekli tıbbi bakım gerektiren bir hastalığı bulunmayan demans, alzheimer gibi ağır felçli, özürlü, yatağa bağımlı veya özel bakımı gerektiren diğer hallerdeki yaşlıların bakım ve korunmalarının sağlanması amacıyla huzurevleri bünyelerinde özel bakım bölümleri kurulabilir veya kuruluş sadece bu amaca yönelik hizmet verebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Hizmet ve İşleyiş
Kuruluşa yaşlı kabulünde izlenecek yol
MADDE 26 – (1)(Değişik:RG-31/7/2009-27305) Kuruluşa kabul edilecek yaşlılarda elli beşyaş ve üzeri yaşlarda olma şartı aranır. Ancak elli beş yaşın altında olan kişilerin zorunlu hallerde kuruluşa kabulü; hazırlanacak sosyal inceleme raporu sonucuna göre sorumlu müdürün teklifi ve il müdürlüğünün onayı ile yapılır.
(2) Kuruluşa yaşlı kabulünde;
a) Dilekçe,
b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) T.C. Kimlik Numarası beyanı
c) Yaşlının bulaşıcı hastalığı olmadığı, bulaşıcı hastalığı bulunduğu takdirde bu hastalığın enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanının toplu yaşam yerlerinde kalmasına mani bir bulaşıcı hastalık olmadığına dair raporu ile akıl ve ruh sağlığının yerinde veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen özelliklere sahip olduğunu, uyuşturucu madde ve alkol bağımlısı olmadığını kanıtlayan ve yaşlının huzurevi hizmetinden veya yaşlı bakım merkezi hizmetinden yararlanmasının uygun olacağını belirten özel veya resmi sağlık kuruluşlarının yalnızca ilgili bölümlerinden alınacak sağlık durumlarını gösterir rapor istenir. Yaşlının bunlar dışında tıbbi takibi gerektiren kronik bir hastalığı var ise bu hastalığa ait bölüm uzmanından veya ilgili kliniklerden alınacak (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) tabip raporunda ayrıca belirtilir.
(3) Kuruluşa kabul edilecek yaşlılarda, ırk, renk, cinsiyet, dil, tabiyet, din, siyasi düşünce, felsefi inanç ve eğitim yönünden hiçbir ayrım yapılmaz ve geçmişteki mahkumiyetleri göz önüne alınmaz.
(4) Belgeleri tamamlanan ve düzenlenen, sosyal inceleme raporuna göre değerlendirilmesi yapılan yaşlılar kuruluşa kabul edilir, sıraya alınır veya reddedilir.
Ücret tespiti
MADDE 27 – (1) Kuruluşun aylık bakım ücreti valinin veya görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında İl Müdürü, Büyükşehir Belediyesi/Belediye, Defterdarlık, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü ve il dahilindeki kuruluş kurucularının kendi aralarından seçecekleri bir temsilciden oluşan bir komisyon tarafından tespit edilir. Belirlenen ücretler üstünde ücret tahsil edilemez.
(2) Komisyon, her yıl Aralık ayının ilk haftasında toplanarak, gelecek yılın aylık bakım ücretlerini tespit eder.
(3) Ücret; geçinme endeksi ile toptan eşya fiyat endekslerindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, personel, beslenme, kira, ısıtma, onarım, diğer cari giderler ve amortismanlar dikkate alınarak, kar oranının eklenmesi sonucunda tespit edilir.
(4) Komisyon, il dahilinde aylık bakım ücretlerini taban ve tavan olarak tespit eder.
(5) Tespit edilen ücret, valilik onayına sunulur. Onay sonrası, ocak ayı itibarıyla yürürlüğe girer. Ücret onayının bir örneği genel müdürlüğe gönderilir.
(6) Aylık bakım ücretine; barınma, beslenme, ilaç takibi, enjeksiyon, pansuman, tansiyon ölçümü, basit tıbbi müdahaleler, alt bezi ve temizlik hizmeti giderleri dahildir. Bu hizmetler için yaşlı veya yakınlarından ayrıca ücret talep edilemez.
(7) Her kuruluş kapasitesinin en az %5’i oranında ücretsiz yaşlı bakmakla yükümlüdür. Ücretsiz bakılacak yaşlılar İl Müdürlüğünce belirlenir.
Ücret tahsili
MADDE 28 – (1) Yaşlının; kuruluşa kabulü sırasında bir aylık bakım ücreti kadar depozito alınır. Aylık bakım ücreti hizmetin verilmesini müteakip tahsil edilir ve karşılığında makbuz verilir. Makbuzların denetim esnasında ibrazı zorunludur.
(2) Yaşlının kendi isteği ile kuruluştan ayrılması halinde alınan depozito ücreti iade edilmez. Depozito ücreti aylık bakım ücretine mahsup edilir.
(3) Yaşlının ölümü halinde ise, bakılan gün kadar bakım ücreti ve varsa borcu mahsup edilerek kalanı iade edilir.
(4) Depozito ücretinin zaman içerisinde huzurevi ücretinden düşük kalması durumunda yaşlı veya yakınlarından ek ücret talep edilemez.
(5) Yaşlı bakım merkezlerinde akıl ve ruh sağlığı yerinde olmayan yaşlılar için aylık bakım ücretine ilave bir ücret istenemez.
(6) (Ek:RG-31/7/2009-27305) Kuruluşa kabulü yapılan yaşlılardan kalma sürelerine ilişkin taahhütname istenmez, sözleşme yapılmaz.
Geçici ve gündüzlü bakım
MADDE 29 – (1) Kuruluşlarda açılış onayında belirtilen kapasiteleri dahilinde, boş olan yatak sayısı kadar İl/İlçe Müdürlüğünün onayı ile geçici süre ile yatılı veya gündüzlü bakım için yaşlı kabul edilebilir. Bu bakıma ilişkin olarak;
a) Yaşlıların huzurevlerine ve merkezlere kabul koşullarına ilişkin belgeleri düzenlemeleri,
b) Kaldıkları süre içerisinde kuruluşun mevcut kurallarına uymaları,
c) Kuruluş yaşlılarına verilen günlük hizmetlerden yararlanmaları, gündüzlü bakıma alınan her yaşlıya kapasite dahilinde yatak tahsis edilmesi,
ç) Geçici süre ile yatılı kalanların, kaldıkları odanın ücretini, gündüzlü bakım verilenlerin ise her yıl il bazında tespit edilen aylık bakım taban ücretinin %50 sini gün hesabı ile ödemeleri,
d) Gündüzlü bakım hizmeti verilenlerin ulaşımlarının kuruluşa ait servis aracı yok ise yaşlı ya da yakınları tarafından sağlanması
gerekir.
Beslenme ile ilgili hususlar
MADDE 30 – (1) Yaşlılara, yaş ve sağlık durumlarına göre bir diyetisyen tarafından hazırlanacak veya satın alınacak gıda rasyonuna göre sabah kahvaltısı ile öğle ve akşam yemeği verilir.
(2) Ayrıca, sabah ve akşam olmak üzere günde 2 defa ara öğünler verilir.
(3) (Değişik ibare:RG-26/9/2008-27009) Tabip önerisiyle özel diyet uygulanacak yaşlılara diyet yemeği hazırlanır.
Denetim
MADDE 31 – (1) Kuruluş İl/İlçe Müdürlüğünce kuruluş açılış işlemlerini yürütmeye yetkili meslek elemanları tarafında yılda en az iki kez denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük denetim elemanları tarafından da denetlenir.
(2) Denetim sırasında kuruluş yetkilileri her türlü belgeyi sunmak ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(3) Denetim raporunun bir örneği İl Müdürlüğünde saklanır, bir örneği de Genel Müdürlüğe gönderilir.
(4) Denetim sırasında tespit edilen aksaklıklar, denetim defterine yazılır ve giderilmesi için bir ay süre verilir. Bu süre içinde giderilmemesi durumunda kuruluş yazı ile uyarılarak uygun görülen bir ek süre daha verilir. Verilen süre içinde, kuruluş belirtilen aksaklıkları düzeltmek zorundadır.
(5) Bu Yönetmelikte kullanılan kuruluş tanımı ve özelliklerine uymayan yerlerde yaşlı bakımı yapıldığının tespiti veya ihbar edilmesi durumunda Genel Müdürlük ve İl/İlçe Müdürlüğü meslek elemanları bu kuruluşlarda tespit edilen eksiklikleri yerinde incelemeye ve gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.
Kuruluşun kapatılması
MADDE 32 –(1) Kuruluş;
a) 9 uncu maddeye aykırı olarak kuruluşa yaşlı kabulü yapılması,
b) Denetimlerde tespit edilen aksaklıkların verilen süreler içinde giderilmemesi,
c) Bakılan yaşlıların, sağlık ve temizlik açısından, ekonomik, sosyal ve psikolojik yönden ihmal ve istismarı ve şiddet uygulanması,
ç) Genel ahlak kurallarına aykırı hareket edilmesi,
d) Belirlenen ücretten fazla ücret alınması ve fazla ücret almak talebinde ısrar edilmesi,
e) Belirlenen kapasitenin üstünde yaşlı bakılması ve bunda ısrar edilmesi,
f) Amaç dışı faaliyette bulunulması,
g) Açılış izin belgesi olmaksızın faaliyette bulunulduğuna ilişkin ihbar alınması veya tespit edilmesi
durumlarında İl Müdürlüğünün teklifi ve valilik onayından sonra (Mülga ibare:RG-21/8/2010-27679) (…) kuruluşun kapatılma kararı alınır.
(2) Kapatılan kuruluşların kurucuları ve sorumlularının suç teşkil eden fiilleri hakkında 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılır.
Kuruluşun kurucu tarafından kapatılması
MADDE 33 – (1) Kurucular, en az üç ay önceden İl Müdürlüğüne, personel ve yaşlılara yazılı olarak kuruluşu kapatma isteğini bildirmek zorundadır.
(2) İl Müdürlüğüne bildirmeden kuruluşu kapatan kurucular yeni bir kuruluş açamaz ve ortak olamaz.
Kuruluşun kapanması sırasında yapılacak işlemler
MADDE 34 – (1) Hakkında kapatılma işlemi yapılan kuruluştaki yaşlıların mağduriyetlerinin önlenmesi için kurucu, gereken önlemleri alır.
(2) İl/İlçe Müdürlükleri, yaşlı veya yaşlı yakınlarını o, il veya ilçede mevcut özel veya diğer kuruluşlar hakkında bilgilendirmekle görevlidir.
(3) Kuruluşun kapandığı tarihten itibaren, yaşlılardan peşin alınan depozitodan yaşlının borcu var ise tahsil edilir, kalan miktar geri ödenir.
(4) Kurucu, onbeş gün içinde kuruluşla ilgili tüm belgelerini İl Müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.
(5) Kapanan kuruluşlar İl Müdürlüğü tarafından ivedilikle Genel Müdürlüğe bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İl Müdürlüklerine gönderilecek belgeler
MADDE 35 – (1) Kuruluşlar her ayın ilk haftasında personel listesini, kuruluşta kalan yaşlı listesini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, personel işe giriş bildirgeleri, dört aylık sigorta prim bildirgeleri ile aylık sigorta primlerinin yatırıldığına ilişkin dekontların birer örneğini, üç aylık yaşlı ve personel listesi ve değişiklik var ise o personelle ilgili belgeleri iki nüsha olarak hazırlar. Bir nüshası, kuruluşta kalır, diğer nüsha denetim için İl/İlçe Müdürlüğüne gönderilir. Uyarılara rağmen istenilen belgeleri göndermeyen kuruluşlar hakkında 32 nci maddeye göre işlem yapılır.
Kuruluşların adları
MADDE 36 – (1) Kuruluşlar, devletin veya diğer kuruluşların kullandıkları ad ve unvanlar ile toplum değerlerine aykırı düşecek ad ve unvanları, yabancı dildeki kelime ve deyimleri kullanamaz. Kuruluşların adlarında; huzurevi, yaşlı bakım merkezi ibarelerinin kullanılması zorunludur.
Kuruluş binalarının kullanımı
MADDE 37 – (1) Kuruluşlarda yaşlılara ayrılan bölümleri kurucu ve personel mesken olarak kullanamaz.
(2) Kuruluş binası açılış amacı dışında, başka bir amaçla kullanılamaz.
Kuruluşlarda bulundurulması gereken defter ve dosyalar
MADDE 38 – (1) Kuruluşlarda aşağıda belirtilen defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur.
a) Gelen ve giden yazı kayıt defteri,
b) Gerekli muhasebe kayıtları,
c) Personelin özlük ve sağlık dosyaları,
ç) Yaşlılara ait kütük defteri,
d) İl Müdürlüğünce tasdik edilmiş denetim defteri,
e) Yaşlılar hakkında genel bilgi ve sağlık fişlerinin bulunduğu yaşlı dosyaları,
f) Yaşlı ilaç takip defteri.
(2) Kuruluşun yazışmalarında antetli kağıt veya kaşe kullanılması zorunludur.
Personel ve yaşlıların sağlık kontrolleri
MADDE 39 – (1) Kuruluşlarda çalışan personelin ve yaşlıların gerekli sağlık muayene ve kontrollerinin periyodik olarak yapılması, personelin en az yılda bir kez göğüs radyografilerinin çekilmesi ve portör muayenelerin yaptırılması, akıl ve ruh sağlığı yerinde olmayan yaşlıların ayda en az bir defa hizmet sözleşmesi yapılan psikiyatrist tarafından veya bir sağlık kuruluşunda psikiyatrik takip, tıbbi kontrol ve gerekirse tedavilerinin yapılması, ilaçlarının düzenlenmesi, tıbbi kontrol sonuçlarının personel ve yaşlılara ait dosyalarda saklanması ve denetimlerde ibrazı zorunludur.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 40 – (1) 3/9/1997 tarihli ve 23099 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Huzurevleri ve Yaşlı Bakımevleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Nöbet hizmetleri
EK MADDE 1 –(Ek:RG-6/7/2011-27986)
(1) Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile 08.00-18.00 saatleri haricindeki çalışma saatlerinde nöbet sorumlusu olarak bir sağlık personeli çalıştırılır. Kuruluşun hizmetlerini aksatmamak kaydı ile mesleki personeller, nöbet sorumlusu olarak çalıştırılabilir.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden açılış izin belgesi alarak faaliyette bulunan kuruluşlar, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra geçen bir yıl içinde, 23 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen şartlar ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b), (c) ve (i) bendlerinde yer alan asgari kapasite sınırlaması hariç bu Yönetmelikte belirtilen gerekli düzenlemeleri gerçekleştirerek, yapılan çalışmaları bir raporla İl Müdürlüğüne bildirmek durumundadır. Bu düzenlemeleri yaptırmayanların daha önceden verilmiş olan izinleri iptal edilir.
(2) (Ek fıkra:RG-2/6/2010-27599) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce kuruluşlarda yaşlı bakım elemanı olarak çalışanların, kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla bu fıkranın yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay içerisinde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca sertifika alması sağlanır ve durum il müdürlüğüne bildirilir.
(3) (Ek fıkra:RG-2/6/2010-27599) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyette bulunan kuruluş başka bir binaya nakledilmediği sürece 21 inci maddenin üçüncü fıkrası hükmünden muaf tutulur.
Yürürlük
MADDE 41 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşleri alınan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 42 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
7/8/2008
26960
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; huzurevi bakımını tercih etmeyen yaşlılar için gündüzlü bakım ve evde bakım hizmetlerinin niteliğini ve bu hizmetleri yerine getiren birim ve personele ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılacak yaşlı hizmet merkezleri tarafından yaşlılara verilecek gündüzlü bakım ile evde bakım hizmeti faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Bakım/hizmet planı: Yaşlı hizmet merkezinde hizmet planlama servisince her yaşlı için, yaşlının özellikleri ve ihtiyaçları göz önüne alınarak ayrı ayrı hazırlanan ve merkezin sorumlu müdürü tarafından onaylanan yaşlıya verilecek hizmet içeriğini ve sıklığını detaylı anlatan yazılı planı,
b) Birim: Gündüzlü verilecek hizmetler ile evde verilecek hizmetler birimini,
c) Evde bakım hizmeti birimi: Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, tıbbi bakıma ihtiyacı olmayan ve herhangi bir özrü bulunmayan yaşlının bakımı ile ilgili olarak hane halkının tek başına veya komşu akraba gibi diğer destek unsurlarına rağmen yetersiz kaldığı durumlarda yaşlılara evde yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaşam ortamlarının iyileştirilmesi, günlük yaşam faaliyetlerine yardımcı olunması amacıyla sunulan sosyal, fiziksel, psikolojik destek hizmetlerini yürüten birimi,
ç) Genel müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
d) Gündüzlü bakım hizmeti birimi: Yaşamını evde ailesi, akrabalarıyla veya yalnız sürdüren sağlıklı yaşlılar ile demans, alzheimer gibi hastalığı olan yaşlıların yaşam ortamlarını iyileştirmek, boş zamanlarını değerlendirmek, sosyal, psikolojik ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında yardımcı olmak, rehberlik ve mesleki danışmanlık yapmak, kendi imkanlarıyla karşılamakta güçlük çektikleri konular ile günlük yaşam faaliyetlerinde destek hizmetleri vermek, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak sosyal faaliyetler düzenlemek suretiyle sosyal ilişkilerini zenginleştirmek, aktivitelerini artırmak ve gerekli olduğu zamanlarda aileleri ile dayanışma ve paylaşma sağlanarak yaşlının yaşam kalitesinin artırılması amacıyla sunulan hizmetleri yürüten birimi,
e) İl müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
f) İlçe müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
g) Kamu kurum ve kuruluşları: Yaşlı hizmet merkezi açabilecek olan genel ve özel bütçeli kurumlar, belediyeler ve bu kurumların kurdukları döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi ve teşebbüsleri, özel kanunlarla kurulan diğer kamu kurumlarını,
ğ) Merkez: Yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin artırılması amacıyla gündüzlü bakım ve evde bakım hizmeti sunmak üzere açılan ve faaliyet gösteren yaşlı hizmet merkezini,
h) Meslek elemanı: Sosyal çalışmacı, psikolog, doktor, hemşire, fizyoterapist, diyetisyen ve uğraş terapistini,
ı) Özel hukuk tüzel kişileri: Özel hukuk hükümlerine göre kurulan, dernekler, vakıflar ve şirketleri,
i) Yaşlı: Sosyal, fiziksel ve psikolojik desteğe ihtiyaç duyan akıl ve ruh sağlığı yerinde olan altmış yaş ve üzerinde olup, bulaşıcı hastalığı ile herhangi bir özrü bulunmayan kişiyi,
j) Yaşlı bakım elemanı: Yaşlı bakımı konusunda ortaöğrenim/yükseköğrenimin ilgili bölümlerinden mezun veya yaşlı bakımı konusunda Milli Eğitim Bakanlığınca sertifika yetkisi verilen kuruluşlar ile Üniversitelerin ilgili bölümlerince açılmış olan sertifika programlarına katılıp sertifika almış olan en az ilköğrenim mezunu olan kişiyi, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Açılış ve İşlemler
Merkez açmak üzere başvuru
MADDE 5 – (1) Merkez açabilecek olan kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri açılış işlemleri için temsilci ya da merkezin açılması ve işletilmesinden sorumlu bir yönetici belirleyip, yazılı olarak İl/İlçe Müdürlüğüne başvuruda bulunur.
Kurucu ve sorumlu müdürde aranacak koşullar
MADDE 6 – (1) Kuruluş açacak ya da açılmış bir kuruluşu devir alacak kişilerde;
a) Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
c) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıl veya daha fazla hapis cezası veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlarla, basit veya nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak, koşulları aranır.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri açılış ya da devir işlemleri için bir temsilci gösterebilir. Temsilcide, gerçek kişiler için gerekli olan koşullar aranır.
(3) Ticaret şirketi şeklinde yapılanmış tüzel kişiler için, şirket ilanının yayımlandığı ve kuruluş açılışının faaliyetleri kapsamında olduğunu gösterir ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve imza sirküleri, tüzel kişilerin göstereceği temsilciden, sermaye şirketleri için, temsilcinin hissedarlar arasında olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği, vakıf, dernek, sendika veya oda şeklinde yapılanmış tüzel kişilerde tüzel kişilerin göstereceği temsilciden yönetim kurulu üyesi olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği, kuruluşun açılışının vakıf senedi/dernek tüzüğünde yer aldığını gösterir belge istenir.
Açılış izni için gerekli koşul ve belgeler
MADDE 7 – (1) Merkez açmak isteyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin (a),(b),(c),(ç),(d),(e),(f) ve (g) bentlerinde belirtilen belgelerin yer aldığı, kamu kurum ve kuruluşlarının ise merkezde görevlendirilecek yöneticinin sadece öğrenim durumunu gösterir belge ile (e),(f) ve (g) bentlerinde yer alan belgelerin bulunduğu dosyayı hazırlayarak üç nüsha halinde İl Müdürlüğüne vermeleri gerekir. Başvuru İlçe Müdürlüğüne yapılacak ise belgeler dört nüsha halinde hazırlanarak İlçe Müdürlüğüne verilir.
a) Sorumlu müdür ve personel için aşağıda yer alan belgeler istenir;
1) Nüfus cüzdanı örneği,
2) Öğrenim durumunu gösterir noterden onaylı belge,
3) Savcılıktan alınacak sabıka kaydının olmadığını gösterir belge,
4) Bulaşıcı hastalığı, uyuşturucu ve alkol bağımlılığı olmadığına, akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğuna dair sağlık kurulu raporu,
5) Kurucu ile sorumlu müdür arasında yapılacak iş sözleşmesi.
b) Merkezde yarı zamanlı çalışacak bütün sağlık personelinin herhangi bir kamu kuruluşunda görev yapıp yapmadıklarını beyan eden dilekçeleriyle, görev yaptıklarını beyan edenlerin dilekçe ekinde görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşlarından 31/12/1980 tarihli ve 2368 sayılı Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanunda öngörülen tazminatların, söz konusu sağlık personeli için düzenlenecek personel çalışma belgesinin tarihinin bildirilmesinden itibaren, aylıklarından kesilmeye başlanacağını bildirir belgeleri,
c) Merkezin hizmet vereceği binanın iskan durumu hakkında belediye imar müdürlüğünden alınacak inşaat ruhsatı veya yapı kullanım izin belgesi merkezin bir apartman katında hizmete açılması durumunda diğer kat maliklerinin oy birliği ile verecekleri izin belgesi,
ç) Binanın tapu senedi veya kira kontratosu örneği,
e) Merkezin çalışma usulleri, personelin görev, yetki ve sorumluluklarının neler olduğu, yaşlı kabul işlemleri, gelir, giderler ve diğer mali işlemlerin ne şekilde yürütüleceğini gösterir iç hizmet yönergesi,
f) Oturma salonu, dinlenme odası, özel bakım odası, faaliyet odası, yemek salonu, banyo, tuvaletler ve bahçe gibi binanın hizmet bölümlerini gösterir içten-dıştan çekilmiş fotoğrafları,
g) Merkezin fiziksel koşulları, hizmet bölümleri, tefrişi, kapasitesi, personel durumu ve genel olarak hizmete uygunluğu hakkında İl/İlçe Müdürlüğünce düzenlenecek rapor.
Personel çalışma izni
MADDE 8 – (1) Personel çalışma izni aşağıdaki esaslar çerçevesinde verilir.
(a) Merkezin kurucusu veya sorumlu müdürü merkezde istihdam edilecek her personel için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen belgeleri düzenleyerek İl/İlçe Müdürlüğüne teslim eder. İl/İlçe Müdürlüğünce, bu belgelerin üçüncü bölümde belirtilen şartlara uygun olup olmadığı değerlendirilir ve uygun olanlar tasdik edilerek onaylanır.
(b) Personelin belgeleri ve çalışma onayının birer nüshası İl/İlçe Müdürlüğünce, diğer nüshası ise merkezde muhafaza edilir. İl Müdürlüklerince belgeleri tasdik edilmeyen personel çalışamaz.
(c) Aynı işlem yeni alınacak her bir personel için geçerlidir.
(ç) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne ayrılması halinde, yerine 14 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hükümlere uygun olarak merkezde görevli birim sorumlusu ya da en kıdemli meslek elemanı en fazla bir ay süre ile vekil bırakılır. İzinli personel ve vekilin kimliği hakkında İl/İlçe Müdürlüğüne bilgi verilir.
(d) Sorumlu müdürün değişmesi halinde, durum İl Müdürlüğüne bildirilir. Ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde yeni sorumlu müdür için İl Müdürlüğünden onay alınması gerekir.
Açılış izni için yapılacak işlemler
MADDE 9 – (1) Düzenlenen belgelerin belirlenen esaslara uygun olması ve personelinin tamamlanmış olması halinde, merkezin hizmete açılması İl Müdürlüğünün teklifi ve Valiliğin onayı ile gerçekleşir. Tüm belgeleri İl Müdürlüğünce onaylanan dosyalardan biri il diğeri İlçe Müdürlüğünde kalır. Üçüncü dosya açılış izin belgesi düzenlenip, imzalandıktan sonra temsilci ya da merkez sorumlu müdürüne imza karşılığında verilir. Dördüncü dosya ve açılış izin onayının bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir.
(2) Açılış izin belgesinin, merkezin görülebilecek bir yerine asılması gerekir.
(3) Açılış izin belgesi verilen her merkezin işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirilir.
Merkeze yaşlı kabulü
MADDE 10 – (1) Valilikten açılış onayı alınıp, açılış izin belgesi düzenlenen merkez hizmete geçirilir ve yaşlı kabulü yapılır.
(2) Valilikten açılış onayı alınmayıp, açılış izin belgesi düzenlenmemiş merkeze yaşlı kabulü yapılması halinde 38 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
Devir ve nakil işlemleri
MADDE 11 – (1) Devir ve nakil için aşağıda belirtilen işlemler yapılır.
a) Merkezin devrinde taraflar, noterden alacakları devir senedi ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. Merkezi devir alacak şahıslardan devir senedine ek olarak 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a),(b),(ç) ve (e) bentlerinde yer alan belgelerin düzenlenmesi istenir. Binanın iç düzenlemesinde değişiklik yapılması durumunda (f) bendinde belirtilen hükümler uygulanır.
b) Merkezin başka bir adrese naklinde ise kurucu, yeni binaya ait adresi içerir bir dilekçe ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. İl/İlçe Müdürlüğünce yerinde yapılacak inceleme sonucunda bir durum raporu düzenlenir. Binanın uygun bulunması halinde, kurucudan 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c),(ç),(d),(e),(f) ve (g) bentlerinde belirtilen belgelerin düzenlenmesi istenir.
c) Devir ve nakil için düzenlenen belgeler İl Müdürlüğünce Valilik onayına sunulur. Onaydan sonra açılış izin belgesi düzenlenir. Dosyalardan biri ve onayın bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir.
Şube açma işlemleri
MADDE 12 – (1) Şube açılış izni için yeni merkez açılışındaki gibi işlem yapılır. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Personelin Nitelik ve Sorumlulukları
Sorumlu müdürlerin atanmalarında aranacak koşullar ve çalışma esasları
MADDE 13 – (1) Sorumlu müdür, merkezin yönetsel ve teknik tüm işlerinin amacına uygun olarak yürütülmesinden, yaşlıların en iyi şekilde bakım ve korunması ile sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmasından birinci derecede sorumludur.
(2) Üniversitelerin tıp, sosyal hizmetler, psikoloji ve dört yıllık hemşirelik bölümlerinden mezun olmuş veya üniversitelerin lisans bölümlerinden mezun olduktan sonra yaşlılık alanında lisansüstü eğitim alanlar ile üniversitelerin dört yıllık bölümlerinden mezun olup, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünde yaşlılık alanında en az üç yıl süreyle idareci olarak görev yapmış olan kişiler ile üniversitelerin lisans bölümlerinden mezun olup, yaşlılık alanında hizmet veren kamu kurumları ile özel kuruluşlarda en az üç yıl idarecilik yapmış olanlar sorumlu müdür olabilir. Bu nitelikteki kurucular, aynı zamanda merkezin sorumlu müdürü de olabilir.
(3) Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz.
Sorumlu müdürün görev ve yetkileri
MADDE 14 – (1) Sorumlu müdürün görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezin yönetsel, mali ve teknik tüm işlerini ilgili mevzuata göre yürütmek,
b) Yaşlıların bakım ve korunması ile her türlü gereksinimini sağlayıcı önlemler almak, görevliler arasında işbölümü yapmak ve denetlemek,
c) Genel Müdürlükçe geliştirilen standart formların doldurulmasını sağlamak, sayısal bilgileri ilgili mercilere göndermek, yaşlılarla ilgili her türlü yazışmayı gizlilik ilkesi çerçevesinde yapmak,
ç) Personelin özlük dosyalarını tutmak, her türlü işlem ve yazışmaları gizlilik ilkesine uyarak ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,
d) Personelin ilgili mevzuat gereğince istenen tutum, davranış, kılık-kıyafet ve benzeri özelliklerini izleyerek gerekli denetimleri yapmak,
e) Merkezin çalışma program ve saatlerini düzenlemek, onaylamak ve uygulanmasını sağlamak,
f) Hizmet planlama servisince her yaşlı için ayrı ayrı hazırlanan bakım/hizmet planını onaylamak, uygulanmasını sağlamak, denetlemek ve ortaya çıkan aksaklıkları gidermek,
g) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasını sağlamak,
ğ) Merkezin yıllık çalışma programını hazırlamak, altı ayda bir değerlendirme yapmak, her yıl sonunda çalışma raporu düzenleyerek Genel Müdürlüğe iletilmek üzere İl/İlçe Müdürlüğüne göndermek,
h) Merkezin amacına uygun konularda araştırma ve incelemeler yapılmasını sağlamak,
ı) Merkezin ve hizmetin, çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak, gerekli durumlarda gönüllü kişi ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde çalışmak.
(2) Sorumlu müdürün bulunmadığı durumlarda yönetmelik hükümleri çerçevesinde merkezde görevli birim sorumlusu ya da en kıdemli meslek elemanı vekaleten sorumlu müdürün görevlerini yürütür.
Birim sorumlusunun görev ve yetkileri
MADDE 15 – (1) Merkezde hizmetin çeşitliliği esas alınarak birim sorumluları görevlendirilir. Sorumlu müdür aynı zamanda gündüzlü hizmet biriminin sorumluluğunu üstlenebilir. Evde bakım birimi sorumluluğuna tercihen hemşire görevlendirilir. Birim sorumluları merkez müdürüne karşı sorumludur.
Sosyal çalışmacının görev ve yetkileri
MADDE 16 – (1) Sosyal çalışmacı, üniversitelerin sosyal hizmet alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Sosyal çalışmacının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Başvuran yaşlıların başvuru belgelerini düzenletmek, sosyal incelemelerini yapmak ve verilecek hizmet türünü ve biçimini de içeren raporu hazırlamak, başvuruları sıraya koymak, dosyalamak, gerekli yazışmaları yapmak,
b) Kabulü yapılan yaşlının merkeze uyumunu sağlamak, uyumsuzluğu olan yaşlıların sorunlarını saptamak ve çözümüne yönelik çalışmalarda görev almak,
c) Hizmet planlama servisi bünyesinde yaşlılara yönelik psiko-sosyal programlar hazırlamak,
ç) Yaşlıların psiko-sosyal, fiziksel ve ruhsal durumlarını sürekli olarak izlemek, sosyal kişisel, grup ve toplumla çalışma yöntemleri aracılığıyla sorunlarının çözümüne yardımcı olmak, ilgili raporları düzenlemek,
d) Yaşlıların yakın çevresi ile olan sosyal ilişkilerini düzenlemek, geliştirilmesine yardımcı olmak, gerektiğinde yakınları ile mesleki çalışma yapmak,
e) Sosyal, kültürel etkinlikler düzenlemek ve düzenlenen bu etkinliklere yaşlıların katılımını sağlamak,
f) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıların en az haftada bir ziyaret edilmesi, yaşlı bakım elemanlarının takibi, yaşlının ihtiyaçlarının belirlenmesi ile gerektiğinde yeni bakım/hizmet planının düzenlenmesini sağlamak,
g) Merkezin çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak, gönüllü kişi ve kuruluşlarla yapılacak çalışmaların programlanmasında görev almak,
ğ) Aylık ve yıllık çalışma programlarının uygulama sonuçlarını değerlendirmek, raporlaştırmak ve sorumlu müdüre sunmak,
h) Hizmetin amacına uygun konularda mesleki araştırma ve incelemeler yapmak, sayısal verileri toplamak ve bunları değerlendirmek,
ı) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
i) Genel Müdürlükçe geliştirilen standart formların doldurulmasını sağlamak.
