TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOLLÜ İÇKİLERİN SATIŞINA VE SUNUMUNA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmî Gazete Tarihi: 07.01.2011 Resmî Gazete Sayısı: 27808

TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOLLÜ İÇKİLERİN SATIŞINA VE SUNUMUNA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, kamu sağlığının ve tüketici haklarının korunması ile rekabetin tesisi hususları gözetilerek tanıtımına, satışına, sunumuna ve nihai tüketicilere güvenli bir şekilde ulaşmasına ilişkin her türlü faaliyetin usul ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, tanıtımına, satışına ve sunumuna ilişkin faaliyetlerde, kamu ve birey sağlığının gözetilmesi, rekabetin tesisi, tüketici seçeneklerinin korunması, reklam koşullarının belirlenmesi, tüketici bilincinin geliştirilmesi ve faaliyetlerin kayıt altına alınması suretiyle piyasa takip ve kontrolünün sağlanmasına yönelik uyulması gereken usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu, 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 8/12/2004 tarihli ve 2004/8235 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açık alkollü içki satıcısı: Alkollü içkilerin, piyasaya arz ambalajını açarak mevzuata uygun şekilde nihai tüketiciye satışını ve sunumunu yapan, açık alkollü içki satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,

b) Bağlı satış: Bir mal veya hizmet ile birlikte aynı ya da farklı ek bir mal veya hizmetin satın alınmasının zorunlu kılınmasını içeren satış sözleşmesini veya eylemini,

c) Bilgi toplumu hizmetleri: Elektronik ticaret, elektronik ortamda sunulan mesleki faaliyetler, elektronik haberleşme ve bilişim hizmetleri gibi talebe bağlı olarak elektronik araçlarla ve tarafların yüz yüze gelme mecburiyetleri olmaksızın sağlanan her türlü mal ve hizmetin tedarikini,

ç) Genç: Onbeş ile yirmidört yaş arası dönem içinde bulunan kişiyi,

d) (Değişik: RG-19/12/2012-28502) İşyeri: Toptan satıcıların satışını/dağıtımını yaptıkları ürünlerin muhafaza edildiği depolar da dahil olmak üzere, Yönetmelik kapsamına giren ticari nitelikteki faaliyetlere tahsis edilen yerleri,

e) Kampanya: Ürünü veya markayı tanıtmak veya pazar payını artırmak ya da korumak amacıyla düzenlenen, tüketimi özendirici ve teşvik edici uygulama ve faaliyetleri,

f) Kurul: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunu,

g) Kurum: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunu,

ğ) (Değişik: RG-3/12/2013-28840)(2) Münhasır satıcı: Sadece tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, nihai tüketiciye piyasaya arz ambalajında satışını yapan, münhasır tütün mamulü perakende satış belgesini ve/veya münhasır alkollü içki perakende satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,

h) Perakende satıcı: Tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, nihai tüketiciye piyasaya arz ambalajında satışını yapan, perakende satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,

ı) Promosyon: Ürünü, markayı ya da firmayı tanıtmak, ürünün alımını özendirmek, satışını artırmak veya firmanın ya da markanın imajının güçlendirilmesini sağlamak amacıyla yapılan; aynı fiyata daha fazla ürün, satışa konu ürünün yanında bedelsiz ya da indirimli fiyattan verilen aynı ya da farklı ek ürün, ek hizmet veya kazanımları,

i) Satış belgesi: İşyerlerinde tütün mamulleri satışı (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu ile alkollü içkilerin satışı ve/veya sunumunun yapılabilmesi için Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından verilecek izin belgesini,

j) Sponsorluk: Ürünün tanıtımını amaç edinen ya da tanıtımı yönünde doğrudan veya dolaylı etkisi olan her türlü olaya, faaliyete ya da gerçek veya tüzel kişiye katkıda bulunmayı,

k) Toptan satıcı: Tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, bu Yönetmelik hükümleri kapsamında satış belgesi almış satıcılara satışını yapan, toptan satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,

l) Yetkilendirilmiş merci: Yapılan protokol çerçevesinde yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını,

m) (Ek: RG-27/1/2013-28541) Nargilelik tütün mamulü sunumu yapan kişi: Nargilelik tütün mamulünün, piyasaya arz ambalajını açarak mevzuata uygun şekilde nihai tüketiciye sunumunu yapan, sunum uygunluk belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,

n) (Ek: RG-4/8/2017- 30144) Turizm Belgesi: Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenmiş turizm işletmesi belgesi ve kısmi turizm işletmesi belgesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Ortak Hükümler

Satış belgesi alma zorunluluğu

MADDE 5 –

(1) Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin toptan ve perakende satışı ile açık alkollü içki satışı faaliyetlerinde bulunacak kişilerin, faaliyet türlerine göre aşağıdaki belgeleri almaları zorunludur:

a) Tütün mamullerinin perakende satışını yapabilmek için, tütün mamulü perakende satış belgesi.

b) Alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için, alkollü içki perakende satış belgesi.

c) (Mülga: RG-3/12/2013-28840)(2)

ç) (Değişik: RG-3/12/2013-28840)(2) Münhasıran tütün mamulü perakende satışını yapabilmek için, münhasır tütün mamulü perakende satış belgesi, münhasıran alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için ise münhasır alkollü içki perakende satış belgesi.

d) Piyasaya arz ambalajı açılmak suretiyle açık alkollü içkilerin satışını ve sunumunu yapabilmek için, açık alkollü içki satış belgesi.

e) (Değişik: RG-3/12/2013-28840)(2) Tütün mamulü toptan satışını yapabilmek için tütün mamulü toptan satış belgesi, alkollü içkilerin toptan satışını yapabilmek için ise alkollü içki toptan satış belgesi.

f) (Ek: RG-27/1/2013-28541) Nargilelik tütün mamulünün sunumu suretiyle satış yapabilmek için, nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi.

(2) İşyerlerine, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler, bu Yönetmelik hükümlerine göre satış belgesi alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyerlerine ve ürünlere ilişkin ortak hükümler (Değişik başlık: RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer)

MADDE 6 – (1) Aşağıda yer alan hükümler; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin satışının ve sunumunun yapıldığı gerçek ve tüzel kişilere ait işyerlerinin tümünü kapsar:

a) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetler için sabit ve fiziki bir işyerinin mevcudiyeti aranır. Aynı gerçek veya tüzel kişinin birden fazla işyerinin bulunması halinde her biri için ayrı satış belgesi alınması zorunludur.

b) Yetkili satıcılar tarafından satış belgesinde belirtilen işyeri adresi dışında satış ve/veya sunum yapılamaz.

c) (Mülga: RG-17/6/2011-27967)

ç) (Mülga: RG-18/9/2013-28769)

d) (Değişik: RG-31/12/2012-28514 4.mükerrer) Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler dışında, farklı ürünlerin de satıldığı işyerlerinde; bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler, diğer ürünlerden tefrik edilmiş olarak ve her türlü denetime imkân verecek şekilde depolanır ve/veya satışa arz edilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin nakliyesi de diğer ürünlerden ayrı yapılır. Ancak bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler ile kapsamı dışındaki ürünlerin birlikte nakliyesinin gerektiği hallerde; nakliyenin yapıldığı ticari araçlarda, bu ürünler ayrı bölümde taşınır.

e) Satış belgeleri, işyerlerinin içerisinde tüketicilerce rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek uygun yerlere asılır. Kurum sicil numarası, işyeri tabelalarına veya vitrinlerin dış yüzeylerine rahatlıkla görülebilecek ve okunabilecek şekilde yazılır.

f) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) İşyerinde; tütün mamulleri ve alkollü içkiler tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere onsekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz. Yaş konusunda tereddüde düşülmesi halinde satıcı, talepte bulunan tüketiciden kimlik belgesi talep eder.

g) İşyerinde, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin onsekiz yaşını doldurmamış kişilere satış veya sunumunun yapılamayacağına ilişkin uyarı yazılarının bulunması ve bu yazıların görülebilen yerlere okunabilecek şekilde asılması zorunludur. Uyarı yazılarının içeriği, şekli ve konumlandırılmasına dair usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

ğ) Satıcılar, ambalajlarında mevzuat uyarınca kullanılması zorunlu olan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşımayan ürünleri ya da taklit veya niteliğine uygun olmayan işaretleri taşıyan ürünleri, ticari amaçla işyerlerinde bulunduramazlar, nakledemezler, satışa arz edemezler. Birada uygulanacak kod bandrol hükmündedir.

h) (Ek: RG-27/1/2013-28541) 4207 sayılı Kanun kapsamında, tütün mamullerinin tüketilmesinin yasaklandığı alanlarda nargilelik tütün mamulü sunumu yapılamaz.

(2) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Onsekiz yaşını doldurmamış kişiler, tütün ürünü işletmelerinde, pazarlanmasında ve satışında istihdam edilemez. Ayrıca bu kişiler, alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda istihdam edilemez. Yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilen eğitim amaçlı çalışmalar bu hükmün dışındadır.

İKİNCİ KISIM

Satış Faaliyetlerine ve Satış Belgelerine İlişkin Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM

Satış Faaliyetlerine İlişkin Esaslar

Toptan satış faaliyetine ilişkin esaslar

MADDE 7 –

(1) Toptan satışlarda aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Tütün mamulü ve alkollü içki üreticileri ile ithalatçıları; Kurumdan üretim, ithalat ve dağıtım faaliyetleri için almış oldukları belgelere istinaden, toptan satıcılara ürünlerinin satışını ayrı bir toptan satış belgesi almalarına gerek bulunmaksızın yapabilirler. Bu kişilerin, doğrudan açık alkollü içki satıcılarına (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu yapan kişilere ve/veya perakende satıcılara satış yapmak istemeleri halinde toptan satış belgesi almaları zorunludur. Ayrıca; bu kişilerin ve toptan satıcıların, açık alkollü içki satışı ile perakende satış yapmak istemeleri halinde, faaliyet konusuna uygun açık alkollü içki satış belgesi ve/veya perakende satış belgesi almaları zorunludur.

b) (Değişik cümle: RG-19/12/2012-28502) Ürünlerin satışa sunulduğu her bir yer ile muhafaza edildiği her bir depo için ayrı satış belgesi alınması zorunludur. Toptan satış belgeleri, gerçek kişilerde; işletme sahibinin veya vekilinin başvurusu üzerine şahıs adına, tüzel kişilerde ise; tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili kişi tarafından yapılacak başvuru üzerine, tüzel kişilik adına düzenlenir.

c) Toptan satıcılar, (a) bendi hükmü saklı kalmak üzere; toptan satış belgesi almamış kişilerden ürün alamazlar, (Mülga ibare: RG-27/1/2013-28541) (…) geçerli satış belgesi olmayanlara ürün satamazlar. Faaliyetine kendi isteğiyle son veren, belgesi iptal edilen veya belgesi geçerliliğini kaybedenlerin, bu durumlarına ilişkin bilgileri Kurumun internet sitesinde yayımlanır. Ürünlerin ticaretine ilişkin satış faturaları ve sevk/taşıma irsaliyeleri üzerinde, toptan satıcının ve ürün sattığı satıcının Kurum sicil numarası ile ürünlerin niteliğini tanımlayan marka ve ambalaj hacmi veya birimi bilgilerine yer verilmesi zorunludur.

ç) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendinde sayılan ihlale konu ürünün piyasaya arzının bir yıla kadar durdurulmasına karar verilmesi ve bu karara konu ürünlerin Kurumun internet sitesinde ilan edilmesi halinde; toptan satıcılar, bu ürünlerin perakende satıcılara dağıtımını yapamazlar.

d) Toptan satıcılar, satışını yaptıkları ürünlerin ambalajlarında bulunması zorunlu olan bandrol ve kodlara ait güvenlik özelliklerinin perakende satıcılar tarafından kontrol edilmesini sağlamak amacıyla, Kurum tarafından belirlenecek doğrulama materyallerini yeterli sayıda bulundurmak, düzenli olarak ürünlerin kontrollerini yapmak, taklit ve niteliğine uygun olmayan bandrolleri taşıyan ürünleri işyerlerinde ve araçlarında bulundurmamak ve alım yapan satıcılara talepleri halinde doğrulama materyallerini sunmak zorundadır.

Perakende satış faaliyetine ilişkin esaslar

MADDE 8 –

(1) Perakende satışlarda aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur:

a) Perakende satıcılar, satış belgesi almamış kişilerden ürün alamazlar.

b) 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı Kanun ile 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Kanunda satış yapılamayacağı belirtilen yerler hariç olmak üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabilirler.

c) (Değişik: RG-3/12/2013-28840)(2) Perakende satıcıların faaliyet konusu; tütün mamulü ve alkollü içki olarak seçilen faaliyet konularının her ikisini ya da birini kapsayabilir. Ancak her bir faaliyet konusu için ayrı satış belgesi düzenlenir.

ç) Perakende satıcılar; tütün mamullerinin ve alkollü içkilerin, nihai tüketicilere yönelik arz ambalajlarını bozmak ya da bölmek suretiyle satış veya sunumunu yapamazlar.

d) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.

Tütün mamulü satışının yapılamayacağı yerler ve yöntemler

MADDE 9 –

(1) Sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde tütün mamullerinin satışı yapılamaz.

(2) Bilgi toplumu hizmetleri vasıtasıyla ya da posta ve benzeri dağıtım hizmetleri yoluyla tütün mamulü satışı ve teslimi yapılamaz.

(3) (Ek: RG-18/9/2013-28769) İşyerlerinde bulunan otomatik satış makinelerinde tütün mamulü bulundurulamaz. Tütün mamulleri, her nevi oyun makineleri ile veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez.

Perakende, açık alkollü içki satışı ve nargilelik tütün mamulü sunumu ile ilgili işyerlerine ilişkin esaslar (Değişik madde başlığı: RG-27/1/2013-28541)

MADDE 10 –

(1) Açık alkollü içki satış belgesi bulunmayan perakende satış yapılan işyerlerinde, açık alkollü içki tüketilemez ve sunumu yapılamaz.

(2) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Meskûn mahaller ve konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyollardaki ve devlet karayollarındaki yapı ve tesislerde alkollü içki satışına ve tüketimine izin verilmez.

(3) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Öğrenci yurtları, sağlık hizmeti verilen yerler, spor müsabakası yapılan stadyum ve kapalı spor salonları, her türlü eğitim ve öğretim kurumları, kahvehane, kıraathane, pastane, bezik ve briç salonları ile akaryakıt istasyonlarında faaliyet gösteren işyerlerinde alkollü içki satış ve sunumu yapılamaz.

(4) (Ek: RG-27/1/2013-28541) Nargilelik tütün mamulü sunumu faaliyetine ve işyerlerine ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.

(5) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. Ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şart aranmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.

(6) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Kurum tarafından düzenlenmiş alkollü içki satış belgesini haiz işletmeyi 8/6/1942 tarihli 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında devralmak isteyen kişiler, devre ilişkin belgeler ve devreden kişi ile birinci veya ikinci derece kan hısmı olduklarına dair resmi belgeleri ibraz etmek zorundadırlar. Devir alan kişinin satış belgesi almak için gerekli diğer şartları taşıdığının Kurum veya yetkili merci tarafından anlaşılması halinde, adına yeni satış belgesi düzenlenir.

(7) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler, Kurum tarafından açık alkollü içki satış belgesi düzenlenmek suretiyle alkollü içki sunum izni verilen yerlerde açık olarak tüketime sunulabilir. Ancak bu yerlerde tesis sınırları dışında tüketilmek üzere alkollü içki satışı veya sunumu yapılamaz. Ruhsat veya diğer izin belgelerini düzenlemeye yetkili merci tarafından işyerinin faaliyetine izin verilen alanlar işyeri sınırları içi kabul edilir.

