16 Ocak 2014 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28884YÖNETMELİKGıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:KULUÇKAHANE VE DAMIZLIK KANATLI İŞLETMELERİ YÖNETMELİĞİBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kanatlı hayvanlara ait kuluçkahaneler ve damızlık kanatlı işletmelerinin teknik, hijyenik ve sağlık şartları ile biyogüvenlik tedbirlerini, çevre ve halk sağlığını da dikkate alarak belirlemek, kanatlı hayvan hastalıklarının yayılmasını engellemek, Bakanlıkça belirlenen hastalıklardan ari olan kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinin faaliyetini onaylamak ve sertifikalandırmaktır.KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından kurulmuş veya kurulacak olan tavuk, hindi, ördek, kaz, devekuşu, bıldırcın, beç tavuğu ve benzeri çiftlik veya işletme ortamında yetiştiriciliği yapılan damızlık kanatlı işletmesi ve kuluçkahanelerinin sahip olması gereken teknik, hijyenik, sağlık şartları ve bu işletmelerin faaliyetlerinin onaylanması ile sağlık sertifikalarının verilmesi ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulmaması durumunda uygulanacak işlemleri kapsar.(2) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu kapsamında olan av ve yaban hayvanları bu Yönetmelik kapsamına girmez.DayanakMADDE 3 – (1) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümleri ile 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci ve 28 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,b) Damızlık kanatlı: Yumurta veya et üretiminde kullanılacak civcivlerin üretimi için geliştirilmiş sürüyü oluşturan kanatlıları,c) Damızlık kanatlı işletmesi: Ticari veya araştırma amacı ile kurulmuş, ana damızlık, damızlık ve ticari kanatlı hayvan ve kuluçkalık yumurta üreten işletmeleri,ç) Enstitü müdürlüğü: İllerin bağlı bulundukları veteriner kontrol enstitüsü müdürlükleri ile Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünü,d) Faaliyet onay belgesi: Teknik, hijyenik ve sağlık kriterleri uygun olan işletmelere il müdürlükleri tarafından verilen ve onaylı işletme olduklarını gösteren belgeyi,e) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,f) İl müdürlüğü: Bakanlık il gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüklerini,g) İlçe müdürlüğü: Bakanlık ilçe gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüklerini,ğ) Kuluçkahane: Damızlık ve ticari amaçla civciv çıkaran işletmeleri,h) Kuluçkalık yumurta: Vertikal bulaşan taşımadığından emin olunan damızlık ve ticari amaçlı kuluçkalık özelliğe sahip yumurtaları,ı) Sağlık koruma hattı: Dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla ayrılan bölgeyi veya mesafeyi,i) Sağlık sertifikası: Kontrol ve analizleri sonucunda, kuluçkahane işletmesi ve/veya damızlık kanatlı işletmelerine ait her bir kümesin Bakanlıkça çıkarılacak talimatta belirtilen hastalıklardan ari olanlarına verilen sertifikayı,j) Sorumlu veteriner hekim: Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak sağlıklı üretim faaliyetinde bulunmasından işverenle birlikte sorumlu olan veteriner hekimi,k) Tekniker: Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinde çalışacak olan veteriner sağlık teknikerlerini,l) Teknisyen: Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinde çalışacak olan veteriner sağlık teknisyenlerini,m) Teknik müdür: Bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak faaliyet göstermesinden işverenle birlikte sorumlu olan veteriner hekimi veya zooteknist ziraat mühendisini,n) Teknik personel: Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinde çalışacak olan sorumlu yönetici ve sorumlu veteriner hekim dışındaki veteriner hekimleri ve zooteknist ziraat mühendislerini,o) Uygulama Talimatı: Bakanlık tarafından bu Yönetmelik gereği yayınlanan ve kanatlı hayvanlara ait kuluçkahaneler ile damızlık kanatlı işletmelerinin teknik, hijyenik ve sağlıklı şartlarda kurulmalarını sağlamak,biyogüvenlik tedbirlerinin alınmasını temin etmek, hijyen ve sağlık şartlarına uygunluklarını düzenlemek ve işletmelerin kontrolünü yapmak, kanatlı hayvan hastalıklarının yayılmasını engellemek ve işletmelerin hangi hastalıklar yönünden ari olacağını belirlenmesi amacıyla hazırlanan mevzuatı,ifade eder.İKİNCİ BÖLÜMKuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmelerinin Bölümleri ve AsgariTeknik ve Hijyenik ŞartlarıKuluçkahanenin bölümleriMADDE 5 – (1) Kuluçkahanelerde aşağıdaki bölümler bulunması zorunludur:a) Kuluçkahane girişinde; motorlu araç veya diğer nakil araçlarının giriş ve çıkışlarında dezenfeksiyonunu sağlamak amacıyla araçların içinden geçirilebileceği büyüklükte dezenfektan havuzu veya dezenfeksiyon ünitesi ile alet ve ekipmanların dezenfeksiyonunun yapılabileceği uygun bir sistem.b) Kuluçkahanenin girişinde personelin duş yapabileceği, giysilerini değiştirebileceği giyinme dolapları ve tuvalet bulunan uygun bölüm.c) İdari kısım ve bürolar.ç) Yumurta kabul, seçim ve tasnif bölümü.d) Yumurta deposu.e) Fumigasyon odası.f) Ön gelişim makineleri odası.g) Çıkım makineleri odası.ğ) Seleksiyon, aşılama, cinsiyet ayrımı ve kutulama bölümleri.h) Ekipman ve malzeme temizleme, dezenfeksiyon bölümü.ı) Malzeme odası ve depo.i) Jeneratör.j) Devekuşu kuluçkahanesinde, civciv tasnif bölümünden sonra civciv geliştirme bölümü.(2) İşletmeler çamaşır odası, transfer odası ve sterilizatör bulundurabilir.Kuluçkahane bölümlerindeki gerekli asgari teknik ve hijyenik şartlarMADDE 6 – (1) Kuluçkahanelerin asgari teknik ve hijyenik şartları aşağıda belirtilmiştir.a) İşletmenin ve kuluçkahane binasının girişinde el ve ayakların dezenfeksiyonunu sağlayacak ekipman ile alet ve malzemelerin temizlenip dezenfekte edilebileceği uygun bir yer ve yeterli imkanlar bulundurulur.b) Kuluçkahanenin çevresi, en az bir buçuk metre yüksekliğinde duvar veya tel örgü ile çevrilir.c) Kuluçkahane binasının çevre zemini en az elli santimetre genişliğinde beton tretuar ile çevrilir, işletme ara yolları beton, asfalt, taş döşeme, stabilize veya benzer malzemeyle kaplanır.ç) Kuluçkahanelerde mevcut olan oda ve koridorlarda zemin, su geçirmez, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden yapılır.d) Kuluçkahane içindeki atık suyun tahliyesi sağlanır. Tahliye; temizlik ve dezenfeksiyona uygun, yuvarlak şekilli, yeterli derinlik ve büyüklükte, kanal kapak ve/veya ızgaraları kolay çıkabilen özellikte ve katı atıkların tutulması için bölümler arasındaki kanal bağlantılarında özel tertibatlara sahip sistem ile yapılır. Atık ve kirli suların çevre kirliliğine sebep olmayacak şekilde kanalizasyon veya bir fosseptiğe bağlanması zorunludur.e) Duvarlar; tabandan tavana kadar açık renkli, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir, sağlam, düzgün ve geçirgen olmayan bir malzeme ile kaplanır.f) Duvarların birbiri ile birleşen kısımları ve duvar-zemin bağlantısı pislik tutmayacak yapıda olur.g) Kapı ve pencere çerçeveleri dayanıklı paslanmaz materyalden yapılır. Eğer ahşap ise bütün yüzeyleri düzgün ve su geçirmez bir materyal ile kaplanır. Açılabilen dış pencerelerin tamamı sinek, haşere ve kemiricilerin içeri girmesini engelleyecek şekilde pencere teli ile kaplanır. Kapı ve pencereler yeterli büyüklükte olur.ğ) Havalandırma ve buhar tahliyesini sağlayacak uygun bir sistem olur. Hava girişlerine değişik kademe filtre konularak havanın temizlenmesi sağlanır.h) Tavan, düzgün ve kolay temizlenebilir yapıda olur.ı) İşletmenin banyo ve tuvaletinde mevcut olan lavabolarda sıvı temizlik malzemesi ve dezenfektan gibi gerekli sıhhi malzeme bulundurulur.i) Çöplerin ve atıkların konulması için su geçirmez, paslanmaz, kolay temizlenir ve dezenfekte edilebilir nitelikte taşınabilecek ekipmanlar bulundurulur.j) Oluşan atık ve artıkların hijyenik şartlara uygun bir şekilde çevre ve toplum sağlığına zarar vermeden ilgili mevzuat hükümlerine göre izole, bertaraf ve tahliyesi yapılır.k) Kuluçkahanelerde çalışan personelin kullanımına mahsus, düzgün, su geçirmez, yıkanabilir duvar ve zemine sahip yeterli büyüklükte oda veya odalar bulundurulur. Kuluçkahanede bir vardiyada çalışan beş işçi için bir lavabo, duş ve tuvalet bulunması zorunludur. Her işçi için elbiselerini koyabileceği bir dolap bulunur. Tuvaletler, doğrudan çalışma bölümlerine açılmaz.l) Kuluçka amacıyla kullanılacak yumurtalar dezenfekte edilmiş tablalara yerleştirilir. Yumurtaların konulacağı depoların, uygun ısı ve nem oranları sağlanır.m) Çalışma yerleri ile temizlik yapılan bütün bölümlerinde devamlı içilebilir nitelikte yeterli basınçta su imkanı ile yeterli sayıda musluk bulundurulur. Buralardaki lavabolarda sıvı temizlik malzemesi ve dezenfektan gibi gerekli sıhhi malzeme bulundurulur.n) Kuluçkahanelerde kullanılacak suların, insan tüketimine uygun içme-kullanma sularının taşıdığı niteliklere sahip olduğuna dair rapor alınmalıdır. Şehir şebeke suyu kullanmayan işletmelerde su, resmî bir laboratuvarda kimyasal yönden gerektiğinde daha sık yapılmak kaydı ile üç yılda bir defa ve mikrobiyolojik yönden de her altı ayda bir analiz ettirilerek “içme-kullanma suyu” nitelikleri haiz olduğuna dair rapor alınarak işletmenin faaliyette bulunduğu sürece dosyasında muhafaza edilir. Şehir şebeke suyu kullanan işletmelerde su faturası veya su ile ilgili ödemeleri gösteren belgeler işletme yetkilileri tarafından iki yıl süreyle dosyasında saklanır. Kuluçkahane işletme yetkilileri; talep edilmesi durumunda suyun kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerini gösterir raporları denetim için gelen uzmanlara gösterir.o) Kuluçkahanelerde saklanması gereken ekipman, alet ve malzemeler; malzeme odası veya depo içinde bulundurulur.ö) Sağlıklı civciv üretimi için kuluçkahanede normal çalışma yerleri ile embriyonun geliştiği ve civcivin çıktığı hassas bölümlerin ayrılması, hassas bölüme girecek personelin de gerekli hijyenik tedbirleri alıp usulüne uygun giyinmesi zorunludur.p) Kuluçkahanede oluşan atık ve artıklarının imhası insan tüketimi amacıyla kullanılmayacak hayvansal yan ürün kullanımına ilişkin mevzuat hükümlerine göre yapılır.r) Kuluçka amacı ile sadece temiz yumurtalar kullanılacaktır. Kullanılan yumurtalar tablalara yerleştirilmeden önce tercihen yirmidört saat içinde veya mümkün olan en erken zamanda sanitize edilir.s) Civciv nakillerinde dezenfekte edilmiş plastik kasalar veya hiç kullanılmamış özel kutular kullanılır.ş) Kuluçka makineleri her çıkımdan sonra dezenfekte edilir.t) Kuluçkahane işletmeleri, işletmenin girişinde o yerin hangi amaçla kullanıldığını ve kime ait olduğunu gösterir tabela bulundurmak zorundadır.u) Personelin açık renkli, kolayca temizlenebilir, başlık, çizme veya özel ayakkabı, çalışma kıyafetleri ve tek kullanımlık bone ve maske kullanması zorunludur.ü) Kuluçkahanelerde, böcek ve fareler gibi zararlıların girmesini engelleyecek gerekli önlemlerin alınması zorunludur.Damızlık kanatlı işletmelerinin bölümleriMADDE 7 – (1) Damızlık kanatlı işletmelerinde aşağıdaki bölümlerin bulunması zorunludur.a) Damızlık kanatlı işletmeleri girişinde; motorlu araç veya diğer nakil araçlarının giriş ve çıkışlarında dezenfeksiyonunu sağlamak amacıyla araçların içinden geçirilebileceği dezenfektan havuzları veya dezenfeksiyon ünitesi ile alet ve ekipmanların dezenfeksiyonunun yapılabileceği uygun bir sistem.b) Damızlık kanatlı işletmelerinin girişinde personelin duş yapabileceği, giysilerini değiştirebileceği giyinme dolapları ve tuvalet bulunan uygun bölüm.c) İdari kısım ve bürolar.ç) Kümesler.d) Yem depoları veya yem siloları.e) Yumurta toplama odası.f) Malzeme odası.g) Dezenfekte edilebilir nekropsi odası.Damızlık kanatlı işletmelerinin bölümlerindeki gerekli asgari teknik ve hijyenik şartlarMADDE 8 – (1) Damızlık kanatlı işletmelerinin asgari teknik ve hijyenik şartları aşağıda belirtilmiştir.a) İşletmeye girenlerin el ve ayaklarını dezenfekte etmelerini sağlayacak uygun ekipman ile alet ve malzemelerin temizlenip dezenfekte edilebileceği uygun bir yer ve yeterli imkanlar bulundurulur.b) İşletme çevresi, en az birbuçuk metre yüksekliğinde duvar veya tel örgü ile çevrilir.c) Kümeslerin bina çevre zemini en az elli santimetre genişliğinde beton tretuar ile çevrilir, işletme ara yolları beton, asfalt, taş döşeme, stabilize veya benzer malzemeyle kaplanır.ç) Damızlık kanatlı işletmelerinin boşaltılmasından sonra yapılacak olan temizlik esnasında oluşacak olan atık suyun tahliyesi sağlanır. Tahliye; temizlik ve dezenfeksiyona uygun, yuvarlak şekilli, yeterli derinlik ve büyüklükte, kanal kapak ve/veya ızgaraları kolay çıkabilen özellikte ve katı atıkların tutulması için bölümler arasındaki kanal bağlantılarında özel tertibatlara sahip sistem ile yapılır. Atık ve kirli suların çevre kirliliğine sebep olmayacak şekilde kanalizasyon veya bir fosseptiğe bağlanması zorunludur.d) Damızlık kanatlı işletmelerinde mevcut olan kümes, oda ve koridorlarda zemin, su geçirmez, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden usulüne uygun bir şekilde yapılır.e) Duvarlar; tabandan tavana kadar açık renkli, dezenfekte edilebilir, sağlam, düzgün ve geçirgen olmayan bir malzeme ile sıvanır veya kaplanır.f) Duvarların birbiri ile birleşen kısımları ve duvar-zemin bağlantısı pislik tutmayacak yapıda olur.g) Kapı ve pencere çerçeveleri dayanıklı paslanmaz materyalden yapılır. Eğer ahşap veya demir ise bütün yüzeyleri düzgün ve su geçirmez bir materyal ile kaplanır. Açılabilen dış pencerelerin tamamı kuş ve kemiricilerin içeri girmesini engelleyecek şekilde tel ile kaplanır. Kapı ve pencereler yeteri büyüklükte olur.ğ) Havalandırma ve buhar tahliyesini sağlayacak uygun bir sistem ve yeterli ışıklandırma sağlanır.h) Tavan düzgün ve kolay temizlenebilir yapıda olacaktır.ı) Kümeslerde devamlı içilebilir nitelikte su imkânı ile yeterli sayıda musluk bulunur. Buralardaki lavabolarda sıvı temizlik malzemesi ve dezenfektan gibi gerekli sıhhi malzeme bulundurulur.i) Damızlık kanatlı işletmelerinde kullanılacak suların, insan tüketimine uygun içme-kullanma sularının taşıdığı niteliklere sahip olduğuna dair rapor alınmalıdır. Şehir şebeke suyu kullanmayan işletmelerde su, resmî birlaboratuvarda kimyasal yönden gerektiğinde daha sık yapılmak kaydı ile üç yılda bir defa ve mikrobiyolojik yönden de her altı ayda bir analiz ettirilerek “içme-kullanma suyu” nitelikleri haiz olduğuna dair rapor alınarak işletmenin faaliyette bulunduğu sürece dosyasında muhafaza edilir. Şehir şebeke suyu kullanan işletmelerde su faturası veya su ile ilgili ödemeleri gösteren belgeler işletme yetkilileri tarafından iki yıl süreyle dosyasında saklanır. Damızlık kanatlı işletme yetkilileri; talep edilmesi durumunda suyun kimyasal ve mikrobiyolojik analizlerini gösterir raporları denetim için gelen uzmanlara gösterir.j) Çöplerin ve atıkların konulması için su geçirmez, paslanmaz, kolay temizlenir ve dezenfekte edilebilir nitelikte taşınabilecek ekipmanlar bulundurulur.k) Oluşan atık ve artıkların hijyenik şartlara uygun bir şekilde çevre ve toplum sağlığına zarar vermeden ilgili mevzuat hükümlerine göre izole, bertaraf ve tahliyesi yapılır.l) Damızlık kanatlı işletmelerinde çalışan personelin kullanımına mahsus, düzgün, su geçirmez, yıkanabilir duvar ve zemine sahip yeterli büyüklükte oda veya odalar bulundurulur. Ana damızlık (grand parent) işletmelerde bir vardiyada çalışan beş işçi için bir lavabo, duş, tuvalet ve her işçi için elbiselerini koyabileceği bir dolap; damızlık (parent stock) işletmelerde ise bir vardiyada çalışan yedi işçiye bir lavabo, duş, tuvalet ve her işçi için elbiselerini koyabileceği bir dolap bulundurulur. Tuvaletler, doğrudan çalışma bölümlerine açılmaz.m) Damızlık kanatlı işletmelerinde oluşan atık ve artıklarının imhası insan tüketimi amacıyla kullanılmayacak hayvansal yan ürün kullanımına ilişkin mevzuat hükümlerine göre yapılır.n) Damızlık kanatlı işletmelerinde saklanması gereken ekipman, alet ve malzemeler malzeme odası veya depo içinde bulundurulur.o) Yemlik ve suluklar uygun şekilde yerleştirilir ve sık sık temizlenir.ö) Yeni grup kanatlılar gelmeden önce kümesler ile alet ve ekipman temizlenir ve dezenfekte edilir.p) İçme suyu depoları ve sistemi dezenfekte edilebilir özellikte olur.r) Farklı yaş ve türdeki hayvanlar aynı kümeste bulundurulamaz.s) Kümeslere yabani kuşların girmesi engellenir.ş) İşletme içerisinde açık alanlarda gübre, çöp ve benzeri atıklar bulundurulmaz.t) Yem depoları, hijyenik koşullarda depolamaya uygun olur.u) İşletmelerde böcekler ve fareler gibi zararlılara karşı mücadele edilir.ü) Damızlık kanatlı işletmelerinde, suda yaşamaya ihtiyaç duyanlar hariç, tavuk, hindi, bıldırcın ve benzeri gibi kümes hayvanlarını barındıracak olan ve bu kanatlı hayvanlarını açıkta gezdirmek isteyen işletmelerin plan ve projelerinde gezinti alanlarını göstermeleri, üstü ve etrafının yabani kuşlarla irtibatını kesecek şekilde kuş teli, ağ veya uygun başka bir yapı malzemesi ile kapatılmaları zorunludur. Devekuşu gezinti yerlerinde sadece gezinti yeri etrafının çit veya duvar ile kapatılması yeterlidir.v) Damızlık kanatlı işletmeleri, işletmenin girişinde işletme numarasının da yer aldığı bir tabela bulundurarak o yerin hangi amaçla kullanıldığını ve kime ait olduğunu göstermek zorundadır. İşletmede yer alan kümeslerin uygun bir yerine kümes ile ilgili numara, mevcut kapasite ve sayısını gösterir bilgileri taşıyan levhalar asılır veya bu bilgiler kümes kartlarında bulundurulur.y) Personelin açık renkli, kolayca temizlenebilir, başlık, çizme veya özel ayakkabı, çalışma kıyafetleri kullanması zorunludur.Tavuk ve hindi dışındaki damızlık kanatlı ve kuluçkahane işletmeleri için özel hükümlerMADDE 9 – (1) Tavuk ve hindi dışındaki damızlık kanatlı ve kuluçkahane işletmeleri için bazı özel hükümler aşağıda belirtilmiştir.a) Tavuk ve hindi dışındaki kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinin bölümleri birbirinden tel veya duvar ile ayrılarak giriş ve çıkışları ayrı kapılardan olur.b) Gelişim ve çıkım işlemlerini tek bir makinede yapan devekuşu ve diğer kanatlı kuluçkahanelerinde gelişim, çıkım ve transfer odaları aranmaz. Gelişim ve çıkım makineleri farklı olan işletmelerde bu makinelerin bulunduğu bölümler birbirinden bağımsız olur.c) Kuluçka makinesinin özelliği fumigasyon yapmaya uygun ise ayrıca fumigasyon odası aranmaz. Bu gibi durumlarda makinenin fumigasyon yapabilme özelliğinin belgelendirilmesi gereklidir.ç) Tavuk ve hindi dışındaki damızlık kanatlı ve kuluçkahane işletmelerinde, türün özelliklerine uygun bölümlerin yapılması, biyogüvenlik, hijyen ve teknik tedbirlerin alınması sağlanır.d) Kuluçkahanelerin kapasite ve makine özellikleri dikkate alınarak iş akışına uygun şekilde kurulması sağlanır.e) Bıldırcın civciv gelişim ünitesi kuluçkahaneye bitişik veya yakın bir konumda yapılır.ÜÇÜNCÜ BÖLÜMKuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmelerinde ÇalışmaEsnasında Uyulacak HususlarPersonel, bina ve ekipmanMADDE 10 – (1) Onaylanmış kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinin personel, bina ve ekipmanyönünden aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri zorunludur.a) Personel, bina ve ekipman temizliğine azami itina gösterir.b) Kuluçkahanede veya damızlık kanatlı işletmesinde çalışacak personel açık renkli, kolayca temizlenebilir, temiz başlık, çizme veya özel ayakkabı, çalışma kıyafetleri ve koruyucu kıyafetler giyer. Çalışan personelin kıyafetleri temiz olur.c) Personel gün boyunca birçok kez, özellikle işe ara verip tekrar başladığında ellerini iyice temizler vedezenfekte eder. Bunun için gerekli malzemeler hazır bulundurulur.ç) İşletmenin kapalı alanlarında sigara içilmez.d) Haşere, kemirici ve diğer zararlılara karşı bir program dahilinde periyodik olarak mücadele yapılır. Bu amaçla kullanılan maddeler ile işletmede kullanılan temizlik ve dezenfektan benzeri maddeler bir oda veya dolapta, kilit altında muhafaza edilir.e) Çalışma bölümlerine ilgili personel haricindeki kişilerin giriş çıkışına engel olunur.f) Kullanılan tüm alet ve ekipmanın düzenli olarak temizlik ve bakımı yapılır. Bunlar çalışma günü boyunca ve iş bitiminde dikkatlice temizlenip, dezenfekte edilir, amacı dışında ve ilgili bulunduğu bölüm dışında kullanılmaz.g) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmeleri veteriner sağlık teknikeri veya veteriner sağlık teknisyeni istihdam edebilirler. İstihdam edilen bu personeller veteriner hekim gözetiminde ilaç ve aşı uygulamalarında bulunabilir ve sağlık taraması için gelen Bakanlık görevlilerine numune almada yardımcı olurlar.Teknik müdürMADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işletmelerde teknik müdür çalıştırılması zorunludur.(2) Teknik müdürün görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.a) Teknik müdür kendisine bağlı işletmelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun faaliyet göstermesinden ve çalışan personele eğitim verilmesinden işverenle birlikte sorumludur.b) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmenin sahibi, teknik müdürün görevlerini yerine getirmesinde kullanacağı her türlü araç, gereç ve imkânı sağlamak zorundadır.c) Teknik müdür ile firma arasında yapılan sözleşme her yıl yenilenir. Bu sözleşme teknik müdür tarafından ilgili il müdürlüğüne teslim edilir. Sözleşmenin noter onaylı olması durumunda sözleşmedeki süre geçerli olup süre sonuna kadar Bakanlıkça yeniden bir sözleşme istenilmez.ç) Teknik müdür işten ayrılmak istediği takdirde, bunu bir ay önceden çalıştığı kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletme idaresine ve işletmenin bulunduğu yerdeki il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorundadır. Teknik müdürün işten çıkarılması halinde aynı işlemlerin işletme idaresince yapılması ve derhal yeni bir teknik müdür istihdamı zorunludur.d) Teknik müdür çalışma saatleri içinde bağlı bulunduğu şirketler dahil olmak üzere teknik müdürlük görevinden başka bir işte çalışamaz.e) Teknik müdür, işletmelerinde elde edecekleri kuluçkalık yumurtaları ve kanatlı hayvanları hangi kişi veya kuruluşlara verdiklerini gösterir bir liste tutar. Teknik müdür, kişi ve kuruluşların adı, soyadı veya ticari unvanı, adresi ve telefon numarasının bulunduğu liste ile sorumlu veteriner hekimin bahis konusu olan kanatlı hayvanların sağlıklı olduğuna dair düzenlemiş olduğu sağlık raporlarını muhafaza etmek zorundadır.f) Kuluçkahaneye gelen yumurtaların orijini ve kaç günlük oldukları, kuluçka makinesine giren yumurtaların miktarı, ırkı ve konuluş tarihi ile çıkış makinelerine alınan yumurtaların aktarma tarihi, dölsüz yumurta ve embriyo ölümleri sayısı ve oranı gibi kayıtları tutmak ve istenildiği takdirde ilgililere göstermek ile yükümlüdür.g) Teknik müdür, kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmesinde çalışan personelin bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yer alan bilgilerini il müdürlüğüne bildirir.ğ) Teknik müdür, işletmeye ait denetim defterini hazırlayarak denetime gelen görevlilere sunmak ve işletmede görülebilecek tüm aksaklıkların giderilmesinden işletme sahibi ile birlikte sorumludur.h) Teknik müdür damızlık işletmelere kanatlılar geldikten sonra bir hafta içerisinde, ırkını, cinsiyetini, sayısını ve hangi işletmeden geldiğini yazılı olarak il müdürlüğüne bildirmek zorundadır.Sorumlu veteriner hekimMADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işletmelerde sorumlu veteriner hekim çalıştırılması zorunludur.(2) Sorumlu veteriner hekimin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.a) Sorumlu veteriner hekim; kendisine bağlı işletmelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun sağlıklı üretim yapılmasından, çalışan personelin sağlık kontrolü ve kanatlı hayvan hastalıklarının yayılmasının engellenmesi ve toplum sağlığına zarar vermesini önleyecek doğru tedbirlerin alınmasından işverenle birlikte sorumludur.b) İşletmede bulunan her kümes için ayrı ayrı olmak üzere üretim, ölüm, salgın hastalık vakalarını, nekropsi bulgularını, performans bilgilerini gösterir kayıt cetvellerini, bulaşıcı hastalıklara karşı uygulanan aşılamaları, ilaçlama programlarını ve aşılama sonrası serolojik testlere ait sonuçları gösterir sağlık kontrol kartlarını tutmak ve istenildiği takdirde ilgililere göstermek ile yükümlüdür.c) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmesinin sahibi, sorumlu veteriner hekimin görevlerini yerine getirmesinde kullanacağı her türlü araç, gereç ve imkânı sağlamak zorundadır.ç) Sorumlu veteriner hekim ile firma arasında Bölge Veteriner Hekimler Odasınca belirlenen sözleşme imzalanır ve noter tasdikli olarak her yıl yenilenerek ilgili il müdürlüğüne verilir. Sözleşmenin geçerlilik süresinin belirtilmesi durumunda bu süre bitimine kadar yeniden sözleşme istenilmez.d) Sorumlu veteriner hekim, işletmenin teknik müdürlük görevini de ifa edebilir. Bu durum işletme ile yapılan sözleşmede belirtilir.e) Sorumlu veteriner hekim işten ayrılmak istediği takdirde, bunu bir ay önceden çalıştığı kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletme idaresine ve işletmenin bulunduğu yerdeki il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorundadır. Sorumlu veteriner hekimin işten çıkarılması halinde aynı işlemlerin işletme idaresince yapılması ve derhal yeni bir sorumlu veteriner hekim istihdamı zorunludur.f) Sorumlu veteriner hekim bağlı bulundukları şirketler de dahil olmak üzere çalışma saatleri içinde sorumlu veteriner hekimlik yaptığı işletmelerdeki görevlerinden başka bir işte çalışamaz.g) Sorumlu veteriner hekim, sağlık muayenelerini kendisi yapar ve sağlık raporu düzenler.ğ) İhbarı mecburi hastalıkları zaman geçirmeden bağlı bulunduğu il veya ilçe müdürlüğüne bildirir.h) İlaç ve aşı uygulamaları sorumlu veteriner hekim tarafından yapılır veya kendi gözetimi altında veteriner sağlık teknikeri veya veteriner sağlık teknisyenine yaptırır.ı) İlçe sınırları içerisindeki sevklerde ilgili mevzuat hükümlerine göre hazırlanan belgeye ek olarak işletmeden sevk edilen kanatlı hayvanların sağlıklı olduklarını gösteren ve Bakanlıkça çıkarılacak Uygulama Talimatının ekinde yer alan sağlık raporu düzenlenir. Düzenlenen raporun bir nüshası, kanatlı hayvanları alan kişi veya kuruluşa verilir, diğer nüshası ise işletme dosyasında saklanır. İşletmeden ilçe dışına yapılacak sevklerde söz konusu Yönetmelik hükümleri uygulanır.DÖRDÜNCÜ BÖLÜMOnay İşlemleriSağlık koruma hattıMADDE 13 – (1) Dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek hastalık ve zararlılar ile diğer tehlikeleri önlemek amacıyla kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinin etrafında arazi mülkiyet sınırı baz alınarak işletmeci tarafından sağlık koruma hattı oluşturulur.(2) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmesinin yeri, özelliği ve kapasitesi, işletmenin çevre ve halk sağlığına yapacağı zararlı etkiler, kirletici unsurlar ve hayvan hastalıklarının yayılışını en aza indirecek hususlar dikkate alınarak, işletmenin karayoluna, her türlü hayvancılık işletmelerine, tüm hayvan kesim ve et işleme yerlerine, pazar yerlerine, yumurta depolarına, et depolarına, yem fabrikalarına, hayvansal orijinli yem ham maddesi üreten işletmelere, hayvansal yan ürünleri işleyen tesislere, hayvansal atıkları işleyen veya imha eden tesislere, hastalık etkenlerinin bulaşmasına sebep olabilecek benzeri tesislere, iskan sahalarına, göl, deniz ve benzeri sulak alanlara, arazinin eğimi, yükselti ve hakim rüzgar yönü de dikkate alınarak arazi mülkiyet sınırı içerisinde belirlenen asgari uygun koruma mesafesi sağlık koruma hattı olarak kabul edilir.Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerine faaliyet onay belgesi verilmesiMADDE 14 – (1) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmelerinin faaliyette bulunabilmeleri için, gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının Bakanlıktan onay almaları zorunludur. Onay alınması için kuluçkahane ve damızlık işletmesi sahibi veya temsilcisi aşağıdaki belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat eder.a) Dilekçe.b) İşletme yetkililerince bu Yönetmeliğe ekli ek-1’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulmuş beyanname.c) Açılması istenilen işletme bir şirket ise şirketin ticaret unvanı, ticaret sicil numarası ve kayıtlı olunan ticaret memurluğunun adının beyanı; şirketin kuruluş statüsünü ve son yönetimini gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi1/10/2003 tarihinden önce yayınlanmış ise Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı veya il müdürlüğünce onaylı örneği; şayet şirket değil ise esnaf ve sanatkarlar odasından alınmış üyelik belgesinin aslı veya il müdürlüğünce onaylı sureti.ç) İş akışını gösterir belge.d) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmesine ait yapı ruhsatı ve yapı kullanım izni belgesinin aslı veya il müdürlüğünce onaylı sureti.e) Teknik müdür ve sorumlu veteriner hekimin meslek odalarından almış oldukları üyelik belgesinin aslı veya il müdürlüğünce onaylı sureti.f) Teknik müdür ve sorumlu veteriner hekimin, işletme ile yapmış oldukları sözleşme,g) İşletmede çalışacak olan teknik personelin adı, soyadı, unvanı ve işverenle yapılan sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihini gösterir liste ile çalışanların portör muayene belgeleri.(2) Birinci fıkrada yer alan belgeler teslim edildikten sonra işletme, mahallinde il müdürlüğü tarafından bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde yer alan şartlar açısından denetlenir. İl müdürlüğünün talep etmesi durumunda denetimlere ilgili enstitü müdürlüğünden uzman veteriner hekimler de katılabilir.(3) İl müdürlüğü tarafından ikinci fıkrada belirtilen denetleme sonucunun uygun olması durumunda işletmelere işletme tipine göre ek-2’de yer alan faaliyet onay belgesi, faaliyette bulunduğu sürece geçerli olmak üzere bir kez verilir.(4) Faaliyet onay belgesi işletme sahibinin adına ve işletmenin bulunduğu adrese göre düzenlenir. İşletme sahibi değiştiğinde belge güncellenir.(5) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmelerine diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre çeşitli isimler altında izin verilmiş olması bu Yönetmelik hükümlerine göre izin alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı gibi Bakanlıkça faaliyet onay belgesi verilmesi de diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mevzuata göre izin veya ruhsatların alınması mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerine ilk sağlık sertifikasının verilmesiMADDE 15 – (1) Faaliyet onay belgesi bulunan işletmelere ilk kez sağlık sertifikası verilmesi amacıyla Bakanlıkça çıkarılacak Uygulama Talimatına göre numuneler alınır. Numune alınacak işletme, damızlık kanatlı işletmesi ise numuneler hayvanların yumurtlama periyodu başlamadan alınmalı ve analizi söz konusu periyod başlamadan önce tamamlanmalıdır. Numune alınacak işletme, kuluçkahane ise işletmeye yumurta gelmeden önce numuneler alınmalı ve işletmeye yumurta konmadan önce sonuçları alınmış olmalıdır.(2) Birinci fıkra kapsamında alınan numunelerde, Bakanlıkça çıkarılacak Uygulama Talimatında belirtilen hastalıkların tespit edilmemesi durumunda işletmeye il müdürlüğü tarafından işletme tipine göre ek-3’te yer alan sağlık sertifikası verilir ve faaliyette bulunan işletmede, Bakanlıkça belirlenen sıklıklarla yapılan sağlık kontrolü sonuçlarına göre de sağlık sertifikası yenilenir.BEŞİNCİ BÖLÜMHijyen, Teknik ve Sağlık KontrolüKuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinde hijyen, teknik ve sağlık kontrolüMADDE 16 – (1) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmeleri, Bakanlıkça uygulanacak her türlü mücadele ve kontrol programlarına katılmak ve etkili biyogüvenlik tedbirlerini almak zorundadır.(2) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerin hijyen, teknik ve sağlık kontrolleri Bakanlıkça başka bir test aralığı belirlenene kadar her altı ayda bir veya Bakanlık, enstitü müdürlüğü veya il müdürlüğünün gerekli görmesi halinde daha kısa aralıklarla yapılır. Sağlık kontrolü için gerekli örnekler, il ve ilçe müdürlüğünde görevli veteriner hekimler kontrolünde alınır ve laboratuvar muayeneleri, Bakanlıkça çalışma izni verilmiş resmi laboratuvarlarca yapılır. Gerektiğinde sağlık kontrolü için örnek almaya enstitü müdürlüklerinden uzman veteriner hekimler de katılabilir.(3) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmesine girerek denetim yapacak olan elemanların ve işletmede çalışan personelin üç ayda bir tam teşekküllü bir sağlık kuruluşunda veya Bakanlığa bağlı konu ile ilgili enstitü müdürlüklerinde veya Bakanlıkça çalışma izni verilmiş teşhis ve analiz laboratuvarlarında salmonella portör testinden geçmeleri ve salmonella portörü olmadığını gösteren bir belge almaları zorunludur. Grant parent işletmelere numune almak için gelen il müdürlüğü ve enstitü temsilcilerinin son bir hafta içerisinde bir kanatlı işletmesine girmemiş ve numune almamış olmaları şarttır.Kuluçkalık yumurta teminiMADDE 17 – (1) Kuluçkahanelerin, civciv üretiminde kullanacakları yumurtaları yurtiçinde, Bakanlıkça onaylanmış ve sağlık sertifikası verilmiş işletmelerden temin etmeleri zorunludur. Bu Yönetmelik doğrultusunda onay almamış işletmelerin kuluçkalık yumurta satışına izin verilmez.(2) Kuluçkalık yumurtalar ithalat yolu ile elde edilmiş ise, yumurtalara ait veteriner sağlık sertifikası denetimlerde ibraz edilmek üzere işletmede muhafaza edilir.ALTINCI BÖLÜMYükümlülüklerPersonel bildirimiMADDE 18 – (1) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmelerde çalışan teknik müdür, sorumlu veteriner hekim ve teknik personelin isimleri ve yaptığı görevler her yıl işletmelerce il müdürlüğüne bildirilmek zorundadır. Bu listede teknik personelin adı, soyadı, unvanı ve işverenle yapılan sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihleri belirtilir.Personel eğitimiMADDE 19 – (1) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmelerinde çalışan personel, yeni gelişmelere paralel olarak mesleki ve teknik bilgilerinin artırılması amacıyla, çalıştığı işletmenin faaliyet gösterdiği konularda resmi veya mesleki kuruluşlarca açılacak kurs ve hizmet içi eğitim seminerlerine işletmedeki görevlerini aksatmayacak şekilde katılır. Oluşacak tüm masraflar işletme idaresince karşılanır. Ayrıca teknik müdür tarafından ihtiyaç duyulan konularda düzenli olarak eğitimler yapılır. Yapılan ve katılım sağlanan eğitimlere ait belgeler işletmede muhafaza edilir.Laboratuvar muayeneleriMADDE 20 – (1) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmeleri, Bakanlıkça yapılan kontroller haricindeki diğer gerekli laboratuvar muayene ve analizlerini Bakanlıktan çalışma izni almış olan laboratuvarlarda yaptırmak zorundadırlar. Laboratuvar analiz sonuçları, sorumlu veteriner hekim tarafından değerlendirilerek kayıt altına alınır. Laboratuvarlarda yapılması gereken testler Bakanlıkça belirlenir.Kayıt ve istatistiklerMADDE 21 – (1) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinde tutulacak kayıt ve istatistikler;a) Kuluçkahaneye gelen yumurtaların orijini ve kaç günlük oldukları,b) Kuluçka makinesine giren yumurtaların miktarı, ırkı ve konuluş tarihi,c) Çıkım makinelerine alınan yumurtaların, aktarma tarihi, dölsüz yumurta ve embriyo ölümleri sayısı ve oranı,ç) Çıkım bölümünden sonra sağlam, sakat, kabuk altı ve ölü kanatlı civciv sayısı, kuluçka randıman grafiği,d) Satılabilir civciv sayısı,e) Damızlık kanatlı kümeslerine ait üretim, ölüm, salgın hastalık vakaları, nekropsi bulguları, performans bilgilerini gösterir kayıt cetvelleri,f) Damızlık kanatlı işletmelerinde bulaşıcı hastalıklara karşı uygulanan aşılama, ilaçlama programları,g) Damızlık kanatlı işletmelerinde aşılama sonrası serolojik testlere ait sonuçları gösterir sağlık kontrol kartları,ğ) Sorumlu veteriner hekimin bizzat kendisi tarafından çıkımdan sonra veya işletmenin kendi kümeslerinde mevcut olan damızlıkların aşılama kayıtları,h) İşletmede çıkmış olan hastalık kayıtlarının tutulması,ı) İşletmede elde edilen kanatlı hayvanların hangi kişi veya kuruluşlara verildiğini gösterir listenin tutulması,hususlarını içermelidir.(2) Birinci fıkrada belirtilen belgelerin en az üç yıl süre ile saklanması zorunludur.(3) Damızlık kanatlı işletmesi ve kuluçkahane performans kayıt cetvelleri örneği ile kuluçkahane civciv dağıtım listelerini her ay il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.Faaliyete ilişkin hususlarMADDE 22 – (1) Herhangi bir nedenle üretime ara verecek işletme, ara verme gerekçesini belirten dilekçelerine faaliyet onay belgesinin aslını da eklemek suretiyle il müdürlüğüne müracaat eder. Bu işletmeye ait faaliyet onay belgesinin aslı, söz konusu işletme yeniden üretime başlayıncaya kadar il müdürlüklerinde muhafaza edilir. İşletme sahibi işletmesini yeniden faaliyete geçirmek isterse 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen belgeler ile il müdürlüğüne başvuruda bulunur. İşletme il müdürlüğü tarafından bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde yer alan şartlar açısından denetlenir. Yapılan denetleme sonucunun uygun olması durumunda faaliyet onay belgesi işletme sahibine iade edilir. İşletmede üretime geçilmeden önce 15 inci maddede belirtilen sağlık kontrolü yapılır, sağlık kontrolü sonuçlarının uygun olması durumunda işletmeye il müdürlüğü tarafından işletme tipine göre ek-3’te yer alan sağlık sertifikası verilir.(2) Faaliyet onay belgesi almış kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerine il müdürlüğünün bilgisi olmadan herhangi bir tadilat, ilave ve kapasite artışı yapılamaz. İşletmede yapılacak olan her türlü tadilat, ilave ve kapasite artışı sonrasında işletme, bu Yönetmeliğin ikinci bölümünde yer alan şartlar açısından denetlenir. Yapılan denetleme sonucunun uygun olması durumunda faaliyet onay belgesi yenilenir. Uygun olmaması durumunda, gerekli düzenlemeler yapılana kadar işletmeden kuluçkalık yumurta ve civciv çıkışına izin verilmez. İl müdürlüğünün gerek görmesi durumunda 15 inci maddede belirtilen sağlık kontrolü yapılır, sağlık kontrolü sonuçlarının uygun olması durumunda işletmeye il müdürlüğü tarafından sağlık sertifikası da yenilenir. İşletmede kapasite artışı yapılması durumunda faaliyet onay belgesinin yenilenmesi için yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgesinin il müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekmektedir.(3) Verilen faaliyet onay belgesi, üzerinde yazılı gerçek ve tüzel kişi veya kamu kurum ve kuruluşu, adres ve iş için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi halinde faaliyet onay belgesi geçerliliğini kaybeder. Faaliyet onay belgesinde belirtilen sahip veya unvan değişikliği hallerinde, durum en geç bir ay içerisinde bir dilekçe ile il müdürlüğüne bildirilmesi gerekir. İl müdürlüğü, gerekli gördüğü bilgi ve belgeleri istemek kaydıyla faaliyet onay belgesi üzerinde gerekli düzeltmeyi yapar veya belgeyi yeniden düzenler. Faaliyet onay belgesinin kaybolması durumunda bir dilekçeyle veya okunmayacak şekilde tahrip olması halinde ise, tahrip olmuş faaliyet onay belgesinin aslı ve bir dilekçeyle il müdürlüğüne müracaat edilir. İl müdürlüğünün uygun görmesi halinde gerekli açıklama da yapılarak yeniden faaliyet onay belgesi düzenlenir.YükümlülükMADDE 23 – (1) Kuluçkahane veya damızlık kanatlı işletmesinin faaliyetinin sahibi tarafından durdurulması veya işletmenin kapatılması hallerinde işletme sahibi bu durumu yazılı olarak en geç bir ay içerisinde il müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Faaliyetine son veren kuluçkahane ve damızlık işletmelerinden faaliyet onay belgesi geri alınır.(2) İşletmeler, beyannamelerinde belirtmiş oldukları faaliyet alanından başka herhangi bir faaliyette bulunamazlar.DenetimMADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerinin yılda en az iki kez olmak kaydı ile süreye bakılmaksızın il müdürlüğü yetkililerince denetlenmesi zorunludur. İl müdürlüğünce gerek görülmesi halinde ilgili enstitü müdürlüğü de denetime katılır. Ayrıca Bakanlıkça da istenildiği zaman denetim yapılabilir. Denetim sırasında tespit edilen eksikliklerin en fazla 1 ay süre verilerek işletme sahibince giderilmesi istenir. Denetim sırasında düzenlenen tutanağın bir nüshası ilgili işletme sahibine verilir ve tutanak tebellüğ niteliğini taşır.YEDİNCİ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerYaptırımlarMADDE 25 – (1) Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmesi sahibi veya yetkililerinin bu Yönetmelik çerçevesinde işletmelerine yönelik faaliyet onay belgesi alması ve Bakanlıkça belirlenen aralıklarda ve Uygulama Talimatında belirtilen hastalıklar açısından sağlık kontrollerini yaptırması zorunludur. Faaliyet onay belgesi ve sağlık sertifikası bulunmayan işletmelerin tespiti halinde bu işletmelere 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi gereğince idari yaptırımlar uygulanır.(2) Faaliyet onay belgesi ve sağlık sertifikası bulunmayan damızlık işletmelerdeki hayvanlar yaşına bakılmaksızın en kısa süre içerisinde tüm masrafları gerçek ya da tüzel kişi tarafından karşılanmak kaydıyla kesime sevk edilir, hayvanlar kesime uygun değil ise tüm masrafları gerçek ya da tüzel kişi tarafından karşılanmak kaydıyla itlaf edilir ve insan tüketimi amacıyla kullanılmayacak hayvansal yan ürün kullanımına ilişkin mevzuat uyarınca imha edilir.(3) Faaliyet onay belgesi ve sağlık sertifikası bulunmayan kuluçkahanelerde bulunan yumurtaların sofralık yumurta olarak kullanım imkanı yoksa tüm masrafları gerçek ya da tüzel kişi tarafından karşılanmak kaydıyla insan tüketimi amacıyla kullanılmayacak hayvansal yan ürün kullanımına ilişkin mevzuat uyarınca imha edilir.(4) Denetleme sonucu işletmelerde belirlenen eksikliklerin, verilen süre sonunda giderilmemesi durumunda söz konusu işletmeler faaliyetten men edilerek faaliyet onay belgesi ve sağlık sertifikaları iptal edilir. İşletmede bulunan hayvan ve yumurtalar için bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkrasında belirtilen hükümler uygulanır.(5) Sağlık kontrolünde Bakanlıkça belirlenen hastalıktan ari olmayan işletmelerin daha önceden almış oldukları sağlık sertifikaları iptal edilir. Arilik sağlanıncaya kadar işletmeden yumurta ve civciv çıkışına izin verilmez.(6) Kuluçkahanelerde sağlık sertifikası bulunmayan damızlık işletmelerden geldiği tespit edilen yumurtalar ile veteriner sağlık sertifikası ibraz edilemeyen ithal yumurtalar tüm masrafları gerçek ya da tüzel kişi tarafından karşılanmak kaydıyla insan tüketimi amacıyla kullanılmayacak hayvansal yan ürün kullanımına ilişkin mevzuat uyarınca imha edilir.(7) Geçerli sağlık sertifikası bulunmayan işletmelerden damızlık yumurta ve civciv sevk edilmez.Diğer hükümlerMADDE 26 – (1) Faaliyet onay belgesi ve sağlık sertifikası düzenlenmesine esas olmak üzere Bakanlıkça belirlenen ücretler işletme yetkililerince ilgili döner sermaye işletmelerine yatırılır.(2) Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin uygulanmasına dair Uygulama Talimatı yayınlanır.Yürürlükten kaldırılan yönetmelikMADDE 27 – (1) 20/3/2007 tarihli ve 26468 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmeleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.Mevcut işletmelere ilişkin geçici hükümlerGEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulmuş olan kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmelerine verilen ve halen geçerliliği bulunan çalışma izinleri, faaliyet onay belgesine dönüştürülür. Bu Yönetmeliğin yayımından sonra kurulan işletmelere bu Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet onay belgesi verilir.(2) Bu Yönetmeliğin yayımından önce yapılmış fakat çalışma izni almamış olan işletmeler ile inşaatı devam eden işletmeler bu Yönetmelik hükümlerine tabidirler.YürürlükMADDE 28 – (1) Bu Yönetmeliğin 25 inci maddesinin ikinci fıkrası yayımı tarihinden 60 gün sonra, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.YürütmeMADDE 29 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür. Ekleri için tıklayınız.