3) Sosyal çalışmacı yukarıda sayılan görevlerini diğer meslek elemanlarıyla işbirliği yaparak, ekip çalışması halinde hizmet planlama servisi bünyesinde yürütür.
(4) Kapasitesi elliye kadar olan kuruluşlarda bir sosyal çalışmacı çalıştırılır. Sorumlu müdürün sosyal çalışmacı olması durumunda, ayrıca sosyal çalışmacı çalıştırılmayabilir. Ancak merkez kapasitesinin elli ve daha fazla olması durumunda her elli yaşlıya bir sosyal çalışmacının tam ya da yarı zamanlı çalıştırılması zorunludur. Sosyal çalışmacı yarı zamanlı olarak gün ve saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka merkezde çalışabilir.
Psikologun görev ve yetkileri
MADDE 17 – (1) Psikolog, üniversitelerin psikoloji alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Çalıştırılması durumunda, psikologun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze kabul edilecek yaşlıların psikolojik incelemelerini yapmak, merkeze kabul edilen yaşlıları gerek merkezde ve gerekse evde bakım sürecinde izlemek, sorunlarını tespit etmek ve bu sorunları yaşlı ve yakın çevresi ile mesleki ilişki kurarak çözümlemeye çalışmak, ilgili raporları düzenlemek ve hizmet planlama servisine sunmak, gerektiğinde hastane, psikiyatri klinikleri ve benzeri kuruluşlarla ilişkiye geçerek vaka takibi yapmak,
b) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında ve uygulanmasında görev almak,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıların en az haftada bir ziyaret edilmesi, yaşlı bakım elemanlarının takibi, yaşlının ihtiyaçlarının belirlenmesi ile gerektiğinde yeni bakım/hizmet planının düzenlenmesini sağlamak,
ç) Yaşlıların yetenek ve ilgilerine göre çeşitli işlerle meşgul olmalarını sağlamak, boş zamanlarını değerlendirme çalışmalarına katkıda bulunmak, düzenlenen sosyal, kültürel etkinliklere katılımlarını sağlamak,
d) Merkezin çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak amacıyla resmi ve gönüllü kuruluşlarla işbirliği yapılmasında ve gönüllü çalışmalarının programlanmasında görev almak,
e) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
f) Hizmetin amacına uygun konularda mesleki araştırma ve incelemeler yapmak.
(3) Psikolog yukarıda sayılan görevlerini diğer meslek elemanlarıyla işbirliği yaparak, ekip çalışması halinde hizmet planlama servisi bünyesinde yürütür.
(4) Sorumlu müdürün psikolog olması durumunda, ayrıca psikolog çalıştırılmayabilir. Ancak merkez kapasitesinin elli ve daha fazla olması durumunda bir psikolog tam zamanlı ya da yarı zamanlı olarak çalıştırılabilir. Psikolog yarı zamanlı olarak gün ve saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka merkezde çalışabilir.
Doktorun görev ve yetkileri
MADDE 18 – (1) Doktorun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkez hizmetlerinden yararlanmak isteyen yaşlının tıbbi değerlendirmesini yapmak, sağlık kurum/kuruluşlarınca tanısı konmuş ve tedavisi planlanmış yaşlının doktoru ile bağlantı kurarak gerekli bilgi ve önerileri doğrultusunda takibini yapmak,
b) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında görev almak,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıları haftada bir ziyaret ederek, bakımına ilişkin bilgileri toplamak, bakım sonuçlarını değerlendirmek, yeni gereksinim ve sorunlara yönelik olarak bakım/hizmet planını düzenlemek,
ç) Merkezde ve evde verilecek sağlık hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve denetlemek,
d) Merkezde verilen hizmetler ile evde bakım hizmetlerinden yararlanan tüm yaşlılar ve çalışan personel ile ilgili sağlık dosyası ve Genel Müdürlükçe hazırlanan standart formların doğru, eksiksiz ve zamanında tutulmasını sağlamak,
e) Bulaşıcı hastalık durumunda ilgili kurumlara ihbarda bulunmak, koruyucu, önleyici ve tedavi edici önlemleri almak,
f) Merkezde görevli personel ile evde bakım hizmeti veren personelin hijyen kurallarına uymasını sağlamak ve denetlemek,
g) Hizmet esnasında gereksinim duyulan ilaç ve tıbbi sarf malzemeleriyle diğer araç ve gereçlerin sağlanması için teklifte bulunmak, var olanları korumak, her an hizmete hazır hale getirmek, gerekli kayıtları tutmak,
ğ) Yaşlının rehabilitasyonu, beslenmesi, sosyal ve psikolojik sorunlarıyla ilgili olarak hizmet planlama servisi görevlileri ile işbirliği yapmak,
h) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak.
(2) Sorumlu müdürün doktor olması durumunda, doktor çalıştırılmayabilir. Ancak kapasitenin elli ve daha fazla olması durumunda merkezde tam zamanlı, yarı zamanlı ya da belirli gün ve saatlerde bir doktor daha çalıştırılması zorunludur. Doktorun iç hastalıkları uzmanı veya geriatrist olması tercih edilir.
Hemşirenin görev ve yetkileri
MADDE 19 – (1) Tercihen geriatri alanında deneyimi olan hemşirenin görev ve yetkileri kendi mesleki görev ve sorumlulukları haricinde aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında, uygulanmasında görev almak,
b) Doktorun yardımcısı olup, yaşlıları muayene ve tedaviye hazırlamak, ilaçlarını düzenli almalarını sağlamak, enjeksiyonlarını yapmak, tansiyonlarını ölçmek, gerekli kayıtları tutmak,
c) Merkezin/konutun hijyenini sağlamak,
ç) Yaşlıların fiziksel, ruhsal ve sosyal durumlarını sürekli olarak izlemek, ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik diğer meslek elemanları ile işbirliği içerisinde çalışmak,
d) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
(2) Her merkezde en az bir hemşire çalıştırılması esastır. Merkezin evde bakım hizmeti vermesi ve sorumlu müdürün hemşire olması durumunda ikinci bir hemşirenin çalıştırılması zorunludur. Hemşirelik veya hemşireliğe eşdeğer eğitim alan sağlık memurları hemşire yerine çalıştırılabilir.
(3) Hemşire görevlerini hizmet planlama servisiyle işbirliği içerisinde yürütür.
Yaşlı bakım elemanının görev ve yetkileri
MADDE 20 – (1) Yaşlı bakım elemanının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlının fiziksel bakımı ile ilgili her türlü hizmetlerine bakmak, gerek duyulması halinde beslenmelerine yardımcı olmak,
b) Yaşlının odasının/konutunun ve eşyalarının düzenlenmesine yardımcı olmak,
c) Yaşlının boş zamanlarını değerlendirmesinde, onun sosyal gereksinimlerinin sağlanmasında yardımcı olmak,
ç) Hizmet planlama servisinin hazırladığı program doğrultusunda diğer görev ve hizmetleri yerine getirmek,
d) Yaşlılarla birlikte oldukları süre içinde karşılaştıkları önemli olayları ve hastalanan yaşlıları birim sorumlusuna bildirmek/haber vermek,
(2) Yaşlı bakım elemanı birim sorumlusuna bağlı olarak hizmet planlama servisi bünyesinde diğer servis elemanlarının denetiminde çalışır. Evde bakım hizmetlerinde her yaşlıya bir, merkezde yürütülen gündüzlü bakım hizmetlerinde ise her yirmi yaşlı için bir yaşlı bakım elemanı görevlendirilir.
Diğer meslek elemanları ve görevliler
MADDE 21 – (1) Merkezde tam veya yarı zamanlı olarak fizyoterapist, diyetisyen ve uğraş terapisti çalıştırılabilir. Ancak bunların görev ve sorumlulukları kendi mesleki mevzuatı ile sınırlıdır.
(2) Merkezde görev yapan teknisyen, teknisyen yardımcısı, şoför, aşçı ve diğer personel görevlerini, hizmet planlama servisi ve teknik servise bağlı olarak yürütür.
(3) Kendi alanlarıyla ilgili her çeşit işi gören ve sorumluluğunu taşıyan bu personelin çalışma koşul ve esasları sorumlu müdür tarafından saptanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fiziki Özellikler ve Bölümler
Binanın konumu
MADDE 22 – (1) Binanın şehir merkezinde veya merkeze yakın, bahçeli ve sakin bir konumda olması tercih edilir. Kuruluşun bağımsız bir binada veya apartmanda açılması halinde zemin katın veya zemin katla bağlantılı bir üst katın kullanıma hazır hale getirilmiş olması ve bahçesinin bulunması gerekir.
Yangından korunma ve ısıtma
MADDE 23 – (1) Kuruluşta yangın için gerekli diğer önlemlerin alınması yanında yeterli sayıda yangın söndürme araç ve gereci bulundurulur. Bina merkezi sistemle ısıtılır.
Kuruluş bölümleri ve özellikleri
MADDE 24 – (1) Bina girişinde danışma, telefon kabini, alarm panosu bulunmalıdır. Bununla beraber merkezin bölümlerinin ve özelliklerinin aşağıda belirlenen şekilde ve belirlenen kapasiteye/hizmete cevap verebilecek büyüklükte olması gerekir.
(2) Kuruluş bölümleri ve özellikleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Ev ortamına uygun olarak döşenen ve yaşlının dinlenmesi için hazırlanacak dinlenme odalarında ihtiyaca yetecek miktarda karyola/kanepe veya koltuk ile yaşlının özel eşyalarını koymak üzere dolap bulundurulur. Mobilyaların ahşap malzemeden olması tercih edilir.
b) Yaşlıların müzik, tiyatro, resim, el sanatları gibi faaliyetleri yapmaları amacıyla olanaklar ölçüsünde bir ya da daha fazla faaliyet odası düzenlenir.
c) Merkez hizmetlerinden yararlanan her yaşlı için hazırlanacak olan hizmete ilişkin çalışmalar ile gündüzlü hizmetlerden yararlanan yaşlılarla serviste görevli meslek elemanlarının mesleki çalışma yapabilecekleri uygun bir mekan hizmet planlama servisi olarak düzenlenir, amacına uygun şekilde döşenir.
ç) Oturma salonları, yaşlıların sohbet edebilecekleri, televizyon seyredebilecekleri, tavla, dama gibi oyunlar oynayabilecekleri şekilde düzenlenir. Binanın fiziki koşullarının uygun olması durumunda, koridorlarda manzaraya açık oturma köşeleri oluşturulur.
d) İhtiyaç olduğu durumlarda yaşlıların altlarının değiştirilip, temizliklerinin yapılması amacıyla hazırlanacak özel bakım odasında bir karyola/kanepe ile kirli bezlerin konabileceği yeterli sayıda kapaklı kovalar ve alt değiştirme esnasında gerekecek malzemelerin yerleştirileceği dolaplar ile gerek duyulduğunda yaşlının yıkanması amacıyla kullanılacak duş tertibatı bulundurulur. Odanın duvarları ve yerleri kolayca temizlenebilecek malzemeler ile döşenir ve havalandırma için gerekli önlemler alınır, pencerelere sinek önleyici tel düzeneği yapılır.
e) Mutfak duvarları ve yerleri kolay temizlenebilir malzeme ile kaplanmalıdır. Yemek pişirme ve servisinde kullanılan araç ve gereçler çelik olmalı, korunabileceği raf ve dolaplar bulunmalıdır. Sebze yıkama ve bulaşık için ayrı lavabolar bulunur ve yeterli havalandırma sağlanır.
f) Yemek salonunda kolay temizlenebilir masa ve sandalyeler bulundurulur ve havalandırma sağlanır.
g) Merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlıların konutlarındaki teknik ve onarım ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan araç-gerecin muhafaza edileceği, küçük onarımların yapılabilmesi amacıyla uygun bir mekan teknik servis olarak düzenlenir.
ğ) Merkezde, kadın ve erkek yaşlılar için ayrı ayrı olmak üzere, yeterli sayıda havalandırma olanağı bulunan alaturka ve alafranga tuvalet bulunur. Tuvaletlerin iki kişinin aynı anda rahatça hareket edebileceği genişlikte ve uzunlukta olması, yaşlıların kaymasını engelleyici önlemler alınarak, yatay ve düşey rayların uygun yerlere sabitlenmesi gerekmektedir. Sifonların yaşlıların kolay kullanabileceği teknikte olması tercih edilir. Tuvalet kapılarının kilidi, içerden ve dışardan açılma özelliğine sahip olmalıdır.
Tuvaletlerde yeterli sayıda ve normal yükseklikte lavabo ve aynalar bulunur.
Yaşlıların ayak yıkayabilecekleri uygun evye bulunabilir.
h) Merkezde, sağlık hizmetlerinin görüldüğü, araç ve gereçlerinin bulunduğu özel bir bölüm düzenlenir. Bu bölümde gerekli ilaç ve ilk yardım malzemeleri bulunur.
ı) Yaşlıların dini vecibelerini yerine getirebilecekleri bir bölüm ile spor yapabilecekleri bölüm düzenlenebilir.
i) Merkez girişi, koridor ve merdivenler yeterince aydınlık, koridorlar iki kişinin yan yana rahatça yürüyebileceği genişlikte ve her iki tarafta yürürken tutunmayı sağlayacak tırabzanlar ile merdivenlerde tırabzan dışında duvar boyunca sabitlenmiş yatay raylar olacak şekilde düzenlenir.
j) Merkezin tüm bölümleri, yaşlıya ve yiyeceklere zarar vermeyecek şekilde düzenli aralıklarla haşerelere karşı ilaçlanır.
k) Gündüzlü hizmet verilen merkezlerde yaşlıların, çıkıp dolaşabileceği, oturup hava alabileceği bahçe gibi bir alan düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çalışma Usul ve Esasları
Hizmet sunumu
MADDE 25 – (1) Merkezde verilen hizmetler gündüzlü bakım hizmeti ve evde bakım hizmeti şeklinde yürütülür.
a) Gündüzlü bakım hizmeti, aşağıda belirtilen amaçlarla verilen hizmetleri kapsar. Bu hizmetler gündüzlü bakım hizmeti birimi tarafından yürütülür.
1) Ev ortamında yaşayan akıl ve ruh sağlığı yerinde olan yaşlıların boş zamanlarını çeşitli sosyal etkinliklerle değerlendirmek, sosyal ilişkilerini ve aktivitelerini artırarak onların sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürmelerine yardımcı olmak,
2) Yaşamını evde ailesi, akrabalarıyla veya yalnız sürdüren demans, alzheimer gibi hastalığı olan yaşlıların yaşam ortamlarını iyileştirmek, boş zamanlarını değerlendirmek, sosyal, psikolojik ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında yardımcı olmak, rehberlik ve mesleki danışmanlık yapmak, kendi imkânlarıyla karşılamakta güçlük çektikleri konular ile günlük yaşam faaliyetlerinde destek hizmetleri vermek, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak sosyal faaliyetler düzenlemek suretiyle sosyal ilişkilerini zenginleştirmek, aktivitelerini artırmak ve gerekli olduğu zamanlarda aileleri ile dayanışma ve paylaşma sağlanarak yaşlının yaşam kalitesini artırmak.
b) Evde bakım hizmeti; Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, tıbbi bakıma ihtiyacı olmayan ve herhangi bir özrü bulunmayan yaşlının bakımı ile ilgili olarak hane halkının tek başına veya komşu, akraba gibi diğer destek unsurlarına rağmen yetersiz kaldığı durumlarda yaşlılara evde yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaşam ortamlarının iyileştirilmesi, günlük yaşam faaliyetlerine yardımcı olunması amacıyla yaşlının evinde yaşlı hizmet merkezlerince sunulan sosyal, psikolojik destek hizmetleridir.
(2) Evde bakım hizmeti yaşlının veya yakınlarının talebi ve hizmetin gereklerine göre gece ve gündüz, hafta sonu ve tatil günleri dahil olmak üzere gerektiğinde yirmi dört saat kesintisiz hizmet verilebilecek şekilde düzenlenebilir. İhtiyaç durumunda belirli saatlerde de evde bakım hizmeti verilebilir. Bu hizmetler evde bakım hizmeti birimi tarafından yürütülür.
(3) Merkez kendi personeli ile evde bakım hizmeti yapabileceği gibi mevcut personel durumunu dikkate alarak uygun sayıda kişi/kuruluşlar ile 20 nci maddede belirtilen nitelikteki elemanlar tarafından hizmet verilecek şekilde bakım sözleşmesi yapabilir.
(4) Merkez yukarıda belirtilen hizmetlerin tümünü birden verebileceği gibi yalnızca bir hizmeti de verebilir.
(5) Kamu kurum ve kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri bu hizmetlerden yararlanmak isteyen ve her hangi bir geliri olmayan, bakacak kimsesi bulunmayan yaşlılara kapasitesinin yüzde beş oranında ücretsiz hizmet verir. Ücretsiz hizmet verilecek yaşlılar İl/İlçe Müdürlüğünce belirlenir.
Hizmet planlama servisi
MADDE 26 – (1) Merkezdeki mesleki çalışmaları koordineli bir şekilde yürütmek üzere sosyal çalışmacı, psikolog, doktor ve hemşireden oluşan bir hizmet planlama servisi kurulur. Sorumlu müdür aynı zamanda servisin başkanıdır.
Hizmet planlama servisinin görevleri
MADDE 27 – (1) Hizmet planlama servisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze müracaat eden yaşlı veya yakınlarının yazılı ve sözlü müracaatlarının ilk değerlendirmesini yapmak, ihtiyaç duyulan hizmetin verilmesi için bakım hizmet planını hazırlayarak sorumlu müdüre teklifte bulunmak, müdürün onayından sonra uygulamak ve değerlendirmek,
b) Merkezin gündüz hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlılara verilecek psiko-sosyal programlar hazırlamak, sorumlu müdürün onayından sonra uygulamak ve değerlendirmek,
c) Sosyal faaliyetlerin programlanması ve yürütülmesini sağlamak,
ç) Gönüllü kurum ve kuruluşların katkı ve katılımını sağlamak, bu kuruluşlarla işbirliği protokolü ve çalışma programını hazırlamak,
d) Yaşlının kendi kendine yeterli olmasını ve çevresiyle olumlu ilişkilere girmesini, toplum içinde desteklenmesini sağlamak amacıyla ailesi, akrabaları ve yakınlarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek için ilgilerine göre faaliyet grupları oluşturmak ve diğer gerekli çalışmalarda bulunmak,
e) Yaşlıların özel, resmi ve hukuki sorunlarının çözümünde rehberlik ve danışmanlık hizmeti vermek,
f) Merkez hizmet alanlarına giren konularda üniversitelerle, sivil toplum örgütleriyle işbirliği içerisinde yaşlı yakınlarının bilgilendirilmesi amacıyla eğitici programlar düzenlemek,
g) Merkeze müracaat eden yaşlılara verilen hizmetlerle ilgili gerekli kayıtları tutmak ve dosyalamak.
Teknik servis
MADDE 28 – (1) Yaşlıların teknik ve onarım ihtiyaçlarının giderilmesi amacı ile teknik eleman temininde yardımcı olmak üzere teknisyen/teknisyen yardımcılarından oluşan bir teknik servis kurulur. Teknik servis çalışmalarını hizmet planlama servisiyle eşgüdüm içinde yürütür.
Teknik servisin görevleri
MADDE 29 – (1) Teknik servisin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlıların merkezden onarılmasını istedikleri ve görevli teknik elemanların yetki alanında bulunan elektrikli ev aletleri, sıhhi tesisat, boya, her türlü onarım gibi teknik konularda yedek parça ve diğer gerekli malzemenin yaşlı tarafından sağlanması koşuluyla bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırılmasını sağlamak,
b) Teknik ve onarım konularında teknik elemanların yetki alanlarıyla sınırlı olmak üzere rehberlik yapmak.
Merkeze yaşlı kabulünde izlenecek yol
MADDE 30 – (1) Başvuru merkeze yapılır. Merkeze yaşlı kabulünde istenen belgeler aşağıda belirtilmiştir.
a) Dilekçe,
b) Nüfus cüzdan örneği/fotokopisi,
c) Uyuşturucu ve alkol bağımlılığı olmadığına, akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğuna dair sağlık kurulu raporu,
ç) Alzheimer ve demans hastası olan yaşlılar için günlük yaşam aktivitelerini de içeren ayrıntılı epikriz raporu.
(2) Belgeleri tamamlanan, hangi hizmetten/hizmetlerden yaralanacağının da belirtildiği bakım/hizmet planının hazırlanmasına esas teşkil edecek sosyal inceleme raporu hazırlanan yaşlılar, hizmet almaya başlar.
(3) Merkeze kabul edilecek yaşlılarda, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, tabiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç yönünden hiçbir ayrım yapılmaz ve geçmişteki mahkumiyetleri göz önüne alınmaz.
Yaşlının merkezden ayrılması
MADDE 31 – (1) Merkezde bakım gören yaşlının aşağıdaki durumlarda merkezle ilişkisi kesilir.
a) Kendi ya da yakınının isteği ile bir başka yerde yaşamını sürdürmek istemesi,
b) Kendi isteği ile bir huzurevine yerleşmesi,
c) Vefatı,
ç) Yaşlının merkeze uyum sağlayamadığını beyan etmesi,
d) Uyarılara rağmen bakım ücretini ödememesi.
Ücretler
MADDE 32 – (1) Merkez hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlılardan alınacak ücretler aşağıdaki şekilde tespit edilir.
a) Sosyal faaliyetler, gezi, koro çalışmaları gibi gündüzlü hizmetlerden yararlanacaklar,
b) Alzheimer-demans hastalığı olup gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacaklar,
c) Evde bakım hizmetlerinden yararlanacaklar.
(2) Ücretler aşağıdaki şekilde tespit edilir.
a) Gündüzlü hizmetlerden, sosyal faaliyetler, gezi gibi etkinliklere katılmak amacıyla merkeze üye olan sağlıklı yaşlılardan faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gereken ücret ile öğle yemeklerinden yararlanması durumunda yemek ücreti günlük, üyelik aidatı yıllık,
b) Gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlının merkeze geldiği gün sayısı, öğle yemeklerinden ve ulaşım için servis hizmetinden faydalanması durumu esas alınarak günlük olarak yapılacak hesaplama sonucu ücret aylık,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanacak olan yaşlılara verilecek hizmetin karşılığı ücret günlük/aylık.
(3) Ücretler yaşlılar veya yakınları tarafından makbuz karşılığında peşin olarak ödenir. Makbuzların denetim esnasında ibrazı zorunludur.
(4) Bakım ücretini yaşlının yakınlarının ödemesi halinde ödemeyi üstlenenden yüklenme senedi alınır.
(5) Gündüzlü bakım hizmeti ve/veya evde bakım hizmeti alan yaşlının merkeze kabulü sırasında bir aylık bakım ücreti kadar depozito alınır, merkezden ayrılması veya ölümü halinde borcu var ise mahsup edilerek kalanı iade edilir. Aylık bakım ücreti depozito miktarını aşması halinde yaşlıdan aradaki fark talep edilmez.
(6) Yaşlı veya yakınlarından bağış adı altında herhangi bir ücret talep edilemez.
(7) Aylık bakım ücretini zamanında ödemeyenlere kanuni faiz tahakkuk ettirilir.
Ücret tespiti
MADDE 33 – (1) Hizmetin niteliğine göre 32 nci maddede belirtilen hizmetlere ilişkin yaşlı başına alınacak ücretler her yıl;
a) Genel Müdürlüğe bağlı merkezler için Genel Müdürlükçe,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı merkezler için ilgili birimlerince,
c) Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılan merkezlerin ücreti ise Valinin veya görevlendireceği bir yardımcısının başkanlığında İl Müdürü, Büyükşehir Belediyesi/Belediye, Defterdarlık, İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve il dahilindeki merkez kurucularının kendi aralarından seçeceği en az bir, en çok üç temsilciden oluşan, her yıl aralık ayının ilk haftasında toplanarak gelecek yılın ücretlerini tespit eden bir komisyonca tesbit edilir.
(2) Ücret, geçinme endeksi ile toptan eşya fiyat endekslerindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, personel, beslenme, kira, ısıtma, onarım, diğer cari giderler ve amortismanlar dikkate alınarak, kâr oranının eklenmesi sonucunda tespit edilir.
(3) Komisyon, il dahilinde birden fazla merkez olması halinde, aylık bakım ücretlerini taban ve tavan olarak tespit edebilir.
(4) Tespit edilen ücret, Valilik onayına sunulur. Onay sonrası, ocak ayı itibarıyla yürürlüğe girer. Ücret onayının bir örneği İl Müdürlüğünde muhafaza edilir.
Ücret tahsili
MADDE 34 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı huzurevleri bünyesinde açılan merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlılardan alınacak ücretler 17/7/2002 tarihli ve 24818 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliğine göre döner sermaye saymanlığınca tahsil edilir.
(2) Döner sermayesi bulunmayan huzurevleri bünyesinde ve müstakil olarak açılan merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlılardan alınacak ücretler genel bütçe esaslarına göre genel bütçe saymanlıklarınca tahsil edilir.
Beslenme ile ilgili hususlar
MADDE 35 – (1) Yaşlılara Genel Müdürlüğe bağlı huzurevlerinde uygulanan gıda rasyonuna göre hazırlanacak öğle yemeği ve ikindi kahvaltısı verilir.
(2) Hastalığı nedeniyle özel diyet hazırlanması gerekenlere doktorun önerisiyle diyetisyen tarafından diyet yemeği hazırlatılır.
Ulaşım ile ilgili hususlar
MADDE 36 – (1) Gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacak yaşlıların merkeze ulaşımı için, yaşlının fiziksel özellikleri göz önünde tutularak servis aracı bulundurulur veya kiralanır. Bu hizmetten yararlanmak isteyenler 32 nci madde çerçevesinde ücret öder.
Denetim
MADDE 37 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı olmayan merkezler, İl/İlçe Müdürlüğünce yılda en az bir kez denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük denetim elemanları tarafından da denetlenir.
(2) Denetim sırasında merkez yetkilileri her türlü belgeyi sunmak ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(3) Denetim raporunun bir örneği İl/İlçe Müdürlüğünde saklanır.
(4) Denetim sırasında tespit edilen aksaklıklar, denetim defterine yazılır ve giderilmesi için bir ay süre verilir. Bu süre içinde giderilmemesi durumunda merkez yazı ile uyarılarak bir aylık ek süre daha verilir. Verilen süre içinde, merkez belirtilen aksaklıkları düzeltmek zorundadır.
(5) Bu Yönetmelikte kullanılan merkez tanımı ve özelliklerine uymayan yerlerde yaşlı bakımı yapıldığının tespiti veya ihbar edilmesi durumunda İl/İlçe Müdürlüğü elemanları bu yerleri denetlemeye ve gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.
Merkezin kapatılması
MADDE 38 – (1) Merkezin kapatılma kararı;
a) 10 uncu maddeye aykırı olarak kuruluşa yaşlı kabulü yapılması,
b) Denetimlerde tespit edilen aksaklıkların verilen süreler içinde giderilmemesi,
c) Hizmet alan yaşlıların, sağlık ve temizlik açısından, sosyal ve psikolojik yönden ihmal ve istismarı,
ç) Genel ahlak kurallarına aykırı hareket edilmesi,
d) Belirlenen ücretten fazla ücret alınması ve fazla ücret almak talebinde ısrar edilmesi,
e) Amaç dışı faaliyette bulunulması durumlarında İl Müdürlüğü’nün teklifi ve Valiliğin onayından sonra açılış izin belgesi iptal edilerek alınır.
(2) Kapatılan merkezlerin kurucuları ve sorumlularının suç teşkil eden fiilleri hakkında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesi ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Merkezin kurucu tarafından kapatılması
MADDE 39 – (1) Merkezlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince kapatılmak istenmesi halinde kapatma isteğinin bir yazı ile en az üç ay önceden yaşlılara, ilgili yakınlarına, personele ve İl/İlçe Müdürlüğüne bildirilmesi zorunludur.
(2) İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunmadan merkez kapatan kurucular yeni bir merkez açamaz ve herhangi bir merkeze ortak olamaz.
Merkezin kapanması sırasında yapılacak işlemler
MADDE 40 – (1) Yaşlıların mağduriyetlerinin önlenmesi için İl/İlçe Müdürlüğü ve merkez gereken önlemleri alır.
(2) Merkezin kapandığı tarihten itibaren, yaşlılardan peşin alınan ücretten kalan pay geri ödenir.
(3) Sorumlu müdür, onbeş gün içinde merkezle ilgili tüm belgelerini İl/İlçe Müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.
(4) Kapanan merkezler İl Müdürlüğü tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İl/İlçe müdürlüklerine gönderilecek bilgiler
MADDE 41 – (1) Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılan merkezler her ayın ilk haftasında personel listesini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, değişiklik var ise o personel ile ilgili belgeleri hazırlar. Bir nüshası, merkezde kalır, diğer nüsha denetim için İl/İlçe Müdürlüğüne gönderilir. Uyarılara rağmen istenilen belgeleri göndermeyen merkezler hakkında 38 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
(2) Merkezler her üç ayda bir ve her yıl ocak ayında bir önceki yıla ait merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlıların kadın-erkek olarak sayılarını ve gerektiğinde istenilecek diğer bilgileri İl/İlçe Müdürlüğüne gönderir. İl/İlçe Müdürlükleri bu bilgileri en kısa sürede Genel Müdürlüğe bildirir.
Merkez adları
MADDE 42 – (1) Merkezler, devletin veya diğer kuruluşların kullandıkları ad ve unvanlar ile toplum değerlerine aykırı düşecek ad ve unvanları, yabancı dildeki kelime ve deyimleri kullanamaz.
Merkez binalarının kullanımı
MADDE 43 – (1) Merkezlerde yaşlılara ayrılan bölümler mesken olarak kullanılamaz. Merkez binası açılış amacı dışında, başka bir amaçla kullanılamaz.
Merkezlerde bulundurulması gereken defter ve dosyalar
MADDE 44 – (1) Merkezlerde aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur.
a) Gelen ve giden evrak kayıt defteri,
b) Gerekli muhasebe kayıtları,
c) Personelin özlük ve sağlık dosyaları,
ç) Yaşlılara ait kütük defteri,
d) Her yaşlı için hazırlanan bireysel bakım /hizmet planı, yapılan çalışmalar, genel bilgi ve sağlık fişlerinin muhafaza edildiği yaşlı dosyaları,
e) İl Müdürlüğünce tasdik edilen denetim defteri.
Merkez giderleri
MADDE 45 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı merkezlerin giderleri genel bütçeden karşılanır.