Alkollü içkilerin, bilgi toplumu hizmetleri vasıtasıyla ya da posta ve benzeri dağıtım hizmetleri yoluyla yapılacak satışlarına ilişkin esaslar

MADDE 11 – (Değişik: RG-17/6/2011-27967)

(1) Alkollü içkilerin tüketicilere satışını; bilgi toplumu hizmetleri ya da posta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemi kurulamaz veya faaliyette bulunulamaz.

(2) Belgeli satıcılar tarafından tüketiciler dışındakilere bilgi toplumu hizmetleri ya da posta ile sipariş yöntemi kullanmak suretiyle yapılacak satışlarda fiziki işyerinin varlığı aranır. Ayrıca, bu tür satışlarda satışın gerçekleştirileceği ortam bilgileri Kuruma yazılı olarak bildirilir ve bu bilgiler satış belgesi üzerinde Kurumca belirtilir. Satış belgesi üzerinde yer alan bilgiler dışında başka ortamlardan satış yapılamaz.

(3) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkilerin adını veya markasını içeren alan/alt alan adı kullanılmak suretiyle bu ürünlerin reklam ve tanıtımına yönelik olarak internet sitesi açılamaz. Ancak Türkiye’de faaliyette bulunan alkollü içki üreticisi firmalar ihracat amacıyla, ülke içinden erişimini engellemeleri koşuluyla, ürettikleri ürünlerin yurt dışına yönelik reklam ve tanıtımını internet siteleri vasıtasıyla yapabilirler.

(4) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içki üretici, ithalatçı veya toptan satıcıları, ürettikleri, ithal ettikleri veya pazarladıkları ürünlerin isimlerine/markalarına Kurumsal internet sitelerinin ürünler bölümünde, reklam ve ürün tanıtımı yapılmaksızın ve görsel unsurlar kullanmaksızın liste halinde yer verebilirler. İnternet aracılığıyla alkollü içkilerin tüketiciler dışındakilere satışını ve tanıtımını içeren ayrı bir internet sitesi oluşturulmak istenmesi veya diğer ürünlerden ayrı ulaşılabilen aynı internet adresi içerisinde ayrı bir sayfa tahsis edilmesi halinde erişimin arz zinciri içerisindeki satış belgesini haiz kullanıcılara verilecek kullanıcı adı ve parola ile sağlanması ve satışı gerçekleştirecek olan satıcının satış belgesinde belirtilen fiziki işyeri adresi ile satış belgesi üzerinde yer alan Kurum sicil numarasına yer verilmesi zorunludur. Arz zinciri içerisindeki satış belgesini haiz kullanıcılara yönelik internet sitesinde veya sayfasında, alkollü içki üretici, ithalatçı ve toptan satıcıları ürettikleri, ithal ettikleri veya pazarladıkları ürünlere ait teknik bilgilere, herhangi bir reklam unsuru içermemek kaydıyla ürün markaları ve görsellerini kullanmak suretiyle yer verebilirler.

(5) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler, otomatik satış makineleri ile satılamaz, her nevi oyun makineleri veya farklı yöntemlerle oyun ve bahse konu edilemez. Bu ürünler tüketicilere basın ve yayın yoluyla satılamaz ve posta ile satış yöntemi kullanılarak gönderilemez.

İKİNCİ BÖLÜM

Satış Belgelerine İlişkin Esaslar

Satış belgesi başvurusu

MADDE 12 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlere ilişkin satış belgesi almak isteyenler, Kurumun internet sitesinde yer alan ve faaliyetin niteliğine uygun olan başvuru formunu elektronik ortamda doldurduktan sonra ıslak imza veya elektronik imza ile imzalar.

(2) Perakende ve açık alkollü içki satış belgesi (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) ile nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi başvurularında başvuru formuna, başvurunun niteliğine göre aşağıda belirtilen belgeler eklenir:

a) Gerçek kişiler adına yapılacak başvurularda;

1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, açık alkollü içki satışı yapacaklar için ise ilgili mevzuatı gereğince yetkili makamlardan alınacak açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat (Ek ibare: RG-18/9/2013-28769) , turizm belgesi veya izin belgesi örneği. (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu yapacaklar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği ve/veya (Değişik ibare: RG-18/9/2013-28769) turizm belgesi (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) ile yetkili makamlardan alınacak uygunluk yazısı.

2) Belediye teşkilatı bulunmayan yörelerde; perakende alkollü içki satışı yapılacak yere ilişkin, o yerin bağlı olduğu mülki amirliğin mevzuatına göre yapacağı değerlendirme sonucu olumlu görüşünü belirten yazı.

3) (Değişik: RG-9/10/2011-28079) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı.

4) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği.

5) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez.

b) Tüzel kişiler adına yapılacak başvurularda;

1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, açık alkollü içki satışı yapacaklar için ise ilgili mevzuatı gereğince yetkili makamlardan alınacak açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat (Ek ibare: RG-18/9/2013-28769) turizm belgesi veya izin belgesi örneği. (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu yapacaklar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği ve/veya (Değişik ibare: RG-18/9/2013-28769) turizm belgesi (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) ile yetkili makamlardan alınacak uygunluk yazısı.

2) Ticaret unvanının yayımladığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği ve yetkili kişilere ilişkin imza sirküleri veya vekâletname örneği.

3) (Değişik: RG-9/10/2011-28079) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı.

4) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği.

5) (Ek: RG-17/6/2011-27967) Belediye teşkilatı bulunmayan yörelerde; perakende alkollü içki satışı yapılacak yere ilişkin, o yerin bağlı olduğu mülki amirliğin ilgili mevzuatına göre yapacağı değerlendirme sonucu olumlu görüşünü belirten yazısı.

6) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez.

(3) Toptan satış belgesi başvurularında başvuru formuna aşağıda belirtilen belgeler eklenir:

a) Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmış ana sözleşme, sözleşme değişikliği ve yetkili kişilere ilişkin imza sirküleri.

b) Satış belgesi düzenlenmesi talep edilen yere ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya şube tescili.

c) Toptan satışı yapılması istenilen ürünlerin, üreticisinden veya ithalatçısından alınmış yetki belgesinin aslı veya (Değişik ibare: RG-9/10/2011-28079) yetkilendirilmiş merci tarafından onaylı örneği, üretici ve ithalatçıların toptan satış belgesi başvurularında Kurum mevzuatı doğrultusunda almış oldukları üretim/ithalat veya dağıtım izin belgelerinin örneği.

ç) (Değişik: RG-9/10/2011-28079) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı.

d) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği.

Satış belgelerinin düzenlenmesi

MADDE 13 –

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen usullere uygun hazırlanmış olan başvuru formu ile eki belgeler, Kuruma veya yetkilendirilmiş merci bulunması durumunda bu mercie şahsen veya yetkili temsilci vasıtasıyla ya da posta ve benzeri dağıtım hizmetleri yoluyla iletilir. Şahsen veya yetkili temsilci vasıtasıyla yapılacak başvurular için belgelerin aslının getirilmesi halinde, aslına uygunluğu kontrol edildikten sonra ilgili görevli tarafından isim ve unvan yazılarak tasdik edilen belge fotokopisi başvuruda kabul edilir. Posta ve benzeri dağıtım hizmetleri ile yapılması durumunda, belge asılları veya onaylı suretleri ile başvuru yapılır. Posta ve benzeri dağıtım hizmetleri ile yapılan başvurunun ulaşmasındaki aksaklıklardan Kurum veya yetkilendirilmiş merci sorumlu tutulamaz.

(2) Kurum veya yetkilendirilmiş merci; başvuru formu ve eki belgelerde yer alan beyan, bilgi ve belgelerin uygunluğu ile 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen hususlara aykırı bir durumun olmadığını belge ibrazıyla tespit etmesi halinde, başka bir inceleme yapmaksızın satış belgesini gerçek veya tüzel kişi adına düzenleyerek teslim eder veya belirtilen adrese, alma haberli olarak postayla gönderir. Belge ibrazı dışında 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümleri sadece Kurumca incelenip değerlendirilir. Başvurunun reddi veya kabulü en geç otuz gün içinde neticelendirilir.

(3) Adi şirketlerin başvurularında; temsile yetkili ortaklardan biri tarafından yapılan başvuru yeterli kabul edilir ve satış belgeleri adi şirket adına düzenlenir.

(4) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen kantin ve sosyal tesis gibi yerler için yapılan belge başvurularında; başvuru sahibinin yetkili olduğunu gösterir belge ile başvurusu üzerine, başvuru formu ve satış belgesi bedelinin yatırıldığına dair dekont dışında başka belge aranmaz. Bu yerlerin müstecirlerce işletilmesi halinde, satış belgesi başvurusunda gerçek ve tüzel kişiler için aranan belgelerin tamamı aranır.

(5) Dernek ve birlik lokallerinde açık alkollü içki satışı yapmak isteyenlerden, mülki amirlikten alınmış izin belgesi aranır. Açık alkollü içki satış belgesi; dernek lokallerinin, dernek yönetim kurulu kararıyla dernek adına işletilmesi halinde derneği temsile yetkili sorumlu müdürden istenen belgelere istinaden dernek adına, müstecir tarafından işletilmesi halinde ise müstecirden istenen belgelere istinaden müstecir adına düzenlenir.

(6) Karayolu, demiryolu ve havayolunda kullanılan araçlarda perakende ve açık alkollü içki satışı ve sunumu yönünden, ürün tedarik eden gerçek veya tüzel kişilerin adına satış belgesi düzenlenmiş bulunması yeterlidir. Denizyolu araçlarının her birine verilecek açık alkollü içki satış belgeleri için, taşımacılık faaliyetini sürdüren gerçek ve tüzel kişinin merkez işyeri adresinin bulunduğu yerde başvuru yapılır.

(7) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesi kapsamında, münhasıran alkollü içkilerin uluslararası düzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ile bilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Münhasıran alkollü içkilerin uluslararası düzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları, faaliyetler ve taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinliklerde aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Uluslararası nitelikte ve münhasıran alkollü içki tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ve diğer faaliyetler süresince kurulacak standlarda tadım amaçlı alkollü içki sunumu yapılmak istenmesi halinde, fuarın veya faaliyetin gerçekleştirileceği mahalde yetkili bulunan belediye veya özel idare ya da mülki amirlikten alınmış alkollü içki sunumuna ilişkin izin belgeleri ile birlikte, en geç etkinliğin başlamasından otuz gün önce etkinliği düzenleyen tarafından izin için Kuruma başvurulur. Kurum bu tür başvuruları onbeş iş günü içinde değerlendirir ve sonuçlandırır. Bu tür etkinliklerde 4250 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınan mesafe şartları uygulanmaz ve yabancı katılımcılar ile belgeli satıcılar ve bu kişiler tarafından görevlendirilmiş çalışanlara yönelik tadım amaçlı sunum uygulaması mümkündür. Söz konusu faaliyetler, bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun yürütülmek zorundadır.

b) Taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için 4250 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan mesafe şartı aranmaz. Bu tür süreli etkinlikler için Kültür ve Turizm Bakanlığından alınacak etkinliğin gerçekleştirileceği yerin taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli bulunduğuna dair bir yazı ve bu yerde süreli etkinlik düzenlenmesine yönelik mülki amirlik tarafından verilen izni gösterir yazı ile Kuruma yapılacak başvuru üzerine açık alkollü içki sunum izni verilebilir. İzin verilen süreli etkinlikler de Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun yürütülmek zorundadır.

(8) Satış belgesini haiz tüzel kişinin bir başka tüzel kişi ile birleşmesi sonucunda yeniden bir tüzel kişilik oluşması veya belgesiz bir tüzel kişinin belgeli bir tüzel kişiliği devir almak suretiyle kendi tüzel kişiliği içerisine aktif ve pasifleriyle katması halinde satış belgesine konu edilen faaliyetin sürdürülebilmesi için, devralan tüzel kişilik adına mevzuat hükümleri çerçevesinde, yeniden satış belgesi alınması zorunludur.

(9) Tüzel kişiler için, tüzel kişiliğin en yüksek karar organının başkanı ve üyelerinin tamamının veya bir kısmının değişmesi halinde yeni başkan ve üyeler hakkında değişikliğin vuku bulduğu tarihi takip eden otuz gün içinde, değerlendirilmek üzere Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie yazılı bildirimde bulunulur.

(10) Satış belgesi başvurusunda ibraz edilen bilgi ve belgelerde yer alan hususlardan herhangi birinde değişiklik olması halinde, değişikliğin vuku bulduğu tarihi takip eden otuz gün içinde, değerlendirilmek üzere Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie yazılı başvuruda bulunulması zorunludur.

(11) (Mülga: RG-17/6/2011-27967)

(12) Toptan satıcılar, ürünlerinin satış ve dağıtımını yaptıkları üretici/ithalatçı firmadan aldıkları yetki belgesinin geçerliliğini yitirmesi halinde, geçerlilik süresinin bitimini takip eden otuz gün içinde, Kuruma veya yetkilendirilmiş merci bulunması durumunda bu mercie yazılı olarak bilgi vermek ve mevcut ürünlerin tasfiyesini müteakiben yetkilendirilmiş mercie başvurmak suretiyle satış belgesi üzerinde gerekli değişikliği yaptırmak zorundadır. Farklı bir üretici/ithalatçı firmadan alınmış yetki belgesi bulunmayan satıcıların tasfiyeyi müteakip satış belgesini Kuruma iade etmeleri şarttır.

(13) Açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda ibraz edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya açık alkollü içki satışına izin veren resmî belgede, satış yapılacak döneme ve/veya zaman dilimine ilişkin belirtilen kısıtlamalar açık alkollü içki satış belgesi için de geçerlidir.

(14) Satış belgesi sahipleri;

a) Satış belgelerinin zayi olması halinde, önceden ibraz etmiş oldukları belgeleri eklemeksizin yeni bir başvuru formu düzenlemek suretiyle,

b) Belge üzerinde yer alan bilgilerin herhangi birinde değişiklik olması halinde, değişikliğin niteliğine göre gerekli belgelerin, bildirimin ve önceki satış belgesinin aslının eklenmesi suretiyle,

yeniden satış belgesi başvurusunda bulunabilirler. Bu durumlarda; en geç otuz gün içerisinde başvurulması zorunludur. Bu hallerde, Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından satış belgeleri, bedel alınmaksızın yeniden düzenlenir.

(15) (Ek: RG-27/1/2013-28541) Satış belgelerinin düzenlenmesine ilişkin belirlenen usul ve esaslar, nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi için de geçerlidir.

Süre uzatım işlemi ve satış belgelerinin geçerliliği  (3)(4)

MADDE 14 –

(1) (Değişik: RG-19/12/2012-28502) Satış belgelerinin alındığı veya süre uzatım işleminin yapıldığı tarihe bakılmaksızın, faaliyetine devam etmek isteyen satıcılar takip eden yılın Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemini yaptırmak zorundadır. Süre uzatım işlemi; işlemin yapıldığı tarihte geçerli olan süre uzatım işlem bedelinin, Kurumun ilan ettiği banka hesabına Kurum sicil numarası beyan edilerek yatırılması suretiyle yapılır. Son rakamı tek olan yıllarda yapılan süre uzatım işlemlerinde, kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen kantin ve sosyal tesis gibi yerler hariç, satıcıların 12 nci maddede faaliyet konusuna göre istenilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerinin Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie ibrazı zorunludur. Bu yıllarda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerini Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie ibraz etmeyenler ile ibraz edememe nedenlerini yetkili makamlardan gerekçelendiremeyenlerin süre uzatım işlemi yapılmaz. Süre uzatım işlemi belge üzerinde gösterilir.