ELEKTRİK TESİSLERİ PROJE YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete Tarihi: 16.12.2009 Resmi Gazete Sayısı: 27434 ELEKTRİK TESİSLERİ PROJE YÖNETMELİĞİBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam ve DayanakAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yurt düzeyinde kamu kurum ve kuruluşları ve/veya özel sektör tarafından tesis edilecek elektrik tesislerinin ulusal iletim, dağıtım şebekelerine uyumlu olarak bağlanmasını, can ve mal emniyetinin sağlanmasını amaçlayarak elektrik tesislerine ait projelerin, ilgili standart, mevzuat ve norma uygun yapılmasını/yaptırılmasını temin etmektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; yurt düzeyinde kamu veya özel sektör tarafından tesis edilecek elektrik iletim, dağıtım tesisleri ile black start ve imdat dizel generatör grupları da dahil olmak üzere her türlü elektrik üretim ve tüketim tesislerine ilişkin yeni kurulacak veya tadil edilecek tesisler ile bunlara ilişkin ön proje veya proje hazırlama esaslarını kapsar. (2) Yurt düzeyinde kamu görevi yapan kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından tesis edilecek her türlü; a) Elektrik üretim tesisleri ve yardımcı tesislerinde, b) Elektrik iletim tesisleri – şebekeleri ile yardımcı tesislerinde, c) Elektrik dağıtım tesisleri – şebekeleri ile yardımcı tesislerinde, ç) Elektrik tüketim tesisleri ve yardımcı tesislerinde, bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. (3) Ulusal dağıtım şebekelerine bağlanacak olanların sisteme uyumlu olarak bağlanması ile can ve mal emniyetinin sağlanmasına yönelik dağıtım şirketlerince istenen teknik şartları yerine getirmesi şartıyla; a) Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait işletme tesislerinde kullanılan demiryolu elektriklendirme cer hava hattına demiryolu sinyalizasyon tesislerine enerji sağlayan düzenler, b) Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğüne ait demiryolu sinyalizasyon ile istasyon ve demiryollarının özel haberleşme tesislerinin beslenmesi için kurulacak imdat dizel generatör grupları, c) Askeri tesislere ait imdat dizel generatör grupları, ç) Emniyet Genel Müdürlüğü ve teşkilatlarına ait tesislerinde bulunan imdat dizel generatör grupları, d) Milli İstihbarat Teşkilatı tesislerinde bulunan imdat dizel generatör grupları, e) Jandarma Genel Komutanlığına bağlı tesislere ait imdat dizel generatör grupları, f) Sahil Güvenlik Komutanlığı tesislerine ait imdat dizel generatör grupları, g) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna ait verici istasyonları tesislerine ait imdat dizel generatör grupları, ğ) Açık arazide veya şantiyelerde seyyar geçici olarak ulusal dağıtım şebekelerine bağlantısı olmayan imdat dizel generatör grupları, h) 4/11/1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği” kapsamında olan tesisler, bu Yönetmelik kapsamına girmeyen tesislerdir. (4) Herhangi bir tesisin bu Yönetmelik kapsamına girip girmeyeceği konusunda bir kararsızlık ortaya çıkarsa Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bu konuda vereceği karar geçerlidir. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 28 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. İKİNCİ BÖLÜMTanımlar, Kısaltmalar ve Genel HükümlerTanımlar ve kısaltmalarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan; a) Alçak gerilim dağıtım şebekesi: Gerilimi 1 kV kademesi ve altındaki dağıtım şebekeleri ile bu şebekelerin yardımcı tesislerini, b) Bağlantı gücü: Bir kullanım alanı veya kullanım yerinin elektrik projesinde belirtilen toplam kurulu gücünün, kullanım amacına bağlı olarak ve konusu ile ilgili yürürlülükteki mevzuatta tanımlanan talep faktörü ve/veya kullanma faktörü ve/veya eşzamanlık katsayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanan kVA/kW cinsinden güç miktarını, c) Bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları: Üretim şirketi, otoprodüktör, otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıya özel koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları, ç) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, d) Buhar santralı: Buhar kazanı ve/veya ısı eşanjörlerinden elde edilen buhar ile buhar türbininden elektrik üreten tesisleri, e) Dağıtım: Elektrik enerjisinin 36 kV kademesi ve altındaki hatlar üzerinden naklini, f) Dağıtım merkezleri: İndirici Merkezlerden çıkan bir veya birden fazla fider/fiderlerin dağıtım şebekesi içinde giriş ve çıkışın yapıldığı, besledikleri bara/baralardan çıkan enerjili hatları devreye almak veya çıkarmak için ayırıcı, kesici, koruma röleleri, parafodur, ölçme, ölçü aletleri, ölçü transformatörleri ve benzeri aygıtların tamamını ya da bir bölümünü içine alan çeşitli yapıdaki tesisler ile yardımcı tesislerini, g) Dağıtım sistemi: Elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini, ğ) Dağıtım şebekeleri: Elektrik enerjisini tüketicilere dağıtmak için tesis edilen ve dağıtım transformatör merkezleri, dağıtım merkezleri, hava ve/veya kablo hatlarından oluşan dağıtım tesisleri ile yardımcı tesisleri, h) Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan itibaren elektrik dağıtımı için tesis edilmiş tesis ve şebekeyi, ı) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü, i) Dizel santralı: Dizel motorunda motorin, nafta, fuel-oil benzeri sıvı veya gaz yakılarak elektrik üreten santralleri, j) EİE: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünü, k) Elektrik tesisleri: Elektrik enerjisinin üretimi, iletimi ve dağıtımı ile ilgili elektrik enerji tesislerini, l) Elektrik üretim tesisleri: Elektrik enerjisi üreten her türlü tesisi, m) Enerji iletim hattı: 36 kV kademesinin üstü gerilim seviyesinden bağlı olan üretim tesislerinin bittiği noktadan itibaren, iletim ve şalt sahalarının 36 kV kademesi dahil altında gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar veya elektrik dağıtım tesisinin bağlantı noktasındaki fiderden tekil tüketim tesislerine iletmek için kullanılan elektrik hatlarını, n) EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu, o) Eşzamanlık katsayısı: Bir grup tüketicinin en büyük ortak talep gücünün, grup tüketicilerinin her birinin talep güçlerinin toplamına oranını, ö) EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketini, p) Gaz yakıtlı santral: Doğal gaz, nafta benzeri yakıt yakılarak gaz türbini ile elektrik üreten santralleri, r) Gerekçe raporu: Genel olarak hazırlanacak projenin esaslarına ilişkin açıklamaları, bu esasların kabulü için zorunlu nedenlerle tesis hakkında teknik, genel ve ekonomik hesapları gösteren raporu, s) Güç yoğunluğu: Şebekelerde yükleme derecesi farklı hat bölümlerinde aynı zamanda çekilen yüklerin hesaplanmasında kullanılan ve çeşitli hesap yöntemleri ile bulunabilen bir katsayıyı, ş) Güneş elektrik santralı: Güneşin ısı enerjisinden yararlanılarak buhar üretmek veya fotovoltaik panel ve pil kullanımı ile elektrik üreten santralleri, t) HES: Yardımcı tesisleri ile birlikte hidroelektrik santralını, u) Hidroelektrik santral: Su enerjisinden elektrik üreten tesisler ile yardımcı tesislerini, ü) İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV kademesinin üzerindeki hatlar üzerinden naklini, v) İletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini, y) İletim tesisi: Üretim tesislerinin 36 kV kademesinin üstü gerilim seviyesinden bağlı olduğu noktalardan itibaren iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan tesisleri, z) İmdat dizel generatör grubu: Binaların, tesislerin imdat enerji ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla veya santrallerde black-start amacıyla nevisine bakılmaksızın elektrik enerjisi üreten grupları, aa) İndirici merkezler ve/veya şalt tesisleri: Elektrik ulusal iletim ve dağıtım şebekesindeki gerilimleri düşürmek, yükseltmek için kurulan güç/dağıtım transformatörleri, devreleri açma veya kapama, kumanda, ayırıcı, kesici, koruma röleleri, parafodur, ölçü aletleri, ölçü transformatörleri ve benzeri aygıtların yardımcı tesisleri ile tamamını ya da bir bölümünü içine alan tesisleri, bb) Jeotermal santral: Jeotermal kaynaklardan elde edilen ısı veya buhar ile elektrik üreten santraller ile yardımcı tesislerini, cc) Katı yakıtlı santral: Linyit, taşkömürü, asfaltit, bitümlü şist ve benzeri fosil ve katı yakıtlar yakılarak elektrik üreten tesisleri, çç) Kesin/kati proje: Ön projede belirtilen tesis gereçleri ve kabul edilmiş ilkelere uygun nitelikteki ayrıntılı açıklama, şema, plan ve resimlerle bunların düzenlenmesine dayanak olan teknik özellikler, hesap, keşif ve şartnamelerden oluşan projeyi, dd) Kojenerasyon: Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı olarak üretimini, ee) Kombine çevrim santrali: Doğal gaz, LNG, LPG, nafta gibi gaz ve/veya sıvı yakıt yakılarak gaz türbini, motor ve buhar türbini ile elektrik üreten santralleri, ff) Kullanma süresi: Bir yılda üretilen enerjinin, santralin tepe/puant gücüne bölünmesi ile bulunan süreyi, gg) Kurulu güç (tüketim tesislerinde): Bir kullanım alanın veya kullanım yerinin amacına bağlı olarak hazırlanan elektrik projesinde belirtilen kVA veya kW cinsinden güçlerin toplamını, ğğ) Kurulu güç (üretim tesislerinde): Elektrik üreten generatörü tahrik eden makinaların kW cinsinden gücün ünite sayısı ile çarpılarak elde edilen toplam gücü, hh) Mikro kojenerasyon tesisi: Elektrik enerjisine dayalı kurulu gücü 50 kW kademesi ve altında olan kojenerasyon tesisini, ıı) Nükleer santral: Nükleer enerji kullanılarak elektrik üreten santral ile yardımcı tesislerini, ii) Otoprodüktör: Esas olarak kendi elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi, jj) Otoprodüktör grubu: Esas olarak ortaklarının elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik enerjisi üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi, kk) Ön proje: Bir tesisin; hangi gerekçelerle ve nasıl yapılacağını gösteren açıklama, şema, plan ve teknik resimlerle bunların düzenlenmesine dayanak olan hesap, keşif ve şartnamelerle tesisin genel karakteristik özelliklerini içeren projeyi, ll) Proje müellifi: Mimarlık, mühendislik tasarım hizmetlerini meslek olarak seçmiş, tesisin/yapının etüt ve projelerini hazırlayan gerçek ve tüzel kişiyi, mm) RES: Yardımcı tesisleri ile birlikte rüzgar elektrik santralini, nn) Rüzgâr elektrik santrali: Rüzgâr ile elektrik üreten santraller ile yardımcı tesislerini, oo) Sıvı yakıtlı santral: Petrol türevi sıvı yakıtlar yakılarak elektrik üreten tesisleri, öö) Son durum/yapıldı projesi: Uygulama aşamasında, varsa yapılan değişikliklerin işlendiği tesis sahibi veya yüklenici tarafından hazırlanacak, tesisin kesin kabule esas olan en son gerçekleşen durumunu gösteren projeyi, pp) Şebeke: Enterkonnekte veya ulusal elektrik iletim dağıtım hatlarını, rr) Tadilat projesi: Onaylı uygulama projesi ve/veya son durum/yapıldı projesi üzerinde yapılan değişiklikleri gösterir projeyi, ss) TAEK: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu, şş) Talep faktörü/istek katsayısı: Bir şebekenin ya da tesis bölümünün çalışma süresi içinde çektiği en büyük gücün, şebekenin ya da şebeke bölümünün toplam bağlı/kurulu gücüne oranını, tt) Talep/istek gücü: Kurulu gücün talep faktörü ile çarpımından bulunan gücü, uu) TEDAŞ: Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketini, üü) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini, vv) Tekil tüketim tesisleri: İletim sistemine ya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya da bağlantı yapmaları için özel koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları ile enerji alan gerçek ve tüzel kişi/kişilere ait tesisleri, örneğin bir fabrika, benzin istasyonu, sulama pompa tesisleri gibi tesislere elektrik enerjisi sağlamak için kurulan tekil tüketim tesisleri ile yardımcı tesislerini, yy) Termik santral: Katı, sıvı ve gaz yakıtlar yakılarak ısı enerjisinden elektrik üreten tesisleri ile yardımcı tesislerini, zz) Tesis: Elektrik enerjisi üretimi veya iletimi veya dağıtımı işlevlerini yerine getirmek üzere kurulan tesis ve teçhizatı, aaa) Tip proje: Trafo köşkü, elektrik direği, fider hücreleri ve benzeri için Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kurum veya tüzel kişiler tarafından onaylanıp tip deneyleri yapılarak kullanılan projeyi, bbb) Transformatör/trafo merkezleri/postaları: Elektrik dağıtım şebekelerinde dağıtım transformatörü, dağıtım panosu, kesici/ayrıcı ve benzeri aygıtların tamamını ya da bir bölümünü içine alan tesisleri bulunan tesislerin tümüne, bu tesisler direk tipinde veya çeşitli tiplerde bina, prefabrik ve benzeri yapılar ile yardımcı tesislerini, ccc) Tüketim tesisleri: Elektrik enerjisinin tüketildiği tesisleri, ççç) Uygulama projesi: Tesisin ihaleden sonra, tesisin yapımına başlamadan önce yüklenici ya da tesis sahibi tarafından hazırlanacak olan bu proje, ön projede belirtilen tesis gerekçeleri ve kabul edilmiş ilkelere uygun nitelikteki ayrıntılı açıklama, şema, plan ve teknik resimlerle bunların düzenlenmesine dayanak olan hesap, keşif ve şartnameler ile tesisin yapılmasının esaslarını bütünü ile gösteren projeyi, ddd) Yapılabilirlik/fizibilite raporu: Çeşitli olanaklarla enerji sağlanması ya da üretilmesi durumlarda ekonomik ve teknik bakımdan yapılabilir en uygun çözümü gösterir raporu, eee) Yüksek gerilim dağıtım şebekesi: Gerilimi 1 kV kademesinin üstündeki 36 kV kademesi de dahil dağıtım şebekeleri ile yardımcı tesislerini, ifade eder. Genel hükümlerMADDE 5 – (1) Tüm projeler Türkçe olarak hazırlanır. Ancak gerektiği hallerde Türkçe tercümeleri ile birlikte yabancı dilde doküman, bilgi ilave edilir. İhtilaf durumunda Türkçe metinler geçerlidir. (2) Üretim, iletim, dağıtım, tüketim, tip proje ve benzeri elektrik tesislerine ilişkin olarak hazırlanan gerekçe raporu, ön proje, kesin/kati proje, uygulama, tadilat, son durum/yapıldı projeleri; projeyi hazırlayan elektrik, elektrik-elektronik, makine, inşaat ve diğer meslek dalındaki mühendisler tarafından tüm proje nüshalarındaki açıklama yazıları, keşif özetleri, raporlar, şemalar, resimler, planlar ve hesaplar imzalanır. (3) Elektrik tesislerine ait projeleri tanzim ve imza eden mühendisler meslek branşı esas olmak üzere; a) Kamuda görev yapan mühendislerde; çalıştıkları kuruma ait projeyi, kamuda elektrik, elektrik-elektronik, makine, inşaat ve diğer meslek branşlarında mühendis olarak çalıştıklarını belgeleyen resmi yazı proje dosyasına ilave edilerek tanzim ve imza edilir. b) Bir mühendislik ve/veya müteahhitlik firmasında ve/veya şirketinde mühendis olarak görev yapan mühendislerde; üçüncü şahsa ait projeyi, ticaret odasından alınmış, o işle iştigal ettiğini gösteren ticaret belgesini, diploma suretini, vergi levhası ile o şirkette branşında mühendis olarak çalıştığını belgeleyen şirketin başlıklı yazısı proje dosyasına ilave edilerek tanzim ve imza edilir. c) Serbest olarak çalışan mühendislerde; üçüncü şahsa ait projeyi, branşlarına ait serbest olarak çalıştıklarını gösterir meslek odalarından alınmış SMM/serbest müşavir mühendislik belgeleri proje dosyasına ilave edilerek tanzim ve imza edilir. ç) Bir şirkette görevli olarak çalışan mühendislerde; sadece diploma sureti ile o şirkette branşında mühendis olarak çalıştığını belgeleyen şirketin başlıklı yazısı proje dosyasına ilave edilerek tanzim ve imza edilir. (4) Projeyi düzenleyen ve imzalayan mühendisler hazırladıkları projeyi, 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, 21/8/2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, 7/3/2008 tarihli ve 26809 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, 3/7/2009 tarihli ve 27277 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği esaslarına uygun olarak yaparlar. (5) Projeler yerinde yapılan incelemeye göre hazırlanır. Hazırlanan projeler meslek dalına göre elektrik projeleri elektrik/elektrik-elektronik mühendisi, makine projeleri makine mühendisi, inşaat projeleri inşaat mühendisi ve/veya yüksek mühendisleri ile diğer ilgili branş mühendisleri tarafından tanzim edilir ve imzalanır. (6) Topoğrafik bilgileri ve haritaları harita mühendisi, jeoloji raporu jeoloji mühendisi, su şartlandırma ve arıtmasına yönelik seçim, hesap, raporlar kimya mühendisi, ile meslek branşlarına göre ilgili mühendisler tarafından imzalanır. (7) (Mülga:RG-1/6/2010-27598) (8) Proje dosyaları Bakanlığa, dilekçesi noter onaylı imza sirküleri ile birlikte tesis sahibi tarafından verilir. Ancak noter onaylı vekâletname ile vekil tarafından da noter onaylı imza sirküleri ile birlikte verilebilir. Dilekçe ekinde verilecek elektrik, mekanik ve inşaat proje takımları ayrı ayrı zımbalı dosyalar içerisinde klasörlere konulur. Proje dosyaları kurumlara görüşe giden projeler için beşer takım, gitmeyen projeler için üçer takım halinde elektronik ortamda kopyaları ile birlikte sunulur. (9) Proje dosyası içerisinde bulunan paftalar ölçekli olarak verilir. A4 ebadında dosyaya gelecek deliklerin kapanmaması için A2, A1, A0 ve daha büyük ebattaki kağıtlarda sağ tarafından 190 mm genişliğinde katlar yapılır, 20 mm’lik kısım dosyaya takılmak için kullanılır. A4 başlık kısmı iki bölüme ayrılır, alt bölümde şirket adı, pafta adı, çizen, kontrol, ölçek, yüklenici adı, yatırımcı, imalatçı ve diğer bilgiler yazılır üst bölüm ise kontrol ve onay için ayrılır. (10) Proje dosyası içerisinde bulunan paftalar, hesaplar ve teknik doneler ile açıklamalar Türkçe olarak verilir. Ayrıca orijinal veri sayfaları gerekli hallerde verilir. (11) Proje onay için inceleme aşamasında ortaya çıkacak hususlar doğrultusunda istenen bilgi, belge, kaynak, doküman, standart ve projeler de proje müellifi tarafından verilir. (12) Bu Yönetmelikte; proje dosyasında olması gerekenlerden bilgi edinme amacıyla talep edilenlerden bazıları istenmeyebilir. (13) Proje onayı Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılır. (14) Projeler makina, elektrik/elektrik-elektronik, inşaat mühendisleri ve gerekli hallerde diğer branş mühendisleri tarafından müştereken incelenip, inceleyenler ile projeyi onaylayacak yetkili amir tarafından kaşeleri basılıp imzalanarak onaylanır. (15) Projeyi onaylayacak yetkili amirin makina, elektrik/elektrik-elektronik veya inşaat mühendisi olması ve bu mühendislik dallarından birinde en az 8 yıl tecrübeli olması şarttır. (16) Bu Yönetmeliğin yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarihe kadar onaylanmış projeler ve bu Yönetmelik kapsamında onaylanacak projeler için projeyi inceleyen ve onaylayan mühendislerin sorumluluğu onay tarihinden itibaren 2 yıl sonra sona erer, bundan sonra sorumluluk proje müellifi ile tesis sahibine aittir. Onaylanan projeler 3 yıl geçerli olup, üç yıl içerisinde tesis edilmediği taktirde projeler onaysız sayılır. (17) EPDK tarafından lisans verilerek yapılacak üretim tesisleri için proje onayı, geçici ve kesin kabul işlerinin Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılacağı hususu verilecek lisanslarda belirtilir. (18) Tüketim tesisleri, enerji iletim ve dağıtım tesisleri için sistem kullanım ve sistem bağlantı anlaşmaları veya enerji müsaade yazısına, yazıyı veren ilgili kurum/kuruluş tarafından proje onayı, geçici ve kesin kabul işlerinin Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılacağı belirtilir. (19) Üretim tesisleri için ön proje veya proje onayı yapılmadan tesisin inşasına başlanılmaz. (20) Tüketim tesisleri için proje onayı yapılmadan tesisin inşasına başlanılmaz. Bu şartlar enerji iletim ve dağıtım tesisleri için sistem kullanım ve sistem bağlantı anlaşmaları veya enerji müsaade yazısına ilgili kurum/kuruluş tarafından işlenir. (21) Rüzgar santralı lisanslarına EPDK tarafından her bir rüzgar kulesinin dikileceği koordinat işlenir. Hidroelektrik santralleri için de maksimum su seviye kotu ile kuyruk suyu kotu lisansına işlenerek memba ve mansap sınırları belirtilir. Ayrıca batık çalışanlar metrajları ile belirtilir. (22) Üretim ve tüketim tesislerinin geçici kabulünün yapılabilmesi için proje onayının yapılması şarttır. (23) Proje onayı yapılırken üretim tesislerinde lisansta belirtilen kurulu gücün projede belirtilen kurulu güce göre %3 daha küçük olması halinde proje onay işlemleri devam eder ancak geçici kabulden önce lisans tadili yapılır. Lisans tadili yapılmadığı takdirde proje onayı geçersiz sayılır. Kabul işlemleri yapılmaz. (24) Bu Yönetmelikte belirtilen onaylanacak projeler için içerik listesine ilişkin Yönetmelikte herhangi bir değişiklik yapıldığı takdirde ayrıca Bakanlık internet sitesinde yayımlanır. (25) Güç yoğunluğu, şebekelerde yüklenme derecesi farklı hat bölümlerinde aynı zamanda çekilen yüklerin hesaplanmasında kullanılan bir katsayıdır. Bu katsayı çeşitli hesap yöntemleri ile bulunabilir. Şebekelerdeki bağlı güçler belli ise güç yoğunluğu kullanılmaz; bağlı güç, eşzamanlılık katsayısı ile çarpılarak yük hesabı yapılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMProje OnayıProje onayı müşterek hükümleriMADDE 6 – (1) Ön proje onayı, uygulama proje onayı gibi tüm proje onayı için sunulacak dosyalar 5 inci maddede belirtilen genel hükümlere göre hazırlanır. (2) Ön proje onayı, uygulama proje onayı gibi tüm proje onayı için sunulacak branşlarına göre hazırlanmış dosyaların her bir branşa ait her takımın ilk dosyalarına; a) Tesise ait bilgiler, belgeler, dokümanlar, b) Mühendislik belgeleri, c) Nevisine göre ayrılmış ayrı ayrı detaylı keşif özeti, ç) Enerji alış verişi yapılan kuruluştan temin edilen enerji müsaade yazısı veya sistem bağlantı anlaşması ile diğer kamu kurum/kuruluşlarla yapılan anlaşma, yazışmalar ve alınan izinler, d) Üretim tesisleri için EPDK tarafından verilmiş lisans, e) Tesisi her yönü ile tanıtan ayrıntılı genel ve teknik bilgileri içeren gerekçe raporu, f) Tüm dosya içeriğinin elektronik ortamda kopyası ilave edilir. (3) YG tek hat şemalarında en az enerjinin temin edildiği noktadan itibaren trafo merkezi, dağıtım merkezi, kesici ölçü kabini ve benzeri hücre açılımları, teknik özellikleri ile birlikte güçleri, metrajlar, kesitler, koruma ve kilitlemeleri gösterilir. (4) YG/AG güç dağıtım vaziyet planlarında en az güçler, kablo kesitleri ve metrajları gösterilir. (5) YG/AG kablo hesaplarında güç kaybı, gerilim düşümü, akım taşıma ve kısa devre kontrolü de yapılarak raporlanıp eklenir. (6) Üretim santral proje onay dosyalarının elektrik klasörlerine ulusal elektrik sistemine irtibatın sağlanması amacıyla; TM ve DM’lerde ilgili fiderlerin santral bağlantı fiderine dönüştürülmesi koşullarını içeren ve gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarla yapılan özel koordinasyon sözleşmesi eklenir. (7) (Ek:RG-28/5/2011-27947) RES projeleri, Genelkurmay Başkanlığından olumlu Teknik Etkileşim İzni alındıktan sonra bu Yönetmelikteki diğer şartları da yerine getirmesi halinde onaylanır. Genelkurmay Başkanlığının iznine esas teşkil edecek olan Teknik Etkileşim Analizi TÜBİTAK BİLGEM tarafından yapılır. Ön proje onayıMADDE 7 – (1) Elektrik üretim tesisinin hemen yapımının başlanabilmesi için bilhassa hidroelektrik santrallerinin yapım sürelerinin uzun olması ve yaz sezonundan gerekli istifadeyi sağlaması nedeniyle ön proje olarak gerekçe raporu ve elektrik tek hat şeması onayı yapılır. (2) Bu ön proje onay işlemi ile gerekli diğer izin ve/veya müsaadelerin alınması kaydı ile elektrik üretim tesisinin inşaat kısmına başlanabilir. (3) Ön proje onayı için sunulan dosyalarda olması gerekenler şunlardır; a) Zorunlu olması gerekenler; 1) Tesisi komple gösteren genel vaziyet planı, 2) Tesisin sisteme bağlantı noktasından itibaren elektrik tek hat şeması, 3) Plan ve projelerde kullanılan semboller ve anlamları tablosu. b) Bilgi için olması gerekenler şunlardır; 1) Diğer plan ve projeler, 2) Hesaplar. Tüketim tesisleriMADDE 8 – (1) Tüketim tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) Transformatör güçleri hesapları, 2) Her transformatör için etiket güçleri üzerinden Kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) YG/AG kablolarının hesapları, 5) Topraklama hesapları, 6) Paratoner hesapları, 7) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 8) YG transformatör köşkleri ve şalt hücreleri yapılarının prefabrik-kompakt tip olmaları durumunda TSE belgeleri ve tip test uygunluk raporları, 9) Transformatör merkezi, dağıtım merkezi, transformatör köşkleri vb. yapıların mimari, inşaat projeleri ile statik ve betonarme hesapları. b) Paftalar; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG/AG tek hat şeması, 3) YG/AG güç dağıtım vaziyet planı, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama ve paratoner tesisatları planları, 6) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilerek bina içi, açık saha veya direğe montajlı transformatörlerin genel görünüş ve kesit detaylarını gösteren montaj planları, 7) YG Metal-glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 8) Mevcut tesisler için tesis ile ilgili daha önceden onaylanmış YG ve AG tek hat şemaları fotokopileri. İletim ve dağıtım nakil hattıMADDE 9 – (1) İletim ve dağıtım nakil hattı proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Doküman ve hesaplar; 1) Direk ve travers seçim listesi cetveli, 2) Direk tipleri için onaylı tip proje ve tip test raporları, 3) Gerekli hallerde direk mukavemet hesapları, 4) Direk özel temel hesapları ve diğer hesapları, 5) Kullanılan sehim şablonu ve sehim hesapları, 6) İletkenlerin akım taşıma, gerilim düşümü ve güç kaybı hesapları. b) Paftalar; 1) Güzergah/vaziyet planı, 2) Enerji iletim ve/veya dağıtım nakil hattı profili. İletim açık şalt sahası tesisleriMADDE 10 – (1) İletim açık şalt sahası tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Doküman ve hesaplar; 1) Pilon temel hesapları, 2) Kısa devre hesabı, 3) Topraklama Hesabı, 4) Gerekli hallerde kullanılacak malzemelerin garantili karakteristikleri ve boyut resimleri, 5) Aydınlatma Hesabı. b) Paftalar; 1) Genel vaziyet planı, 2) TM/Şalt sahası genel yerleşim resmi, 3) Tek hat şeması, 4) Şalt sahası kesit resimleri, 5) Şalt teçhizatı temel, temel detay ve mesnet resimleri, 6) Çelik konstrüksiyon yerleşim ve kesit resmi, 7) Trafo temel resmi, 8) Şalt sahası temel kanal resmi, 9) Kablo kanalları ve kanal detay resimleri, 10) Topraklama planı ve topraklama detay resmi, 11) Aydınlatma ve acil aydınlatma planı, 12) Yangından korunma sistemi planı, 13) Sekonder koruma projeleri ve kumanda kontrol sistemleri. Dağıtım şebeke tesisleriMADDE 11 – (1) Dağıtım şebeke tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Doküman ve hesaplar; 1) AG hesapları, güç ihtiyacı, şebeke güç yoğunlukları, trafo güç hesabı, AG şebeke gerilim düşüm – kayıp hesabı, AG reaktif kompanzasyon hesabı, direk seçimi, AG dağıtım kutusu listesini, 2) Malzeme ve direk listeleri, 3) Aydınlatma hesabı, 4) Topraklama hesabı, 5) Teknik şartnameleri. b) Paftalar; 1) İş durumuna göre 1/25000, 1/10000, 1/5000, ölçekli YG şebeke planı, 1/2000, 1/1000 ölçekli AG tek şeması, YG/AG şebeke planı, YG prensip planı, YG tek hat şeması, primer malzeme listesi, Bina yerleştirme resmi planları, 2) Mevcut YG/AG planları, santral ve trafo binası yerleşim planları ile mevcut trafo postaları, 3) Tip planlar ve tip projeleri, 4) Varsa özel projeleri. İmdat dizel ve black start generatör gruplarıMADDE 12 – (1) İmdat dizel ve black start generatör grupları proje onayı için sunulan klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Doküman ve hesaplar; 1) Dizel generatör güç hesabı, 2) Dizel generatör – ana dağıtım panosu arası kablonun gerilim düşümü hesabı ve kablo seçiminin besleyeceği yükün gücüne göre akım taşıma hesabı. b) Paftalar; 1) Genel vaziyet planı, 2) Kilitleme bağlantılarını da gösteren AG ve/veya YG tek hat şeması, 3) Havalandırma sistemini de gösteren üç görünüş montaj ve kesit planları, 4) Mevcut tesisler için onaylı AG – YG tek hat şeması fotokopisi, 5) YG/AG güç dağıtım vaziyet planı. Hidroelektrik santraliMADDE 13 – (1) Hidroelektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) İç ihtiyaç transformatör güç hesapları, 2) Transformatör anma güçlerine göre kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) YG/AG kablo hesapları, 5) DC iç ihtiyaç gücü hesapları, 6) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 7) Topraklama tesisi hesapları, 8) Paratoner tesisi hesapları. b) Proje Paftaları; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG/AG Tek hat şeması, 3) YG/AG güç dağıtım vaziyet planı, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama tesisatı planı, 6) Paratoner tesisatı planı, 7) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilmiş yükseltici ve iç ihtiyaç transformatörlerinin genel görünüş ve kesit detay planları, 8) YG Metal-Glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 9) TM ve DM’lerdeki üretim tesisi ile ilgili fider hücrelerinin, gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarca yapılan koordinasyon anlaşmalarına uygun donatılacak onaylanmış projeleri, 10) Plan ve projelerde kullanılan elektriksel semboller ve anlamları tablosu, 11) Yangın algılama ve söndürme sistemi planları. c) Bilgi için; 1) Türbin verileri, generatör gücü-gerilimi-verimi-teknik değerleri ile ünite kapasite seçimi, 2) Kesici, ayırıcı, parafudur ve benzer teçhizatları içerir açık ve/veya kapalı şalt hesapları, 3) Koruma röleleri ve koordinasyon hesabı. (2) Hidroelektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan makina klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Belgeler; 1) A3 albüm şeklinde iki kopya uygulama projesi. b) Hesaplar; 1) Projede yer alan tüm kapak, ızgara, kapak kaldırma tertibatlarının mukavemet hesapları, 2) Cebri boru ekonomik çap ve et kalınlıkları hesapları, 3) Hidrolik – kayıp hesapları, 4) Kelebek vana, türbin gücü hesabı ve seçimleri, 5) Salyangoz ve GD2 hesapları, 6) Projede yer alan tüm vinçlerin mukavemet hesabı. c) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet planı, 2) Santral binasında su türbin-generatör grubunu önden, yandan, üstten üç görünüşlü kesitlerini gösteren montaj planları, 3) Projede yer alan kapakların, ızgaraların, kapak kaldırma tertibatlarının tüm hidromekanik teçhizatların montaj planları, 4) İmdat ve/veya black-start dizel generatör üç görünüş montaj planları. ç) Bilgi için; 1) Santrale ait teknik açıklamalar ve teknik şartnameler, 2) Model deneyi dokümanları, 3) Generatör soğutma sistemi, 4) Projede yer alan tüm vinçlerin montaj resimleri, 5) Yangın tüpü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 6) Santral drenajı, tesisat ve HVAC Klima ve havalandırma sistemleri projeleri ve P&I’arı, santral drenajı, tesisat ve HVAC hesapları, 7) Cebri boru boyu plan kotası, 8) P&I’larda yer alan sembol ve kodlamaların çözüm anahtarı, 9) Yangın hidrandı ve/veya köpüklü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 10) Ünite yatak yağlama P&I’ları, 11) Governer türbin acil kapama vanası hidrolik yağ P&I’ları, 12) Basınçlı hava ve/veya enstrüman havası P&I’ları, 13) Soğutma suyu P&I’ları, 14) Türbin ve generatör ön boyutlandırması, 15) Santral drenaj kuyuları boruları ve ilgili P&I’ları. (3) Hidroelektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan inşaat klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Belgeler; 1) A3 albüm şeklinde iki kopya uygulama projesi. b) Hesaplar; 1) Yapılara, temellere ait statik, betonarme, çelik hesapları, 2) Jeoteknik, jeolojik, sismik, depremsellik, jeofizik ve benzeri raporlar ile zemin etüt raporları, zemin iyileştirmesi çalışmaları ile ilgili hesaplar, 3) Regülatör, su alma yapısı, çökeltim havuzu, yükleme havuzu ve elemanları, çakıl ve balık geçidi, iletim yapısına ait hidrolik hesaplar, cebri boru optimizasyonu, çap ve et kalınlığı hesabı, cebri boru kayıpları hesabı, su alma ağzından santral mansabına kadar oluşan enerji kayıpları. c) Proje paftaları; 1) Baraj, regülatör, balık geçidi, iletim kanalı, yükleme havuzu, denge bacası, deşarj kanalları, serbest akışlı savak, kuyruksuyu kanalı, santral binası, dizel generatör binası, yangın mücadele binaları, montaj sahası ve benzeri yapılar ile işletme binası ve diğer yapılara ait projeleri, 2) Tüm yapılar ve ulaşım yollarını gösterir 1/5000’lik harita ile genel vaziyet planı, 3) Alt yapı projeleri, 4) Tüm yapıların mimari görünüşleri, ön-yan-üst kesitleri ve yerleşim planları ile detayları, 5) Elektromekanik teçhizat yerleşmiş olarak santral binası kesitleri, görünüşleri, 6) Kazı planları, temel ve ankraj projeleri, 7) Cebri boru genel yerleşim planı, profili ve kesitleri, 8) Cebri boru kazı planı, cebri boru sabit ve kayıcı mesnetler, 9) Şalt sahası inşaat ve Trafo binası mimari projeleri, 10) Derivasyon kademeleri. ç) Bilgi için; 1) Lojman, sosyal tesis, trafo binası, idari ve işletme binaları, güvenlik binaları, güvenlik duvarları, fens, telçit, nizamiye kapıları, tank, depo, tamir bakım onarım atölyeleri, ambarlar, yangın mücadele binaları, montaj sahası, park sahası, atık depolama sahası, soğutma suyu sistemi ile ilgili projeleri, 2) Teknik şartnameler, 3) Ulaşım yolları projeleri, 4) Yerleşim koordinatları, 5) Nehir taraması, düzenlemesi, yerleşim ve kesitleri, 6) Projenin 1/25000’lik Türkiye haritasındaki yeri, 7) Hidrolik, hidrolojik karakteristiklere ait raporlar dokümanlar, 8) Kullanım suyu ve deşarj sistemi ve benzeri sistem projeleri, 9) Santral mansabında düzenleme gerekiyorsa gerekli açıklama yapılarak ünite debilerini de içerecek şekilde Q500’e kadar anahtar eğrileri en az yedi kesitte çizimi, 10) Türbin ve generatör ön boyutlandırması, 11) Normal işletme, inşaat, inşaat sonu, feyezan, onarım ve depremli hallerinde regülatör, su alma yapısı, çökeltim havuzu, yükleme havuzu ve elemanları, iletim yapısı, sifon ve/veya cebri boru ile bunlara ait sabit ve hareketli mesnet kitleleri, santral binası, kuyruk suyu yapısı duvarları ile benzer bütün yapıların stabilite hesaplarında kayma, devrilme, yüzme, zemin gerilim hesapları, 12) Tüm yapılara ait donatı projeleri, 13) Tüm yapılara ait kazı planları. d) Barajlar için ilave olarak; 1) Maksimum kesitte oturma alanını gösterir planları, 2) Oturma payına göre şevlerin ayarlandığını gösterir planları, 3) Boy, üst ve en gövde kesitleri, görünüşleri, planları, 4) Temel kazı planı, ölçüm aletleri yerleşim planları, 5) Çökme röperleri ve rasat kuyuları kesitleri, 6) Boşluk suyu basıncı ölçüm cihazları kesitleri, 7) Kil çekirdek tabanı konsalidasyon enjeksiyonu planı ve boy kesit planları, 8) Dolu savak genel yerleşim, eşik yapısı, şut tabanı drenaj enine rögar planları ve kesitleri, görünüş planları, 9) Dolu savak eşik yapısı ayak kesitleri, dolu savak şut kanalı ana numaralandırma sistemi planları, 10) Dolu savak radyal vb kapakları alt, üst, yan kesit planları, 11) Dolu savak kapakları gömülü elemanlar planları, 12) Taşıyıcı kirişleri, kenar ayak taşıyıcı kiriş planları, 13) Dolu savak batardo kapağı genel görünüşü, gömülü elemanları, kaldırma kiriş planları, 14) Sürgülü ve/veya kelebek vana planları, 15) Enerji tüneli; emniyet kapağı, giriş ızgarası ve giriş elemanı görünüşleri kesitleri, tipik çelik ika sistemi kesitleri, giriş yapısı yerleşim planları, en, boy kesitleri görünüşleri, ana sistemi, kapak şaftı kazı ve kesit planları, 16) Enerji yapıları planı kesitleri görünüşleri, kaya destek sistem planları, 17) Dip savak vana odası genel yerleşim planı, dip savak ön, yan ve üst kesit planları, 18) Kelebek vana yerleşim planı, ön, yan ve üst kesit planları ve hesabı, 19) Emme borusu kapağı, gömülü elemanları, kapak kaldırma kiriş planları, 20) Galeriler ve drenaj sistem planları. Rüzgar elektrik santraliMADDE 14 – (1) Rüzgar elektrik santralı ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Belgeler; 1) EİE’den alınan uygunluk yazısı. b) Hesaplar; 1) İç ihtiyaç transformatör güç hesapları, 2) Transformatör anma güçlerine göre kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) Gerilim düşümü, akım taşıma ve kısa devre kontrolünü gösterir YG ve AG Kablo hesapları, 5) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 6) Topraklama ve paratoner tesisi hesapları. c) Proje Paftaları; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG ve AG tek hat şemaları, 3) YG ve AG güç dağıtım vaziyet planları, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama ve paratoner tesisatı planları, 6) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilmiş yükseltici ve iç ihtiyaç transformatörlerinin genel görünüş ve kesit detayları, 7) YG Metal-Glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 8) TM ve DM’lerdeki üretim tesisi ile ilgili fider hücrelerinin, gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarca yapılan koordinasyon anlaşmalarına uygun donatılacak onaylanmış projeleri, 9) Yangın algılama ve söndürme sistemi planları. (2) Rüzgar elektrik santralı ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan makina klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Belgeler; 1) EİE’den alınan uygunluk yazısı. b) Proje Paftaları; 1) Ölçekli genel vaziyet planı, 2) Ölçekli komple montaj ve üç görünüş resimleri, 3) Ölçekli kule montaj ve üç görünüş resimleri, 4) İmdat ve/veya black-start dizel generatör üç görünüş montaj resimleri. c) Bilgi için; 1) Mukavemet hesapları, gürültüyü önleme sistemi, 2) Rüzgar türbinindeki işçi sağlığı ve iş güvenliği sistemi, 3) Filtrelerinin kesit resimleri, 4) Yangın tüpü Yangın hidrandı ve/veya köpüklü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 5) Ünite yatak yağlama, basınçlı hava ve/veya enstrüman havası, soğutma-havalandırma sistemi, generatör soğutma, hidrolik sistemleri P&I’ları, 6) P&I’larda yer alan sembol ve kodlamaların çözüm anahtarı. (3) Rüzgar elektrik santralı ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan inşaat klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Belgeler; 1) EİE’den alınan uygunluk yazısı. b) Hesaplar; 1) Yapılara, temele, kuleye ait statik, betonarme, çelik hesapları, 2) Jeoteknik, jeolojik, sismik, depremsellik, jeofizik ve benzeri raporlar ile zemin etüt raporları, zemin iyileştirmesi çalışmaları ile ilgili hesaplar. c) Proje paftaları; 1) Santralin Türkiye’deki yerini gösterir harita paftası, 2) Tesisin 1/25.000’lik harita üzerine işlenmiş paftası, 3) Genel vaziyet ve türbinlerin yerleşim koordinatlı planları, 4) İşletme binası ve diğer yapılara ait projeler, 5) Alt yapı projeleri, 6) Yapıların mimari kesit görünüş projeleri, planları, detayları, 7) Kazı planları, temel ve ankraj projeleri, 8) Şalt sahası inşaat ve trafo binası mimari projeleri. ç) Bilgi için; 1) Teknik şartnameler, 2) Ulaşım yolları projeleri. Jeotermal elektrik santraliMADDE 15 – (1) Jeotermal elektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) İç ihtiyaç transformatör güç hesapları, 2) Transformatör anma güçlerine göre kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) YG ve AG kablo hesapları, 5) DC iç ihtiyaç gücü hesapları, 6) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 7) Topraklama ve paratoner tesisi hesapları. b) Proje paftaları; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG ve AG tek hat şemaları, 3) YG ve AG güç dağıtım vaziyet planları, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama ve paratoner tesisatı planları, 6) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilmiş yükseltici ve iç ihtiyaç transformatörlerinin genel görünüş ve kesit detayları, 7) YG Metal-Glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 8) Yangından korunma ve mücadele tesisatı planları, 9) TM ve DM’lerdeki üretim tesisi ile ilgili fider hücrelerinin, gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarca yapılan koordinasyon anlaşmalarına uygun donatılacak onaylanmış projeleri, 10) Plan ve projelerde kullanılan elektriksel semboller ve anlamları tablosu, 11) Yangın algılama ve söndürme sistemi planları. (2) Jeotermal elektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan makina klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet planı, 2) Santral binası ile birlikte, buhar ve/veya akışkanı pentan gibi olan türbin generatör ve ısı değiştirici üç görünüş montaj resimleri, 3) Soğutucu, by-pass hatları montaj ve kesit resimleri, 4) Su arıtma, yangın söndürme sistemleri genel yerleşim planları, 5) İmdat ve/veya black-start dizel generatör üç görünüş montaj resimleri. b) Bilgi için; 1) P&I’larda yer alan sembol ve kodlamaların çözüm anahtarı, 2) Yangın hidrandı ve/veya köpüklü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 3) Ünite yatak yağlama, basınçlı hava ve/veya enstrüman havası, soğutma sistemi, generatör soğutma, ısı kazanç sistemleri, su üretim tesisi, buhar-kondensat, türbin boşta çevirme sistemi, türbin hidrolik kumanda sistemi, türbin rotor kaldırma sistemi P&I’ları, 4) Filtrelerinin kesit resimleri. (3) Jeotermal elektrik santrali ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan inşaat klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) Yapılara ve temele ait statik, betonarme, çelik hesapları, 2) Jeoteknik, jeolojik, sismik, depremsellik, jeofizik ve benzeri raporlar ile zemin etüt raporları, 3) Zemin iyileştirmesi çalışmaları ile ilgili hesaplar. b) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet yerleşim planı, 2) İşletme binası ve diğer yapılara ait inşaat ve mimari projeleri, 3) Yapıların görünüş, mimari kesit görünüş projeleri, planları, detayları, 4) Alt yapı, kazı planları, temel ve ankraj projeleri, 5) Şalt sahası inşaat ve trafo binası mimari projeleri. c) Bilgi için; 1) Teknik şartnameler. Termik, dizel, sıvı, gaz yakıtlı, kombine çevrim santrallerMADDE 16 – (1) Termik santral, dizel santral, sıvı yakıtlı santral, gaz yakıtlı santral ve kombine çevrim santrallerde gaz motoru-generatör, dizel motoru-generatör, gaz türbini-generatör, atık ısı kazanı, buhar türbini-generatöründen biri veya bir kaçını bulunduran elektrik santrali ve yardımcı tesisleri için muhteviyatına göre proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) İç ihtiyaç transformatör güç hesapları, 2) Transformatör anma güçlerine göre kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) YG ve AG kablo hesapları, 5) DC iç ihtiyaç gücü hesapları, 6) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 7) Topraklama paratoner tesisi hesapları. b) Proje paftaları; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG ve AG tek hat şemaları, 3) YG ve AG güç dağıtım vaziyet planları, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama ve paratoner tesisatı planları, 6) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilmiş yükseltici ve iç ihtiyaç transformatörlerinin genel görünüş ve kesit detayları, 7) YG metal-glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 8) TM ve DM’lerdeki üretim tesisi ile ilgili fider hücrelerinin, gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarca yapılan koordinasyon anlaşmalarına uygun donatılacak onaylanmış projeleri, 9) Plan ve projelerde kullanılan elektriksel semboller ve anlamları tablosu, 10) Yangın algılama ve söndürme sistemi planları. (2) Termik santral, dizel santral, sıvı yakıtlı santral, gaz yakıtlı santral ve kombine çevrim santrallerde gaz motoru-generatör, dizel motoru-generatör, gaz türbini-generatör, atık ısı kazanı, buhar türbini-generatöründen biri veya bir kaçını bulunduran elektrik santrali ve yardımcı tesisleri için muhteviyatına göre proje onayı için sunulan makina klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet planı, 2) Muhteviyatına göre santral binasında gaz motoru, dizel motor, gaz türbini, buhar türbini ve generatörleri, atık ısı kazanı üst, ön ve yan görünüşleri ve kesitlerini gösteren montaj resimleri, 3) Su arıtma ve yangın tüpü olan kısım için yangın söndürme sistemi genel yerleşim planı, 4) İmdat ve/veya black-start dizel generatör üç görünüş montaj resimleri. b) Bilgi için; 1) P&I’larda yer alan sembol ve kodlamaların çözüm anahtarı, 2) Yangın hidrandı ve/veya köpüklü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 3) Start sistemleri, yakıt sistemi, yakıt temizleme, ünite yatak yağlama, ünite yıkama, basınçlı hava ve/veya enstrüman havası, yanma havası, kabin havalandırma, soğutma sistemi, generatörlerin soğutma, ısı kazanç sistemleri, su üretim tesisi, buhar, kondensat, kazan besleme suyu, buhar türbini boşta çevirme sistemi, buhar türbini hidrolik kumanda sistemi, buhar türbini rotor kaldırma sistemi P&I’ları, 4) Generatörlerin soğutma sistemi, 5) Hava filtrelerinin kesit resimleri, 6) Yanma sistemi, 7) Tesiste yer alan tüm vinçlerin montaj resimleri, 8) Atık gaz kanalı, bacalar ve by-pass klepesi montaj resimleri, 9) Kızdırıcı boru demetleri görülecek şekilde atık ısı kazanı yan kesit resmi, 10) Kazan kurum üfleme P&I, DSOx ve NOx ile ilgili montaj resimleri ve P&I’ları, motor meme soğutma sistemi P&I, ağır yakıt pompa odası havalandırma P&I. (3) Termik santral, dizel santral, sıvı yakıtlı santral, gaz yakıtlı santral ve kombine çevrim santrallerde gaz motoru-generatör, dizel motoru-generatör, gaz türbini-generatör, atık ısı kazanı, buhar türbini-generatöründen biri veya bir kaçını bulunduran elektrik santrali ve yardımcı tesisleri için muhteviyatına göre proje onayı için sunulan inşaat klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) Yapılara, temele ait statik, betonarme, çelik hesapları, 2) Jeoteknik, jeolojik, sismik, depremsellik, jeofizik ve benzeri raporlar ile zemin etüt raporları, zemin iyileştirmesi çalışmaları ile ilgili hesaplar. b) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet yerleşim planı, 2) İşletme binası ve diğer yapılara ait inşaat projeleri, 3) Alt yapı projeleri, kazı planları, temel ve ankraj projeleri, 4) Yapıların mimari kesit görünüş projeleri, planları, detayları, 5) Şalt sahası inşaat ve trafo binası mimari projeleri. c) Bilgi için; 1) Teknik şartnameler. Termik, katı-sıvı-gaz yakıtlı, buhar santrallerMADDE 17 – (1) Termik, katı-sıvı-gaz yakıtlı, buhar santrallerden kazanı ve buhar türbin-generatörü olan termik santral ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan elektrik klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) İç ihtiyaç transformatör güç hesapları, 2) Transformatör anma güçlerine göre kompanzasyon tesisi hesapları, 3) Kısa devre hesapları, 4) YG ve AG kablo hesapları, 5) DC iç ihtiyaç gücü hesapları, 6) Aydınlatma ve acil aydınlatma hesapları, 7) Topraklama ve paratoner tesisi hesapları. b) Proje paftaları; 1) Genel yerleşim vaziyet planı, 2) YG ve AG tek hat şemaları, 3) YG ve AG güç dağıtım vaziyet planları, 4) Aydınlatma ve acil aydınlatma tesisatları planları, 5) Topraklama ve paratoner tesisatı planları, 6) Kablo bağlantıları ile birlikte üst, ön ve yan görünüşleri isimlendirilip ölçülendirilmiş yükseltici ve iç ihtiyaç transformatörlerinin genel görünüş ve kesit detayları, 7) YG metal-glad hücrelerin genel görünüş ve kesit detayları, 8) TM ve DM’lerdeki üretim tesisi ile ilgili fider hücrelerinin, gerilim seviyelerine göre ilgili kuruluşlarca yapılan koordinasyon anlaşmalarına uygun donatılacak onaylanmış projeleri, 9) Plan ve projelerde kullanılan elektriksel semboller ve anlamları tablosu, 10) Yangın algılama ve söndürme sistemi planları. (2) Termik, katı-sıvı-gaz yakıtlı, buhar santrallerden kazanı ve buhar türbin-generatörü olan termik santral ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan makina klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet planı, 2) Makina yerleşim planları, 3) Kazan ve buhar türbini üç görünüş montaj resimleri, 4) Santral binası ile birlikte alınmış buhar türbini yan kesit görünüşü, 5) Kızdırıcı boru demetleri görünecek şekilde kazan yan kesit görünüşü, 6) Soğutucu-radyatör montaj ve kesit resmi, 7) Yangın tüpü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 8) Su arıtma tesisi genel yerleşim planı, 9) Kömür-kül-kireç konveyör bant sistemi montaj planları, 10) İmdat ve/veya black-start dizel generatör üç görünüş montaj resimleri, b) Bilgi için; 1) P&I’larda yer alan sembol ve kodlamaların çözüm anahtarı, 2) Yangın hidrandı ve/veya köpüklü olan kısım için yangın söndürme sistemi, 3) Start sistemleri, gaz-sıvı-katı yakıt sistemi, yakıt temizleme, ünite yatak yağlama, kül-cüruf atma, basınçlı hava ve/veya enstrüman havası, yanma ve primer-sekonder yakma havası, soğutma sistemi, ısı kazanç sistemleri, su üretim tesisi, buhar-kondensat, kazan besleme suyu, buhar türbini boşta çevirme sistemi, buhar türbini hidrolik kumanda sistemi, buhar türbini rotor kaldırma sistemi, kazan kurum üfleme P&I’ları, DSOx ve NOx ile ilgili montaj resimleri ve P&I’ları, ağır yakıt pompa odası havalandırma P&I’ları, 4) Generatörlerin soğutma sistemi, 5) Hava filtrelerinin kesit resimleri, 6) Yanma sistemi, 7) Tesiste yer alan tüm vinçlerin montaj resimleri, 8) Atık gaz kanalı, bacalar ve by-pass klepesi montaj resimleri. (3) Termik, katı-sıvı-gaz yakıtlı, buhar santrallerden kazanı ve buhar türbin-generatörü olan termik santral ve yardımcı tesisleri proje onayı için sunulan inşaat klasörlerinde olması gerekenler şunlardır; a) Hesaplar; 1) Yapılara, temele, ait statik, betonarme, çelik hesapları, 2) Jeoteknik, jeolojik, sismik, depremsellik, jeofizik ve benzeri raporlar ile zemin etüt raporları, zemin iyileştirmesi çalışmaları ile ilgili hesaplar. b) Proje paftaları; 1) Genel vaziyet yerleşim planı, 2) İşletme binası ve diğer yapılara ait inşaat projeleri, 3) Alt yapı projeleri, kazı planları, temel ve ankraj projeleri, 4) Yapıların mimari kesit görünüş projeleri, planları, detayları, 5) Şalt sahası inşaat ve trafo binası mimari planları. c) Bilgi için; 1) Teknik şartnameler. Nükleer santralMADDE 18 – (1) Bu tesislerin projelerinin onayına ilişkin işlemler TAEK tarafından yapılır. Ancak bu tesislerin şalt ve ulusal şebekeye bağlantısı ile ilgili elektrik projeleri için bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri geçerlidir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üreten tesislerMADDE 19 – (1) Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üreten tesislere ilişkin olarak; a) Yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla; yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı kurulu gücü azami 500 kW üretim tesisi ile mikro kojenerasyon tesisi kuran gerçek ve tüzel kişilere ait tesislerde; 1) Mikro kojenerasyon tesisleri hariç hidroelektrik tesisler için DSİ’den, diğer yenilenebilir enerji kaynakları için de EİE’den gerekli görüş alınarak proje onayı ve kabul işlemleri Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılır. Bu tip tesislerden EPDK’dan alınması gereken lisans ve HES’ler için DSİ’den alınması gereken su kullanım anlaşması aranmadan bu Yönetmelik kapsamında proje onaylatılır. 2) Şebekede enerji varken çalışan ancak şebekede enerji yokken çalışmayan tesislerde otoprodüktör/santral bağlantı fider kriterleri aranmaz. 3) Dağıtım şirketi ile gerekli anlaşmaları da yaparak AG’den şebekeye senkron olabilirler. b) Aynı tüzel ve/veya üçüncü şahıslara ait toplam kurulu gücü 500 kW üstü tesisler bu Yönetmelik hükümlerine tabidirler. Ulusal şebekeden bağımsız, izole olarak enerji üreten tesislerMADDE 20 – (1) Ulusal-enterkonnekte şebekeden bağımsız olarak çalışan elektrik üretim tesisleri için lisans şartı aranmaz. Ancak bu Yönetmelik kapsamında proje onaylatmaları mecburi olup, proje onayı ve geçici-kesin kabul işlemleri Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerProje onayı bulunmayan tesislerMADDE 21 – (1) Proje onayı yapılmayan tesisin geçici kabulü yapılamaz. (2) Proje onayı yapılmayan tesislere hiçbir suretle enerji verilemez. (3) Proje onayı yapılmadan kurulan tesislerin işletilmesi yasaktır. Bu gibi tesisler tespit edilmeleri durumunda Bakanlıkça görevlendirilecek veya yetkilendirilecek kimseler tarafından mühürlenerek inşaatları, montajları, çalıştırılmaları önlenir. Bakanlık gerekli görürse bu tesislerin sistemden beslenmesini önleyici tedbirler de alır veya aldırır. Yürürlükten kaldırılan yönetmelikMADDE 22 – (1) 9/12/1978 tarihli ve 16484 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Enerji Tesisleri Proje Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Dizel-generatör grupları proje onayı ve kabul işlemleriGEÇİCİ MADDE 1 – (1) Dizel-generatör grupları proje onay ve kabul işlemleri Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya tüzel kişilikler tarafından yapılır. Ayrıca proje onay ve kabul işlemlerinde Bakanlıkça verilen ön izin aranmaz. (2) Kurulu gücü 10 kVA’nın altında olan imdat dizel-generatör gruplarından proje onayı ve geçici kabul şartı aranmaz. Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden önce yapılan proje başvurularıGEÇİCİ MADDE 2 – (Ek:RG-20/2/2010-27499) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Bakanlığa projeleri onaylanmak üzere dilekçe ile müracaatta bulunan elektrik üretim tesislerine ait projeler için 9/12/1978 tarihli ve 16484 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mülga Elektrik Enerji Tesisleri Proje Yönetmeliği hükümleri uygulanır. YürürlükMADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.
| Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 16/12/2009 | 27434 | |
| Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 1. | 20/2/2010 | 27499 |
| 2. | 1/6/2010 | 27598 |
| 3. | 28/5/2011 | 27947 |
YÜZEYSEL SULAR VE YERALTI SULARININ İZLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK
11 Şubat 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28910
YÖNETMELİK
Orman ve Su İşleri Bakanlığından:
YÜZEYSEL SULAR VE YERALTI SULARININ İZLENMESİNE
DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Esaslar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, ülke genelindeki bütün yüzeysel sular ve yeraltı sularının miktar, kalite ve hidromorfolojik unsurlar bakımından mevcut durumunun ortaya konulması, suların ekosistem bütünlüğünü esas alan bir yaklaşımla izlenmesi, izlemede standardizasyonun ve izleme yapan kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanmasına yönelik usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, jeotermal kaynaklar ve deniz suları hariç, kullanım maksadına bakılmaksızın su kaynaklarının denize döküldüğü noktalardaki kıyı suları dahil, diğer kıyı suları hariç kıta içi yüzeysel, yeraltı, geçiş ve doğal mineralli suların izlenmesine ilişkin hususları kapsar.
(2) Bu Yönetmelikte bulunmayan ancak kurumların kendi görev ve yetkileri kapsamında yapmaları gereken gözlem ve ölçümler, bu Yönetmeliğe tabi değildir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (u) bendi ve 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen,
a) Akım gözlem istasyonu (AGİ): Akarsu en kesitindeki su seviye değişimi gözlemlerinin ve debi ölçümlerinin yapılmasını mümkün kılan, hidrometrik aletlerle donatılmış ve yardımcı cihazlarla desteklenmiş tesisi,
b) Akifer: Yeterli miktarda yeraltı suyu akışına ya da içerdiği yeraltı suyunun kullanılmasına izin veren gözeneklilik ve geçirgenliğe sahip litolojik birimleri,
c) Araştırmacı izleme: Çevresel hedeflere ulaşamama sebebinin ve kazara, kasten, doğal afet veya diğer sebeplerle oluşan kirliliğin boyutunun ve etkisinin belirlenmesi maksadıyla yapılan izlemeyi,
ç) Arka plan seviyesi: Bir maddenin, insan faaliyetleri sebebiyle bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuş su kütlesindeki konsantrasyonu veya gösterge değerini,
d) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nı,
e) Belirli kirletici: Su kütlesine, kalitesini olumsuz yönde etkileyebilecek miktarda deşarj edilen ve yüzeysel su kütlesinin iyi ekolojik duruma ulaşması için çevresel kalite standardı belirlenmiş olan madde veya madde gruplarını,
f) Biyolojik izleme: Su kütlesinin genel durumunun belirlenmesi maksadıyla suda yaşayan canlıların periyodik olarak örneklemesini ve analizini,
g) Büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi: İnsan faaliyetlerinin yol açtığı fiziksel değişikliklerin bir sonucu olarak özellik bakımından önemli ölçüde değişmiş yüzeysel su kütlesini,
ğ) Çevresel akış: Su kullanımının ve düzenlenen akımların olduğu nehir, sulak alan veya kıyı bölgelerdeki ekosistemin korunması ve ekosistemin insan ve diğer canlılara sunduğu hizmetlerin sürekliliği için gerekli asgari su debisini,
h) Çevresel hedef: Bir su kütlesindeki sucul canlıların en yüksek mertebede korunması için kimyasal, fiziko-kimyasal, ekolojik, hidromorfolojik ve miktar açısından su kütlesinin ulaşabileceği en iyi su durumunu,
ı) Çevresel kalite standardı: Belli bir kirleticinin ya da kirletici gruplarının suda, dip çökeltisinde veya biyotada insan sağlığı ve çevreyi korumak için aşmaması gereken konsantrasyonlarını,
i) Çok iyi su durumu: Referans şarta eşdeğer veya çok az değişikliğe uğramış su durumunu,
j) Debi: Bir akarsu kesitinden birim zamanda geçen suyun hacmini,
k) Doğal mineralli su: Yerkabuğunun farklı derinliklerinde, uygun jeolojik şartlarda tabii olarak meydana gelen bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne çıkan veya çıkartılan, mineral muhtevası ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, toplam mineral muhtevası 1000 mg/L ve daha yüksek olan; tedavi, şifa amaçlarıyla da kullanılan içmece suyu, şifalı su ve benzeri adlarla anılan soğuk ve sıcak doğal suları,
l) Doğal su kütlesi: Değişikliğe uğramamış ya da tabii durumundan çok az değişikliğe uğramış su kütlesini,
m) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
n) Ekolojik durum: Yüzeysel sular ile ilişkilendirilen su ekosistemlerinin yapı ve işleyişini,
o) Ekosistem: Belli bir alanda bulunan canlılar ile bu canlıların etkileşim içerisinde bulunduğu fiziksel çevreyi,
ö) En kesit: Akarsu yatağında akış yönüne dik olan kesiti,
p) Geçiş suları: Nehir ağızları civarındaki, kıyı sularına yakın olmaları ancak aynı zamanda tatlı su akıntılarından önemli ölçüde etkilenmeleri neticesinde kısmen tuzlu olma özelliğine sahip yüzeysel su kütlelerini,
r) Gerçek zamanlı izleme: Havzalarda belirlenmiş örnekleme noktalarında, otomatik cihazlar vasıtasıyla sürekli ölçülen parametrelerin değerlerini ve zamanla değişimini uzaktan izlemeyi mümkün kılan ölçüm sistemini,
s) Genel amaçlı izleme: Su kütleleri üzerinde tabii şartlardan ve insan faaliyetlerinden kaynaklanan uzun vadeli değişikliklerin değerlendirilmesi maksadıyla yapılan izlemeyi,
ş) Hassas alan: Tabiatın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasında önemli fonksiyonlara haiz, sahip olduğu değerlerin tabii hali ile muhafaza edilmesi vazgeçilmez önem taşıyan ve tehlikeye maruz kalması muhtemel, ekosistem bütünlüğüne sahip veya ekosistemler arası doğal bağlantı sağlayan sulak alan, dağ, deniz ve kıyı ekosistemi, peyzaj koruma alanı, mikro klimatik alanlar, ekosistemler ve mağaraları,
t) Hassas su alanı: Ötrofik olduğu belirlenen veya gerekli tedbirler alınmazsa yakın gelecekte ötrofik hale gelebilecek su kaynakları, kıyı ve geçiş suları ile tedbir alınmaması halinde yüksek nitrat konsantrasyonları ihtiva edebilecek içme suyu temini amaçlı sular ve diğer sebeplerle daha ileri arıtma gerektiren suları,
u) Havza: Nehir havzalarında suyun su ayrım çizgisinden denize aktığı noktaya, kapalı havzalarda ise suyun toplandığı nihai noktaya, göre suyun toplanma alanını,
ü) Hidrolojik izleme: Suyun seviyesinin, hızının, debisinin, buharlaşma, terleme ve sızma miktarlarının, su sarfiyatının, su sıcaklığının ve benzeri hidrolojik parametrelerin belirli aralıklarla sistematik bir şekilde ölçülmesini,
v) Hidromorfolojik izleme: Su kütlelerine yapılan müdahalelerin ekolojik durum üzerine yaptığı etkilerinin belirlenmesi maksadıyla; suyun miktarında ve akışında, su yatağında, kıyı şeridinde, su taban yapısında ve su içi ile kıyı habitatlarında meydana gelen değişimleri izlemek için yapılan ölçümleri,
y) İyi ekolojik durum: Bir su kütlesinde izlenen biyolojik ve destekleyici kalite unsurlarının, referans şartlara sahip olma veya tabii durumdan az oranda sapma göstermesi durumunu,
z) İyi ekolojik potansiyel (İEP): Büyük ölçüde değiştirilmiş veya yapay su kütlesi için ulaşılabilecek iyi su kalitesi ile mevcut su kalitesi arasındaki farkı,
aa) İyi kimyasal durum: Öncelikli maddeler ve diğer tehlikeli maddeler bakımından iyi kalite sınıfında olması halini,
bb) İyi su durumu: Yüzeysel sular için yüzeysel su kaynağının hem ekolojik durumunun hem de kimyasal durumunun iyi kalite sınıfında olması halini, yeraltı suları için ise yeraltı suyu kütlesinin miktar ve kimyasal açıdan değerlendirilmesi sonucunda miktar açısından yeterli ve kimyasal açıdan iyi olduğu durumu,
cc) İzleme programı: İzleme noktaları, izlenecek parametreler, izleme tipi (operasyonel, genel amaçlı, araştırmacı), izleme yapan kurumlar ve izleme sıklıkların yer aldığı programı,
çç) Kar yoğunluğu: Belli bir hacimdeki karın erimesi sonucu meydana gelen su hacminin kar hacmine oranını,
dd) Karışım bölgesi: Yüzeysel alıcı su ortamına yapılan deşarjlarda, deşarj noktasından başlayarak 30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliğinin Ek-8’inde tanımlanan bölgeyi,
ee) Kıyı suları: Kıyı çizgisinden itibaren deniz tarafına doğru bir deniz mili mesafeye kadar uzanan suları,
ff) Koruma bölgesi: Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği EK-3’de verilen ve korumaya ihtiyaç duyulan su kaynakları ile suya bağlı özel tür ve habitat alanlarını,
gg) Nehir havzası: Kaynaklar, dereler, nehirler ve göller aracılığıyla toplanarak gelen yüzeysel su akışlarının bir göle veya nehir ağzı, haliç ya da delta aracılığıyla kıyı suyu sınırından denize aktığı noktaya göre suyun toplanma alanını,
ğğ) Maksimum ekolojik potansiyel (MEP): Ekolojik açıdan referans noktadaki değer ile izlenen türün yüzdesinin çarpımı yoluyla bulunan değeri,
hh) Miktar durumu: Doğrudan veya dolaylı çekimler sebebiyle etkilenen bir yeraltı suyu kütlesinin miktar açısından etkilenme derecesini,
ıı) Operasyonel izleme: Kirleticiler açısından risk altında bulunan su kütlelerinde, kirletici girişinin olduğu yerlerde yapılan izlemeyi,
ii) Öncelikli maddeler: Bu Yönetmeliğin Ek-1’inde tanımlanan maddeleri,
jj) Ötrofikasyon: Suların besi maddelerince özellikle azot ve/veya fosfor bileşiklerince; alg ve daha yüksek yapılı bitkilerin üremesini hızlandıracak, böylece sudaki canlıların dengesini bozacak ve su kalitesinde istenmeyen bozulmalara yol açacak şekilde zenginleşmesini,
kk) Referans noktası: Yüzeysel sularda, baskıların olmadığı veya etkilerinin ekosistemin işleyişini etkilemediği, bozulmanın olmadığı ve doğala yakın özellikteki noktaları,
ll) Referans şart: Her bir su kütlesi tipolojisi için tahrip edilmemiş durumu ve ekolojik kalite oranı ölçeğinde çok iyi veya tabii durumdan çok az sapma gösteren su durumunu,
mm) Su ayrım çizgisi: Bir havzayı diğer havzalardan ayıran hidrolojik sınırı,
nn) Su Bilgi Sistemi: Su ile ilgili faaliyet gösteren ve CBS’yi bir araç olarak kullanan bir çok kurumdan suya ait tablosal ve konumsal (mekânsal – x, y, z) verilerin, WMS (Web Mapping Service) ile WFS (Web Feature Service) teknolojileri kullanılarak ulaşılması, her türlü sorgulama ve analiz yapması, güncellemesi, verinin mükerrer üretilmesini engellemesi, metaveri barındıran, paylaşıma açık, yetki verilen kurum/kişi/üniversite faydalanabilir, değiştirme ve sadece erişim yetkilendirmesi yapılabilir bir sistemi,
oo) SYGM: Su Yönetimi Genel Müdürlüğünü,
öö) Taşkın: Bir akarsuyun, çeşitli sebeplerle yatağından taşarak çevresindeki arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermek suretiyle etki bölgesinde normal sosyoekonomik hayatı kesintiye uğratacak ölçüde bir akış büyüklüğü oluşturması olayını,
pp) Tipoloji: Su kütlelerinin kendi içerisinde, 17/10/2012 tarihli ve 28444 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde verilen kriterlere göre tanımlaması ve sınıflandırılmasını,
rr) Ulusal İzleme Ağı: Ülke genelindeki tüm yüzeysel ve yeraltı suları izleme noktalarının yer aldığı ağı,
ss) Yapay su kütlesi: Daha önce doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu ortaya çıkan yüzeysel su kütlesini,
şş) Yeraltı suyu kütlesi: Akifer veya akiferler içindeki belirgin miktardaki yeraltı suyunu,
tt) Yüzeysel su kütlesi: Yeraltı suları haricindeki bütün iç sular, geçiş suları ve kıyı sularını,
ifade eder.
Esaslar
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Yüzeysel sular ve yeraltı sularının mevcut miktar ve kalitesini, miktar ve kalitedeki doğal kaynaklı uzun dönemli değişimler ile insani faaliyetlerden kaynaklanan değişimleri, kazalardan kaynaklanan kirliliğin boyutlarını ve etkilerini, çevresel hedefin karşılanamaması halinde sebeplerini, referans şartları ve tedbirler programlarının etkinliğini belirlemek maksadıyla izleme yapılması,
b) Koruma bölgelerine münhasır izleme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi,
c) Havzalardaki baskı ve etkiler ile mevcut su kalitesi göz önünde bulundurularak operasyonel, genel amaçlı ve gerekli olan durumlarda araştırmacı izlemeyi de içerecek şekilde izleme programlarının oluşturularak Ulusal İzleme Ağının kurulması,
ç) Su kalitesi ve miktarı izlemesi yapan her kurum ve kuruluşun kendi görev ve yetkileri çerçevesinde bu Yönetmelik esaslarına göre izleme yapması,
d) Su kalite ve miktarının izlenmesi sonucunda elde edilen verilerin Su Bilgi Sistemine aktarılması ve ilgili resmi kurum ve kuruluşlarla bedelsiz paylaşılması,
e) Sınıraşan sular konusunda veri paylaşımının Bakanlık inisiyatifinde olması,
f) İzlemede standardizasyonun sağlanması,
g) İzleme noktalarının belirlenmesinde su kütlelerinin, tipolojilerinin, referans şartların, baskı ve etkilerin dikkate alınması,
ğ) İzleme noktalarının ve izlenecek parametrelerin belirlenmesinde mükerrerliğin önlenmesi,
esastır.
İKİNCİ BÖLÜM
Su Kütlelerinin, Tipolojilerinin, Referans Şartların, Baskı-Etkilerin ve
İzleme Noktalarının Belirlenmesi
Su kütlelerinin belirlenmesi
MADDE 6 – (1) Nehir havzası sınırları içindeki bütün akarsu, göl, kıyı ve geçiş suları; doğal su kütlesi, yapay su kütlesi ve büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi olarak belirlenir.
(2) Yüzeysel su kütleleri Bakanlık tarafından belirlenir ve haritalandırılır.
(3) Yeraltı suyu kütleleri, 7/4/2012 tarihli ve 28257 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi hükümleri çerçevesinde belirlenir.
Tipolojilerin belirlenmesi
MADDE 7 – (1) Yüzeysel su kütleleri için tipolojiler, Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan kriterler dikkate alınarak, Bakanlık tarafından belirlenir.
Referans şartların belirlenmesi
MADDE 8 – (1) Her bir yüzeysel su kütlesi tipolojisi için o tipe özgü referans şartlar, maksimum ekolojik potansiyel ve referans noktalar, su kütlelerinin kalite sınıflandırması çalışmalarında kullanılmak üzere, Bakanlıkça belirlenir. Referans noktalar harita üzerinde gösterilir.
(2) Referans şartlar doğal su kütlelerinin özellikleri esas alınarak belirlenir.
(3) Yapay ve büyük ölçüde değiştirilmiş su kütleleri için ise referans şartlar yerine maksimum ekolojik potansiyel belirlenir.
(4) Referans şartlar, referans noktaların var olduğu durumlarda izleme sonuçlarına dayalı olarak; referans noktaların var olmadığı durumlarda ise tarihi veriler, modelleme sonuçları, uzman görüşü veya bu yöntemler birlikte kullanılarak belirlenir.
Baskı ve etkilerin belirlenmesi
MADDE 9 – (1) Yüzeysel sularda insani faaliyetlerden kaynaklanan baskı ve etkilerin analizi ile risk analizi, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon sağlanarak, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine göre Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.
(2) Yeraltı sularında insani faaliyetlerden kaynaklanan baskı ve etkilerin analizi, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi hükümleri çerçevesince yapılır veya yaptırılır.
İzleme noktalarının belirlenmesinde genel esaslar
MADDE 10 – (1) Genel amaçlı ve operasyonel izleme noktaları, Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla belirlenir.
(2) Genel amaçlı ve operasyonel izleme noktaları belirlenirken;
a) Su kütlesini temsil etmesi,
b) Alıcı ortama yapılan deşarjların su kütlesinde tam karışımının sağlandığı bölgede olması,
c) Her şartta ulaşılabilir olması,
ç) Akım gözlem istasyonları ile birlikte veya yakınında olması,
gerekir.
(3) İzleme noktalarının gösterildiği 1/25.000 ölçekli haritalar Bakanlıkça, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) formatında metrik sisteme göre “UTM 6 derece” olarak, hazırlanır veya hazırlattırılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ulusal İzleme Ağı ve İzleme Programları
Ulusal izleme ağı
MADDE 11 – (1) Ulusal İzleme Ağı, bütün yüzeysel ve yeraltı sularını içerecek şekilde ve Bakanlığın koordinasyonunda, izleme faaliyeti yürüten bütün ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile oluşturulacak çalışma grupları tarafından belirlenir ve kurulur.
(2) İzleme çalışmaları yürüten ilgili kurum ve kuruluşlar, oluşturulan İzleme Ağı çerçevesinde görev ve yetkileri kapsamında izleme yapar.
İzleme programları
MADDE 12 – (1) İzleme programları Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte hazırlanır, ihtiyaçlar ve talepler doğrultusunda Bakanlıkça değiştirilebilir.
(2) Ulusal İzleme Ağı ve izleme programları genel amaçlı ve operasyonel izleme noktalarını kapsar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yüzeysel Suların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yüzeysel suların izlenmesi
MADDE 13 – (1) Yüzeysel suların mevcut durumunun sınıflandırılması, tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun vadeli değişimlerin değerlendirilmesi, iyi su durumuna ulaşılıp ulaşılamadığının tespiti ve hidrolojik hesaplamaların yapılabilmesi amaçlarıyla, su miktarı ve kalitesinin izlenmesi esastır.
(2) Yüzeysel sularda izlenecek parametreler ve ölçüm sıklığı ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Bakanlıkça belirlenir.
(3) Yüzeysel sularda ölçülmesi gereken fiziko-kimyasal ve kimyasal parametreler Ek-1’de verilmektedir.
Yüzeysel suların genel amaçlı izlenmesi
MADDE 14 – (1) Genel amaçlı izleme, yüzeysel sularda tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli su kalitesi ve miktarındaki değişimlerin değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Genel amaçlı izleme kapsamında, her bir izleme noktasında;
a) Ek-1’deki bütün biyolojik, hidromorfolojik ve genel fiziko-kimyasal kalite elementleri,
b) Havzaya deşarj edilen öncelikli maddeler,
c) Havzaya önemli miktarlarda deşarj edilen diğer kirletici maddeler,
izlenir.
(3) Genel amaçlı izleme mevsimsel olarak yapılır.
(4) Nehir havza bölgesindeki bütün yüzeysel suların mevcut durumlarının ortaya konulması ve değerlendirmesinin yapılabilmesi için, genel amaçlı izleme programlarına en az tipoloji sayısı kadar su kütlesinin dâhil edilmesi gerekir.
(5) Genel amaçlı izleme programları, operasyonel ve araştırmacı izleme programlarından alınan bilgiye bağlı olarak ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlık tarafından değiştirilebilir.
(6) Nehir havzasındaki mevcut referans şartlardaki su kütleleri genel amaçlı izleme kapsamında izlenir.
Yüzeysel suların operasyonel izlenmesi
MADDE 15 – (1) Operasyonel izleme, risk altındaki su kütlelerinin mevcut durumunun belirlenmesi ve tedbirler programının hazırlanarak sonuçlarının değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Operasyonel izlemede, mevcut baskılar dikkate alınarak belirlenmiş olan kirleticilerin izlenmesi esastır.
(3) Operasyonel izleme kapsamında, her bir izleme noktasında;
a) Baskıya karşı hassas olan biyolojik ve hidromorfolojik kalite elementleri,
b) Havzaya deşarj edilen bütün öncelikli maddeler,
c) Havzaya önemli miktarda deşarj edilen diğer bütün kirletici maddeler,
izlenir.
(4) Operasyonel izleme mevsimsel olarak yapılır. Ancak su kütlesi üzerindeki baskının boyutuna göre izleme sıklıkları artırılabilir.
(5) Risk analizi veya genel amaçlı izleme sonuçlarına göre risk altında olduğu belirlenmiş su kütleleri ve öncelikli maddelerin deşarj edildiği su kütleleri, operasyonel izleme kapsamında izlenir.
(6) Operasyonel izleme noktalarının belirlenmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Noktasal ve yayılı kirlilik kaynaklar ile hidromorfolojik baskıların etkisindeki su kütlelerinde, baskının boyutu ve etkisi ile tedbirler programı sonuçlarının değerlendirilebilmesini sağlayacak yeterli sayıda izleme noktası belirlenir.
b) Operasyonel izleme noktası sayısı, risk altında olduğu belirlenmiş su kütlesi sayısından az olamaz.
c) Operasyonel izleme programına dâhil edilmiş bir su kütlesinde tek bir noktasal baskı varsa, izleme noktası, deşarjın alıcı ortamda tam karışımının sağlandığı noktaya göre belirlenir. Eğer birden çok baskı varsa, baskıya göre birden fazla operasyonel izleme noktası belirlenir ya da tüm baskıların kümülatif etkisinin temsil edildiği tek operasyonel izleme noktası belirlenir.
Yüzeysel suların araştırma maksadıyla izlenmesi
MADDE 16 – (1) Araştırmacı izleme;
a) Değerlerin aşılmasının sebebinin bilinmemesi,
b) Genel amaçlı izlemenin, çevresel hedeflere ulaşılamayabileceğini göstermesi ve operasyonel izlemenin henüz gerçekleştirilmemiş olması hallerinde çevresel hedeflere ulaşılamamasının sebeplerinin belirlenmesi,
c) Kazara, kasten veya doğal afetler sonucu oluşan kirliliğin boyutunun ve etkisinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi,
maksadıyla yapılır.
(2) Su ortamını etkileyebilecek herhangi bir kaza durumunda, ilgili kurum ve kuruluşlarca derhal Bakanlığa bilgi verilir.
(3) Araştırmacı izleme, su kütlesinin tamamında veya belirli bir kısmında risk oluşturması muhtemel parametrelerin izlenmesi yoluyla yapılır.
(4) Araştırmacı izleme, alarm veya erken uyarı sistemlerini içerebilir.
(5) İzleme sonuçları tedbirler programının oluşturulmasında kullanılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yeraltı Sularının İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yeraltı sularının izlenmesi
MADDE 17 – (1) Yeraltı sularının miktar ve kalitesinin mevcut durumunun belirlenmesi ile tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun vadeli değişimlerin değerlendirilmesi maksadıyla, izleme yapılması esastır.
(2) Yeraltı sularında izlenecek parametreler ve ölçüm sıklığı, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenir.
Yeraltı suyu izleme ağı
MADDE 18 – (1) Yeraltı suyu kütlelerinin kimyasal durum ve miktar durumlarının değerlendirilmesi ile insani faaliyetler sonucu oluşan kirleticilerdeki artma eğilimini tespit etmek maksadıyla, Yeraltı Suyu İzleme Ağı kurulur.
(2) Yeraltı Suyu İzleme Ağı, ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak DSİ tarafından oluşturulur ve Bakanlıkça Ulusal İzleme Ağına dâhil edilir.
Yeraltı sularının genel amaçlı izlenmesi
MADDE 19 – (1) Yeraltı sularında genel amaçlı izleme, iyi kimyasal duruma ulaşılması bakımından risk değerlendirilmesinin yapılabilmesi, yeraltı suyu kütlelerinin kalite ve miktar durumlarının belirlenmesi, tabii şartlar ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli değişimlerin değerlendirilmesi ile ilgili bilgi sağlamak maksadıyla yapılır.
(2) Genel amaçlı izleme kapsamında, yeraltı suyu kütlelerinde izlenecek parametreler ve izleme sıklıkları, yeraltı suyu izleme programlarında belirtilir. İyi yeraltı suyu durumuna ulaşamama riski tespit edilen yeraltı suyu kütlelerinde, ana parametrelere ilave parametreler eklenebilir.
(3) Yeraltı sularında izlenmesi gereken asgari parametreler Ek-2’de verilmektedir.
(4) Her bir su kütlesi için genel amaçlı izleme sıklığı, su kütlesinin durumundaki değişiklikleri ortaya koyabilecek şekilde belirlenir.
Yeraltı sularının operasyonel izlenmesi
MADDE 20 – (1) Yeraltı sularında operasyonel izleme, risk altında olduğu belirlenen bütün yeraltı su kütlelerinin kimyasal durumlarının belirlenmesi, insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli kirlilik artış eğiliminin tespiti ve tedbirler programının etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlarıyla yapılır.
(2) İzlenecek parametreler, yeraltı su kütlesinin durumu ile baskı ve etkilerin varlığına göre Bakanlıkça belirlenir.
(3) Operasyonel izleme, genel amaçlı izleme programları arasındaki dönemde, YAS kütlesi üzerindeki baskıların etkilerini tespit etmek için yılda en az bir kez olmak üzere DSİ tarafından, SYGM’nin görüşünü alarak belirlenen yeterli sıklıkta uygulanır.
Yeraltı sularının miktar bakımından izlenmesi
MADDE 21 – (1) Yeraltı sularının miktar bakımından izlenmesi, yeraltı su kütlelerinin miktarını tespit etmek ve yeraltı su kütlelerinin kimyasal durum değerlendirmelerine yardımcı olmak, amaçlarıyla yapılır.
(2) İzleme sıklığı, kısa ve uzun dönemli seviye değişiklikleri dikkate alınarak seçilir.
(3) Yeraltı su seviyesindeki değişimler bakımından risk altında olduğu belirlenen yeraltı suyu kütlelerinde, yağışlı ve kurak dönemleri kapsayacak şekilde yılda iki kereden az olmamak kaydıyla, yeterli sıklıkta ölçüm yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Koruma Bölgelerinin ve Hassas Alanların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Koruma bölgelerinin ve hassas alanların izlenmesi
MADDE 22 – (1) Koruma bölgeleri;
a) İçme ve kullanma suyu kaynakları,
b) Habitat ve tür koruma alanlarını (yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, Ramsar Alanları, uluslararası öneme sahip sulak alanlar, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Sit Alanları dâhilindeki su kütleleri ve hassas alanlar, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiatı Koruma Alanları, Tabiat Anıtları dahilindeki su kütleleri),
c) Suda yaşayan ekonomik açıdan önemli türlerin korunması için tahsis edilen alanları (balık ve kabuklu su canlıları),
ç) Yüzme suyu olarak tahsis edilen alanlar dahil rekreasyon amaçlı kullanılan su kütlelerini,
d) 18/2/2004 tarihli ve 25637 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ile 8/1/2006 tarihli ve 26047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği kapsamında nütrientler açısından hassas olarak belirlenmiş su alanlarını,
kapsar.
(2) İçme suyu elde edilen yüzeysel su ve yeraltı su kütleleri, büyükşehir belediye sınırları içerisinde büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri, büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerde ise DSİ tarafından izlenir ve izleme neticelerini Bakanlığa bildirir.
(3) İçme suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan alanlarda izleme, Ek-3’teki nüfus aralıklarına göre belirlenen izleme sıklıklarına göre yapılır.
(4) İçme suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan alanlarda, 29/6/2012 tarihli ve 28338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmeliğin Ek-1’indeki listede yer alan parametreler ile bütün öncelikli maddeler ve havzaya deşarj edilen diğer kirletici maddeler izlenir.
(5) İçme suyu temini maksadıyla kullanılan ve/veya kullanımı planlanan YAS kütlelerinin kalite durumu 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin eklerinde yer alan parametre listesi ve standartları dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre değerlendirilir.
(6) Diğer koruma alanlarında izleme, ilgili mevzuat çerçevesinde izleme yapan kurum ve kuruluşlarca, mevzuatta yer alan parametreler dikkate alınarak yapılır.
(7) Risk altında olan bütün koruma alanlarında operasyonel izleme yapılır ve belirlenen çevresel hedeflere ulaşılıncaya kadar izlemeye devam edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Biyolojik İzleme, Hidrolojik ve Hidromorfolojik İzleme ve Gerçek
Zamanlı İzleme ile İlgili Esaslar
Biyolojik izleme
MADDE 23 – (1) Su kütlelerinde biyolojik izleme, tabii şartlar ve insani faaliyetlerden kaynaklanan çevresel değişikliklerin suda yaşayan canlılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Biyolojik izleme kapsamında bentik makroomurgasız, balık, makrofit, fitoplankton ve fitobentoz biyolojik kalite unsurları izlenir.
(3) Biyolojik izleme kapsamında, izlenecek bütün biyolojik kalite unsurlarının çeşitliliği, bolluğu, hassas tür varlığı ve balıklar için ayrıca yaş dağılımı, analiz edilir.
(4) Biyolojik izleme kapsamında izlenmesi gereken parametreler Ek-1’de verilmektedir.
(5) Genel amaçlı izleme noktalarında bütün biyolojik kalite unsurları izlenir.
(6) Operasyonel izleme noktalarında, mevcut baskıya karşı en hassas olduğu belirlenen biyolojik kalite unsuru izlenir.
(7) Suyun biyolojik kalitesi, Ek-4’te yer alan su kütlesinin baskı türüne göre izlenmesi gereken biyolojik kalite elementlerine göre izlenir.
(8) Her bir biyolojik kalite elementi için biyolojik izleme sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılacak ulusal biyolojik indeksler, Bakanlıkça belirlenir veya belirlenmesi temin edilir.
(9) Biyolojik izlemeyi Bakanlık yapar veya yaptırır.
(10) Biyolojik izleme ile ilgili esaslar Tebliğ ile düzenlenir.
Hidrolojik ve hidromorfolojik izleme
MADDE 24 – (1) Tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan su kirliliği ile ilgili problemlere çözüm getirilmesi, su bütçesi hesaplarının yapılması, su yapılarının projelendirilmesi, taşkın ve kurak dönem su yönetimi politikalarının geliştirilmesi, iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisinin belirlenmesi, su yapılarının mansabındaki ekolojik canlılığın sürdürülebilmesi için çevresel akış miktarının tespiti ve sürekli olarak gözlenmesi, su ile alakalı diğer bütün faaliyetlerin yönetilmesi maksadıyla su kütlelerinde hidrolojik ve hidromorfolojik izleme yapılması esastır.
(2) Hidrolojik izleme kapsamında akarsularda debi ve seviye ölçümleri, göllerde seviye ölçümleri, yüzeysel su yataklarında sediment miktar ölçümleri, arazilerde kar yüksekliği ve kar yoğunluğu ölçümleri yapılır.
(3) Hidrolojik ve hidromorfolojik izleme ile alakalı usul ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak bir Tebliğ ile belirlenir.
(4) Su kütlelerindeki hidrolojik izleme DSİ Genel Müdürlüğü tarafından, hidromorfolojik izleme ise Bakanlık ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.
(5) Hidromorfolojik izleme sonuçlarının değerlendirilmesi için kullanılacak hidromorfolojik indeksler, Bakanlıkça oluşturulur.
(6) İzleme sonucu elde edilecek veriler, izlemeyi yapan kurum tarafından Su Bilgi Sistemine aktarılır.
Gerçek zamanlı izleme
MADDE 25 – (1) Havzalarda kirlilik yükünün ani ve uzun dönemli değişikliklerinin izlenmesi maksadıyla gerçek zamanlı izleme sistemleri kurulur.
(2) Gerçek zamanlı izleme noktaları, ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça tespit edilir.
(3) Gerçek zamanlı izleme verileri, Bakanlık bünyesindeki Merkezi İzleme Odasından takip edilir.
(4) Bu Yönetmelik kapsamına giren sular ile alakalı olarak Ülke genelinde kurulmuş ve kurulacak olan bütün gerçek zamanlı izleme sistemleri, Bakanlık Merkezi İzleme Sistemine dâhil edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Örnekleme, Ölçüm Metotları, Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi,
Raporlama ve Standardizasyon ile İlgili Esaslar
Örnekleme
MADDE 26 – (1) Numunelerin alınması, taşınması, korunması, saklanması ve kabulü TS EN ISO 5667 Standartları ve ilgili mevzuata göre yapılır.
(2) Biyolojik ve mikrobiyolojik örneklemeler Ek-5’te yer alan TS EN ISO Standartlarına göre gerçekleştirilir.
Ölçüm metotları
MADDE 27 – (1) Ek-1’de verilen fiziko-kimyasal ve kimyasal parametrelerin analizi ulusal ve uluslararası kabul görmüş standart metotlar kullanılarak yapılır.