Personel ve yaşlıların sağlık kontrolleri
MADDE 46 – (1) Merkezlerde çalışan personelin ve yaşlıların gerekli sağlık muayene ve kontrollerinin periyodik olarak yapılması/yaptırılması en az yılda bir göğüs radyografilerinin çekilmesi ve portör muayenelerin yaptırılması, sonuçlarının personel ve yaşlılara ait dosyalarda saklanması zorunludur.
Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller
MADDE 47 – (1)Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa dayanılarak çıkarılan ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce İl Müdürlüklerinden açılış izin belgesi alarak huzurevi hizmeti veren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, yaşlı hizmet merkezlerinin açılışı için öngörülen fiziki şartları, personeli ve diğer hususları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonraki iki yıl içinde gerçekleştirmesi ve yapılan çalışmaları bir raporla İl/İlçe Müdürlüğüne bildirmesi kaydıyla İl/İlçe Müdürlüğünce bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak inceleme sonucunda verilecek açılış izin belgesine göre yaşlı hizmet merkezi olarak da faaliyette bulunabilir.
Yürürlük
MADDE 48 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşleri alınan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; huzurevi bakımını tercih etmeyen yaşlılar için gündüzlü bakım ve evde bakım hizmetlerinin niteliğini ve bu hizmetleri yerine getiren birim ve personele ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılacak yaşlı hizmet merkezleri tarafından yaşlılara verilecek gündüzlü bakım ile evde bakım hizmeti faaliyetlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Bakım/hizmet planı: Yaşlı hizmet merkezinde hizmet planlama servisince her yaşlı için, yaşlının özellikleri ve ihtiyaçları göz önüne alınarak ayrı ayrı hazırlanan ve merkezin sorumlu müdürü tarafından onaylanan yaşlıya verilecek hizmet içeriğini ve sıklığını detaylı anlatan yazılı planı,
b) Birim: Gündüzlü verilecek hizmetler ile evde verilecek hizmetler birimini,
c) Evde bakım hizmeti birimi: Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, tıbbi bakıma ihtiyacı olmayan ve herhangi bir özrü bulunmayan yaşlının bakımı ile ilgili olarak hane halkının tek başına veya komşu akraba gibi diğer destek unsurlarına rağmen yetersiz kaldığı durumlarda yaşlılara evde yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaşam ortamlarının iyileştirilmesi, günlük yaşam faaliyetlerine yardımcı olunması amacıyla sunulan sosyal, fiziksel, psikolojik destek hizmetlerini yürüten birimi,
ç) Genel müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
d) Gündüzlü bakım hizmeti birimi: Yaşamını evde ailesi, akrabalarıyla veya yalnız sürdüren sağlıklı yaşlılar ile demans, alzheimer gibi hastalığı olan yaşlıların yaşam ortamlarını iyileştirmek, boş zamanlarını değerlendirmek, sosyal, psikolojik ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında yardımcı olmak, rehberlik ve mesleki danışmanlık yapmak, kendi imkanlarıyla karşılamakta güçlük çektikleri konular ile günlük yaşam faaliyetlerinde destek hizmetleri vermek, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak sosyal faaliyetler düzenlemek suretiyle sosyal ilişkilerini zenginleştirmek, aktivitelerini artırmak ve gerekli olduğu zamanlarda aileleri ile dayanışma ve paylaşma sağlanarak yaşlının yaşam kalitesinin artırılması amacıyla sunulan hizmetleri yürüten birimi,
e) İl müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
f) İlçe müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü,
g) Kamu kurum ve kuruluşları: Yaşlı hizmet merkezi açabilecek olan genel ve özel bütçeli kurumlar, belediyeler ve bu kurumların kurdukları döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi ve teşebbüsleri, özel kanunlarla kurulan diğer kamu kurumlarını,
ğ) Merkez: Yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin artırılması amacıyla gündüzlü bakım ve evde bakım hizmeti sunmak üzere açılan ve faaliyet gösteren yaşlı hizmet merkezini,
h) Meslek elemanı: Sosyal çalışmacı, psikolog, doktor, hemşire, fizyoterapist, diyetisyen ve uğraş terapistini,
ı) Özel hukuk tüzel kişileri: Özel hukuk hükümlerine göre kurulan, dernekler, vakıflar ve şirketleri,
i) Yaşlı: Sosyal, fiziksel ve psikolojik desteğe ihtiyaç duyan akıl ve ruh sağlığı yerinde olan altmış yaş ve üzerinde olup, bulaşıcı hastalığı ile herhangi bir özrü bulunmayan kişiyi,
j) Yaşlı bakım elemanı: Yaşlı bakımı konusunda ortaöğrenim/yükseköğrenimin ilgili bölümlerinden mezun veya yaşlı bakımı konusunda Milli Eğitim Bakanlığınca sertifika yetkisi verilen kuruluşlar ile Üniversitelerin ilgili bölümlerince açılmış olan sertifika programlarına katılıp sertifika almış olan en az ilköğrenim mezunu olan kişiyi, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Açılış ve İşlemler
Merkez açmak üzere başvuru
MADDE 5 – (1) Merkez açabilecek olan kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri açılış işlemleri için temsilci ya da merkezin açılması ve işletilmesinden sorumlu bir yönetici belirleyip, yazılı olarak İl/İlçe Müdürlüğüne başvuruda bulunur.
Kurucu ve sorumlu müdürde aranacak koşullar
MADDE 6 – (1) Kuruluş açacak ya da açılmış bir kuruluşu devir alacak kişilerde;
a) Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
c) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıl veya daha fazla hapis cezası veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlarla, basit veya nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak, koşulları aranır.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri açılış ya da devir işlemleri için bir temsilci gösterebilir. Temsilcide, gerçek kişiler için gerekli olan koşullar aranır.
(3) Ticaret şirketi şeklinde yapılanmış tüzel kişiler için, şirket ilanının yayımlandığı ve kuruluş açılışının faaliyetleri kapsamında olduğunu gösterir ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve imza sirküleri, tüzel kişilerin göstereceği temsilciden, sermaye şirketleri için, temsilcinin hissedarlar arasında olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği, vakıf, dernek, sendika veya oda şeklinde yapılanmış tüzel kişilerde tüzel kişilerin göstereceği temsilciden yönetim kurulu üyesi olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği, kuruluşun açılışının vakıf senedi/dernek tüzüğünde yer aldığını gösterir belge istenir.
Açılış izni için gerekli koşul ve belgeler
MADDE 7 – (1) Merkez açmak isteyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin (a),(b),(c),(ç),(d),(e),(f) ve (g) bentlerinde belirtilen belgelerin yer aldığı, kamu kurum ve kuruluşlarının ise merkezde görevlendirilecek yöneticinin sadece öğrenim durumunu gösterir belge ile (e),(f) ve (g) bentlerinde yer alan belgelerin bulunduğu dosyayı hazırlayarak üç nüsha halinde İl Müdürlüğüne vermeleri gerekir. Başvuru İlçe Müdürlüğüne yapılacak ise belgeler dört nüsha halinde hazırlanarak İlçe Müdürlüğüne verilir.
a) Sorumlu müdür ve personel için aşağıda yer alan belgeler istenir;
1) Nüfus cüzdanı örneği,
2) Öğrenim durumunu gösterir noterden onaylı belge,
3) Savcılıktan alınacak sabıka kaydının olmadığını gösterir belge,
4) Bulaşıcı hastalığı, uyuşturucu ve alkol bağımlılığı olmadığına, akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğuna dair sağlık kurulu raporu,
5) Kurucu ile sorumlu müdür arasında yapılacak iş sözleşmesi.
b) Merkezde yarı zamanlı çalışacak bütün sağlık personelinin herhangi bir kamu kuruluşunda görev yapıp yapmadıklarını beyan eden dilekçeleriyle, görev yaptıklarını beyan edenlerin dilekçe ekinde görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşlarından 31/12/1980 tarihli ve 2368 sayılı Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanunda öngörülen tazminatların, söz konusu sağlık personeli için düzenlenecek personel çalışma belgesinin tarihinin bildirilmesinden itibaren, aylıklarından kesilmeye başlanacağını bildirir belgeleri,
c) Merkezin hizmet vereceği binanın iskan durumu hakkında belediye imar müdürlüğünden alınacak inşaat ruhsatı veya yapı kullanım izin belgesi merkezin bir apartman katında hizmete açılması durumunda diğer kat maliklerinin oy birliği ile verecekleri izin belgesi,
ç) Binanın tapu senedi veya kira kontratosu örneği,
e) Merkezin çalışma usulleri, personelin görev, yetki ve sorumluluklarının neler olduğu, yaşlı kabul işlemleri, gelir, giderler ve diğer mali işlemlerin ne şekilde yürütüleceğini gösterir iç hizmet yönergesi,
f) Oturma salonu, dinlenme odası, özel bakım odası, faaliyet odası, yemek salonu, banyo, tuvaletler ve bahçe gibi binanın hizmet bölümlerini gösterir içten-dıştan çekilmiş fotoğrafları,
g) Merkezin fiziksel koşulları, hizmet bölümleri, tefrişi, kapasitesi, personel durumu ve genel olarak hizmete uygunluğu hakkında İl/İlçe Müdürlüğünce düzenlenecek rapor.
Personel çalışma izni
MADDE 8 – (1) Personel çalışma izni aşağıdaki esaslar çerçevesinde verilir.
(a) Merkezin kurucusu veya sorumlu müdürü merkezde istihdam edilecek her personel için 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen belgeleri düzenleyerek İl/İlçe Müdürlüğüne teslim eder. İl/İlçe Müdürlüğünce, bu belgelerin üçüncü bölümde belirtilen şartlara uygun olup olmadığı değerlendirilir ve uygun olanlar tasdik edilerek onaylanır.
(b) Personelin belgeleri ve çalışma onayının birer nüshası İl/İlçe Müdürlüğünce, diğer nüshası ise merkezde muhafaza edilir. İl Müdürlüklerince belgeleri tasdik edilmeyen personel çalışamaz.
(c) Aynı işlem yeni alınacak her bir personel için geçerlidir.
(ç) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne ayrılması halinde, yerine 14 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hükümlere uygun olarak merkezde görevli birim sorumlusu ya da en kıdemli meslek elemanı en fazla bir ay süre ile vekil bırakılır. İzinli personel ve vekilin kimliği hakkında İl/İlçe Müdürlüğüne bilgi verilir.
(d) Sorumlu müdürün değişmesi halinde, durum İl Müdürlüğüne bildirilir. Ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde yeni sorumlu müdür için İl Müdürlüğünden onay alınması gerekir.
Açılış izni için yapılacak işlemler
MADDE 9 – (1) Düzenlenen belgelerin belirlenen esaslara uygun olması ve personelinin tamamlanmış olması halinde, merkezin hizmete açılması İl Müdürlüğünün teklifi ve Valiliğin onayı ile gerçekleşir. Tüm belgeleri İl Müdürlüğünce onaylanan dosyalardan biri il diğeri İlçe Müdürlüğünde kalır. Üçüncü dosya açılış izin belgesi düzenlenip, imzalandıktan sonra temsilci ya da merkez sorumlu müdürüne imza karşılığında verilir. Dördüncü dosya ve açılış izin onayının bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir.
(2) Açılış izin belgesinin, merkezin görülebilecek bir yerine asılması gerekir.
(3) Açılış izin belgesi verilen her merkezin işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirilir.
Merkeze yaşlı kabulü
MADDE 10 – (1) Valilikten açılış onayı alınıp, açılış izin belgesi düzenlenen merkez hizmete geçirilir ve yaşlı kabulü yapılır.
(2) Valilikten açılış onayı alınmayıp, açılış izin belgesi düzenlenmemiş merkeze yaşlı kabulü yapılması halinde 38 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
Devir ve nakil işlemleri
MADDE 11 – (1) Devir ve nakil için aşağıda belirtilen işlemler yapılır.
a) Merkezin devrinde taraflar, noterden alacakları devir senedi ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. Merkezi devir alacak şahıslardan devir senedine ek olarak 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a),(b),(ç) ve (e) bentlerinde yer alan belgelerin düzenlenmesi istenir. Binanın iç düzenlemesinde değişiklik yapılması durumunda (f) bendinde belirtilen hükümler uygulanır.
b) Merkezin başka bir adrese naklinde ise kurucu, yeni binaya ait adresi içerir bir dilekçe ile İl/İlçe Müdürlüğüne başvurur. İl/İlçe Müdürlüğünce yerinde yapılacak inceleme sonucunda bir durum raporu düzenlenir. Binanın uygun bulunması halinde, kurucudan 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c),(ç),(d),(e),(f) ve (g) bentlerinde belirtilen belgelerin düzenlenmesi istenir.
c) Devir ve nakil için düzenlenen belgeler İl Müdürlüğünce Valilik onayına sunulur. Onaydan sonra açılış izin belgesi düzenlenir. Dosyalardan biri ve onayın bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir.
Şube açma işlemleri
MADDE 12 – (1) Şube açılış izni için yeni merkez açılışındaki gibi işlem yapılır. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Personelin Nitelik ve Sorumlulukları
Sorumlu müdürlerin atanmalarında aranacak koşullar ve çalışma esasları
MADDE 13 – (1) Sorumlu müdür, merkezin yönetsel ve teknik tüm işlerinin amacına uygun olarak yürütülmesinden, yaşlıların en iyi şekilde bakım ve korunması ile sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının karşılanmasından birinci derecede sorumludur.
(2) Üniversitelerin tıp, sosyal hizmetler, psikoloji ve dört yıllık hemşirelik bölümlerinden mezun olmuş veya üniversitelerin lisans bölümlerinden mezun olduktan sonra yaşlılık alanında lisansüstü eğitim alanlar ile üniversitelerin dört yıllık bölümlerinden mezun olup, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünde yaşlılık alanında en az üç yıl süreyle idareci olarak görev yapmış olan kişiler ile üniversitelerin lisans bölümlerinden mezun olup, yaşlılık alanında hizmet veren kamu kurumları ile özel kuruluşlarda en az üç yıl idarecilik yapmış olanlar sorumlu müdür olabilir. Bu nitelikteki kurucular, aynı zamanda merkezin sorumlu müdürü de olabilir.
(3) Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz.
Sorumlu müdürün görev ve yetkileri
MADDE 14 – (1) Sorumlu müdürün görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezin yönetsel, mali ve teknik tüm işlerini ilgili mevzuata göre yürütmek,
b) Yaşlıların bakım ve korunması ile her türlü gereksinimini sağlayıcı önlemler almak, görevliler arasında işbölümü yapmak ve denetlemek,
c) Genel Müdürlükçe geliştirilen standart formların doldurulmasını sağlamak, sayısal bilgileri ilgili mercilere göndermek, yaşlılarla ilgili her türlü yazışmayı gizlilik ilkesi çerçevesinde yapmak,
ç) Personelin özlük dosyalarını tutmak, her türlü işlem ve yazışmaları gizlilik ilkesine uyarak ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,
d) Personelin ilgili mevzuat gereğince istenen tutum, davranış, kılık-kıyafet ve benzeri özelliklerini izleyerek gerekli denetimleri yapmak,
e) Merkezin çalışma program ve saatlerini düzenlemek, onaylamak ve uygulanmasını sağlamak,
f) Hizmet planlama servisince her yaşlı için ayrı ayrı hazırlanan bakım/hizmet planını onaylamak, uygulanmasını sağlamak, denetlemek ve ortaya çıkan aksaklıkları gidermek,
g) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasını sağlamak,
ğ) Merkezin yıllık çalışma programını hazırlamak, altı ayda bir değerlendirme yapmak, her yıl sonunda çalışma raporu düzenleyerek Genel Müdürlüğe iletilmek üzere İl/İlçe Müdürlüğüne göndermek,
h) Merkezin amacına uygun konularda araştırma ve incelemeler yapılmasını sağlamak,
ı) Merkezin ve hizmetin, çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak, gerekli durumlarda gönüllü kişi ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde çalışmak.
(2) Sorumlu müdürün bulunmadığı durumlarda yönetmelik hükümleri çerçevesinde merkezde görevli birim sorumlusu ya da en kıdemli meslek elemanı vekaleten sorumlu müdürün görevlerini yürütür.
Birim sorumlusunun görev ve yetkileri
MADDE 15 – (1) Merkezde hizmetin çeşitliliği esas alınarak birim sorumluları görevlendirilir. Sorumlu müdür aynı zamanda gündüzlü hizmet biriminin sorumluluğunu üstlenebilir. Evde bakım birimi sorumluluğuna tercihen hemşire görevlendirilir. Birim sorumluları merkez müdürüne karşı sorumludur.
Sosyal çalışmacının görev ve yetkileri
MADDE 16 – (1) Sosyal çalışmacı, üniversitelerin sosyal hizmet alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Sosyal çalışmacının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Başvuran yaşlıların başvuru belgelerini düzenletmek, sosyal incelemelerini yapmak ve verilecek hizmet türünü ve biçimini de içeren raporu hazırlamak, başvuruları sıraya koymak, dosyalamak, gerekli yazışmaları yapmak,
b) Kabulü yapılan yaşlının merkeze uyumunu sağlamak, uyumsuzluğu olan yaşlıların sorunlarını saptamak ve çözümüne yönelik çalışmalarda görev almak,
c) Hizmet planlama servisi bünyesinde yaşlılara yönelik psiko-sosyal programlar hazırlamak,
ç) Yaşlıların psiko-sosyal, fiziksel ve ruhsal durumlarını sürekli olarak izlemek, sosyal kişisel, grup ve toplumla çalışma yöntemleri aracılığıyla sorunlarının çözümüne yardımcı olmak, ilgili raporları düzenlemek,
d) Yaşlıların yakın çevresi ile olan sosyal ilişkilerini düzenlemek, geliştirilmesine yardımcı olmak, gerektiğinde yakınları ile mesleki çalışma yapmak,
e) Sosyal, kültürel etkinlikler düzenlemek ve düzenlenen bu etkinliklere yaşlıların katılımını sağlamak,
f) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıların en az haftada bir ziyaret edilmesi, yaşlı bakım elemanlarının takibi, yaşlının ihtiyaçlarının belirlenmesi ile gerektiğinde yeni bakım/hizmet planının düzenlenmesini sağlamak,
g) Merkezin çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak, gönüllü kişi ve kuruluşlarla yapılacak çalışmaların programlanmasında görev almak,
ğ) Aylık ve yıllık çalışma programlarının uygulama sonuçlarını değerlendirmek, raporlaştırmak ve sorumlu müdüre sunmak,
h) Hizmetin amacına uygun konularda mesleki araştırma ve incelemeler yapmak, sayısal verileri toplamak ve bunları değerlendirmek,
ı) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
i) Genel Müdürlükçe geliştirilen standart formların doldurulmasını sağlamak.
3) Sosyal çalışmacı yukarıda sayılan görevlerini diğer meslek elemanlarıyla işbirliği yaparak, ekip çalışması halinde hizmet planlama servisi bünyesinde yürütür.
(4) Kapasitesi elliye kadar olan kuruluşlarda bir sosyal çalışmacı çalıştırılır. Sorumlu müdürün sosyal çalışmacı olması durumunda, ayrıca sosyal çalışmacı çalıştırılmayabilir. Ancak merkez kapasitesinin elli ve daha fazla olması durumunda her elli yaşlıya bir sosyal çalışmacının tam ya da yarı zamanlı çalıştırılması zorunludur. Sosyal çalışmacı yarı zamanlı olarak gün ve saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka merkezde çalışabilir.
Psikologun görev ve yetkileri
MADDE 17 – (1) Psikolog, üniversitelerin psikoloji alanında eğitim veren bölümlerinde en az dört yıl eğitim almış personeldir.
(2) Çalıştırılması durumunda, psikologun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze kabul edilecek yaşlıların psikolojik incelemelerini yapmak, merkeze kabul edilen yaşlıları gerek merkezde ve gerekse evde bakım sürecinde izlemek, sorunlarını tespit etmek ve bu sorunları yaşlı ve yakın çevresi ile mesleki ilişki kurarak çözümlemeye çalışmak, ilgili raporları düzenlemek ve hizmet planlama servisine sunmak, gerektiğinde hastane, psikiyatri klinikleri ve benzeri kuruluşlarla ilişkiye geçerek vaka takibi yapmak,
b) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında ve uygulanmasında görev almak,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıların en az haftada bir ziyaret edilmesi, yaşlı bakım elemanlarının takibi, yaşlının ihtiyaçlarının belirlenmesi ile gerektiğinde yeni bakım/hizmet planının düzenlenmesini sağlamak,
ç) Yaşlıların yetenek ve ilgilerine göre çeşitli işlerle meşgul olmalarını sağlamak, boş zamanlarını değerlendirme çalışmalarına katkıda bulunmak, düzenlenen sosyal, kültürel etkinliklere katılımlarını sağlamak,
d) Merkezin çevreye ve topluma tanıtılmasını sağlamak amacıyla resmi ve gönüllü kuruluşlarla işbirliği yapılmasında ve gönüllü çalışmalarının programlanmasında görev almak,
e) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
f) Hizmetin amacına uygun konularda mesleki araştırma ve incelemeler yapmak.
(3) Psikolog yukarıda sayılan görevlerini diğer meslek elemanlarıyla işbirliği yaparak, ekip çalışması halinde hizmet planlama servisi bünyesinde yürütür.
(4) Sorumlu müdürün psikolog olması durumunda, ayrıca psikolog çalıştırılmayabilir. Ancak merkez kapasitesinin elli ve daha fazla olması durumunda bir psikolog tam zamanlı ya da yarı zamanlı olarak çalıştırılabilir. Psikolog yarı zamanlı olarak gün ve saatleri birbiri ile çakışmayacak şekilde bir başka merkezde çalışabilir.
Doktorun görev ve yetkileri
MADDE 18 – (1) Doktorun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkez hizmetlerinden yararlanmak isteyen yaşlının tıbbi değerlendirmesini yapmak, sağlık kurum/kuruluşlarınca tanısı konmuş ve tedavisi planlanmış yaşlının doktoru ile bağlantı kurarak gerekli bilgi ve önerileri doğrultusunda takibini yapmak,
b) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında görev almak,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanan yaşlıları haftada bir ziyaret ederek, bakımına ilişkin bilgileri toplamak, bakım sonuçlarını değerlendirmek, yeni gereksinim ve sorunlara yönelik olarak bakım/hizmet planını düzenlemek,
ç) Merkezde ve evde verilecek sağlık hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak ve denetlemek,
d) Merkezde verilen hizmetler ile evde bakım hizmetlerinden yararlanan tüm yaşlılar ve çalışan personel ile ilgili sağlık dosyası ve Genel Müdürlükçe hazırlanan standart formların doğru, eksiksiz ve zamanında tutulmasını sağlamak,
e) Bulaşıcı hastalık durumunda ilgili kurumlara ihbarda bulunmak, koruyucu, önleyici ve tedavi edici önlemleri almak,
f) Merkezde görevli personel ile evde bakım hizmeti veren personelin hijyen kurallarına uymasını sağlamak ve denetlemek,
g) Hizmet esnasında gereksinim duyulan ilaç ve tıbbi sarf malzemeleriyle diğer araç ve gereçlerin sağlanması için teklifte bulunmak, var olanları korumak, her an hizmete hazır hale getirmek, gerekli kayıtları tutmak,
ğ) Yaşlının rehabilitasyonu, beslenmesi, sosyal ve psikolojik sorunlarıyla ilgili olarak hizmet planlama servisi görevlileri ile işbirliği yapmak,
h) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak.
(2) Sorumlu müdürün doktor olması durumunda, doktor çalıştırılmayabilir. Ancak kapasitenin elli ve daha fazla olması durumunda merkezde tam zamanlı, yarı zamanlı ya da belirli gün ve saatlerde bir doktor daha çalıştırılması zorunludur. Doktorun iç hastalıkları uzmanı veya geriatrist olması tercih edilir.
Hemşirenin görev ve yetkileri
MADDE 19 – (1) Tercihen geriatri alanında deneyimi olan hemşirenin görev ve yetkileri kendi mesleki görev ve sorumlulukları haricinde aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlılara verilecek hizmete ilişkin bakım/hizmet planının hazırlanmasında, uygulanmasında görev almak,
b) Doktorun yardımcısı olup, yaşlıları muayene ve tedaviye hazırlamak, ilaçlarını düzenli almalarını sağlamak, enjeksiyonlarını yapmak, tansiyonlarını ölçmek, gerekli kayıtları tutmak,
c) Merkezin/konutun hijyenini sağlamak,
ç) Yaşlıların fiziksel, ruhsal ve sosyal durumlarını sürekli olarak izlemek, ortaya çıkan sorunların çözümüne yönelik diğer meslek elemanları ile işbirliği içerisinde çalışmak,
d) Hizmet içi eğitim programlarının uygulanmasında görev almak,
(2) Her merkezde en az bir hemşire çalıştırılması esastır. Merkezin evde bakım hizmeti vermesi ve sorumlu müdürün hemşire olması durumunda ikinci bir hemşirenin çalıştırılması zorunludur. Hemşirelik veya hemşireliğe eşdeğer eğitim alan sağlık memurları hemşire yerine çalıştırılabilir.
(3) Hemşire görevlerini hizmet planlama servisiyle işbirliği içerisinde yürütür.
Yaşlı bakım elemanının görev ve yetkileri
MADDE 20 – (1) Yaşlı bakım elemanının görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlının fiziksel bakımı ile ilgili her türlü hizmetlerine bakmak, gerek duyulması halinde beslenmelerine yardımcı olmak,
b) Yaşlının odasının/konutunun ve eşyalarının düzenlenmesine yardımcı olmak,
c) Yaşlının boş zamanlarını değerlendirmesinde, onun sosyal gereksinimlerinin sağlanmasında yardımcı olmak,
ç) Hizmet planlama servisinin hazırladığı program doğrultusunda diğer görev ve hizmetleri yerine getirmek,
d) Yaşlılarla birlikte oldukları süre içinde karşılaştıkları önemli olayları ve hastalanan yaşlıları birim sorumlusuna bildirmek/haber vermek,
(2) Yaşlı bakım elemanı birim sorumlusuna bağlı olarak hizmet planlama servisi bünyesinde diğer servis elemanlarının denetiminde çalışır. Evde bakım hizmetlerinde her yaşlıya bir, merkezde yürütülen gündüzlü bakım hizmetlerinde ise her yirmi yaşlı için bir yaşlı bakım elemanı görevlendirilir.
Diğer meslek elemanları ve görevliler
MADDE 21 – (1) Merkezde tam veya yarı zamanlı olarak fizyoterapist, diyetisyen ve uğraş terapisti çalıştırılabilir. Ancak bunların görev ve sorumlulukları kendi mesleki mevzuatı ile sınırlıdır.
(2) Merkezde görev yapan teknisyen, teknisyen yardımcısı, şoför, aşçı ve diğer personel görevlerini, hizmet planlama servisi ve teknik servise bağlı olarak yürütür.
(3) Kendi alanlarıyla ilgili her çeşit işi gören ve sorumluluğunu taşıyan bu personelin çalışma koşul ve esasları sorumlu müdür tarafından saptanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fiziki Özellikler ve Bölümler
Binanın konumu
MADDE 22 – (1) Binanın şehir merkezinde veya merkeze yakın, bahçeli ve sakin bir konumda olması tercih edilir. Kuruluşun bağımsız bir binada veya apartmanda açılması halinde zemin katın veya zemin katla bağlantılı bir üst katın kullanıma hazır hale getirilmiş olması ve bahçesinin bulunması gerekir.
Yangından korunma ve ısıtma
MADDE 23 – (1) Kuruluşta yangın için gerekli diğer önlemlerin alınması yanında yeterli sayıda yangın söndürme araç ve gereci bulundurulur. Bina merkezi sistemle ısıtılır.
Kuruluş bölümleri ve özellikleri
MADDE 24 – (1) Bina girişinde danışma, telefon kabini, alarm panosu bulunmalıdır. Bununla beraber merkezin bölümlerinin ve özelliklerinin aşağıda belirlenen şekilde ve belirlenen kapasiteye/hizmete cevap verebilecek büyüklükte olması gerekir.
(2) Kuruluş bölümleri ve özellikleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Ev ortamına uygun olarak döşenen ve yaşlının dinlenmesi için hazırlanacak dinlenme odalarında ihtiyaca yetecek miktarda karyola/kanepe veya koltuk ile yaşlının özel eşyalarını koymak üzere dolap bulundurulur. Mobilyaların ahşap malzemeden olması tercih edilir.
b) Yaşlıların müzik, tiyatro, resim, el sanatları gibi faaliyetleri yapmaları amacıyla olanaklar ölçüsünde bir ya da daha fazla faaliyet odası düzenlenir.
c) Merkez hizmetlerinden yararlanan her yaşlı için hazırlanacak olan hizmete ilişkin çalışmalar ile gündüzlü hizmetlerden yararlanan yaşlılarla serviste görevli meslek elemanlarının mesleki çalışma yapabilecekleri uygun bir mekan hizmet planlama servisi olarak düzenlenir, amacına uygun şekilde döşenir.
ç) Oturma salonları, yaşlıların sohbet edebilecekleri, televizyon seyredebilecekleri, tavla, dama gibi oyunlar oynayabilecekleri şekilde düzenlenir. Binanın fiziki koşullarının uygun olması durumunda, koridorlarda manzaraya açık oturma köşeleri oluşturulur.
d) İhtiyaç olduğu durumlarda yaşlıların altlarının değiştirilip, temizliklerinin yapılması amacıyla hazırlanacak özel bakım odasında bir karyola/kanepe ile kirli bezlerin konabileceği yeterli sayıda kapaklı kovalar ve alt değiştirme esnasında gerekecek malzemelerin yerleştirileceği dolaplar ile gerek duyulduğunda yaşlının yıkanması amacıyla kullanılacak duş tertibatı bulundurulur. Odanın duvarları ve yerleri kolayca temizlenebilecek malzemeler ile döşenir ve havalandırma için gerekli önlemler alınır, pencerelere sinek önleyici tel düzeneği yapılır.
e) Mutfak duvarları ve yerleri kolay temizlenebilir malzeme ile kaplanmalıdır. Yemek pişirme ve servisinde kullanılan araç ve gereçler çelik olmalı, korunabileceği raf ve dolaplar bulunmalıdır. Sebze yıkama ve bulaşık için ayrı lavabolar bulunur ve yeterli havalandırma sağlanır.
f) Yemek salonunda kolay temizlenebilir masa ve sandalyeler bulundurulur ve havalandırma sağlanır.
g) Merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlıların konutlarındaki teknik ve onarım ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan araç-gerecin muhafaza edileceği, küçük onarımların yapılabilmesi amacıyla uygun bir mekan teknik servis olarak düzenlenir.
ğ) Merkezde, kadın ve erkek yaşlılar için ayrı ayrı olmak üzere, yeterli sayıda havalandırma olanağı bulunan alaturka ve alafranga tuvalet bulunur. Tuvaletlerin iki kişinin aynı anda rahatça hareket edebileceği genişlikte ve uzunlukta olması, yaşlıların kaymasını engelleyici önlemler alınarak, yatay ve düşey rayların uygun yerlere sabitlenmesi gerekmektedir. Sifonların yaşlıların kolay kullanabileceği teknikte olması tercih edilir. Tuvalet kapılarının kilidi, içerden ve dışardan açılma özelliğine sahip olmalıdır.
Tuvaletlerde yeterli sayıda ve normal yükseklikte lavabo ve aynalar bulunur.
Yaşlıların ayak yıkayabilecekleri uygun evye bulunabilir.
h) Merkezde, sağlık hizmetlerinin görüldüğü, araç ve gereçlerinin bulunduğu özel bir bölüm düzenlenir. Bu bölümde gerekli ilaç ve ilk yardım malzemeleri bulunur.