(2) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerine kendi isteği ile son vermek isteyen satıcılar Kuruma bildirimde bulunur. Bu kapsamdaki satıcılar işyerlerinde bulunan ürünlerini bildirimde bulundukları tarihten itibaren otuz gün içerisinde tasfiye eder ve satış belgelerini Kuruma iade eder. Bu satıcılara ilişkin bilgiler, Kuruma ulaştığı tarihten itibaren Kurumun internet sitesinde yayımlanır.

(3) Süresi içerisinde süre uzatım işlemini yaptırmayan satıcıların satış belgeleri, süre uzatım işleminin son gününden itibaren otuz gün sonra geçerliliğini kaybeder ve Kurumun internet sitesinde yayımlanır. Bu kapsamdaki satıcılar, süre uzatım tarihinin bitimini müteakiben ürün satın alamaz ve belgelerinin geçerlilik süresi içerisinde, ellerinde bulunan ürünleri tasfiye etmeye mecburdur. Belirtilen süre zarfında süre uzatım işlemi yaptırmayan satıcıların faaliyetine devam etmek istemeleri durumunda, yeniden belge almaları zorunludur.

(4) Satış belgeleri devredilemez. Belge sahibinin ölümü ve mirasçıların faaliyete devam etmek istemeleri durumunda, ölüm tarihinden itibaren doksan gün içinde gerçek kişi adına düzenlenen satış belgesinin intibakının sağlanması için belgenin alındığı mercie başvurulması gerekir. Mirasçıların faaliyete devam etmek istememeleri durumunda, işyerinde bulunan ürünlerin intibak süresinin bitiminden itibaren üç ay içinde tasfiye edilmesi zorunludur. (Ek cümle: RG-18/9/2013-28769) Miras yoluyla işyerini devralacak kişinin, miras bırakan kişi ile birinci veya ikinci derece kan hısmı olması halinde 4250 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yer alan mesafe şartı aranmaz.

(5) Bu maddede yer alan şekilde satış belgesi geçerliliğini yitirmiş bulunan satıcıların ürünlerinin tasfiyesi; belgelerinin verdiği yetki çerçevesinde satış, ilgili üretici/ithalatçı veya toptan satıcısına ürünlerin iadesi ya da aynı nevideki belgeyi haiz bir satıcıya devir suretiyle otuz gün içerisinde tamamlanır.

(6) (Ek: RG-27/1/2013-28541) Süre uzatım işlemi ve satış belgelerinin geçerliliğine ilişkin usul ve esaslar, nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi için de geçerlidir.

Satış belgesi bedelleri (3)(4)(5)(6)(7)

MADDE 15

(1) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenecek olan satış belgesi bedelleri ile süre uzatım işlem bedelleri; faaliyetin niteliğine göre her yıl bir önceki yılın bedelleri esas alınmak ve cari takvim yılı için geçerli olmak üzere Kurul tarafından belirlenir ve belirlenen tutarlar Resmi Gazete’de yayımlanır.

(2) Faaliyeti sona erenlerin satış belgesi bedelleri iade edilmez.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Ürünlerin Satış ve Sunumunda Rekabet ve Reklam

BİRİNCİ BÖLÜM

Tütün Mamullerinin Satış ve Sunumunda Rekabet ve Reklam

Ürün temini ve ürün bulundurma

MADDE 16 –

(1) Perakende satıcılar, işyerlerinde bulunduracakları tütün mamulleri ile tüketici seçeneklerini azaltacak veya tüketici tercihlerini etkilemeye yönelik piyasa istikrarını bozucu nitelikte uygulamalarda bulunamaz.

(2) Üretici, ithalatçı ve toptan satıcılar;

a) Piyasa istikrarını bozacak, tüketici seçeneklerini azaltacak, perakende satıcının ürün bulundurma zorunluluğunu yerine getirmesini engelleyecek, diğer firmaların faaliyetlerini kısıtlayacak ya da zorlaştıracak şekilde uygulamalar yapamaz.

b) Perakende satıcılarla yapılacak her türlü anlaşmalarda; herhangi bir firmanın ürünleri lehine münhasır uygulama getiren veya üstünlük sağlayan ya da rekabeti diğer firmalar aleyhine kısıtlayıcı veya zorlaştırıcı koşullar yer alamaz. Bu tip anlaşmaların tarafı olanlar birlikte sorumlu kabul edilir.

c) Perakende satıcılara ürün temininde bağlı satış içeren pazarlama yöntemlerini uygulayamaz.

(3) Toptan satıcılar, belgeli satıcıların sipariş verdikleri ürünleri ticari teamüllere uygun olan makul sürelerde talep eden belgeli satıcının işyerine teslim etmek zorunda olup talep edilmesine rağmen belgeli satıcılara ürünün makul sürelerde temin edilmemesinden toptan satıcı sorumludur. Üretici ve ithalatçılar, toptan satıcıların bu yükümlülüklerini yerine getirmeleri hususunda gerekli tedbirleri alır. Bu gibi durumlarda Kurumca yazılı olarak bilgilendirilmesi şartıyla, üretici ve ithalatçılar da toptan satıcılar ile birlikte sorumlu kabul edilir.

Perakende satış yerlerinde tütün mamullerinin bulundurulma şekli

MADDE 17 –

(1) Tütün mamulleri; işyerinin dışarıdan görünmeyen ayrı bir bölümünde, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşamaması için tedbir alınmak suretiyle, çalışanların gözetim ve denetimi altında bulundurulur ve satışı yapılabilir. Ancak bu nevi işyerlerinde, belirtilen nitelikleri haiz ayrı bir satış bölümünün oluşturulmasının işyerinin fiziki koşulları sebebiyle mümkün olmaması durumunda, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşamayacağı satış ünitelerinde satışa sunulur.

(2) Birinci fıkra kapsamında aşağıdaki hususlara uyulur:

a) (Değişik: RG-30/10/2011-28100) Satış ünitelerinin veya satış alanının, tütün mamullerinin işyeri dışından görülmeyecek şekilde konumlandırılması zorunludur.

b) Satış üniteleri işyeri dışına konulamaz.

c) Belgeli satıcılar, tütün mamullerinin işyerinin dışından görünmesini ve onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin ürünlere doğrudan ulaşabilmesini engellemek için, gerek işyerinin fiziki koşullarını gerekse satış ünitelerinin niteliğini ve konumunu uygun hale getirmek için her türlü tedbiri almak zorundadırlar.

ç) İşyerinin fiziki koşulları sebebiyle, satış ünitesinin içerisinde bulunan tütün mamullerinin dışarıdan görünmesinin engellenemediği durumlarda, işyerine yerleştirilen satış ünitesinin, içi görünmeyecek şekilde üretilmiş olması gerekir. Herhangi bir satış ünitesinin bulunmadığı ya da satış ünitesinin sığamayacağı kadar küçük alanlarda satış yapan perakende satıcılar, tütün mamullerini görünür yüzü şeffaf olmayan dolaplarda bulundururlar.

d) Tüketicilerin içeriye girmeksizin alışveriş yapabildiği büfeler hariç olmak üzere, tütün mamulleri; çocuklara yönelik olan materyaller, çocuk dergileri, kitap ve yayınları ile çocuk kıyafetleri, kırtasiye, oyuncaklar ile cips, çikolata, şekerleme benzeri çoğunlukla çocuklar tarafından tüketilen ürünlerle bitişik olan alanlarda satışa arz edilemez.

(3) Satış üniteleri; hiçbir yazılı veya görsel ve işitsel unsurları içermeyecek, reklam içerikli ibare ve işaretleri taşımayacak, birden fazla renk kombinasyonu ile dizayn edilmeyecek şekilde, sade olmak zorundadır. Birden fazla satış ünitesinin bulunması durumunda tüm satış üniteleri için aynı renkte olma şartı aranır.

(4) Perakende satış yapan işyerlerinde satış üniteleri ile ürünlerin bulundurulma şekli ve satışının yapıldığı yerler herhangi bir firmaya üstünlük sağlayacak şekilde düzenlenemez. Ürünler satış ünitelerinde, yatay ya da birleşik uyarıların resimli yüzeylerinin görünmesi engellenmeyecek şekilde, dik olarak bulundurulur. Satış ünitelerinde ürünler grupman olarak bulundurulamaz.

(5) Tütün mamullerinin markalarını çağrıştıracak şekilde sözcükler, şekiller, resim, renk kombinasyonları ve harfler ile her türlü alametler, iş yerlerinin içinde, dışında, vitrinlerinde, tabelalarında ve satış ünitelerinde bulundurulamaz.

(6) Perakende satıcılar, işyerlerindeki satış ünitelerini/alanlarını bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlemek zorundadırlar. Üreticiler, ithalatçılar, pazarlama şirketleri ve toptan satıcılar, perakende satıcıları bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak satış üniteleri/alanları düzenlemeye zorlayamaz veya özendiremez.

(7) Perakende satıcılar; sigara haricindeki diğer tütün mamullerini işyerlerinde bulundurmak istemeleri halinde, bu maddede yer alan düzenlemelere uymak zorundadırlar.

(8) İşyerlerinde birden fazla alanda sigara satışa sunulamaz.

Fiyat bildirimleri

MADDE 18 –

(1) Perakende satıcılarca işyerlerinde satışa arz edilen tütün mamullerine ait fiyat bildirimleri;

a) Her bir tütün mamulü markasının bulunduğu rafın altına gelecek şekilde, beyaz zemin üzerine en fazla yirmi punto büyüklüğünde siyah renkli harf ve rakamlarla markanın ve güncel fiyatın yazılması veya,

b) Satışa sunulan her bir tütün mamulünün birim fiyatının ve markasının yer aldığı, dikdörtgen beyaz zemin üzerine ve en fazla yirmi punto büyüklüğünde siyah renkli harfler ve rakamlar ile hazırlanan listelerin tütün mamullerinin satış ünitelerinde/alanlarında bulundurulması,

suretiyle uygulanır.

(2) Bu maddede belirtilen fiyat bildirimleri ve fiyat listeleri bir veya birkaç ürüne münhasır bilgiler içeremez.

(3) Üretici ve satıcılar arasında gerçekleştirilen ve tüketiciye yansımayan tamamen ticari bilgileri içeren bildirimler hariç olmak üzere, her ne amaçla olursa olsun, tütün ürünlerinin isim, amblem, logo, resim, fotoğraf, alamet ve benzeri unsurları kullanılarak bildirim yapılamaz, basın-yayın organları ve internet aracılığıyla ilan edilemez, fiyat duyuruları yapılamaz.

(4) Bu maddeye aykırı düzenlenen fiyat bildirimleri ve fiyat listeleri, teşvik edici içerikte ve reklam mahiyetinde kabul edilir.

Reklam, kampanya, sponsorluk ve promosyon uygulamaları

MADDE 19 –

(1) Tütün ürünlerinin ve üretici firmaların isim, marka veya alametleri kullanılarak her ne suretle olursa olsun reklam ve tanıtımı yapılamaz. (Değişik cümle: RG-19/12/2012-28502) Tütün mamullerinin kullanımını ve satışını özendirici veya teşvik edici kampanya, promosyon, reklam ve tanıtım yapılamaz. Tütün ürünleri üreten ve pazarlamasını yapan firmalar, her ne surette olursa olsun hiçbir etkinliğe isimlerini, amblemlerini veya ürünlerinin marka ya da işaretlerini kullanarak destek olamazlar.

(2) Tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmaların isimleri, amblemleri veya ürünlerinin marka ya da işaretleri veya bunları çağrıştıracak alâmetleri kıyafet, takı ve aksesuar olarak taşınamaz. Her türlü sakız, şeker, çerez, oyuncak, kıyafet, takı, aksesuar ve benzeri ürünler tütün ürünlerine benzeyecek veya markasını çağrıştıracak şekilde üretilemez, dağıtılamaz ve satılamaz.

(3) (Mülga birinci cümle: RG-18/9/2013-28769) (…) Tütün mamullerinin ödül, bahis, hediye ve benzeri adlarla dağıtımı yapılamaz.

(4) Firmalar her ne amaçla olursa olsun üretilen ve pazarlaması yapılan tütün ürünlerini bayilere veya tüketicilere, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon, anket, tanıtım gibi adlar altında bedelsiz veya yardım olarak dağıtamaz.

(5) Tütün mamulleri belirlenen liste fiyatlarının altında veya bedelsiz olarak, perakende satışa ve/veya her aşamada dağıtıma konu edilemez.

(6) Herhangi bir tütün mamulünün alınması koşuluna bağlı kampanya ve promosyon düzenlenemez, eşantiyon, hediye, yardım, piyango gibi uygulamalar yapılamaz.

(7) Perakende satıcılara ve tüketicilere yönelik olarak bağlı satış uygulanamaz.

(8) Tütün ürünlerinin, tüketiciyle yüz yüze aktif satış yöntemiyle elden satış ve dağıtımı yapılamaz. Bu nevi satış ve dağıtımlar tanıtım hükmünde kabul edilir.

(9) Tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmalara ait araçlarda, bu ürünlere ilişkin markaların tanınmasını sağlayacak bir uygulamaya gidilemez. Söz konusu araçlar üzerinde, tütün mamulü markaları ile markaların tanınmasını sağlayacak her türlü ibare işaretler ile renk kombinasyonları kullanılamaz. Ticaret unvanlarıyla firma bilgilerine, ancak bu araçların yan yüzeylerinde ve bir yan yüzey alanının yüzde onunu aşmayacak oranda yer verilebilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Alkollü İçkilerin Satış ve Sunumunda Rekabet ve Reklam

Reklam ve tanıtım uygulamaları

MADDE 20 – (Başlığıyla birlikte değişik: RG-18/9/2013-28769)

(1) Alkollü içkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı yapılamaz. Alkollü içkilerin, tamamen arz zinciri içinde yapılan ve tüketicilere yönelik olmayan tanıtımının alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturmayacak içerikte, ürünün özelliklerini tanıtmaya ve doğru bilgilendirmeye yönelik olması, teşvik edici ve özendirici olmaksızın yapılması gerekmektedir.

(2) Alkollü içkilerin kullanılmasını ve satışını özendiren veya teşvik eden kampanya, promosyon ve etkinlik yapılamaz. Bu yükümlülük, arz zinciri içerisindeki tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsar.

(3) Münhasıran alkollü içkilerin uluslararası düzeyde tanıtımına yönelik ihtisas fuarları ile bilimsel yayın ve faaliyetler düzenlenebilir. Bilimsel yayınlar reklam amacıyla kullanılamaz.

(4) Alkollü içkileri üretenler, ithal edenler ve pazarlayanlar her ne amaçla olursa olsun, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon veya bedelsiz olarak alkollü içki dağıtamazlar.

(5) Herhangi bir alkollü içkinin alınması koşuluna bağlı kampanya ve promosyon düzenlenemez.

(6) Perakende satıcılara, açık alkollü içki satıcılarına ve tüketicilere yönelik bağlı satış uygulaması yapılamaz.

(7) Alkollü içkileri üreten, ithal eden ve pazarlayanlar, her ne surette olursa olsun hiçbir etkinliğe ürünlerinin marka, amblem ya da işaretlerini kullanarak destek olamazlar.

(8) Açık alkollü içki satış belgesini haiz işyerlerinde servis amaçlı materyallerde marka, amblem ve logo kullanılabilir.

(9) Alkollü içkilerin marka, logo, amblem ve işaretlerini içerecek şekilde sözcükler, şekiller, resim ve harfler, iş yerlerinin içinde, dışında, vitrinlerinde, tabelalarında, satış ünitelerinde, soğutucularında, taşınabilir veya sabit her türlü materyal üzerinde bulundurulamaz.