(2) Su örneklerinin öncelikli maddeler ve belirli kirleticiler hariç olmak üzere fiziko-kimyasal, kimyasal ve mikrobiyolojik parametrelerin analizleri kamu laboratuvarları ile akredite olmuş özel laboratuvarlarda yapılır. Öncelikli maddeler, belirli kirleticiler ve biyolojik kalite elementlerinin analizlerinde akreditasyon şartı aranmayabilir.
(3) Biyolojik ve mikrobiyolojik ölçümler Ek-5’te yer alan TS EN ISO Standartlarına göre gerçekleştirilir.
Ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi ve raporlama
MADDE 28 – (1) İzleme sonucunda elde edilen verilerin doğruluğu izleme yapan kurum ve kuruluşlar tarafından değerlendirilir.
(2) İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından değerlendirilen veriler Su Bilgi Sistemine girilir.
(3) Su kütlelerinin mevcut durumu hakkındaki raporlama, gerekli duyulması halinde, Su Bilgi Sistemindeki veriler dikkate alınarak ilgili kurum ve kuruluşlarca yapılır.
(4) İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından izlenen ve değerlendirilen su ve atıksu verileri paylaşılır.
Standardizasyon
MADDE 29 – (1) İzlemede standardizasyonun sağlanması maksadıyla kalıcı ve sürdürülebilir bir ulusal laboratuvar ağı oluşturulur.
(2) Laboratuvarların standardizasyona uygunluğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca denetlenir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uyum süreci
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Ek-1’de yer alan parametreler için uyum süresi bu Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıldır.
(2) Su kalitesi izleme çalışmaları yürüten ilgili kamu kurum ve kuruluşları, bu beş yıl içerisinde izleme alt yapısını oluşturarak, yüzeysel ve yeraltı su kütlelerinde izleme çalışmalarına başlar.
(3) Biyolojik ve hidromorfolojik indeksler bu Yönetmeliğin yayımından itibaren sekiz yıl içerisinde belirlenir.
(4) Ulusal İzleme Ağının oluşturulması bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra en geç beş yıl içerisinde gerçekleştirilir ve uygulanır.
Yürürlük
MADDE 30 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.
İSKÂN KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete Tarihi: 02.12.2007 Resmi Gazete Sayısı: 26718
İSKÂN KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; 19/9/2006 tarihli ve 5543 sayılı İskân Kanununda öngörülen geçici iskân yardımları, kesin iskân yardımları, yerlerin terki bakımından zorunlu hâller, iskân hizmetleri için faaliyet gösterecek olan komisyonlar, iskân duyurusu ve ilgililerin iskân için müracaatları, konut, işletme binası, arsa, arazi ve proje kredisi verilmesi, hak sahiplerinin borçlanmaları, kredi borçlanmaları, bu kredilere uygulanacak faizler ve diğer hususlar ve erteleme sebepleri ile ilgili hususları ve bu hususlara ve Kanunun uygulanmasına dair usûl ve esasları düzenlemektedir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 5543 sayılı İskân Kanunu’nun 47 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile: 5543 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen iskânda aile kabul edilecekleri,
b) Bakan: Bayındırlık ve İskân Bakanını,
c) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nı,
ç) Banka: Bakanlık’ça bu Yönetmelik uyarınca yapılacak işlemler için malî hususlarda protokol yapılan bankayı,
d) Genel Müdürlük: Afet İşleri Genel Müdürlüğü’nü,
e) Kanun: 19/9/2006 tarihli ve 5543 sayılı İskân Kanununu,
f) Mahallî şube: Bakanlıkça protokol yapılan bankanın mahallî şubesini,
g) Müdürlük: İlgili Bayındırlık ve İskân İl Müdürlüğünü
ifade eder.
İKİNCİBÖLÜM
İskân Edilenlere İlişkin Hükümler
Devletçe iskân esasları ve işlemleri
MADDE 4 – (1) Kanun kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:
a) Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile bu Yönetmelik hükümlerine göre hak sahibi olacak aileler, tarımsal veya tarım dışı amaçlarla iskân edilebilirler.
b) Eski yerleşim yerlerinde geçim imkânlarını kaybedenlerin veya tarımsal ve tarım dışı amaçlarla iskân edileceklerin hayat seviyesinin tespitinde, tespit tarihinde onaltı yaşından büyük işçiler için yürürlükte olan asgari ücretin otuz günlük brüt tutarının onsekiz katı esas alınır.
c)İlgililerin taşınmazlarının kamulaştırılması üzerine yerlerini terk etmek zorunda kaldıklarının kabulü için, yerleşim biriminin tamamen kamulaştırılmış olması veya yerleşim birimi kısmen kamulaştırılan yerlerde, ailenin konutunun kamulaştırılacak olması şarttır. Ancak, taşınmazları kısmen kamulaştırılanlar ile taşınmazı olmayanların hayat seviyeleri ve yerleşim biriminin genel durumu ve kamulaştırılmayan arazilerin durumu dikkate alınmak sûretiyle konu ile ilgili ziraat mühendisi ve ihtiyaca göre harita mühendisi, inşaat mühendisi, ekonomist gibi meslek gruplarından olmak üzere en az üç kişiden oluşan teknik heyetçe durum incelenerek ve ilgililerin geçim imkânlarını kaybedip kaybetmedikleri oy birliği ile rapora bağlanarak işlem yapılır.
ç) Taşınmazları kamulaştırılanlardan eski yerleşim yerini boşaltmak zorunda kalanların barınmalarında, öncelikle göçmen kabul merkezleri veya kamu kurum, kuruluş ve idarelerine ait binalardan ilgili valilikçe tespit edilecek olanlar kullanılırlar. (Değişik ikinci cümle: RG-8/5/2010-27575)([1])Barındırma ihtiyacının böylece karşılanamaması hâlinde; hak sahibi aile fertlerinden biri adına kayıtlı konutu bulunan aileler hariç olmak üzere, ailelerin kesin iskânları sağlanıncaya kadar kira giderlerine katkı sağlamak maksadıyla, on altı yaşından büyük işçiler için yürürlükteki asgari ücretin otuz günlük brüt tutarının yüzde ellisine kadar Bakan onayı ile aile başına belirlenecek miktar üzerinden geçici iskân için karşılıksız kira yardımıyapılabilir.
d) Dışişleri ve İçişleri Bakanlıklarının incelemeleri sonucunda, yurda girişleri münferit veya toplu olarak uygun görülen serbest göçmenler ile iskânlı kabul edilen göçmenlerin işlemleri, Bakanlık ve ilgili valilik gözetimi altında müdürlükçe yürütülür. (Ek cümle: RG-8/5/2010-27575)([2])Serbest göçmenlerden, Kanuna göre Dışişleri ve İçişleri Bakanlıklarınca yapılacak incelemelerden sonra uygun görülerek, Türk Konsolosluklarınca serbest göçmen vizesi verilmeksizin ve kendilerine eşya listesi düzenlenmeksizin yurda gelenlere muhacir belgesi ve gümrük muafiyet belgesi düzenlenmez. Türk Konsolosluklarınca verilen serbest göçmen vizesi ile yurda gelen kişilerden, müracaatları sırasında ibraz edilen pasaportlarının asıllarının idarece aslına uygunluğu tasdik edilmiş sureti alınır. Ayrıca, Kanunun 5 inci ve 6 ncımaddeleri uyarınca yurda toplu olarak kabul olunan göçmenlerin bakım, beslenme ve barınma ihtiyaçlarının karşılanması için Bakanlıkça gerekli tedbirler alınır. Özel kanunlar uyarınca yurda getirilen ve iskânlı kabul edilen göçmenlerin iskânları ise, Kanunun ilgili hükümlerine göre yapılır.
e) Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen barındırma, yiyecek, yakacak ve tedavi yardımları; göçmenlerin ülke sınır kapılarından girişyaptıkları ve taşınmazları kamulaştırılanların ise geçici iskâna alındığıtarihten itibaren, Merkezî İskân Komisyonunun koordinasyonu ile, valiliklerin hazırlayacakları göçmen kabul merkezlerinde veya kamu kurum, kuruluş ve idarelerine ait bina ve tesislerde devlet tarafından karşılanır. Bu yardımların kamu binalarında karşılanamaması hâlinde, göçmenlerin sınırdan giriş tarihi, taşınmazları kamulaştırılanların geçici iskâna alındığı tarih, millî güvenlik sebebiyle iskân edilecekler ile göçebelerin yeni iskân alanlarına nakil tarihleri başlangıç olmak üzere, üretici duruma geçmelerini desteklemek amacıyla kesin iskân tarihinden oniki ay sonrasına kadar onaltı yaşından büyük işçiler için yürürlükte olan asgarî ücretin otuz günlük brüt tutarının yüzde otuzuna kadar Bakan onayı ile belirlenecek miktar üzerinden ailelere aylık karşılıksız yardım yapılır.
f)İskân edilecek ailelerin eski yerleşim yerlerinden geçici ve kesin iskân yerlerine kadarki nakil masrafları, hazırlanacak nakil projeleri çerçevesinde Devlet tarafından karşılanır. Nakil masraflarından ayrıca yiyecek giderleri için de, kişi başına üçyüz gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımısonucu bulunacak tutarda ödemede bulunulur.
Tebliğ,ilân ve müracaat süresi
MADDE 5 – (1) Kanun kapsamında iskân edilmenin şekli ve şartları; tüzel kişiliklere, göçebelerde göçebe grubunu temsile yetkili olan kişiye valilikçe yazılı olarak bildirilir ve ayrıca, belediye, okul, muhtarlık gibi görülebilir yerlerde otuz gün süreyle asılarak ilân edilir. İlân metninin asılı kalması ve indirilmesi, tüzel kişilik temsilcileri veya göçebelerde göçebe grubu temsilcileri ile valilikçe görevlendirilen personel tarafından birlikte düzenlenecek tutanak ile belgelendirilir.
(2) (Değişik: RG-31/7/2009-27305)İskân talebinde bulunanlar için, ilân süresi içinde veya ilânın bitiminden en geç doksan gün, göçebeler için ise yüzseksen gün içinde Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile birlikte, bağlı oldukları kaymakamlığa veya valiliğe aile temsilcisi veya eşlerden birisi tarafından dilekçe ile müracaat edilmesi şarttır. Ancak, uzun süreli tedavi, tutukluluk ve benzeri belgelendirilmiş zorlayıcı sebepler bulunduğu takdirde, bu süreler zorlayıcı sebeplerin ortadan kalkmasından itibaren başlar.
Taşınmazları kamulaştırılanların hak sahipliği
MADDE 6 –(1) Kanunun 12 nci maddesi uyarınca, taşınmazlarının kısmen veya tamamen kamulaştırılması sonucu yerlerini terk etmek zorunda kalan aileler ile yapılan iskân plânlama etüdlerinin başladığı takvim yılı başlangıcından en az üç yıl önce kamulaştırma sahasında yerleşmiş olup da taşınmazı olmayan aileler hak sahibi yapılırlar.
(2) Ancak;
a) Kanunun 12 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Devlet eliyle iskân isteyen aile fertlerinin, bedel artışları da dâhil olmak üzere aldıkları ve alacakları kamulaştırma bedellerinin tamamından, (Değişik ibare: RG-21/11/2012-28474) iskân plânlama etütlerinin yapıldığı yılın ocak ayında onaltı yaşından büyük işçiler için yürürlükte olan asgarî ücretin otuz günlük brüt tutarının yüzyirmi aylık karşılığı olan miktarını, kamulaştırma bedelinin bu miktardan az olması hâlinde ise tamamını Bakanlık Merkez Muhasebe Birimi Hesabına yatırmayanlar, ileride alacakları bedelleri yatırmayı veya aktarılmasını taahhüt etmeyenler,
b) Kamulaştırılacak taşınmazı olsa bile, kamulaştırma alanındaki yerleşim biriminde oturduğu belgelenmeyenler,
c) (Değişik: RG-21/11/2012-28474)İskân plânlama etütlerinin başlangıcı, iskân duyurusunun yapıldığı tarih olup, taşınmazı olmayanlar için bu tarihin takvim yılı başlangıcından en az üç yıl öncesinden beri kamulaştırma sahasında ikamete yönelik yerleşik oldukları belgelenmeyenler,
ç) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tâbi olarak çalışanlardan veya zorunlu olarak bir sosyal güvenlik kuruluşuna tâbi olmayı gerektiren işlerde çalıştığı halde kaydı yapılmamış olanlardan veya ödemiş oldukları prim yada kesenekler karşılığında sosyal güvenlik kurumlarından gelir ya da aylık bağlanmış bulunanlardan; bir yıllık gelirleri toplamı, tespit tarihinde onaltı yaşından büyük işçiler için yürürlükte olan asgari ücretin otuz günlük brüt tutarının onsekiz katından daha fazla olanlar,
d)İskan planlama etütlerinin başladığı tarihin takvim yılı başlangıcından geriye doğru üç yıl içerisinde, taşınmazlarını ellerinden çıkaran ve yerine eşdeğerde veya daha fazla değerde taşınmaz almayan aileler yerlerini terk etmemiş olsalar dahi, aşağıda belirtilen zorunlu halleri;
1) Bir mirasın mahkeme kararıyla tasfiyesi sonucu taşınmazlarının elinden çıkmış olmasının ilâm ve tapu kayıtlarıyla,
2) Taşınmazdaki hissesinin geçinmeye veya oturmaya yeterli olmaması nedeniyle diğer mirasçılara hibe veya satış yoluyla devredilmiş olmasının, tapu kayıtları veya ihtiyar heyeti ile ilgili Müdürlük görevlileri tarafından düzenlenecek tutanaklarla,
3) Taşınmazın; kendisinin, eşinin çocuklarının, ana ve babasının tedavisi amacıyla elinden çıkmış olmasının tedavi görülen sağlık kurumlarından alınacak belgelerle,
4) Taşınmazın; murisine ait borçtan dolayı, başkasının ziraî, ticarî, sınaî kredilerine müteselsil kefil olması nedeniyle elinden çıkmış olmasının ilgili idarelerden alınacak belgelerle,
5) Taşınmazın yangın, sel, yer kayması, deprem gibi afetler nedeniyle elinden çıkmış olmasının ilgili idareden veya ihtiyar heyetinden alınacak belgelerle kanıtlanmayanlar hak sahibi olamazlar.
Göçebe gruplarının hak sahipliği
MADDE 7 –(1) Yerleşik tarımsal faaliyetler dışında kalmış, sabit ve daimi bir konuta bağlı olmadan geçimlerini göçer hayvancılıkla sağlayan, tabiat ve iklim şartlarına göre yurt içinde yaylak ve kışlaklar arasında göçen, bu hayat tarzını kadimden beri sürdüren, aralarında hısımlık ilişkileri bulunan ve hayvancılık faaliyetlerini bir grup halinde yürüten aileler hak sahibi yapılırlar.
(2) Ancak;
a) Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendindeki tanıma aykırı olanlar,
b) Ataları ve aile ferdleri olarak kendileri Devlet eliyle herhangi bir usûl ile yerleştirilmiş olanlar, topraklandırılmış olanlar ile Kanundaki göçebelik tanımına göre hayvancılık dışında mal varlığına sahip olanlar, aile ferdleri adına tespit edilecek bu varlıklarının toplam değeri tespit tarihinde yürürlükte olan aylık asgari ücretin brüt tutarının onsekiz aylık toplamını geçenler,
c) Çadır ve benzeri ortamlarda yaşantılarını sürdürmeyenler, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat, Mart ayları dışında kira ile olsa bile herhangi bir konutta oturanlar veya konut sahibi olanlar,
ç) (Değişik: RG-8/5/2010-27575)Devlet memurları, sözleşmeli olarak çalışanlar, kadrolu ve kadrosuz işçiler, kısa süreli de olsa mevsimlik ücret karşılığında çalışanlar, göçer hayvancılık ve yerleşik olmayan tarımsal faaliyetler hariç olmak üzere gelir getirici işler sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı olanlar veya esnaf, zanaatkâr, tüccar gibi ticaret ve gelir getirici işler ile uğraşanlar veya hayvancılık dışında herhangi bir iş ile uğraşanlar hak sahibi olamazlar.
Göçmenlerin hak sahipliği
MADDE 8 –(1) Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup, özel kanunlarla yurt dışından getirilen iskânlı göçmen aileler hak sahibi yapılırlar.
(2) Ancak;
a) Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (f) bentleri ile 8 inci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca yapılan işlemler sonucu iskânlı göçmen olarak kabul edilmeyenler,
b) Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca Türkiye’ye geldikleri tarihten itibaren iki yıl içinde iskân istemeyenler hak sahibi olamazlar.
Millî güvenlik sebebiyle hak sahipliği
MADDE 9 –(Mülga: RG-8/5/2010-27575)([3])
Belgelendirme
MADDE 10 –(1) Ailelerin hak sahibi olmasına ilişkin durumları belgelendirilir. Süresi içinde müracaat etmeyenler ile hak sahipliğine esas olacak bilgi ve belgeleri zamanında vermeyenler, iskân haklarını kaybederler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İskân Komisyonları, İskân İşlem ve Tedbirleri
Komisyonlar
MADDE 11 – (1) Bakanlıkça ihtiyaç duyulması hâlinde, projelerin uygulanmasını, alınacak tedbirlerin belirlenmesini, ilgili kurum ve kuruluşlar ile koordinasyonu sağlamak üzere; Bakanın veya görevlendireceği Müsteşar veya Yardımcısının Başkanlığında iskân hizmetlerini yürüten Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı ile İçişleri Bakanlığıtemsilcisi ve iskân hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinden bir Merkezî İskân Komisyonu teşkil edilir, Komisyon başkanın uygun göreceği yerde toplanır ve oy çokluğu ile karar alır.
(2) Kanun kapsamındakilerin iskân edilmesi ve köylerde fiziksel yerleşimin düzenlenmesi işlemlerinde hak sahibi olacakların tespiti maksadıyla, müdürlüğün teklifi ve valinin onayı ile Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen görevlilerin iştiraki ile teşkil edecek Mahallî İskân Komisyonu, mahallin en büyük mülkî âmirinin veya görevlendireceği kişinin Başkanlığında uygun yerde toplanır. Etüt, araştırma ve tespit işlemleri ile ilgili olarak müdürlükçe elde edilen bilgilere ve bağlı oldukları kurum, kuruluş görev alanları bilgilerine göre, ailelerin hak sahibi olup olmadıklarına veya hak sahipliğinin iptaline oy birliği ile karar verir.
Arazi, arsa ve konut edindirme, borçlandırma ve mahsup işlemleri
MADDE 12 – (1) Kanunun 10, 11 ve 12 nci maddelerine göre iskân edilecek hak sahipleri; verilen taşınmazlar sebebiyle, kamulaştırılan veya satın alınan taşınmazların kamulaştırma veya satın alma bedelleri, yapılar için maliyet bedelleri ve Hazine arazileri için rayiç bedelleri üzerinden borçlandırılırlar. Ancak, iskân amacıyla kamulaştırılmış, satın alınmış, inşa edilmiş olup, bir yıl içinde devri yapılmamış veya herhangi bir sebeple geri alınmış taşınmazlar için, yeni hak sahiplerine veriliş tarihindeki râyiç bedeller üzerinden borçlandırma işlemi yapılır. Altyapı tesisleri, sosyal, kültürel, idarî ve ortak kullanıma mahsus ekonomik tesisler ile benzer maksatlarla kurulan tesislerin, imar plânlarının ve teknik yardım niteliğindeki tip projelerin bedelleri borçlandırmaya dâhil edilmez.
(2)İskân edilenlere verilen taşınmazlar sebebiyle tespit edilen borca, açılan donatım ve işletme kredileri ile faizlerinin eklenmesi sûretiyle bulunan toplam borç tutarından, iskân edilen adına Bakanlık Merkez Muhasebe Birimi Hesabına yatırılan ve borçlandırma tarihine kadarki asgarî ücretteki değişme oranlarına göre Türkiye İstatistik Kurumuna güncelleştirilmesi yaptırılan kamulaştırma bedelleri mahsup edilir. Yatırılan kamulaştırma bedeli, toplam borç tutarından fazla ise, fazlası ilgilisine iade edilir. Belirlenen borç miktarı iskân edilen aile adına yatırılan kamulaştırma bedellerinden fazla ise, kalan borç tutarı için, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri dâhilinde borçlandırma işlemi yapılır.
(3) Bu madde hükümlerine göre iskân edilenlere verilen taşınmazların borçlandırma bedelleri, borçlandırmayı takip eden altmışıncı ayda ilk taksidi alınmak üzere onbeş yılda ve onbeş eşit taksitle faizsiz olarak tahsil olunur.
(4) (Mülga: RG-8/5/2010-27575)([4])
(5) Konut, iş yeri ve tarım arazisinin hak sahiplerince bulunarak, talep ve teklif edilmesi ve talebin Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde, hak sahipleri, tespit tarihinde onaltı yaşından büyük işçiler için yürürlükte olan asgarî ücretin otuz günlük brüt tutarının yüzyirmi aylık karşılığını geçmemek üzere satın alınarak veya tahsisen temin edilerek borçlandırılırlar.
(6) Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, iskân maksadı ile verilen taşınmazların temlik tarihinden itibaren on yıl süre ile hiçbir suretle satılamayacağı, bağışlanamayacağı, terhin edilemeyeceği, tapu kütüğüne satışvaadi şerhi konulamayacağı ve haczolunamayacağı hususlarında taşınmazların tapu kayıtlarına şerh düşülür.
(7)İskân edilecekler, şahsen veya temsilcisi vasıtası ile, müdürlükçe yapılan tebligat tarihinden itibaren altmış gün içerisinde borçlanma sözleşmesini imzalamadığı takdirde, başkaca hiçbir şart aranmaksızın hak sahipliği iptal edilir. Ancak, tabiî âfet, uzun süreli tedavi, tutukluluk ve benzeri belgelendirilmiş zorlayıcı sebeplerin bulunması hâlleri saklı olup, borçlanma sözleşmesi için öngörülen süre zorlayıcı sebeplerin ortadan kalkmasından itibaren başlar.
Proje kredileri
MADDE 13 – (1)Devlet eliyle İskân edilen ailelerin talep etmeleri hâlinde, aşağıdaki şekil ve şartlarda kredi kullandırılabilir.
(2) Donatım Kredileri;
a) Canlı donatım kredisi: Tarımda iskân edilenlerin geçinebilir seviyeye ulaşabilmeleri için projesinde öngörülen miktar kadar gelir sağlayıcı hayvan edinmeleri kredilendirilebilir.
b) Cansız donatım kredisi: İskân edilenlerin geçinebilir seviyeye ulaşabilmeleri için projesinde öngörülen miktar kadar tarımsal üretime mahsus yapı ve tesisler ile bağcılık, meyvecilik ve benzeri amaçlar için veya tarım arazilerini işletmek amaçlı makine, âlet ve ekipman kredileri aynî veya nakdî olarak peşin veya taksitle verilebilir. Tarımsal amaçlı makine, âlet ve ekipman için öngörülen krediler, iskânlı ailelerin kooperatif kurmaları hâlinde kullandırılabilir. Tarım dışı iskanda ise, ailelerin geçinebilir seviyeye ulaşabilmeleri için, projesinde öngörülen miktarlar kadar araç ve gereçlerin bir veya birkaçı aynî veya nakdî olarak peşin veya taksitle verilebilir.
c) Canlı ve cansız donatım kredilerinin kullandırılabilmesi için iskân tarihinden itibaren iki yıl içerisinde müracaat edilmesi şarttır. Bu kredilerin vadesi en çok altı yıldır. Projenin gereklerine uyulmak şartıyla, ilk taksit, kredinin açılış tarihini takip eden yirmi dördüncü ayın sonuna kadar faiziyle birlikte ödenmek üzere dört yılda ve dört eşit taksit ile tahsil olunur. Bu kredinin faizi yıllık (Değişik ibare: RG-13/10/2011-28083)([5]) yüzde ikidir. Ödemesiz devreye ait yıllık faizler, yıl sonu itibariyle tahakkuk ettirilir ve Ocak ayının sonuna kadar tahsil olunur. Ödemesiz devrenin son yılına ait faiz ise, ilk taksit ile birlikte tahsil olunur.
ç) Projesine göre açılan kredileri yerinde ve amaca uygun olarak kullanmayanların, yapılan teknik tavsiyelere uymayanların ve kredinin açılış tarihinden itibaren altmış gün içinde kullanmayanların kredileri kesilir ve borçlandırmadan doğan alacaklar, muaccel hâle gelerek bankaca takip ve tahsil olunur.
(3) Yıllık işletme kredisi: İskân edilenlerin üretici hâle gelebilmeleri için, tarımsal iskânda arazilerinin tesliminden itibaren, tarım dışı iskânda, iskân tarihinden itibaren iki yıl içerisinde talep edilmesi hâlinde, projesinde öngörülen süre, miktar ve şartlarda aynî veya nakdî olarak ve yıllık borcunu ödemiş olmak şartıyla iki yıl üst üste yıllık işletme kredisi kullandırılabilir. Bu kredinin vadesi bir yıl olup, üretim girdilerini karşılamak üzere açılır ve yıllık faizi(Değişik ibare: RG-13/10/2011-28083)([6]) yüzde ikidir. Projesine göre açılan işletme kredisini yerinde ve amaca uygun olarak kullanmayanlar ile yapılan teknik tavsiyelere uymayanların kredileri, faizi ile birlikte bankaca peşinen tahsil olunur. Bu kişilere bir daha işletme kredisi açılmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Fiziksel Yerleşim Düzenlenmesi
Köylerde fiziksel yerleşimin düzenlenmesi
MADDE 14 – (1) Köylerde kalkınmanın sağlanması, toplulaşmanın teşvik edilmesi, uygun yerleşim yerlerine nakli, herhangi bir sebeple parçalanmış köyleri veya yakın köyleri birleştirmek ve fiziksel yerleşimin iyileştirilmesi, geliştirilmesi, köy merkezinin bitişiğinde köy gelişme alanı uygulaması yapılması, plânlı merkezî köy yerleşimlerinin oluşturulması, bölgesel mimarî yapıların geliştirilmesi ve modern yapılara kavuşturulması amaçları ile; eski yerleşim yerindeki yapılarını yıkıp boşaltmayı (Mülga ibare: RG-31/7/2009-27305) (…) taahhüt edenlerden; muhtarlıkça ikamet belgesi verilen ve köyün bağlı olduğu Valilik veya Kaymakamlıkça yaptırılacak incelemeler sonucu ikamet etme amacıyla en az bir yıldan beri kendisi veya aile fertleri köyde yerleşik olarak yaşayan ve aile olarak kabul edilenlere, plânlı yeni yerleşim yerinden bedeli karşılığında arsa satışı yapılır. (Ek cümle: RG-8/5/2010-27575)([7])Parsel büyüklüğü; tarım ile uğraşan ailenin konut, ahır, tarımsal makine parkı yeri gibi ihtiyaçlarını karşılayacak büyüklükte planlanır ve 2.000 metrekareyi geçemez.
(2) Satılacak arsalar, anlaşma veya kura ile tespit edilir. Kura sonrasında, arsalarını karşılıklı olarak değiştirmek isteyenlerin yedi gün içinde dilekçe ile müracaat etmeleri hâlinde, arsaları değiştirilebilir. Bir şahsa aynı amaçla birden fazla ve hangi amaçla olursa olsun ikiden fazla arsa satılamaz. Hak sahiplerine, altmış gün içinde arsa bedelini Bakanlık Merkez Muhasebe Birimi Hesabına aktarılmak üzere peşin olarak mahallî banka şubesine yatırmaları veya birinci taksiti peşin olarak yatırmaları ve kalan miktar için, yıllık yüzde beş faizli olarak iki yılda iki eşit taksitle ödenmek üzere borçlandırma sözleşmesi senetlerini imzalamaları tebliğ olunur. (Ek cümle: RG-21/11/2012-28474) Altmış gün içinde arsa bedelinin tamamını yatırmayanların veya birinci taksitini yatırarak borçlanma sözleşmesi imzalamayanların hak sahiplikleri iptal edilir
(3) Çevre şartları ile sosyal ve ekonomik şartlara uygun, bölgesel tarihî mimarînin geliştirilmesi, modern yapıların kurulması amacıyla plân ve projeler geliştirilmesi, imar plânlarının yapılması, yaptırılması, onaylanması, plân ve projelere uyulmasının temini amacıyla gerekli tedbirler alınır.
(4) Plânlı yerleşim alanından arsa alanlara, konut ve işletme binası yapımını desteklemek üzere Bakanlıkça belirlenecek miktarda kredi desteği sağlanabilir.
(5) (Değişik: RG-21/11/2012-28474)15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanuna göre uygulama gerçekleştirilmiş olan köylerde, eski yerleşim yerinde kalan aileler köyün idarî sınırları içinde toplulaştırılırlar. Ancak, köyün idarî sınırları dışında 7269 sayılı Kanuna göre uygulama gerçekleştirilmiş ise geriye kalan aileler, köyün tüzel kişiliğinin kaldırılması hâlinde, sınırları içine alındığı köyün merkezinde veya köyün sınırları içinde hak sahibi olan ailelerin yerleştirildiği yeni yerleşim yerinde bu madde hükümlerine göre birleştirilebilirler.
(6) (Değişik: RG-8/5/2010-27575)([8])Merkezî yerleşimi geliştirmek amacıyla nakil, toplulaştırma veya Kanun kapsamında yapılacak köy gelişme alanı uygulamalarında; aileler, otuz ve daha fazla sayıda ailenin kabul ve taahhüt etmeleri ve yapılacak konut, tarım işletmesi binası, diğer bina ve tesislerin yaklaşık maliyet bedeli ile uygulama yılı kredi miktarı arasındaki farkı Bakanlık Merkez Muhasebe Birimi Hesabına def’aten yatırmaları şartları ile, konut, tarım işletmesi binası, diğer bina ve tesisler Devlet eliyle birlikte yaptırılarak borçlandırılabilirler. İnşaatların bitiminden sonra hesaplaşmaya gidilir. Bu hesaplaşmaya göre hak sahibi alacaklı ise, alacak borcundan düşülür; borçlu ise, borcun uygulama yılı kredi miktarı dışında kalan kısmı def’aten tahsil edilir.
(7) Konut ve tarım işletmesi binasının Devlet eliyle yapılmasının kabul edilmemesi veya otuzdan daha az sayıda ailece kabul edilmesi hâlinde, en az beş aile olmak şartıyla, konut ve tarım işletmesi binası yapımı için ayrı ayrı olmak üzere, Bakan onayı ile belirlenecek miktarda kredi açılabilir.
(8)İnşaat seviyesine göre kullandırılacak kredi dilimleri, Bakanlığın talimatı ile belirlenir.
(9) Konut, tarım işletmesi bina ve tesisleri kredisi, konut büyüklüğü (Değişik ibare: RG-13/10/2011-28083)([9]) yüzelli metrekareyi geçmemek ve aynı yerleşim yerinde en fazla iki tip proje uygulanmak, plânına ve projesine uyulacağı taahhüt edilmek ve kontrollü kullandırılmak üzere;
a) Ödeneği ayrılan ve kredi açılması Bakanlıkça uygun görülenler ilgili müdürlüğe bildirildikten sonra, kredi kullanacak arsa sahibi, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren altmış gün içinde borçlanma sözleşmesini ilgili banka şubesi ile imzaladığı takdirde kredi kullandırılır.
b)İnşaatını plân, projesine, fen ve sanat kurallarına ve imar mevzuatına uygun yapmayanların inşaatı ve kredisi durdurulur ve inşaatı düzeltmesi için otuz gün süre verilir. Bu süre sonunda inşaatın düzeltilmemesi hâlinde, kredileri kesilir ve kullanmış oldukları kredi tutarları da kanunî faizi ile birlikte muaccel olur. Ayrıca, bu durumdaki inşaatlar için imar mevzuatına göre işlem yapılır.
c) Kredi kullananlar, borçlandırma işlemi tarihinden itibaren yirmi dört ay içerisinde inşaatı bitirmek zorundadır. İnşaat mevsiminin kısa olduğu yerlerde veya belgelendirilen uzun süreli tedavi, salgın hastalık, seferberlik, tabii afet gibi genel hayatı etkileyen zorlayıcı hâllerde, altı aya kadar ek süre verilebilir.
ç) Kredinin durdurulma gerekçelerini yerine getirmeyenlerin veya verilen süre içinde inşaatı bitirmeyenlerin sonraki kredileri verilmez ve almış oldukları kredi borçları kanunî faiziyle birlikte muaccel olur.
d) (Değişik: RG-8/5/2010-27575)([10])Kredi sahipleri, tahsis edilen ödeneği zorlayıcı sebepler olmaksızın üst üste iki yıl kullanmadıkları takdirde, kredileri iptal edilir; var ise, önceden kullandıkları kredi dilimi kanuni faizi ile birlikte geri alınır.
e) Fiziksel yerleşimi düzenlemek amacıyla açılan tarımsal işletme binası kredisi veya konut kredisi yıllık (Değişik ibare: RG-13/10/2011-28083) ([11])yüzde iki faizli olup, son kredi diliminin ödenmesini takip eden yirmi dördüncü ayın sonuna kadar ilk taksiti ödenmek üzere on yılda ve on eşit taksit hâlinde, kredi ana parası ve faizi ile birlikte tahsil olunur.
BEŞİNCİBÖLÜM
Ortak Hükümler
Yeni iskân alanlarına dair işlemler
MADDE 15 –(1) Yeni iskân alanlarının tespiti, etüdü, harita işlemleri, imar plânlarının yapılması, parsellerin ayrılmış olarak ifrazen tescilleri, aplikasyon işlemleri, arsa satışının ilân edilmesine dair işlemlere ilişkin usûl ve esaslar Bakanlığın talimatı ile belirlenir.
(2) Yeni iskan alanı içindeki Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazilerin, bir veya birkaç köy, kasaba ve şehir orta malı olan ve ihtiyaç fazlası olup tahsis amacı değiştirilen arazinin, göl ve bataklıklarının kuruması veya kurutulması ve nehirlerin doldurulması ile meydana gelen arazinin, işletmeye elverişli olmayan tuzlu, alkali, taşlık ve benzeri topraklardan ıslah suretiyle elde edilen arazinin veya kadastro sonucu tapulama harici olan yerlerin Hazine adına tapuya tescilleri, ilgili müdürlükçe, tescil için gerekli evraklar hazırlanarak mahalli maliye kuruluşu aracılığı ile yaptırılır.
(3) Borçlandırmaya esas taşınmazlar ile satın alınacak taşınmazların râyiç bedellerini tespit etmek üzere; ilgili il müdürünün veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, konu ile ilgili üç teknik elemandan oluşan bir Kıymet takdir komisyonu Müdürlükçe teşkil edilir. Ayrıca, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca uzlaşma komisyonu görevlendirilir.
(4) Yeni iskân alanındaki arsalar satın alınma veya kamulaştırılma sûretiyle Bakanlık emrine geçmiş ise, hak sahibi ailelere verilecek arsaların bedelleri; yollar, ortak alanlar ile sosyal yapılar için ayrılan alanların bedelleri de eklenerek bulunacak değerlerdir. Hak sahibi aileler, bu bedeller üzerinden borçlandırılırlar. Köy tüzel kişiliğine ait yerlerde Kanunun 39 uncu maddesi hükmü uygulanır.
(5)İskânen verilecek tarım arazisi satın alınmak veya kamulaştırılmak sûretiyle Bakanlık emrine geçmiş ise, hak sahibi ailelere verilecek tarım arazisinin bedelleri; tarla içi yolların ve ortak kullanım amaçlı alanların bedelleri de eklenerek bulunacak değerlerdir. Hak sahibi aileler, bu bedeller üzerinden borçlandırılırlar.
(6) Satın alma veya kamulaştırma dışındaki yollarla Bakanlık emrine geçen arazi ve arsa değerleri, kıymet takdir komisyonunca tespit edilir.
(7)İskânen verilecek arazi ve arsalarda yapılan iyileştirme, geliştirme, parselasyon ve aplikasyon hizmetleri satın alma suretiyle yaptırılmış ise, bu giderler maliyet bedellerine eklenir.
Arazi ve arsa satın alınması veya kamulaştırılması
MADDE 16 –(1) Kanunun amaçları çerçevesinde kullanılmak üzere arsa ve arazi satın alınması veya kamulaştırılması için;
a) Arsa ve arazi üzerinde mülkiyet iddiasıyla devam eden bir davanın olmaması,
b) Arsa ve arazinin kadastrosunun yapılmış olması veya tapuda kayıtlı bulunması,
c) Elbirliği ve paylı mülkiyet hâlinde tasarruf edilen arazi ve arsa ile ilgili hissedarların tamamının satışa istekli olmaları,
ç) Arsa ve arazinin, yapılacak hizmetin gereklerine mâni olacak nitelikte mülkiyet dışındaki irtifak, intifa ve benzeri haklar dolayısıyla takyitli olmaması ve üzerinde ihtiyatî tedbir bulunmaması,
d) Arsa ve arazi üzerinde, geçimi bu arsada veya arazide çalışmaya bağlı bulunan ortakçıların veya kiracıların olmaması,
e) Geçimi yalnızca arsa veya araziye bağlı olmayan kiracı, ortakçı ve benzeri bulunması hâlinde, arazi ve arsanın satışı sırasında mukavelelerin feshedileceğinin kiracı, ortakçı ve mal sahibi tarafından müştereken taahhüt edilmiş olması,
f) Arsa ve arazi ipotekli ise, ipotek bedelinin arsa ve arazi kıymetinden aşağı olması hâlinde, satın almadan vazgeçilmeyerek satıcının noter huzurundaki taahhüdüne göre bedelin bankada bloke edilmesi ile ipoteğinin çözülmesinden sonra kanunî işlemlerin tamamlanması,
g) Arsa ve arazi üzerinde işgalci bulunmaması,
ğ)Arsa ve arazi üzerinde projenin uygulanmasına mâni olacak nitelikte mesken, ahır, samanlık, ambar, garaj, değirmen ve benzeri tesislerin olmaması veya bu gibi bina ve tesislerin, satın almanın maksadına mâni olmayacak şekilde teklif sahibince ayrılacağının, ifrazı mümkün değilse verilen mühlet zarfında sökülerek malzemesinin sahibince alınacağının taahhüt edilmiş olması veya bunlar için bedel istenmeyeceğinin mal sahibince kabul edilmiş olması veyahut da bu gibi tesislerin Bakanlıkça satın alınmasına karar verilmiş olması,
h) Arsanın, konut ve işletme binaları ile diğer tesislerin kurulmasına uygun olması, arazinin ise tarıma elverişli olması, ancak satın alınacak arazinin bulunduğu sınırları içinde tarıma elverişli olmayan kısımlar var ise, ıslâh imkânlarının bulunması, iskânda yararlanma imkanlarının olması, ifrazın önemli problemlere yol açmaması,
ı)Yerleşim maksadı ile, şehir ve kasabalarda satın alınacak arsanın, imar plânı içerisinde olması, arazinin ise imar plânı içine alınabilecek nitelik ve yakınlıkta bulunması,
gereklidir.
(2) Satın alınan veya kamulaştırılan taşınmazlar, bu Kanun amaçlarında kullanılacağına dair tapu kütüğüne şerh konulmak suretiyle tapuda Hazine adına tescil edilir.
Temlik, tescil ve ipotek işlemleri
MADDE 17 –(1) İskânen verilen taşınmazların bedellerinin yatırılmasını veya borçlanma sözleşmelerinin imzalanmasını takiben, aile fertleri adına temlik yapılır ve Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca düzenlenen temlik cetvelleri, vali veya kaymakamın yazılı emrine bağlı olarak ilgili tapu idaresine tescil için sevk edilir. Ortak tesis ve yapılar için ayrılan arsalar ve araziler kullanış maksadına göre ilgili tüzel kişilik adına tapuya tescil edilir ve tahsis amacı dışında kullanılamaz.
(2)İpotek tesisi, Kanunun 27 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre yapılır.
Devir, takyit ve geri alma
MADDE 18 –(1) Kanuna göre verilen taşınmazlar, Kanunun 21 inci maddesi gereğince temlik tarihinden itibaren on yıl süreyle satılamaz, bağışlanamaz, terhin edilemez, bunlar için tapu kütüğüne satış vaadi şerhi konulamaz ve bu mallar haczolunamaz. Tapu kütüğüne bu hususlarda kayıt düşülür.
(2) Takyit süresi içinde askerlik, tutukluluk, âfet ve uzun süreli hastalık gibi geçerli mazereti bulunanlar, bu durumlarını belgelendirir. Ayrıca; iskân mahallinden mazereti sebebiyle ayrılmak zorunda olanlar, süresini, amacını ve adresini belirten dilekçe ile başvurması ve idarenin uygun görmesi hâlinde izinli sayılarak iskân mahallini geçici olarak terk edebilirler.
(3) Hak sahiplerine verilen taşınmazların takyit süresi içinde amacında kullanılıp kullanılmadığı müdürlükçe takip edilir. Kanunun 21 inci maddesine aykırı kullanıldığı veya geçerli özrü ve idarenin izni olmaksızın iskân mahallinin terk edildiği tespit olunduğunda Mahalli İskân Komisyonunca bu kişilerin hak sahiplilikleri iptal edilir ve bu taşınmazların, iskân amaçlarında kullanılmak üzere tapu kaydının iptali ile Hazine adına tescili mahkemeden istenir.
(4) Kanuna göre verilmiş taşınmazların, takyit süresi içinde, kamu hizmetine yönelik projelerin uygulama alanı içine alınmış olması veya teknik ve idari yönlerden ailelere verilen taşınmazların değiştirilmesinin valilikçe teklif edilerek Bakanlıkça uygun görülmesi, hallerinde eş değerde taşınır veya taşınmaz vermek kaydıyla temlik ve tapu değişikliği yapılabilir.
(5) Ailelerin hak sahiplilik kararından takyit süresi sonuna kadar izlenmesi devam eder, bu süre sonuna kadar hak sahiplilikle ilgili her türlü şikayet ve itirazların değerlendirilmesi veya idarenin tespitleri sonucu mahalli iskan komisyonunca hak sahiplilikleri iptal edilenlere verilmiş hak ve mallar varsa geri alınır, taşınmazların tapu iptali ile hazine adına tescili mahkemeden istenir.
Alacakların takibi, tahsili ve erteleme işlemleri
MADDE 19 –(1) Kanun veya bu Yönetmelik hükümlerine göre peşin veya borçlandırma sûretiyle verilen mal ve krediler sebebiyle ortaya çıkan alacakların takip ve tahsili, Genel Müdürlük tarafından 18/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Kanun hükümlerine göre; Banka tarafından ilgili mevzuata göre gerçekleştirilir.
(2) Deprem, toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu gibi tabii âfet sebebleriyle Bakanlar Kurulunca borç ertelemesine alınmış yerler için, ailelerin Kanuna göre tahakkuk eden borçları ertelenir ve ertelenen borç tutarları, erteleme süreleri kadar kaydırılır. Muaccel hâle gelen borçlar ertelenmez.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 20 –(1) 17/8/2002 tarihli ve 24849 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İskân Kanunu Uygulama Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Başlamış olan işler ve işlemler
GEÇİCİMADDE 1 – (1) 9/11/1989 tarihli ve 20337 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İskân Kanunu Uygulama ve Özel İskân Fonu Yönetmeliğine göre yapılan sözleşme ve diğer işlemler, söz konusu Yönetmeliğin 5543 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır ve tasfiye edilir.
(2) 17/8/2002 tarihli ve 24849 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İskân Kanunu Uygulama Yönetmeliğine göre yapılan sözleşme ve diğer işlemler, söz konusu Yönetmeliğin 5543 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre sonuçlandırılır ve tasfiye edilir.
Tadil edilmiş faiz oranlarına ilişkin geçiş hükümleri
GEÇİCİMADDE 2 –(Ek: RG-13/10/2011-28083)([12])
(1) Tadil edilmiş olan faiz oranları, 13 üncü ve 14 üncü madde kapsamında kullandırılmış olup da henüz geri ödenmemiş veya geri ödenmekte olan kredilere de uygulanır.