ı) Yaşlıların dini vecibelerini yerine getirebilecekleri bir bölüm ile spor yapabilecekleri bölüm düzenlenebilir.
i) Merkez girişi, koridor ve merdivenler yeterince aydınlık, koridorlar iki kişinin yan yana rahatça yürüyebileceği genişlikte ve her iki tarafta yürürken tutunmayı sağlayacak tırabzanlar ile merdivenlerde tırabzan dışında duvar boyunca sabitlenmiş yatay raylar olacak şekilde düzenlenir.
j) Merkezin tüm bölümleri, yaşlıya ve yiyeceklere zarar vermeyecek şekilde düzenli aralıklarla haşerelere karşı ilaçlanır.
k) Gündüzlü hizmet verilen merkezlerde yaşlıların, çıkıp dolaşabileceği, oturup hava alabileceği bahçe gibi bir alan düzenlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çalışma Usul ve Esasları
Hizmet sunumu
MADDE 25 – (1) Merkezde verilen hizmetler gündüzlü bakım hizmeti ve evde bakım hizmeti şeklinde yürütülür.
a) Gündüzlü bakım hizmeti, aşağıda belirtilen amaçlarla verilen hizmetleri kapsar. Bu hizmetler gündüzlü bakım hizmeti birimi tarafından yürütülür.
1) Ev ortamında yaşayan akıl ve ruh sağlığı yerinde olan yaşlıların boş zamanlarını çeşitli sosyal etkinliklerle değerlendirmek, sosyal ilişkilerini ve aktivitelerini artırarak onların sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürmelerine yardımcı olmak,
2) Yaşamını evde ailesi, akrabalarıyla veya yalnız sürdüren demans, alzheimer gibi hastalığı olan yaşlıların yaşam ortamlarını iyileştirmek, boş zamanlarını değerlendirmek, sosyal, psikolojik ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasında yardımcı olmak, rehberlik ve mesleki danışmanlık yapmak, kendi imkânlarıyla karşılamakta güçlük çektikleri konular ile günlük yaşam faaliyetlerinde destek hizmetleri vermek, ilgilerine göre faaliyet grupları kurarak sosyal faaliyetler düzenlemek suretiyle sosyal ilişkilerini zenginleştirmek, aktivitelerini artırmak ve gerekli olduğu zamanlarda aileleri ile dayanışma ve paylaşma sağlanarak yaşlının yaşam kalitesini artırmak.
b) Evde bakım hizmeti; Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, tıbbi bakıma ihtiyacı olmayan ve herhangi bir özrü bulunmayan yaşlının bakımı ile ilgili olarak hane halkının tek başına veya komşu, akraba gibi diğer destek unsurlarına rağmen yetersiz kaldığı durumlarda yaşlılara evde yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaşam ortamlarının iyileştirilmesi, günlük yaşam faaliyetlerine yardımcı olunması amacıyla yaşlının evinde yaşlı hizmet merkezlerince sunulan sosyal, psikolojik destek hizmetleridir.
(2) Evde bakım hizmeti yaşlının veya yakınlarının talebi ve hizmetin gereklerine göre gece ve gündüz, hafta sonu ve tatil günleri dahil olmak üzere gerektiğinde yirmi dört saat kesintisiz hizmet verilebilecek şekilde düzenlenebilir. İhtiyaç durumunda belirli saatlerde de evde bakım hizmeti verilebilir. Bu hizmetler evde bakım hizmeti birimi tarafından yürütülür.
(3) Merkez kendi personeli ile evde bakım hizmeti yapabileceği gibi mevcut personel durumunu dikkate alarak uygun sayıda kişi/kuruluşlar ile 20 nci maddede belirtilen nitelikteki elemanlar tarafından hizmet verilecek şekilde bakım sözleşmesi yapabilir.
(4) Merkez yukarıda belirtilen hizmetlerin tümünü birden verebileceği gibi yalnızca bir hizmeti de verebilir.
(5) Kamu kurum ve kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri bu hizmetlerden yararlanmak isteyen ve her hangi bir geliri olmayan, bakacak kimsesi bulunmayan yaşlılara kapasitesinin yüzde beş oranında ücretsiz hizmet verir. Ücretsiz hizmet verilecek yaşlılar İl/İlçe Müdürlüğünce belirlenir.
Hizmet planlama servisi
MADDE 26 – (1) Merkezdeki mesleki çalışmaları koordineli bir şekilde yürütmek üzere sosyal çalışmacı, psikolog, doktor ve hemşireden oluşan bir hizmet planlama servisi kurulur. Sorumlu müdür aynı zamanda servisin başkanıdır.
Hizmet planlama servisinin görevleri
MADDE 27 – (1) Hizmet planlama servisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze müracaat eden yaşlı veya yakınlarının yazılı ve sözlü müracaatlarının ilk değerlendirmesini yapmak, ihtiyaç duyulan hizmetin verilmesi için bakım hizmet planını hazırlayarak sorumlu müdüre teklifte bulunmak, müdürün onayından sonra uygulamak ve değerlendirmek,
b) Merkezin gündüz hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlılara verilecek psiko-sosyal programlar hazırlamak, sorumlu müdürün onayından sonra uygulamak ve değerlendirmek,
c) Sosyal faaliyetlerin programlanması ve yürütülmesini sağlamak,
ç) Gönüllü kurum ve kuruluşların katkı ve katılımını sağlamak, bu kuruluşlarla işbirliği protokolü ve çalışma programını hazırlamak,
d) Yaşlının kendi kendine yeterli olmasını ve çevresiyle olumlu ilişkilere girmesini, toplum içinde desteklenmesini sağlamak amacıyla ailesi, akrabaları ve yakınlarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek için ilgilerine göre faaliyet grupları oluşturmak ve diğer gerekli çalışmalarda bulunmak,
e) Yaşlıların özel, resmi ve hukuki sorunlarının çözümünde rehberlik ve danışmanlık hizmeti vermek,
f) Merkez hizmet alanlarına giren konularda üniversitelerle, sivil toplum örgütleriyle işbirliği içerisinde yaşlı yakınlarının bilgilendirilmesi amacıyla eğitici programlar düzenlemek,
g) Merkeze müracaat eden yaşlılara verilen hizmetlerle ilgili gerekli kayıtları tutmak ve dosyalamak.
Teknik servis
MADDE 28 – (1) Yaşlıların teknik ve onarım ihtiyaçlarının giderilmesi amacı ile teknik eleman temininde yardımcı olmak üzere teknisyen/teknisyen yardımcılarından oluşan bir teknik servis kurulur. Teknik servis çalışmalarını hizmet planlama servisiyle eşgüdüm içinde yürütür.
Teknik servisin görevleri
MADDE 29 – (1) Teknik servisin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yaşlıların merkezden onarılmasını istedikleri ve görevli teknik elemanların yetki alanında bulunan elektrikli ev aletleri, sıhhi tesisat, boya, her türlü onarım gibi teknik konularda yedek parça ve diğer gerekli malzemenin yaşlı tarafından sağlanması koşuluyla bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırılmasını sağlamak,
b) Teknik ve onarım konularında teknik elemanların yetki alanlarıyla sınırlı olmak üzere rehberlik yapmak.
Merkeze yaşlı kabulünde izlenecek yol
MADDE 30 – (1) Başvuru merkeze yapılır. Merkeze yaşlı kabulünde istenen belgeler aşağıda belirtilmiştir.
a) Dilekçe,
b) Nüfus cüzdan örneği/fotokopisi,
c) Uyuşturucu ve alkol bağımlılığı olmadığına, akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğuna dair sağlık kurulu raporu,
ç) Alzheimer ve demans hastası olan yaşlılar için günlük yaşam aktivitelerini de içeren ayrıntılı epikriz raporu.
(2) Belgeleri tamamlanan, hangi hizmetten/hizmetlerden yaralanacağının da belirtildiği bakım/hizmet planının hazırlanmasına esas teşkil edecek sosyal inceleme raporu hazırlanan yaşlılar, hizmet almaya başlar.
(3) Merkeze kabul edilecek yaşlılarda, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, tabiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç yönünden hiçbir ayrım yapılmaz ve geçmişteki mahkumiyetleri göz önüne alınmaz.
Yaşlının merkezden ayrılması
MADDE 31 – (1) Merkezde bakım gören yaşlının aşağıdaki durumlarda merkezle ilişkisi kesilir.
a) Kendi ya da yakınının isteği ile bir başka yerde yaşamını sürdürmek istemesi,
b) Kendi isteği ile bir huzurevine yerleşmesi,
c) Vefatı,
ç) Yaşlının merkeze uyum sağlayamadığını beyan etmesi,
d) Uyarılara rağmen bakım ücretini ödememesi.
Ücretler
MADDE 32 – (1) Merkez hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlılardan alınacak ücretler aşağıdaki şekilde tespit edilir.
a) Sosyal faaliyetler, gezi, koro çalışmaları gibi gündüzlü hizmetlerden yararlanacaklar,
b) Alzheimer-demans hastalığı olup gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacaklar,
c) Evde bakım hizmetlerinden yararlanacaklar.
(2) Ücretler aşağıdaki şekilde tespit edilir.
a) Gündüzlü hizmetlerden, sosyal faaliyetler, gezi gibi etkinliklere katılmak amacıyla merkeze üye olan sağlıklı yaşlılardan faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için gereken ücret ile öğle yemeklerinden yararlanması durumunda yemek ücreti günlük, üyelik aidatı yıllık,
b) Gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacak olan yaşlının merkeze geldiği gün sayısı, öğle yemeklerinden ve ulaşım için servis hizmetinden faydalanması durumu esas alınarak günlük olarak yapılacak hesaplama sonucu ücret aylık,
c) Evde bakım hizmetinden yararlanacak olan yaşlılara verilecek hizmetin karşılığı ücret günlük/aylık.
(3) Ücretler yaşlılar veya yakınları tarafından makbuz karşılığında peşin olarak ödenir. Makbuzların denetim esnasında ibrazı zorunludur.
(4) Bakım ücretini yaşlının yakınlarının ödemesi halinde ödemeyi üstlenenden yüklenme senedi alınır.
(5) Gündüzlü bakım hizmeti ve/veya evde bakım hizmeti alan yaşlının merkeze kabulü sırasında bir aylık bakım ücreti kadar depozito alınır, merkezden ayrılması veya ölümü halinde borcu var ise mahsup edilerek kalanı iade edilir. Aylık bakım ücreti depozito miktarını aşması halinde yaşlıdan aradaki fark talep edilmez.
(6) Yaşlı veya yakınlarından bağış adı altında herhangi bir ücret talep edilemez.
(7) Aylık bakım ücretini zamanında ödemeyenlere kanuni faiz tahakkuk ettirilir.
Ücret tespiti
MADDE 33 – (1) Hizmetin niteliğine göre 32 nci maddede belirtilen hizmetlere ilişkin yaşlı başına alınacak ücretler her yıl;
a) Genel Müdürlüğe bağlı merkezler için Genel Müdürlükçe,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı merkezler için ilgili birimlerince,
c) Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılan merkezlerin ücreti ise Valinin veya görevlendireceği bir yardımcısının başkanlığında İl Müdürü, Büyükşehir Belediyesi/Belediye, Defterdarlık, İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü ve il dahilindeki merkez kurucularının kendi aralarından seçeceği en az bir, en çok üç temsilciden oluşan, her yıl aralık ayının ilk haftasında toplanarak gelecek yılın ücretlerini tespit eden bir komisyonca tesbit edilir.
(2) Ücret, geçinme endeksi ile toptan eşya fiyat endekslerindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, personel, beslenme, kira, ısıtma, onarım, diğer cari giderler ve amortismanlar dikkate alınarak, kâr oranının eklenmesi sonucunda tespit edilir.
(3) Komisyon, il dahilinde birden fazla merkez olması halinde, aylık bakım ücretlerini taban ve tavan olarak tespit edebilir.
(4) Tespit edilen ücret, Valilik onayına sunulur. Onay sonrası, ocak ayı itibarıyla yürürlüğe girer. Ücret onayının bir örneği İl Müdürlüğünde muhafaza edilir.
Ücret tahsili
MADDE 34 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı huzurevleri bünyesinde açılan merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlılardan alınacak ücretler 17/7/2002 tarihli ve 24818 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliğine göre döner sermaye saymanlığınca tahsil edilir.
(2) Döner sermayesi bulunmayan huzurevleri bünyesinde ve müstakil olarak açılan merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlılardan alınacak ücretler genel bütçe esaslarına göre genel bütçe saymanlıklarınca tahsil edilir.
Beslenme ile ilgili hususlar
MADDE 35 – (1) Yaşlılara Genel Müdürlüğe bağlı huzurevlerinde uygulanan gıda rasyonuna göre hazırlanacak öğle yemeği ve ikindi kahvaltısı verilir.
(2) Hastalığı nedeniyle özel diyet hazırlanması gerekenlere doktorun önerisiyle diyetisyen tarafından diyet yemeği hazırlatılır.
Ulaşım ile ilgili hususlar
MADDE 36 – (1) Gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanacak yaşlıların merkeze ulaşımı için, yaşlının fiziksel özellikleri göz önünde tutularak servis aracı bulundurulur veya kiralanır. Bu hizmetten yararlanmak isteyenler 32 nci madde çerçevesinde ücret öder.
Denetim
MADDE 37 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı olmayan merkezler, İl/İlçe Müdürlüğünce yılda en az bir kez denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük denetim elemanları tarafından da denetlenir.
(2) Denetim sırasında merkez yetkilileri her türlü belgeyi sunmak ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
(3) Denetim raporunun bir örneği İl/İlçe Müdürlüğünde saklanır.
(4) Denetim sırasında tespit edilen aksaklıklar, denetim defterine yazılır ve giderilmesi için bir ay süre verilir. Bu süre içinde giderilmemesi durumunda merkez yazı ile uyarılarak bir aylık ek süre daha verilir. Verilen süre içinde, merkez belirtilen aksaklıkları düzeltmek zorundadır.
(5) Bu Yönetmelikte kullanılan merkez tanımı ve özelliklerine uymayan yerlerde yaşlı bakımı yapıldığının tespiti veya ihbar edilmesi durumunda İl/İlçe Müdürlüğü elemanları bu yerleri denetlemeye ve gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.
Merkezin kapatılması
MADDE 38 – (1) Merkezin kapatılma kararı;
a) 10 uncu maddeye aykırı olarak kuruluşa yaşlı kabulü yapılması,
b) Denetimlerde tespit edilen aksaklıkların verilen süreler içinde giderilmemesi,
c) Hizmet alan yaşlıların, sağlık ve temizlik açısından, sosyal ve psikolojik yönden ihmal ve istismarı,
ç) Genel ahlak kurallarına aykırı hareket edilmesi,
d) Belirlenen ücretten fazla ücret alınması ve fazla ücret almak talebinde ısrar edilmesi,
e) Amaç dışı faaliyette bulunulması durumlarında İl Müdürlüğü’nün teklifi ve Valiliğin onayından sonra açılış izin belgesi iptal edilerek alınır.
(2) Kapatılan merkezlerin kurucuları ve sorumlularının suç teşkil eden fiilleri hakkında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesi ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Merkezin kurucu tarafından kapatılması
MADDE 39 – (1) Merkezlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince kapatılmak istenmesi halinde kapatma isteğinin bir yazı ile en az üç ay önceden yaşlılara, ilgili yakınlarına, personele ve İl/İlçe Müdürlüğüne bildirilmesi zorunludur.
(2) İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunmadan merkez kapatan kurucular yeni bir merkez açamaz ve herhangi bir merkeze ortak olamaz.
Merkezin kapanması sırasında yapılacak işlemler
MADDE 40 – (1) Yaşlıların mağduriyetlerinin önlenmesi için İl/İlçe Müdürlüğü ve merkez gereken önlemleri alır.
(2) Merkezin kapandığı tarihten itibaren, yaşlılardan peşin alınan ücretten kalan pay geri ödenir.
(3) Sorumlu müdür, onbeş gün içinde merkezle ilgili tüm belgelerini İl/İlçe Müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.
(4) Kapanan merkezler İl Müdürlüğü tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İl/İlçe müdürlüklerine gönderilecek bilgiler
MADDE 41 – (1) Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılan merkezler her ayın ilk haftasında personel listesini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, değişiklik var ise o personel ile ilgili belgeleri hazırlar. Bir nüshası, merkezde kalır, diğer nüsha denetim için İl/İlçe Müdürlüğüne gönderilir. Uyarılara rağmen istenilen belgeleri göndermeyen merkezler hakkında 38 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
(2) Merkezler her üç ayda bir ve her yıl ocak ayında bir önceki yıla ait merkez hizmetlerinden yararlanan yaşlıların kadın-erkek olarak sayılarını ve gerektiğinde istenilecek diğer bilgileri İl/İlçe Müdürlüğüne gönderir. İl/İlçe Müdürlükleri bu bilgileri en kısa sürede Genel Müdürlüğe bildirir.
Merkez adları
MADDE 42 – (1) Merkezler, devletin veya diğer kuruluşların kullandıkları ad ve unvanlar ile toplum değerlerine aykırı düşecek ad ve unvanları, yabancı dildeki kelime ve deyimleri kullanamaz.
Merkez binalarının kullanımı
MADDE 43 – (1) Merkezlerde yaşlılara ayrılan bölümler mesken olarak kullanılamaz. Merkez binası açılış amacı dışında, başka bir amaçla kullanılamaz.
Merkezlerde bulundurulması gereken defter ve dosyalar
MADDE 44 – (1) Merkezlerde aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur.
a) Gelen ve giden evrak kayıt defteri,
b) Gerekli muhasebe kayıtları,
c) Personelin özlük ve sağlık dosyaları,
ç) Yaşlılara ait kütük defteri,
d) Her yaşlı için hazırlanan bireysel bakım /hizmet planı, yapılan çalışmalar, genel bilgi ve sağlık fişlerinin muhafaza edildiği yaşlı dosyaları,
e) İl Müdürlüğünce tasdik edilen denetim defteri.
Merkez giderleri
MADDE 45 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı merkezlerin giderleri genel bütçeden karşılanır.
Personel ve yaşlıların sağlık kontrolleri
MADDE 46 – (1) Merkezlerde çalışan personelin ve yaşlıların gerekli sağlık muayene ve kontrollerinin periyodik olarak yapılması/yaptırılması en az yılda bir göğüs radyografilerinin çekilmesi ve portör muayenelerin yaptırılması, sonuçlarının personel ve yaşlılara ait dosyalarda saklanması zorunludur.
Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller
MADDE 47 – (1)Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa dayanılarak çıkarılan ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce İl Müdürlüklerinden açılış izin belgesi alarak huzurevi hizmeti veren kamu kurum ve kuruluşları, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, yaşlı hizmet merkezlerinin açılışı için öngörülen fiziki şartları, personeli ve diğer hususları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonraki iki yıl içinde gerçekleştirmesi ve yapılan çalışmaları bir raporla İl/İlçe Müdürlüğüne bildirmesi kaydıyla İl/İlçe Müdürlüğünce bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak inceleme sonucunda verilecek açılış izin belgesine göre yaşlı hizmet merkezi olarak da faaliyette bulunabilir.
Yürürlük
MADDE 48 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşleri alınan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, tarımsal üretimin uygun ekolojilerde geliştirilmesi için belirlenen tarım havzalarında tarımsal faaliyetlerin entegre bir şekilde yürütülmesi, desteklenmesi, örgütlenmesi, ihtisaslaşması ve tarım envanterinin hazırlanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik; tarım havzalarına ilişkin tarım politikalarının, geliştirilmesine yönelik olarak tarımsal ürün ve üretimin planlanması için gerekli çalışmaları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Bilgi Sistemi: Tarımsal üretime ilişkin verilerin kaydedildiği Çiftçi Kayıt Sistemi ve Türkvet Veteriner Bilgi Sistemi gibi kapsamlı veri tabanlarını,
c) CBS: Coğrafi Bilgi Sistemini,
ç) Coğrafi Bilgi Sistemi: Konuma dayalı gözlemlerle elde edilen sayısal ve sayısal olmayan bilgilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve kullanıcıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren sistemi,
d) KDS: Karar Destek Sistemini,
e) Model: Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modelini,
f) Talep Tahmini: Gelecekte belli bir noktada ihtiyaç duyulacak olan ürün miktarının belirlenmesini,
g) Tarım Havzaları: Adları ve sınırları Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmekle birlikte, tarımsal faaliyetlerde kullanılmak üzere kendi sınırları içerisinde benzer ekolojik şartları taşıyan ve birbirinin devamı niteliğinde bulunan tarım alanlarını,
ğ) Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli: Sınırları benzer doğal özelliklerine göre belirlenmiş havzalarda ekonomik, ekolojik ve toplumsal verileri değerlendiren ülke ihtiyaçlarına göre yapılacak planlamalara araç olan bilgi teknolojilerinin kullanıldığı dinamik ve geliştirilebilir bir sistemi ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Model ve İşleyişi
Modelin işleyişi
MADDE 5 –
(1) Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli ile;
a) İklim, toprak, topografya, arazi sınıflandırması, bilgi sistemlerinden sağlanan veriler, ürün ve üretim bilgileri yanında, tüketim, dış ticaret verileri ile tarımla ilgili diğer verileri içeren tarım envanteri oluşturulur. Buna ilişkin veritabanı düzenli olarak güncellenir ve modelin işletilmesinde kullanılır.
b) Tarım envanterinde bulunan veriler, CBS analizleri, uzman görüşleri ve idari yapılanma durumu dikkate alınarak belirlenen tarım havzaları gerekli durumlarda aynı yol takip edilerek tekrar oluşturulabilir.
c) Talep tahmini ile üretim, tüketim, dış ticaret, fiyat, nüfus, milli gelir ve ilgili diğer veriler kullanılarak gelecek yıllara ait ürün ve üretim öngörüleri yapılır.
ç) Karar Destek Sistemi ile toplam refahın artırılması için fiyatlar, destek bütçesi, talep tahmini, havzaların üretim potansiyeli, dış ticaret ve ilgili diğer veriler kullanılarak hangi ürünlerin, hangi havzalarda ne miktarda üretilmesinin en uygun olacağı belirlenir ve desteklenmesine yönelik karar vericilere yardımcı olacak bilgiler üretilir.
İşleyişle ilgili ihtiyaç duyulan bilgilerin temini
MADDE 6 –
(1) Tarım envanterinin oluşturulması için gerek duyulan veriler bilgi sistemlerinden ve diğer ilgili kaynaklardan temin edilerek veritabanına aktarılır ve sürekliliği sağlanır. Veritabanına Bakanlık il ve/veya ilçe müdürlüklerinden de düzenli veri girişi yapılır.
Kalkınma ve üretim planlanması
MADDE 7 –
(1) Kırsal ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlamak için modelin önerdiği ürünlerin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi teşvik edilir.
(2) Tarımsal amaçlı arazi kullanım planlamalarında, yeter gelirli arazi büyüklüklerinin belirlenmesinde ve işletme yapısının güçlendirilmesinde model çıktılarından faydalanılır.
Havza bazlı üretici örgütlenmesi
MADDE 8 –
(1) Ürün bazında üretici kuruluşların havza modeli ile uyumlu hale getirilmesi veya kurulması destek ve eğitim programları ile teşvik edilir.
Tarım havzalarında destekleme
MADDE 9 –
(1) Destekleme konularında, alana, miktara ve destekleme araçlarına karar verilmesinde model tarafından yapılan öngörülerden faydalanılır. Desteklemelerde model ile belirlenemeyen havzaya özgü lokal alanlarda bulunan ürünler de dikkate alınır.
(2) Avrupa Birliğinde var olan uygulamalar ile modelin uyumu sağlanır.
Tarım havzalarına ait bilgilerin yayımlanması
MADDE 10 –
(1) Modelde bulunan ve/veya modelden elde edilen bilgiler Bakanlığın izni olmadan yayımlanamaz veya kullanılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Düzenleme yetkisi
MADDE 11 –
(1) Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
Yürürlük
MADDE 12 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 13 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarımda izlenebilirlik ve sürdürülebilirlik ile güvenilir ürün arzının sağlanması için gerçekleştirilecek iyi tarım uygulamalarının usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, iyi tarım uygulamalarının genel kuralları, kontrol ve sertifikasyon sistemi ile komitenin, il müdürlüklerinin, üreticilerin, üretici örgütlerinin, müteşebbislerin, kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarının, kontrolörlerin, sertifikerlerin ve iç kontrolörlerin görev ve sorumlulukları ile denetim esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı maddelerine, 7/8/1991 tarihli ve 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (d), (f) ve (h) bentlerine, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 31 inci ve 43 üncü maddeleri ile 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakan: Tarım ve Köyişleri Bakanını,
b) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
c) Bireysel sertifikasyon: Gerçek veya tüzel kişilerin kendi tasarrufu altındaki alanlarda ürettikleri ürünlerin, kendi adlarına sertifikalandırılmasını,
ç) Denetim: İyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığını tespit etmek amacıyla, KSK’lar, kontrolörler, iç kontrolörler, sertifikerler, üreticiler, üretici örgütleri ve müteşebbislerin Bakanlık veya Bakanlık tarafından denetim yetkisi verilen kuruluşlarca yapılan her türlü denetimini,
d) Düzeltici faaliyet: Uygunsuzluğun düzeltilmesi ve şartların uygunluk kriterlerini tam olarak karşılar hale getirilmesi için yapılan iş ve işlemleri,
e) Entegre mücadele: Kültür bitkilerinde zararlı türlerin popülasyon dinamikleri ve çevre ile ilişkilerini dikkate alarak, uygun olan mücadele metotlarını ve tekniklerini uyumlu bir şekilde kullanarak, bunların popülasyonlarını ekonomik zarar seviyesinin altında tutan zararlı yönetimi sistemini,
f) Entegre ürün yönetimi: Sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde çevreye karşı sorumlu ve duyarlı, aynı zamanda ekonomik bir tarımsal üretim sistemini,
g) Grup sertifikasyonu: Üretici örgütü veya müteşebbis çatısı altında sözleşmeyle bir araya gelen gerçek kişilerin ürettiği ürünlerin, üretici örgütü veya müteşebbis adına sertifikalandırılmasını,
ğ) İç kontrol: Kontrol öncesinde iyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin bu Yönetmeliğe uygunluğunu kontrol etmek üzere gerçekleştirilen faaliyeti,
h) İç kontrolör: Grup sertifikasyonunda, iyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin ilgili mevzuata göre uygunluğunu kontrol etmek üzere grup tarafından belirlenmiş gerçek kişiyi,
ı) İl müdürlüğü: Bakanlık il müdürlüğünü,
i) İyi tarım uygulamaları: Tarımsal üretim sistemini sosyal açıdan yaşanabilir, ekonomik açıdan karlı ve verimli, insan sağlığını koruyan, hayvan sağlığı ve refahı ile çevreye önem veren bir hale getirmek için uygulanması gereken işlemleri,
j) Komite: 10 uncu maddeye göre kurulan ve bu Yönetmeliğin uygulanmasını takip ve temin eden İyi Tarım Uygulamaları Komitesini,
k) Kontrol: İyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığını belirlemek, kayıtları tutmak, sonuçları rapor etmek üzere kontrolör tarafından gerçekleştirilen işlemleri,
l) Kontrolör: İlgili mevzuata göre iyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin uygunluğunu KSK adına kontrol etmek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen gerçek kişiyi,
m) Kontrol noktaları: Çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarımda izlenebilirlik ve sürdürülebilirlik ile güvenilir ürün arzını sağlamaya yönelik risk değerlendirmesi sonucu belirlenen ve kontrol edilen aşamaları,
n) Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu: Bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde, tarımsal ürünlerin kontrol ve sertifikasyon işlemlerini yapmak üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen tüzel kişileri,
o) KSK: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşunu,
ö) Müteşebbis: Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak üretilmiş tarımsal ürünü işleyen, muhafaza eden, depolayan veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişileri,
p) Sertifika: Tarımsal ürünün bu Yönetmeliğe uygunluğunu gösteren Ek-1’e uygun olarak düzenlenmiş belgeyi,
r) Sertifikasyon: Kontrol faaliyetleri sonucu bu Yönetmeliğe uygunluğu belirlenen tarımsal ürünün, üretici veya üretici grubu adına belgelendirilmesini,
s) Sertifiker: KSK adına kontrolü tamamlanmış ürünün, bu Yönetmeliğe uygunluğunu onaylamak üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişiyi,
ş) Uygunluk kriterleri: Kontrol noktalarına uyum için ihtiyaç duyulan uygunluk düzeyini,
t) Uygunsuzluk: Kontrol noktalarına uyum için ihtiyaç duyulan uygunluk düzeyinin tam olarak sağlanamadığı durumları,
u) Üretici: Tarımsal faaliyetlerini bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapan gerçek veya tüzel kişileri,
ü) Üretici örgütleri: İyi tarım uygulamaları faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere tüzel kişilik olarak bir araya gelen üretici organizasyonlarını,
v) Üretim alanı: İyi tarım uygulamalarının gerçekleştirildiği alanı,
y) Ürün: Bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri alanında elde edilen her türlü işlenmemiş ham ürünler ile bunların birinci derece işlenmesi ile elde edilmiş ürünleri,
z) Yetki belgesi: Kontrol ve sertifikasyon faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilen kuruluşa Ek-2’ye uygun olarak Bakanlıkça düzenlenen belgeyi ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İyi Tarım Uygulamalarının Genel Kuralları, Kontrol ve Sertifikasyon Sistemi
İyi tarım uygulamalarının genel kuralları
MADDE 5 –
(1) İyi tarım uygulamalarında aşağıdaki genel kurallara uyulur.
a) İyi tarım uygulamaları, Bakanlıkça belirlenen uygunluk kriterleri ve kontrol noktaları doğrultusunda gerçekleştirilir.
b) Kontrol ve sertifikasyon işlemleri Bakanlıkça veya Bakanlığın yetkilendirdiği kontrol ve sertifikasyon kuruluşlarınca yapılır. Bu kuruluşlar, TS EN 45011 veya eşdeğeri uluslararası standartlara göre kontrol ve sertifikasyon faaliyetinde bulunur. Kontrol işlemleri kontrolör, sertifikasyon işlemleri sertifiker tarafından gerçekleştirilir.
c) Üretilen tarımsal ürünler, kontrol edilerek sertifikalandırılır.
ç) İyi tarım uygulamaları; üretici, üretici örgütü veya müteşebbis ile KSK arasında tarafların sorumlulukları, hakları ve anlaşmazlıklarını düzenleyen sözleşme doğrultusunda yürütülür.
d) Sertifikalı ürünün, bu Yönetmeliğe uygunluğundan üretici, üretici örgütleri ve müteşebbisler müteselsilen sorumludur.
Kontrol ve sertifikasyon sistemi
MADDE 6 –
(1) Tarımsal ürünlerin kontrol ve sertifikasyonu, bireysel sertifikasyon ve grup sertifikasyonu olmak üzere iki şekilde yapılır.
(2) Gerçek veya tüzel kişilerin malik veya kiracılık sıfatıyla tasarrufu altında bulunan alanlarda üretim yapmaları halinde bireysel sertifikasyon yapılır. Sertifikasyon kapsamındaki ürünün üretiminin yapıldığı tüm alanlar, yılda en az bir kez KSK tarafından kontrol edilir.