(10) Üzerinde alkollü içki marka, amblem, logo veya işareti bulunan kasa, kutu gibi taşıma veya dış ambalaj için kullanılan materyaller, lojistik amaçlı bulundurmalar hariç, kamuya özel teşhir edilmek maksadıyla kullanılamaz.

(11) Alkollü içkiler sektöründe faaliyet gösteren firmaların kullandıkları araçlarda, bu ürünlere ilişkin markaların tanınmasını sağlayacak bir uygulamaya gidilemez. Söz konusu araçlar üzerinde, alkollü içki markaları ile alkollü içki markalarının logo, amblem ve işaretleri kullanılamaz. Ticaret unvanlarıyla firma bilgilerine, ancak bu araçların yan yüzeylerinde ve bir yan yüzey alanının yüzde onunu aşmayacak oranda yer verilebilir. Araçlar üzerinde yer verilen ticaret unvanlarında herhangi bir markayı öne çıkaracak şekilde farklılaştırma yapılamaz.

(12) (Ek: RG-4/8/2017- 30144) Açık alkollü içki satıcıları, marka ismi, servis veya ambalaj hacmi ve fiyat bilgisi ile sınırlı kalmak koşuluyla satışa sundukları tüm ürünlere liste halinde menülerinde yer verirler.

Fiyat bildirimleri

MADDE 21 – (Değişik: RG-18/9/2013-28769)

(1) İşyerlerinde; alkollü içkilerin fiyatlarının bildirimi, alkollü içkilerin satışına tahsis edilmiş bölümlerde yer alması ve rakam ile yazıların elli puntoyu aşmaması şartıyla yapılabilir. Fiyat baskılı ambalajlar ile fiyat bildirimi yapılması ve satışa sunulan her bir alkollü içkinin birim fiyatının ve markasının yer aldığı, dikdörtgen beyaz zemin üzerine ve en fazla yirmi punto büyüklüğünde siyah renkli harfler ve rakamlar ile hazırlanan listelerin alkollü içkilerin satış ünitelerinde/alanlarında bulundurulması mümkündür. Herhangi bir firma veya ürünü ön plana çıkaracak şekilde fiyat bildirimi yapılamaz.

(2) Üretici, ithalatçı ve satıcılar arasında gerçekleştirilen ve tüketiciye yansımayan tamamen ticari bilgileri içeren bildirimler hariç olmak üzere, her ne amaçla olursa olsun, alkollü içkilerin marka, amblem, logo ve işaretleri kullanılarak bildirim yapılamaz, basın-yayın organları aracılığıyla ilan edilemez, fiyat duyuruları yapılamaz.

(3) Bu maddeye aykırı düzenlendiği tespit edilen fiyat bildirimlerinin reklam mahiyetinde olduğu kabul edilir.

Ürün temini ve ürün bulundurma

MADDE 22 – (1) (Değişik: RG-4/8/2017- 30144)  Alkollü içki satıcıları tüketici talebine konu alkollü içkileri, piyasa koşullarını ve tüketici taleplerini de dikkate alarak ve tüketicilerin seçeneklerini azaltmayacak şekilde; perakende satış yerlerinde aynı kategorideki birden fazla firmanın ürünleri, açık alkollü içki satış yerlerinde ise bira hariç aynı kategorideki birden fazla firmanın ürünleri arasından tercih imkânı sunabileceği çeşitlilikte işyerlerinde bulundurur. Alkollü içki kategorilerinin tamamının işyerinde bulundurulması zorunlu değildir.

(2) Toptan satıcılar, belgeli satıcıların sipariş verdikleri ürünleri ticari teamüllere uygun olan makul sürelerde talep eden belgeli satıcıya temin etmek zorunda olup talep edilmesine rağmen belgeli satıcılara ürünün makul sürelerde temin edilmemesinden toptan satıcı sorumludur. Üretici ve ithalatçılar, toptan satıcıların bu yükümlülüklerini yerine getirmeleri hususunda gerekli tedbirleri alır. Bu gibi durumlarda Kurumca yazılı olarak bilgilendirilmesi şartıyla, üretici ve ithalatçılar da toptan satıcılar ile birlikte sorumlu kabul edilir.

(3) Perakende satış belgesini haiz alkollü içki üretici ve ithalatçı firmalarının, kendi ticari unvanlarını kullanarak işlettikleri perakende satış yapılan işyerlerinde, münhasıran kendi ürünlerinin satışa sunulması halinde, bu maddede yer alan ürün teminine ve bulundurmaya yönelik yükümlülükler aranmaz.

(4) Vergisiz satış mağazaları, münhasır alkollü içki satış yerleri, liman, hava limanı, hava meydanlarında bulunan perakende satıcılar haricinde; hacmi 20 cl ve altında bulunan ambalajlardaki alkollü içkiler, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olan işyerlerinde bulundurulamaz ve bu yerlerde satışa sunulamaz. Toptan satıcıların, perakende satıcılara dağıtım yükümlülüğünü yerine getirirken bu sınırlamaya uyması zorunludur.

(5) Üretici, ithalatçı ve toptan satıcılar;

a) Piyasa istikrarını bozacak, tüketici seçeneklerini azaltacak, perakende (Değişik ibare: RG-4/8/2017- 30144) ve açık alkollü içki satıcılarının ürün bulundurma zorunluluğunu yerine getirmesini engelleyecek, diğer firmaların faaliyetlerini kısıtlayacak ya da zorlaştıracak şekilde uygulamalar yapamaz.

b) Perakende satıcılarla yapılacak her türlü anlaşmalarda; herhangi bir firmanın ürünleri (Ek ibare: RG-4/8/2017- 30144) açık alkollü içki satıcılarıyla yapılacak anlaşmalarda ise, bira hariç herhangi bir firmanın ürünleri lehine münhasır uygulama getiren veya üstünlük sağlayan ya da rekabeti diğer firmalar aleyhine kısıtlayıcı veya zorlaştırıcı koşullar yer alamaz. Bu tip anlaşmaların tarafı olanlar birlikte sorumlu kabul edilir.

c) Perakende (Değişik ibare: RG-4/8/2017- 30144) ve açık alkollü içki satıcılarına ürün temininde bağlı satış içeren pazarlama yöntemlerini uygulayamaz.

(6) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Üreticilere ait tesisler ile ithalatçı ve toptan satıcılara ait işyerlerinde, satış belgesini haiz kişilere ve bu kişiler tarafından görevlendirilmiş çalışanlarına yönelik olarak tadım amaçlı sunum uygulaması mümkündür.

Teşhir

MADDE 23 – (1) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler, sadece bu ürünlerin satışına tahsis edilmiş alanda bulunan satış ünitelerinde sergilenir. Ürüne tahsis edilmiş muhafaza ve soğutma amaçlı üniteler de satış ünitesi kapsamındadır. Alkollü içkiler, birden fazla satış ünitesinde satışa sunulabilir ancak, satış üniteleri birden fazla alanda/reyonda konumlandırılarak alkollü içkilere tahsis edilmiş alan bütünlüğü bozulamaz. Reklam ve tanıtım unsurlarını taşımayan ve içi görünmeyecek şekilde dizayn edilmiş soğutucuların işyeri dışında konumlandırılması alan bütünlüğünü bozmaz.

(2) Perakende satış yapan işyerlerinde, tüketici seçeneklerini azaltacak şekilde herhangi bir firmanın ürünleri ve markaları teşhir edilemez.

(3) (Değişik: RG-18/9/2013-28769) Tüketicilerin içeriye girmeksizin alışveriş yapabildiği büfeler hariç olmak üzere, alkollü içkiler; çocuklara yönelik olan materyaller, çocuk dergileri, kitap ve yayınları ile çocuk kıyafetleri, kırtasiye, oyuncaklar ile cips, çikolata, şekerleme benzeri çoğunlukla çocuklar tarafından tüketilen ürünlerle bitişik olan alanlarda satışa arz edilemez.

(4) Perakende satıcılar bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak teşhir düzenlemesi yapmaktan sorumludurlar. Üreticiler, ithalatçılar ve toptan satıcılar, perakende satıcıları bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak teşhirde bulunmaya zorlayamaz veya özendiremez.

(5) (Ek: RG-18/9/2013-28769) Alkollü içkiler işletme dışından görülecek şekilde perakende olarak satışa arz edilemez. Perakende satış belgesini haiz satıcılar, alkollü içkilerin işyeri dışından görünmemesi için gerek işyerinin fiziki koşullarını gerekse satış ünitelerinin niteliğini ve konumunu uygun hale getirmek için tedbir almak zorundadırlar.

Reklam, sponsorluk ve promosyon uygulamaları

MADDE 24 – (Mülga: RG-18/9/2013-28769)

DÖRDÜNCÜ KISIM

Denetim, Yaptırımlar, Çeşitli ve Son Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Denetim ve Yaptırımlar

Denetim

MADDE 25 –

(1) Tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişiler, ürünlere ve ilgili faaliyetlerine ilişkin olarak, mevzuatla verilen yetki çerçevesinde Kurum, mülki amirlikler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından lüzum görülen hallerde incelenebilir ve denetlenebilir. Kurum dışındaki ilgili merciler tarafından yapılan inceleme ve denetimler sırasında tespit edilen Kurum mevzuatına aykırı hususlar ve aykırılıklara ilişkin olarak yapılan işlemler Kuruma ve/veya yetkili mercilere bildirilir.

(2) Tütün mamulleri ve alkollü içkiler piyasasında mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişiler, yapılacak inceleme ve denetime mani olamaz. Bu kişiler; inceleme ve denetim yapmakla görevlendirilmiş ve/veya yetkilendirilmiş kişilerce gerekli görülen ve istenilen her türlü bilgiyi ve belgeyi ibraz etmek zorundadır. Söz konusu bilgi ve belgelerin yazılı istenmesi halinde tebliğ tarihinden itibaren belirtilen süre içerisinde vermek zorundadır.

(3) Belgesiz satışa ilişkin yapılan denetimlerde, satış belgesini haiz olduğunu beyan eden kişilerin, işyerinde mevcut olması gereken satış belgesi ile birlikte, her yıl süre uzatım işlemini yaptırmak suretiyle geçerlilik kazanan belgeyi ibraz etmeleri zorunludur. Söz konusu belgenin ibraz edilemediği hallerde Kurumun internet sitesinden sorgulaması yapılan kişinin, denetime konu işyerine dair alınmış satış belgesinin faal görünmemesi durumunda, kişinin belgesiz satış yapmakta olduğu tespit edilmiş olur.

Yaptırımlar ve yaptırım sonrası uygulanacak diğer hükümler

MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik veya diğer ilgili mevzuat ile belirlenen düzenlemelerin ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, aykırılık içeren fiilin niteliğine göre; ilgili mevzuat hükümleri uyarınca adli mercilere suç duyurusunda bulunulur ve/veya idari müeyyideler uygulanır.

(2) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci (Değişik ibare: RG-18/9/2013-28769) fıkrası ile 4250 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan kabahat fiilleri ile suç kapsamında olan fiiller dışında; 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanun ve 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı Kanuna veya bu kanunlara göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere ya da Kurumca verilen belgelerde yer alan şartlara uyulmadığının tespiti halinde;

a) İlgili gerçek ve tüzel kişiler yazılı olarak uyarılır ve aykırılığın giderilmesi için uygun bir süre verilir. Bu Yönetmelikte süresi belirlenmeyen işlemler için verilebilecek süre Kurumca belirlenir.

b) Verilen süre sonunda aykırılığın devam etmesi halinde veya aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde süre verilmeksizin Kurumca, gerçek ve tüzel kişilerin aykırılığa konu işyerine verilmiş bulunan satış belgesi iptal edilir.

c) Bu fıkra uyarınca satış belgesi iptal edilen gerçek ve tüzel kişilerin, iptale konu işyerine ilişkin yeni belge başvuruları otuz günden önce değerlendirmeye alınmaz.

(3) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca uygulanan idari yaptırımlarda;

a) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının (a), (b), (d), (e), (f), (j), (k), (l), (m) ve (n) bentlerinde sayılan fiillerin, ilk fiilin işlenmesinden sonraki beş yıl içinde üçüncü defa işlenmesi halinde belgelerin iptaline karar verilir.

b) Adına birden fazla satış belgesi düzenlenmiş bulunan gerçek ve tüzel kişilerin bu fiilleri, belirli bir işyerine matuf olmayıp kişinin tüm işyerlerini kapsayan bir eylem ise Kurumdan alınmış satış belgelerinin tamamının, aksi halde aykırılığa konu işyerine verilmiş olan satış belgesinin iptaline karar verilir.

c) Bu fıkra uyarınca satış belgesi iptal edilmiş olan gerçek ve tüzel kişiler, iptal tarihini takip eden iki yıl süresince iptale konu işyerlerine ilişkin yeniden satış belgesi alamaz.

ç) Bu fıkrada belirtilen fiiller nedeniyle satış belgesi iptaline konu işyerinde, aynı adreste ve aynı işletme adı altında faaliyette bulunmak üzere başvuran gerçek ve tüzel üçüncü kişiler de, iptal işlemine konu işyerine ilişkin iptal tarihini takip eden iki yıl süresince satış belgesi alamaz.

d) Bu fıkrada belirtilen fiiller nedeniyle belge iptaline konu işyeri, farklı işletme adı altında gerçek ve tüzel üçüncü kişiler adına kayıtlı bulunsa dahi satış belgesi iptal edilen gerçek ve tüzel kişi satıcılar tarafından fiilen işletildiğinin tespiti halinde, anılan üçüncü kişiler söz konusu işyeri için iki yıl süresince satış belgesi alamaz.

e) (Değişik: RG-17/6/2011-27967) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının; (f), (g), (h), (ı), (j) ve (o) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idari yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülki amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idari para cezası vermeye Kurum yetkilidir.

(f) (Ek: RG-17/6/2011-27967) Tütün mamulleri veya alkollü içkilerin, internet ortamında tüketicilere satışının yapılması halinde, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda öngörülen usullere göre erişimin engellenmesine karar verilmek üzere ilgili mercilere bildirilir ve bu karar hakkında da 5651 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(4) (Değişik: RG-17/6/2011-27967) 4733 sayılı Kanuna, 4250 sayılı Kanuna veya 5607 sayılı Kanuna aykırı fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olanlara, Kurumun düzenlemekle yükümlü olduğu piyasalarda faaliyete ilişkin hiçbir belge verilmez, verilmiş olanlar Kurumca iptal edilir. Mahkemece verilecek mahkûmiyet kararında, kararın kesinleşmesine kadar faaliyete ilişkin tüm belgelerin askıya alınmasına da karar verilir. Yargılama sonuna kadar üretici ve ithalatçılara yetkili idarece uygun görülecek miktarda bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretler verilebilir. Söz konusu fiillerin kamu sağlığını veya tütün ve alkol piyasasının güvenliğini bozucu nitelikte olması halinde, yargılama sürecinde yetkili mahkemece mevcut delil durumuna göre belgelerin askıya alınmasına tedbiren karar verilir.

(5) Depolar dâhilinde gerçekleşen mevzuata aykırılıklar, işyerinde gerçekleşmiş kabul edilir.

(6) İşyeri açma ve çalışma ruhsatları ile yetkili idarelerce açık alkollü içki satıcılarına (Ek ibare: RG-27/1/2013-28541) ve nargilelik tütün mamulü sunumu yapılan işyerlerine verilen ruhsatlar ve izinlerin iptal edildiğinin bildirilmesi veya tespiti halinde, Kurum tarafından verilen satış belgeleri de iptal edilir.