6292 sayılı Kanun uygulamaları
GEÇİCİMADDE 3 – (Ek: RG-14/2/2014-28913)([13])
(1) 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun uyarınca 5543 sayılı İskân Kanununa göre gerçekleştirilecek nakil ve yerleştirme işlemlerindeki hak sahipliği değerlendirmelerinde; 6292 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden geçerli olmak üzere, ailelerin geçim imkânlarını kayıp edip etmediklerine bakılmaz ve Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b), (ç) ve (d) bentlerindeki hükümler uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 21 –(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22 –(Değişik: RG-13/10/2011-28083)
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.
| Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 2/12/2007 | 26718 | |
| Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 1. | 31/7/2009 | 27305 |
| 2. | 8/5/2010 | 27575 |
| 3. | 13/10/2011 | 28083 |
| 4. | 21/11/2012 | 28474 |
| 5. | 14/2/2014 | 28913 |
[1]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[2]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[3]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[4]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[5]Bu değişiklik 3/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[6]Bu değişiklik 3/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[7]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[8]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[9]Bu değişiklik 3/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[10]8/5/2010 tarihli ve 27575 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 2/12/2007 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[11]Bu değişiklik 3/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[12]Bu değişiklik 3/1/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
[13]Bu değişiklik 26/4/2012 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
HAYVAN DENEYLERİ ETİK KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK
15 Şubat 2014 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28914
YÖNETMELİK
Orman ve Su İşleri Bakanlığından:
HAYVAN DENEYLERİ ETİK KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE
ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, deney hayvanları ile yapılacak olan bilimsel araştırma, test, eğitim, öğretim gibi temel etkinliklerde kullanılan yöntem ve materyaller ile ilgili kabul edilebilir etik standartların belirlenmesine, hayvan deneyleri merkezi etik kurulu ve hayvan deneyleri yerel etik kurullarının kuruluş ve çalışmalarına, yapılması planlanan işlemlerin sunulmasına, araştırma ve çalışma önerilerinin incelenmesi ve izin verilmesine, uygulamaların izlenmesine, deney hayvanları üzerinde yapılan bütün prosedürlerin kayıt altına alınmalarına ve bu prosedürlerin anında ya da geriye doğru izlenebilmelerine, bütün işlemlerin denetlenebilirliğinin sağlanmasına ve ilgili işlemlerin gerektiğinde sonlandırılmalarına ilişkin esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlarda deney amacıyla kullanılacak hayvanların kullanımından önce alınması gereken izinleri, bu amaçla hayvan deneyleri merkezi etik kurulu ile hayvan deneyleri yerel etik kurullarının oluşturulması, bu kurulların çalışma usul ve esasları, görevleri, eğitim, denetim ve yükümlülüklerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Deneysel olmayan tarımsal uygulamaları,
b) Deneysel olmayan klinik veteriner hekimliği uygulamalarını,
c) Veteriner sağlık ürünlerine pazarlama yetkisi verilebilmesi için gereken klinik deneyleri,
ç) Kayıtlı veya onaylı hayvancılık işletmelerinin yapmakla yükümlü olduğu uygulamaları,
d) Birincil amacı bir hayvanın kimliklendirilmesi olan uygulamaları,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 9 uncu ve 17 nci maddelerine dayanılarak ve 2010/63/EU sayılı Bilimsel Amaçlarla Kullanılan Hayvanların Korunmasına İlişkin Avrupa Birliği Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını,
b) CITES Sözleşmesi: 20/6/1996 tarihli ve 22672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmeyi,
c) Çalışma izni: Deney hayvanı kullanıcı, üretici ve tedarikçi kuruluşlara Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca verilen belgeyi,
ç) Deney: Bilimsel amaçlarla hayvanlar üzerinde gerçekleştirilecek her türlü prosedür veya prosedürler bütününü,
d) Deney hayvanı: Prosedürlerde kullanılan, serbest yaşayan veya çoğalan larva biçimleri, canlı kafadanbacaklılar ve normal fetal gelişimlerinin son üçte birlik döneminden itibaren memeliler dahil, insan olmayan herhangi bir omurgalı canlıyı,
e) Deney ünitesi: Hayvanlar üzerinde her türlü prosedür veya prosedürlerin gerçekleştirildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma izni bulunan birimleri,
f) Etik: Araştırmalarda kullanılacak hayvanlarla ilgili olarak insan ve hayvan yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek hareketlerin sınırları, hayvana yönelik yapılacak tutum ve davranışa yol gösterici evrensel kuralları,
g) Genel Müdür: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürünü,
ğ) Genel Müdürlük: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünü,
h) HADMEK: Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulunu,
ı) HADYEK: Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunu,
i) Hayvan refahı birimi: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda kurulması zorunlu olan, hayvanların refahı ve bakımından sorumlu, veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri veya veteriner sağlık teknisyeni unvanına sahip en az bir kişiden, kullanıcı kuruluşlarda ise bu unvanlardan birine sahip bir kişiye ilaveten biri yerel etik kurul üyesi olmak üzere en fazla üç kişiden oluşan birimi,
j) İnsancıl öldürme metodu: Hayvanın kendi türüne has, en az fiziksel ve duyusal ağrı, eziyet ve sıkıntıya maruz kalacağı şekilde yaşamının sonlandırılmasını,
k) İn vivo deney: Canlı ortamda yapılan deneyi,
l) İyi laboratuvar uygulamaları: Klinik çalışmalar dışındaki sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite sistemini,
m) Kullanıcı: Hayvanları prosedürlerde kullanmaya yetkili olan kişiyi,
n) Kuruluş: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca çalışma izni bulunan, müştemilatı ile birlikte açık, kapalı, yarı açık, her türlü sabit ya da taşınabilir tesis, bina veya binalar grubunu,
o) Proje: Tanımlanmış bilimsel bir amacı olan ve bir ya da daha fazla prosedürü kapsayan iş programını,
ö) Prosedür: Hayvanların; doğurtulması, kuluçkadan çıkarılması ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyunun devam ettirilmesi süreçleri dahil, iyi veteriner hekimlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin batırılmasının yarattığına eşit veya daha fazla acı, eziyet, ızdırap veya kalıcı hasara sebep olabilecek şekilde, bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan, deneysel, diğer bilimsel veya eğitici amaçlarla kullanılmasını,
p) Sekreterya: Etik kurullarda gerekli koordinasyonu sağlayan, yazışmaları yapan ve kayıtları tutan kişi veya kişileri,
r) Tekniker: Lise öğrenimi üzerine iki yıl süreli Veteriner Sağlık Önlisans programlarından mezun olan kişiyi,
s) Teknisyen: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek Lisesi Veteriner Sağlık Bölümü ile daha önce Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından herhangi birinden mezun kişiyi,
ş) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu,
t) Tür: Ortak özellikler taşıyan ve kendi aralarında döllenerek üreyebilen akraba canlıları içeren biyolojik grubu,
u) 3R ilkesi: Mümkün olan her durumda, canlı hayvan yerine bilimsel açıdan geçerli başka alternatif bir yöntem ya da deneme stratejisinin uygulaması, proje hedeflerinden ödün vermeden kullanılacak hayvan sayısının olabildiğince azaltılması, hayvanlara acı, eziyet, ızdırap çektirecek ve kalıcı hasar yapacak prosedürlerin iyileştirilerek hayvan refahının artırılmasını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Deney Hayvanının Kullanılma Amaçları, Etik Kurulların Kuruluş,
Görev Süresi, Çalışma Yöntemi, Görev ve Yetkileri
Deney hayvanının kullanılma amaçları
MADDE 5 – (1) Deney hayvanlarının kullanılma amaçları aşağıda belirtilmiştir:
a) Temel araştırmalar.
b) Aşağıdaki amaçlardan herhangi birini taşıyan translasyonel veya uygulamalı araştırmalar:
1) İnsan, hayvan veya bitkilerdeki hastalık, sağlık bozuklukları ve diğer anormalliklerin önlenmesi, tanı, tedavisi veya bunlardan kaçınma.
2) İnsan, hayvan veya bitkilerdeki fizyolojik bozuklukların incelenmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya modifikasyonu.
3) Hayvanların refahı ve tarımsal amaçlarla yetiştirilen hayvanların üretim şartlarının iyileştirilmesi.
c) (b) bendinde belirtilen amaçlardan herhangi biri için, ilaçlar, gıda hammaddeleri, yem hammaddeleri, başka maddeler ve ürünlerin kalite, etkinlik ve güvenilirliklerinin geliştirilmesi, üretilmesi ve test edilmesi.
ç) İnsan ve hayvan sağlığı ve refahı için doğal çevrenin korunması.
d) Türlerin korunmasını amaçlayan araştırmalar.
e) Mesleki becerilerin kazandırılması, sürdürülmesi veya geliştirilmesi için yüksek öğrenim veya eğitimi.
f) Adli tıp soruşturmaları.
HADMEK’in kuruluşu ve çalışma yöntemi
MADDE 6 – (1) HADMEK bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde teşekkül eder. HADMEK;
a) Bakanlıktan; genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, şube müdürü ve hukuk müşavirliğinden bir hukukçu üye,
b) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından hayvan deneylerinde en az iki yıl tecrübeli üç temsilci,
c) Sağlık Bakanlığından hayvan deneylerinde en az iki yıl tecrübeli üç temsilci,
ç) Veteriner fakültelerinden hayvan deneylerinde en az iki yıl tecrübeli üç öğretim üyesi,
d) Tıp fakültelerinden hayvan deneylerinde en az iki yıl tecrübeli üç öğretim üyesi,
e) Türk Tabipleri Birliği ve Türk Veteriner Hekimleri Birliğinden birer temsilci,
f) TÜBİTAK’tan bir veteriner hekim temsilci,
g) Hayvanları korumaya yönelik sivil toplum örgütlerinden bir üye,
olmak üzere yirmibir üyeden oluşur.
(2) HADMEK üyelerinin seçimi;
a) Genel Müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, şube müdürü ve hukukçu üye HADMEK’in daimi üyesidir.
b) HADMEK üyelerinden daimi üyeler hariç diğer kurum ve kuruluşlarca belirlenen üyelerin atamaları Bakanlık tarafından yapılır.
(3) HADMEK toplantısına, Bakanlık üyelerinden katılım sağlayan en üst düzey temsilci başkanlık eder.
(4) Daimi üyeler hariç diğer üyelerin görev süresi dört yıldır. Görev süresi biten üye yeniden atanabilir. Bir takvim yılı içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği kendiliğinden düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir sebeple sona ermesi veya üyeliğin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye görevlendirilir.
(5) HADMEK ve HADYEK arasındaki koordinasyon genel müdürlük tarafından sağlanır. HADMEK sekretaryası hizmetleri, ilgili şube müdürlüğünce yürütülür.
(6) HADMEK, başkanın belirleyeceği gündemle üç ayda bir toplanır. Toplantı gündemini de içeren davet yazısı, toplantı tarihinden en geç on gün öncesinden HADMEK üyelerine gönderilir. Kurul, başkanın gerek görmesi halinde üyelere en geç on gün öncesinden haber verilmek suretiyle de toplanabilir.
(7) HADMEK, üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır. Kararlar oy çokluğu ile alınır, oyların eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
HADMEK’in görevleri
MADDE 7 – (1) HADMEK’in görevleri şunlardır:
a) Deney hayvanlarının kullanılmasına dair etik ilkeleri belirlemek.
b) HADYEK yönergelerini onaylamak ve 21 inci maddeye göre feshetmek.
c) HADYEK’lerin bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışıp çalışmadığını denetlemek, yıllık raporlarını değerlendirmek.
ç) HADMEK tarafından onaylanan yönergeye ve bu Yönetmeliğe aykırı hareket eden HADYEK’lerin çalışmalarını 21 inci maddeye göre durdurmak.
d) HADYEK’lerin hizmet verdiği üretici ve kullanıcı kurum ve kuruluşlardaki deney şartlarını ve laboratuvarları bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde denetlemek.
e) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak deney hayvanı kullanılmasını engellemek amacıyla gerekli girişimleri yapmak.
f) HADYEK’lerin verdiği kararlara yapılan itirazları değerlendirmek, gerekli görülmesi halinde dosyaları yeniden incelemek üzere gerekçeleri ile birlikte ilgili HADYEK’e geri göndermek.
g) HADYEK’lerin deney hayvanı kullanımı ve bakımı ile ilgili araştırmacı, tekniker, teknisyen, hayvan bakıcıları ve diğer yardımcı personele yönelik verilen eğitim programlarının usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek.
ğ) Deney hayvanı kullanım sertifikalarının denkliklerini değerlendirmek.
h) Ülke çapında deney hayvanlarının deneylerde kullanılmasına dair yıllık istatistik bilgileri toplamak ve yayınlamak.
ı) Gerektiğinde eğitim programları düzenlemek.
HADYEK’in kuruluşu ve çalışma yöntemi
MADDE 8 – (1) HADYEK aşağıdaki şekilde kurulur:
a) 5199 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükmü gereğince, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma izinli deney hayvanı ünitesi bulunan resmi ve özel kurum ve kuruluşlar ile yüksek öğretim kurumları HADYEK kurabilir. HADYEK ve hayvan refahı birimi bulunmayan kurum ve kuruluşlarda hayvan deneyleri yapılamaz.
b) HADYEK kurulabilmesi için, kurum bünyesinde asgari olarak hayvanların tür özellikleri gözetilerek, stressiz ve sakin bir hayat sürdürebilecekleri, veteriner hizmetlerinin verildiği Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından çalışma izinli bir deney hayvanı ünitesi bulundurulması zorunludur.
(2) HADYEK’de asgari olarak aşağıda nitelikleri belirtilen üyelerin bulunması gereklidir:
a) Kurum veya kuruluş içinde deney hayvanı yetiştirilmesi, üretilmesi bakımından sorumlu ve deney hayvanları kullanım sertifikasına sahip, tam gün ünitede çalışan, hayvan deneyleri konusunda en az bir yıl tecrübeli bir veteriner hekim.
b) Kurum veya kuruluş içinde deney hayvanları ile çalışma yapan birimlerden bir temsilci.
c) Kendisi ve birinci derece yakınları, hayvanlar üzerinde deneysel çalışma yapmayan ve kuruluş ile çıkar ilişkisi olmayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir kişi.
ç) Kurum veya kuruluş ile çıkar ilişkisi olmayan sivil toplum kuruluşuna üye Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir kişi.
(3) HADYEK’te görev alacak en az bir üyenin in vivo hayvan deneylerinde en az bir yıl tecrübeli ve doktora veya tıpta uzmanlık derecesine sahip olması gereklidir. HADYEK’te tıp veya veteriner hekim etiği uzmanlarının da bulunması tercih edilir. Kurum ve kuruluşlar ihtiyaçlarına ve idari yapısına göre HADYEK kompozisyonunu belirleyebilirler. HADYEK gerektiğinde başka alanların uzmanlarından görüş alabilir, toplantılara davet edebilir. HADYEK en az beş, en fazla 21 üyeden oluşur.
(4) HADYEK üyelerinin görevlendirilmesi ile ilgili olarak;
a) HADYEK başkanı, başkan vekili ve üyeleri; üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici onayı ile görevlendirilir.
b) HADYEK başkanı ve veteriner hekim kurum veya kuruluşun tam zamanlı çalışanı olmak zorundadır. Bunun dışındaki üyeler, kurum veya kuruluş dışından da görevlendirilebilir.
c) Atamalar veya onay ile görevlendirilmelere dair değişiklikler bir ay içinde HADMEK’e bildirilir.
ç) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiği tespit edilen kişiler HADYEK üyesi olarak görevlendirilemez.
(5) Kurum ve kuruluşlarda HADYEK sekreteryası, üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici onayı ile görevlendirilir. HADYEK’in düzenli çalışması, başvuruların alınması, değerlendirilmesi ve arşivlenmesi amacıyla ayrı bir çalışma birimi oluşturulur.
(6) HADYEK üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi biten üye yeniden atanabilir veya onay ile görevlendirilebilir. Bir takvim yılı içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye görevlendirilir.
(7) HADYEK, yönergesi HADMEK tarafından onaylandıktan sonra faaliyetine başlar.
(8) HADYEK aşağıda belirtildiği şekilde çalışır:
a) HADYEK, kurul başkanının belirleyeceği gündemle en az ayda bir defa, üyelerin en az üçte ikisinin katılımı ile toplanır.
b) HADYEK toplantısında kararlar oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliği halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
c) Her kurul kendi çalışma usul ve esaslarını belirleyen bir yönerge hazırlar.
ç) Kurumlarda kullanılan tüm deney hayvanlarına ilişkin kayıtlar, hayvan refahı biriminde görevli deney hayvanı yetiştirilmesi, üretimi ve bakımından sorumlu veteriner hekim tarafından tutulur veya tutturulur. Söz konusu kayıtlarda temin edilen hayvanların sayıları, türleri, temin edildikleri yerler, kullanıcı kuruluşa geldiği tarih ve yapılan tüm işlemler bulunur. Bu kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
d) HADYEK, yapılacak başvuruları değerlendirmek için bir form hazırlar. Formda aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur:
1) Proje adı.
2) Proje yürütücüsü ve diğer araştırıcıların adı, adresi, görev yeri, imzası.
3) Prosedürün yapılacağı yer ve süresi.
4) Canlı hayvanlar üzerinde prosedür uygulayacakların eğitim sertifikaları.
5) Başvuru tarihi.
6) Proje önerisi.
7) Günlük dille yazılmış teknik olmayan proje özeti.
8) Hayvan kaynakları, tahmini hayvan sayısı, türü ve yaşı.
9) Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilecek prosedürler.
10) Prosedürlerin sebep olacağı acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar düzeyi.
11) 3R ilkesinin prosedürlerde uygulanma şekli.
12) Kullanılması planlanan anestezi, analjezi ve diğer ağrı kesici yöntemler.
13) Hayvanların yaşamları boyunca acı ve ızdırap çekmemesi ya da çektikleri ızdırabın azaltılması için alınacak önlemler.
14) Prosedürlerin sonlandırılmasında insancıl öldürme metodunun belirlenmesi.
15) Hayvan sayısını ve prosedürlerin sebep olacağı acı, eziyet, ızdırap ya da olası çevresel etkileri asgariye indirmek için uygulanacak deneysel veya gözlemsel stratejiler ile veri analiz usulleri.
16) Hayvanların birden fazla projede kullanılıp kullanılmayacağı.
17) Hayvanların barındırma, yetiştirme ve bakım şartları.
18) Projede yer alanların yetkinliği.
19) Taahhütname.
e) HADYEK tarafından projelere azami beş yıl süre ile izin verilir, süre uzatımı talebi olması halinde, talebin gerekçelendirilmesi şartıyla ek süre verilebilir.
f) Bütün başvurular ve alınan kararlar, tarih ve sayı numarası verilerek kayıt altına alınır. Kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
g) Başvurular, proje yürütücüsü tarafından yapılır. Tez çalışmaları için yürütücü, danışman öğretim üyesidir.
ğ) HADYEK, yaptığı değerlendirme neticesinde uygun, düzeltilmesi gerekir, şartlı olarak uygun ya da uygun değildir şeklinde karar verir. Kararlar başvuru sahibine başvurunun yapıldığı tarihten itibaren kırk iş günü içinde yazılı olarak bildirilir. Bu süre proje değerlendirmesini de kapsar. Projenin karmaşıklığı veya birden çok bilim dalını ilgilendirdiği hallerde, HADYEK sözü edilen süreyi bir defaya mahsus olmak üzere onbeş iş gününü geçmeyecek şekilde uzatabilir. Uzatma sebebi ve süresi gerekçelendirilerek, süre sona ermeden yürütücü bilgilendirilir. HADYEK, bir projenin yapılabilirliğini sınamak amacıyla az sayıda hayvan üzerinde ön deneylerin yapılmasını isteyebilir. Bu durumda kesin karar, “şartlı olarak uygun” kararı verilen projelerdeki usullere göre verilir.
h) HADYEK üyelerine ait başvurular görüşülürken ilgili kurul üyesi görüşmelere katılamaz ve oy kullanamaz.
ı) Hakkında “Düzeltilmesi gerekir” kararı verilen projeler, düzeltildikten sonra tekrar değerlendirilir. “Şartlı olarak uygun” kararı verilen projeler, HADYEK tarafından belirlenecek bir süre boyunca, hayvan refahı birimi tarafından izlenip, istenen şartların yerine getirilip getirilmediği değerlendirildikten sonra uygun ya da uygun değildir şeklinde karara bağlanır ve proje ile ilgili HADYEK’e rapor verilir.
i) İzin verilen projelerde hayvan refahını olumsuz etkileyecek herhangi bir değişiklik olup olmadığı yerel etik kurulu tarafından denetlenir. Yerel etik kurulu, onaylanan projeye uyulmaması durumunda, verilen izni iptal eder. İznin iptal edilmesi durumunda; hayvan refahı birimi tarafından, projede kullanılan veya kullanılması öngörülen hayvanların refahının olumsuz yönde etkilenmemesi sağlanır.
j) HADYEK onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya katılacak kişilerdeki değişiklikler proje yürütücüsü tarafından HADYEK’e yazılı olarak bildirilir ve onayı alınır.
k) Aşağıdaki müdahaleler HADYEK iznine tabi değildir:
1) Teşhis ve tedavi amaçlı klinik uygulamalar.
2) Ölü hayvan veya dokusu, mezbaha materyalleri, atık fetuslar ile yapılan prosedürler.
3) Süt sağma.
4) Dışkı veya altlık örneği toplama.
5) Sürüntü ile örnek alma.
l) Tür tanımlama ile ilgili doğadan yaban hayvanı kullanılmasında Genel Müdürlükten alınan izin, HADYEK izni yerine geçer.
m) Saha araştırmalarının birden fazla ilde yürütülmesi halinde sadece bir yerin HADYEK onayının alınması yeterlidir.
n) Kayıtlar HADMEK ve Bakanlığın denetimine açık tutulur. HADYEK, gerektiğinde konusunda deneyimli uzmanların yazılı görüşlerini alabilir veya HADYEK toplantısına davet ederek sözlü veya yazılı görüş isteyebilir.
HADYEK’in görevleri
MADDE 9 – (1) HADYEK’in görevleri şunlardır:
a) Bu Yönetmelik hükümleri ile HADMEK’in belirlediği etik ilkeler ve iyi laboratuvar uygulamaları çerçevesinde kendi çalışma usul ve esasları hakkında yönerge hazırlamak.
b) Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm işlemlerin etik yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek yapılacak işlemlere ilişkin protokolleri onaylamak veya gerekçeli olarak red etmek.
c) Kurum içinde deney hayvanı kullanılması sürecinin 3R ilkelerine ve etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek, bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak.
ç) Deney hayvanı kullanılarak elde edilenlerle aynı veya daha yüksek düzeyde bilgi sağlayabilecek ancak hayvan kullanılmayan veya en az sayıda hayvan kullanılan ya da daha az acı verilen prosedürler içeren alternatif yöntemlerin geliştirilmesine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak ve bu alanda araştırmayı teşvik edecek uygulamalar yapmak.
d) Deney hayvanları üzerinde yapılacak işlemlerin onaylanmış protokole uygun olarak yapılmasını sağlamak, gerektiğinde sonlandırmasına karar vermek.
e) Deney hayvanlarıyla çalışacak personelin gerekli eğitimi almasını sağlamak ve deney hayvanı kullanım sertifikası bulunması şartıyla hayvan deneyleri yapılmasına izin vermek. Bu amaçla gerektiğinde sertifika programları düzenlemek.
f) Deney hayvanlarının üretim, yetiştirme, barındırma ve nakil şartları ile deneylerin yapıldığı laboratuvarşartlarının ve ekipmanının etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek.
g) Deney hayvanı kullanımı ile ilgili olarak istatistiki veri tabloları ile yıllık faaliyet raporunu hazırlayarak HADMEK’e sunmak.
ğ) Deneysel çalışmalar sonunda ortaya çıkan atıklar ve tıbbi atıkların 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesince bertarafınısağlamak.
h) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun ve ilgili mevzuatın getirdiği hükümler çerçevesinde, deney hayvanlarının kayıt altına alınmalarını ve izlenebilmelerini sağlamak.
ı) Düzenlenecek eğitim sertifika programlarını otuz gün önce HADMEK’e bildirmek.
i) Düzenledikleri sertifika eğitim programları ve eğitim sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile ilgili bilgileri HADMEK’e bildirmek.
j) Deneyde kullanılan hayvanların, prosedür sonrası sahiplendirilmesi veya çiftçilik sistemine iadesinde sakınca görülüp görülmediği hakkında karar vermek.
HADYEK’in çalışma ilkeleri
MADDE 10 – (1) HADYEK aşağıda belirtilen ilkeler doğrultusunda çalışır:
a) Bilimsel araştırmalarda kullanılması zorunlu olan deney hayvanlarına kötü muameleleri engellemek.
b) Deney hayvanlarının 5 inci maddede belirtilen amaçlar kapsamında kullanılmasını sağlamak.
c) Ağır acı, stres ya da buna denk eziyet veren deneylerde bir hayvanın bir defadan fazla kullanılmamasını, zorunlu olarak kullanılması gerekiyorsa bunun sağlam bilimsel gerekçelere dayandırılmasını sağlamak.
ç) Eğitim amaçlı kongre, konferans ve seminerlerde ağrı ve acı veren deneylerin yapılmamasını sağlamak.
d) Bilimsel açıdan güvenilir verinin, hayvanlara mümkün olduğu kadar az acı çektirerek ve onları en az strese sokarak elde edilmesini sağlamak.
e) Araştırmalar süresince kullanılan deney hayvanlarına, türüne uygun şartlar hazırlamak ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel şartların teminini sağlamak.
f) Uygun şekilde eğitilmiş personel tarafından uygun şartlarda deney hayvanı bakımını sağlamak.
g) Canlı hayvanlarda yapılacak deney amaçlı çalışmaların sorumlu veteriner hekim gözetiminde yapılmasını sağlamak.
ğ) Araştırıcılar tarafından, deneylerin hangi durumlar yerine getirildiğinde sonlandırılacağına dair hedef noktaların belirlenmesini sağlamak.
h) Araştırılan bilginin elde edilmesinde geçerliliği ıspatlanmış alternatif usuller varsa hayvan deneylerini etik olarak uygun görmemek ve daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrar edilmesine engel olmak.
ı) Deney için en uygun hayvan türü ve yöntemin seçilmesini ve bilimsel olarak anlamlı sonuç verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmasını sağlamak.
i) Deney hayvanlarına gereksiz acı ve ağrı verecek deneylerde uygun bir anestezi usulünün uygulanmasını ve araştırmalarda uygun ağrı kesici ve anestezi kullanılmasını sağlamak.
j) Anestezinin, hayvan için deneyin kendisinden daha fazla travmatik olması ve deneyin amacına uygun olmaması durumunda yapılmasını engellemek.
k) Deneyin etik ilkeler çerçevesinde yapılması ve amacına uygun olması için veteriner hekim kararı ile;
1) Anesteziden çıktığında önemli oranda acıya maruz kalacak olan hayvanın ağrı kesici ile tedavi edilmesini, tedavi edilmesi mümkün değilse insancıl bir metotla öldürülmesini,
2) Deney hayvanının araştırma sürecinde ya da sonunda hayatına son verilmesi işlemlerinin uygun gerekçelerle yapılmasını,
3) Şiddetli ve sürekli ağrı çeken veya normal hayatını sürdüremeyecek duruma gelen deney hayvanları ile sağlığı ve çevresi için risk oluşturabilecek deney hayvanlarının insancıl bir metotla yaşamalarına son verilmesini,
sağlamak.
l) Araştırmada kullanılan ve yaşamalarını sürdüren deney hayvanlarına, deney sonunda sağlıklı yaşam şartlarının teminini sağlamak.
m) Hayvanları ağır ve uzun süreli acıya maruz bırakacak deneylerin yapılmasına, etik ilkeler ile araştırmadan elde edilecek fayda ve hayvanların çekeceği acı dikkate alınarak karar vermek.
n) Bilimsel hedeften uzaklaşılmadığı ve hayvanın refahının bozulmadığı sürece hayvanlar üzerinde birden fazla uygulama yaparak, deneyde kullanılan hayvanların sayısını azaltmak.
o) Deneyde kullanılarak ölen hayvanların doku ve organlarının paylaşılması kapsamında diğer başvurularda değerlendirilmesini sağlamak.
ö) Uzun süreli olması muhtemel şiddetli acı, eziyet ve ızdırapla sonuçlanan ve düzeltilmesi mümkün olmayan uygulamalardan kaçınmak.
p) Yalnızca kendi bünyesindeki hayvan refahı biriminin denetiminde gerçekleştirilecek prosedürlere izin vermek.
r) Onay verilen projelerde, içerikte ve çalışmaya katılacak kişilerde yapılacak değişiklikleri takip etmek ve gerekli izinlerin alınmasını sağlamak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Deney Hayvanı ve Araştırmalara İlişkin Uygulamalar
Deney hayvanları
MADDE 11 – (1) HADYEK’in çalışmalarında kullanılacak hayvanlara ilişkin hususlar:
a) Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm prosedürlerin HADYEK tarafından onaylanmış olması zorunludur.
b) HADYEK tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak alınmış bir genel veya özel istisna olmadıkça, deneylerde kullanılacak;
1) Fare (Mus musculus),
2) Sıçan (Rattus norvegicus),
3) Kobay (Cavia pocellus),
4) Suriye (altın) hamsteri (Mesocricetus auratus),
5) Çin hamsteri (Cricetulus griseus),
6) Moğolistan gerbili (Meriones unguiculatus),
7) Tavşan (Oryctolagus cuniculus),
8) Köpek (Canis familiaris),
9) Kedi (Felis catus),
10) İnsan dışı primatların bütün türleri
11) Kurbağa [Xenopus (laevis, tropicalis), Rana (temporaria, pipiens)],
12) Zebra balığı (Danio rerio),
türlerinin ve deneyde kullanılacak tüm hayvanların kayıtlı yasal deney hayvanı üreticisi ve tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır.
c) Kedi, köpek gibi evcil türlerin sokakta başıboş olanları, deneylerde kullanılmaz. Ancak, hayvanların sağlık ve refahı ile ilgili çalışmalara ihtiyaç duyulması, çevre, insan ve hayvan sağlığına karşı ciddi tehlike oluşturması ve çalışmanın amacının sadece başıboş hayvan kullanılarak gerçekleştirilebileceğine dair bilimsel gerekçeler sunulması hallerinde bu hayvanlar deneylerde kullanılabilir.
ç) İnsan dışı primatların deneylerde kullanılmasına, istisnai durumlarda ve prosedürün amacının insan dışı primatlar dışında bir tür kullanılarak gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcutsa izin verilir.
d) Büyük kuyruksuz maymunlar deneylerde kullanılamaz.
e) Ulusal mevzuat ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde nesli tehlike altında olan ve korunan türler ile CITES Sözleşmesinin Ek-1 Listesindeki türlerin kullanılmasına aşağıda belirtilen durumlarda izin verilir:
1) Prosedür, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (c) ve (d) bentlerinde belirtilen amaçlardan birine sahipse.
2) Prosedürün amacının söz konusu türlerin dışındaki türler ile gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcutsa.
f) Doğadan alınmış yaban hayvanı üzerinde yapılacak deney bir bilimsel gerekçeyle; ancak diğer hayvanların deneyin amacı bakımından yeterli olmaması halinde onaylanır. Bu konuda yapılan çalışmalarda HADYEK onayından sonra Genel Müdürlükten izin alınır.
Anestezi ve anestezi uygulanması, öldürme ve deneylerde şiddet sınıflandırması ile ilgili işlemler
MADDE 12 – (1) Anestezi ve anestezi uygulanması, öldürme ve deneylerde şiddet sınıflandırması ile ilgili işlemler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 21 inci ve 22 nci maddeleri ile Ek-8 ve Ek-9’a göre yapılır.
Hayvanların deneylerde tekrar kullanımı
MADDE 13 – (1) Daha önce bir ya da birkaç deneyde kullanılan bir hayvanın tekrar kullanılmasına aşağıdaki durumlarda izin verilir:
a) Daha önceki deneylerin gerçek şiddeti “hafif” veya “orta” ise.
b) Hayvanın genel sağlık durumu tamamen eski haline dönmüşse.
c) Yeni deney “hafif”, “orta” veya “ düzelmez” olarak sınıflandırılmışsa.
ç) Hayvan üzerinde daha önce gerçekleştirilen prosedürleri değerlendirebilecek bir veteriner hekim tarafından uygun bulunmuşsa.
(2) İstisnai durumlarda, (a) bendini uygulama dışı bırakacak şekilde ve hayvanın veteriner hekim tarafından muayene edilmesinden sonra, hayvanın şiddetli acı, ızdırap veya eşdeğerini içeren bir deneyde birden fazla kullanılmaması şartıyla bir hayvanın tekrar kullanılmasına izin verilebilir.
Deneyin sonlandırılması
MADDE 14 – (1) Deneyle ilgili olarak daha fazla gözlemin yapılamayacağı hallerde ya da genetiği değiştirilmiş hayvan soyları ve nesilleri artık takip edilmiyorsa veya sürekli devam eden bir şekilde iğne batırılmasına eşdeğer ya da daha fazla acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar yaşaması bekleniyorsa deney sonlandırılır.
(2) Deneyin sonunda, bir hayvanın yaşamaya devam etmesine dair karar bir veteriner hekim tarafından alınır. Bir hayvanın yaşatılmaya devam etmesi durumunda, sağlık durumuna uygun bakım ve barınma hizmeti sağlanır. Hayvan orta veya şiddetli acı, eziyet, ızdırap ve kalıcı hasar yaşamaya devam ediyorsa öldürülür.
Projelerin değerlendirilmesi
MADDE 15 – (1) Projeler;
a) Bilimsel, eğitsel veya yasal gerekçeleri,
b) Hayvan kullanımı gerekçeleri,
c) Prosedürlerin mümkün olan en insani ve çevreye duyarlı şekilde gerçekleştirilmesinin tasarlanması,
ç) Tahmin edilen bilimsel faydaları ve eğitim yönünden değeri,
d) 3R ilkesine uyumu,
e) Prosedür şiddetinin sınıflandırılması,
f) Elde edilecek fayda ve hayvanların çekeceği acı,
g) Öldürme metotları, prosedürler, anestezi, tekrar kullanım, bakım ve barınma şartlarının mer’i mevzuata uygunluğu,
ğ) Geriye dönük değerlendirmenin yapılıp yapılmayacağı ve ne zaman yapılacağına karar verilmesi,
kriterlerine göre HADYEK tarafından değerlendirilir.
(2) HADYEK tarafından proje değerlendirmesini yapacak uzmanların; 3R ilkesi, deney tasarımı, hayvan deneyleri pratik uygulamaları, yaban hayvanları deneyleri pratik uygulamaları veya hayvan bakım ve beslenmesi konusunda yetkin olmasına göre seçilmesine dikkat edilir.
(3) Proje değerlendirmesi şeffaf olmalıdır. Fikri mülkiyet haklarının ve gizli bilgilerin korunması için, proje değerlendirmesi tarafsız bir şekilde gerçekleştirilir ve bağımsız tarafların görüşlerini de kapsayabilir.
Proje özetleri
MADDE 16 – (1) Fikri mülkiyet hakkı ve gizli bilgilerin korunmasına tabi olarak, teknik olmayan proje özeti aşağıdaki hususları kapsar:
a) Tahmin edilen hasar ve faydalar ile kullanılan hayvan kimliği de dahil, projenin hedefleri hakkında bilgiyi.
b) 3R ilkesine uyulduğunu.
(2) Teknik olmayan proje özeti anonim olacak şekilde ve kullanıcı ile personelin ad ve adreslerini içermeyecek şekilde hazırlanır.
(3) HADYEK, teknik olmayan proje özetinde projenin geriye dönük değerlendirme sürecine tabi tutulup tutulmayacağı ve bu sürenin sınırının belirtilmesini talep edebilir. Bu durumda, teknik olmayan proje özetinin geriye dönük değerlendirmenin sonuçlarıyla güncelleştirilmesini sağlar.
(4) Bakanlıkça veri tabanı oluşturulması durumunda, yetki verilen projelerin teknik olmayan proje özetleri ve bunlarda yapılan güncellemeler bu veri tabanında yayınlanır.
Geriye dönük değerlendirme
MADDE 17 – (1) HADYEK izni alınarak sonuçlandırılan projeler ile ilgili geriye dönük değerlendirme yapılması kararı alınması halinde HADYEK’e ibraz edilen dokümanlara göre aşağıdaki hususlar değerlendirilir:
a) Projenin amaçlarına ulaşılıp ulaşılamadığı.
b) Kullanılan hayvan türlerinin sayısı, hayvanlara verilen zarar ve prosedürlerin şiddeti.
c) 3R prensibinin uygulanmasına katkıda bulunabilecek unsurlar.
(2) İnsan dışı primatların kullanıldığı tüm projeler ve uzun süreli ve iyileştirilemeyen şiddetli ağrı, eziyet ve ızdırap içeren prosedürler de dahil“şiddetli” olarak sınıflandırılan prosedürleri içeren projeler geriye dönük değerlendirmeye tabi tutulur.
(3) İkinci fıkra hükümleri dışındaki projeler geriye dönük değerlendirmeden muaf tutulabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim
Deney hayvanı ile uğraşacak personelin eğitimi
MADDE 18 – (1) Deney hayvanı ile uğraşacak personelin eğitiminde uyulması gerekli hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Deney hayvanı ile uğraşan veya uğraşacak araştırıcıların eğitilmesi için eğitim programlarının düzenlenmesi, deney hayvanları kullanım sertifika programlarının açılması, düzenlenmesi ve yürütülmesinden HADYEK sorumludur. Bu programlarda başarılı olanlara, ilgili HADYEK tarafından deney hayvanı kullanım sertifikası verilir.
b) Deney hayvanı kullanarak her türlü eğitim, araştırma, uygulama ve test yapmak isteyen veya bu programların yapılmasında deney hayvanlarına dokunarak katkıda bulunan öğrenciler, araştırmacılar, akademik, sağlık, teknik ve idari personel deney hayvanı kullanıcısı olarak kabul edilir.
c) Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan bu hayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma mekanlarında bu hayvanları barındıramazlar. Çiftlik hayvanlarıyla yapılacak araştırmalarda araştırma ekibinin içinde bir veteriner hekimin bulunması zorunludur. Bu durumda veteriner hekimin deney hayvanları kullanım sertifikası bulunması gerekli değildir.
ç) HADYEK; deney hayvanı üretilmesi ve yetiştirilmesi ile sorumlu personelin asgari olarak bilgilendirilmesi ve uyulması gereken usul ve esasları içeren bir meslek içi eğitim programı hazırlar ve periyodik olarak uygulanmasını denetler.
d) HADYEK onayına sunulan çalışmada, deney hayvanı kullanan kişinin kullanım sertifikası olmaması halinde bu çalışmaya onay verilmez.
e) Bir araştırıcı, kendi sertifikası olmaması halinde araştırma yürütücüsü olarak başka kişilerle ortak çalışma yapmak amacıyla HADYEK’e başvurabilir. Kendisinin katıldığı, ancak doğrudan deney hayvanlarıyla prosedür uygulamayan araştırmacılar, sertifikalı deney hayvanı kullanıcılarının yardımıyla deneylerini sürdürebilirler.
f) Deney hayvanları kullanım sertifikası programlarının içeriği HADMEK tarafından alınacak kararla belirlenerek tüm HADYEK’lere bildirilir.
g) HADMEK gerektiğinde sertifika programlarını güncelleyebilir.
ğ) Deney hayvanları kullanım sertifika programlarında derslerin %80’ine devam etmek zorunludur.
h) Kursiyerlerin sertifika alabilmeleri için kurs sonunda yapılacak olan sınavda 100 üzerinden en az 70 puan almaları gereklidir.
ı) Sertifika eğitim programlarının nasıl yürütüleceği HADYEK tarafından belirlenir.
i) Bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen deney hayvanları kullanım sertifika programlarına kayıt yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere “Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası” verilir. Deney hayvanları kullanım sertifikası, ilgili HADYEK başkanı ve üniversitelerde rektör, diğer kurum ve kuruluşlarda ise en üst düzey yönetici tarafından imzalanır.
j) HADYEK’ler düzenleyecekleri sertifika eğitim programlarını otuz gün önce HADMEK’e bildirmekle yükümlüdür.
k) HADYEK’ler düzenledikleri sertifika eğitim programları sonunda başarılı olarak sertifika alan kursiyerler ile bilgileri HADMEK’e bildirmekle yükümlüdür.
l) Bu Yönetmelik hükümleri haricinde başka kurumlardan alınmış olan deney hayvanları kullanım sertifikaları ya da benzerlerinin bu Yönetmelik hükümlerine göre eşdeğer olup olmadıklarına HADMEK karar verir.
m) Lisans veya yüksek lisans düzeyinde deney hayvanı kullanımı ile ilgili alınmış olan eğitimlerin sertifika programına eşdeğer olup olmadığına HADYEK karar verir, uygun olduğuna karar verilen eğitim programlarını tamamlayanlara HADYEK tarafından sertifika verilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kayıt ve deney hayvanlarının kimliklendirilmesi
MADDE 19 – (1) Deney hayvanlarının kayıt altına alınması ve kimliklendirilmesi, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca 13/12/2011 tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 34, 35 ve 36 ncı maddelerine göre yapılır. Kayıtlar HADMEK kararı doğrultusunda Bakanlıkça istenilen istatistik formlarında belirlenen bilgileri kapsar.
Denetim ve denetleme
MADDE 20 – (1) 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 17 nci maddesine istinaden bu Yönetmelik hükümlerinin tamamı HADMEK’in vereceği görüş doğrultusunda Bakanlık denetimine tabidir. Denetimler Bakanlıkça haber verilmeksizin yapılabilir.
Cezalar
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uymayanlara ve yetkisi olmadığı halde hayvan deneyi yapanlara 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi gereğince idari para cezası uygulanır.
(2) HADMEK tarafından yapılan denetimler sonucunda, bu Yönetmeliğe aykırı hareket eden HADYEK’lere eksikliklerini bir ay sürede tamamlamaları ile ilgili yazılı uyarıda bulunulur ve HADYEK çalışmaları düzenlemeler yapılıncaya kadar bir ay askıya alınır, eğer gerekli düzenlemeler yapılmaz ise HADYEK çalışmaları altı ay durdurulur. Altı ay içerisinde belirtilen eksiklikleri düzeltmeyen HADYEK’in yönergesi feshedilir.
Gizlilik
MADDE 22 – (1) Yerel etik kurullarının yazışmaları gizli olup, bu Yönetmelikte belirtilen yetkili kurumlar dışında üçüncü şahıslara bilgi verilmez.
(2) Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulaması ile ilgili bilgileri, gerek gördüğünde ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında kurum ve kuruluşlarla paylaşır.
(3) Canlı hayvanların kullanıldığı projelerin, mülkiyet haklarını ihlal etmemek ve gizli bilgileri açığa vurmamak kaydıyla halkın bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla objektif bilgiler verilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 23 – (1) 6/7/2006 tarihli ve 26220 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
MADDE 24 – (1) Yeniden HADMEK oluşturuluncaya kadar mevcut HADMEK görevine devam eder.
(2) Yönergeleri onaylı HADYEK’lerin yönergelerinin bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu Yönetmeliğe uyumlu hale getirilmesi zorunludur.
Yürürlük
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.