(3) Üretici örgütü veya müteşebbis çatısı altında sözleşmeyle bir araya gelen gerçek kişilerin malik veya kiracılık sıfatıyla tasarrufu altında bulunan alanlarda üretim yapması halinde grup sertifikasyonu yapılarak üretici örgütü veya müteşebbis adına aşağıdaki şekilde sertifikalandırılır:
a) Grup sertifikasyonu kapsamındaki üreticiler, bu Yönetmelik kapsamında iyi tarım uygulamaları faaliyetlerinde bulunacaklarına ilişkin taahhütnameyi üretici örgütünün idari organına verir. Müteşebbis çatısı altında bir araya gelen üreticiler ise müteşebbis ile ayrı ayrı sözleşme yapar.
b) Grup sertifikasının kullanım hakkı, üretici örgütüne veya müteşebbise aittir. Sertifikasyon kapsamındaki üreticiler, üretici örgütü veya müteşebbisin izni dışında sertifikayı kullanamaz. Ancak iyi tarım uygulamaları yapanlara yönelik destek ve hizmetlerden bireysel olarak yararlanabilir.
c) Üretici örgütleri ve müteşebbisler, iyi tarım uygulamalarına ilişkin bir kalite yönetim sistemi kurmak ve yürütmekle yükümlüdür.
ç) Üretici örgütleri veya müteşebbisler yılda en az bir kez KSK tarafından kontrol edilir. Bu kontrollerde kalite yönetim sistemi ile gruba dahil üreticilerden örnekleme yöntemi ile KSK’ca belirlenen üreticilerin sertifikasyon kapsamındaki tüm üretim alanlarının kontrolleri yapılır.
d) Örnekleme yöntemi ile kontrol edilecek üretici sayısı; ürün ve üretim sistemleri dikkate alınarak gruba dahil üretici sayısının ayrı ayrı kareköklerinin toplamının alınması ile belirlenir. Müteakip kontrollerde farklı üreticiler seçilir.
Kontrol işlemleri
MADDE 7 –
(1) KSK, kontrol işlemlerini aşağıdaki şekilde gerçekleştirir:
a) Sözleşme yapılmasını müteakip, 6 ncı madde çerçevesinde kontrol planı hazırlar. Bu kontrol planı; üretici, üretici örgütü veya müteşebbisin adı ve adresi, kontrol tarihi, kontrol süresi ile kontrolör adını içerir.
b) Kontrol planına göre, hasat ve kesim gibi üretimin tüm aşamalarının kontrolüne izin verecek dönemlerde kontrol faaliyetinde bulunur.
c) Aynı işletmede bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri yetiştiriciliği kapsamlarının her hangi birinde birden fazla ürünün kontrol ve sertifikasyonunu aşağıdaki şekilde yapar:
1) İlk kez sözleşme yaptığı üretici, üretici örgütü veya müteşebbislerin kontrolünde, tüm ürünler için üretimin tüm aşamalarının kontrol faaliyetlerini gerçekleştirir.
2) İkinci yıldan itibaren, aynı kapsamda olan fakat farklı hasat veya kesim dönemine sahip birden fazla ürünün müteakip kontrollerinde; üretim alanı en çok olan ürünün hasat veya kesim dönemini dikkate alarak kontrol faaliyetini gerçekleştirir. Sertifika kapsamındaki diğer ürünler için çevre, insan ve hayvan sağlığı açısından risk değerlendirmesi yaparak tüm kontrol noktaları için objektif delilleri elde etmesi durumunda, yerinde kontrol yapmadan kontrol faaliyetini tamamlayabilir.
ç) Kontrol noktalarında değişikliğe gidilmesi, sertifikasyon kapsamına yeni bir ürünün, üreticinin veya üretim alanının dahil edilmesi veya sertifikalı üretime ara verilmesi durumlarında (c) bendinin (1) numaralı alt bendine göre kontrol faaliyetlerini gerçekleştirir.
d) Grup sertifikasyonu kapsamında ilk kez sözleşme yaptığı üretici örgütü veya müteşebbislerin ilk sertifikalarının geçerlilik döneminde; kontrol ettiği üretici sayısının %50’si kadar üreticiye ilave olarak habersiz kontrol yapar.
e) Bu kontrollere ilaveten, yılda en az bir kez her sertifikasyon seçeneğindeki sözleşme yaptığı tarafların en az % 10’unu habersiz olarak kontrol eder. KSK’lar bu habersiz kontrollerde, üretici gruplarının öncelikle kalite yönetim sistemini kontrol eder, herhangi bir uygunsuzluk görmesi durumunda gruba dahil üreticileri, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrası çerçevesinde kontrol eder.
f) Habersiz kontrollerde; kontrolden en fazla kırksekiz saat öncesinde üretici, üretici örgütü veya müteşebbise bildirimde bulunur. Üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler geçerli bir mazeret bildirmek suretiyle habersiz kontrolün bir defaya mahsus ertelenmesini talep edebilir.
g) KSK, bu Yönetmelik hükümlerine uymayan üretim teknikleri veya girdilerin kullanıldığından şüphe duyduğu durumlarda, analiz amaçlı numune alarak analiz yaptırabilir. Bununla birlikte Bakanlık da, gıda güvenilirliği açısından riskli gördüğü ürünlerde, numune alınarak analiz yaptırılmasını talep edebilir. Ürün analizleri, Bakanlıkça yetkilendirilen laboratuvarlarda yaptırılır. Yurt dışında analiz yaptırılması halinde bu laboratuarlar, TS EN ISO/IEC 17025 veya eşdeğeri uluslararası standartlarda Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Akreditasyon Birliği karşılıklı tanıma anlaşmasına göre geçerliliği mevcut uluslararası akreditasyon kurumlarından akredite olmalıdır.
ğ) Kontrolün tamamlanmasını müteakip, üretim alanlarında üretici, üretici örgütü, müteşebbis veya temsilcileri ile kontrolörün imzasını taşıyan kontrol raporunun hazırlanmasını sağlayarak, kontrol sonucunu rapor tarihinden itibaren bir ay içerisinde bilgi için faaliyet gösterdikleri ildeki il müdürlüğüne gönderir.
Kontrol süresi
MADDE 8 –
(1) KSK, ürün cinsi, yetiştirme ortamı ve alan genişliğini dikkate alarak asgari aşağıdaki sürelerde kontrol faaliyetlerini gerçekleştirir.
a) Bireysel sertifikasyonda bir gün,
b) Grup sertifikasyonunda; kalite yönetim sistemi kontrolleri için bir gün, ayrıca üretici kontrolleri için aşağıdaki sürelere uyar.
1) Grubu oluşturan üyelerin tarım arazilerinin bir hektardan küçük olması ve aynı il sınırları içerisinde yer alması durumunda bir günde en fazla dört üretici,
2) Grubu oluşturan üyelerin tarım arazilerinin bir–beş hektar olması ve aynı il sınırları içerisinde yer alması durumunda bir günde en fazla üç üretici,
3) Grubu oluşturan üyelerin tarım arazilerinin beş hektardan büyük olması ve aynı il sınırları içerisinde yer alması durumunda bir günde en fazla iki üretici,
4) Üreticilere ait tarım arazilerinin farklı il sınırlarında olması durumunda arazi büyüklüğüne bakılmaksızın her gün için bir üretici,
5) Bitkisel üretim alanları dışındaki diğer faaliyet kapsamları için aynı il sınırları içerisinde yer alması durumunda bir günde en fazla dört üretici,
6) Kontrolör sayısının birden fazla olması durumunda, üreticilerin kontrol süreleri yukarıda belirtilen esaslara göre her kontrolör için oranlanarak kontrol edilir.
Sertifikasyon işlemleri
MADDE 9 –
(1) KSK, kontrolün yapıldığı veya düzeltici faaliyetlerin tamamlandığı tarihten itibaren en geç on dört gün içerisinde sertifikasyona ilişkin kararını verir. Kontrol faaliyetleri sonucu bu Yönetmeliğe uygunluğu belirlenen tarımsal ürün, üretici veya üretici grubu adına Ek-1’e uygun olarak sertifikalandırılır.
(2) Sertifikada aşağıdaki bilgiler yer alır.
a) Kuruluş adı, adresi, Bakanlıkça verilen kodu ve varsa logosu,
b) Akreditasyon Kurumunun markası,
c) Sertifika numarası,
ç) Üretici veya üretici örgütü ya da müteşebbis adı ve üretim yeri ile birlikte sertifikasyon seçeneği, ayrıca grup sertifikasyonunda gruba dahil üretici listesi,
d) “Kontrol edilerek 7/12/2010 tarihli ve 27778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Tarım Uygulamaları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygunluğu tespit edilmiştir” ibaresi,
e) Kontrol tarihi,
f) Sertifikanın kapsadığı ürün,
g) Birincil üretimin/işlenmemiş ham ürün veya ürün işlemenin dahil olup olmadığına dair bilgi,
ğ) Sertifikanın geçerlilik tarihi,
h) Sertifikanın yayınlandığı yer ve tarih,
ı) Sertifikerin adı, soyadı ve imzası.
(3) Bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri kapsamlarının herhangi birinde yer alan birden fazla ürün aynı sertifikada yer alabilir. Ancak farklı kapsamlarda olan ürünler için ayrı ayrı sertifika düzenlenir.
(4) Sertifikanın geçerlilik süresi, düzenlendiği tarihten itibaren en fazla on iki aydır.
(5) Sertifikanın yayınlanmasından sonra sertifika geçerlilik süresi içerisinde aynı kapsamdaki yeni ürün veya ürünlerin kontrolünün tamamlanması durumunda, önce yayınlanan sertifika revize edilerek yeni ürünler sertifika kapsamına alınabilir. Sertifikanın revize edilmesi durumunda, sertifika geçerlilik süresi uzatılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Komitenin Oluşumu, Çalışma Usul ve Esasları ile Görevleri
Komitenin oluşumu
MADDE 10 –
(1) Komite; Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürü veya görevlendireceği Genel Müdür Yardımcısı veya ilgili Daire Başkanı Başkanlığında; Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünden üç kişi, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünden bir kişi, Bakanlık Hukuk Müşavirliğinden bir hukuk müşaviri ve Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığından bir müfettiş olmak üzere toplam yedi kişiden oluşur.
(2) İhtiyaç duyulması halinde kamu veya kamu dışı kurum ve kuruluşlardan komiteye temsilci davet edilebilir. Ancak toplantılara bu şekilde katılanların oy hakkı bulunmaz.
(3) Raportörlük, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü temsilcilerinden seçilen sekreter üye tarafından yürütülür.
Komitenin çalışma usul ve esasları
MADDE 11 –
(1) Komitenin çalışma usul ve esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) Komite, Bakan onayı ile oluşturulur.
b) Komite sekreteryası, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
c) Komite, yılda en az iki kez olağan, komite başkanının gerekli gördüğü hallerde ise olağanüstü olarak toplanır.
ç) Komite, üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve üye tam sayısının çoğunluğu ile karar alır. Oyların eşitliği halinde Başkanın oyu iki oy sayılır.
d) Kararlar, toplantı tarihinden itibaren en geç bir ay içinde toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanarak Müsteşarlık onayına sunulur ve onay tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
Komitenin görevleri
MADDE 12 –
(1) Komitenin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Bu Yönetmelik hükümlerini uygulamak ve uygulanması için gerektiğinde ilgili kurum veya kişileri yetkilendirmek.
b) KSK’ların, iyi tarım uygulamaları konusunda yetkilendirilmek üzere yaptığı başvuruyu değerlendirerek, başvuruyu Bakanlığa ulaştığı tarihten itibaren doksan gün içinde sonuçlandırmak.
c) KSK’ları yetkilendirmek, gerektiğinde yetkilerini askıya almak veya iptal etmek.
ç) KSK’ların, kontrolörlerin, sertifikerlerin, iç kontrolörlerin, üreticilerin, üretici örgütlerinin ve müteşebbislerin ilgili mevzuata uymadığı tespit edildiğinde, gerekli işlemleri uygulamak veya uygulatmak.
d) KSK’lardan; üreticiye, üretici örgütüne, müteşebbise, ürüne, üretime, kontrol işlemine, sertifikasyon işlemine, kuruluşun kendisine, çalışanına ve menşeine dair her türlü bilgi ve belgeleri gerektiğinde istemek.
e) Bu Yönetmeliğe aykırı düzenlendiği tespit edilen sertifikaları iptal etmek veya ettirmek.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İl Müdürlüklerinin Görev ve Sorumlulukları, Üreticilerin, Üretici Örgütlerinin ve Müteşebbislerin Yükümlülükleri ile Kontrol ve Sertifikasyon Sözleşmesi
İl müdürlüklerinin görev ve sorumlulukları
MADDE 13 –
(1) İl müdürlüklerinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Üreticilere, üretici örgütlerine, müteşebbislere ve tüketicilere iyi tarım uygulamaları konusunda eğitim ve yayım hizmeti vermek.
b) KSK tarafından iyi tarım uygulamalarına başladığı bildirilen üretici, üretici örgütleri veya müteşebbislerin entegre mücadele ve entegre ürün yönetimi prensiplerinde üretim yapmasını sağlamak üzere ürün veya ürün grubu bazında entegre mücadele ve entegre ürün yönetimi programları hazırlamak, bu programlar çerçevesinde eğitimler düzenlemek ve eğitime katılanları kayıt altına almak.
c) İyi tarım uygulamalarına başlayan veya devam eden üretici, üretici örgütleri ve müteşebbislere ait KSK tarafından gönderilen her türlü bilgiyi kayıt altına alarak istenildiğinde Bakanlığa bildirmek.
ç) Bakanlıkça iyi tarım uygulamalarına ilişkin verilecek diğer görevleri yerine getirmek.
a) İyi tarım uygulamaları faaliyetinde bulunacak tüm üreticiler bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen iyi tarım uygulamalarının genel kurallarına uygun faaliyette bulunur.
b) Bireysel sertifikasyon kapsamındaki üreticiler bireysel sertifikasyon şartlarında, grup sertifikasyonu kapsamındaki üreticiler ise grup sertifikasyonu şartlarında kontrol edilerek sertifikalandırılır.
c) Üretici tarafından üretilen aynı türdeki ürünlerin tamamı, kontrol ve sertifikasyon kapsamına alınır.
a) 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu çerçevesinde kurulan üretici birlikleri dışındaki üretici örgütlerinin; kendi özel mevzuatı veya ana sözleşmelerinde tarımsal ürünlerin üretimi ve ticaretine ilişkin faaliyette bulunmayı düzenleyen hükümler açıkça yer alır.
b) Grup sertifikasyonu şartlarında kontrol edilerek sertifikalandırılır.
c) Bu Yönetmelik hükümlerine, kalite yönetim sistemi şartlarına veya KSK ile yapılan sözleşme esaslarına uymadığını tespit ettiği üyesini veya üyeye ait ürünü sertifikasyon kapsamından çıkarır. Çıkarılan üyeyi KSK’ya en fazla bir ay içerisinde bildirir.
a) Kendi özel mevzuatı veya ana sözleşmelerinde tarımsal ürünlerin üretimi ve ticaretine ilişkin faaliyette bulunmayı düzenleyen hükümler açıkça yer alır.
b) Bitki koruma ve bitki besleme ürünleri ile hayvan sağlığı ve hayvan besleme ürünlerine ait üretim, satış, pazarlama ve reklam faaliyetlerinde bulunamaz. Ayrıca tarımsal danışmanlık yapamaz.
c) Bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri alanında elde edilen her türlü işlenmemiş ham ürünleri kendi adına sertifikalandıracak müteşebbisler, grup sertifikasyonu şartlarında kontrol edilerek sertifikalandırılır. Sertifikalı ürünlerin, iyi tarım uygulamaları sertifikası olmayan ürünlerle karışmasını engelleyecek her türlü tedbiri almak suretiyle izlenebilirlik sistemi oluşturur.
ç) Bu Yönetmelik hükümlerine, kalite yönetim sistemi şartlarına veya KSK ile yapılan sözleşme esaslarına uymadığını tespit ettiği üreticisini sertifikasyon kapsamından çıkarır. Çıkarılan üreticiyi KSK’ya en geç bir ay içerisinde bildirir.
d) Bitkisel üretim, hayvancılık ve su ürünleri alanında elde edilen her türlü işlenmemiş ham ürünleri kendi adına sertifikalandırmayan, ancak iyi tarım uygulamaları sertifikasına sahip tarımsal ürünleri satın alarak işleyen, ambalajlayan veya paketleyen müteşebbisler; iyi tarım uygulamalarına uygun faaliyette bulunarak bireysel sertifikasyon şartlarında sertifikalandırılır. Bu şekilde sertifikalandırılan müteşebbislerin aynı türdeki ürünlerinin tamamı, kontrol ve sertifikasyon kapsamında olmalıdır.
Kontrol ve sertifikasyon sözleşmesi
MADDE 17 –
(1) KSK; üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler ile sözleşme yapmak suretiyle kontrol ve sertifikasyon faaliyetinde bulunur. Bu sözleşmede, tarafların sorumlulukları, hakları ve anlaşmazlıklarını düzenleyen hususlar yer alır. Bunun yanında, bu Yönetmeliğe aykırı faaliyette bulunulması veya taraflar arasında anlaşmazlığın vuku bulması durumlarında, uygulanacak işlemler ile gerekli hallerde başvurulması maksadıyla üretim bölgesi içerisinde olan bir mahkeme yeri belirtilir.
(2) Üretici, üretici örgütü ve müteşebbisler Bakanlıkça yetkilendirilen KSK arasından istediğini seçme hakkına sahiptir.
(3) Üretici, üretici örgütü ve müteşebbisler; aynı dönemde aynı ürün için sadece bir KSK ile sözleşme yapar ve sözleşme devam ettiği sürece başka bir KSK ile sözleşme yapamaz.
(4) Üreticiler, aynı dönemde aynı ürün için bireysel veya grup seçeneklerinin sadece birinde iyi tarım uygulamaları faaliyetinde bulunur.
(5) Sözleşme yapılan KSK’nın yetkisinin Bakanlık tarafından iptali veya askıya alınması durumunda, üretici başka bir KSK ile sözleşme yapma hakkına sahiptir.
(6) Üretici, üretici örgütü ve müteşebbisler; hukuki yapılarında, tarımsal faaliyetlerinde veya üretim alanlarında yaptığı her türlü değişikliği, ilgili KSK’ya en geç bir ay içerisinde bildirir.
(7) Üretici, üretici örgütü ve müteşebbisler; KSK ile yaptığı sözleşmedeki hak ve yükümlülükleri saklı kalmak koşuluyla, sertifikasyon kapsamındaki ürün veya ürünlerini geçici veya sürekli olarak iyi tarım uygulamaları kapsamından çıkarma hakkına sahiptir.
(8) İyi tarım uygulamalarına başlayan üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler bu Yönetmelikte belirtilen hususlara dair her türlü kayıtlarını Bakanlık yetkililerine ve sözleşme yaptığı KSK’ya ibraz eder, üretim alanlarını denetime ve kontrole açar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluşu, Kontrolör, Sertifiker ve İç Kontrolörlerde Aranan Şartlar ile Çalışma Usul ve Esasları
KSK’da aranan şartlar
MADDE 18 –
(1) KSK aşağıdaki şartları haiz olmalıdır.
a) Yeterli ve tecrübeli personel ile teknik alt yapıya sahip olmalı ve en az bir kontrolör ve bir sertifiker istihdam etmelidir. Kontrolör ve sertifikerin sayısı; KSK’nın müşteri sayısı, kontrol edilecek işletme, üretici ve üretim alanları için yeterli olmalıdır.
b) Kontrol ve sertifikasyon işleminin sonuçlarını etkileyebilecek ticari, mali ve diğer baskılardan bağımsız ve tarafsız olmalıdır.
c) Kendilerine verilen yetkiyi kullanırken herhangi bir çıkar çatışması yaratacak faaliyette bulunamaz. Belgelendirdiği ürünlerin veya tarımsal girdilerin; üretim, tedarik, reklam ve pazarlamasını yapamaz. Danışmanlık hizmeti veremez.
ç) Sürekli irtibat sağlanabilecek her türlü alt yapıyı oluşturur.
d) Kontrol ve sertifikasyon olmak üzere iki ayrı birimden oluşur. Kontrol biriminde görev yapanlar sertifikasyon biriminde, sertifikasyon biriminde görev yapanlar kontrol biriminde görev yapamazlar. Kontrol ve sertifikasyon aynı kişi tarafından yapılamaz.
e) Yöneticileri, ortakları ve çalışanları başka bir KSK’da herhangi bir görev alamaz.
f) Yöneticileri, ortakları ve çalışanları ile bunların birinci derece yakınları tarafından üretilen tarımsal ürünlerin kontrol ve sertifikasyonunu yapamaz.
g) İlk yetkilendirilmesinden itibaren iki yıl içerisinde, TS EN 45011 veya eşdeğeri uluslararası standartlarda Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Akreditasyon Birliği karşılıklı tanıma anlaşmasına göre geçerliliği mevcut uluslararası akreditasyon kurumlarından akredite olmak ve akreditasyon belgesini Bakanlığa ibraz etmek zorundadır. Akreditasyon kapsamı, bu Yönetmeliğe veya Bakanlıkça kabul edilen iyi tarım uygulamalarına dair standartlara göre olmalıdır. Belirtilen sürede akreditasyon belgesini Bakanlığa ibraz etmeyen KSK’nın yetkisi Bakanlıkça iptal edilir.
ğ) Yabancı bir kuruluşun Türkiye’deki şubesi ise tüm yasal izin işlemlerini tamamlayarak şubeyi de kapsayan merkezine ait akreditasyon belgesini müracaatta Bakanlığa ibraz eder.
h) Akredite olmayan KSK, akreditasyon belgesini Bakanlığa ibraz edinceye kadar bireysel ve grup sertifikasyonu seçeneklerinde toplam en fazla on üretici için sertifika düzenler.
ı) TS EN 45011 veya eşdeğeri uluslararası standartlara göre akredite olmakla birlikte, akreditasyon kapsamı bu Yönetmeliğe veya Bakanlıkça kabul edilen iyi tarım uygulamalarına dair standartları kapsamayan KSK; belirtilen kapsamdaki akreditasyon belgesini Bakanlığa ibraz edinceye kadar bireysel ve grup sertifikasyonu seçeneklerinde toplam en fazla yirmi üretici için sertifika düzenler.
i) Bu Yönetmelik kapsamında akredite olarak faaliyette bulunmakta iken akredite olmadığı kapsamda yetkisini genişletmek isteyen KSK, kapsam genişletmenin yapıldığı tarihten itibaren altı ay içerisinde, kapsam genişletmeyi içeren akreditasyon belgesini Bakanlığa ibraz eder. Bu süre içerisinde kapsam genişletme talep edilen ürün grubunda düzenleyecekleri sertifika sayısı, bu fıkranın (ı) bendinde belirtilen sayıların üzerinde olamaz.
KSK’ların yetkilendirilmesi için istenen belgeler
MADDE 19 –
(1) KSK, Bakanlığa yapacağı başvuru dosyasında aşağıdaki belgeleri ibraz eder.
a) Ek-3’e uygun başvuru dilekçesi.
b) Kuruluş yetkililerine ait noter onaylı imza sirküleri.
c) Şirketler için Ticaret Sicili Gazetesi veya onaylı sureti ile son altı ay içerisinde kayıtlı olduğu ticaret odasından alınmış oda sicil kayıt belgesi.
ç) İyi tarım uygulamaları kontrol ve sertifikasyon faaliyeti yapabileceğini gösterir kendi özel mevzuatı veya ana sözleşmesi.
d) İletişim bilgileri ile var ise logosuna ait belgeler.
e) Kuruluş ortakları, yöneticileri ve temsilcilerinin kimlik belgelerinin onaylı sureti, kuruluşun ortakları arasında tüzel kişilik olması durumunda ortak tüzel kişiliğe ait son altı ay içerisinde kayıtlı olduğu ticaret odasından alınmış oda sicil kayıt belgesi, anonim şirketler için kuruluş yöneticileri ve temsilcilerinin kimlik belgelerinin onaylı sureti.
f) Organizasyon şeması ve görev tanımları.
g) Yabancı kuruluşların şubeleri için akreditasyon belgesi.
ğ) Yetkisi süresince veya Bakanlıkça yetkisinin askıya alınması veya iptali nedeniyle, sözleşme yaptığı taraflara, Bakanlığa veya üçüncü şahıslara karşı doğabilecek her türlü zarardan tek başına sorumlu olduğunu gösterir Ek-4’e uygun, noter onaylı taahhütname.
h) Çalışanların sosyal güvenlik kurumu kayıtlarını gösterir belgeler.
ı) 24 üncü maddede belirtilen şartları taşıyan kontrolöre ait belgeler.
i) 25 inci maddede belirtilen şartları taşıyan sertifikere ait belgeler.
j) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yürüteceği kalite yönetim sistemini, kontrol ve sertifikasyon kriterlerini, izlenebilirlik ve numune alma yöntemlerini, bu Yönetmeliğe veya sözleşme hükümlerine aykırılığı bulunan üretici, üretici örgütü veya müteşebbislere uygulayacağı işlemleri içeren kalite el kitabıyla birlikte kontrol ve sertifikasyon ücretlendirme yöntemi ve birim fiyatlarına ait dokümanlar.
k) Müşterisi ile yapacağı sözleşme örneği.
l) Asgari olarak Ek–1’de belirtilen bilgileri içeren sertifika örneği.
(2) Başvuruda istenilen belgeler Bakanlıkça incelenir, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmayan belgeler ile yapılan başvurular reddedilir.
KSK’ların çalışma usul ve esasları
MADDE 20 –
(1) KSK aşağıdaki esaslar dahilinde faaliyette bulunur.
a) Bakanlıkça ikişer yıllık süre ile yetkilendirilirler. Yetki süreleri dolmadan en az bir ay önce yetki sürelerini uzatmak üzere başvurmalıdır.
b) Faaliyet konusuna göre yetkilendirildiği alanda çalışır ve yetkilerini devredemez.
c) Üretici, üretici örgütü veya müteşebbis ile sözleşme yapar.
ç) Sözleşme yapacağı taraflardan, sertifikasyon kapsamındaki üreticiye ait Bakanlık çiftçi kayıt sistemi belgesi veya faaliyet konusu ile ilgili Bakanlıktaki diğer kayıtlara ilişkin belgeleri ister.
d) Sözleşmeyi müteakip kontrol planı hazırlar.
e) Sözleşme yaptığı üretici, üretici örgütü ve müteşebbislere ait bilgileri sözleşme tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde Bakanlığa bildirir. Bu bildirimleri kontrol tarihinden en az yedi gün önce tamamlar.
f) Bakanlıkça düzenlenecek toplantılara ve eğitimlere istenilen düzeyde katılım sağlar.
g) Üreticiye, üretici örgütüne, müteşebbise, ürüne, üretime, kontrol işlemine, sertifikasyon işlemine, kuruluşun kendisine, çalışanına ve menşeine dair her türlü bilgi ile belgeleri Bakanlıkça belirlenecek süre ve formatta Bakanlığa ibraz eder.
ğ) Akreditasyon kuruluşlarınca yapılan denetimlere ilişkin raporları ve yaptırımları rapor tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde Bakanlığa bildirir.
(2) Sertifika düzenlenebilmesi için birinci derece kontrol noktalarının tamamına, ikinci derece kontrol noktalarının en az yüzde doksan beşine ve taraflar arasında yapılan sözleşme esaslarına uyulması gerekmektedir. KSK uygunsuzluk halinde; üretici, üretici örgütü veya müteşebbise aşağıdaki işlemleri uygular.
a) Birinci derece kontrol noktalarının her hangi birine veya ikinci derece kontrol noktalarının yüzde beşinden fazlasına uymayanlara düzeltici faaliyet talebinde bulunarak uyarı, komple veya kısmi askıya alma ile sertifikanın iptali işlemlerinden birini uygular.
b) Kontrol sonucu talep edilen düzeltici faaliyetlerin en fazla yirmi sekiz gün içerisinde kapatılması için üretici, üretici örgütü veya müteşebbise uyarı işlemini uygular.
c) Kontrolde tespit edilen uygunsuzluğun çevre, insan ve hayvan sağlığı açısından tehlike arz ettiği veya uyarı işleminden sonra bu uygunsuzlukların yirmi sekiz gün içerisinde kapatılmadığı durumlarda, sertifikanın kullanım hakkını durduran veya sertifika yayınlanmasını geciktiren askıya alma işlemini uygular. Askıya alma işlemi, tespit edilen uygunsuzluğa ait kontrol noktasının yer aldığı kapsama göre kısmi veya komple askıya alma şeklinde uygulanabilir. Kısmi askıya almada, sertifika kapsamındaki bir veya birden fazla ürün askıya alınır. Komple askıya almada ise sertifika kapsamındaki tüm ürünler askıya alınır. Askıya alma altı aydan fazla olamaz.
ç) Askıya alma süresi sonunda uygunsuzluğun kapatılmadığını tespit etmesi durumunda, sertifikanın ve sözleşmenin iptali işlemini uygular. İptal işlemine maruz kalan üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler, iptal işlemine ait kararının verildiği tarihten itibaren on iki ay süre ile kontrol ve sertifikasyon faaliyetlerine dahil edilmez, her hangi bir KSK ile sözleşme yapamaz. Grup sertifikasyonuna dahil üretici/üreticilerin yapacağı uygunsuzlukların sonuçları, kontrolör tarafından hazırlanacak gerekçeli raporda belirtilmek suretiyle sadece uygunsuzluğu yapan üretici/üreticileri etkilediği durumda iptal işlemini; sadece uygunsuzluğa neden olan üretici/üreticilere uygulayabilir.
d) İlk kez sözleşme yaptığı üretici, üretici örgütü veya müteşebbislerin kontrolünde veya ilk kez sertifikasyon kapsamına alınan ürünlerin kontrolünde, istenilen düzeltici faaliyetlerin üç aydan daha fazla bir sürede kapatılması durumunda, yeniden yerinde kontrol yapar.
e) Üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler ile yaptığı sözleşme hükümlerine aykırılığın olması durumunda; sözleşme hükümleri doğrultusunda kalite el kitabında yer alan uyarı, askıya alma veya iptal işlemlerini uygular.
f) Askıya alma ve sertifikanın iptali işlemi uyguladıkları üretici, üretici örgütü veya müteşebbisleri, karardan itibaren en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirir. Aynı zamanda, iptal işlemi uyguladığı üretici, üretici örgütü veya müteşebbisleri diğer KSK’lara bildirir. Üretici, üretici örgütü veya müteşebbisler kendilerine uygulanan işlemlerle ilgili olarak KSK tarafından yapılan tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde Komiteye itiraz edebilir.
(3) KSK, sözleşme yaptığı üreticiye, üretici örgütüne ve müteşebbise uyguladığı işlemler ile ürün, sertifika, kontrol, üretim, çalışan personelin durumu ile ilgili tüm bilgileri, Bakanlıkça belirlenecek süre ve formatta Bakanlığa bildirir.
KSK’ların şube açması
MADDE 21 –
(1) KSK gerekli gördüğü durumda şube açabilir. Açacakları şube sayısında sınırlama yoktur.
(2) Şubeler, bu Yönetmelikte KSK’lar için aranan şartlar ile KSK’ların çalışma usul ve esaslarına tabidir. Şubelerin yetkilendirilmesi için KSK’lar bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde istenilen belgelerden şubeyle ilgili olanları Bakanlığa ibraz eder.
(3) Her şubede en az bir kontrolör istihdam edilir. Ancak, sertifiker istihdamı zorunlu değildir.
(4) KSK, şubenin yaptığı tüm işlemlerden sorumludur.
Askıya alınan KSK’ların çalışma usul ve esasları
MADDE 22 –
(1) Bakanlıkça yetkisi askıya alınan KSK aşağıdaki usul ve esaslar çerçevesinde faaliyette bulunur.
a) Askıya alındığı tarihten itibaren üretici, üretici örgütleri veya müteşebbisler ile sözleşme yapamaz ve mevcut sözleşmelerini uzatamaz.
b) Askıya alındığı tarihten itibaren kontrol ve sertifikasyon faaliyetinde bulunamaz. Ancak, askıya alınma tarihinden önce 7 nci madde hükümlerince kontrolünü gerçekleştirdiği halde henüz yayınlamadığı sertifikaları yayınlayabilir.
c) Askıya alınma tarihi itibari ile geçerlilik süresi devam eden sertifikalara ilişkin görev ve sorumluluklarını yerine getirir, ancak bu sertifikalarda hiçbir şekilde yeni süre uzatımına gidemez.