(7)(1) (Mülga: RG-18/9/2013-28769)

(8) (Ek: RG-18/9/2013-28769) 4250 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (ç) ve (e) bentlerinde belirtilen idari para cezalarını vermeye ve (ç) bendinde tanımlanan kabahatin konusunu oluşturan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye Kurum yetkilidir. Televizyon ve radyolara uygulanacak idari para cezalarını vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, diğer bentlerde yer alan idari para cezalarını vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.

Yetki devri

MADDE 27 –

(1) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi çerçevesinde; yetki devri suretiyle Kurum adına 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanunun uygulamasına ilişkin olarak bu Yönetmelik hükümlerinin konusunu içeren denetimlerin ve tespit edilen aykırılığın giderilmesi için süre verilmesi işlemleri ile uyarı ve idari para cezası uygulanmasının yapılması konularında ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla protokoller yapılabilir. Protokol yapılan kamu kurum ve kuruluşu, protokol hükümlerini ve bu Yönetmelik hükümlerini esas alarak denetimleri yerine getirir, idari yaptırımları uygular ve işlemi takip eden otuz gün içerisinde Kuruma bilgi verir.

İKİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 28 –

(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 29 –

(1) 31/12/2002 tarihli ve 24980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri, Alkol ve Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış Belgelerine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlükten önce yapılmış olan belge başvuruları

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) 12 nci maddenin yürürlüğe gireceği tarihe kadar yapılan satış belgesi başvuruları, 31/12/2002 tarihli ve 24980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri, Alkol ve Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış Belgelerine İlişkin Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddeleri hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Yürürlükten önce verilmiş satış belgeleri

GEÇİCİ MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan ve geçerliliği bulunan satış belgelerinin geçerlilik süreleri ile 2011 yılı süre uzatım işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten sonra Kurul kararı ile belirlenir.

Yürürlükten önce satış belgesi almış olan kişilerin, faaliyetine veya işyerine ilişkin aykırılık durumu

GEÇİCİ MADDE 3 –

(1) İlgili kanunlarda yer alan hükümlere açık aykırılık hallerinde derhal adli/idari yaptırım uygulanmasını gerektiren haller ile bu Yönetmelikte ayrı süre öngörülen haller saklı kalmak kaydıyla; bu Yönetmeliğin yayımından önce satış belgesi almış olan kişilerin faaliyetine veya işyerine ilişkin mevcut durumlarının bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık içermesi halinde, söz konusu hususların, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi zorunludur.

(2) 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan hususlara ilişkin aykırılıkların, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde giderilmesi zorunludur.

Alkol satışı

GEÇİCİ MADDE 4 –

(1) Nihai tüketicinin kullanımına yönelik ambalajlı genel amaçlı etil alkol ve evsel kullanım alkolü, bu ürünlerin satışına ilişkin müstakil bir düzenleme yapılana kadar, toptan alkollü içki satış belgesini ve perakende alkollü içki satış belgesini haiz kişilerce bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde satılabilir.

Elektronik imza

GEÇİCİ MADDE 5 –

(1) 12 nci maddenin birinci fıkrasındaki elektronik imza uygulaması, gerekli alt yapının Kurumca tamamlanmasını müteakiben başlar.

Süre uzatımı

GEÇİCİ MADDE 6 – (Ek: RG-19/12/2012-28502)

(1) 14 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan hususlar, 2013 yılı süre uzatım işlemlerinde de uygulanır.

Mevcut nargilelik tütün mamulü içim mekânlarının faaliyetlerine ilişkin aykırılık durumu

GEÇİCİ MADDE 7 – (Ek: RG-27/1/2013-28541)

(1) Mevcut nargilelik tütün mamulü içim mekânları; faaliyetlerini, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde bu madde ile aynı tarihte yürürlüğe giren düzenlemelere uygun hale getirmeleri zorunludur.

Alkollü içki satış yerlerindeki reklam ve tanıtım uygulamalarının süresi

GEÇİCİ MADDE 8 – (Ek: RG-18/9/2013-28769)

(1) Perakende ya da açık alkollü içki satışı yapılan işletmelerde;

a) İşyerlerinin içinde veya dışında reklam ve tanıtım içeren her türlü tabela, 4250 sayılı Kanunun 6487 sayılı Kanunla değişik geçici 1 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde,

b) İşyerlerindeki taşınabilir veya sabit her türlü reklam ve tanıtım içeren totem, branda, şemsiye, gölgelik ve tenteler bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde,

c) İşyerlerinin içinde bulunan reklam ve tanıtım amaçlı her türlü materyal bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde,

ç) İşyerlerindeki reklam içeren raf ve standlar, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde,

bu Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirilir.

(2) 4250 sayılı Kanunun 6487 sayılı Kanunla değişik geçici 1 inci maddesinin yayımı tarihinde alkollü içkilerin üretiminde, pazarlanmasında, satışında ve açık sunumunda on sekiz yaşını doldurmamış kişileri çalıştıranlar bu tarihten itibaren bir yıl süreyle bu kişileri çalıştırmaya devam edebilirler.

(3) Perakende alkollü içki satışı yapılan iş yerlerindeki alkollü içkilerin konulduğu ve üzerlerinde alkollü içkilerin marka, amblem ve logosu bulunan mevcut soğutucular, iş yerlerinin kapalı bölümlerinde bulunması kaydıyla, 4250 sayılı Kanunun 6487 sayılı Kanunla değişik geçici 1 inci maddesinin yayımı tarihinden itibaren üç yıl süreyle kullanılabilir.

(4) Alkollü içki sektöründe faaliyet gösteren firmaların kullandıkları araçlar, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin onbirinci fıkrası hükmüne uygun hale getirilir.

Tütün mamulü ve alkollü içki perakende ve toptan satış belgelerinin Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi

GEÇİCİ MADDE 9 – (Ek: RG-3/12/2013-28840)(2)

(1) Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin birlikte satışını yapan ve adlarına 1/1/2014 tarihinden önce tütün mamulü ve alkollü içki perakende satış belgesi veya tütün mamulü ve alkollü içki toptan satış belgesi düzenlenmiş olan satıcıların, 30/6/2014 tarihine kadar mevcut belgelerini yetkili mercie teslim etmeleri ve tütün mamulü ve alkollü içki satış faaliyet konuları için 5 inci maddenin birinci fıkrasına uygun olarak ayrı ayrı düzenlenecek satış belgelerini teslim almaları zorunludur. Bu zorunluluğa uymayan satıcıların satış belgeleri için 2015 yılı süre uzatım işlemleri gerçekleştirilmez.

Turizm yatırım belgelerine istinaden düzenlenen satış belgelerinin durumu

GEÇİCİ MADDE 10 – (Ek: RG-4/8/2017- 30144)

(1) Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenmiş turizm yatırım belgesi ibraz edilerek Kurumdan alınmış satış belgeleri için 2019 yılı süre uzatım işlemleri esnasında turizm belgesi veya işyeri açma ve çalışma ruhsatı; alkollü içki satış belgeleri için ise, bu belgelerin yanı sıra işyerinin satış belgesinin düzenlendiği tarih itibariyle veya hali hazırda örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu gösterir belgenin ibrazı zorunludur.

Münhasırlık içeren mevcut anlaşmaların durumu

GEÇİCİ MADDE 11 – (Ek: RG-4/8/2017- 30144)

(1) Bu maddenin yayımı tarihinden önce üretici, ithalatçı veya toptan satıcılar ile perakende veya açık alkollü içki satıcıları arasında yapılmış sözleşmelerin münhasır satışa ilişkin hükümleri maddenin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir.

Yürürlük

MADDE 30 –

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 12 nci maddesi, yayım tarihinden doksan gün sonra,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 31 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.

______________

(1) 18/9/2013 tarihli ve 28769 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca bu fıkra 18/9/2014 tarihinde yürürlükten kalkmıştır.

(2) Bu değişiklik 1/1/2014 tarihinde yürürlüğe girer.

(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 9/12/2015 tarihli ve 29557 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tütün Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 14 üncü ve 15 inci Maddelerinin Uygulanması İle İlgili 25/11/2015 tarihli ve 10104 karar nolu Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu Kararına bakınız.

(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 23/12/2016 tarihli ve 29927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tütün Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin14 üncü ve  15 inci Maddelerinin Uygulanması İle İlgili 07/12/2016 tarihli ve 12390 karar nolu Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu Kararına bakınız.

(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 13/1/2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri Ve Alkollü İçkilerin Satışına Ve Sunumuna İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 15 inci Maddesinin Uygulanması İle İlgili Tebliğ (Tebliğ No: 2018/2)’ e bakınız.

(6) 2019 yılında uygulanacak satış bedelleri ile ilgili olarak 9/1/2019 tarihli ve 30650 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığının 2019/2 sayılı Tebliğine bakınız.

(7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 22/1/2020 tarihli ve 31016 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 15 inci Maddesinin Uygulanması İle İlgili Tebliğ (Tebliğ No: 2019/72)’ e bakınız.

 Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
TarihiSayısı
7/1/201127808
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
TarihiSayısı
1.17/6/201127967
2.9/10/201128079
3.30/11/201128100
4.19/12/201228502
5.31/12/201228514 (4.mükerrer)
6.27/1/201328541
7.18/9/201328769
8.3/12/201328840
9.4/8/201730144

FİNANSAL TÜKETİCİLERDEN ALINACAK ÜCRETLERE İLİŞKİN USÛL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmî Gazete Tarihi: 03.10.2014 Resmî Gazete Sayısı: 29138

FİNANSAL TÜKETİCİLERDEN ALINACAK ÜCRETLERE İLİŞKİN USÛL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, kuruluşlar tarafından finansal tüketicilere sunulan ürün veya hizmetlere ilişkin olarak faiz veya kâr payı dışında alınacak her türlü ücret, komisyon ve masraf türleri ile bunlara ilişkin usûl ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart çıkaran kuruluşlar ile bu kuruluşlar tarafından finansal tüketiciye sunulan ürün veya hizmetleri kapsar. İlgili mevzuat çerçevesinde finansal tüketicilerin menkul kıymet ve sigortacılık işlemleri ile çek, senet ve teminat mektubu işlemleri karşılığında kuruluşların talep edebilecekleri ücretler işbu Yönetmelik kapsamında değildir.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) ATM: Otomatik para çekme işleminin yanı sıra diğer bankacılık işlemlerinin tamamının veya bir bölümünün gerçekleştirilmesine imkân veren elektronik işlem cihazlarını,

b) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,

c) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

ç) Birlikler: Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği ve Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliğini,

d) Finansal tüketici: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan tüketicilerden kuruluşlarca kendisine ürün veya hizmet sunulan tüketiciyi,

e) Hesap: Finansal tüketicinin vadeli, vadesiz mevduat hesabı ile katılma ve özel cari hesabını,

f) Kalıcı veri saklayıcısı: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kalıcı veri saklayıcısını,

g) Kanun: 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu,

ğ) Kart çıkaran kuruluş: 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan kart çıkaran kuruluşları,

h) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

ı) Kuruluşlar: Bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart çıkaran kuruluşları,

i) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

j) Onay: Yazılı olarak, kalıcı veri saklayıcısı yoluyla veya kaydı tutulan telefon kullanılarak veya Kurumca uygun görülecek yöntemlerden herhangi biri ile ulaştırılan önerinin finansal tüketici tarafından açıkça kabul edilmesini ya da finansal tüketici tarafından ulaştırılan önerinin kuruluşlar tarafından kabul edilmesini,

k) Ücret: Finansal tüketiciden faiz, kâr payı, vergi, fon ve benzeri yasal giderler dışında talep edilen ücret, komisyon, masraf ve benzeri adlar altındaki her türlü parasal tutarı,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sözleşme Esasları, Ürün veya Hizmetlerin Sınıflandırılması

Sözleşme esasları

MADDE 5 –

(1) Kuruluşlar ile finansal tüketiciler arasında düzenlenen sözleşmeler ve yapılan bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenir ve bunların bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı vasıtasıyla finansal tüketiciye verilir.

(2) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kâğıt üzerinde düzenlenecek sözleşmelerde, “Sözleşmenin bir nüshasını elden aldım.” şeklindeki ibarenin finansal tüketici tarafından yazılmasının sağlanması zorunludur. Görme engelli tüketicilerde bu şart aranmaz.

(3) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Sözleşmeler kapsamında ücret alınabilecek her bir ürün veya hizmet için finansal tüketicinin onayının alınması zorunludur. Sözleşmede ücreti belirlenmiş olan ürün ve hizmetler haricinde bir ürün veya hizmetin kuruluşlar tarafından ücret karşılığı verilebilmesi için işlemin gerçekleştirildiği alanın yapısına uygun bir şekilde, finansal tüketiciye işlem öncesinde ücrete ilişkin bilgi verilmesi ve finansal tüketicinin onayının alınması gerekmektedir. Kuruluşlar tarafından finansal tüketicinin onayının alındığı ispat edilemediği takdirde, onay alınmamış sayılır.

(4) Finansal tüketiciler ile yapılacak sözleşmeler kapsamında sunulacak ürün veya hizmetlerin ücret tarifesini ve bilgi verilmesi gereken diğer hususları göstermek üzere sözleşmeye ilişkin her bir ürün veya hizmetin asgari olarak; adı ya da tanımı, vadesi ya da süresi, tahsil edilecek faiz, kâr payı veya ücret kalemleri ile bunların tahsil yöntemi, geçerli olduğu süre, geçerlilik süresi sonunda yapılacak değişikliğin tutarı, oranı ya da değişikliğin hangi esasa göre yapılacağı hususlarını içerecek şekilde bilgilendirme formu hazırlanması zorunludur. Bilgilendirme formu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır. Sözleşmenin yazılı olarak kurulması durumunda bu formun taraflarca imzalanmış bir nüshasının finansal tüketiciye verilmesi zorunludur. Kalıcı veri saklayıcısı ve telefon aracılığıyla kurulan sözleşmelerde finansal tüketici kullanılan araca uygun şekilde bilgilendirilir. İspat yükü kuruluşlara aittir.

(5) Kuruluşlar tarafından sunulan ürün veya hizmetlere ilişkin sigorta sözleşmelerinin, ürün veya hizmetlere ilişkin sözleşmelerden ayrı olarak düzenlenmesi zorunludur.

Ücretlerin sınıflandırılması

MADDE 6 –

(1) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kuruluşlar tarafından ücretlendirilebilecek olan ürün veya hizmetler Ek-1’de sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmanın, işlemlerin finansal niteliklerine göre ayrımı Kurumun uygun görüşü alınarak Birlikler tarafından yapılır. Bu Yönetmelik ve ekinde yer alanların dışında herhangi bir ürün veya hizmet için ücret alınamaz ancak, Yönetmelik ve ekinde yer alan ürün ve hizmetler kapsamında üçüncü kişilere ödenen tutarlar alınabilir.

(2) Bu sınıflandırmada yer almayan, yeni bir ürün veya hizmet grubunun belirlenmesi veya yeni bir ücret kaleminin oluşturulabilmesi için ilgili kuruluş tarafından Kuruldan izin alınması zorunludur. Kurul gerekli gördüğü hallerde Ek-1’deki listeyi değiştirmeye yetkilidir. Ek-1’deki listenin Kurul tarafından değiştirilmesi durumunda, kuruluşlar değişikliğin yapıldığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar yeni sınıflandırmaya intibak etmekle yükümlüdür.