TARIMSAL ÜRETİM KAYIT SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ
18 Şubat 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28917 YÖNETMELİK Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TARIMSAL ÜRETİM KAYIT SİSTEMİ YÖNETMELİĞİAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tarım politikalarının oluşturulmasına yönelik olarak tarım işletmelerine ait tarımsal faaliyetlerin tamamının kayıt altına alınması için kurulacak Tarımsal Üretim Kayıt Sisteminin kullanılması, güncellenmesi, geliştirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ve elde edilen kayıtlardan tarım işletmesi bazında, ülke genelinde tarım istatistiklerinin oluşturulmasını sağlamaktır. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; Tarımsal Üretim Kayıt Sisteminin kurulması, kullanılması, güncellenmesi ve geliştirilmesi ile ilgili kayıt işlemlerinin izlenmesi ve raporlanmasında görev alacak birimlerin belirlenmesini, görevlerin tanımlanmasını, TÜKAS kapsamındaki tarım işletmelerine ait tarımsal faaliyetlerin tamamının kayıt altına alınmasını, düzenlenmesini ve tarımsal üretim bazında tarım istatistiklerinin oluşturulmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 6 ncı ve 7 nci maddeleri, 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci ve 28 inci maddeleri ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 45 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını, b) İl/İlçe müdürlüğü: Bakanlık il/ilçe müdürlüklerini, c) Çiftçi Kayıt Sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan, çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanını, ç) e-devlet kapısı: Kamu hizmetlerinin ortak platformda, tek kapıdan (portal) sunumunu ve vatandaşın Devlet hizmetlerine elektronik ortamdan güvenli ve etkin bir şekilde erişimini sağlayan internet sitesini, d) İl tahkim komisyonu: 16/4/2005 tarihli ve 25788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliğine göre oluşturulan il tahkim komisyonlarını, e) İl/İlçe keşif komisyonu: Kadastro geçmemiş birimler, toplulaştırma kararı alınmış ve toplulaştırma çalışması bitirilmemiş alanlar için il ve ilçelerde; il/ilçe müdürlüğü teknik elemanının başkanlığında, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü teknik elemanı, ormanlık veya ormanla ilişkili alanlarda il ve ilçelerdeki Orman Genel Müdürlüğüne bağlı kurumun teknik elemanı, ziraat odasının olduğu yerlerde ziraat odasının yetkili temsilcisi ve köy/mahalle muhtarından oluşan komisyonu, f) İl/İlçe tespit komisyonu: Örnekleme yöntemi ile yapılacak tespit çalışmaları, üretim bilgilerine yönelik çalışmalar ile mülkiyeti ihtilaflı davalı araziler için yapılacak tespit çalışmalarında il ve ilçelerde; il/ilçe müdürlüğünde görevli en az iki teknik personel, coğrafi bilgi sistemi sorumlusu ve köy/mahalle muhtarından oluşan komisyonu, g) İlçe tahkim komisyonu: Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliğine göre oluşturulan ilçe tahkim komisyonlarını, ğ) İzleyici: TÜKAS’a kayıt ve/veya güncelleme yapma yetkisi bulunmayan, ilgisi gereği, sınırları Bakanlık tarafından belirlenen ölçülerde TÜKAS’da kayıtlı bilgi ve raporları görebilen kullanıcıyı, h) Keşif raporu: İl/İlçe keşif komisyonu tarafından düzenlenen ve ek-2’de yer alan belgeyi, ı) KPS: İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan Kimlik Paylaşım Sistemini, i) Taahhütname: Ek-5’te yer alan belgeyi, j) TAKBİS: Tapu Kadastro Bilgi Sistemini, k) Tarım arazisi: Toprak, topografya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen arazileri, l) Tarım Danışmanı: 8/9/2006 tarihli ve 26283 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ), (i), (j) ve (n) bentlerinde tanımlanan kişi ve/veya kuruluşları, m) Tarımsal faaliyet: Doğal kaynakları uygun girdilerle birlikte kullanarak yapılan her türlü üretim, yetiştirme, işleme ve pazarlama faaliyetlerini, n) Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi (TÜKAS): Yasal durumu ne olursa olsun, arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim ve/veya hayvancılık faaliyeti ve/veya su ürünleri üretimi yapan tek yönetim altındaki tarımsal üretime konu ekonomik birimlerin adres, kimlik bilgileri, tarımsal faaliyet bilgileriyle tarım alet makina ve ekipmanlarınıbelirlemeye yarayacak bilgilerin yer aldığı veri tabanını, o) Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi Kayıt Formu: Tarımsal Üretim Kayıt Sistemine kayıt yapılabilmesi ve/veya Tarımsal Üretim Kayıt Sisteminin güncellenebilmesi için başvuru sahibi tarım işletmelerinden talep edilen ve bir örneği ek-1’de yer alan formu, ö) Tespit raporu: İl/İlçe tespit komisyonu tarafından düzenlenen ve ek-3’te yer alan belgeyi, p) TÜKAS il sistem sorumlusu: TÜKAS’ın il düzeyinde sorumluluğunu üstlenen ve il müdürlüğü tarafından görevlendirilen personeli, r) TÜKAS ilçe sistem sorumlusu: TÜKAS’ın ilçe düzeyinde sorumluluğunu üstlenen ve il/ilçe müdürlüğü tarafından görevlendirilen personeli, s) TÜKAS kapsamındaki tarım işletmesi: Yasal durumu ne olursa olsun, sahip olduğu ya da ortakçılık, yarıcılık veya kiralama şeklinde işlediği arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim ve/veya hayvancılık faaliyeti ve/veya su ürünleri üretimi yapan tek yönetim altındaki ekonomik birimi, ş) TÜKAS kapsamındaki tarım parseli: Tarım arazisi sınırları içerisinde kalan ve salt tarımsal üretim faaliyeti gerçekleştirilen her bir arazi parçasını, t) TÜKAS sistem yöneticisi: Bakanlık merkez teşkilatında görevli TÜKAS’a ilişkin iş ve işlemleri takip etmeye yönelik görevlendirilen personeli, u) Üretim yılı: Tek yıllık bitkiler için ürünün hasat edildiği yılı, çok yıllık bitkiler için ekim/dikim tarihi ile son hasat tarihi arasındaki her bir yılı, ü) VEDOP: Vergi Daireleri Otomasyon Projesini, v) Vejetasyon süresi: Çok yıllık bitkiler için farklı olan ve bitkilerin ekim/dikiminden itibaren üretim yılı içerisindeki son hasat tarihine kadar geçen süreyi, y) Veri giriş görevlisi: TÜKAS’a kayıt olmak ve/veya güncelleme işlemi yapmak üzere müracaat eden tarım işletmelerinin bilgilerini sisteme kaydeden personeli, ifade eder. Görevli kurum ve kuruluşlarMADDE 5 – (1) TÜKAS’ın yönetimi ile ilgili idari iş ve işlemler Bakanlık Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, bilgi işlem altyapısı ile ilgili teknik konulardaki iş ve işlemler Bakanlık Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, uygulamaya ve kayıtların doğruluğunu sağlamaya ilişkin iş ve işlemler il/ilçe tahkim komisyonu, keşif komisyonu, tespit komisyonu ve il/ilçe müdürlüğü tarafından yürütülür. (2) Bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde tarımsal faaliyete yönelik TÜKAS başvurularını yapmak ve güncellemek için TÜKAS kapsamındaki tarım işletmelerinin sahiplerine ve TÜKAS kayıtlarının oluşturulmasına yardımcı olmak üzere özel sektör ve/veya sivil toplum örgütlerine Bakanlıkça yetki verilebilir. Yetki devri ile ilgili usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir. TÜKAS kapsamındaki tarım işletmelerinden istenecek bilgi ve belgelerMADDE 6 – (1) TÜKAS’a kaydolmak veya kayıtlarını güncellemek üzere il/ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunan tarım işletmelerinden TÜKAS Kayıt Formu (ek-1) istenir. İnternet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması ve/veya e-devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda sistemdeki ilgili alanlar doldurulur. (2) İnternet ortamından TÜKAS’a kaydolmak veya kayıtlarını güncellemek isteyen tarım işletmeleri ek-4’te yer alan internet kullanıcı sözleşmesini doldurup il/ilçe müdürlüğüne teslim ederek kullanıcı adı ve şifre bilgilerini alırlar. (3) Tarım işletmelerinden, TÜKAS Kayıt Formlarında ve/veya sistemdeki ilgili alanlarda, kendilerine ve arazisini kullandığı kişilere ait kimlik ve tüzel kişilik bilgilerinin beyanları istenir. a) Gerçek kişiler tarafından beyan edilen kendilerine ait kimlik bilgileri KPS bilgileri ile eşleştirilir. Beyan edilen kimlik bilgileri ile KPS bilgileri eşleşmeyen tarım işletmelerinden nüfus müdürlüğünden onaylı nüfus kayıt örneği ve KPS bilgilerinin düzelttirilmesi istenir. Nüfus müdürlüğünden alınan kayıt örneklerindeki bilgiler esas alınır. b) Tüzel kişiler tarafından beyan edilen mükellef bilgileri VEDOP ile eşleştirilir. Beyan edilen bilgiler ile VEDOP bilgileri eşleşmeyen tarım işletmelerinden VEDOP bilgilerinin düzelttirilmesi istenir. (4) TÜKAS’a başvuran tarım işletmelerinden ek-5’te yer alan taahhütname istenir. İnternet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması ve/veya e-devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda sistemdeki ilgili alanlar doldurulur. (5) TÜKAS’a kaydolmak üzere başvuruda bulunan tarım işletmelerinden TÜKAS Kayıt Formlarında veya sistemdeki ilgili alanlarda kadastro geçmiş birimlerdeki tarım arazileri için tapu kayıtları beyanı istenir. a) Tapu kaydı beyanları ile TAKBİS kayıtları eşleşmeyen arazilerde TAKBİS kayıtları esas alınır. b) TAKBİS kayıtları tamamlanmış birimlerde TAKBİS sisteminden erişilemeyen tapu kayıtları dikkate alınmaz. Bu tapuların TAKBİS’e kayıt edilmesi esastır. (6) Kadastro geçmeyen, parsel yenileme çalışmaları devam eden yerler için, köşe noktaları koordinat değerlerini içeren ek-2’de yer alan Keşif Raporu istenir. Arazi toplulaştırma kararı alınan, ancak çalışmaları bitmeyen yerler için toplulaştırma öncesi kayıtlar esas alınır. (7) Kayıt için müracaat edilmeyen tarımsal faaliyetler için; tespit komisyonu marifeti ile tarımsal faaliyette bulunan tarım işletmeleri tespit edilerek tarımsal faaliyet bilgileri sisteme kayıt edilir. Bu tespit işlemlerinin üretim yılının ağustos ayı sonuna kadar yapılması esastır. (8) Çiftçi Kayıt Sistemi, Organik Tarım Bilgi Sistemi, İyi Tarım Uygulamaları Bilgi Sistemi, Örtüaltı Kayıt Sistemi ve tarımsal faaliyete ilişkin diğer kayıt sistemlerine yapılan tüm kayıtlar, TÜKAS veri tabanına da kayıt edilmiş sayılır. TÜKAS’a kayıt yapılması ve TÜKAS’ın güncellenmesiMADDE 7 – (1) Tarım işletmeleri, TÜKAS’a kayıt olabilmek ve TÜKAS kayıtlarını güncellemek için, istenen bilgi ve belgelerle, il/ilçe müdürlüğüne, internet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması ve/veya e-devlet kapısı üzerinden başvuruda bulunabilirler. Başvurulara ilişkin zaman aralıkları Bakanlıkça belirlenerek Bakanlık web sayfası üzerinden duyurulur. (2) Tarım işletmeleri TÜKAS kayıtlarını yaptırmak veya güncellemek üzere, il/ilçe müdürlüğüne şahsen, noterce düzenlenmiş vekâletnameyle vekilleri aracılığıyla veya sözleşme imzaladıkları tarım danışmanları aracılığıyla başvuruda bulunabilirler. Ayrıca e-devlet kapısı üzerinden de TÜKAS kayıtlarını ve güncellemelerini yapabilirler. (3) Tarım işletmelerine ek-1’deki form basılı olarak verilir. İnternet üzerinden veya e-devlet kapısı üzerinden yapılacak kayıtlar ve güncellemelerde sistemdeki ilgili alanlar doldurulur. (4) Tarım işletmeleri, tüm tarımsal faaliyetlerini, üretim yılı içerisindeki başvuru tarih aralığında TÜKAS’a kaydettirir ve kayıtlarını günceller. Başvuruda bulunanlar, TÜKAS’a başvuru sırasında tarımsal faaliyette bulundukları arazilerin ve tarımsal faaliyetlerine ilişkin bilgilerin tamamının beyan edilmesinden ve başvuruları sırasında teslim ettikleri belgelerdeki ve/veya internet üzerinden yapılan başvurularda beyan edilen bilgilerin doğru olmasından sorumludurlar. (5) Başvuru sahipleri tarafından doldurulan TÜKAS Kayıt Formları ve istenecek diğer bilgi-belgeler kayıt süresince, il/ilçe müdürlüğünce teslim alınarak her tarım işletmesi için açılacak dosyada saklanır. İnternet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması ve/veya e-devlet kapısı üzerinden müracaat eden tarım işletmelerinin bilgileri Bakanlık veri tabanında saklanır. İl/İlçe tahkim komisyonunun görev, yetki ve işleyişiMADDE 8 – (1) İl/İlçe tahkim komisyonu, bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları çözmeye ve karar almaya yetkilidir. Sekretarya hizmetleri il/ilçe müdürlüğü tarafından yürütülür. (2) İl/İlçe tahkim komisyonun hazırlayacağı çalışma plânına ve gündeme göre toplanır ve bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine göre karar alır. (3) İl tahkim komisyonu en az beş üye, ilçe tahkim komisyonu en az dört üye ile toplanır ve kararlarını oy çokluğu ile alır. Oyların eşitliği halinde, başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Karara katılmayan üyeler gerekçelerini kararda yazılı olarak belirtir. Alınan kararlar tahkim komisyonu karar defterinde muhafaza edilir, ayrıca TÜKAS’da ilgili alana kaydedilir. (4) İl/İlçe tahkim komisyonu, almış olduğu kararların ilgili kişi ve kurumlara tebliğ edilmesini sağlar ve uygulanmasını takip eder. (5) İl/İlçe tahkim komisyonu, tespitine ihtiyaç duyulan alanlar için il/ilçe tespit ve keşif komisyonunu görevlendirir. (6) İl/İlçe tahkim komisyonu, il/ilçe keşif ve tespit komisyonunun çalışmalarını bir takvime bağlayarak öngörülen sürelerde çalışmaların sağlıklı yürütülmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar. (7) İl/İlçe tahkim komisyonu, TÜKAS ile ilgili il/ilçe müdürlüğünün intikal ettirdiği konuları inceler ve gerekiyorsa yerinde tespit yaparak karara bağlar. (8) İl/İlçe tahkim komisyonu lüzumu halinde tapu, nüfus kaydı ve benzeri belgelerin güncellenmesi için gerekli tedbirleri alır. (9) İl tahkim komisyonu il genelinde yetkili olup; merkez ilçede, ilçe tahkim komisyonunun görevlerini de yapar. İl/İlçe keşif komisyonunun görevleriMADDE 9 – (1) İl/İlçe keşif komisyonunun görevleri şunlardır: a) TÜKAS’a kayıt olmak amacıyla il/ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunan tarım işletmeleri tarafından beyan edilen kadastro geçmemiş veya parsel yenileme çalışmaları devam eden tarım arazilerinin tespitini yapar. b) Daha önce tespiti yapıldığı halde tahkim komisyonunca tarım arazilerinin yeniden tespitine lüzum görülen tarım işletmelerinin tarım arazilerini yerinde tespit eder. c) Arazi toplulaştırma kararı alınmış ve çalışmaları devam eden alanlarda Çiftçi Kayıt Sistemine konu olan arazileri toplulaştırma öncesi kayıtları esas alarak tespit eder. ç) Önceki yıllarda hazırlanan keşif raporlarını da dikkate alarak, kadastro geçmemiş birimlerde köşe noktaları koordinat değerlerini içeren keşif raporunu düzenler. Bu keşif raporu, önceki yıllarda başvuruda bulunan tarım işletmelerine ait arazi kayıtları için yapılan tespitte bir değişiklik olmaması durumunda, keşif komisyonu tarafından daha önce verilen keşif parsel numaraları aynı olacak şekilde düzenlenir. Keşif raporları, il/ilçe müdürlüğünde, tarım işletmesine ait dosyada muhafaza edilir ve varsa tapu zabıt kaydı da bu rapora eklenir. İlçelerdeki tüm keşifli araziler sistemde yer alan keşifli araziler bölümüne ayrıca kaydedilir. d) Kadastro geçmemiş birimlerde yapılacak çalışmalarda; TÜKAS’a kayıt olmak üzere il/ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunan sayısını ve tarım işletmelerine ait toplam tarım arazisi büyüklüğünü dikkate alarak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bu birimlere yönelik tahmini çalışmalarından, uydu görüntülerinden, hava fotoğraflarından, orman amenajman planları veya her nevi haritalardan, köy sınırları kayıt defterlerinden, diğer kamu kurumlarından elde edilecek her türlü bilgi ve belgelerden ve coğrafi bilgi sistemlerinden faydalanarak köylerin tahmini toplam tarım alanlarını tespit eder. İl/İlçe tespit komisyonunun görevleriMADDE 10 – (1) İl/İlçe tespit komisyonunun görevleri şunlardır: a) TÜKAS’a kayıtlı işletmelerde üretim bilgilerine yönelik çalışmaları yapmak. b) Kullanımı ihtilaflı tarım arazilerini kullanan tarım işletmelerinin ve kullandıkları arazilerin yerinde tespitini yapmak. c) Tarım parseli belirleme çalışmalarını yapmak. ç) 6 ncımaddenin yedinci fıkrasında tespit yapılacağı belirtilen arazilerin ve tarımsal faaliyetlerin tespitini yapmak. TÜKAS sistem yöneticisinin görev ve sorumluluklarıMADDE 11 – (1) TÜKAS sistem yöneticisinin görevleri şunlardır: a) TÜKAS’ın uygulama ve gelişimine ilişkin çalışmaları yapmak. b) Kullanıcıların lokasyonunu ve yetkilerini tanımlamak. c) Raporlamaları düzenlemek. ç) 17 nci maddede belirtilen entegrasyonu sağlamak. d) Bakanlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak. TÜKAS il sistem sorumlusunun görev ve sorumluluklarıMADDE 12 – (1) TÜKAS il sistem sorumlusunun görevleri şunlardır: a) TÜKAS’ın il genelindeki uygulama ve gelişimine ilişkin çalışmalar yapmak. b) İl genelinde TÜKAS kullanıcılarını tanımlamak ve yetkilendirmek, başvurularını internet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması üzerinden bizzat yapmak isteyen tarım işletmelerine kullanıcı adı ve şifre tanımlamak. c) İl genelinde ürün ve üretim bilgilerine yönelik tanımlamaları yapmak. ç) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları il tahkim komisyonuna iletmek. d) İl tahkim komisyonu kararlarını TÜKAS’a kaydetmek. TÜKAS ilçe sistem sorumlusunun görev ve sorumluluklarıMADDE 13 – (1) TÜKAS ilçe sistem sorumlusunun görevleri şunlardır: a) TÜKAS’ın ilçe genelindeki uygulama ve gelişimine ilişkin çalışmalar yapmak. b) İlçe genelinde ürün ve üretim bilgilerine yönelik tanımlamaları yapmak. c) Çalışmaların işbirliği içerisinde yürütülmesi için gerekli olduğunda dosya kabul etmek ve veri girişi yapmak. ç) Başvurularını internet üzerinden Bakanlıkça sağlanacak TÜKAS uygulaması üzerinden bizzat yapmak isteyen tarım işletmelerine kullanıcı adı ve şifre tanımlamak. d) İlçedeki tüm keşifli arazileri sisteme kaydetmek. e) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları ilçe tahkim komisyonuna iletmek. f) İlçe tahkim komisyonu kararlarını TÜKAS’a kaydetmek. Dosya kabul görevlisinin görev ve sorumluluklarıMADDE 14 – (1) Dosya kabul görevlisinin görevleri şunlardır: a) TÜKAS uygulamalarına ilişkin başvuru evrakının ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun şeklen kontrolünü yapmak ve evrakı eksiksiz kabul etmek. b) Teslim aldığı müracaat dosyasının ilgili bölümünü ismiyle imzalamak. Veri giriş görevlisinin görev ve sorumluluklarıMADDE 15 – (1) Veri giriş görevlisinin görevleri şunlardır: a) Veri girişi yapılmak üzere kendisine verilen dosyadaki evrakın bilgilerini sisteme eksiksiz kaydetmek. b) Veri girişi esnasında tespit edilen eksiklikleri gidermek üzere ilçe sistem sorumlusuna bilgi vermek. c) Veri girişi yaptığı dosyanın ilgili bölümünü ismiyle imzalamak. Yararlanma hakkıMADDE 16 – (1) TÜKAS’a yapılan kayıtlar, esas olarak tarımsal faaliyetin belirlenmesine yöneliktir. Bu kayıtlar hiçbir şekilde mülkiyet tespitinde esas alınmaz ve mülkiyet hakkı doğurmaz. (2) Tarım işletmelerinin tarımsal faaliyetlerinde kullanılan girdilerin temininde TÜKAS’a kayıtlılık esas alınır. EntegrasyonMADDE 17 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulamasında Bakanlık bünyesindeki elektronik ortamda bulunan verilerden ve ihtiyaç halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının veri tabanlarında yer alan elektronik verilerden yararlanılır. Veri paylaşımıMADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde kaydedilen verilerin kullanım ve paylaşım hakkı Bakanlığa aittir. TÜKAS’ta yer alan veriler, ilgili mevzuat gereği kullanma ihtiyacı duyan kurum ve kuruluşlarla şartları Bakanlık tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde izleyici olarak paylaşılabilir. GüvenlikMADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işlemleri yürütmek üzere sistem yöneticisi ve il/ilçe sistem sorumlularınca kendilerine kullanıcı adı ve şifresi verilenler, bunları hiçbir surette başkaları ile paylaşamaz. TÜKAS verileri paylaşılan kurum ve kuruluşlar, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hareket etmek zorundadırlar. Bu hükme aykırı davrananlar doğacak zararların tazmininden sorumludur. YürürlükMADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür. Yönetmeliğin ekleri için tıklayınız
SANAYİ TEZLERİ PROJELERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK
27 Şubat 2014 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28926
YÖNETMELİK
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
SANAYİ TEZLERİ PROJELERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanım ve Kısaltmalar
Amaç
MADDE 1 –(1) Bu Yönetmeliğin amacı; üniversite-sanayi işbirliğinin kurumsallaştırılması, ülkemize katma değer yaratacak ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılmasına katkı sağlayacak yeni ürün ve/veya üretim yönteminin geliştirilmesi, mevcut üründe ve/veya üretim yönteminde yenilik yapılmasına yönelik sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda yüksek lisans ve/veya doktora tez çalışmalarını içeren projelerin desteklenmesi, izlenmesi, sonuçlandırılması ve sonuçlarının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen San-Tez programı kapsamında yükseköğretim kurumları ile firmalar tarafından ortaklaşa hazırlanan projeleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanım ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma ve geliştirme projeleri: Amacı, kapsamı, süresi, bütçesi, özel şartları, Bakanlık ve diğer kurum, firma, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak nakdi destek miktarları sözleşme ile belirlenmiş, ülkemizin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılması amacı ile sonuçları teknoloji tabanlı ürün ve üretim yöntemleri olarak sonuçlanan veya mevcut ürün ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmeye yönelik, doğacak fikri ve sınai mülkiyet haklarının ilgililer arasındaki paylaşım esasları belirlenmiş çalışmaları,
b) Araştırma ve geliştirme faaliyeti (Ar-Ge): Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri,
c) Ar-Ge web portalı: San-Tez programı çerçevesinde proje başvuru, değerlendirme, izleme ve sonuçlandırma süreçlerinin elektronik ortamda gerçekleştirilmesini sağlayan yazılım uygulamasını,
ç) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
d) Birim: Kurumun araştırma projeleri ile ilgili harcamalarına ilişkin kayıt ve idari işlemlerini yürüten veya kurum tarafından belirlenen işlemleri yürütmekle görevlendirilen birimi,
e) Büyük işletme: Ülkemizde yerleşik KOBİ niteliğini aşan işletmeyi,
f) Danışman: Projenin özel uzmanlık gerektiren konularından birinde hizmetinden yararlanılmak üzere, proje sözleşmesinde belirtilen ve proje sürecinde geçici olarak görev alan öğretim üyesi veya uzman personeli,
g) Deneysel geliştirme: Araştırma ve/veya pratik deneyimden elde edilen mevcut bilgiden yararlanarak yeni malzemeler, yeni ürünler ya da cihazlar üretmeye; yeni süreçler, sistemler tesis etmeye ya da halen üretilmiş veya kurulmuş olanları önemli ölçüde geliştirmeye yönelik sistemli çalışmayı,
ğ) Destek kapsamına alınan proje bütçesi: Kurum hissesi dışında kalan, projenin gerçekleştirilebilmesi için gerekli harcamalardan oluşan tutarı,
h) Firma: San-Tez projesinde proje ortağı olarak yer alan, sektör ve büyüklüğüne bakılmaksızın katma değer yaratan, bir veya birden çok gerçek veya tüzel kişiye ait Türkiye’de yerleşik işletmeleri,
ı) Firma yetkilisi: Projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, firmayı temsil ve ilzama yetkili kişiyi,
i) Genel Müdürlük: Bakanlık Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünü,
j) Gerçekleşme raporu: Proje yürütücüsü tarafından altı aylık dönemlerde hazırlanıp, dönemsel teknik kazanımları, faaliyetleri ve gerçekleşmeleri, projedeki ilerlemeyi, ara çıktıları, zaman/maliyet/kapsam olarak gerçekleşen veya öngörülen sapmaları, bu sapmaların proje gelişimine etkisini, alınması gerekli önlemleri ve benzeri bilgiyi içeren raporu,
k) Gerçekleştirme görevlisi: Proje özel hesabı kapsamında yapılacak harcamalarda işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerine yönelik olarak harcama yetkilisi tarafından görevlendirilen kişiyi,
l) Hakem: Proje başvurusunu değerlendirmek üzere San-Tez proje değerlendirme komisyonlarınca belirlenerek Bakanlık tarafından yükseköğretim kurumları öğretim elemanları ve gerek duyulması halinde ilgili kamu kurumlarında görevli uzman personel arasından görevlendirilen uzman kişiyi,
m) Harcama yetkilisi: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kurumlarda bu Kanun hükümleri uyarınca belirlenen harcama yetkilisini,
n) İzleme raporu: Projede gerçekleşen teknik kazanımları, faaliyetleri, projedeki ilerlemeyi, zaman/maliyet/kapsam açısından planlanandan sapmaları, bu sapmaların proje gelişimine etkisini, harcamaların faaliyetlerle uyumunu değerlendirmek amacıyla izleyici tarafından düzenlenen raporu,
o) İzleyici: Desteklenmesi uygun bulunan San-Tez projelerinin incelenmesi amacıyla yükseköğretim kurumları öğretim elemanları arasından Bakanlık tarafından görevlendirilen, projeden bağımsız çalışan, konusunda uzman kişiyi,
ö) KOBİ: 19/10/2005 tarihli ve 2005/9617 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik kapsamındaki işletmeleri,
p) Kurum: Bakanlık tarafından desteklenmesi uygun bulunan proje karşılığı hesaplarına para aktarılan ve projelerin fiilen yürütüldüğü 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında yer alan yükseköğretim kurumlarını,
r) Muhasebe yetkilisi: İlgili kurumun muhasebe yetkilisini,
s) Proje başvuru dokümanı: Projenin değerlendirilebilmesi için projenin konusu ve amacı, başarı ölçütleri, bilimsel ve teknolojik niteliği, iş planı ve iş paketi faaliyetleri, projenin gerçekleştirileceği firmanın Ar-Ge altyapısı ve proje yönetimine yönelik bilgilerin yaratacağı katma değer verimliliği ve rekabet gücü açısından yapması beklenen katkı, oluşacak teknik bilgi birikiminin ticarileştirilmesine yönelik hedef ve stratejilere ilişkin bilgi ile tahmini maliyetleri içeren yazılı veya elektronik ortamda oluşturulan dokümanı,
ş) Proje kurum hissesi: Projenin yürütülmesi ve sonuçlandırılması aşamasında kurumun imkânlarından faydalanılması karşılığı, destek kapsamına alınan proje bütçesinin %5’ine karşılık gelen tutarı,
t) Proje mutemedi: Proje yürütücüsü veya proje yürütücüsü tarafından görevlendirilen kişiyi,
u) Proje ortakları: Projenin gerçekleştirileceği kurumu, proje yürütücüsünü ve firmayı,
ü) Proje özel hesabı: Bakanlık bütçesinde, San-Tez projelerine yönelik olarak kullanılmak üzere tefrik edilen ödeneklerin ilgili transfer tertibinden tahakkuka bağlanarak aktarıldığı kamu bankalarının birinde, program adı ve proje kod numarası belirtilerek kurum adına açtırılan hesabı,
v) Proje sonuç raporu: Proje süresinin tamamlanmasından sonra en geç iki ay içinde proje sonuçlarını, projenin firma ve ekonomi üzerindeki beklenen etkisini gösteren Bakanlıkça belirlenen formata uygun olarak hazırlanan raporu,
y) Proje sözleşmesi: Desteklenen projenin, Bakanlık adına Genel Müdürlük, ilgili kurum, proje yürütücüsü ve firma arasında akdedilen; projenin kapsamı, çalışma programı, bütçe planı, idari ve mali hükümler ile diğer hususların belirlendiği yazılı anlaşmayı,
z) Proje yürütücüsü: Proje hazırlama, yürütme beceri ve deneyimine sahip, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, projeye ilişkin raporların verilmesinden, harcamaların projenin gereklerine uygunluğundan sorumlu olan ve proje ile ilgili yazışmaları yapan doktora derecesine sahip öğretim elemanı,
aa) San-Tez programı: Konusu ülke sanayisinin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen, teknoloji tabanlı yeni ürün ve/veya üretim yöntemi ile sonuçlanacak, kurum ve sanayici işbirliği ile hazırlanan ve Bakanlık tarafından yürütülen programı,
bb) San-Tez projesi: San-Tez programı kapsamında yürütülen projeleri,
cc) San-Tez proje kodu: Genel Müdürlük tarafından projelere verilen kodu,
çç) San-Tez proje değerlendirme komisyonları: San-Tez programı kapsamında değerlendirmeye alınacak projeler ile hakemlerin belirlenmesi amacıyla 11 inci maddeye göre oluşturulan ve sekretaryasını Genel Müdürlüğün yürüteceği değerlendirme komisyonlarını,
dd) San-Tez programı yürütme grubu: San-Tez programında Genel Müdürlük tarafından görevlendirilen ve programa yönelik hizmetlerin yürütülmesinden sorumlu personelden oluşan grubu,
ee) Temel araştırma: Görünürde herhangi bir özel uygulaması veya kullanımı bulunmayan ve öncelikle olgu ve gözlemlenebilir gerçeklerin temellerine ait yeni bilgiler edinmek için yürütülen deneysel veya teorik çalışmayı,
ff) Tez öğrencisi: Uygulama amacıyla projede yer alan, Türkiye’de kurulu yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans veya doktora yapan öğrencileri,
gg) Uygulamalı araştırma: Yeni bilgi edinme ve belirli sorunlara çözüm bulma amacıyla yürütülen, belirli bir pratik amaç veya hedefe yönelmiş araştırmayı,
ğğ) Üründe yenilik: Teknolojik açıdan önceki ürün kuşağıyla karşılaştırıldığında malzemesi, parçaları ve yerine getirdiği işlevler açısından öze ilişkin teknolojik farklar gösteren ürünü,
hh) Üretim yöntemlerinde yenilik: Geleneksel üretim tesislerinde üretilemeyen, yeni ya da geliştirilmiş ürünlerin üretilmesinde veya halen üretilmekte olan ürünlerin yeni tekniklerle üretilmesinde kullanılan yöntemi,
ıı) Yardımcı araştırmacı: Bir projenin bilimsel ve teknik sorumluluğuna katılarak görev alan, yürütücü dışındaki en az doktora düzeyindeki araştırmacıları,
ii) Yardımcı personel: Proje yürütücüsünün veya araştırmacıların gözetimi altında projenin yürütülmesinde tam veya kısmi zamanlı, sürekli veya geçici olarak görev alan personeli,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Destek Kapsamı, Destek Türü ve Miktarı, Destek Süresi
Destek kapsamı
MADDE 5 –(1) Konusu ülke sanayisinin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen, teknoloji tabanlı yeni ürün ve/veya üretim yöntemi geliştirilmesi, mevcut üründe ve/veya üretim yönteminde yenilik ile sonuçlanacak ve ülkemizin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılmasına katkı sağlayacak temel araştırma aşamasını tamamlamış, uygulamalı araştırma ve/veya deneysel geliştirme aşamasında olan projeler, bu Yönetmelik hükümlerine göre desteklenir.
(2) Üretimde de kullanılabilecek özellikte olan ancak proje için alınması veya yaptırılması zorunlu olan makine/donanım alımları, kısmi olarak desteklenebilir.
Destek türü ve miktarı
MADDE 6 – (1) San-Tez programı kapsamında projeler için verilecek destek hibe şeklinde olup, bu program çerçevesinde verilebilecek destekler, söz konusu program için Bakanlık bütçesinde öngörülen toplam ödeneği geçemez.
(2) Destek kapsamına alınan proje bütçesinin Bakanlık ve firma payına düşen kısımları aşağıdaki gibi hesaplanır:
a) Proje ortağı firma mikro işletme ise proje toplam bütçesinin en az %15’ini nakdi olarak karşılar. Proje toplam bütçesinin en fazla %85’i ise Bakanlıkça karşılanır.
b) Proje ortağı firma küçük işletme ise proje toplam bütçesinin en az %20’sini nakdi olarak karşılar. Proje toplam bütçesinin en fazla %80’i ise Bakanlıkça karşılanır.
c) Proje ortağı firma orta büyüklükteki işletme ise proje toplam bütçesinin en az %25’ini nakdi olarak karşılar. Proje toplam bütçesinin en fazla %75’i ise Bakanlıkça karşılanır.
ç) Proje ortağı firma büyük işletme ise proje toplam bütçesinin en az %35’ini nakdi olarak karşılar. Proje toplam bütçesinin en fazla %65’i ise Bakanlıkça karşılanır.
(3) Kısmi destek oranı, bütçe ödenek miktarı da dikkate alınmak kaydıyla en fazla %40 olarak uygulanır ve kalan tutar firma katkı payına eklenir.
Destek süresi
MADDE 7 – (1) Destek süresi proje bazında en fazla 24 aydır. Ancak projenin gereksinimlerine uygun olarak en fazla proje süresinin 1/4’ü kadar ek süre verilebilir.
Desteklenecek harcama ve gider kalemleri
MADDE 8 – (1) San-Tez programı kapsamında, genel olarak aşağıdaki harcama ve gider kalemleri desteklenebilir:
a) Alet, makina, teçhizat, yazılım ve yayın alım giderleri.
b) Malzeme ve sarf malzemesi alım giderleri.
c) Danışmanlık ve hizmet alım giderleri.
ç) Yurt içi ve yurt dışı seyahat giderleri.
d) Personel giderleri.
e) Proje kurum hissesi.
f) Nakliye, sigorta ve gümrük giderleri.
(2) Desteklenmeyen giderler ve desteklenen harcama ve giderlere uygulanacak kısıtlamalara ilişkin hususlar uygulama usul ve esaslarında belirlenir.
Proje kurum hissesi
MADDE 9 – (1) Kurum hissesi proje bütçesinde ayrı bir kalem olarak belirlenir ve toplam proje bütçesine eklenir.
(2) Kurum hissesi, ilgili proje yürütücüsünün uygun görüşü ve ilgili kurumun üst yöneticisinin kararı ile kurumun Ar-Ge faaliyetlerinde kullanılmak üzere harcanır. Kurum hissesi, proje hesabı dışında başka bir hesapta tutulamaz. Harcamaların mevzuata uygunluğu konusundaki sorumluluk projenin yürütüldüğü kuruma aittir.
(3) Kurum hissesi, sözleşmede belirtilen proje bitiş tarihinden itibaren harcanamaz ve kalan miktar firma ve Bakanlığa projeye katkıları oranında iade edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Başvuru, Proje Değerlendirme Komisyonları,
Değerlendirme, Karar ve Sözleşme
Başvuru
MADDE 10 – (1) Proje başvuruları San-Tez programının uygulama usul ve esaslarında belirlenen içerik ve biçime uygun olarak Genel Müdürlüğe yapılır.
(2) Projelerin başvuru, değerlendirme ve karar süreçlerini kapsayan duyurular Bakanlık internet sitesinden yapılır.
San-Tez proje değerlendirme komisyonları ve ön değerlendirme
MADDE 11 – (1) San-Tez projelerinin ön değerlendirmesi, Genel Müdürlükçe belirlenecek teknoloji alanları için ayrı ayrı oluşturulan San-Tez proje değerlendirme komisyonları tarafından yapılır.
(2) San-Tez proje değerlendirme komisyonları, ilgili teknoloji alanında uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri arasından Genel Müdürlükçe iki yıl süre ile görevlendirilen beş üyeden oluşur ve en az üç üyenin katılımıyla toplanır.
(3) San-Tez proje değerlendirme komisyonları tarafından yapılacak ön değerlendirmelerde, proje başvuru dokümanının bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu değerlendirilir.
(4) Yapılan ön değerlendirme neticesinde, yatırıma veya temel araştırmaya yönelik olduğu anlaşılan projeler değerlendirmeye alınmaz ve bu program kapsamında desteklenmez.
Değerlendirme
MADDE 12 – (1) San-Tez projelerinin değerlendirmesi; San-Tez proje değerlendirme komisyonlarınca seçilen en az üç ve en fazla beş kişiden oluşan hakemler tarafından yapılır. Hakemler, akademik kariyeri bulunan tercihen yükseköğretim kurumlarında veya araştırma kurumlarında görevli bilim insanları arasından ve gerek duyulması halinde ilgili kamu kurumlarında görevli uzman personel arasından seçilir.
(2) Hakemler, San-Tez projelerini Genel Müdürlükçe yürürlüğe konulacak uygulama usul ve esaslarda yer alan kriterler çerçevesinde değerlendirir.
(3) San-Tez projelerinin reddine veya kabulüne, proje değerlendirme toplantılarında hakemlerce karar verilir.
(4) Yapılacak nihai değerlendirme için gerek duyulması halinde proje ortakları da proje değerlendirme toplantısına davet edilir.
Karar
MADDE 13 – (1) Karar, Genel Müdürlük tarafından Bakanlığın internet sitesinden ilan edilir.
Sözleşme yapılması
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde desteklenmesi uygun görülen projenin yürütüleceği kurum, proje yürütücüsü, ilgili firma ve Bakanlık arasında akdedilen sözleşme;
a) Projenin süresi ve toplam bütçesi,
b) Desteklenecek giderler,
c) Desteğin aktarma dönemleri ve miktarı,
ç) Proje kapsamında satın alınan malzemeler ile makine ve donanımın proje bitimindeki mülkiyet hususu,
d) Fikri ve sınai mülkiyet hakkı paylaşımı,
e) Proje personel ödemeleri,
f) Projede meydana gelecek değişiklikler ve ödenek aktarımı hususu,
g) Proje yürütücüsünün ve firmanın sorumlulukları,
ğ) Projenin sonuçlandırılması veya sözleşmenin fesih edilmesi,
h) İdari ve mali konulardaki hükümler ile diğer hususları,
kapsar.
(2) Desteklenen projelerde bu Yönetmeliğe aykırı olmamak kaydıyla sözleşmede belirtilenlerin dışında herhangi bir ödeme yapılmaz. Destek miktar ve dönemleri yılı bütçe kanunlarında bu amaçla tefrik edilen ödenek miktarına ve yıl içinde yapılan ayrıntılı harcama programına uygun olarak belirlenir.
(3) Kararın ilan tarihini takip eden altı ay içerisinde sözleşmesi yapılmayan projeler iptal edilmiş sayılır.
(4) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak tüm sözleşmelere, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı açıkça belirtilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Satın Alma ve Muhasebeleştirme İşlemleri, Haksız veya Fazla Ödeme
Proje özel hesabı
MADDE 15 – (1) Projenin yürütüldüğü kurum tarafından kamu bankalarından birinde San-Tez projesi için özel bir hesap açtırılır. Projeye yönelik her türlü harcama, proje yürütücüsünün talebi üzerine proje özel hesaplarını tutan birim tarafından proje kapsamında açılan banka hesabından yapılır.
Bakanlık ve firma katkısı
MADDE 16 – (1) Bakanlık ve firma katkısı, proje sözleşmesinde belirtilen dönemler itibariyle proje özel hesabına aktarılır. Firma tarafından taahhüt edilen ve ödeme dönemlerine uygun olarak proje özel hesabına yatırılması gereken miktarların yatırılmaması halinde, bu ödeme gerçekleşinceye kadar Bakanlıkça destek sağlanmaz.
(2) Bakanlık katkısının ödenmesinde, ödeme belgesine proje sözleşmesinin ilgili kısımları bağlanır.
Satın alma ve ihale işlemleri
MADDE 17 – (1) Proje sözleşmesinde öngörülen mal ve hizmetlerin satın alınması talebi, proje yürütücüsü tarafından ilgili birime yapılır. Alımlar, yükseköğretim kurumlarında 1/12/2003 tarihli ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yükseköğretim Kurumları Tarafından, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Kararda belirlenen esaslara, vakıf üniversitelerinde ise kendi alım esaslarına göre yapılır ve sonuçlandırılır.
(2) Proje kapsamında yer alan mal ve hizmetler, proje ortaklarına ait firmalardan satın alınamaz, alınması halinde bunlara ait bedeller proje özel hesabına iade edilir.
(3) Teknik şartnamenin hazırlanması, satın alınan mal ve hizmetlerle ilgili muayene ve kabul komisyonları proje personeli tarafından yerine getirilir. Proje personeli ayrıca, ihale komisyonlarında da teknik üye olarak yer alır.
Projeye ilişkin harcamalar
MADDE 18 – (1) Projenin yürütülmesi sırasında, proje sözleşmesinin eki olan proje dokümanlarında yer alan ve Bakanlık tarafından onaylanan harcamaların gerçekleştirilmesi esastır. Yapılan harcamalara ilişkin mali ve hukuki sorumluluk kuruma aittir.
Avans ve mahsup işlemleri
MADDE 19 – (1) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35 inci maddesi gereğince yılı bütçe kanunu ile mal ve hizmet alımlarına yönelik olarak il merkezleri için belirlenen avans limitinin on katına kadar avans verilebilir.
(2) Avans talebi ilgili birime yapılır. Talep edilen avans tutarı, proje hesabında yer alan tutarların kontrolünü müteakip, harcama yetkilisi tarafından onaylandıktan sonra muhasebe yetkilisince en geç iki iş günü içerisinde yürütücü tarafından belirlenen proje mutemedinin banka hesabına aktarılır. Proje mutemedinin görevlendirilmesine ilişkin yazıda mal veya hizmetin ne kadar süre içinde alınacağı ve bir ayı geçmemek üzere avansın hangi süre içinde mahsup edileceği belirtilir.
(3) Mahsup işlemi, yapılan harcamaların ilgili birim tarafından proje bütçesine uygunluğunun kontrolünü müteakip gerçekleştirilir.
(4) Avansın verildiği tarihten önceki bir tarihi taşıyan harcama belgeleri avansın mahsubunda kabul edilmez.
(5) Avans hangi iş için verilmişse yalnızca o işte kullanılır ve bir avansın usulüne uygun mahsubu yapılmadan yeni avans verilmez.
(6) Mahsup evrakında yer alan fatura veya benzeri belgelerin tamamı proje yürütücüsü ve/veya sorumlu proje mutemedi tarafından imzalanır.
Gider belgeleri, muayene ve kabul işlemleri
MADDE 20 – (1) Satın alınan mal ve hizmete ilişkin olarak düzenlenen fatura ya da fatura yerine geçen belgeler ilgili kurum adına San-Tez proje kodu belirtilerek düzenlenir. Doğrudan temin suretiyle yapılan satın almalara ilişkin düzenlenen fatura ya da fatura yerine geçen belgeler proje yürütücüsü tarafından “Piyasa fiyat araştırması yapılmıştır” şerhi düşülerek imzalanır.
(2) Satın alınan dayanıklı taşınırlar, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince bağış işlem seçeneği ile taşınır işlem fişi düzenlenerek kurumun envanterine alınır ve söz konusu taşınırlar, bunları kullanacak proje yürütücüsüne ya da proje yürütücüsünün belirleyeceği proje kapsamında kurumda çalışan bir başka kişiye zimmetlenir. Tüketime yönelik mal ve malzemeler ise muayene kabul komisyon tutanağı düzenlenerek doğrudan proje yürütücüsünün kullanımına tahsis edilir.
(3) Bu Yönetmelik ile desteklenen proje kapsamında satın alınan ve proje sonuçlarının uygulanmasına yönelik olarak kullanılacak makine ve donanımların mülkiyeti projenin tamamlanmasını müteakip, proje sözleşmesinde belirlenen şekilde ve Bakanlığın onayı ile ya kurumun kayıtlarında kalır ya da proje ortağı firmaya devredilir.
(4) Projenin bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde iptal edilmesi durumunda, proje kapsamında alınan makine donanımın mülkiyeti ile ilgili tasarruf Bakanlığındır.
Giderin gerçekleştirilmesi ve ödeme
MADDE 21 – (1) Proje kapsamında yapılacak ödemelere ilişkin gider işlemleri bu Yönetmelik ve genel hükümler çerçevesinde kurumun ilgili birimleri tarafından yerine getirilir.
(2) Gerçekleştirme görevlisinin imzasını müteakip; proje yürütücüsünün harcama yetkilisi olması halinde proje yürütücüsü tarafından, diğer hallerde ise ilgili kurumun belirlediği harcama yetkilisi tarafından verilen talimata istinaden en geç 2 iş günü içinde muhasebe yetkilisi tarafından ödenir.
Muhasebe işlemleri
MADDE 22 – (1) Proje özel hesabına transfer edilen miktarlar ve projeye ilişkin giderler, kurum gelir-gider hesaplarına yansıtılmaksızın, proje bazında emanet hesaplarda izlenir.
(2) Proje giderlerinin ayrıntılı takibini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından hazırlanan Ar-Ge web portal içerisinde, projede belirtilen bütçe kalemleri itibariyle kurumca muhasebe kayıtları tutulur.
Harcamalara ilişkin belgelerin muhafazası
MADDE 23 – (1) San-Tez projeleri ile ilgili her türlü işlem ve harcamalara ilişkin belgeler, ilgili kurumda genel hükümlere göre muhafaza edilir ve denetime hazır halde bulundurulur.
Yapılacak harcamalara ilişkin kanıtlayıcı belgeler
MADDE 24 – (1) Yapılacak mal veya hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde, ödeme karşılığında alınan fatura veya fatura yerine geçen belge ve diğer belgelerin bağlanması esas olup bunun dışında 31/12/2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirtilen gider belgelerine ilişkin hükümler (taşınır işlem fişi hariç olmak üzere) kıyasen uygulanır.
Sahte belgelerin tespiti, haksız veya fazla ödeme
MADDE 25 – (1) Proje ile ilgili sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge ve bilgi verilmesinden dolayı haksız ve yersiz ödeme yapıldığının tespiti halinde, Bakanlık tarafından proje iptal edilir ve yapılan ödemeler projenin yürütüldüğü kurumdan kanuni faizi ile genel hükümlere göre tahsil edilir. Ayrıca fiilin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu açısından suç teşkil etmesi halinde ilgililer hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.
(2) Proje özel hesabına bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hususların dışında Bakanlık tarafından desteklenen proje kapsamında sehven fazla ödeme yapıldığının tespiti durumunda;
a) Fazla ödenen tutar Bakanlık tarafından projenin yürütüldüğü kuruma bildirim yapılmasını takip eden iki ay içerisinde Bakanlığa iade,
b) Fazla ödenen tutarın yürütücü kuruma bildirilmesini takip eden iki ay içerisinde Bakanlığa iade edilmemesi durumunda, kanuni faizi ile genel hükümlere göre tahsil,
edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Raporlama, İzleme, Durdurma, İptal, Değişiklik Bildirimi ve Sonuçlandırma
Raporlama ve izleme
MADDE 26 – (1) Projenin amaç ve hedeflerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini değerlendirmek üzere Bakanlık tarafından bir veya birden fazla izleyici görevlendirilir. İzleyici, proje yürütücüsü tarafından kendisine gönderilen gerçekleşme raporunu da dikkate alarak projeyi yerinde inceler ve izleme raporunu hazırlayarak Ar-Ge web portalı üzerinden ve/veya ıslak imzalı olarak Bakanlığa gönderir. Bakanlık, izleyiciyi gerekli görülen durumlarda da projeyi izlemek üzere görevlendirebilir.
(2) Bakanlık gerek duyması halinde izleyici değişikliği yapabilir.
(3) Bakanlık destek sürecinde ya da projenin tamamlanmasının ardından proje faaliyetlerinin incelenmesi ve proje sonuçlarının takip edilmesi amacıyla proje ortaklarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir; belirleyeceği San-Tez proje yürütme grubu üyelerini, gerektiğinde projeyi yerinde inceleme ve proje sonuçlarını takip etmekle görevlendirebilir.
Desteğin durdurulması ve iptali
MADDE 27 – (1) Yapılan inceleme sonucunda öngörülen amaç ve çalışma programına uygun biçimde yürütülmediği anlaşılan projeler Bakanlık tarafından geçici olarak durdurulabilir.
(2) Mücbir sebeplerle veya proje ortaklarının kusur ve ihmalinden kaynaklanmayan nedenlerden dolayı yürütülmeleri geçici olarak olanaksız hale gelen projeler firmanın ve/veya proje yürütücüsünün başvurusu üzerine Bakanlık tarafından geçici olarak durdurulabilir.
(3) Proje yürütücüsünün başvurusu ve/veya Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucunda, durdurma gerekçelerinin ortadan kalkması halinde Bakanlık tarafından proje yeniden başlatılır ve durdurma süresi proje süresine ilave edilir.
(4) Durdurma sonrasında, proje yürütücüsünün başvurusu ve/veya Bakanlık tarafından yapılan inceleme sonucu yürütülmeleri olanaksız hale geldiği tespit edilen projeler, Bakanlık tarafından iptal edilir.
(5) Projenin durdurulması veya iptal edilmesi durumunda karar, proje yürütücüsüne, firmaya ve kuruma bildirilir.
(6) Projenin iptal edildiği durumlarda proje kapsamında satın alınan dayanıklı taşınırlar ve niteliğine bağlı olarak, kalan sarf malzemesinin mülkiyetinin tasarrufu Bakanlığın yetkisindedir. Projenin yürütüldüğü kurumun yetkilisi tarafından proje yürütücüsünden teslim alınarak, benzer araştırmalar yapan diğer araştırmacıların hizmetine verilebilir. Bu durumda talebin yerine getirildiği hususunda projenin yürütüldüğü kurum tarafından Bakanlığa yazılı olarak bilgi verilir.
(7) Proje yürütücüsünün kusur ve ihmalinden kaynaklanan nedenlerden dolayı iptal edilen projede görev alan proje yürütücüsü, iki yıl boyunca San-Tez programı kapsamında görev alamaz.