Yetkisi iptal edilen KSK’ların sorumlulukları
MADDE 23 –
(1) Bakanlıkça kontrol ve sertifikasyon yetkisi iptal edilen kuruluşlar, iptal edilme tarihi itibari ile geçerlilik süresi devam eden sertifikalara ilişkin görev ve sorumluluklarını yerine getirir, ancak bu sertifikalarda hiçbir şekilde yeni süre uzatımına gidemez.
Kontrolörlerde aranan şartlar ile çalışma usul ve esasları
a) KSK adına, kontrolör olarak yetkilendirme talebini içeren Ek-5’e uygun düzenlenmiş başvuru belgesi,
b) Kontrolörlük yapacağı alanla ilgili olarak, ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi veya veteriner hekim olduğuna dair onaylı eğitim belgesi,
c) Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak kontrolörlük eğitimine katılarak, eğitim sonunda yapılan sınavlardan başarılı olduğuna dair belge,
ç) Her üç yılda en az bir defa iyi tarım uygulamalarındaki yeni gelişmeleri takip etmek amacıyla Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak güncelleme eğitimlerine katıldığına dair belge,
d) Onaylı kimlik belgesi,
e) Noter onaylı imza beyannamesi,
f) İlgili meslek odası veya kuruluşuna kayıtlı olduğuna dair belge,
g) Sosyal güvenlik kurumu kaydı.
(2) Kontrolör çalışma yetkisi, yetki talebinde bulunan KSK adına, kontrol faaliyetinde bulunmak üzere Bakanlık tarafından kişiye verilir.
(3) Kontrolörler, 7 nci ve 8 inci maddeler kapsamında gerçekleştirdikleri kontrollere ilişkin hazırladıkları raporları, kontrolü takip eden yedi gün içinde KSK’ya teslim etmek zorundadır.
(4) Kontrolörler, yetkilerini kullanırken herhangi bir çıkar çatışması yaratacak faaliyette bulunamaz. Kontrolünü yaptıkları ürünlerin veya tarımsal girdilerin; üretim, tedarik, reklam ve pazarlamasını yapamaz. Danışmanlık hizmeti veremez.
Sertifikerlerde aranan şartlar ile çalışma usul ve esasları
a) KSK adına, sertifiker olarak yetkilendirme talebini içeren Ek-6’ya uygun düzenlenmiş başvuru belgesi,
b) Ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi veya veteriner hekim olduğuna dair onaylı eğitim belgesi,
c) Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak kontrolörlük eğitimine katılarak, eğitim sonunda yapılan sınavlardan başarılı olduğuna dair belge,
ç) Her üç yılda en az bir defa iyi tarım uygulamalarındaki yeni gelişmeleri takip etmek amacıyla Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak güncelleme eğitimlerine katıldığına dair belge,
d) Aşağıdaki konuların birinde en az iki yıllık deneyime sahip olduğunu gösterir, sosyal güvenlik kurumu kaydı ile desteklenen ilgili kurum veya kuruluş tarafından düzenlenmiş deneyim belgesi;
1) Kalite yönetim sistemi kapsamında ürün veya sistem belgelendirme konularında kontrolör, sertifiker, denetçi veya baş denetçi olarak çalışmış olmak,
2) İyi tarım uygulamaları veya organik tarımda KSK’ların yetkilendirilmelerinde çalışmış olmak.
e) Onaylı kimlik belgesi,
f) Noter onaylı imza beyannamesi,
g) İlgili meslek odası veya kuruluşuna kayıtlı olduğuna dair belge,
ğ) Sosyal güvenlik kurumu kaydı.
(2) Sertifikerin çalışma yetkisi, yetki talebinde bulunan KSK adına, kontrolü tamamlanmış ürünün bu Yönetmeliğe uygunluğunu onaylamak üzere Bakanlık tarafından kişiye verilir.
(3) Sertifikerler, 9 uncu madde kapsamında sertifikasyon faaliyetlerini gerçekleştirir.
(4) Sertifikerler, yetkilerini kullanırken herhangi bir çıkar çatışması yaratacak faaliyette bulunamaz. Sertifikalandırdıkları ürünlerin veya tarımsal girdilerin; üretim, tedarik, reklam ve pazarlamasını yapamaz. Danışmanlık hizmeti veremez.
İç kontrolörde aranan şartlar ile çalışma usul ve esasları
MADDE 26 – (1) İç kontrolörlerde aranan şartlar aşağıda belirtilmiştir:
a) İç kontrolörlük yapacağı alanla ilgili olarak lisans, ön lisans veya meslek lisesi mezunu olmak.
b) Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak iç kontrolörlük eğitimine katılarak, eğitim sonunda yapılan sınavlardan başarılı olmak.
(2) Bakanlıkça açılan veya açtırılan kontrolörlük eğitimine katılarak eğitim sonunda yapılan sınavlardan başarılı olanlar, ayrıca iç kontrolörlük eğitimine katılmayabilirler.
(3) İç kontrolörler, iç kontrolünü yaptıkları üretici, üretici örgütleri veya müteşebbisler ile herhangi bir çıkar çatışması yaratacak faaliyette bulunamaz, danışmanlığını yapamaz.
(4) KSK’lar yaptıkları kontrollerde, iç kontrolörlerin birinci fıkrada belirtilen şartları taşıyıp taşımadığını kontrol eder.
(5) İç kontrolörler, iyi tarım uygulamaları faaliyetlerini bu Yönetmeliğe göre kontrol ederek, hazırladığı raporu, kontrolünü gerçekleştirdiği üretici, üretici örgütü veya müteşebbise yedi gün içerisinde teslim eder.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim ve Bakanlıkça Verilen Yetkilerin Geri Alınması
Denetim
MADDE 27 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; KSK, kontrolörler, iç kontrolörler, sertifikerler, üreticiler, üretici örgütleri ile müteşebbislerin her türlü denetimi Bakanlık tarafından yapılır.
(2) Bakanlık gerekli gördüğü hallerde denetim yetkisini kısmen veya tamamen kamu kurum ve kuruluşlarına, özel sektör tüzel kişilerine veya üniversitelere devredebilir. Bakanlık, yetki devri yaptığı kuruluşları ayrıca denetler.
Bakanlıkça verilen yetkilerin geri alınması
MADDE 28 –
(1) KSK’ya, kontrolörlere ve sertifikerlere, ilgili kanunlar ile düzenlenmiş cezai hükümlerin dışında, bu Yönetmeliğe aykırı davranışları nedeniyle aşağıdaki işlemler uygulanır.
a) KSK tarafından Bakanlığa sunulan kalite el kitabında yer alan hususların veya bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esasların eksik veya yanlış yerine getirildiğinin anlaşılması durumunda eksikliklerin tamamlanması ve/veya yanlışlıkların düzeltilmesi için ilgililer ikaz edilerek süre verilir. Ayrıca asılsız ihbar veya şikâyette bulunanlar ikaz edilir.
b) Eksikliklerin veya yanlış uygulamaların verilen süre içerisinde giderilmemesi durumunda veya Bakanlıkça yerinde yapılan denetimlerde gerek görülmesi halinde ilgililerin yetkileri askıya alınır. Yetkinin askıya alınması altı aydan fazla olamaz.
c) Görev ve yetkilerin yürütülmesinde yetersiz veya eksik olduğu tespit edilenlerin, gerçeğe aykırı kontrol veya sertifikasyon faaliyetinde bulunanların, askıya alma süresi sonunda eksiklikleri ve yanlış uygulamalarını gidermeyenlerin veya yetkilendirilmede aranan şartları taşımadığı anlaşılanların Bakanlıkça verilen yetkileri iptal edilir.
(2) İki yıllık dönem içinde, aynı eylemin tekrarı durumunda ikaz veya askıya alma işlemlerinden bir derece üstü uygulanır.
(3) Bu maddede belirtilen işlemlere, Komite karar verir. Komite, uyguladığı işlemleri kamuoyuna ilan etme hakkına sahiptir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Sertifikalı ürünlerin pazarlanması ve etiket bilgileri
MADDE 29 –
(1) İyi tarım uygulamaları sertifikasına sahip olmayan hiçbir ürün iyi tarım uygulamaları adı altında satılamaz. Sertifikalı ürünlerin diğer ürünlerle karışmasını engelleyecek her türlü tedbirin alınmasından müteşebbisler ve satış yerleri sorumludur.
(2) Piyasaya arz edilen son haliyle kontrol edilmeyen ve sertifikalandırılmayan hiçbir ürün, satış yerinde iyi tarım uygulamaları sertifikası ve logosunu kullanarak satılamaz. İyi tarım uygulamaları logosunun formatı ve kullanımına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.
(3) KSK tarafından sertifikalandırılan ürünlerin ambalajlanması, etiketlenmesi ve işaretlenmesi, 16/11/1997 tarihli ve 23172 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin Ambalajlama ve Etiketleme – İşaretleme Bölümü ile Bakanlığın ilgili mevzuatında yer alan hükümler çerçevesinde yapılır. Ayrıca, etiketlemede aşağıdaki bilgiler yer alır.
a) Ürünün kime ait olduğu,
b) Bu Yönetmeliğe uygun olarak üretildiği,
c) Yetkilendirilmiş KSK adı, kod numarası ve ürünün sertifika numarası.
Uygunluk kriterleri ve kontrol noktaları
MADDE 30 –
(1) KSK tarafından gerçekleştirilecek kontroller ve iç kontrollerde kullanılacak uygunluk kriterleri ile kontrol noktaları Bakanlıkça belirlenir.
(2) Kontrol noktaları, sertifikasyon için gerekli uyum seviyesine göre derecelendirilir. Sertifikasyonun yapılabilmesi için birinci derece kontrol noktalarının yüzde yüzüne, ikinci derece kontrol noktalarının ise en az yüzde doksan beşine uyulması gerekir.
Genel hükümler
MADDE 31 –
(1) Yasalarla belirlenmiş haklar saklı kalmak kaydıyla Bakanlık ile KSK; üreticilere, üretici örgütlerine ve müteşebbislere ait ticari sır niteliğindeki bilgilerin gizliliğini sağlamakla yükümlüdür.
(2) Bakanlık ticari sır niteliğindeki bilgiler hariç olmak üzere, ürünlerde izlenebilirliği sağlayacak sertifikaya esas bilgileri üçüncü taraflara ilan edebilir.
(3) Ayrıca üreticiler, üretici örgütleri ve müteşebbisler KSK ile yapacakları sözleşmede yazılı muvafakatta bulunmak veya Bakanlığa bildirmek suretiyle, ikinci fıkra dışındaki ilave bilgilerin üçüncü kişilere ilanına izin verebilir.
Kontrolör geçici çalışma yetkisi
GEÇİCİ MADDE 1–
(1) Su ürünleri ve hayvancılık kapsamlarında Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak kontrolörlük eğitimine kadar 24 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen lisans eğitimine sahip olanlardan gıda güvenilirliği yönetim sistemi konularında eğitim aldığını belgelendirenlere, kontrolör olarak geçici çalışma yetkisi verilir. Ancak bu şekilde çalışma yetkisi verilenler, faaliyet alanı ile ilgili olarak Bakanlıkça açılacak veya açtırılacak ilk kontrolörlük eğitiminden itibaren en geç bir yıl içerisinde eğitime katılmak zorunda olup, bu süre içerisinde eğitime katılmayanların çalışma yetkisi iptal edilir. Bu maddeye dayanılarak yetkilendirilenler, su ürünleri veya hayvancılık kapsamlarında açılacak veya açtırılacak ilk kontrolörlük eğitimine öncelikle kabul edilir.
(2) Bu Yönetmeliğin 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde aranan şartlara sahip olanlardan; kalite yönetimi sistemlerinin iç tetkiki konularında eğitim alanlar veya Bakanlıkça düzenlenen beş gün süreli iyi tarım uygulamaları eğitimine katılanlar 1/1/2012 tarihine kadar iç kontrolör olarak görev alabilirler.
KSK’lar ile sertifikerlerin durumu
GEÇİCİ MADDE 2 –
(1) 8/9/2004 tarihli ve 25577 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Tarım Uygulamalarına İlişkin Yönetmeliğe göre yetkisi devam eden kontrol, sertifikasyon veya kontrol ve sertifikasyon kuruluşları çalışma yetkilerinin bitimine kadar anılan Yönetmelik çerçevesinde faaliyetlerini sürdürürler. Bu kuruluşlardan henüz akredite olmayanlar için 18 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinin uygulanmasında, İyi Tarım Uygulamalarına İlişkin Yönetmeliğe göre ilk yetkinin verildiği tarih esas alınır. Ayrıca akredite olmayanlar için 18 inci maddenin birinci fıkrasının (h) ve (ı) bentlerinin uygulanmasında, bu Yönetmeliğe dayanılarak yetki sürelerinin uzatıldığı tarih dikkate alınır.
(2) İyi Tarım Uygulamalarına İlişkin Yönetmeliğe göre bir kuruluş adına yetkilendirilen sertifikerlerin yetkileri, aynı kuruluş adına sertifiker olarak görev yaptığı sürece devam eder.
Geçici uygunluk kriterleri ve kontrol noktaları
GEÇİCİ MADDE 3 –
(1) 30 uncu maddede belirtilen uygunluk kriterleri ve kontrol noktaları yayımlanıncaya kadar, KSK tarafından Bakanlığa sunulan iyi tarım uygulamalarına dair ulusal veya uluslararası standartlar, Bakanlıkça uygun görüldüğü takdirde uygunluk kriterleri ve kontrol noktaları olarak kullanılır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 32 –
(1) 8/9/2004 tarihli ve 25577 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Tarım Uygulamalarına İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 33 –
(1) Bu Yönetmelik 1/1/2011 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
EMEKLİLİK ŞİRKETLERİ KURULUŞ VE ÇALIŞMA ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, emeklilik şirketlerinin kuruluşuna, faaliyet ruhsatı işlemlerine, teşkilat yapılarına, ana sözleşme değişikliklerine, hisse devirlerine, ilân ve reklâmlarına, birleşme, devir ve tasfiyelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak olan emeklilik şirketlerini kapsar.
(2) Kuruluş izni almak üzere aşağıda yer alan belgelerle Müsteşarlığa başvurulur.
a) Kurucular tarafından imzalanmış ana sözleşmenin bir örneği.
b) İş planı ve sistem tasarımı ile yapılabilirlik raporu. (Ek-1)
c) Kurucuların müflis olmadıklarına ve konkordato ilân etmediklerine ilişkin yetkili mercilerden alınacak belge.
ç) Kurucuların tasfiyeye tâbi tutulan bankerler, bankalar ve sigorta şirketlerinde, para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren diğer kurumlarda doğrudan veya dolaylı yüzde on veya daha fazla bir oranda pay sahibi olmadığına ilişkin taahhütname. (Ek-2)
d) İlgili mevzuata göre faaliyetlerinin tamamen veya belirli faaliyet alanları itibarıyla sürekli veya başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde bir ay veya daha fazla süreyle geçici olarak durdurulmuş olmadığına dair beyanname.
e) Kurucuların son ödeme tarihi geçtiği hâlde ödenmemiş vergi ve sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığına ilişkin yetkili mercilerden alınacak belge.
f) Sermaye taahhütlerinin gerçekleştirilebilmesi için gereken tutarın temin edileceği kaynaklara ilişkin bilgiler ile buna ilişkin taahhütname. (Ek-3)
g) Gerçek kişi kurucular için;
1) Gerçek kişi kuruculara ilişkin beyanname. (Ek-4)
2) Nüfus cüzdanının noter onaylı örneği, yabancı uyruklular için pasaportun noter onaylı örneği.
3) Arşiv kaydını da içeren son altı ay içinde alınmış adli sicil belgesi. (Ek-5)
ğ) Tüzel kişi kurucular için;
1) Tüzel kişi kuruculara ilişkin beyanname. (Ek-6)
2) Faaliyet konuları, yatırım ve işletme alanları hakkında ayrıntılı bilgi ve son üç yıla ait faaliyet raporu.
3) Kurucu ile kurucunun yönetimini doğrudan ya da dolaylı olarak tek başına veya birlikte kontrol eden hakim ortağının bağımsız denetimden geçmiş son üç yıla ait onaylı mali tablolar.
4) İlgili vergi dairelerince onaylı son üç yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannameleri.
5) Pay oranları ile varsa imtiyazlı payları gösteren listeler ve ortakların sermayelerinde pay sahibi olan hissedarların hisse oranlarını gösterir cetveller.
6) Yönetim Kurulu üyeleri ile genel müdürün son on yılda görev aldığı malî kurumlar ile mesleki deneyimine ilişkin bilgileri de kapsayan ayrıntılı özgeçmişleri.
h) Sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan gerçek ve tüzel kişiler için de kurucularda istenen belgeler aranır.
(3) Kuruluş izni başvurusunun sonucu, gerekli tüm bilgi ve belgelerin tamamlanmasından itibaren en geç iki ay içinde başvuru sahiplerine tebliğ edilir.
(4) Kuruluşa ilişkin verilen izin, izin tarihinden itibaren bir yıl içinde emeklilik branşı faaliyet ruhsatı almak üzere başvurunun yapılmamış veya gerekli belgelerin süresi içinde tamamlanmamış olması halinde kendiliğinden geçersiz olur. İznin gerçeğe aykırı beyanlarla alınmış olunması veya kuruluş izninden vazgeçildiğinin beyan edilmesi durumunda izin iptal edilir.
(2) Yönetim Kurulu ve denetim kurulu üyelerinin atama işleminden itibaren on iş günü içerisinde; genel müdür, genel müdür yardımcıları ve başka unvanlarla istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri itibarıyla genel müdür yardımcısına denk veya daha üst konumda imza yetkisine sahip diğer yöneticilerin atama işleminden önce aşağıda yer alan belgeler Müsteşarlığa gönderilir.
a) Müflis olmadıklarına ve konkordato ilân etmediklerine ilişkin yazılı beyan.
b) Arşiv kaydını da içeren son altı ay içinde alınmış adli sicil belgesi. (Ek-5)
c) Nüfus cüzdanının noter onaylı örneği, yabancı uyruklular için pasaportun noter onaylı örneği.
ç) Son on yılda görev aldığı malî kurumlar ile mesleki deneyimine ilişkin bilgileri de kapsayan ayrıntılı özgeçmişleri.
d) Lisans ve varsa lisansüstü diplomasının noter onaylı örneği.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri dışındaki yöneticilerin atama işlemi, yukarıda belirtilen evrakların eklenmiş olduğu bildirimin Müsteşarlığa ulaştığı tarihten itibaren on iş günü içinde Müsteşarlıkça olumsuz görüş bildirilmediği takdirde yapılabilir.
(4) Genel müdür veya genel müdür yardımcısı olarak görev yapanların herhangi bir nedenle görevden ayrılmaları hâlinde şirket ve görevden ayrılan kişi tarafından, ayrılma nedenlerinin ayrılış tarihinden itibaren on iş günü içinde Müsteşarlığa bildirilmesi zorunludur.
Yöneticilerin yapamayacağı işler
MADDE 7 –
(1) Şirketin yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile şirket adına imza atmaya yetkili olanlar; bireysel emeklilik pazarlama faaliyetinde bulunmak üzere kurulan bir şirketin ortağı ya da yönetim veya denetim kurulu üyesi olamaz, ücret karşılığı iş kabul edemez, kendi şirketinin dışında herhangi bir şirketin bireysel emeklilik aracısı olamaz. Bu kısıtlamalar söz konusu kişilerin eş ve velayeti altındaki çocukları için de geçerlidir.
(2) Şirketin kurucusu olduğu ve kontrolünü elinde bulundurduğu pazarlama ve satış şirketleri bu maddenin kapsamı dışındadır.
Bölge müdürlüğü, şube ve temsilcilikler
MADDE 8 –
(1) Şirket, bölge müdürlüğü, yurt içi ve yurt dışı şube veya temsilcilik açmadan önce bunların adresini, temsile yetkili yöneticilerinin isimleri ile eğitim durumlarını ve mesleki deneyimlerini Müsteşarlığa bildirir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ruhsat
Faaliyet ruhsatı
MADDE 9 –
(1) Kuruluş işlemlerinin tamamlanmasını müteakip şirketin teknik altyapı yeterliliğinin sınanması için ve emeklilik branşında faaliyet göstermek üzere Müsteşarlığa faaliyet ruhsatı başvurusunda bulunulur. Şirketin teknik altyapısının yeterliliği emeklilik gözetim merkezi tarafından sınanır. Sınamanın sonucu, varsa karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri ile birlikte sınamanın bitmesini takip eden on iş günü içinde emeklilik gözetim merkezi tarafından Müsteşarlığa bildirilir.
(2) Faaliyet ruhsatı almak üzere aşağıda yer alan belgelerle Müsteşarlığa başvurulur.
a) Teknik altyapı yeterliliğinin sağlandığına dair emeklilik gözetim merkezi ile varılan mutabakata ilişkin belge.
b) Asgari ödenmiş sermaye miktarının tamamının nakden ödendiğine ilişkin belgenin onaylı örneği.
c) Ana sözleşmenin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesinin noter onaylı örneği.
ç) Organizasyon yapısı, çalışma esasları ve sunulacak ürünler hakkındaki bilgileri içeren rapor.
d) Yönetim Kurulu üyeleri ile genel müdürün son on yılda görev aldığı malî kurumlar ile mesleki deneyimine ilişkin bilgileri de kapsayan ayrıntılı özgeçmişleri.
(3) Müsteşarlık, faaliyet ruhsat başvurusuna eklenen belgeler üzerinden ve gerekli görmesi halinde şirket nezdinde inceleme yapar. Faaliyet ruhsatı başvurusu ile ilgili sonuç, teknik altyapı yeterliliği sınamasının ve gerekli tüm bilgi ve belgelerin tamamlanmasını müteakip en geç iki ay içerisinde başvuru sahiplerine tebliğ edilir. Alınan ruhsat, ruhsatnamenin Müsteşarlıkça gönderildiği tarihten itibaren bir ay içinde, ticaret siciline tescil ve Ticaret Sicili Gazetesinde şirketçe ilân ettirilir. İlanın yapıldığı gazetenin bir nüshası ilân tarihinden itibaren on iş günü içinde Müsteşarlığa gönderilir.
Diğer ruhsatlar
MADDE 10 –
(1) Şirket, sigortacılık mevzuatına göre hayat sigortası ve kaza sigortası branşlarında ruhsat alabilir ve bu ruhsatlarla sigorta şirketince verilebilen tüm teminatları ve ek teminatları verebilir.
(2) Hayat sigortası ve kaza sigortası branşlarındaki faaliyetlerde teknik altyapı yeterliliği emeklilik branşı ile uyumlu hale getirilir.
Kuruluş izninin ve faaliyet ruhsatının geçersiz hale gelmesi
MADDE 11 –
(1) Emeklilik branşında faaliyet ruhsatı alan şirket, faaliyet ruhsatının veriliş tarihinden itibaren en geç üç ay içinde en az üç fon kurmak üzere Kurula başvurur. Şirketin fon kurma başvurusunun Kurula zamanında yapılmaması veya başvurusunun reddedilmesi halinde, verilmiş olan kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı kendiliğinden geçersiz olur.
Faaliyet ruhsatının iptali ve ilânı
MADDE 12 –
(1) Emeklilik branşı faaliyet ruhsatı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen hallerde Bakan tarafından iptal edilebilir. Bu durumda keyfiyet Müsteşarlığın bildirimi üzerine şirket tarafından ticaret siciline işlenmek üzere ilgili sicil memurluğuna bildirilerek Ticaret Sicili Gazetesi ile Resmî Gazete’de ilân ettirilir ve ilânın yayımlandığı gazetelerin birer nüshası ilân tarihinden itibaren on iş günü içinde Müsteşarlığa gönderilir. Müsteşarlık, iptal işlemine dair ilânın Türkiye çapında dağıtımı yapılan ve tiraj bakımından ilk on sırada yer alan günlük gazetelerden ikisinde yayımlanmasını isteyebilir.
(2) Emeklilik branşı faaliyet ruhsatının iptal edilmesi halinde şirketin ticaret unvanından emeklilik ibaresi kaldırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ana Sözleşme Değişikliği, Hisse Devri ve Dolaylı Pay Sahipliği
Ana sözleşme değişikliği
MADDE 13 –
(1) Şirket ana sözleşmesinin değiştirilmesinde Müsteşarlığın uygun görüşü aranır. Müsteşarlık, tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz verilmesi kaydıyla, ana sözleşme değişikliklerine ilişkin görüşünü en geç on iş günü içinde bildirir. Müsteşarlıkça uygun görülmeyen değişiklik tasarıları genel kurul gündemine alınamaz ve genel kurulda görüşülemez. Sicil memuru, Müsteşarlığın uygun görüşü olmaksızın ana sözleşme değişikliklerini ticaret siciline tescil edemez.
(2) Sermaye artırımına ilişkin ana sözleşme değişikliği talebinde, sermaye artışının sağlanacağı kaynakların gösterilmesi gerekir. İç kaynaklardan gerçekleştirilen artırımlarda, bu kaynakların şirket bünyesindeki varlığı ve yeterliliği ile mevcut sermayenin ödendiğini tevsik eden yeminli mali müşavir raporunun başvuruya eklenmesi gerekir.
(3) Sermaye indirimine ilişkin ana sözleşme değişikliği talebinde, bu değişikliğin gerekçesi ve şirketin mali durumu üzerindeki etkisini analiz eden bir raporun başvuruya eklenmesi gerekir.
(4) Ana sözleşme değişikliğinin ilânını müteakip on iş günü içinde Ticaret Sicili Gazetesinin noter onaylı örneği Müsteşarlığa gönderilir.
Hisse, intifa ve oy kullanma haklarının edinilmesi
MADDE 14 –
(1) Bir gerçek veya tüzel kişinin, şirketin sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya fazlasını temsil eden payları edinmesi, bir ortağa ait payların şirket sermayesinin yüzde onunu, yüzde yirmisini, yüzde otuz üçünü ya da yüzde ellisini aşması sonucunu doğuran hisse edinimleri ile bir ortağa ait payların söz konusu oranların altına düşmesi sonucunu doğuran hisse devirleri Bakanlığın iznine tâbidir. Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılan tescil işlemleri hükümsüzdür. Oy hakkı edinilmesi ile hisselerin rehnedilmesinde de bu hüküm uygulanır.
(2) Yönetim ve denetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren hisse senetlerinin devri veya bu hisseler üzerinde intifa hakkı tesisi yukarıdaki oransal sınırlara bakılmaksızın Bakanlığın iznine tâbidir.
(3) Şirket sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on ve daha fazlasına veya bu oranın altında olsa dahi yönetim veya denetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren hisse senetlerine sahip olan veya bu hisseler üzerinde intifa hakkı elde eden ortakların kurucularda aranan nitelikleri taşıması şarttır. Kurucularda aranan nitelikleri kaybeden ortaklar ile Bakanlığın izni alınmadan pay veya pay üzerinde intifa hakkı edinen ortaklar temettü dışındaki ortaklık haklarından yararlanamaz.
(4) Hisse devredecek kişiler Müsteşarlığa yapacakları başvuruya hisse devri talep yazısını, devir sebebine ilişkin açıklayıcı bilgileri ve yapılan hisse devri sözleşmesinin bir örneğini ekler. Hisse devralacak kişiler, başvuruya 5 inci maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen bilgi ve belgeler ile hisse ediniminde kullanılacak malî kaynaklar hakkında açıklamayı eklemek zorundadır.
(5) Hisse devri başvurusunun sonucu, gerekli tüm bilgi ve belgelerin tamamlanmasından itibaren en geç iki ay içinde başvuru sahiplerine tebliğ edilir.
(6) Halka arz sırasında yahut menkul kıymet borsalarında yapılan alımlar sonucunda edinilen hisse miktarının birinci fıkrada yazılı oranları aşması halinde, temettü dışındaki ortaklık haklarından faydalanılabilmesi ve pay defterine kaydolunması Bakanlığın iznine tabidir.
(7) Birinci fıkrada öngörülen oranları aşmamasından dolayı izne tabi olmamakla birlikte, pay defterine kaydedilen tüm hisse devirlerinin, devir öncesi ve sonrası şirket sermayesinin ortaklara göre dağılımını gösterir tabloyla birlikte bir ay içinde Müsteşarlığa bildirilmesi zorunludur.
(8) Herhangi bir hisse devri söz konusu olmasa dahi hisseler üzerine imtiyaz tesisi, imtiyazın kaldırılması veya intifa senedi çıkarılması ile ortakların sermayedeki pay oranlarının birinci fıkradaki şekilde değişmesi sonucunu doğuracak sermaye artırımı iştirak taahhütleri de Bakanlığın iznine tâbidir. Bu Yönetmeliğin hisse devrine ilişkin hükümleri bu sayılan hallerde de uygulanır.
Dolaylı pay sahipliği
MADDE 15 –
(1) Bir kişinin şirketteki dolaylı pay sahipliği aşağıdaki esaslara göre belirlenir.
a) Şirkette pay sahibi bulunan veya pay devralacak tüzel kişi ortaklıklar ile varsa bunların tüzel kişi ortaklarının ortaklık yapıları, zincirleme bir suretle gerektiği takdirde gerçek kişilere ulaşıncaya kadar tespit edilir.
b) Şirket sermayesinde tüzel kişiler aracılığı ile olan dolaylı pay sahipliği oranı, iştirak oranlarının çarpılması suretiyle hesaplanır. Aynı kişinin ara kademelerde yer alan tüzel kişilere doğrudan iştiraki bulunması halinde söz konusu doğrudan iştirak oranı, takip eden çarpım işleminden önce, o kademeye kadar ulaşılan orana eklenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Birleşme, Devir ve Tasfiye
Birleşme ve devir
MADDE 16 –
(1) Ticaret ve rekabet hukukuna ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, şirketin tüm aktif ve pasiflerini diğer bir şirkete devretmesi ya da bir veya birkaç şirket ile birleşmesi Bakanlığın iznine tâbidir. Birleşme ve devir sözleşmelerinde katılımcılar ve sigortalıların hak ve alacaklarını ihlâl eden hükümlere yer verilemez.
(2) Birleşme ve devir talepleri, aşağıdaki belgelerle birlikte Müsteşarlığa müşterek olarak yapılır.
a) Birleşme ve devre ilişkin olarak şirketlerin genel kurul ve yönetim kurullarınca alınmış kararların tasdikli örnekleri.
b) Bağımsız denetim kuruluşu tarafından tasdik edilmiş birleşmeye esas mali tablolar.
c) Birleşme veya devir işlemi sonucunda şirketin ana sözleşme taslağı.
ç) Birleşme veya devre ilişkin sözleşmenin bir örneği.
d) Birleşme ve devrin nedenleri ile bu işlemlerin mali ve hukuki sonuçlarını analiz eden ve birleşme veya devir sonrası oluşacak şirkete ilişkin iş planı ve sistem tasarımı ile yapılabilirlik raporu. (Ek-1)
Tasfiye
MADDE 17 –
(1) Genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, şirketin kendi talebi ile tasfiye edilmesi halinde, tasfiyeye ilişkin şirket yetkili organlarınca alınmış kararın tasdikli bir örneği tasfiyenin nedenleri ile tasfiyenin olası mali ve hukuki sonuçlarını analiz eden raporla birlikte Müsteşarlığa gönderilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İlân, reklâm ve bilgilendirme faaliyetleri
MADDE 18 –
(1) Bireysel emeklilik sistemi ve bu kapsamda yürütülen faaliyetlerle ilgili olarak her türlü iletişim aracı marifetiyle yapılacak tanıtım, pazarlama ve satış, kamuya bilgi verme ve benzeri faaliyetlerde şirket ve bireysel emeklilik aracısı tarafından aşağıdaki ilkelere uyulur.
a) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından ilân ve reklamlara ilişkin belirlenen ilke ve esaslara uyulması zorunludur.
b) Emeklilik planlarında yer almayan ve promosyon niteliği taşıyan hediye, ilave getiri gibi taahhütlerde bulunulamaz.
c) Resmi verilerle kanıtlanması mümkün olan sıralamalar, kaynak göstermek kaydıyla ve şirketin sadece kendi durumunu yansıtması koşuluyla kullanılabilir.