Ücretlerin değiştirilmesi

MADDE 7 –

(1) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Bu Yönetmelikteki ücret ve parasal sınırlar her yıl azami, Türkiye İstatistik Kurumunca bir önceki yılsonu itibarıyla açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi artış oranında artırılır. Kuruluşlar ücret artışlarını, artış uygulanmaya başlanmadan en az otuz gün önce finansal tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı yoluyla veya kaydı tutulan telefon vasıtasıyla bildirmek zorundadır. Bu bildirim üzerine finansal tüketicinin kendisine bildirim yapıldığı tarihten itibaren onbeş gün sonrasına kadar ürünün veya hizmetin kullanımından vazgeçme hakkı vardır. Bu hakkın kullanılması hâlinde uygulanacak ücret artışının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilave ücret alınamaz. Kuruluşlar, vazgeçme hakkını kullanan finansal tüketiciye uyuşmazlık konusu ürün veya hizmeti vermeyi durdurabilir. Finansal tüketicinin ürünü kullanmaya veya hizmeti almaya devam etmesi hâlinde, değişikliğin kabul edildiği varsayılır.

(2) (Mülga: RG-10.02.2020-31035)

Ücretlerin iadesi

MADDE 8 –

(1) Tahsil edilen ücretlerin, kuruluşların karar birimleri veya adli, idari ve yetkili diğer makamların kararları neticesinde finansal tüketiciye iadesinin gerekmesi hâlinde, iadesi gereken tutar ve tahsil yöntemi hakkında kalıcı veri saklayıcısı yoluyla veya kaydı tutulan telefon ile finansal tüketiciye bilgilendirme yapılır. Kuruluşlar iadesine karar verilen tutarın finansal tüketicinin bildireceği hesaba ücretsiz şekilde gönderilmesine veya finansal tüketicinin talebine istinaden nakden ödenmesine imkân sağlayacak sistemi kurmakla yükümlüdür.

Bilgilendirme

MADDE 9 –

(1) Finansal tüketicilerden alınacak faiz, kâr payı, ücret ve diğer kesintilere ilişkin güncel bilgiler açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir bir şekilde kuruluşların internet sitelerinde karşılaştırmaya uygun bir biçimde yer alır. Bu bilgilerde değişiklik olması hâlinde internet sitesi eşzamanlı olarak güncellenir. Kuruluşlar, kredi ürünlerinin kullanılması hâlinde ortaya çıkacak faiz, kâr payı oranı ve ücret bilgilerini detaylı bir şekilde gösteren hesaplama araçlarını internet sitelerinde sunmakla yükümlüdür.

(2) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kuruluşlar finansal tüketicinin onayını almaksızın yaptığı bildirimlerden ücret alamaz. Onay alındığı takdirde bildirim işlemi için alınacak ücret üçüncü kişilere ödenen tutarı geçemez. İlgili mevzuat gereği belirli bir şekilde yapılması zorunlu olan bildirim ve işlemlerden maliyetleri kadar ücret alınabilir.

(3) Gerçekleştirilen işlemlere ilişkin olarak işlem anında verilecek işlem fişi, sözleşme ve bilgilendirmeye ilişkin diğer evrak ayrıca ücretlendirilemez.

(4) Finansal tüketicilerin sözleşme, işlem fişi ve benzeri dokümanların bir örneğini talep etmeleri hâlinde, kuruluşlarca ilgili dokümanın düzenlenme tarihinden sonraki ilk yıl için herhangi bir ücret alınamaz. İlgili dokümanın düzenlenme tarihinden itibaren bir yılın üzerinde sürenin geçmesi hâlinde, finansal tüketiciye bilgi verilmek suretiyle, yapılan işlemle orantılı olacak şekilde makul bir ücret alınabilir.

(5) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra düzenlenecek yazılı sözleşme ve bilgilendirme form içeriklerinin bir örneğine kuruluşların internet sitelerinde ücretsiz erişim imkânı sağlanır.

(6) Kurum bilgilendirmelerde veya onay alınmasında kullanılan yöntemlerin etkin olmadığı kanaatine varırsa, her bir ürün veya hizmet bazında belirlenecek yöntemlerin kullanılmasını zorunlu tutabilir.

(7) Gerçekleştirilen işlemlerde ücret bilgisine işlem fişi üzerinde açıkça yer verilmesi zorunludur.

(8) Kuruluşlar bu Yönetmeliğe konu ücretlerin azami ve asgari güncel tutarları ile oranlarını Kurumca belirlenecek kanallarda ve yöntemle ilân etmekle yükümlüdür.

(9) (Ekli: RG-10.02.2020-31035) Kuruluşlar tarafından süreklilik arz etmeyen para transferleri, fatura tahsilâtı gibi anlık işlem ve hizmetlerden ücret tahsil edilmeden önce, işlemin gerçekleştirildiği alanın yapısına uygun bir şekilde finansal tüketicinin onayının alınması sonrası işlem gerçekleştirilir. Bu işlemlere ilişkin ücretlere sözleşmede yer verilme şartı aranmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ürün veya Hizmetlere İlişkin Özel Hükümler

Tüketici ve konut finansmanı kredilerine ilişkin ücretler

MADDE 10 –

(1) Finansal tüketicilere kullandırılacak krediler için kredi ihtiyacının karşılanmasına olanak sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçlerin yönetilmesi amacıyla alınan tahsis ücreti dışında, istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti, değişken taksitli ödeme planı ücreti gibi her ne ad altında olursa olsun başkaca bir ücret alınamaz. Kredi tahsis ücreti, kullandırılan kredi anaparasının binde beşini geçemez. Kurul, gerekli gördüğü hallerde bu sınırı artırmaya ve azaltmaya yetkilidir.

(2) Taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir.

(3) Reddedilen kredi taleplerinden bir kamu kurum ve kuruluşuna veya üçüncü kişilere ödenen ücretler hariç olmak üzere herhangi bir ücret alınamaz.

(4) Konut finansmanı sözleşmelerinde faiz oranı veya kâr payının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, krediyi tahsis eden kuruluş nezdinde sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir veya birden fazla taksit ödemesinin vadesinden önce yapılması ile kredinin faiz oranı veya kâr payında finansal tüketici lehine mutabık kalınarak değişiklik yapılması hâllerinde, Kanunun 37 nci maddesinde yer alan erken ödeme tazminatı haricinde hiçbir ücret alınamaz. Tahsil edilebilecek erken ödeme tazminatı ise yapılacak faiz veya kâr payı indirimi tutarını aşamaz.

(5) Finansal tüketicilerin ilgili kuruluşlardan borçlarının bulunmadığına dair talep ettikleri bilgi yazıları için bir defaya mahsus olmak üzere ücret alınamaz.

(6) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kredili mevduat hesaplarından kullandırılan krediler ile kredi kartlarından yapılan taksitli nakit avans işlemleri için ücret tahsil edilemez. Nakit avans kullanılması durumunda tahsil edilen ücret, avans tutarının yüzde birini geçemez.

(7) Belirli süreli kredi sözleşmesine ilişkin bir hesap açılması ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması durumunda, bu hesaba ilişkin herhangi bir ücret alınamaz. Bu hesap, finansal tüketicinin aksine yazılı talebi olmaması hâlinde kredinin ödenmesi ile kapanır.

(8) Finansal tüketicinin onayı olmaksızın, belirli süreli kredi sözleşmesi ile ilişkili bir kredili hesap sözleşmesi yapılamaz ve kredi tahsilâtları bu hesaptan gerçekleştirilemez.

Banka ve kredi kartı ücretleri

MADDE 11 –

(1) Kart çıkaran kuruluşlar, yıllık üyelik ücreti ve benzeri ad altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak zorundadır. Finansal tüketiciler tarafından yapılan ücretsiz kredi kartı başvurularının kuruluşlarca reddedilmesi hâlinde, bu başvuruya istinaden yıllık üyelik ücreti olan kredi kartı verilemez. Kart çıkaran kuruluşlar yıllık üyelik ücreti bulunmayan kredi kartı limiti belirlerken, yıllık üyelik ücreti bulunan kredi kartı değerlendirme kriterlerini aynen uygulamakla yükümlüdür. Finansal tüketicilerin yıllık üyelik ücreti bulunan kredi kartını limiti aynı kalmak kaydıyla yıllık üyelik ücreti bulunmayan kredi kartı ile değiştirme talepleri, kart çıkaran kuruluşlar tarafından yerine getirilmek zorundadır.

(2) Finansal tüketicinin kredi kartı iptal talepleri, ilgili kredi kartıyla ilişkilendirilen herhangi bir borç bakiyesi bulunduğu gerekçe gösterilerek reddedilemez. Bu şekilde iptal edilen kredi kartlarının borç geri ödeme dönemlerinde yıllık üyelik ücreti tahsil edilemez.

(3) Banka kartları ile sanal kredi kartlarından yıllık üyelik ücreti alınamaz.

(4) Birinci ve ikinci fıkrada yer verilen kartlar dışındaki kredi kartları özelliklerine göre yıllık olarak belirlenen tutar kadar ücretlendirilebilir. Asıl karta bağlı olarak sunulan her bir ek kredi kartının yıllık üyelik ücreti, asıl kartın yıllık üyelik ücretinin yüzde ellisini geçemez.

(5) Kredi kartı yıllık üyelik ücreti, ancak finansal tüketiciyi borçlandırıcı nitelikteki ilk kullanımı müteakip ve yıllık olarak tahakkuk ettirilebilir.

(6) Kesintisiz olarak, en az yüzseksen gün süreyle hareket görmeyen kredi kartları hareketsiz kart kabul edilir ve bu kartlara hareketsiz kaldığı müddetçe yıllık üyelik ücreti yansıtılamaz. Kuruluşlar, finansal tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla veya kaydı tutulan telefon ile önceden bilgi vermek suretiyle bu nitelikteki kredi kartlarını kapatma hakkına sahiptir.

(7) Hareketsiz kartlarda tahsil edilemeyen kredi kartı yıllık üyelik ücretleri, tahakkuk tarihinden itibaren en fazla son oniki aylık dönem için sonradan tahsil edilmek üzere bekletilebilir. Bu dönem zarfında yıllık üyelik ücretlerinin tahsili için icra takibi yapılamaz. Bu ücretler için faiz veya kâr payı işletilemez ve Kredi Kayıt Bürosu ile Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi bildirimleri yapılmaz. Anılan oniki aylık dönem sonunda kredi kartı yıllık üyelik ücretlerinin tahsil edilememesi hâlinde ise bu ücretler iptal edilir. Finansal tüketici kredi kartı yıllık ücretinin tahsili amacıyla kredilendirilemez.

(8) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Hesap özeti gönderimi, sanal kart oluşturma ve kullanımı ile bir takvim yılı içerisinde kayıp, çalıntı ve benzeri nedenler dolayısıyla gerçekleştirilen iki adede kadar kart yenileme karşılığında ücret alınamaz. İkiden sonraki kart yenilemelerinde ise finansal tüketiciden maliyet kadar ücret alınabilir.

Para ve kıymetli maden transfer işlemleri(1)

MADDE 12 –

(1) Finansal tüketicinin hesabının bulunduğu kuruluşun işlem alanlarından herhangi birini kullanmak suretiyle kendi hesabına para yatırması ile hesabın bulunduğu şubeden finansal tüketici adına üçüncü kişilerin para yatırması işlemlerinden ücret alınamaz.

(2) Gelen veya giden elektronik fon transfer sistemi işlemlerinde, finansal tüketicinin hatası nedeniyle para iadesi gereken durumlarda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına ödenen masraflar dışında finansal tüketiciden herhangi bir ücret alınamaz. Havalenin iadesi, reddi, devri ya da havale işlemine dair bilgi değişikliği işlemlerinden bir kamu kurum ve kuruluşuna veya üçüncü kişilere ödenen ücretler dışında ücret alınamaz.

(3) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) EFT işlemlerinden alınacak ücret işlem tutarının 1.000 TL’nin altında olması hâlinde mobil bankacılık uygulamaları ve internet bankacılığı aracılığıyla yapılan işlemler ile düzenli ödemelerde 1 TL’yi, ATM’den yapılan işlemlerde 2 TL’yi, diğer kanallar ile yapılan işlemlerde ise 5 TL’yi geçemez. İşlem tutarının 1.000 TL ile 50.000 TL arasında olması hâlinde bu sınırlar sırasıyla 2 TL, 5 TL ve 10 TL olarak, işlem tutarının 50.000 TL ve üzerinde olması durumunda ise 25 TL, 50 TL ve 100 TL olarak uygulanır. Kuruluş ile finansal tüketici arasındaki sözleşmede geç işlemler olarak belirlenen ve mutat saatler dışında yapılan EFT işlemlerinde anılan sınırlar yüzde elli artırımlı olarak uygulanır. Havale işlemlerinde ise uygulanacak azami ücretler EFT işlemleri için belirtilen ayrımlara tabi olarak ilgili ücretlerin yarısı oranında uygulanır. Kuruluşlarca gerçekleştirilen uluslararası para transfer işlemlerinin ücretleri ise finansal tüketici ile kuruluş arasında düzenlenen sözleşme ile belirlenir.

(4) Kuruluşlarda herhangi bir hesabı bulunmayan finansal tüketicilerin gerçekleştirdiği para transfer işlemlerinde, bu işlemler gerçekleşmeden önce finansal tüketiciye ilgili ücrete dair bilgi verilir. İşlem tutarı ve ücret bilgisi işlem fişi üzerinde açıkça gösterilir.

(5) (Ek: RG-24/10/2018-30575) Kıymetli maden transfer işlemlerinden alınacak ücret, transfer sistemini işleten kuruluş tarafından işlem başına belirlenen transfer komisyonu/ücreti ile bu komisyonun/ücretin azami yüzde onbeşine kadar belirlenebilecek tutar toplamını aşamaz. Para transfer işlemlerine ilişkin yukarıdaki hükümler uygun düştüğü ölçüde kıymetli maden transfer işlemleri için de uygulanır.

Mevduat ve katılım fonu işlemleri

MADDE 13 –

(1) Hesap işletim ücreti, finansal tüketicinin hesap sayısına bağlı olmaksızın müşteri bazında ilgili kuruluşun belirlediği dönemlerde tahakkuk ve tahsil edilebilir. Hesabın yıl içerisinde kapatılması hâlinde, hesabın açık olduğu döneme tekabül eden ücret alınabilir. Hesap açma ve kapama işlemleri ile hesap cüzdanı yazdırma işlemlerinden herhangi bir ücret alınamaz.

(2) Kesintisiz olarak, en az yüzseksen gün süreyle hiçbir hesabı hareket görmeyen finansal tüketicilerden bu süre zarfında hesap işletim ücreti alınamaz. Tahsil edilemeyen hesap işletim ücreti, tahakkuk tarihinden itibaren en fazla son oniki aylık dönem için sonradan tahsil edilmek üzere bekletilebilir. Bu dönem zarfında hesap işletim ücretlerinin tahsili için icra takibi yapılamaz, anılan oniki aylık dönem sonunda hesap işletim ücretlerinin tahsil edilememesi hâlinde ise bu ücretler iptal edilir. Finansal tüketici, hesap işletim ücretinin tahsili amacıyla kredilendirilemez.

ATM kullanımı ve kiralık kasa hizmeti

MADDE 14 –

(1) Finansal tüketicinin hesabının bulunduğu kuruluşa ait ATM’lerden kendi hesabı için para yatırma, bakiye sorgulama ve ilgili kuruluş tarafından belirlenen limit dâhilinde yapılan para çekme işlemlerinden ücret alınamaz.

(2) (Değişik: RG-23/12/2017-30279) Yurtiçi başka kuruluş ATM’si vasıtası ile gerçekleştirilen işlemlerden alınabilecek ücret, diğer kuruluşa işlem karşılığı ödenen tutar ile bu tutarın azami yüzde onbeşine kadar belirlenebilecek tutar toplamını aşmayacak şekilde, finansal tüketici ile ilgili kuruluş arasında düzenlenen sözleşme çerçevesinde belirlenir veya işlem anında finansal tüketicinin onayı alınarak tahsil edilebilir. Diğer kuruluşa işlem karşılığı ödenen tutarda Kurulun uygun görüşü alınarak değişiklik yapılabilir.