(8) İptal edilen projelerde, kurumun kusurlu olduğunun tespit edilmesi durumunda, proje kapsamında yapılan kurum hissesi ödemelerine ilişkin tutarlar, kararın kuruma bildirimini izleyen 30 gün içerisinde Bakanlık tarafından bildirilen banka hesabına iade edilir. İade edilmediği takdirde, kanuni faizi ile genel hükümlere göre tahsil edilir. Bakanlık, bu alacağını kuruma yapacağı diğer kurum hissesi ödemelerinden mahsup etme yetkisine haizdir.
(9) İptal edilen projelerde proje ortağı firmanın kusurlu olduğunun tespit edilmesi durumunda firma, 2 yıl boyunca San-Tez programı desteklerinden yararlanamaz.
(10) Hibe şeklindeki diğer kaynaklardan desteklendiği tespit edilen projeler, Bakanlık tarafından iptal edilir.
Değişiklik bildirimi ve onay süreci
MADDE 28 – (1) Program kapsamında desteklenen projeler ile ilgili kapsam, süre, bütçe ve idari konularda gerekçeli olarak Genel Müdürlüğe sunulan değişiklik talepleri, San-Tez programı yürütme grubu tarafından, gerek görülmesi halinde izleyici görüşü de dikkate alınmak suretiyle değerlendirilip onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
(2) Projelerde satın alınması öngörülen mal ve hizmetlerin türünün ve niceliğinin değişmemesi kaydıyla makine donanım, sarf malzeme ve hizmet alımı kalemleri arasında yapılacak aktarmalar ile seyahat kaleminden diğer kalemlere yapılacak aktarmalar, proje yürütücüsü tarafından değişikliklere ait gerekçeler belirtilmek suretiyle kuruma ve Bakanlığa bilgi verildikten sonra gerçekleştirilir.
Proje sonuçlandırma işlemleri
MADDE 29 – (1) San-Tez programının uygulama usul ve esaslarına uygun olarak proje sonuçlandırma işlemleri gerçekleştirilir.
Projenin erken sonlandırılması
MADDE 30 – (1) Projenin erken sonlandırılmasına yönelik bir talep olması halinde, proje ortakları gerekçeli bir yazıyla Genel Müdürlüğe başvurur. Talebin, Genel Müdürlük tarafından uygun görülmesi durumunda proje sonuçlandırma işlemleri yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Sorumluluklar
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesindeki sorumluluklar aşağıda belirtilmektedir.
a) Projenin yürütüldüğü kurum; desteklenen projelerin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki yönden bu Yönetmeliğe uygun bir şekilde yürütülmesinden, projelerin değerlendirme ve izleme aşamalarında, hakeme, izleyiciye, Bakanlığın görevlendirdiği personele gerekli araç ve ortamların sağlanmasından ve gerekli bilgi akışının sağlanmasından, sözleşme hükümlerine uymaktan,
b) Proje ortağı firma; proje kapsamında yapılacak harcamalar için kendi yükümlüğündeki tutarları proje özel hesabına zamanında aktarmaktan, sözleşme hükümlerine uymaktan tüzel kişilik olarak,
c) Proje yürütücüsü; desteklenen projelerin değerlendirme ve izleme aşamalarında hakeme, izleyiciye, Bakanlığın görevlendirdiği personele gerekli araç ve ortamların sağlanmasından, projelerin bilimsel ve teknik olarak yürütülmesinden, Bakanlığa gerekli bilgi akışının sağlanmasından, proje süresinin tamamlanmasını izleyen en fazla iki ay içinde projenin bilimsel ve teknik tüm gelişimi ile ilgili sonuçları kapsayan sonuç raporunun düzenlenmesi ve Bakanlığa teslim edilmesinden, harcama ve giderlerin proje gereklerine uygunluğundan proje adına,
ç) Hakem/Komisyon üyesi; proje önerisinin, yürütücü ve firma tarafından sağlanacak sözlü, yazılı, görsel bilgileri de dikkate alarak değerlendirilmesinden, Bakanlık tarafından istenen değerlendirme formunun hazırlanmasından ve soruların yanıtlanmasından ve gizlilik esaslarına riayet edilmesinden,
d) İzleyici; desteklenmesi uygun bulunan projeyi kurum ve proje ortağı firmayı gerektiğinde yerinde ziyaret ederek ve Bakanlık tarafından belirlenen formata uygun olarak inceleyip değerlendirilmesinden, soruların yanıtlanmasından ve gizlilik esaslarına riayet edilmesinden,
e) Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisi 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde,
sorumludur.
Gizlilik
MADDE 32 – (1) Bu destek programına yapılan proje başvurularının değerlendirme ve izleme süreçlerinde görev alan kişilere sunulan bilgi ve belgeler, yürütücü ve firmaya ait ticari gizli bilgi veya hizmete özel bilgi olarak kabul edilir ve üçüncü kişilere herhangi bir yolla aktarılmaz. Bu bilgi ve belgeler ile değerlendirme sürecinde görev alan kişiler ile ilgili bu süreçte oluşan her türlü bilgi ve belgeleri 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun kapsamı dışındadır.
(2) 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri de saklı kalmak kaydıyla, gizlilik hükümlerine aykırı davrandığı kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla tespit edilen kişi ve kuruluşlar Bakanlık desteklerinden yararlanamaz ve destek kapsamına alınan projelerde hiçbir şekilde görev alamazlar.
(3) Proje başvurularının değerlendirme ve izleme sürecinde görevlendirilen hakem/komisyon ve izleyicilerin bu görevlendirmeye ilişkin hazırladıkları değerlendirme raporları, bu kişilerin mesleki ve kişisel haklarını koruma altına alma amacı ve gerektiğinde kurum ve proje ortağı firmayı yerinde birden fazla ziyaret etme durumları da dikkate alınarak, proje başvurusunda bulunan kurum ve proje ortağı firmaya ve üçüncü şahıs ya da kuruluşlara iletilmez. Bu değerlendirme raporları 4982 sayılı Kanunun kapsamı dışındadır.
(4) Proje sürecinde yer alan tüm ilgililer bu gizliliğin ihlalinden sorumludur. Proje ile ilgili gizli bir bilginin açıklanması halinde bu açıklamayı yapan hakkında, 5846 sayılı Kanun çerçevesinde gereken işlemler başlatılır.
Fikri ve sınaî mülkiyet hakları
MADDE 33 – (1) Bakanlık tarafından desteklenen projelerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan her türlü fikri ve sınaî mülkiyet haklarının paylaşımı, proje sözleşmesinin eki olmak üzere, proje ortakları arasında yapılacak bir anlaşma ile belirlenir.
(2) Proje yürütücüleri, Bakanlık desteğini belirtmek şartıyla, yurt içinde veya yurt dışında araştırma ile ilgili makale yayımlayabilir ve tebliğ sunabilir. Yayımlanmak üzere kabul edilen makalelerin bir örneğinin Genel Müdürlüğe gönderilmesi zorunludur. Gizlilik gerektiren hallerde, koşullara uyulması yayın yapanların sorumluluğundadır.
Mücbir ve haklı sebepler
MADDE 34 – (1) Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller; olağanüstü doğa olayları, deprem, yangın, su baskını benzeri doğal afetler, kanuni grev, lokavt, genel salgın hastalık, ambargo ve yabancı ülkelerin kısıtlamaları, terör eylemleri, sabotaj, savaş (ilan edilmiş olsun ya da olmasın) ve abluka olması, kısmi veya genel seferberlik ilanı ve benzeri hallerdir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için mücbir sebebin yetkili/ilgili merciler tarafından belgelendirilmiş olması zorunludur.
(3) Bakanlık ile proje ortaklarının birbirlerine hitaben basılı veya elektronik ortamda gönderdikleri ve belirli bir süre içinde cevaplanması talep edilen evrakın alıcıya ulaşmaması veya geç ulaşması halleri ile Bakanlığın elektronik hizmetinde oluşan aksamalar, gerekçelendirme dikkate alınarak, yerine getirilemeyen taahhüdün haklı bir nedeni sayılabilir. Bu durumda haklı sebebin kabul edilebilmesi için bahse konu gerekçenin belgelendirilmesi gerekir.
(4) Bakanlık tarafından verilmesi öngörülen destek miktarı Genel Müdürlüğe tahsis edilen bütçe ve nakit imkânları dahilinde geçerli olup, bunlarda meydana gelebilecek değişiklikler yerine getirilemeyen taahhüdün haklı bir nedeni sayılabilir.
Kamu kaynaklı diğer destekler
MADDE 35 – (1) Hibe şeklindeki diğer kaynaklardan yararlanan projeler San-Tez programı kapsamında desteklenmez.
(2) Kredi şeklinde geri ödemeli olarak alınan destekler ile 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Kanun ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yer alan “Ar-Ge indirimi” tanımı altında Ar-Ge faaliyetinde bulunan kuruluşlara sağlanan destekler bu madde kapsamında değerlendirilmez.
San-Tez proje değerlendirme komisyon üyeleri, hakemler ve proje izleyicilerine yapılacak ödemeler
MADDE 36 – (1) San-Tez proje değerlendirme komisyonunda görev alan öğretim üyeleri ile hakem ve izleyici olarak görevlendirilen öğretim elemanlarına 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesi çerçevesinde ödeme yapılır.
(2) Katılan üyelerin harcırahları 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödenir.
Proje kapsamında görev alanlara yapılabilecek ödemeler
MADDE 37 – (1) Desteklenen projelerde;
a) Proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında görev yapan öğretim elemanlarına, 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen esaslar çerçevesinde belirlenecek tutarı geçmemek üzere,
b) Memur ve diğer kamu görevlisi olmamak kaydıyla yüksek lisans veya doktora öğrencileri ile projede görev yapan diğer proje personeline,
proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden aylık ödeme yapılabilir.
Proje kapsamında yapılacak yurt içi ve yurt dışı seyahat harcamaları
MADDE 38 – (1) Proje bütçesinde belirlenen tutarları aşmayacak şekilde proje sözleşmesi çerçevesinde gerçekleştirilecek yurt içi ve yurt dışı seyahatlere ilişkin harcırahlar, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödenir.
Program adının kullanımı
MADDE 39 – (1) San-Tez, resmi yazışmalarda, program kapsamında yapılan sözleşmelerde ve bunların eklerinde, yazılı, görsel ve benzeri ortamlarda programa ilişkin olarak hazırlanan her türlü içerik dâhilinde kullanılabilir.
Uygulama usul ve esasları
MADDE 40 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik kurallar ve desteğin mekanizmalarının oluşturulması ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
Proje özel hesabında kalan bakiye
MADDE 41 – (1) Proje özel hesabında kalan bakiye, Bakanlık ve proje ortak/ortaklarının yapmış oldukları katkı oranında banka hesaplarına iade edilir.
Denetim
MADDE 42 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalar 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında denetlenir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 43 – (1) 5/7/2007 tarihli ve 26573 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Tezleri Projelerinin Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamında desteklenen projeler
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik uyarınca desteklenmesine karar verilen projeler de, yeni Yönetmelik hükümleri çerçevesinde desteklenmeye devam edilir.
Yetki
MADDE 44 – (1) Bakanlık ülke için önem arz eden teknolojik ve/veya stratejik alanlar belirleyebilir ve bu alanlarda proje çağrısına çıkmaya yetkilidir.
(2) Bakanlık, belirlenen alanlardaki projelerin desteklenmesine öncelik verebilir.
Yürürlük
MADDE 45 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 46 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
MİLLİ PARKLAR YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete Tarihi: 12.12.1986 Resmi Gazete Sayısı: 19309
MİLLİ PARKLAR YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 –
Bu Yönetmeliğin amacı, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ile 6831 sayılı Orman Kanununun 25 inci maddesinin uygulanmasını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 –
Bu Yönetmelik, 2873 sayılı Milli Parklar Kanununun 22 nci maddesi ile 2896 sayılı Kanunla 6831 sayılı Orman Kanununa eklenen EK 5 inci maddesine göre hazırlanmış olup; Milli Parkların, Tabiat Parklarının, Tabiat Anıtlarının, Tabiatı Koruma Sahalarının ve Orman İçi Dinlenme Yerlerinin ayrılması, planlanması, geliştirilmesi, korunması, yönetilmesi ve tanıtılmasına ilişkin iş ve işlemleri kapsar.
Kısaltmalar
Madde 3 –
Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Kanun: 2873 sayılı Milli Parklar Kanununu,
b) Bakanlık: Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Orman Genel Müdürlüğünü,
d) Daire Başkanlığı: Milli Parklar Dairesi Başkanlığını,
e) Müdürlük: Milli Parklar Müdürlüğünü,
f) Fon: Milli Parklar Fonu’nu,
ifade eder.
Tanımlar
Madde 4 –
Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Milli Parklar, Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanı; Kanunun 2 nci maddesinde tarif edilen tabiat parçalarını,
b) Ekosistem; belli bir yaşama muhiti içindeki canlı organizmalar ile cansız çevrenin meydana getirdiği karakteristik bir ekolojik sistemi,
c) Tabii Kaynak; biyolojik tabii değerler; flora, fauna, habitatlar, ekosistemler, tabiat tarihinin ve tabii mirasın müstesna özellikleri ve bunlara dair ilmi değerler ile fiziki tabii değerler; coğrafi konum, jeolojik ve jeomorfolojik teşekküller, hidrolojik ve limnolojik özellikler, klimatik özellikler ve bunlara dair ilmi değerleri,
d) Estetik Kaynak; insanın psikolojik yapısına ve bedii zevklerine hitap eden üstün, bakir ve tabii manzara özelliklerini,
e) Kültürel Kaynak; tarihi, arkeolojik, mitolojik, antropolojik, etnografik, sosyolojik olayları belgeleyen ve bu olayların izlerini taşıyan sitler ve yöreler ile tarihteki büyük olayların ve kişilerin izlerini ve hatıralarını taşıyan, mimarlık ve güzel sanatların örneklerini bünyesinde toplayan yerler objeler ve kültürel mirasın olağanüstü örnekleri ve bunlarla ilgili ilmi değerleri,
f) Teknik İzahname; bu yönetmeliğin uygulanmasına açıklık getiren, Yönetmelikte yer almayan hususları ihtiva eden Bakanlık emrini,
g) Rekreasyonel Kaynak; tabii ve kültürel çevrenin, özellikle açık hava rekreasyonu yönünden potansiyeli, taşıma kapasitesi ve hitap ettiği demografik çevreyi,
h) Rekreasyon; insanın eğlenme, dinlenme, kendini yenileme fonksiyonunu,
ı) Orman İçi Dinlenme Yeri (Orman Mesire Yeri); rekreasyonel ve estetik kaynak değerlerine sahip ormanlık alanı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler ve Kriterler
Temel İlkeler
Madde 5 –
Bu yönetmeliğin uygulandığı yerlerde;
A) Genel olarak;
1 – Kanunun 14 üncü maddesi ile yasaklanan faaliyetler yapılamaz.
2 – Kaynak değerleri ile koruma ve kullanma esaslarının belirlenmesinde, ilmi ve teknik araştırmalara en geniş ölçüde yer verilir.
3 – Kaynakların tabii karakterinin mutlak korunması ve devamlılığı sağlanır.
4 – Tabii kaynakların işletilmesi yasaktır.
5 – Tabii denge ve manzara bütünlüğünü bozacak ve tabii çevrenin bakir karakteri ile bağdaşmayacak hiçbir faaliyete izin verilmez.
6 – Bu yerler sadece koruma, yönetim, araştırma, ziyaretçi, tanıtım tesis ve hizmetleri ile donatılır; bu tesisler ile kaynak amenajmanı ve restorasyon esasları planlarında belirtilir.
7 – Kullanma ve yararlanma şartları ve seviyesi idarece belirlenir ve taşıma kapasitesinin dışına çıkılmaz.
8 – Tabii ve kültürel kaynaklara, kaynak değerini bozmayacak, ancak tamamlayıcı ve restorasyon amaçlı müdahalelerde bulunulabilir.
9 – Tabiatı mutlak koruma zonlarında, tabii kaynaklar insan etkisi olmaksızın tabii haline bırakılır.
10 – Devlet mülkiyeti ve yönetimi ile kaynak, manzara, mülkiyet ve yönetim bütünlüğü esastır. Ancak milli parklarda devlet mülkiyeti aranmayabilir.
11 – Kamulaştırma ve Tahsisler Kanunun 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre yapılır.
12 – Planların gerektirdiği her türlü yapı, tesis, hizmet ve faaliyetlerin yapılması, yönetilmesi ve işletilmesi Kanunun 12 nci maddesine göre düzenlenir.
B) Özel hallerde;
1 – Düzenli tarım ve mevcut iskan alanları ile bunları çevreleyen kırsal manzara dokusu, kültürel ve tabii kaynakların korunması ve değerlendirilmesinde tezat teşkil etmemesi halinde bu arazi kullanımlarının devamlılıklarını temin etmek üzere planlarında gerekli hükümler getirilir ve bu hükümlere göre özel mülkiyet tasarruflarına izin verilebilir.
2 – Milli parklar ve tabiat parklarında gerçek ve tüzel kişiler lehine verilecek izinlere dair esaslar, bu Yönetmeliğin 22 inci maddesinde belirtilmiştir.
3 – Üretim, otlatma ve avlanma faaliyetlerine ve kaynakların korunması geliştirilmesi ve devamlılığını sağlayacak teknik faaliyetlere, Kanunun 13 üncü maddesinde belirtilen esaslar dahilinde ve mutlak koruma zonları dışında izin verilebilir.
4 – Kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir mecburiyet doğması halinde, planda yer almayan herhangi bir yatırım projesinin uygulanmasına, projenin çevreye yapacağı tesir etüd edilerek, çevre ve kaynak koruma politikalarıyla kabul edilemez bir tezat teşkil etmeyeceğinin tesbit edilmesi halinde, planda gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra Bakanlıkça izin verilebilir. (Ek cümleler: RG-18/3/2014-28945) Ancak; içme suyu temini açısından yapımı aciliyet gösteren ve kamu yararı açısından vazgeçilmez ve kesin bir zorunluluk arzeden tesisler için uzun devreli gelişme planı/gelişme planı şartı aranmaz. İlgili kurumların görüşleri alındıktan sonra yapılan bu tesisler uzun devreli gelişme planlarına/gelişme planlarına işlenir.
Milli Park ve Tabiat Parkı Kriterleri
Madde 6 –
A) Milli Park olarak ayrılacak yerlerde;
1 – Tabii ve kültürel kaynak değeri ile rekreasyonel potansiyeli, milli ve milletlerarası seviyede özellik ve önem taşımalıdır.
2 – Kaynak değerleri, gelecek nesillerin miras olarak devralacakları ve sahip olmaktan gurur duyacakları seviyede önemli olmalıdır.
3 – Kaynak değerleri tahrip olmamış veya teknik ve idari müdahalelerle ıslah edilebilir durumda olmalıdır.
4 – Saha büyüklüğü, kaynak değerleri kesafeti yönünden, özel haller ve adalar dışında, en az 1000 hektar olmalı ve bu alan bütünüyle koruma ağırlıklı zonlardan meydana gelmelidir. İdari ve turistik amaçlı geliştirme alanları bu asgari saha büyüklüğünün dışındadır.
B) Tabiat parkı olarak ayrılacak yerlerde;
1 – Milli veya bölge seviyesinde üstün tabii fizyocoğrafik yapıya, bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliklerine ve manzara güzellikleri ile rekreasyon potansiyeline sahip olmalıdır.
2 – Kaynak ve manzara bütünlüğünü sağlayacak yeterli büyüklükte olmalıdır.
3 – Bilhassa açık hava rekreasyonu yönünden farklı ve zengin bir potansiyele sahip olmalıdır.
4 – Mahalli örf ve adetlerin, geleneksel arazi kullanma düzeninin ve kültürel manzaraların ilgi çeken örneklerini de ihtiva edebilmelidir.
5 – Devletin mülkiyetinde olmalıdır.
Tabiat Anıtı ve Tabiatı Koruma Alanı Kriterleri
Madde 7 –
A) Tabiat anıtı olarak ayrılacak yerler ve tabii objeler;
1 – Tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği tek veya nadir olmaları sebebiyle ilmi ve estetik yönden milli öneme sahip, bir veya bir kaç jeolojik ve jeomorfolojik formasyon ve bitki türleri gibi müstesna değerleri barındırmalıdır.
2 – Özellikle insan faaliyetlerinden çok az zarar görmüş veya hiç zarar görmemiş olmalıdır.
3 – Saha büyüklüğü milli parkları küçük, fakat koruma yönünden bütünlüğü sağlayacak yeterlikte olmalıdır.
4 – Devletin mülkiyetinde olmalıdır.
B) Tabiatı koruma alanı olarak ayrılacak yerler;
1 – Milli veya milletlerarası seviyede tipik, emsalsiz, nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği veya gizlediği tabii ve geleneksel arazi kullanım şekillerine ait örnekleri barındırmalıdır.
2 – Genellikle hassas ekosistemlere, habitatlara veya hayat şekillerine, biyolojik veya jeolojik önemli çeşitliliklere, zengin genetik kaynaklara sahip olmalıdır.
3 – Bu özellikleri ve farklılıkları; bilim, eğitim, araştırma kurumları veya ilgili kuruluşlar tarafından tesbit edilmiş olmalıdır.
4 – Saha büyüklüğü, korunması gerekli değerlerin hayatlarını uzun süreli olarak devam ettirmelerine yeterli olmalıdır.
5 – Devletin mülkiyetinde olmalıdır.
Orman İçi Dinlenme Yeri Kriterleri
Madde 8 –
Orman içi dinlenme yeri olarak ayrılacak yerler;
a) Mahalli seviyede açık hava rekreasyonu yönünden değişik ve zengin özelliklere sahip olmalıdır.
b) Alt yapı imkanlarına sahip olmalıdır.
c) Kaynak bütünlüğünü sağlayacak büyüklükte olmalıdır.
d) Orman rejimine tabi olmalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tayin, Tesbit ve Planlama
Tayin ve Tesbit
Madde 9 –
Milli Park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları Kanunun 3 üncü maddesinde açıklanan esaslara göre tayin ve tesbit edilen yer ve yörelere dair uygulama statüleri ve sınırları mahallen duyurulur.
Orman İçi Dinlenme Yeri Kriterlerine sahip olduğu tesbit edilen sahalar;
2896 sayılı Kanunla değişik 6831 sayılı Orman Kanununun 25 inci maddesi hükümlerine göre, Genel Müdürlüğün onayı ile orman içi dinlenme yeri olarak belirlenir.
Planlama Esasları
Madde 10 –
Bu yönetmeliğin uygulanacağı yerlerin; etüd, envanter ve araştırması ile Milli Park Planlaması ve kaynak amenajmanı planlarıyla ilgili usul ve esaslar teknik izahnamede açıklanır.
Uzun Devreli Gelişme Planları
Madde 11 –
Milli Park uzun devreli gelişme planları, ilgili Bakanlıkların olumlu görüşleri ve gerektiğinde fiili katkılarıyla hazırlanır. Bakanlıkça onaylanarak yürürlüğe konur.
İmar Uygulama Planları
Madde 12 –
Milli Park uzun devreli gelişme planı uyarınca iskan ve yapılaşmaya konu olan yerler için, mahalli gelişme planı karakterindeki, imar mevzuatına uygun imar uygulama planları, milli park uzun devreli gelişme planı hüküm ve kararlarına uygun olarak, hazırlanır veya hazırlattırılır, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.
Tabiat Parkı, Tabiat Anıtı, Tabiatı Koruma Alanı ve Orman İçi Dinlenme Yeri Planları
Madde 13 –
Tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı olarak tesbit edilmiş yerler için hazırlanacak planlar; milli park planlama usul ve teknikleriyle, uygulanan statünün amaçları, kriterleri, genel politika ve ilkeler ile uyumlu olarak ve planlanan sahanın kaynak değerleri ve özellikleri gözönünde bulundurularak, Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanarak yürürlüğe konur.
Orman içi dinlenme yeri planları, orman içi dinlenme yeri kriterleri ile sahanın rekreasyonel ve estetik değerlerinin yıpratılmadan kullanılması, statü uygulamasının o yer için amaçları gözönünde bulundurularak Dairesince hazırlanır ve Genel Müdürlükçe onaylanarak yürürlüğe konur.
Uygulama Projeleri
Madde 14 –
Uzun devreli gelişme planı, mahalli gelişme planı ve yatırım projeleri uyarınca Dairesince hazırlanan veya hazırlattırılan uygulama projeleri, Genel Müdürlükçe onaylanarak yürürlüğe konur.
Kültür Varlıklarının Korunması ve Turizm Yatırımlarına Dair Plan Kararları
Madde 15 –
Bu yönetmelik uygulamasına konu olan yerlerde;
a) Kültür varlıklarının korunması, tahkimi, restorasyonu ve değerlendirilmesine dair plan kararları, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümlerine göre ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile işbirliği içinde tesbit edilir.
b) Turizm bölge, alan ve merkezlerinde, turizm yatırımlarına dair plan kararları Bakan-lığın görüşü alınarak sonuçlandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kuruluş ve Yönetim
Kuruluş
Madde 16 –
Bu Yönetmelik kapsamına giren hizmetlerin taşradaki uygulaması bölge müdürlüklerince yürütülür.
Koruma
Madde 17 –
Bu Yönetmeliğin uygulandığı yerlerde;
a) Sınırlar uygun fiziki elemanlarla veya yeşil çitlerle yer yer belirlenir. Bunun dışında kalan sınırlar uygun aralıklı ve kolay görülebilir işaret ve levhalarla belirtilir.
b) Koruma amacı ile yol, patika, haberleşme ağı; telsiz ve telefon gözetleme kule ve kulübeleri geliştirilir; deniz-hava ulaşım ve kontrol imkanları, ekipman ve araçlarıyla donatılır.
c) Yangınlar, özellikle orman yangınlarıyla mücadele yönünden bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde açıklanan esaslar dahilinde her türlü tedbir alınır. Mücadelede su ve çevreye zararlı olmayan kimyevi madde kullanımına yer verilir. Yangınların tesbit ve söndürülmesine ilişkin her türlü müdahale kalifiye ekiplerce sağlanır. Geniş uygulama alanları için özel yangınla mücadele projeleri hazırlanır ve uygulanır.
d) Planlar uyarınca gerçekleştirilecek her türlü tesisin, idarenin koyacağı esaslar dahilinde, çevre sorunu yaratmayacak şekilde, atık su arıtma sistemiyle donatılması ve tesisle birlikte bitirilmesi, tesisi yapan kuruluş veya şahıslarca sağlanır. Yapım sırasında meydana gelen moloz döküntüleri yatırımcı tarafından kaldırılır ve kullanım alanının tabii peyzaja uygun çevre tanzimi idarenin belirleyeceği esaslara göre yapılır. İdarece gerçekleştirilecek müşterek alt yapı tesislerine, kamu ve özel tesis sahiplerinin, belirlenecek katılım payları ile iştiraki temin edilir.
e) Çevreyi ve ziyaretçileri rahatsız edecek seviyede gürültülü faaliyetlerde bulunulamaz, yüksek sesle müzik yayını yapılamaz.
f) Yapı ve tesislerde çevre ve hava kirliliği yaratan yakıt kullanılamaz, kullanılması gerektiğinde idarenin koyacağı kirlenmeye karşı tedbirlerin alınması zorunludur.
g) Ziyaretçiler, idarece konan esaslar dahilinde bu yerlerden yararlanabilirler.
h) Yasaklanan fiillere, arazi kullanma şekillerine ve plan dışı yapılaşmaya fırsat verilmez. Aksi hareket edenler hakkında kanuni işlem yapılır.
ı) Genel peyzajda göze çarpan bozulmaları gidermek üzere, yörenin tabii arazi yapısı, tabii bitki örtüsü ve tabii peyzaj özellikleri dikkate alınmak ve o yörenin tabii türleri kullanılmak suretiyle ağaçlandırma, peyzaj restorasyonu ve tesislerin yakın çevre peyzaj düzenlemeleri yapılır.
Koruma Görevlileri
Madde 18 –
Bu Yönetmeliğin uygulandığı yerler ve yörelerde;
Yönetmelikte belirtilen her türlü koruma hizmetleri ve yasaklara karşı işlenen suçların takibi 6831 sayılı Orman Kanununun 5 inci fasıl dördüncü bölümünde yer alan suçların takibi ile ilgili hükümlere, 2872 sayılı Çevre, 1380 sayılı Su Ürünleri ve 3167 sayılı Kara Avcılığı Kanunları hükümlerine, genel hükümlere ve Muhafaza Memurları Görev ve Çalışma Yönetmeliğine uygun olarak orman muhafaza memurlarınca sağlanır.
Mülkiyet ve Kamulaştırma
Madde 19 –
Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanlarının devlet mülkiyetinde ve Genel Müdürlüğün intifa ve denetiminde olması esastır. Ancak Milli parklarda devlet mülkiyeti aranmayabilir.
Bunu sağlamak üzere gerekli kamulaştırma işlemleri, Kanunun 5 inci maddesi hükmüne göre yapılır. Kamulaştırma bedelleri Fon’dan karşılanır.
Taşınmazların tahsisi ise Kanunun 6 ncı maddesi hükümlerine göre yapılır.
Tesis ve Düzenleme
Madde 20 –
Kanun kapsamına giren yerlerde planların gerektirdiği her türlü yapı, tesis, hizmet ve faaliyetlerin yapılması, yönetilmesi ve işletilmesi Kanunun 12 nci maddesine göre düzenlenir.
Bu hizmetler içinde yer alan, lokanta, kafeterya, büfe, kır gazinosu ve benzeri tesisler idarece fon kapsamında işletilebileceği gibi, mevsimlik olarak işletmeciye de verilebilir. Milli Park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları yatırımları için gerekli ödenekler, fon yönetmeliği esasları dahilinde kullanılır.
Milli Park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları içindeki mevcut yerleşim merkezlerinde ikamet edenler dışında bu yerlere gelen ziyaretçiler; giriş kontrol merkezlerinde veya sahalar içindeki idare ve ziyaretçi merkezlerinde, Bakanlıkça tesbit edilecek ücreti öderler. Bu ücretler fon’da toplanır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Verilecek İzinler
Madde 21 –
Milli park ve tabiat parklarında, planlarına uygun olması şartıyla kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılacak her türlü plan, proje ve yatırımlara Bakanlıkça izin verilebilir ve uygulamalar Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre denetlenir.
Ancak bu yerlerdeki tarihi ve arkeolojik sahalarda kazı, restorasyon ve ilmi araştırmalar, Bakanlığın bilgisi içinde olmak şartıyla, Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine tabidir.
Gerçek ve Tüzel Kişilere Verilecek İzinler
Madde 22 –
Milli Park ve tabiat parklarında, kamu yararı olmak şartıyla, o yer planlarının hükümleri dahilinde turistik amaçlı bina ve tesisler yapmak üzere gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri lehine, Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak ve Bakanlık tarafından öngörülen şartlar yerine getirilmek kaydıyla izin verilebilir.
Müteşebbis, o yere ait mevcut planlarındaki şartlarla, Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde projelerini hazırlar ve turizm mevzuatına uygun olarak Kültür ve Turizm Bakanlığından belge almak sureti ile Bakanlıktan intifa hakkı tesisi talebinde bulunur.
Turizm belgesi ve ekli projeleri ile keşif özetlerini Bakanlığa getiren müteşebbis adına, Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak, Bakanlıkça usulüne ve proje ekonomisi ile amortisman müddetine uygun olarak kırkdokuz yılı geçmemek kaydıyla intifa hakkı tesis edilir.
İntifa hakkı tesis edildiğinin Bakanlıkça müteşebbise tebliğini takip eden bir ay içinde Bakanlıkça verilen örneğe uygun noter tasdikli taahhüt senedi Bakanlığa verilir. Takiben, tahsis edilen yer, Bakanlıkça müteşebbise mahallen düzenlenen bir tutanakla teslim edilir. Müteşebbis, Bakanlığa taahhüt ettiği şartlara kesinlikle uymak zorundadır.
İntifa hakkı süresinin uzatılması ve devri Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddeleri hükümlerine göre yapılır.
İzin Verilmeyecek Yerler ve Haller
Madde 23 –
a) Milli Park ve tabiat parklarında gelişme planları kesinleşmeden Kanun ve Yönetmelikte sözü edilen izinler verilemez.
b) Tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarında; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla izin verilmez veya intifa hakkı tesis edilemez.
c) Bu yönetmelik kapsamına giren yerlerde, Maden ve Petrol Kanunları gereğince araştırma, işletme ruhsatnamesi ve imtiyazı 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Bakanlar Kurulu Kararıyla verilir. Araştırma, işletme faaliyetlerinde bu yerlerin korunması amacıyla riayet edilecek hususlar Bakanlıkça belirlenir.
Bu yönetmelikte yer alan izin işleriyle ilgili hususlar dışında 6831 sayılı Orman Kanun-unun ilgili hükümleri ve buna bağlı mevzuata göre hareket edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Suçların Takibi ve Cezalar
Suçların Takibi
Madde 24 –
Kanunda belirlenen yasaklar ve bu Yönetmelikteki açıklamalar ile 6831 sayılı Orman, 3167 sayılı Kara Avcılığı, 1380 sayılı Su Ürünleri, 6785 ve 1605 sayılı İmar, 2872 sayılı Çevre, 2634 sayılı Turizmi Teşvik ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gibi Kanunlar ile bu Kanunların ek ve değişiklikleri ve bunlara dayalı mevzuatın getirdiği yasaklara uyulmaması ve suç sayılan fiillerin işlenmesi Kanun ve bu yönetmelik hükümlerinin uygulandığı yerlerde görevli orman muhafaza memurları tarafından bu memurların görevlerine ilişkin mevzuat çerçevesinde önlenir veya suç işlenmesi halinde gerekli kanuni işlem yapılır.
Cezalar
Madde 25 – 6831 sayılı Orman Kanunu, 3167 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile bu kanunların ek ve değişikliklerinde yasaklanan fiillerin, Kanunun uygulandığı yerlerde işlenmesi halinde Kanunun 20 ve 21 inci maddeleri uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlükten Kaldırma
Madde 26 –
8.2.1973 gün ve 6304-586/9 Sayılı Milli Parkların Ayrılma, Planlama Uygulama ve Yönetimine Ait Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 –
Kanunun yürürlüğe girmesinden önce 6831 sayılı Orman Kanununun ilgili maddelerine göre Milli Park olarak ayrılan yerler ile Devlet Orman İşletmesi ve Döner Sermayesi Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca orman içi dinlenme yeri (mesire yeri) olarak ayrılan yerler, Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yeniden tasnif ve değerlendirmeye tabi tutulur.
Milli Park kriterlerine haiz olan yerlerde; tamamı veya belirli bir kısmı evvelce Bakanlar Kurulu Kararı ile orman rejimine alınıp milli park olarak ayrılmış olanlarında; Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın uygulanır, diğerlerinin Milli Park olarak kabul edilmesi için Bakanlar Kurulu Kararı istihsal edilir.
Tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı kriterlerine haiz yerlerde ise Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasına belirleme işlemi ile birlikte başlanır.
Geçici Madde 2 –
Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına giren yerlerde evvelce verilmiş kullanma izni, irtifak ve intifa hakları; geçerlilik süresi bitimine kadar başka bir işleme gerek kalmaksızın sahibi tarafından kullanılır.
Yürürlük
Madde 27 –
Bu yönetmelik Resmî Gazete’de yayımı tarihinden yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 28 –
Bu yönetmelik hükümlerini Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı yürütür.
KORUNAN ALANLARIN TESPİT, TESCİL VE ONAYINA İLİŞKİN USUL VE ESASLARA DAİR YÖNETMELİK
Resmî Gazete Tarihi: 19.07.2012 Resmî Gazete Sayısı: 28358
KORUNAN ALANLARIN TESPİT, TESCİL VE ONAYINA İLİŞKİN USUL VE ESASLARA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı;
milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı ve sulak alanı ve özel tescil, onay ve başvuru ile tabiat bölgesi, doğal sit alanı ve özel çevre bölgelerinin tespiti, tescil, onay, onay, başvuru ve başvuruların mandıra usul ve esaslarındır.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu donanım, tabiat malzemeleri dışında;
tabiat bölgesi, doğal sit alanı, çevre bölgesi, milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı ve sulak alanları.
Dayanak
MADDE 3 – (Değişik: RG-16/3/2020-31070)
(1) Bu Yönetmelik; 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun ek 4 üncü maddesi, 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanununun 2 nci ve 3 üncü maddeleri, 19/10/1989 tarihli ve 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anıt ağaç: Yaş, çap ve boy itibarıyla kendi türünün alışılmış ölçüleri üzerinde boyutlara sahip olan ve/veya yöre folklorunda, kültür ve tarihinde özel yeri bulunan ve/veya geçmiş ile günümüz, günümüz ile gelecek arasında köprü kurabilecek doğal ve uzun ömre sahip olan ağaçları,
b) Araştırma ekibi: Tespit ve yeniden değerlendirmede; bilimsel çalışma yapmak amacı ile çalışmanın konusuna ve çalışmaya esas teşkil eden alanların nitelikleri ve yerine göre konusunda uzman 5 kişiden az olmamak üzere Genel Müdürlükçe kurulacak ekibi,
c) (Değişik: RG-5/3/2022-31769) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,
ç) Biyolojik çeşitlilik: Ekosistemlerin, türlerin, genlerin çeşitliliği ve bunların birbiriyle olan ilişkilerini ve bunların değişkenliğini,
d) Bölge Komisyonu: Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarını,
e) Doğal mağaralar: Dolomitik kireçtaşı, dolomit, karbonat çimentolu konglomera ve kumtaşı gibi karbonatlı kireçtaşı, sülfat (jips) ve klorürlü (tuz) ana kayaların oluşurken veya oluştuktan sonraki fiziko-kimyasal olaylarla yeraltı suları tarafından aşındırılması sonucu oluşan mağaraları,
f) Doğal sit: Jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yeraltında veya su altında bulunan korunması gerekli alanları,
g) Ekolojik etki değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetlerin ve projelerin ekosistemlere olabilecek etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerinin önlenmesi ya da ekosistemlerin kendisine ve işleyişine zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin tespit edilmesini,
ğ) Ekolojik koridor: Birbirine yakın coğrafi bölgelerdeki habitatları ekolojik olarak birbirine bağlayan, türlerin geçişine imkân sağlayan, doğal veya yapay olarak teşkil edilmiş bağlantı alanlarını,
h) Ekolojik rehabilitasyon: Bozulmuş habitatlarda ekolojik fonksiyon ve süreçlerin iyileştirilmesini,
ı) Ekolojik restorasyon: Alanın esaslı müdahale olmadan önceki koşullara ve fonksiyona olabildiğince yakın olarak geri dönüştürülmesini,
i) Ekolojik temelli yönetim planı: Korunan alanlarda istenen duruma ulaşmak veya mevcut durumu korumak için, etkileşim içindeki mevcut ekosistem ilişkilerinin ve insan kullanımlarının düzenlendiği planı,
j) Endemik: Dağılımı belli bir coğrafi alanda sınırlı olan veya tabii yaşam alanı sınırlı bir coğrafi bölgeden ibaret olan flora ve fauna türlerini,
k) Genel Müdürlük: Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünü,
l) Habitat: Türün biyolojik döngüsünün herhangi bir safhasında yaşadıkları alanı,
m) (Değişik: RG-5/3/2022-31769) İl Müdürlüğü: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünü,
n) Jeolojik oluşumlar: Yer duvarının oluşumundan günümüze kadar geçen jeolojik dönemlerde meydana gelmiş bilime konu olan eğitici ve estetik özellik taşıyan değerleri,
o) Kesin korunacak hassas alan: Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde olağanüstü ekosistemlerin, türlerin, habitat ve jeolojik jeomorfolojik özelliklerin korunduğu, genel olarak insan etkisi olmadan meydana gelmiş, insan faaliyetleri sonucu bozulma veya tahrip olma riski yüksek olan alanları,
ö) Korunan alan: Biyolojik çeşitliliğin, doğal ve bununla ilişkili kültürel kaynakların korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili mevzuata göre yönetilen; milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar, özel çevre koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan kara, su ya da deniz alanlarını,
p) Korunma alanı: Taşınmaz tabiat varlıklarının muhafazaları veya tabii çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alanı,
r) Merkez Komisyonu: Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonunu,
s) Milli park: Bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarını,
ş) Özel çevre koruma bölgesi: Ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi haiz, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı, biyolojik çeşitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynak değerlerinin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması gerekli olan ve (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen kara, su ve deniz alanlarını,
t) Ramsar alanı: 28/12/1993 tarihli ve 3958 sayılı Kanunla uygun bulunan Ramsar Sözleşmesinin 2 nci maddesi gereğince, Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Listesine dahil edilen sulak alanları,
u) Sulak alan: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerleri,
ü) Tabiat anıtı: Tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarını,
v) Tabiat parkı: Bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını,
y) Tabiat varlıkları: Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yeraltında veya su altında bulunan değerleri,
z) Tabiatı koruma alanı: Bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını,
aa) Tehdit analizi: Doğal unsurlara tehdit oluşturabilecek insan faaliyetlerinin yeri, özelliği, yoğunluğu ve önlenebilirliğinin belirlenmesini,
bb) Tescil: Yapı yasağı önerilen doğal sit alanı, özel çevre koruma bölgesi, ramsar alanı, milli park, orman alanı dışında yer alan; tabiat parkı, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanlarının (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı ile yapı yasağı önerilmeyen doğal sit alanı, tabiat varlığı, orman alanı dışında yer alan sulak alanların Bakan onayı ile belirlenmesi, bu alanların kadastral parsellere işlenmesi ve tapu siciline şerh konulması,
cc) Tespit: Doğal sit alanları, Tabiat Varlıkları ve Özel Çevre Koruma Bölgelerinde, bu Yönetmelikte belirtilen usuller, esaslar ve kriterler doğrultusunda yapılan ve belgelendirilen teknik çalışmayı,
çç) (Ek: RG-19/2/2013-28564) Ön değerlendirme raporu: Mevcut veya potansiyel doğal sit alanlarında ardışık dört mevsim incelemeyi gerektirmeyen raporu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler
Korunan alanlara ilişkin genel ilkeler
MADDE 5 –
(1) Korunan alanların belirlenmesi, değerlendirilmesi ve korunmasında aşağıdaki ilkelere uyulur.
a) Korunan alanların statüsünün belirlenmesi ve değerlendirilebilmesi için zamana bağlı değişimleri ortaya koyan ekolojik süreçler tanımlanır.
b) Herhangi bir korunan alanın güncel durumu tespit edilmeden, o alanın korunan alan statüsü yeniden değerlendirilemez.
c) (Değişik: RG-19/2/2013-28564) Korunan alanların güncel durumu; alanın biyolojik çeşitliliği, hidrolojisi ve hidrojeolojisi başta olmak üzere her açıdan durumu hazırlanacak ön değerlendirme raporu sonucuna göre veya gerekli görülmesi durumunda ise en az ardışık dört mevsimi kapsayan ekolojik temelli bilimsel araştırma yapılarak belirlenir.
ç) (Ek: RG-19/2/2013-28564) (1) Doğal sit ilanı ile ilgili talepler veya Genel Müdürlükçe incelenmesi uygun görülen alanlar hakkında hazırlanacak ön değerlendirme raporu sonucuna göre doğal sit özelliği taşımayan talepler değerlendirmeye alınmaz, alanın doğal sit özelliği taşıdığının belirlenmesi durumunda ise ardışık en az dört mevsimi kapsayan ekolojik temelli bilimsel araştırma yapılarak koruma statüsü belirlenir.
d) Herhangi bir korunan alanın statüsünün değerlendirilmesi için belirlenecek araştırma alanı sınırları; korunan alanın konumu, büyüklüğü ve doğal eşiklerle ilişkisi göz önüne alınarak tespit edilir.
e) Doğrudan ve dolaylı çevresel etkilere karşı hassas tür ve habitatları içeren duyarlı alanlara öncelikli olarak koruma statüsü verilir.
f) Korunan alanlarda tespit, tescil, planlama, koruma, kullanma, yönetim ve izlemeye esas teşkil edecek envanter ve veri tabanı çalışması yapılır veya yaptırılır.
g) Korunan alanlarda ekosistem işlevlerinin sürekliliğini amaçlayan yönetim planı çalışmaları yapılır.
ğ) Korunan alanların içinde ve birbiriyle ilişkili korunan alanlar arasında, ekolojik koridorlar tesis edilir.
h) Korunan alanındaki koruma değerlerine yönelik tehdit analizleri yapılır.
ı) Korunan alanlarda bozulmuş ya da bozulmaya yüz tutmuş ekosistem ve habitatların onarılması, ekolojik rehabilitasyonu, ekolojik restorasyonu yapılır.
i) Korunan alanlar ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçların yanı sıra bölgesel ve yerel karakteristikleri de göz önünde bulundurularak korunur.
j) Tabiat ve biyolojik çeşitlilik değerlerini koruma konusunda toplumun bilinç ve bilgi düzeyinin artırılması ve koruma amaçlarına uygun katkıların sağlanması amacı ile her türlü eğitim faaliyeti ve etkinlik desteklenir, yapılır.
k) Çevre üzerinde ciddi veya tamiri mümkün olmayan tehditlerin varlığında, bilimsel kanıtların ortaya çıkmasını beklemeden gerekli önlemler alınır.
l) Ekolojik dengeyi bozacak herhangi bir faaliyete izin verilmez.
m) Korunan alanların doğallığını muhafaza etmek ve mevcut koruma değerlerinin devamlılığının sağlanması esastır.
n) Korunması gerekli taşınmaz tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve özel çevre koruma bölgelerinin tespiti ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenir.
o) (Ek: RG-16/3/2020-31070) Korunması gerekli tabiat varlıkları ve bunlara ait koruma alanları ile doğal sit alanlarında gerçekleştirilecek iş ve işlemler Merkez Komisyonu tarafından belirlenecek ilke kararları çerçevesinde Bölge Komisyonlarınca alınacak kararlar doğrultusunda yürütülür.
ö) (Ek: RG-16/3/2020-31070) Bir doğal sit statüsünde, ilke kararları kapsamında yapılabileceği öngörülen faaliyetler, bu doğal sit statüsünden daha alt koruma statüsüne sahip doğal sit alanında/alanlarında da Bölge Komisyonu kararı ile gerçekleştirilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Doğal Sitler, Tabiat Varlıkları ve Özel Çevre Koruma Bölgeleri Tespit, Ayırt Edici
Özellikler, Tescil, Onay ve İlanına İlişkin Esas ve İlkeler
Doğal sitlerin tespit ilke ve kriterleri
MADDE 6 –
(1) Doğal sit alanları, aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçını ihtiva eden alanlardır.
a) Ekosistem işlevlerini sürdürebilecek yeterli büyüklükte olan.
b) Tür, genetik, habitat ve ekosistem çeşitliliği açısından önemli biyolojik çeşitlilik değerlerine sahip.
c) Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde nesli tehdit ve tehlike altında olan, dar yayılımlı veya endemik türleri barındıran veya bu türlerin yaşamlarının belirli bir dönemini geçirdikleri habitatları içeren.