ç) Bireysel emeklilik sistemine ve şirkete ilişkin kullanılan sayısal verilerin Müsteşarlığa ve Kurula gönderilen verilere uygun olması gerekir.
d) Yalnızca belli bir gruba yönelik ya da süreli geçerliliği olan ilân ve reklam metinleri, genel bir uygulama izlenimi uyandıracak şekilde düzenlenemez.
e) Şirketin finansal durumunun ve sisteme ilişkin olarak yapılan ödemelerin devlet tarafından onaylandığı, desteklendiği veya devletin güvencesinde olduğu anlamını verebilecek doğrudan ya da dolaylı ifadeler kullanılamaz.
f) Kişileri yanlış yönlendirebilecek, emeklilik ve yatırım tercihlerini olumsuz etkileyebilecek içerikte ifadeler kullanılamaz.
g) Ölçeklerde farklılık yaratmak suretiyle yanıltıcı grafik ve benzeri mahiyetteki şekiller kullanılamaz.
ğ) Geleceğe yönelik olarak hazırlanan tahmini tablolar aşağıdaki hususlar dikkate alınarak düzenlenir.
1) Bireysel emeklilik sisteminde yapılacak her türlü kesinti tutarı ayrıntılı olarak belirtilir.
2) Şirketin geçmiş yıllara ait yatırım performansı ile yatırım araçlarının beklenen getiri oranları, bu oranların geleceğe yönelik bir taahhüt olmadığı ve gerçekleşmesinin garanti edilmediği ayrı, okunaklı ve anlaşılabilir bir şekilde yazılmak kaydıyla kullanılabilir.
3) Getiri oranı ve diğer oranlara ilişkin açıklamalarda, bu oranlara ilişkin hesaplamaların net ya da brüt değerler üzerinden yapıldığı ayrı, okunaklı ve anlaşılır bir şekilde belirtilir.
h) Satın alma tavsiyesi kişilerin ihtiyaçları, finansal durumu, yaşı ve risk getiri profili doğrultusunda yapılır. Ayrıca kişiler, emeklilik planında sunulan fonların yatırım riskleri konusunda karar vermesine yardımcı olacak şekilde bilgilendirilir.
ı) Emeklilik planı kapsamında yer alan fonlar, Kurulca fon payları kayda alınmadan önce, ilân ve reklâma konu olamaz. Münhasıran emeklilik planlarında yer alan fonların ilân ve reklâmlarının yapıldığı hallerde, izahnamelerin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesinin tarih ve sayısına yer verilir. Fonlara ait getirilerin sunumu, Kurulun yatırım fonlarının performans ve getiri sunumuna ilişkin olarak belirlediği esas ve usullere uygun olarak yapılır.
i) Emeklilik sözleşmesine ilişkin bilgi, belge ve formlar aşağıdaki hususlar dikkate alınarak düzenlenir.
1) Şirketin unvanına, bireysel emeklilik aracısının adına ve sicil numarasına, emeklilik planının adına ve temel özelliklerine, kapsamına, yapılacak kesintilere ve kısıtlayıcı diğer özelliklere ayrıntılı olarak yer verilir.
2) Teknik terimler asgari düzeyde kullanılır ve yanlış anlamaya neden olunmaması için ek açıklamalara ve tanımlamalara yer verilir.
(2) Şirket ve bireysel emeklilik aracısı tarafından hazırlanan ilân ve reklamlar numaralandırılarak şirket nezdinde dosyalanır ve Müsteşarlık tarafından yapılacak denetimler için üç yıl boyunca saklanır. Bireysel emeklilik aracısı tarafından hazırlanan ilân ve reklâmlarda şirketin onayı alınır.
Denetim
MADDE 19 –
(1) Şirketin emeklilik ve sigortacılık faaliyetleri Müsteşarlıkça denetlenir. Müsteşarlık gerekli gördüğü hallerde her zaman olağan dışı denetimler yapabilir. Şirket, Müsteşarlıkça yapılacak denetimlerde istenilen her türlü bilgiyi ve belgeyi vermek, defter, kayıt ve belgeleri incelemeye hazır bulundurmakla yükümlüdür.
a) Katılımcıya ve fon portföyüne ilişkin bilgilerin saklama hesaplarına yansıtılabilmesi için gerekli bilgileri saklayıcıya zamanında ve doğru bir şekilde iletmek.
b) Mevzuatla belirlenen esaslar ile fon içtüzüğünde yer alan ilkeler çerçevesinde fon portföyünün değerlemesini ve birim pay fiyatının doğru olarak hesaplanmasını sağlamak.
c) Fon portföyünün mevzuat ile fon içtüzüğünde yer alan sınırlamalara uygun olarak yönetilmesini kontrol etmek.
(2) Şirket, hizmet kalitesinin sürekliliği ve Müsteşarlıkça yapılan günlük gözetim ve denetimin sağlıklı yürütülebilmesi bakımından teknik altyapısını yeterli düzeyde tutmak ve bu konuda Müsteşarlıkça istenen tedbirleri almak zorundadır.
Yurt dışından temin edilecek belgeler
MADDE 21 –
(1) Bu Yönetmelikte yer alan başvurularla ilgili olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki büyükelçilik yahut konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması ve başvuruya belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi gerekir.
(2) Yabancı uyruklu veya yurt dışında yerleşik kişilerden bu Yönetmelik hükümleri gereğince istenecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili bir merci ya da sistemi olmaması nedeniyle temin edilememesi hâlinde, gerekli belgenin alınabilmesinin mümkün olmadığının söz konusu ülkenin bu durumu tevsik etmeye yetkili mercilerinden veya uzman kuruluşlarından temin edilecek bir belge ile Müsteşarlığa bildirilmesi zorunludur. Ayrıca ilgililer, söz konusu belgelerle teyit edilemeyen ancak Kanunen aranan nitelikleri haiz olduğunu beyan eden bir taahhütnameyi Müsteşarlığa gönderir.
Bilgi verme ve belgelerin gönderilmesi
MADDE 22 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanması çerçevesinde şirketler talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi Müsteşarlığa tevdi etmek zorundadır. Müsteşarlık gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep edebilir.
(2) Başvuruların değerlendirmeye alınabilmesi için istenen bilgi, belge ve formların doğru ve eksiksiz olarak doldurularak Müsteşarlığa iletilmesi zorunludur.
Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik
MADDE 23 –
(1) 28/2/2002 tarihli ve 24681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emeklilik Şirketleri Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 24 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
AVRUPA BİRLİĞİNDEN SAĞLANAN MALİ YARDIMLAR KAPSAMINDAKİ ORTAK FİNANSMAN, ÖDEMELER VE DİĞER MALİ KONULARA İLİŞKİN
USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 − (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu aracılığı ile Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Bileşeni çerçevesinde Avrupa Birliğinden sağlanan mali yardımlar kapsamındaki diğer mali konulara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 − (1) Bu Yönetmelik; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu aracılığı ile Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Bileşeni çerçevesinde Avrupa Birliğinden sağlanan mali yardımlar kapsamındaki ortak finansman, ödemeler ve hesapların uygunluğu konularına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 − (1) Bu Yönetmelik; 4/5/2007 tarihli ve 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 20 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 − (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) Başkan: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanını,
c) Bütçe yılı: Her yılın Ocak ayının birinci gününden, Aralık ayının son gününe kadar geçen zaman dilimini,
ç) Çerçeve Anlaşma: Avrupa Komisyonu ve Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan, AB Katılım Öncesi Yardım Aracının tüm bileşenlerine ilişkin ve bu araca ilişkin Uygulama Tüzüğü temelinde taraflar arasındaki işbirliği prensiplerini ortaya koyan anlaşmayı,
d) Çok Yıllık Gösterge Planlama Belgesi: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu tarafından işbirliği içerisinde hazırlanan ve Türkiye Cumhuriyeti için ayrılan yardım fonunun AB Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenleri altında gerçekleştirilecek faaliyetler ve temel önceliklere göre dağılımını gösteren belgeyi,
e) Denetim Otoritesi: Katılım Öncesi Yardım Aracının yönetim ve kontrol mekanizmalarının işlerliği ve etkinliğini denetlemek üzere görevlendirilen Hazine Kontrolörleri Kurulunu,
f) Faydalanıcı: Proje başvurusu kabul edilen başvuru sahibini,
g) IPA: AB Katılım Öncesi Yardım Aracını,
ğ) IPARD: AB Katılım Öncesi Yardım Aracının Kırsal Kalkınma Bileşenini,
h) IPARD avro hesabı: Avrupa Komisyonunun gönderdiği ödemeleri almak ve sadece IPARD Programına ilişkin işlemlerde kullanılmak üzere, Ulusal Fon tarafından Türkiye Cumhuriyeti adına, IPA Kırsal Kalkınma Bileşeni için açılan faiz işleten banka hesabını,
ı) Kurum: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunu,
i) Ortak finansman: AB ve Türkiye Cumhuriyetinin bir proje için öngörülen kamu katkısını birlikte finanse etmesini,
j) Program: IPARD Programını,
k) Sektörel Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu arasında Türkiye Cumhuriyetine yönelik AB mali yardımına ilişkin işbirliği ve katılım öncesi yardım aracı beşinci bileşeni-kırsal kalkınma bileşeni- kapsamındaki yardımın uygulanması için kurallar hakkında anlaşmayı,
l) Sözleşme: Faydalanıcı ile Kurum arasında yapılan hibe sözleşmesini,
m) Ulusal Fon: Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin sorumluluğu altında, Katılım Öncesi Yardım Aracı çerçevesinde sağlanacak yardımların mali yönetimi ile görevli olan Hazine Müsteşarlığı birimini,
n) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi: AB’den sağlanacak fonların mali yönetimi, işlemlerin mevzuata uygunluğu ile yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin işlemesinden sorumlu olan Hazine Müsteşarını ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Ortak Finansman Katkı Kuralları, Oranları ve AB Katkısından Kazanılan Faiz
Ortak finansman katkı kuralları
MADDE 5 − (1) IPARD kapsamında mali yardım almak için tüm gereklilikleri yerine getiren projeler, hem ulusal, hem AB katkısı almaya hak kazanır. IPARD kapsamında mali katkı miktarı, Çok Yıllık Gösterge Planlama Belgesinde öngörülen bütçe miktarlarına uygun olarak belirlenir.
(2) IPARD kapsamında seçilmiş ve uygulanmakta olan projeler için faydalanıcılar, proje bütçesi için gereken finansmanı öncelikle kendileri karşılar. Faydalanıcı, projesinin kapsamındaki faaliyetleri; projeye, sözleşmeye, AB ve Türk mevzuatına uygun olarak gerçekleştirdiğinde ve uygun şekilde sonuç aldığında ortak finansman katkısını alma hakkına sahip olur.
Ortak finansman katkı oranları
MADDE 6 − (1) Ortak finansman katkı kuralları aşağıda gösterildiği gibidir:
a) Özel sektör yatırımları için toplam kamu katkısı kural olarak azami yüzde ellidir. Proje bütçesinin yüzde ellisi ise faydalanıcının kendisi tarafından karşılanır.
b) Kamu katkısı Program ile belirlenen bazı özel şartların mevcudiyeti halinde artabilir.
c) Ortak finansman katkısı hibe olarak verilir.
AB finansman katkısı üzerinden kazanılan faiz
MADDE 7 − (1) IPARD avro hesabı üzerinden elde edilen faiz geliri Türkiye Cumhuriyetine aittir. AB tarafından Programın finansmanı yoluyla oluşan faiz, Türkiye Cumhuriyetinin ulusal kamu katkısı için bir kaynak olarak düşünülerek, yalnızca Programa gönderilir ve Program kapatılırken Avrupa Komisyonuna bildirilir.
(2) Kurum tarafından Program fonlarıyla ilgili olarak tutulan hesaplar faiz getirir. AB katkısına atfedilen bu hesaplar üzerinden kazanılan faiz yalnızca Program için kullanılır ve herhangi bir harç veya vergiye tabi değildir. AB katkısına atfedilen tüm faizler Çok Yıllı Finansman Anlaşması ile belirlenen miktarlara eklenir ve Türkiye Cumhuriyeti için bir kaynak olarak kabul edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ödemeler, Ödemelerin Geçici Olarak Durdurulması,
Programın Kapanması ve Ödemelerin Uygunluğu
Ödemeler
MADDE 8 − (1) AB tarafından yapılan ödemeler ön, ara ve son ödeme olmak üzere üç şekilde gerçekleştirilir.
Ön finansman ödemesi
MADDE 9 − (1) Ön finansman ödemesi talebi için aşağıdaki asgari şartlar yerine getirilir:
a) Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin, Programa ait IPARD avro hesabının açılmasını Avrupa Komisyonuna bildirmiş olması,
b) Yetkili Akreditasyon Görevlisi ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından yapılan akreditasyonların yürürlükte olması ve Avrupa Komisyonunun yetki devri kararının geçerliliğini koruması,
c) Çok Yıllı Finansman Anlaşmasının yürürlüğe girmiş olması.
(2) Avrupa Komisyonunun ilk ön finansman ödemesini yaptığı tarihten sonraki 15 ay içinde Programa yönelik hiçbir ödeme bildiriminin gönderilmemesi halinde, ön finansman olarak ödenen toplam miktar, birikmiş faiziyle birlikte Avrupa Komisyonuna geri ödenir. Programa yönelik Avrupa Birliği katkısı bu tür geri ödemelerden etkilenmez.
(3) Programın ilk üç yılı için ön ödeme miktarı AB katkısının yüzde otuzuna kadar olabilir. Bu, birkaç mali yıla bölünebilir veya iki ya da daha fazla taksitle ödenebilir.
(4) Ön finansman ödemeleri nihai faydalanıcıların ödeme taleplerini zamanında karşılamak için yeterli olmazsa, bu ödemeler artırılabilir. Artış, bu amaç için gereken miktarda olur. Bu artış, faydalanıcılar tarafından yapılan fakat IPARD avro hesabındaki AB katkısının tükenmesine bağlı olarak henüz sonuçlandırılamamış ve kanıtlanmış harcamanın toplamını esas alır. Ancak, ön finansman için toplam ödeme miktarı son üç yıla ait Avrupa Birliği katkısının yüzde otuzunu geçemez.
Ara ödeme
MADDE 10 − (1) Ara ödemeye yönelik bir harcama bildiriminde bulunulması durumunda Avrupa Komisyonunun başvuruyu onaylaması için yerine getirilmesi gereken asgari şartlar şunlardır:
a) Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin söz konusu ödemeyle ilgili bir ödeme başvurusu ve harcama beyannamesini Avrupa Komisyonuna göndermiş olması; harcama beyannamesinin Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından onaylanması,
b) Her bir öncelik ekseni kapsamındaki Avrupa Birliği yardımına ilişkin tavanlara uyulması,
c) Avrupa Komisyonuna yıllık uygulama raporlarının tamamının gönderilmiş olması,
ç) Avrupa Komisyonu tarafından istenen ve harcama bildirimine ilişkin herhangi bir unsura açıklık getirmek için gerekli olan bilginin, Çerçeve Anlaşmada öngörülen şekilde usulsüzlüklerin raporlanması hakkındaki bilgiyi de kapsayacak şekilde verilmiş olması.
(2) Birinci fıkrada belirtilen koşullardan biri veya daha fazlası yerine getirilmez ise, Avrupa Komisyonunun talebi üzerine ve belirlediği zaman sınırı içinde Türkiye Cumhuriyeti, bu durumu düzeltmek için gerekli düzenlemeleri yapar.
(3) İlgili kurallara uyulmadığı veya AB fonlarının uygunsuz biçimde kullanıldığı anlaşılırsa, ara ödemeler azaltılabilir ya da geçici olarak askıya alınabilir.
Nihai bakiye ödemesi
MADDE 11 − (1) Nihai bakiye ödeme talebini Avrupa Komisyonunun onaylaması için aşağıdaki asgari şartlar yerine getirilir:
a) Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin Avrupa Komisyonuna nihai harcama bildirimini ve nihai harcama beyannamesini göndermiş olması; nihai harcama beyannamesinin Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından onaylanmış olması ve nihai güvence beyanıyla desteklenmesi,
b) Yönetim Otoritesinin Programa ilişkin nihai raporu Avrupa Komisyonuna göndermiş olması,
c) Hesapların ibrasına yönelik kararın verilmiş olması.
(2) Nihai ödeme talebi Avrupa Komisyonuna gönderildikten sonra, Türkiye Cumhuriyeti IPARD avro hesabı üzerinde başka mali işlem yapamaz. Usulsüzlük veya dolandırıcılık söz konusu olduğunda geri alınan miktarlar hesaplara her kaydedildiğinde Avrupa Komisyonu bilgilendirilir.
Ödemelerin askıya alınması
MADDE 12 − (1) Ödemelerin tümü veya bir kısmı aşağıdaki durumlarda askıya alınabilir:
a) Programın yönetim ve kontrol sistemlerinde ödemelerin onaylanmasına yönelik prosedürün güvenilirliğini etkileyen önemli bir eksiklik bulunması ve bu eksikliği düzeltmeye yönelik önlemlerin alınmamış olması,
b) Yetkili Akreditasyon Görevlisi ve/veya Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından yapılan akreditasyonların askıya alınması veya kaldırılması,
c) Avrupa Komisyonu tarafından yetki devri kararının askıya alınması veya kaldırılması,
ç) Bir onaylı harcama beyannamesindeki harcamanın, düzeltilmemiş ciddi bir usulsüzlük ile ilişkili olması,
d) Harcama bildiriminde yer alan bilgi hakkında açıklamaya ihtiyaç duyulması,
e) En son denetim raporunun ve denetim görüşlerinin Avrupa Komisyonuna gönderilmemiş olması,
f) Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin yıllık güvence beyanlarını, en sonuncusunu da içerecek şekilde, Avrupa Komisyonuna göndermemiş olması.
(2) Türkiye Cumhuriyeti, askıya alma kararı verilmeden evvel kendisine tanınan iki aylık süre zarfında konuya ilişkin mütalaasını verir.
(3) Türkiye Cumhuriyeti, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen eksikliği, usulsüzlüğü veya belirsizliği düzeltmek için gerekli tedbirleri aldığında, askıya alma durumu sona erer. Eğer bu tedbirler alınmaz ise, Programa yapılan AB katkısı tümüyle veya kısmen iptal edilebilir.
Belgelerin saklanması
MADDE 13 − (1) Program ile ilgili tüm belgeler, seçilmemiş projelerle ilgili olanlar da dâhil olmak üzere, Programın kapatılmasından sonraki en az üç yıl boyunca veya yatırım projeleri söz konusu olduğunda nihai ödeme tarihini takiben beş yıllık bir süreyle Türkiye Cumhuriyeti tarafından saklanır. Bu süre yasal takip durumunda veya Avrupa Komisyonunun usulüne uygun gerekçeli talebi üzerine kesintiye uğrayabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mali Çıkarların Korunması, Kurum Hesaplarının İbrası,
Mali Düzeltme ve Son Hükümler
Mali çıkarların korunması
MADDE 14 − (1) Yönetim ve kontrol sistemlerini oluşturan kurum, otorite ve birimler, Türkiye Cumhuriyetinin mali çıkarlarının etkili biçimde korunması ve özellikle aşağıdakileri sağlamak için tüm hukuki, düzenleyici ve idari hükümleri kabul eder ve diğer gerekli tüm önlemleri alır:
a) Ortak finanse edilen operasyonların gerçekliğini ve uygunluğunu kontrol etmek,
b) Usulsüzlükleri önlemek ve takip etmek,
c) Usulsüzlük veya ihmal sonucunda kaybedilen tutarları geri almak.
(2) Türkiye Cumhuriyeti, Avrupa Birliğinin mali çıkarlarını korumak için kabul ettiği hükümler ile birinci fıkra kapsamında aldığı tedbirler ve Program desteğinin AB mevzuatına uygun yönetimi ve kontrolü için alınan tedbirler hakkında Avrupa Komisyonunu bilgilendirir.
Kurum hesaplarının ibrası
MADDE 15 − (1) Kurum hesapları, her yıl bir kez olmak üzere, ibra edilir. Bu işlem sırasında özel bir durum ortaya çıkarsa, sadece bu duruma ilişkin mali düzeltme işlemi gerçekleştirilir.
Hesapların ibrası kararı
MADDE 16 − (1) Hesapların ibrası kararı, bütçe yılını takip eden yılın 30 Eylül tarihine kadar ve Avrupa Komisyonuna sunulan yıllık hesapların tam, doğru ve gerçek olup olmadığına yönelik olarak verilir. Bu karar, 15 inci maddede düzenlenen mali düzeltme kapsamında bilahare verilecek kararlara engel teşkil etmez.
Finansman kesintisi
MADDE 17 − (1) Kurum harcamalarıyla ilgili olarak, AB kurallarına herhangi bir aykırılık durumu ortaya çıkarsa AB finansman miktarından kesinti yapılabilir.
(2) Finansman kesintisi, belirli bir düzensizlik ya da yönetim ve kontrol sistemlerinde bir zayıflık veya eksiklik tespit edildiğinde yapılır. Reddedilen finansman miktarı Program için tekrar kullanılamaz ve AB’ye geri ödenir.
Finansman kesinti usulü
MADDE 18 − (1) Finansman kesintisi konusunda herhangi bir karar alınmadan önce, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi bilgilendirilir ve iki ay içinde konuya ilişkin görüşünü bildirmesi talep edilir.
(2) Türkiye Cumhuriyetine, ilgili dokümanların incelenmesi yoluyla düzensizliğin gerçek boyutunu ortaya koyması için imkan tanınır. Avrupa Komisyonu ile yapılacak anlaşma çerçevesinde Türk tarafı, incelenecek dokümanların belirli bir oran ile sınırlandırılması ya da örnekleme yapılması yoluyla, incelemenin belli bir düzeyde tutulmasını sağlayabilir. Usulünce gerekçelendirilen durumların haricinde, sözkonusu inceleme için izin verilen süre, birinci fıkrada belirtilen iki aylık süreyi takip eden iki ayı geçemez.
Diğer hükümler
MADDE 19 − (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sektörel Anlaşma ile Çerçeve Anlaşma hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 20 − (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 − (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanı yürütür.
TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMUNUN AKREDİTASYONU VE AKREDİTASYON KRİTERLERİNİN
UYGULANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 − (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunun, Avrupa Birliğinin Katılım Öncesi Mali İşbirliği Aracının Kırsal Kalkınma Bileşeni kapsamında öngördüğü genişletilmiş merkezi olmayan uygulama sistemi uyarınca akreditasyonu, akreditasyon kriterleri ve bu kriterlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 − (1) Bu Yönetmelik; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunun Avrupa Birliğinin akreditasyon şartlarını sağlayabilmek için taşıması gereken asgari kriterleri, akreditasyon sürecini ve akreditasyon kriterlerinin uygulanmasına yönelik usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 − (1) Bu Yönetmelik, 4/5/2007 tarihli ve 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 20 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 − (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AB: Avrupa Birliğini,
b) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
c) Başkan: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanını,
ç) Çerçeve Anlaşma: Avrupa Komisyonu ve Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan, AB Katılım Öncesi Yardım Aracının tüm bileşenlerine ilişkin ve bu araca ilişkin Uygulama Tüzüğü temelinde taraflar arasındaki işbirliği prensiplerini ortaya koyan anlaşmayı,
d) Denetim Otoritesi: Katılım Öncesi Yardım Aracının yönetim ve kontrol mekanizmalarının işlerliği ve etkinliğini denetlemek üzere görevlendirilen Hazine Kontrolörleri Kurulunu,
e) Faydalanıcı: Proje başvurusu kabul edilen başvuru sahibini,
f) Hassas pozisyon: Personelin üçüncü kişilerle olan ilişkilerinin veya sahip oldukları bilginin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmakla karşı karşıya kalabileceği pozisyonlardır,
g) IPA: AB Katılım Öncesi Yardım Aracını,
ğ) IPARD: AB Katılım Öncesi Yardım Aracının Kırsal Kalkınma Bileşenini,
h) Kurum: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunu,
ı) Program: IPARD Programını,
i) Sektörel Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Komisyonu arasında Türkiye Cumhuriyetine yönelik AB mali yardımına ilişkin işbirliği ve katılım öncesi yardım aracı beşinci bileşeni − kırsal kalkınma bileşeni − kapsamındaki yardımın uygulanması için kurallar hakkında anlaşmayı,
j) Sözleşme: Faydalanıcı ile Kurum arasında yapılan hibe sözleşmesini,
k) Ulusal Fon: Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin sorumluluğu altında, Katılım Öncesi Yardım Aracı çerçevesinde sağlanacak yardımların mali yönetimi ile görevli olan Hazine Müsteşarlığı birimini,
l) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi: AB’den sağlanacak fonların mali yönetimi, işlemlerin mevzuata uygunluğu ile yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin işlemesinden sorumlu olan Hazine Müsteşarını,
m) Yetkili Akreditasyon Görevlisi: Ulusal Yetkilendirme Görevlisi ve Ulusal Fonun akredite edilmesi, ulusal yetkilendirme sürecinin izlenmesi ve ihtiyaç halinde gerekli tedbirlerin alınması hizmetlerini yürütmekten sorumlu olan Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanını,
n) Yönetim Otoritesi: AB katılım öncesi mali işbirliği aracı Kırsal Kalkınma Programının hazırlanması, uygulanmasının izlenmesi, değerlendirilmesi, raporlanması, koordinasyonu ve tanıtımından sorumlu Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yönetim ve Kontrol Sistemlerini Oluşturan Yapılar, Yetkililer ve Birimler
Yönetim ve kontrol sistemlerini oluşturan yapılar, yetkililer ve birimler
MADDE 5 − (1) Yönetim ve kontrol sistemlerini oluşturan yapılar, yetkililer ve birimler şunlardır:
a) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi.
b) Ulusal Fon.
c) Uygulama birimleri:
1) Kurum.
2) Yönetim Otoritesi.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Akreditasyon Kriterleri
Görevler
MADDE 6 − (1) Yönetim görevleri program izleme, değerlendirme, raporlama ve eşgüdümden oluşur. Bu görevleri Yönetim Otoritesi yerine getirir.
a) Program izleme görevinin amacı; Programın uygulanmasının etkililiğini ve kalitesini izlemektir. İzleme; ilgili fiziki, çevresel ve mali göstergelere ilişkin olarak yürütülür. Ayrıca bu görev, finanse edilmek üzere seçilen faaliyetlerin, program için geçerli kriterler ve mekanizma uyarınca seçilmesini ve ilgili AB kurallarına ve ulusal kurallara uygun olmasını sağlar.
b) Değerlendirme görevinin amacı; AB fonlarından yapılan yardımın kalitesini, etkililiğini ve tutarlılığını ve Programın stratejisini ve uygulanmasını iyileştirmektir. Değerlendirmeler kaynakların ne derecede kullanıldığını, programlamanın etkililiği ve verimini ve tanımlanan öncelikler üzerindeki sosyoekonomik etkisini inceler ve genel bir kural olarak, bunlarla birlikte başarı kriterleri ve göstergeleri de bulunur.
c) Raporlama görevinin amacı; Programın uygulamasının ve projelerin ve tedbirlerin her birinin ilerleyişinin, uygun bilgi ve iletişim sistemleri kullanılarak, tedbirin etkili ve verimli biçimde uygulanmasını sağlamaya yardım edecek şekilde raporlanmasını sağlamaktır.
ç) Eşgüdüm görevinin amacı; Programın uygulanma kalitesini izlemek için gereken belgeleri sağlayarak, IPARD İzleme Komitesi’nin çalışmasını yönlendirmek ve izlemektir.
(2) Ödeme fonksiyonları; taahhüt ve ödemelerin izin ve kontrolü, ödemelerin yapılması, taahhüt edilen miktarların ve ödemelerin muhasebeleştirilmesi ve hazine yönetiminden oluşur.
a) Taahhütlerin ve ödemelerin izin ve kontrolü görevi, Kurum tarafından yerine getirilir. Bu görevin amacı, projelerin onayı için yapılan başvuruların ve sonrasında talep sahibine veya onun vekiline ödenecek miktarın Anlaşmalara ve AB yardım kurallarına uygun olup olmadığını belirlemek olup, diğerlerinin yanı sıra bu görev harcamaların usulüne ve hukuka uygunluğuna ilişkin yapılanlar başta olmak üzere aşağıdaki idari ve yerinde kontrolleri içerir:
1) Onay başvurularının ve ödeme taleplerinin uygunluğunun kontrol edilmesi,
2) Proje onayları ile ilgili olarak üstlenilen taahhütlere uyulduğunun kontrol edilmesi,
3) Gerekli hallerde, ihale ve sözleşme usullerinin kontrolü ve yapılan işin veya sunulan hizmetlerin doğrulanması.
Kontroller, hem proje onayı öncesi hem de sonrasında yapılır ve proje öncesi seçim kontrollerini, yeniden ölçümleri, sağlanan mal veya hizmetlerin miktar ve kaliteleri konusunda yapılan kontrolleri, analiz veya örneklem yoluyla kontrolleri, ödeme öncesi ve ödeme sonrası kontrolleri, harcamaların usulüne ve mevzuata uygunluğu konusunda Anlaşmaların uygulanması için tüm özel hükümleri içerebilir. Usulüne ve mevzuata uygunluğun tesis edilmesi için, gerekli hallerde kontroller, ekonomik mali değerlendirmeleri ve özel bir tarımsal, teknik veya bilimsel yapıdaki kontrolleri kapsayabilen teknik yapıdaki incelemeleri içerir.
b) Ödemelerin yapılması görevinin amacı, faydalanıcıya veya onun vekiline izin verilen meblağı ödemek için Kurumun ödeme emri çıkarmasıdır. Bu görev Kurum tarafından yerine getirilir.
c) Taahhüt edilen miktarların ve ödemelerin muhasebeleştirilmesi görevinin amacı, tüm taahhüt edilen miktar ve ödemelerin IPARD harcamaları hesaplarının, normalde bir elektronik veri işleme sistemi şeklinde olan ayrı hesap defterlerine kaydedilmesi ve Avrupa Komisyonuna, yapılan harcama bildirimlerini de içeren periyodik harcama özetlerinin hazırlanmasıdır. Hesap defterlerinde, başta ibra edilmemiş borçlular olmak üzere, fonlar tarafından finanse edilmiş varlıklar da kaydedilir. Bu görev Kurum ve Ulusal Fon tarafından yerine getirilir.
ç) Hazine görevinin amacı, banka hesaplarının düzenlenmesi, Avrupa Komisyonundan fon talep edilmesi, ortak finansman bileşenlerinin mevcut ve tam olduğunun doğrulanması, Avrupa Komisyonundan alınan fonların Kuruma veya nihai faydalanıcılara aktarılmasına izin verilmesi ve Avrupa Komisyonuna üç aylık ve yıllık beyanları içeren mali bildirimin düzenlenmesidir. Bu fonksiyon Ulusal Fon tarafından yerine getirilir.