(3) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kiralık kasa ziyaretine ilişkin herhangi bir ücret alınamaz. Kiralık kasa depozito bedeli kiralanan kasanın bir yıllık kira bedelini aşamaz. Kiralık kasa hizmetinin sona ermesi hâlinde, kiralık kasaya ilişkin finansal tüketici tarafından verilen bir hasar, ödenmeyen kira bedelleri ve kiralık kasa sözleşmesinden doğan diğer borçlar dolayısıyla ortaya çıkan tutar depozito bedelinden düşülerek kalan tutar derhal iade edilir.

Kampanyalar ve özel hizmetler

MADDE 15 –

(1) (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Kuruluşların birden fazla ürün veya hizmeti bir arada sunmalarına imkan veren ürün veya hizmet paketlerinde ürün veya hizmetlerin ayrı ayrı sunulmasında elde edilebilecek ücret toplamını aşmayacak şekilde ücret tahsil edilebilir. Yönetmelik kapsamında sınırlama getirilmiş ürün veya hizmetler herhangi bir paket içeriğinde yer alamaz. Ayrıca, kuruluşlar çeşitli ürün veya hizmetlerini finansal tüketici yararına özellikler barındıracak şekilde kampanya düzenleyebilirler. Bu kampanyalar kapsamında finansal tüketicinin talebine sunulan ürün veya hizmetlerden ücret tahsil edilebilir. Bunların dışında kuruluşlar finansal tüketicinin talebi ve bilgilendirilmesi suretiyle sundukları özellikli ürün veya hizmetlerden de finansal tüketici ile mutabık kalarak ücret tahsil edebilirler.

(2) Kuruluşların finansal tüketicinin harcama, talimat gibi taahhütler karşılığı belirli bir ürün veya hizmetten faydalanmasını sağlayan uygulamalarında, ilgili taahhüdün yerine getirilememesi hâlinde peşin olarak verilen puan veya faydalanılan ürün veya hizmet bedelinin taahhütle karşılanamayan kısmı dışında herhangi bir ceza bedeli tahsil edilemez.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

İntibak

MADDE 16 –

(1) Bu Yönetmelik hükümleri yürürlük tarihinden sonra kurulacak sözleşmelere uygulanır.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce kurulmuş sözleşmelere Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra gerçekleştirilecek işlemler bakımından uygulanır. Bu nitelikteki sözleşmelerin Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce gerçekleştirilmiş işlemleri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Yürürlük

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 18 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.

_____

(1)             24/10/2018 tarihli ve 30575 sayılıResmi Gazete’ de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin 12 nci maddesinin başlığı Yönetmeliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

 Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
TarihiSayısı
3/10/201429138
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
TarihiSayısı
1             23/12/201730279
2           24/10/2018         30575
3  

 Ek-1

Ürün veya Hizmet Sınıflandırmaları

1.Bireysel Krediler__

1.1. Tahsis Ücreti

1.2. Ekspertiz Ücreti

1.3. Taşınır ve Taşınmaz Rehin Tesis Ücreti

2.Mevduat/Katılım Fonu__

2.1. Hesap İşletim Ücreti

2.2. Para Çekme Ücreti

3. (Değişik :RG-24/10/2018-30575) Para ve Kıymetli Maden Transfer İşlemleri

3.1. (Değişik:RG-24/10/2018-30575) Elektronik Fon Transferi/Kıymetli Maden Transferi Ücreti

3.2. Havale Ücreti

3.3. (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Uluslararası Fon Transferi Ücreti

4.Kredi Kartları_

4.1. Yıllık Üyelik Ücreti

4.2. Ek Kart Yıllık Üyelik Ücreti

4.3. (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Mülga

4.4. Nakit Avans Çekim Ücreti

 ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­5. Diğer_

5.1. Kiralık Kasa Ücreti

5.2. Kampanyalı Ürün veya Hizmetler Ücreti

5.3. (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Aracılık Hizmetleri Ücreti

5.4. Arşiv – Araştırma Ücreti

5.5. Onaya Bağlı Bildirim Ücreti

5.6. Başka Kuruluş ATM’sinden Yapılan İşlem Ücreti

5.7. (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Mülga

5.8. (Değişik: RG-10.02.2020-31035) Mülga

TÜRK GIDA KODEKSİ YÖNETMELİĞİ

19 Şubat 2020 ÇARŞAMBA               Resmî Gazete                            Sayı : 31044

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

TÜRK GIDA KODEKSİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelere ilişkin asgari teknik ve hijyen kriterleri, pestisit kalıntıları ve veteriner ilaç kalıntıları, gıda katkı maddeleri, gıdalara eklenebilecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler, aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, gıda enzimleri, bulaşanlar, hedef dışı yemlere taşınması önlenemeyen koksidiyostatların ve histomonostatların hayvansal gıdalarda bulunabilecek maksimum miktarları, ambalajlama, etiketleme, hayvansal gıdalarda bulunabilecek veteriner ilaçlarına ait farmakolojik aktif maddelerin sınıflandırılması ve maksimum kalıntı limitleri, numune alma ve analiz metotları, taşıma ve depolama ile ilgili yatay ve dikey gıda kodeksine ilişkin esaslar, coğrafi işaretle ilgili özel hükümler ile diğer bazı gıda ve/veya gıda gruplarına ilişkin özel hükümlerin belirlenmesine dair kuralları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmelik; gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelere ilişkin asgari teknik ve hijyen kriterleri, pestisit kalıntıları ve veteriner ilaç kalıntıları, gıdalara eklenebilecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler, gıda katkı maddeleri, aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, gıda enzimleri, bulaşanlar, ambalajlama, etiketleme, numune alma ve analiz metotları, hedef dışı yemlere taşınması önlenemeyen koksidiyostatların ve histomonostatların hayvansal gıdalarda bulunabilecek maksimum miktarları, taşıma ve depolama ile ilgili yatay ve dikey gıda kodeksine ilişkin esaslar, coğrafi işaretle ilgili özel hükümler, diğer bazı gıda ve/veya gıda gruplarına ilişkin özel hükümlerin belirlenmesine dair kurallar ile yatay ve dikey gıda kodeksinde yer almayan belirli bir gıda veya gıda grubu ile ilgili özel düzenlemelere ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 üncü ve 27 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Coğrafi işaret: Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla coğrafi kaynağının bulunduğu bölge, coğrafi sınırları belirlenmiş özel yöre veya istisnai durumlarda ülke adı ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren menşe adını ve mahreç işaretini,

c) Dikey gıda kodeksi: Belirli bir gıda veya gıda grubu veya gıda ile temas eden madde ve malzeme için belirlenmiş özel kriterleri içeren gıda kodeksini,

ç) Şeker: 4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanununda tanımlanan şekerleri,

d)Yatay gıda kodeksi: Gıdalara eklenebilecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeler, gıda katkı maddeleri, aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, gıda enzimleri, bulaşanlar, pestisit kalıntıları ve veteriner ilaç kalıntıları, numune alma ve analiz metotları, hedef dışı yemlere taşınması önlenemeyen koksidiyostatların ve histomonostatların hayvansal gıdalarda bulunabilecek maksimum miktarları, etiketleme, mikrobiyolojik kriterler gibi tüm gıdalara ve gıda ile temas eden madde ve malzemelere uygulanacak olan kriterleri içeren gıda kodeksini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Yatay Gıda Kodeksi ve Dikey Gıda Kodeksi

Yatay gıda kodeksinin kapsamı

MADDE 5 – 

(1) Yatay gıda kodeksi;

a) Gıda katkı maddelerinin kullanımı, etiketlenmesi ve saflık kriterleri,

b) Aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin kullanımı ve etiketlenmesi,

c) Gıda enzimlerinin kullanımı ve etiketlenmesi,

ç) Bulaşanların maksimum limitleri,

d) Gıdalarda bulunmasına izin verilen pestisitlerin maksimum kalıntı limitleri,

e) Hayvansal gıdalarda bulunabilecek veteriner ilaçlarına ait farmakolojik aktif maddelerin sınıflandırılması ve maksimum kalıntı limitleri,

f) Gıdaların mikrobiyolojik kriterleri,

g) Gıda ile temas eden madde ve malzemeler ile ilgili genel kurallar,

ğ) Gıdaların etiketlenmesi,

h) Gıdalara eklenebilecek vitaminler, mineraller ve belirli diğer öğeleri,

ı) Numune alma ve analiz metotları,

i) Hedef dışı yemlere taşınması önlenemeyen koksidiyostatların ve histomonostatların hayvansal gıdalarda bulunabilecek maksimum miktarları,

konularını içerir.

Dikey gıda kodeksinin kapsamı

MADDE 6 – 

(1) Dikey gıda kodeksi; yatay gıda kodeksi hükümlerine ilave olarak, kapsadığı gıda veya gıda grubu veya gıda ile temas eden madde ve malzemelere yönelik olarak belirlenecek özel kriterleri içerir.

(2) Belirli bir gıda veya gıda grubu veya gıda ile temas eden madde ve malzeme için özel olarak düzenlenmiş numune alma ve analiz metotlarına ilişkin mevzuat da dikey gıda kodeksi kapsamındadır.

(3) Herhangi bir gıda katkı maddesi, aroma verici veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşeni veya diğer gıda bileşenleri ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve yapay sodanın özellikleri dikey gıda kodeksi ile belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uygulama Hükümleri, Özel Hükümler, Gıdaların Taşınması ve Depolanması

Uygulama hükümleri

MADDE 7 – 

(1) Gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeler için ilgili yatay gıda kodeksi hükümlerine uyulması zorunludur.

(2) Dikey gıda kodeksi hükümleri, yatay gıda kodeksi hükümleri ile birlikte uygulanır.

Coğrafi işaretle ilgili hükümler

MADDE 8 – 

(1) Gıda ile ilgili coğrafi işaret veya geleneksel ürün adlarının kullanımının, tescilde belirtilen özelliklere uygunluğunun denetimi Bakanlıkça yapılır.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve ülkesel veya yöresel adlarıyla belirtilen gıdalar, coğrafi işaretten doğan haklara aykırı olmamak koşuluyla bu adlarla üretilebilir.

Özel hükümler

MADDE 9 – 

(1) Pekmez olmadığı halde pekmez izlenimi veren meyveli şekerli şurup, meyve tatlısı, pekmez şurubu, meyveli şekerli şerbet ve benzeri isimlerle ürünler üretilemez.

(2) Aroma vericiler veya bal eklenerek bal aromalı şurup, çam aromalı şurup, ballı şurup ve benzer isimlerle bal izlenimi veren ürünler üretilemez.

(3) Bitkisel yağ veya diğer gıda bileşenleri kullanılarak peynir izlenimi veren ürünler üretilemez.

Taşıma ve depolama kuralları

MADDE 10 – 

(1) Gıdaların taşınması ve depolanmasında 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliğinde ve 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinde yer alan kurallara uyulur.

(2) Belirli bir gıda veya gıda grubuna yönelik özel taşıma ve depolama kuralları, gerektiğinde dikey gıda kodeksi kapsamında belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 11 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yatay veya dikey gıda kodeksinde hüküm bulunmayan hususlarda öncelikle ilgili ulusal standart uygulanır. Ulusal standardın bulunmaması durumunda ise uluslararası standartlar dikkate alınır.

Resmi kontrol

MADDE 12 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerine ilişkin kontrol ve denetimlerde 5996 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.

İdari yaptırım

MADDE 13 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 14 – 

(1) 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecilerinin 9 uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamında bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce ürettikleri ürünler, 31/12/2020 tarihinden sonra piyasada bulunamaz.

Yürürlük

MADDE 15 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 16 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

ARAÇLARIN SATIŞ, DEVİR VE TESCİL HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmî Gazete Tarihi: 31.01.2018 Resmî Gazete Sayısı: 30318

ARAÇLARIN SATIŞ, DEVİR VE TESCİL HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, araçların satış, devir ve tescil hizmetlerinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlemler dolayısıyla alınacak ücretleri belirlemektir.

(2) Bu Yönetmelik 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 131 inci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere araçların satış, devir ve tescil hizmetlerine dair iş ve işlemler ile bu hususlarda yetkili ve görevli birimler hakkındaki usul, esas, şekil ve şartlara ait hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20, 22 ve Ek 18 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmeliğe göre;

a) Genel tanımlar

1) Araç: Karayollarında kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.

2) Araç sahibi: Araç için adına yetkili merci tarafından verilmiş araç tescil belgesi veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir.

3) ARTES: Türkiye Noterler Birliğine ait Araç Sicil ve Tescil Sistemini ifade eder.

4) İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti saklı tutulması kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.

5) Kanun: 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununu ifade eder.

6) Muayene istasyonu: Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.

7) Sahiplik belgesi: Fatura, trafik şahadetnamesi, satış sözleşmesi gibi aracın kime ait olduğunu gösteren belgedir.

8) Taşıt: Makine gücü ile yürütülenlere “motorlu taşıt”, insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere “motorsuz taşıt”, bir kazanç kaydı olmaksızın kullanılanlara “hususi taşıt”, çeşitli şekillerde kazanç sağlamak amacıyla kullanılanlara “ticari taşıt”, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamına girenlere “resmi taşıt”, resmi olmakla birlikte ticarilik niteliği taşıyanlara da “resmi ticari taşıt” denmek üzere; karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır.

9) TNBBS: Türkiye Noterler Birliği Bilişim Sistemini ifade eder.

10) Trafikten men: Trafik zabıtası veya yetkililerce, ilgili mevzuatta belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasını ifade eder.

11) Trafik Şahadetnamesi: Eşyanın serbest dolaşıma giriş beyannamesinde yer alan ve taraflarca belirlenmiş bilgilerin yer aldığı ve aracın giriş işlemini yapan gümrük idaresi tarafından düzenlenen belgeyi ifade eder.

12) UKOME: 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca görev yapan Ulaşım Koordinasyon Merkezini ifade eder.

13) Uygunluk belgesi: Araçların teknik özellikleri bakımından Kanun kapsamında çıkarılan yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda verilen belgeyi ifade eder.

b) Araçlara ilişkin tanımlar

1) Araç takip sistemi: Taşıtların seyahate başladıktan sonraki seyrinin elektronik olarak takip edileceği/edilebildiği sistemdir.

2) Arazi taşıtı: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu araçtır.

3) Ayakta yolcu sayısı: Ayakta yolcu taşımak üzere tasarlanmış ve buna uygun yeri bulunan araçlarda ayakta taşınabilen yolcu azami sayısıdır.

4) Azami ağırlık: Aracın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığıdır.

5) Azami dingil ağırlığı: Araçların karayolu yapılarında güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.

6) Azami toplam ağırlık: Araçların karayollarında güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.

7) Bisiklet: Üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden motorsuz taşıtlardır. Azami sürekli anma gücü 0,25 kilovatı geçmeyen, hızlandıkça gücü düşen ve hızı en fazla 25 km/saate ulaştıktan sonra veya pedal çevrilmeye ara verildikten hemen sonra gücü tamamen kesilen elektrikli bisikletler de bu sınıfa girer.

8) Çekici: Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu araçtır.

9) Dingil ağırlığı: Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır.

10) Gabari: Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.

11) Hafif römork: Azami yüklü ağırlığı 0.75 tonu geçmeyen römork veya yarı römorktur.

12) Hız sınırlayıcı: Belirtilen değere göre araç hızını sınırlamak için, öncelikli işlevi motora yakıt beslemelerini kumanda etmek olan bir cihazdır.