ç) Tehdit altındaki ekosistemlerin veya yok olma tehlikesi altında bulunan türlerin korunması açısından bu türleri temsil etme kabiliyetine sahip.
d) Kaynak ve peyzaj bütünlüğünü sağlayan sosyal, kültürel ve rekreasyonel değere sahip.
e) İnsan müdahalesinin olmadığı veya sınırlı müdahalenin olduğu doğal yapısını muhafaza edebilen.
f) Tipik, doğal, nadir özellikler taşıyan.
g) İçerdiği tür ya da habitatları diğer tür ya da habitatlara göre daha ilgi çekici olan.
ğ) Hidrolojik-hidrojeolojik açıdan ekolojik önemi bulunan yer üstü ve yeraltı su kaynaklarına sahip.
h) Göçmen kuş türlerine ait bir habitatı temsil eden.
ı) Mevcut ve potansiyel habitat tiplerini içine alacak biçimde ekolojik rehabilitasyon veya ekolojik restorasyon çalışmaları ve ıslah yöntemleri ile yeniden kazanılabilen.
i) Biyolojik çeşitliliğin uzun vadeli devamlılığını sağlayacak doğal süreçleri ve türleri muhafaza eden.
(2) Doğal sit alanları; kesin korunacak hassas alanlar, nitelikli doğal koruma alanları ve sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları olarak üç kategoriye ayrılır.
Kesin korunacak hassas alanların ayırt edici özellikleri
MADDE 7 – (1) (Değişik ibare: RG-5/3/2022-31769) Kesin korunacak hassas alanlar; kaynak değerlerinin korunması için; alan kullanımı ve alana tüm etkilerin sınırlandırıldığı, gerektiğinde insanların bölgeye girişlerinin engellendiği, (Değişik ibare: RG-5/3/2022-31769) bilimsel araştırma, eğitim ya da çevresel izleme amacıyla özel önlemler alınarak korunacak kara, su, deniz alanları olup, (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı ile ilan (Değişik ibare: RG-5/3/2022-31769) edilen mutlak korunması gereken alanlardır.
(2) Bu alanların aşağıdaki kriterlerden bir veya birkaçını içermesi aranır.
a) Bölgesel, ulusal veya dünya ölçeğinde olağanüstü ekosistemleri, türleri bulundururlar.
b) Jeolojik, jeomorfolojik özellikleri korunmuştur.
c) Genel olarak insan etkisi olmadan meydana gelmiştir.
ç) İnsan faaliyetleri sonucu bozulma veya tahrip olma riski yüksektir.
d) Alan kendine özgü koruma amaçlarına ters düşecek nitelikteki insan faaliyetlerini bünyesinde bulundurmaz.
e) Ekolojik açıdan önemli yoğunlukta olması beklenen yerel türlerin büyük kısmını bünyesinde bulundurur. Doğal süreçler veya zamanla sınırlı müdahalelerle bu yoğunluklara dönüşebilme kabiliyetine sahiptir.
f) Koruma amaçlarına ulaşmak için önemli ve sürekli müdahale istemeyen özellikleri vardır.
g) Gerektiğinde ve mümkün olan durumlarda, alanın belirlenmiş koruma amaçlarına ulaşmasına yardımcı olacak arazi kullanımları ile çevrelenmiştir.
ğ) Basit müdahalelerle yönetilebilirlik özelliklerine sahiptir.
h) Korunacak hedef tür veya türlerin üreme alanlarını ihtiva eder.
(3) (Ek: RG-5/3/2022-31769) Bu alanlarda, kesin yapı yasağı olmakla birlikte faaliyetlerin niteliğine, içeriğine ve zorunluluk haline ilişkin Bölge Komisyonları tarafından yapılacak değerlendirmeye göre;
a) Kamu menfaati gereği zorunluluk arz eden hallerde mevcut yol güzergâhı kullanılması koşuluyla atıksu, içme suyu, doğal gaz ve elektrik hatları,
b) Ulusal güvenlik için zaruret arz eden tesisler,
c) Orman yangın yolu açılmasına, ormanların bakım ve onarımına, biyotik zararlılarla ve abiyotik (yangın, sel, fırtına) etkenlerle mücadele edilmesine yönelik çalışmalar,
ç) Dalyan ve lagün ekosistemlerinde doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurum görüşleri doğrultusunda ve herhangi bir yapı yapılmamak şartıyla alanın özelliğinden kaynaklanan geleneksel avcılık yöntemleriyle yapılan balıkçılık faaliyetleri, yapılabilir.
Nitelikli doğal koruma alanlarının ayırt edici özellikleri
MADDE 8 –
(1) Doğal yapısı değişmemiş veya az değişmiş, modern yaşam ve önemli ölçüde insan faaliyetleri tarafından etkilenmemiş, doğal süreçlerin hakim olduğu, koruma amaçlarına uygun olarak yörede yaşayanların alanın mevcut kaynaklarını kullanmasını sağlayarak doğal hayata dayalı geleneksel yaşam şekillerinin korunduğu kara, su, deniz alanlarıdır.
(2) (Değişik: RG-5/3/2022-31769) Nitelikli doğal koruma alanları; bölgenin doğal yapısı, ekolojik değerleri, silueti, doğal peyzajı ve benzeri ayırt edici özellikleri göz önünde bulundurularak faaliyetlerin niteliğine, içeriğine ve zorunluluk haline ilişkin Bölge Komisyonları tarafından yapılacak değerlendirmeye göre;
a) Entegre tesis içermeyen tarım faaliyetlerinin,
b) Geleneksel yaşam biçiminin gerektirdiği nitelikte, entegre tesis içermeyen hayvanların barınması ve beslenmesi için gerekli olan yapıların,
c) Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliğinin,
ç) Rekreatif amaçlı iskele ile imar planı kararıyla yapılan ve yüzer sistem kullanılan iskelenin,
d) Doğal kaynak suyunun çıkarılmasına yönelik uygulamaların,
e) Geleneksel balıkçılık faaliyetleri ile sulama amaçlı göletlerde olmak ve üretim kapasitesi 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 listesi ile belirlenen alt sınırı aşmamak kaydıyla kültür balıkçılığı faaliyetlerinin,
f) Ulaşım hatları ile bunların zorunlu yapıları, elektrik iletim hattı/tesisi, içme ve kullanma suyu hattı, atıksu hattı, trafo, haberleşme servisleri, açık otopark ve alanın korunmasına katkı sağlayacak arıtma tesisleri ile faaliyetlerinin özelliği ve alanın coğrafi yapısı gereği başka güzergâhtan geçirilmesi kamu menfaatiyle bağdaşmayan enerji iletim hatlarının,
g) Ulusal güvenlik için zaruret arz eden tesislerin,
ğ) Yöre halkının ihtiyaçlarıyla sınırlı kalmak ve toplam yapılaşması kara alanın %2’sini geçmemek kaydıyla balıkçı barınaklarının,
h) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 listesinde yer alan üretim kapasitesi ile sınırlı kalmak kaydıyla hidroelektrik, rüzgâr ve güneş enerji santrallerinin,
ı) İçme suyu amaçlı baraj ve göletler ile tarımsal sulama amaçlı göletlerin,
i) Alanın doğal yapısıyla uyumlu, beton, asfalt gibi malzemelerin kullanılmadığı açık spor alanları, çadırlı kamp ve karavan ile günübirlik faaliyetlerin, yapılabildiği alanlardır. Alanın ve doğal özelliklerin devamlılığı için halkın bu alanlara erişiminin uygun seviye ve şekilde tutulması esastır.
(3) Bu alanlar aşağıdaki kriterlerden bir veya birkaçını içerir.
a) Doğal karakterini korumuş, büyük memeliler dahil besin zinciri içerisinde av-avcı ilişkisini muhafaza eden, yerli bitki ve hayvan topluluklarını bulunduran, özgün ekosistem yapısına sahiptir.
b) Modern yaşam ve önemli insan faaliyetleri tarafından etkilenmemiş, kırsal yaşam özellikleri taşır.
c) Doğal alanların ekolojik bütünlüğünü sağlar.
ç) Aşırı derecede ve uygunsuz insan kullanımı ve mevcudiyetinden uzaktır.
d) Yaban hayvanlarının barınma, beslenme ve üreme gibi hayati ihtiyaçlarını temin edebileceği uygun yaşama şartlarını sağlar.
e) Biyolojik çeşitliliği, ekolojik süreçleri, ekosistem hizmetlerini, ekolojik barınakları muhafaza eder ve iklim değişikliklerine tampon sağlar.
f) Korunacak hedef tür veya türlerin yıl içerisinde dönemlerine bağlı yaptıkları göç ve yayılma alanlarını ve göç yollarını ihtiva eder.
g) Peyzaj değeri yüksektir.
Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarının ayırt edici özellikleri
MADDE 9 –
(1) (Değişik: RG-5/3/2022-31769) Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları; bölgenin doğal yapısı, ekolojik değerleri, silueti, doğal peyzajı ve benzeri ayırt edici özellikleri göz önünde bulundurularak faaliyetlerin niteliğine ve içeriğine ilişkin Bölge Komisyonu tarafından yapılacak değerlendirmeye göre; kesin korunacak hassas alanlarda ve nitelikli doğal koruma alanlarında izin verilen faaliyetlere ek olarak doğal ve kültürel bakımdan uyumlu düşük yoğunlukta faaliyetlere, tarım ve hayvancılık amaçlı entegre tesislere, hidroelektrik, rüzgâr ve güneş enerji santralleri ile turizm ve yerleşimlere izin verilen alanlardır. Bu alanlarda izin verilen faaliyetler, 7 nci maddenin üçüncü fıkrası ile 8 inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi değildir.
(2) Bu alanlar aşağıdaki özelliklerden bir veya birkaçını bünyesinde bulundurur.
a) Peyzajı ile uyumlu insan yerleşimlerini içinde bulundurur.
b) Doğal kaynak yönetim sistemleri ve ilgili kültürel değerleri, ekosistemleri ve habitatları içerir veya korunmasına katkı sağlar.
c) İnsanlar ve doğa arasında dengeli ilişkilerin geliştirilmesine ve muhafaza edilmesine katkıda bulunur.
ç) Uygulanabilir durumlarda yerel halkın sosyal ve ekonomik kazançlarına katkı sağlar.
d) Ulusal, bölgesel ve yerel seviyelerde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına ve kalkınmaya destek olur.
e) Ekolojik, ekonomik ve sosyal boyutları dikkate alarak doğal kaynakların sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanımına elverişli alanlardır.
(3) (Ek: RG-16/3/2020-31070) Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında bulunan madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, hangi şartlarda ve ölçülerde işletileceği, kapatılması ve alanın rehabilitasyonu ilke kararları doğrultusunda alınacak olan Bölge Komisyonlarının kararları doğrultusunda yapılır.
Tabiat varlıklarının tespit ilke ve esasları
MADDE 10 –
(1) Tabiat varlıkları aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçını ihtiva eder.
a) Tabiat varlıkları ender bulunan değişik özelliklere sahiptir.
b) Tabiat varlıklarının ilmi araştırma, jeolojik yapı, çevresel gözlemler, ekolojik gözlemler ve topoğrafik yapı hususlarında özellikleri bulunur.
c) Doğal ve kültürel öneme, estetik değere, ender olmasından kaynaklanan tekil olma özelliklerine ve olağandışı niteliklere sahiptir.
(2) Tabiat varlıklarının korunma alanları ile birlikte tespit ve tescilinin yapılması esastır.
Anıt ağaçlarının ayırt edici özellikleri
MADDE 11 – (Değişik: RG-16/3/2020-31070)
(1) Anıt ağaçların ayırt edici özelliklerini aşağıdakiler tanımlamaktadır:
a) Yaş, çap, boy ve (Değişik ibare: RG-5/3/2022-31769) siluet özelliği itibarıyla kendi türünün alışılmış ölçüleri üzerinde boyutlara sahip olan kuşaklar arasında bağ kurabilecek uzunlukta doğal ömre sahip olması.
b) Yöre kültüründe olumlu veya olumsuz, gerçek veya hayal ürünü, mistik veya folklorik bir öyküye sahip olması.
c) Yöresel veya ulusal tarihte kimi olaylar ile özdeş hale gelmesi ve onlara tanıklık etmesi.
(2) Anıt ağaçların tespit edilmesine yönelik hususlar ilke kararı ile belirlenir.
Mağaraların ayırt edici özellikleri
MADDE 12 –
(1) Aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçını ihtiva eden mağaralar tabiat varlıklarıdırlar.
a) Tabiat varlığı olarak belirlenecek olan mağaralar, oluşumunda insan etkisinin bulunmadığı doğal oluşumlardır.
b) İçinde mağara ekosistemini oluşturan ve belirgin özellikleri ile kendini belli eden şekil ve yapılardır.
c) İçinde, birbiriyle yaşamsal bağı olan canlı toplulukları bulunur.
ç) Gelişen veya canlılığını devam ettiren karakteristik fiziksel ve kimyasal çökeller bulunur.
d) Herhangi bir müdahalede gelişim döngüsü bozulacak hassas bir yaşam alanı bulunur.
e) Mağara sistemini oluşturan yeraltı nehirleri veya suları, belirgin çatlaklar veya dar geçitlerle birbirine bağlantılı galeriler gibi iç ve hava, toprak, bitki örtüsü, canlılar gibi dış ekosistem ile etkileşim içerisinde olan alanlardır.
f) Mağarada bölgenin jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik, klimatik, biyolojik ve antropolojik oluşum ve gelişimini karakterize edecek veya aydınlatacak şekil ve yapılar bulunur.
(2) Mağaralar ekosistem işlevlerini gerçekleştirecek boyutta koruma bandını kapsayacak şekilde belirlenir.
Özel çevre koruma bölgelerinin tespit ilke ve esasları
MADDE 13 –
(1) Aşağıdaki özelliklerden bir ya da birkaçını ihtiva eden bölgeler özel çevre koruma bölgeleridir.
a) Türkiye ve dünya ölçeğinde nadir biyolojik, ekolojik ve jeomorfolojik özellikleri içeren.
b) Kara ve su ekosistemi bir bütünlük ve devamlılık gösteren.
c) Canlı tür ve çeşitleri bakımından endemik, nadir ve nesli tehdit ve tehlike altında olan türleri barındıran.
ç) Doğal, tarihi, ve kültürel değerler açısından milli ve milletlerarası önemi haiz, ancak kentleşme, ulaşım, turizm, tarım ve sanayi gibi sektörlerin tehdidi ve baskısı altında ekolojik açıdan hassas olan alanları içeren.
d) Gelişmiş yerleşme bölgeleri dışında kalan, ekolojik değerleri esas alarak korunması ve geliştirilmesi gereken.
e) Sahip olduğu biyolojik ve ekolojik özelliklerin bozulmadan devamlılığını sağlayacak, çevresindeki mekan ve sektörel ilişkiler itibarıyla bütünlük taşıyan, ekosistem bütünlüğünü sağlayan.
f) Doğal ya da yarı doğal ekosistemleri temsil eden, önemli ya da tehlike altındaki tür popülasyonlarını içeren.
g) Doğal ve kültürel etkileşimin ve geleneksel kullanımın devamlılığını sağlayan.
ğ) Doğal yaşam gerekleri göz önüne alınarak uygun faaliyetlere olanak sağlayan.
(2) Genel Müdürlük talebe bağlı olarak veya resen tespit yapabilir.
Tespit aşamasında düzenlenecek belgeler
MADDE 14 –
(1) Tabiat varlığı, doğal sit alanı ve özel çevre koruma bölgelerinin tespiti için asgari aşağıda yer alan bilgi, belge ve dokümanların bulunması aranır.
a) Hangi niteliği ve özellikleri sebebi ile tespit edileceğini belgeleyen tespit raporu ve tespit fişi.
b) Taşınmazın yerini ve sınırlarını gösterir pafta, ada, parsel numarasını içeren harita ve ülke koordinat sisteminde UTM-GK 3 derecelik ED50 aplikasyon krokisi.
c) Varsa her tür ve ölçekte planı.
ç) Varsa hava fotoğrafları, uydu görüntüleri.
d) Varsa kadastral planı ve mülkiyet bilgileri.
e) Alanın bütünüyle algılanmasını sağlamak amacıyla panaromik olarak çekilmiş fotoğrafları içeren basılı ve elektronik ortamda fotoğraf albümü.
f) Tabiat varlığı olarak tescil edilecek anıt ağaçlar için; yerinin konum olarak belirlenmesini sağlamak üzere ülke koordinat sisteminde UTM-GK, 3 derecelik ED50 koordinat değerleri.
g) Tespit ekibince gerekli görülen diğer belgeler.
(2) Tespit fişi, doğal sit ve tabiat varlıkları için ayrı ayrı hazırlanır.
(3) Bakanlık birinci fıkrada yer alan hususlara ilave olarak bilgi, belge doküman isteyebilir.
Tespit raporu, tespit fişi ve gerekli belgelerin sunumu
MADDE 15 –
(1) İl Müdürlüğüne iletilen doğal sit alanı ve taşınmaz tabiat varlıklarının koruma statüsü değişikliği veya ilanına ilişkin başvurular Bölge Komisyonunda değerlendirilir.
(2) Komisyon alana ilişkin ardışık dört mevsimi kapsayan ekoloji temelli bilimsel araştırma çalışması talep eder.
(3) Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü araştırma raporu kapsamında tespit raporu, tespit fişi hazırlar.
(4) Tespit raporu, tespit fişi ile birlikte 3 nüsha olarak hazırlanarak ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü tarafından Bölge Komisyonuna sunulur.
(5) 14 üncü maddeye göre Özel Çevre Koruma Bölgelerinin tespitine ilişkin hazırlanan bilgi ve belgeler Genel Müdürlükçe değerlendirilir.
Araştırma ekibinin oluşturulması ve çalışmasına ilişkin usul ve esaslar
MADDE 16 –
(1) Mevcut ve potansiyel tabiat varlığı ve doğal sit alanı araştırma çalışmalarını gerçekleştirmek üzere Bakanlıkça araştırma ekibi oluşturulur. Araştırma ekibinde asgari aşağıda yer alan özellikte kişilerin yer alması sağlanır.
a) (Değişik: RG-19/2/2013-28564) Ön değerlendirme raporu ve bilimsel araştırma çalışması, alanın özelliklerine göre, Genel Müdürlük tarafından belirlenen, orman mühendisi, ziraat mühendisi, biyolog, şehir plancısı, su ürünleri mühendisi, jeoloji mühendisi, peyzaj mimarı, çevre mühendisi, harita kadastro mühendisi ve ilgili diğer meslek gruplarından oluşturulacak en az 5 kişilik bir araştırma ekibi tarafından yapılır.
b) Araştırma ekibi araştırmanın konusuna ve özelliğine göre ilgili meslek alanlarında en az 5 yıllık deneyime sahip kişilerden seçilir.
c) Araştırma ekibi çalışmasını bu Yönetmelik kapsamında belirlenen ilke ve esaslar doğrultusunda yürütür.
ç) Araştırma ekibi tespit raporunu Genel Müdürlük ve ilgili İl Müdürlüğüne teslim eder.
(2) İl Müdürlüğü araştırma raporu kapsamında tespit raporu hazırlayarak Bölge Komisyonuna sunar.
Doğal sit alanları ve tabiat varlıklarının tesciline, ilanına ve itirazlara ilişkin usul ve esaslar (Değişik başlık: RG-5/3/2022-31769)
MADDE 17 –
(1) Doğal sit alanları ve tabiat varlıklarının tescil ve ilanı aşağıda yer alan usul ve esaslara göre yapılır.
a) (Değişik: RG-27/10/2017- 30223) Tespit edilen ve değerlendirilmek üzere Bölge Komisyonuna sunulan Tespit Raporu Bölge Komisyonunda değerlendirilir. Değerlendirme sonucu tescil kararı alınmış ise üç suret olarak sunulan karar örneği, bir sureti İl Müdürlüğünde kalmak üzere diğer suretleri Genel Müdürlüğe gönderilir.
b) Genel Müdürlük tarafından incelenen Bölge Komisyonu Kararında eksiklik veya hata görülmesi halinde yeniden değerlendirilmek üzere İl Müdürlüğüne gönderilir. İl Müdürlüğü tarafından tekrar Bölge Komisyonuna sunulur. Alınan komisyon kararı Genel Müdürlüğe iletilir.
c) Genel Müdürlük Bakan onayı alınmak üzere kararı Bakanlık Makamına gönderir.
ç) Eğer kararda yapı yasağı var ise; Bakanın teklifi ile (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanına sunulur.
d) (Değişik: RG-27/10/2017- 30223) Bakan onayı veya (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı alınması ile tescil işlemi tamamlanmış olur. Tescil işlemi tamamlanamayan durumlarda söz konusu alanın mevcut durumu devam eder.
e) (Değişik: RG-27/10/2017- 30223) Kararın ve onayın bir örneği Genel Müdürlükte kalmak üzere diğer asılları ilgili İl Müdürlüğüne muhafazası için gönderilir.
f) Kararın dağıtımı ilgili İl Müdürlüğü tarafından yapılır.
g) (Mülga: RG-27/10/2017- 30223)
ğ) (Değişik: RG-27/10/2017- 30223) Tescil edilen doğal sit alanı veya tabiat varlığı İl Müdürlüğünün yazısı üzerine, tapu kütüğünün beyanlar hanesine “Doğal Sit-Kesin Korunacak Hassas Alan”, “Doğal Sit-Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ve “Doğal Sit-Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” veya tabiat varlığı olduğuna dair kayıt konur.
h) Tescil kaydının kaldırılması bu Yönetmeliğe uygun olarak yürütülür.
ı) Genel Müdürlük gerekli gördüğü durumlarda talep olmaksızın da tespit yapabilir.
i) (Ek: RG-27/10/2017- 30223) Anıt ağaçlar ile korunma alanlarının bulunduğu taşınmazlara yönelik tescil kararları, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca maliklere tebliğ edilir. Malikleri idarece tespit edilemeyenlerin tescil kararları, Resmî Gazete’de yayımlanır ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur.
j) (Ek: RG-27/10/2017- 30223) Anıt ağaçlar hariç, tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tescil kararları, Resmî Gazete’de yayımlanır ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur.
k) (Ek: RG-5/3/2022-31769) Tescil işlemine ilan tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde gerçek ve tüzel kişilerce itiraz edilebilir.
l) (Ek: RG-5/3/2022-31769) Yapılan itirazlar, Genel Müdürlükçe ön incelemeye tabi tutulur. Ön inceleme aşamasında itirazın süresi, başvuranın menfaati ve başvurunun somut gerekçeleri incelenir.
m) (Ek: RG-5/3/2022-31769) Ön inceleme şartlarının sağlanmadığı hallerde başvuru Genel Müdürlük tarafından reddedilir.
n) (Ek: RG-5/3/2022-31769) Ön inceleme şartlarını sağlayan başvuruların esasına ilişkin olarak Genel Müdürlük tarafından değerlendirme yapılır. Uygun bulunmayan itirazlar reddedilir. Maddi hatalar değerlendirilmek üzere Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonuna, diğer itirazlar ise değerlendirilmek üzere Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonuna intikal ettirilir.
Özel çevre koruma bölgeleri tescil, onay ve ilan usul ve esasları
MADDE 18 –
(1) 13 üncü maddede belirtilen kriterler çerçevesinde tespit edilen alanlar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile birlikte Genel Müdürlük tarafından Bakanlık Makamına ve Bakanın teklifi ile de (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanına sunulur. Konu hakkındaki (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararının Resmî Gazete’de yayımı ile tescil işlemi tamamlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları ve
Sulak Alanların Tescil, Onay ve İlanına İlişkin Esas ve İlkeler
Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları için tescil, onay ve ilanına ilişkin usul ve esaslar
MADDE 19 –
(1) Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları için tescil, onay ve ilanında aşağıda yer alan usul ve esaslara uyulur.
a) 12/12/1986 tarihli ve 19309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Parklar Yönetmeliğinin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde belirtilen ilkeler doğrultusunda (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce tespit edilen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiatı Koruma Alanlarına ilişkin rapor Genel Müdürlüğe iletilir.
b) (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığınca orman ve orman rejimi içerisinde bulunan alanlarda tespiti yapılan Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiatı Koruma Alanları (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanı onayı ile tescil edilir.
c) Tespiti (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan Milli Park alanlarına ait rapor, sahanın (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı ile Milli Park ilan edilmesi amacı ile Genel Müdürlük tarafından Bakanlık Makamına ve Bakanın teklifi ile de (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanına sunulur.
ç) (Değişik: RG-16/3/2020-31070) Orman ve orman rejimi dışında kalan yerlerde; tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı belirlenmesi Tarım ve Orman Bakanlığınca uygun görülerek ilgili Bakanlıkların görüşü alınır ve görüşleri ile birlikte Genel Müdürlük tarafından tescil için Bakanlık Makamına sunulur. Bakanlıkça yapı yasağı önerilen tabiat varlıkları ve doğal sit alanları dahil orman rejimine tabi olmayan bütün koruma alanları Cumhurbaşkanınca tescil ve ilan edilir.
d) (Değişik: RG-16/3/2020-31070) Tescil işleminin Resmî Gazete’de ilan edilmesi ile süreç tamamlanır.
e) Tescil edilen alanlara ilişkin alınan karar ilgili kuruluşlara dağıtımının yapılması ve uygulamaya aktarılması için (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığına gönderilir.
Sulak alanların tescil, onay ve ilanına ilişkin usul ve esaslar
MADDE 20 –
(1) Sulak alanların tescil, onay ve ilanına ilişkin olarak aşağıda yer alan usul ve esaslara uyulur.
a) Ulusal ve uluslararası öneme sahip sulak alanların; sulak alan koruma bölgelerinin tespiti, 17/5/2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde belirtildiği şekilde yapılır ve Ulusal Sulak Alan Komisyonunun uygun görüşü alındıktan sonra tescil edilmek üzere Bakanlığa sunulur.
b) Bakanlıkça onaylanmasını müteakip, sulak alan koruma bölgelerinin tescil kararının ilgili kuruluşlara dağıtımının yapılması ve uygulamaya aktarılması için (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığına gönderilir.
c) Uluslararası öneme sahip sulak alanlardan Ramsar Listesine dahil edilecek alanlar Ulusal Sulak Alan Komisyonu tarafından belirlenecek kurum ve kuruluşların uzmanlarınca arazide yapılan inceleme ve değerlendirmelerle tespit edilir. Ramsar sınırları 1/25000 ölçekli halihazır haritalar üzerinde gösterilir ve Ulusal Sulak Alan Komisyonunun görüşüne sunulur. Komisyonun uygun görüşü alındıktan sonra (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanına sunulmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük tarafından Bakanlık Makamına ve Bakanın teklifi ile de Bakanlar Kuruluna sunulur. (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararı, tescil edilen Ramsar Alanının ilgili kanun ve yönetmelikler çerçevesinde yönetilmesini sağlamak üzere (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığına gönderilir.
ç) Orman ve orman rejimi içinde kalan yerlerde tespit, tescil, onay ve ilanı (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır.
d) Konu hakkındaki (Değişik ibare: RG-16/3/2020-31070) Cumhurbaşkanı kararının Resmî Gazete’de yayımı ile tescil işlemi tamamlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Yönetmelikten önceki mevzuata uygunluk
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce herhangi bir korunan alan statüsü verilmiş alanların koruma statüsü, bu Yönetmelik gereğince yeniden değerlendirme yapılıncaya kadar devam ettirilir. Bu alanlara ilişkin yürürlükteki koruma amaçlı imar planları geçerlidir.
Bilimsel temelli rapor hazırlamada istisna
GEÇİCİ MADDE 2 –
(1) Korunan alanlar ile ilgili olarak yeniden değerlendirme talepleri; bilimsel temelli rapora dayanması ve Bakanlıkça hazırlanacak olan teknik esaslara uygun olması kaydıyla bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilir. Koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde geçen ekolojik temelli bilimsel araştırma yapılmasına, bilimsel araştırma içeriğine ve süresine bölge komisyonlarınca karar verilir.
Mevcut doğal sit alanlarının değerlendirilmesi
GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG-19/2/2013-28564)
(1) 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 6 ncı maddesi gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığından Bakanlığa devredilen mevcut doğal sit alanlarının güncel durumu ön değerlendirme raporuna göre belirlenir. Doğal sit özelliği taşımayan alanların statüsünün iptali; doğal sit özelliği taşıdığı belirlenen alanların ise ardışık en az dört mevsimi kapsayacak ekolojik temelli bilimsel araştırma sonucuna göre koruma statüsünün devamı, yeni statü tesisi veya iptali önerilir.
Yürürlük
MADDE 21 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare: RG-5/3/2022-31769) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.
__________
(1) 19/2/2013 tarihli ve 28564 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinden sonra gelmek üzere (ç) bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
|
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin |
||
|
Tarihi |
Sayısı |
|
|
19/2/2012 |
28358 |
|
|
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin |
||
|
Tarihi |
Sayısı |
|
|
1 |
19/2/2013 |
28564 |
|
2 |
27/10/2017 |
30223 |
|
3 |
16/3/2020 |
31070 |
|
4 |
5/3/2022 |
31769 |
TÜRK GIDA KODEKSİAROMA VERİCİLER VE AROMA VERME ÖZELLİĞİ TAŞIYAN GIDA BİLEŞENLERİ YÖNETMELİĞİ
Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157 (3.mükerrer) TÜRK GIDA KODEKSİAROMA VERİCİLER VE AROMA VERME ÖZELLİĞİ TAŞIYAN GIDA BİLEŞENLERİ YÖNETMELİĞİBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, tüketici ve insan sağlığını, tüketici haklarını, gıda satışında adaletin sağlanmasını ve uygun durumlarda çevrenin korunmasını da göz önünde bulundurarak, gıdalarda kullanılan aroma vericileri, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, bunların üretimlerinde kullanılan kaynak materyaller ile bunların kullanım koşulları ve etiketleme kurallarını belirlemektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik gıdalarda kullanılan veya kullanılması amaçlanan aroma vericileri, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, aroma verici ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini içeren gıdaları, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin kaynak materyallerini ve tütsü aroma vericilerinin üretim koşullarını kapsar. (2) Bu Yönetmelik; a) Sadece tatlı, ekşi veya tuzlu tada sahip maddeleri, b)İşlenmemiş gıda maddelerini, c) Gıda bileşenleri olarak kullanılmadıkları sürece; taze, kurutulmuş veya dondurulmuş baharat ve/veya otlar, çay karışımları ve infüzyon karışımlar gibi bileşik olmayan gıdaları ve karışımları kapsamaz. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23, 24 ve 26 ncı maddelerine dayanılarak, b) (Değişik: RG-22/3/2014-28949)1334/2008/EC sayılı ve 2065/2003/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzükleri ile 872/2012/EC sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğüne paralel olarak, hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 4 – (1) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikteki tanımlara ilave olarak, ikinci fıkrada yer alan tanımlar da geçerlidir. (2) Bu Yönetmelikte geçen; a) Aroma öncülü: Kendisinin aroma verme özelliğine sahip olması gerekmeyen, gıda işleme sırasında parçalanarak veya diğer bileşenlerle reaksiyona girerek aroma oluşturan ve sadece aroma oluşturmak amacıyla gıdalara istenilerek ilave edilen, gıda ve/veya gıda olmayan kaynak materyallerden elde edilebilen ürünü, b) Aroma verici: Olduğu haliyle tüketilmesi amaçlanmayan, tat ve/veya koku vermek veya değiştirmek amacıyla gıdalara eklenen aroma verici maddeler, aroma verici preparatlar, ısıl işlem aroma vericileri, tütsü aroma vericileri, aroma öncülleri veya diğer aroma vericiler ya da bunların karışımlarından yapılan veya oluşan ürünü, c) Aroma verici madde: Aroma verme özelliği olan tanımlanmış kimyasal maddeyi, ç) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşeni: Esas olarak gıdaya aroma vermek veya gıdanın mevcut aromasını değiştirmek amacıyla ilave edilen ve gıdada doğal olarak oluşan istenmeyen bazı maddelerin önemli ölçüde artmasına katkıda bulunan, aroma vericiler dışındaki gıda bileşenini, d) Aroma verici preparat: 1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlenmiş gıdadan ve/veya, 2) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya olduğu haliyle ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile hazırlanmış bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal orijinli gıda dışındaki materyalden, elde edilen aroma verici madde dışındaki ürünü, e) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını, f) Birincil tar kısmı: Yoğuşturulmuş tütsünün suda çözünmeyen, yüksek yoğunluklu tar fazının saflaştırılmış kısmını, g) Birincil tütsü kondensatı: Yoğuşturulmuş tütsünün saflaştırılmış su bazlı kısmını, ğ)Birincil ürünler: Birincil tütsü kondensatları ve birincil tar kısımlarını, h) CAS numarası: Kimyasal Abstraktlar Servisi kayıt numarasını, ı) CoE numarası: Avrupa Konseyi tarafından verilen numarayı, i) (Ek: RG-22/3/2014-28949)(1)Değerlendirilmiş aroma verici maddeler: Değerlendirme ve onayın tamamlandığı maddeleri, j) (Ek: RG-22/3/2014-28949)(1)Değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler: Risk değerlendirmesi henüz tamamlanmamış olan maddeleri, k) Diğer aroma verici: Tat ve/veya koku vermek amacıyla gıdalara ilave edilen veya ilave edilmesi amaçlanan; aroma verici madde, doğal aroma verici madde, aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi, tütsü aroma vericisi ve aroma öncülü tanımına girmeyen aroma vericiyi, l) Doğal aroma verici madde: İşlenmemiş halde ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlendikten sonra; bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal orijinli materyalden uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle elde edilen doğada tanımlanmış ve doğal olarak bulunan aroma verici maddeyi, m) EINECS numarası: Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Envanterinde yer alan numarayı, n) FEMA numarası: Amerika Birleşik Devletleri Aroma ve Ekstrakt Üreticileri Birliği tarafından verilen numarayı, o) FL numarası: Avrupa Birliğinin aroma bilgi sisteminde yer alan numarayı, ö) Isıl işlem aroma vericisi: En az biri azot/amino ve diğeri indirgen şeker içeren, kendiliğinden aroma verme özelliği olması gerekmeyen gıda ve/veya gıda dışındaki kaynak materyallerden oluşan karışımdan ısıl işlem sonrasında elde edilen ürünü, p) Kaynak materyal: Aroma vericilerin veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin üretildiği; bitkisel, hayvansal, mikrobiyal veya mineral orijinli gıda veya gıda dışındaki kaynak materyali, r) Suda çözünmeyen yağlı faz: Birincil ürünlerin üretimi sırasında oluşan yan ürünü, s) Tütsü aroma vericisi: Kazanımları bu fıkranın (f), (g) ve (r) bentlerinde tanımlanan birincil tütsü kondensatı, birincil tar kısmı ve/veya tütsü aroma vericisi türevleri olan yoğuşturulmuş tütsüden ayrımsal damıtma ve saflaştırma yöntemleri ile elde edilen ürünü, ş) Tütsü aroma vericisi türevleri: Gıdalara tütsü aroma vericisi vermek için kullanılan veya kullanılması amaçlanan, birincil ürünlerin ileri işlenmesiyle üretilen aroma vericileri, t) Uygun fiziksel işlem: EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin bileşenlerinin kimyasal doğasını isteyerek değiştirmeyen ve bunun yanı sıra tekli oksijen, ozon, inorganik katalizörler, metal katalizörler, organo metalik reaktifler ve/veya UV radyasyon kullanımını içermeyen fiziksel işlemi, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMGenel ve Özel HükümlerGenel hükümlerMADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili genel hükümler aşağıda belirtilmiştir. a) Gıdalarda sadece, mevcut bilimsel kanıtlar temelinde tüketicinin sağlığı açısından herhangi bir güvenlik riski doğurmayan ve kullanımları tüketiciyi yanıltmayan aroma vericiler veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılır. b) Aroma vericiler; gıdalarda kullanılmasına izin verilen gıda katkı maddelerini ve/veya depolama, standardizasyon, seyreltme veya çözünme ve stabilizasyon gibi teknolojik amaçlar doğrultusunda ilave edilmiş olan gıda bileşenlerini içerebilir. c) Kullanımları bu Yönetmelik hükümleri ile uyumlu olmayan aroma vericiler veya içinde aroma vericiler ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bulunduğu gıdalar piyasaya arz edilemez. ç) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Bu Yönetmelik hükümleri, yatay ve dikey gıda kodeksinde yer alan aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır. Özel hükümlerMADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili özel hükümler aşağıda belirtilmiştir. a) Gıdalarda kullanılan aroma verici maddeler EK-1’e uygun olur. b) EK-3 Bölüm A’ da listelenen maddeler, listede belirtilen formuyla gıdalara ilave edilemez. c) Distile alkollü içkiler ile ilgili gıda kodeksi hükümleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bazı bileşik gıdalara eklenmesi sonucunda, yapılarında doğal olarak bulunan bazı maddelerin eklendikleri bu gıdalarda bulunabilecek en yüksek miktarlarıEK-3 Bölüm B’deki listede yer almaktadır. Aksi belirtilmedikçe EK-3’te yer alan maddelerin en yüksek miktarları, gıdalara piyasaya arz edildiği haline uygulanır. Ancak sulandırmaya gerek duyulan kurutulmuş ve/veya konsantre edilmiş gıdalar için en yüksek miktarlar, üretici talimatına göre etikette beyan edilen kullanım talimatına göre hazırlanmış gıdaya en düşük seyreltme faktörü hesaba katılarak uygulanır. ç) EK-4 Bölüm A’da yer alan kaynak materyaller, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin üretiminde kullanılmaz. d) EK-4 Bölüm B’de yer alan kaynak materyallerden üretilen aroma vericiler ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, sadece bu bölümde belirtilen koşullar altında kullanılır. e) Aşağıda yer alan aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine uymak koşuluyla EK-1’e bakılmaksızın kullanılır: 1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlenmiş gıdadan elde edilen aroma verici preparatlar, 2) EK-5 Bölüm A’ da belirtilen koşulları sağlayan, EK-5 Bölüm B’ de yer alan en yüksek miktarlar ile uyumlu olan ve gıdadan elde edilen ısıl işlem aroma vericileri, 3) Gıdadan elde edilen aroma öncülleri, 4) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri. f) Isıl işlem aroma vericilerinin üretim koşulları ve ısıl işlem aroma vericilerinde bulunan bazı maddelerin en yüksek miktarları EK-5’e uygun olur. g) Birincil ürünlerin üretim koşulları EK-6’ ya uygun olur. ğ)Tütsü aroma vericisi türevleri, Bakanlıkça belirlenmiş birincil ürünlerin uygun fiziksel işlemlerle ileri işlenmesiyle üretilir. h) Birincil ürünlerin üretimi sırasında yan ürün olarak oluşan suda çözünmeyen yağlı faz, tütsü aroma vericisi üretiminde kullanılmaz. ı) Aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi, aroma öncülü ve kaynak materyal tanımında yer alan kaynak materyaller, günümüze kadar aroma vericilerin üretiminde kullanımı önemli ölçüde ispatlanmışsa bu Yönetmelik kapsamında gıda olarak kabul edilir. i) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Aroma verici madde olarak 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene piyasaya arz edilmez ve gıdalarda kullanılmaz. j) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Aroma verici madde olarak 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene’ in ithalatı ve bu maddeyi içeren bir gıdanın ithalatına izin verilmez.” (2) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Değerlendirilmiş aroma verici maddeler, Bölüm A’da yer alan ‘Aroma Vericiler ve Kaynak Materyallerin Listesi’ndeki dipnotlarda verilmemiştir. (3) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Halen risk değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler, Bölüm A’da yer alan ‘Aroma Vericiler ve Kaynak Materyallerin Listesi’nde yer alan ve 1’den 4’e kadar numaralandırılmış olan dipnotlarda verilmiştir. (4) (Ek: RG-22/3/2014-28949)Değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler; değerlendirme tamamlanıp Bölüm A, Tablo 1’de değerlendirilmiş aroma verici madde olarak listeye ekleninceye veya listeden çıkartılıncaya kadar piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMKatkı MaddeleriKatkı maddeleriMADDE 7 – (1) Aroma vericilerin üretimi, depolanması ve kullanımı için gerekli katkı maddeleri ile taşıyıcı ve çözücüler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğine uygun olur. DÖRDÜNCÜ BÖLÜMEtiketlemeEtiketlemeMADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin etiketlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulur: a) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin etiketinde, birinci fıkranın (c) bendinde ve üçüncü fıkrada yer alan bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer alır, alıcının kolayca anlayabileceği bir dilde olur. b) Birinci fıkranın (c) bendinde yer alan bilgiler Türkçe olur. Türkçe’nin yanı sıra diğer yabancı resmi diller de kullanılabilir. c) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin, tek başına veya birbirleriyle ve/veya diğer gıda bileşenleriyle ve/veya 7 nci maddenin birinci fıkrasına uygun olarak ilave edilmiş katkı maddeleri ile karışım halinde satılması durumunda, ambalaj veya kaplarının üzerinde aşağıdaki bilgiler yer alır: 1) “Aroma verici” kelimesi veya aroma vericinin daha özel bir ismi veya tanımı, 2) “Gıdada kullanım içindir” veya “kullanımı gıda ile sınırlıdır” ifadesi veya aroma vericinin kullanım amacının gıda olduğunu belirten daha özel bir ifade, 3) Gerekli olduğu durumlarda özel depolama, muhafaza ve/veya kullanım koşulları, 4) Parti işareti veya numarası, 5) Ürün bileşiminde yer alan aroma vericilerin kategori isimlerinin ağırlıkça azalan sıraya göre listesi ile diğer madde ve materyallerin her birinin isimlerinin varsa E kodları ile birlikte ağırlıkça azalan sıraya göre listesi. 6) Üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı firmanın adı veya ticari unvanıve adresi, 7) Gıdadaki kullanım miktarı sınırlandırılmış her bir bileşenin veya bileşen grubunun en yüksek miktarını ifade eden ve/veya ürünü satın alanın bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymasını sağlayacak açık ve anlaşılır bilgi, 8) Net miktar, 9) Minimum dayanıklılık tarihi veya son tüketim tarihi, 10) Gerektiğinde aroma vericilere veya bu maddede belirtilen diğer maddelere yönelik olarak, Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin EK-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya işlem yardımcılarına ilişkin bilgi. ç)“Perakende satış için değildir” ifadesinin son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin konteyner veya ambalajında kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, birinci fıkranın (c) bendinin (5) ve (7) numaralı alt bentlerinde istenilen bilgiler, sadece sevkiyata eşlik eden veya sevkiyat öncesindeki ilgili dokümanlarda yer alabilir. d) Aroma vericilerin tankerlerle temin edilmesi durumunda, birinci fıkranın (c) bendinde istenen tüm bilgiler, sadece sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alabilir. (2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulacak ürünlerin etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde, 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikte ve gıdaların ait olduğu partiyi tanımlayan işaretler veya numaralar ile ilgili mevzuatta yer alan hükümlerin yanı sıra aşağıdaki kurallara uyulur: a) Son tüketiciye sunulması amaçlanan ve tek başlarına veya birbirleri ile veya diğer gıda bileşenleri ile veya eklenen diğer maddeler ile karıştırılarak satılan aroma vericilerin ambalajlarında, “Gıdada kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır” ifadesi veya “aromanın kullanımının amaçlandığı gıda maddesini belirten daha özel bir ifade”, kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer alır. (3) Birinci fıkranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendini karşılayan son tüketiciye sunulacak veya sunulmayacak aroma vericilerin ürün tanımında “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aşağıda belirtilen koşulların sağlanması gerekir: a) Aroma vericiler için “doğal” ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler, sadece aroma verici preparatlar ve/veya doğal aroma verici maddelerden oluşursa kullanılır. b) Aroma vericiler için “doğal aroma verici madde / maddeler” ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler, sadece doğal aroma verici maddelerden oluşursa kullanılır. c)“Doğal aroma verici” ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler, farklı kaynak materyallerden elde edilmişse ve bu kaynak materyaller kendi tat veya aromalarını yansıtmayacaksa kullanılır. ç)“Doğal” ifadesinin bir gıda, gıda grubu veya bitkisel ya da hayvansal aroma verici kaynak ile birlikte kullanılabilmesi için, aroma vericiyi oluşturan bileşenlerin tamamının ya da ağırlıkça en az % 95’inin referans gösterilen kaynaktan elde edilmiş olması gerekir. Bu durumda aroma verici, ‘doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya kaynak/kaynaklar” aroma vericisi’ şeklinde tanımlanır. d) Doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya kaynak/kaynaklar” aroma vericisi ile diğer doğal aroma vericiler’ ifadesi, eğer aroma verici bileşen kısmen, referans gösterilen ve aroması kolayca ayırt edilebilen kaynak materyalden elde edilirse kullanılır. BEŞİNCİ BÖLÜMÇeşitli ve Son Hükümlerİdari yaptırımMADDE 9 –Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır. Geçiş hükümleriGEÇİCİMADDE 1 –(Değişik: RG-22/3/2014-28949) (1) 22/3/2014 tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası hükümleri hariç olmak üzere en geç 31/1/2015 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. Bu işletmeciler, uyum süresince, bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası hükümleri hariç bu Yönetmeliğin 22/3/2014 tarihinden önce yürürlükte olan hükümlerine tabidirler. (2) 22/3/2014 tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri tarafından piyasaya arz edilen bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler ve bu ürünleri içeren gıdalar 31/1/2016 tarihine kadar piyasada bulunabilir. (3) 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene adlı aroma verici madde, 22/3/2014 tarihinden itibaren piyasaya arz edilecek gıdaların üretiminde kullanılmaz. (4) 22/3/2014 tarihinden önce piyasaya arz edilmiş olan ve 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene adlı aroma verici maddeyi içeren bir gıda raf ömrü süresince piyasada bulunabilir. YürürlükMADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür. ___________________ (1)Bu değişiklik ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (ı) bendinden sonra gelmek üzere (i) ve (j) bentleri eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.Ekleri için tıklayınız.