(3) Uygulama görevleri, Kurum, Yönetim Otoritesi ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından yerine getirilir. Bu görevler şunlardır:
a) Seçim: Bu görevin amacı, Program için geçerli kriterler, mekanizmalar ve kurallar ile uyumlu faaliyetleri seçmektir. Bu görev Kurum tarafından yerine getirilir.
b) Tanıtım görevi: Bu görevin amaçları;
1) Sözleşme yükümlülükleri ve bu yükümlülüklere uyulmaması halinde olası yaptırımlar ile başvuru çağrılarının yayınlanması hakkındaki bilgileri içeren uygunluk hüküm ve koşullarının tanıtımını yapmak ve gerektiğinde iş başlatma onayını vermek,
2) AB’nin rolünü vurgulamak ve AB yardımının şeffaflığını sağlamaktır. Bu görev Kurum ve Yönetim Otoritesi tarafından yerine getirilir.
c) Güvence görevi: Bu görevin amacı, Yetkili Akreditasyon Görevlisi ve Avrupa Komisyonuna IPARD harcamasının mevzuata ve usule uygunluğu ve bu harcama ile ilgili herhangi bir usulsüzlüğün tam teşhisi ve derhal bildirilmesi konusunda güvence vermek ve tespit edilen usulsüzlükler ile bağlantılı olarak gerekli mali ayarlamaları yapmaktır. Bu görev Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından yerine getirilir.
(4) Kurumsal yapı, yetki ve sorumluluğun tüm uygulama düzeylerinde açıkça tahsisi ve sorumluluklarının bir organizasyon şemasında tanımlanması gereken ilk üç ödeme görevinin birbirinden ayrılmasını sağlar. Kurumsal yapı, teknik hizmetleri ve iç denetim hizmetini içerir.
İnsan kaynakları standartları
MADDE 7 − (1) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, aşağıdakileri sağlar:
a) Üst yönetim tarafından şart koşulan etik ve dürüstlük politikalarının tüm organizasyon genelinde anlaşılmasını.
b) Faaliyetleri gerçekleştirmek üzere hassas pozisyonlar da dahil olmak üzere uygun insan kaynaklarının tahsisini ve farklı işlem düzeylerinde gereken teknik vasıfların mevcut olmasını.
İnsan kaynakları, uygun teknik vasıflara ve deneyime, dil becerisine sahip olur ve AB Programlarının uygulanması konusunda uygun eğitim alır.
c) Görevlerini yerine getirmeleri için birim ve bireylere tam yasal yetkinin verilmesini.
ç) Yöneticilerin yetkisindeki mali sınırların belirlenmesi dâhil, teşkilat genelinde tüm görev ve mevkiler için hesap verilebilirliğin, sorumluluğun devri ve gerekli olan ilgili yetkilerin resmi ve yazılı olarak tesis edilmesini.
Taahhütler veya üçüncü taraflara yapılan ödemeler için, işlemlerin tüm veçhelerinden tek bir yönetici sorumlu olur. Görev bildirimleri, iş tanımları ve benzerleri her zaman bilinir ve günceldir.
d) Görev dağılımının, herhangi bir bireyin, IPARD’a yüklenen ödemelerin tahakkuku, ödemenin yapılması ve muhasebesi görevlerinden ancak bir tanesinden sorumlu olacak şekilde düzenlenmesini; herhangi bir bireyin yaptığı işin ikinci bir bireyin söz konusu işi yeniden yapması yoluyla gözetim altında tutulmasını ve bu görev dağılımının ilgili mevzuata uygun olmasını.
Bu görevlerin her biri, sorumlulukları bir organizasyon şemasında tanımlanacak olan ayrı birer idari alt birimin sorumluluğudur.
e) Personel planlama, işe alım, eğitim ve değerlendirmenin tüm operasyon düzeylerinde uygun olmasını ve hassas pozisyonlardaki personelin rotasyonu için veya alternatif olarak bunların artan biçimde gözetimi için bir politikanın bulunmasını.
f) Aşağıdakiler için uygun tedbirlerin alınmasını:
1) Taahhütlerin ve ödemelerin doğrulanması, tahakkuku, ödemenin gerçekleştirilmesi ve muhasebesi ile ilgili olarak sorumluluk gerektiren veya hassas bir pozisyonda bulunan kişilerin ayrıca Kurum dışında başka görevleri de yerine getirmesi halinde ortaya çıkabilecek herhangi bir çıkar çatışmasının belirlenmesi, bunun önlenmesi ve uygun kontrollerin yapılmasının sağlanması.
Çıkar çatışmalarının önlenmesi için tüm personel bir gizlilik ve tarafsızlık beyanında bulunur ve bunu imzalar,
2) Organizasyonun imajını zedeleyebilecek usulsüzlüklerin, bunları bildiren memurların korunması da dâhil olmak üzere, düzgün bir biçimde rapor edilmesinin ve izlenmesinin sağlanması.
Yetki verilmesi
MADDE 8 – (1) Değerlendirme, raporlama, onaylama ve kontrol görevlerinin bir kısmı veya tamamı aşağıdaki koşulların sağlanması şartıyla başka birimlere verilebilir:
a) Yetki verilen birim ile yönetim ve kontrol sistemlerine ait ilgili yapı, yetkililer ve birimler arasında sunulacak bilginin ve destekleyici belgelerin yapısını ve bu bilgilerin sunulmalarına yönelik bir zaman sınırı belirleyen yazılı bir anlaşma yapılır. Anlaşma yönetim ve kontrol sistemlerinin akreditasyon kriterlerine uymasına imkân tanır. Yeterli bir denetim izi muhafaza edilir.
Başka birimler tarafından yerine getirilen görevleri de içeren bütün sistem bir teşkilat şemasında düzenlenir.
Anlaşma, Türkiye veya AB’nin usulünce yetkilendirilmiş birim veya temsilcilerinin, bu yetki verilmiş birimler tarafından tutulan bilgilere erişimini ve bu görevlilerin projeler ve yardım alanlar hakkındaki kontrollerin yürütülmesi de dâhil başvuruların soruşturulması ve görevlerini yerine getirmek için gereksinim duydukları tüm diğer bilgileri sağlar.
b) İlgili yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, her durumda fonun etkin yönetiminden sorumlu olmaya devam eder.
c) Yetki verilen birimin, özellikle Anlaşmalara uygunluğun kontrolü ve doğrulanmasına ilişkin sorumluluk ve yükümlülükleri açıkça tanımlanır.
ç) İlgili yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, yetki verilen birimin sorumluluklarını başarılı bir şekilde yerine getirmesini sağlamak için etkili bir sistem kurmasını sağlar.
d) Yetki verilen birim, ilgili yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimlerine, sorumluluklarını gerçekten yerine getirdiğini açıkça teyit eder ve kullanılan vasıtaları açıklar.
e) Yönetim ve kontrol sistemlerinin ilgili yapıları, yetkilileri ve birimleri, yapılan işin tatmin edici standartta ve Anlaşmalarla uyumlu olduğunu teyit etmek üzere, yapılan kontrollerin örnekleme yoluyla tekrarını da içerecek şekilde, verilen görevleri düzenli olarak gözden geçirir.
f) Yönetim ve kontrol sistemlerinin ilgili yapıları, yetkilileri ve birimleri, uygulanan kontrollerin sonuçları hakkında düzenli olarak ve zamanında bilgilendirilir; böylece bir talep onaylanmadan veya sonuçlandırılmadan, ya da bir fatura ödenmeden önce kontrollerin yeterliliği her zaman için dikkate alınır. Yapılan iş, her başvuru ve talep, başvuru ve talep kümesi ile birlikte verilen bir raporda veya gerekli hallerde bir yılı kapsayan bir raporda ayrıntılı şekilde tarif edilir. Raporla birlikte onaylanan başvuru ve taleplerin uygunluğu ile yapılan işin yapısı, kapsamı ve sınırlarını tasdik eden bir belge verilir. Rapor, gerçekleştirilen fiziki ve idari kontrolleri, tarif edilen yöntemi, tüm teftişlerin sonuçlarını ve rapor edilen herhangi bir uyuşmazlık ve usulsüzlükle ilgili olarak yapılan işlemleri belirtir. Yönetim ve kontrol sistemine ait ilgili yapılar, yetkililer ve birimlere sunulan destekleyici belgeler, ödeme izni verilen talep ve faturaların uygunluğu üzerine gerekli tüm kontrollerin yapıldığı güvencesinin verilmesi açısından yeterli nitelikte olur.
g) Kurum, proje onaylanmadan ve destek verilmeden önce, yetki verilen diğer birimlerin bu Yönetmelikte şart koşulan kriterlere uygun usulleri izlediklerinden emin olur.
ğ) Onaylanmış talepler, yapılan harcamalar ve gerçekleştirilen kontroller ile ilgili belgeler ve hatta seçilmeyen projelerle ilgili belgelerin diğer birimlerde tutulması durumunda, hem bu birimler hem de Kurum; Ulusal Fon veya Kurum tarafından yapılan özel ödemelere ilişkin bu tür tüm belgelerin bulunduğu yerin kaydedilmesini sağlamaya yönelik usulleri belirler ve bu belgeleri bürolarında, aşağıda sıralanan ve bu tür belgeleri normal olarak teftiş etme hakkına sahip kişi ve birimlerin talebi üzerine teftişe hazır bulundurur:
1) Taleple ilgilenen Kurum personeli,
2) Ulusal Fon veya Kurumun iç denetim birimleri,
3) Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin yıllık beyanını onaylayan Denetim Otoritesi,
4) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi veya Yetkili Akreditasyon Görevlisinin usulünce yetkilendirilmiş görevli ya da temsilcileri,
5) Avrupa Birliğinin usulünce yetkilendirilmiş birim veya temsilcileri.
h) Denetim Otoritesi, verilen görevler hakkında, bunlar kendisi tarafından yönetiliyorlarmış gibi rapor verir.
ı) Ödeme ile taahhüt ve ödeme muhasebesi görevleri hiçbir şekilde devredilemez.
Yönetim ve kontrol sistemleri
MADDE 9 − (1) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri aşağıdakileri sağlar:
a) Risk tanımlama, değerlendirme ve yönetimi kapsamında, başta risklerin önemiyle bağlantılı olarak yeterli kontrol kaynaklarının tüm alanlarda uygulanması olmak üzere, risklerin tanımlanması ve yönetimi.
b) Hedef belirleme ve hedeflere yönelik kaynakların tahsisi kapsamında, çıktı ve etki seviyesinde uygun ve ölçülebilir hedeflerin tüm seviyelerde oluşturulması ve organizasyon genelinde anlaşılması, şeffaf, iyi mali yönetim ilkelerine riayet ederek, söz konusu hedeflere yönelik olarak kaynakların yeterli biçimde tahsis edilmesi, bu hedeflere dair sorumluluğun net olması.
c) Uygulama sürecinin planlanması kapsamında, hedeflere ulaşmak için gereken adımların net bir biçimde planlanması, her adım için zamanlama ve sorumluluk ile gerekli hallerde kritik yol analizlerinin kabul edilmesi.
Genel yazılı prosedürler
MADDE 10 − (1) Genel olarak, aşağıdakileri sağlamak için uygun prosedürler benimsenir:
a) Bir işlemdeki tüm adımların ön ve uygulama sonrası olmak üzere çifte kontrolü ve aynı işleme ilişkin süreçte farklı görevlerin farklı personele verilmesi durumunda, bazı otomatik çapraz kontrollerin yapılması,
b) Sadece pasif veya teorik bir kavram olarak değerlendirilmeyen sorumluluğun; yardımcı aktörlere verilen görevlerin, onlardan gelen yıllık güvence beyanları da dâhil olmak üzere, hesap verilebilir biçimde yönetimi yoluyla etkin gözetim ile desteklenmesi,
c) İstisnaların, ilgili seviyede onaylanan normal işlemlere getirilen istisnaların, onaylanmamış istisnaların ve tespit edildiğinde kontrol hatalarının her zaman kaydedilmesi, yazılması, uygun seviyelerde incelenmesi ve rapor edilmesi,
ç) Herhangi bir kaynaktan tespit edilen bir iç kontrol zaafı ve yönetimin müdahalelerinin kaydedilmesi ve izlenmesi,
d) Veri kaybı ve personelin olmaması gibi devamlılığa yönelik önemli risklerin tespit edilmesi ve mümkün olduğunda acil durum planlarının devreye sokulması,
e) Prosedürlerde ve Programdaki her değişikliğin ve özellikle mali hükümlerle ilgili olanların kaydedilmesi ve el kitapları, talimatlar, veritabanları, kontrol listelerinin zamanında güncellenmesi.
Başvuru ve taleplerin onaylanması prosedürleri
MADDE 11 − (1) Gerekli hallerde, yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, aşağıdaki prosedürleri veya eşdeğer güvence sunan prosedürleri kabul eder:
a) Talep, fatura, destek belgeler ve kontrol raporları ile başvuruların alınması, kaydedilmesi ve proje onayı için işlemden geçirilmesi için kullanılacak tüm belgelerin bir listesini de içeren ayrıntılı yazılı prosedürler belirlenir. Bu prosedürler, sadece ödeme taleplerinin veya proje seçim kriterlerine uygun olarak seçilen projelerin işlemden geçirilmesini ve projenin denetlenmesi için tüm ilgili belgelerin bulunduğu bir proje dosyasının tutulmasını sağlar.
b) Tahakkuktan sorumlu her personelin görevine ilişkin detaylı bir kontrol listesi hazırlanır ve ödeme talebinin ekleri arasında bu kontrollerin yapılmış olduğuna dair, sözkonusu personelin onayı yer alır.
c) Onaydan sorumlu her personelin elinde, yapması gereken teyitlerin ayrıntılı bir kontrol listesi bulunur ve talebi destekleyen belgeler arasında, söz konusu personelin bu kontrollerin yapıldığına dair tasdik belgesi yer alır. Bu tasdik, daha önce belirlenen ve kontrol şartlarına tabi elektronik araçlar ile de verilebilir. Yapılan iş daha kıdemli bir personel tarafından gözden geçirilir. Projelerin analizi, değerlendirilmesi ve kabulü yazılı olarak belgelendirilir ve proje analizi sağlam mali yönetim ilkelerine göre yapılır.
ç) Bir başvuru veya talebe ilişkin ödeme izni, ancak başvuru veya talebin Anlaşmalara uygun olduğunun doğrulanmasına yönelik yeterli kontroller yapıldıktan sonra verilir. Bu kontroller, özellikle ortaya çıkan risklerle yakından ilgili dolandırıcılık ve usulsüzlükleri tespit etmeye ve önlemeye yönelik olarak, ödeme talebi yapılan tedbire ilişkin düzenlemede yer alan kontroller ile Çerçeve Anlaşmanın ilgili maddesine göre gerekli kontrolleri içerir. Tahakkuk görevinin bir parçası olarak başvurular; hüküm ve koşullara uyulması, uygunluk, belgelerin tamlığı, destek belgelerin doğruluğu ve fatura tarihine yönelik kontrollere tabi tutulur. Gerçekleştirilecek tüm kontroller bir kontrol listesinde belirtilir ve her başvuru ve talep veya her başvuru ve talep kümesi için bunların yapıldığı kanıtlanır. Hizmet ya da temin edilen mallara ilişkin olarak yapılan kontroller aşağıdakileri kapsar:
1) Belge kontrolü: faturadaki mal veya hizmetlerin miktar, kalite ve fiyatının, sipariş verilen mal veya hizmetlerin miktar, kalite ve fiyatlarıyla tutarlı olmasını sağlar.
2) Fiziki kontrol: mal veya hizmetlerin miktar ve kalitesinin, faturada veya talep formunda belirtilenlerle tutarlı olmasını sağlar. Bu hizmet ve mal kontrolü ayrıca teslimat sırasında sürekli olarak, diğer bir ifade ile ilk veya ara ödemeler yapıldığında da yapılabilir.
d) Yönetim, yapılan kontrollerin sonuçları hakkında düzenli olarak ve zamanında, uygun düzeyde, bilgilendirilir. Böylece bu kontrollerin yeterliliği, talep sonuçlandırılmadan önce değerlendirilmiş olur.
e) Yapılan iş, her talep, talep kümesine eşlik eden bir raporda veya gerekli hallerde bir mali yılı kapsayan bir raporda ayrıntılı şekilde tarif edilir. Rapora, onaylanan taleplerin uygunluğu ve yapılan işin yapısı, kapsamı ve sınırlarına ilişkin bir tasdikname eklenir. Buna ek olarak yardımın verilmesi için gereken kriterlere uyulduğuna ve kamu alımı ve çevre kurallarına riayet başta olmak üzere Anlaşmaların tüm geçerli kurallarına uyulduğuna dair bir güvence bulunur. Fiziksel veya idari kontroller birkaç örnek üzerinden yapılmış ise, seçilen talepler ve örnekleme metodu açıklanır ve tüm incelemelerin sonuçları ile uyuşmazlıklar ve usulsüzlüklere ilişkin olarak alınan tedbirlerin sonuçları raporlanır. Destek belgeler, tahakkuku gerçekleşen ödemelerin uygunluğuna yönelik tüm gerekli kontrollerin yapılmış olduğunu kanıtlayacak nitelikte olur.
f) Talep sahiplerinden gelen başvurular, süresi içinde işleme tabi tutulur.
g) Onaylanan talepler ve uygulanan kontroller ile ilgili kağıt veya elektronik belgelerin başka birimlerde tutulduğu durumlarda, hem söz konusu birimler hem de yönetim ve kontrol sistemlerine ait ilgili yapılar, yetkililer ve birimler Kurum tarafından yapılan belirli ödemelere ilişkin bu tür tüm belgelerin bulunduğu yerin kaydedilmesini sağlamaya yönelik prosedürleri belirler.
ğ) Sektörel Anlaşmanın 61 inci maddesinin yedinci fıkrası hükümleri saklı kalmak koşuluyla, başvuruların değerlendirilme kriterleri ve bunların öncelik sıraları açıkça tanımlanır ve belgelenir.
Ödeme ve bütçe prosedürleri
MADDE 12 − (1) Ödeme ve bütçe prosedürleri aşağıdaki gibi düzenlenir:
a) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, Ulusal Otoritenin sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerini, Avrupa Komisyonu finansmanında gecikme veya kesinti olmaksızın yerine getirebilmesini sağlamak için gereken usulleri benimser.
b) Prosedür, ödemelerin sadece nihai faydalanıcılara, onların banka hesaplarına veya vekillerine yapılmasını sağlar.
c) Ödeme, Kurumun banka yetkilisi veya uygun hallerde bir ödeme birimi tarafından veya posta çeki ile, genel bir kural olarak IPARD avro hesabına borç olarak kaydedildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde yapılır. Nakit ödeme yapılmaz.
ç) Transferleri yapılmayan tüm ödemeler, yapılmadıklarının bildirilmesinden itibaren üç iş günü içinde IPARD avro hesabına geri yatırılır. Geçerlilik süreleri dâhilinde nakde çevrilmeyen çeklerden kaynaklanan miktarlar, uygulanmadıklarının bildirilmesinden itibaren üç iş günü içinde IPARD avro hesabına yatırılır.
d) Onaylayan personel ve/veya amirinin onayı, üzerlerinde uygun bir güvenlik seviyesi sağlanması ve imzalayanın kimliğinin elektronik kayıtlara girmesi kaydıyla, elektronik araçlarla yapılabilir.
e) Prosedürler ulusal ortak finansman unsurunun varlığının ve doğruluğunun teyit edilmesini sağlar.
Muhasebe prosedürleri
MADDE 13 − (1) Muhasebe prosedürleri aşağıdaki gibi düzenlenir:
a) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri; uluslar arası kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve Avrupa Komisyonu tarafından bu standartların uygulanmasına yönelik olarak oluşturulan rehberleri takip eden, eksiksiz ve şeffaf muhasebe usullerini kabul eder.
b) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, üç aylık ve yıllık bildirimlerin tam, doğru ve zamanında yapılmasını ve herhangi bir hata veya ihmalin özellikle üç ayı geçmeyen aralıklarla yapılan kontroller ve mümkün olduğunda üçüncü taraf bilgisine yönelik mutabakatlar yoluyla tespiti ve düzeltilmesini sağlamaya yönelik ayrıntılı prosedürleri belirler. Hesaplara giren her bir unsur için eksiksiz bir denetim izi hazırlanır.
c) Kurumun muhasebe prosedürleri, muhasebe sisteminin avro ve ulusal para birimi cinsinden her il ofisi ve her bir proje, sözleşme veya tedbir ve alt-tedbir için, toplam maliyeti, taahhüt edilen harcama, kısım ödemeleri ve bakiye ödemelerinin hesabının çıkarılmasını temin eder. İşin mutabık kalınan zaman çizelgesinde tamamlanmadığı durumlarda, taahhütlerin iptali için süreler belirlenir. Bu tür iptaller muhasebe sistemi içinde uygun şekilde kaydedilir.
Borç prosedürleri
MADDE 14 – (1) Borç prosedürleri aşağıdaki gibi düzenlenir:
a) 10 ila 13 üncü maddeler arasında sayılan tüm kriterler, gerekli değişiklikler yapılmak kaydıyla, Kurumun Program ile ilgili olarak borçludan tahsil etmesi gereken meblağlara da uygulanır.
b) Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tüm alacakların tespiti ve usulsüzlükler dâhil olmak üzere, bu tür borçların tahsilinden önce borçlunun borçlu defterine kaydedilmesini sağlayan bir sistem kurar. Borçlunun borçlu defteri, düzenli aralıklarda incelenir ve vadesi geçmiş borçlar, özellikle de ceza teminatları ve geri ödemeler için gerekli işlemler yapılır. Sektörel Anlaşmanın 44 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasına veya alacakların tahsiliyle ilgili herhangi bir ulusal hükme halel getirmeksizin, usulsüzlükleri de içeren bu toplamlar itibariyle AB’ye yüklenen mali katkı bunun borçlunun borçlu defterine işlenmesinden itibaren ikinci yılın sonunda silinir ve Sektörel Anlaşmanın 55 inci maddesine göre AB bütçesine geri ödenir.
c) Kurum, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen ve uygun biçimde uyarlanan koşullar ile muhasebeleştirilen gelirler ve alınan paraların bir aydan az olmayacak şekilde düzenli zaman aralıklarında kendisine rapor edilmesi koşuluna tabi olarak, belirli tahsilat kategorilerinin toplanması görevini diğer birimlere verebilir.
a) Tahakkuk, muhasebe, ödeme ve borçların idaresine ilişkin belgeye dayalı kanıtlar, her zaman yeterince ayrıntılandırılmış bir denetim izi sağlanabilmesine olanak sağlayacak şekilde hazır bulundurulur.
b) Yönetim, uygun düzeyde, yürütülen kontrollerin sonuçları ile ilgili düzenli olarak bilgilendirilir. Böylece bir talep sonuçlandırılmadan önce kontrollerin yeterli olup olmadığı her zaman göz önünde bulundurulmuş olur.
c) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, yeterli bir denetim izi sağlamak için gerekli olan tüm belgelerin muhafazasını sağlamak üzere gerekli prosedürleri oluşturur.
İç kontrol faaliyetleri yoluyla sürekli izleme
MADDE 16 − (1) İç kontrol faaliyetleri, asgari olarak aşağıdaki alanları kapsar:
a) Mevzuat, rehber ve prosedürlerin doğru şekilde uygulanmasını sağlamak için yapılan kontroller ve diğer işlevlerin yerine getirilmesinden sorumlu teknik servislerin ve yetki verilmiş birimlerin izlenmesi.
b) Kontrol sistemlerini genel anlamda iyileştirmek için sistem değişikliklerinin başlatılması.
c) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimlerine sunulan taleplerin ve isteklerin yanı sıra usulsüzlük şüphesine dair diğer bilgilerin incelenmesi.
(2) Sürekli izleme; normal, yinelenen faaliyetler dâhilinde oluşturulur. Tüm seviyelerde günlük operasyonlar ve kontrol faaliyetleri, yeterince ayrıntılı bir denetim izinin temini açısından sürekli bir temelde izlenir.
İç denetim birimi aracılığıyla gerçekleştirilen ayrı değerlendirmeler
MADDE 17 − (1) Yönetim ve kontrol sistemini oluşturan her bir farklı yapı, yetkili ve birim aşağıda belirtilen prosedürleri benimser:
a) İç denetim birimi diğer birimlerden bağımsızdır ve doğrudan üst yönetime rapor verir.
b) İç denetim birimi; yönetim ve kontrol sistemlerinin ilgili yapıları, yetkilileri ve birimleri tarafından benimsenen prosedürler ile bunlarda yapılan değişikliklerin, Anlaşmalara uyumun temini açısından yeterli olduğunu, bunların alt-düzeylerindeki sistemlerinin etkili işlediğini ve hesapların doğru, tam ve zamanında tutulmasını sağlamaya yeterli olup olmadığını doğrular. Bu doğrulamalar, beş yılı aşmayacak ve denetim planının tüm önemli alanlarını kapsayacak şekilde seçilecek tedbir, alt-tedbir ve işlem örnekleriyle sınırlandırılabilir ve tahakkuktan sorumlu birimler ile yetki devri yapılan birimleri de kapsar. Ayrıca bu doğrulamalar, uygulama sonrası işlem kontrolünü içerebilir ancak daha çok sistemin ve organizasyonun tasarımının etkililiği ve verimliliği üzerinde yoğunlaşır.
c) İç denetim biriminin çalışması uluslararası kabul görmüş denetleme ilkelerine uygun şekilde ifa edilir, çalışma belgelerine kaydedilir ve en üst yönetimi muhatap alan raporlar ve tavsiyelerle sonuçlanır.
ç) Denetim planları ve raporları Denetim Otoritesinin, Yetkili Akreditasyon Görevlisi ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin usulünce yetkilendirilmiş görevli veya temsilcileri ile mali denetimi yürüten ve iç denetim görevinin etkililiğini değerlendiren AB’nin usulünce yetkilendirilmiş birim veya temsilcilerinin kullanımına sunulur.
İletişim ve tanıtım
MADDE 18 − (1) İletişim ve tanıtım ile ilgili hususlar şunlardır:
a) Yönetim ve kontrol sistemlerinin yapıları, yetkilileri ve birimleri, başta yardım oranları ve yardımın verilmesine ilişkin hüküm ve koşullardaki değişiklikler olmak üzere, AB tüzüklerindeki her değişikliğin kaydedilmesini ve talimatlar, veri tabanları ve kontrol listelerinin zamanında güncellenmesini sağlamaya yönelik gerekli prosedürleri kabul eder.
b) Akreditasyon ve yetki devrinin alınmasından sonra, yönetim ve kontrol sistemlerinin ödeme ve uygulama düzenlemelerine ilişkin bütün değişiklik önerileri, uygulanmadan önce, incelenmesi ve onaylanması için bir nüshası da Denetim Otoritesi’ne olmak üzere, Avrupa Komisyonuna ve yetkili ulusal otoriteye veya otoritelere sunulur.
c) Yönetim Otoritesi tanıtımla ilgili yükümlülüklere uyumu izleyip garanti ederken, Kurum da, destek için yeterli tanıtım yapılmasını sağlar. Bu tanıtım, AB’nin ortak finansmanına atıfta bulunur ve olabildiğince geniş çapta olası proje yöneticisi ve yürütücüleri arasından seçim yapılmasını sağlayabilmek için tüm potansiyel proje yöneticisi ve yürütücülerine yönelik olarak yapılır. Doldurulması gereken standart başvuru formları açık ve net bir şekilde hazırlanacak rehberlerle takviye edilir ve uygunluk kriterleri Program başlamadan önce düzenlenir. Program ile ilgili olarak, başvuru formları da dahil olmak üzere yapılan bilgilendirme için potansiyel nihai faydalanıcılardan veya nihai faydalanıcılardan hiçbir ücret alınmaz. Bu hüküm, ekonominin geri kalanında genel olarak getirilen ücretlerin uygulanmasına halel getirmez.
Bilgi sisteminin güvenliği
MADDE 19 – (1) Tüm verilerin gizlilik, bütünlük ve ulaşılabilirliğini sağlamak üzere, bilgi ve iletişim teknolojisi konusunda onaylanmış bir strateji temeline dayanan geniş kapsamlı bir bilgi teknolojileri güvenlik politikası geliştirilir:
a) Bilgi sistemleri güvenliği, ISO 17799 sayılı Uluslararası Standardizasyon Örgütü ISO/7799 sayılı İngiliz Standardı: Bilgi Güvenliği Yönetimi BS ISO/IEC 17799 kriterlerinin söz konusu yılda uygulanan sürümüne ve Avrupa Komisyonu tarafından bu standartların uygulamasına yönelik olarak çıkarılan rehberlere dayanır.
b) Güvenlik önlemleri, yönetim ve kontrol sistemlerinin her bir yapısına, yetkilisine veya biriminin idari yapısına, personeline ve teknolojik yapısına uyarlanır. Finansal ve teknolojik çaba maruz kalınan riskler ile orantılı olur.
Raporlama
MADDE 20 − (1) Raporlamaya ilişkin hususlar şunlardır:
a) Program uygulaması çerçevesinde uygun veri ve raporların hızlı bir şekilde hazırlanması için uygun bir yönetim bilgi sistemi kurulur.
b) Her düzeydeki personelin hesap verebilirliğini yerine getirmesi için yeterli düzenli bilgiyi almasını sağlayan, iç kontrolün etkinliği ve etkililiği hakkında uygun düzeyde düzenli rapor hazırlama prosedürü hazırlanır.
c) Yönetim ve kontrol sistemlerini oluşturan yapılar ile yetkili ve birimlerin oluşturulmasından önce bunlar arasında uygun veri ve raporların değişimine ilişkin düzenlemeler konusunda anlaşma sağlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kriterlerin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar ile Akreditasyon Süreci
Kriterlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
MADDE 21 – (1) Kurum, akreditasyon kriterlerine uyum için gerekli olan uygulama prosedürlerini ve ilgili dokümanları hazırlar ve uygular.
Kurumun akreditasyon süreci
MADDE 22 – (1) Kurum, akreditasyon öncesi, yönetim, muhasebe, ödeme ve iç kontrol düzenlemeleri hususlarında Ulusal Yetkilendirme Görevlisine aşağıdaki garantileri verir:
a) Sözleşmelerin talep sahipleri ile imzalanmasından ve taahhütlerin kayda geçmesinden önce başvuruların uygunluğunun ve Anlaşmalara uyumunun kontrol edildiği,
b) Ödeme izni verilmeden önce taleplerin kabul edilebilirliğinin ve Anlaşmalara uygunluğunun kontrol edildiği,
c) Taahhütlerin ve gerçekleştirilen ödemelerin doğru ve tam olarak hesaplara geçirildiği,
ç) Anlaşmalarca öngörülen kontrollerin yapıldığı,
d) Zorunlu belgelerin belirlenen süre içinde ve Anlaşmalarda öngörülen formatta sunulduğu,
e) Anlaşmalarda belirtilen elektronik belgeler de dahil tüm belgelerin erişilebilir olduğu ve zaman içinde bütünlüğünü, geçerliliğini ve okunaklılığını kaybetmeyecek şekilde tutulduğu.
(2) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, Kurumun akreditasyonuna ilişkin ilgili mevzuatta yer alan görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İnceleme ve onaylama süreci
MADDE 23 − (1) Üçüncü bölümde sayılan akreditasyon kriterlerine uyum sağlanmasına ilişkin olarak Kurum tarafından hazırlanan akreditasyona ilişkin belgeler ile yönetim, muhasebe, ödeme ve iç kontrol düzenlemeleri öncelikle Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin inceleme ve onaylama sürecinden geçerek ulusal akreditasyona tabi olur. Sözkonusu sürece ilişkin kurumların karşılıklı görevleri ilgili mevzuata göre yerine getirilir.
Diğer hükümler
MADDE 24 − (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sektörel Anlaşma ile Çerçeve Anlaşma hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 25 − (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26 − (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanı yürütür.