13) İş makinası: Paletli veya madeni tekerlekli traktör, biçerdöver ve yol inşa makinaları ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş; karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında kullanılamayan motorlu araçtır.

14) Kamp taşıtı: Yük taşımasında kullanılmayan; iç dizaynı tatil yapmaya uygun teçhizatlarla donatılmış, hizmet edebileceği kadar yolcu taşıyabilen SA kodlu motorlu araçtır.

15) Kamu hizmeti taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan araçtır.

16) Kamyon: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.5 tondan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu araçtır.

17) Kamyonet: Azami yüklü ağırlığı 3.5 tonu geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.

18) Katar ağırlığı: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirini çeken bir araca bağlanmış en çok 2 römorktan oluşan araçların tümünün azami yüklü haldeki toplam ağırlığıdır.

19) Koltuk sayısı: Sürücü koltuğu ve varsa kabin görevlisi koltuğu dâhil olmak üzere, araçta her bir yolcu için olan oturma yerlerinin toplam sayısıdır.

20) Lastik tekerlekli traktör: Belirli şartlarda römork ve yarı römork çekebilen, ancak ticari amaçla taşımada kullanılmayan tarım aracıdır.

21) Motosiklet: Azami tasarım hızı 45 km/saatten ve/veya silindir kapasitesi 50 santimetreküpten fazla olan sepetli veya sepetsiz iki veya üç tekerlekli motorlu taşıtlar ve net motor gücü 15 kilovatı, net ağırlığı 400 kilogramı, yük taşımacılığında kullanılanlar için ise net ağırlığı 550 kilogramı aşmayan dört tekerlekli L3e, L4e, L5e ve L7e sınıfı motorlu taşıtlardır. Elektrik ile çalışanların net ağırlıklarının hesaplanmasında batarya ağırlıkları dikkate alınmaz. Bunlardan karoseri yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan üç tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.

22) Motorlu bisiklet (Moped): Azami hızı saatte 45 kilometreyi, içten yanmalı motorlu ise silindir hacmi 50 santimetreküpü, elektrik motorlu ise azami sürekli nominal güç çıkışı 4 kilovatı geçmeyen iki veya üç tekerlekli taşıtlar ile aynı özelliklere sahip net ağırlığı 350 kilogramı aşmayan dört tekerlekli L1e, L2e ve L6e sınıfı motorlu taşıtlardır. Elektrik ile çalışanların net ağırlıklarının hesaplanmasında batarya ağırlıkları dikkate alınmaz.

23) Okul taşıtı: Genel olarak okul öncesi eğitim ve zorunlu eğitim kapsamında öğrenciler ile çocukların taşınmalarında kullanılan ve ilgili mevzuatta belirlenen şartları haiz ticari tescilli yolcu taşımaya mahsus taşıttır.

24) Otobüs: Yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücüsü dahil dokuzdan fazla oturma yeri olan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. Sürücüsü dahil oturma yeri on yediyi aşmayan otobüslere minibüs denir.

25) Otomobil: Yapısı itibariyle, sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

26) Özel amaçlı taşıt: Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan ve itfaiye, ambulans (SC), naklen yayın ve kayıt (radyo, sinema, televizyon), kütüphane, motorlu karavan (SA), zırhlı araç (SB), araştırma, cenaze araçları (SD) ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek, taşımak veya kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan araçtır.

27) Özel güvenlik bölmeli taksi: Müşterilerin araç sürücüsü ile iletişim ve teması, 26/10/2016 tarihli ve 29869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte tanımlanan zırhlı ara bölme ile engellenmiş, taksimetre veya tarife ile yolcu taşıyan M1 sınıfındaki ticari motorlu araçtır.

28) Özel halk otobüsü: Gerçek veya tüzel kişilerce işletilen, belediyelerce verilen izin/ruhsat kapsamında toplu taşıma hizmeti veren ve sürücüsü dahil on yediden fazla oturma yeri olan ticari taşıttır.

29) Personel servis aracı: Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçtır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.

30) Römork: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz araçtır.

31) Römork azami yüklü ağırlığı: Motorlu aracın çekebileceği frenli ve frensiz römorkların azami yüklü ağırlığıdır.

32) Taksi: Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan, insan taşımak için imal edilmiş bulunan ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen şekilde muayenesi ve damgası yapılmış, ücret hesaplama yöntemine uygun tarife yüklenmiş ve tip onayı alınmış taksimetre ile yolcu taşıyan M1 sınıfı ticari motorlu araçtır.

33) Taksi dolmuş: Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan, adam başına tarifeli ücretle yolcu taşıyan M1 sınıfı ticari motorlu araçtır.

34) Taşıma sınırı (Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği, en çok yük ağırlığı ve/veya yolcu ve hizmetli sayısıdır.

35) Taşıt katarı: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış en çok 2 römorktan oluşan araçlardır.

36) Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içerisinde insan taşımasında kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan araçtır.

37) Umum servis aracı: Okul taşıtları ile personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.

38) Yarı römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorktur.

39) Yüklü ağırlık: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.

40) Yüksüz (Net) ağırlık: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.

(2) Araç sınıflarının belirlenmesi ve bu araçlara ilişkin yapılacak işlemler ile yukarıda tanımı yer almayan diğer hususlarda Kanun kapsamında çıkarılan yönetmelikler uygulanır.

(3) İlk tescili yapılacak araçlar için ikinci fıkra uyarınca belirlenen araç sınıfları kullanılacak olup, daha önce tescili yapılmış araçlar için de satış ve devir işlemleri sırasında yeni araç sınıfları esas alınır.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev ve Yetkiler

Emniyet Genel Müdürlüğünün ve bağlı trafik kuruluşlarının görev ve yetkileri

MADDE 4 –

(1) Emniyet Genel Müdürlüğünün ve bağlı trafik kuruluşlarının, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamındaki görev ve yetkilerine ilişkin hususlar ilgili mevzuatta gösterilir.

Türkiye Noterler Birliğinin görev ve yetkileri

MADDE 5 –

(1)  Türkiye Noterler Birliğinin, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamındaki görev ve yetkileri şunlardır:

a)  Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veya yetkilendirdiği kurum veya kuruluş tarafından belirlenen imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından uygunluk belgesi düzenlenen araç bilgilerini tutmak,

b) Noterler tarafından tescil edilen araçların sicillerini tutmak,

c) Araçların satış, devir ve tesciline ilişkin teknik ve hukuki değişikliklerin elektronik ortamda kaydedilmesini sağlamak, istatistiki bilgileri toplamak ve değerlendirmek,

ç) Haciz, rehin, ihtiyatî tedbir gibi araçlara ilişkin kısıtlayıcı şerhlerin elektronik ortama işlenmesini, kaydedilmesini ve kaldırılmasını sağlamak,

d) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak işlemlerle ilgili olarak, gerekli olan bilgileri elektronik ortamda almak veya paylaşmak, bu konularda ilgili kurum veya kuruluş ya da özel hukuk tüzel kişileri ile protokol yapmak,

e) Araçların tescile esas bilgi ve kayıtlarını elektronik ortamda saklamak, bu bilgileri ilgili kurum veya kuruluşlar ile paylaşmak,

f) Noterlerin, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemleri yapmaları amacıyla gerekli koordinasyonu ve teknik alt yapıyı sağlamak,

g) ARTES veri tabanını tutmak, yönetimini ve güvenliğini sağlamak,

ğ) ARTES veri tabanında yer alan gerekli bilgileri Emniyet Genel Müdürlüğü ile anlık olarak paylaşmak,

h) İçişleri Bakanlığının uygun görüşünü almak suretiyle plaka harf ve rakam gruplarını belirlemek,

ı) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin dördüncü fıkrası ile 48 inci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, araçların tescil hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin iş ve işlemlerin yapılması amacıyla bu Yönetmelikte düzenleneceği belirtilen belgelerin şekli ve içeriğini belirlemek,

i) Araç tescil dosyalarındaki belgelerin taranarak dijital arşiv oluşturulması durumunda, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bu kayıtlara elektronik ortamda doğrudan erişilmesini sağlamak, fiziki ortamda tutulan belgeleri ise talep halinde Emniyet Genel Müdürlüğü ile paylaşmak,

j) Kanun ve bu Yönetmelikle verilen diğer görevleri yapmak.

Noterlerin görev ve yetkileri

MADDE 6 – (1) Noterlerin, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamındaki görev ve yetkileri şunlardır:

a) Araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapmak,

b) Araçların tescil belgeleri ile plakalarını vermek, Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen durumlarda araçlar için araç tesciline ilişkin geçici belge ile gerekli diğer belgeleri düzenlemek,

c) Araçlara ilişkin teknik veya hukuki değişiklikleri ARTES’e işlemek,

ç) Haciz, rehin, ihtiyatî tedbir gibi araçlara ilişkin kısıtlayıcı şerhleri ARTES’e işlemek ve kaldırmak,

d) Araçlara ait işlemlerden dijital olarak muhafazası mümkün olmayan belge ve formları arşivlemek,

e) Kanun ve bu Yönetmelikle verilen diğer görevleri yapmak.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Araç Sicil ve Tescil Sistemi

Araç sicil ve tescil sistemi veri tabanı

MADDE 7 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında noterler tarafından tescili yapılacak veya yapılan araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemleri ile araç sahiplerinin tescile esas bilgileri ARTES’e, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescili yapılan araçların tescile esas bilgileri ise Emniyet Genel Müdürlüğü bilgi sistemine kaydedilir ve saklanır. ARTES’te ve Emniyet Genel Müdürlüğü bilgi sisteminde yer alan bilgiler elektronik ortamda ilgili kurum ve kuruluşlar ile paylaşılabilir.

(2) Bu Yönetmelik uyarınca elektronik ortamda yapılacağı belirtilen iş ve işlemler ile noterler tarafından yapılacak iş ve işlemler TNBBS üzerinden gerçekleştirilir ve ARTES’e işlenir. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescili yapılacak araçlara ilişkin iş ve işlemler ise Emniyet Genel Müdürlüğü bilgi sistemi üzerinden gerçekleştirilir ve sisteme işlenir.

 (3) Türkiye Noterler Birliğince ARTES verilerinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek/tüzel kişilerle yapılacak paylaşımlarına esas olacak protokoller, protokollerin kapsamı ve protokolün uygulanmasına ilişkin teknik hususlar Türkiye Noterler Birliği ve Emniyet Genel Müdürlüğünce müştereken belirlenir.

(4) Bu Yönetmelik kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından araç sicil ve tescil kayıtlarına işlenmesi gereken bilgiler elektronik ortamda anlık olarak Türkiye Noterler Birliğine bildirilir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamında ibrazı zorunlu olan belgelerin ilgili kurum ve kuruluşlardan elektronik ortamda temini halinde, ayrıca ibraz zorunluluğu aranmayabilir.

Araç sicilinin gizliliği

MADDE 8 –

(1) Araç sicili ve bu sicilin tutulmasına dayanak olan belgeler gizlidir. Bunlar yetkili veya sorumlular, teftiş veya denetim yetkisi olanlar dışında kimse tarafından görülüp incelenemez. Mahkemeler ve Cumhuriyet savcılıkları bu hükmün dışındadır. Bu bilgileri işleyen görevliler ve araç kayıtlarından faydalanan diğer görevliler de bu gizliliğe uymak zorundadırlar.

(2) Tescil edilmiş araçların, araca takılan bir veya birkaç sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin yol güvenliği, kamu sağlığı veya çevre koruması açısından ciddi bir risk oluşturması nedeniyle geri çağrılması gerektiğinde araç sahibinin adres ve iletişim bilgileri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına verilebilir.

(3) Araç sicili ile ilgili her türlü erişim ve veri değişikliklerine ait işlem kayıtları en az on yıl süreyle saklanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Araçların Tescil İşlemleri

Tescile yetkili kuruluşlar

MADDE 9 –

(1) Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık araçlarından kendilerince belirlenenler ile Milli İstihbarat Teşkilatı,  Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik ve konsüler muafiyeti bulunan mensuplarının ve güvenlik gerekçesiyle İçişleri Bakanının onayıyla kapsama alınacak araçlara dair her türlü tescil işlemi ile belge ve plakalarını verme işlemi,  araçların özel tahsisli plaka işlemleri ve tüm sivil plaka işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü ve bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır, araç tescil belgesi ve plaka basım talep belgesi verilir.

(2) Bu Yönetmeliğe göre;

a) Askeri araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla ülkemizde bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetleri,

b) Raylı sistemde çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı yerlere göre ait olduğu kuruluşlar,

c) İş makinesi türünden araçların; kamu kuruluşlarına ait olanları ilgili kuruluşlar, özel ve tüzel kişilere ait olanlardan tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odaları, tarım kesiminde kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılanların tescilleri üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odaları,

ç) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, UKOME veya il trafik komisyonlarından karar almak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyeler

tarafından yapılır, belge ve plakaları verilir.

(3) Bu Yönetmelik hükümlerine göre Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından tescil edilecek araçlar, askeri araçlar, iş makineleri ve raylı sistemle çalışanlar dışındaki bütün motorlu araçlar ile tescile tabi motorlu araçlara takılarak kullanılacak yapıda ve yüklü ağırlığı 750 kilogramın üstünde olan römork ve yarı römorkların (traktör römorkları takıldığı traktörden ayrı olarak tescil edilmez) tescilleri noterler tarafından yapılır, araç tescil belgesi ve plaka basım talep belgesi verilir.

Araçların tescil işlemleri

MADDE 10 –

(1) Araçların tescili ile araç tescil belgesinin düzenlenmesi işlemleri, araç sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya kamu kurum veya kuruluşları ile tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin başvuruları üzerine elektronik ortamda ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından yapılır ve araç tescil belgesi basılarak imzalanır.  Araç tescil belgesi, ilgililerine elden teslim edilir.

 (2) Araçların tescili nedeniyle düzenlenmesi gereken değerli kağıtların bedelleri, tescile yetkili olanlar tarafından tahsil edilir.

(3) Tescili yapılan araçlara, sahiplerine ve sonradan araç üzerinde yapılan her türlü değişikliklere ilişkin bilgiler tescile yetkili olanlar tarafından elektronik ortamda kaydedilir.

(4) Tescil edilen araçlara ve sahiplerine ilişkin bilgiler ile sonradan araç üzerinde yapılan her türlü işlem ve değişiklikler elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

(5) Ülkemizde belirli bir süre kullanıldıktan sonra tekrar yurt dışına çıkarılmak üzere geçici ithal yoluyla getirilenler ile iş amacına göre üzerine çeşitli ekipmanlar monte edilmiş ve karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılamayan araçlar hariç olmak üzere, direksiyonu sağda olan araçlar tescil edilemez.

(6) Lastik tekerlekli traktörler ticari araç olarak tescil edilemez.

(7) 28/6/2009 tarihli ve 27272 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (2007/46/AT) ile Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından düzenlenen uygunluk belgesi bulunmayan araçların tescili yapılmaz.

(8) Takograf veya taksimetre kullanılması zorunlu araçlarda, başvuru sırasında ibraz edilen belgeler esas alınarak araçta takılı olan cihazın marka ve seri numarası araç tescil kayıtlarına işlenir. Taksimetre kullanılması zorunlu araçlar için ayrıca tespit muayenesinin yapılmış olması zorunludur.

(9) Ambulans ve acil sağlık araçlarının tescillerinde il sağlık müdürlüğünce düzenlenecek ambulans/acil sağlık aracı uygunluk yazısının ibraz edilmesi zorunludur. Ambulans ve acil sağlık araçlarına ait bilgiler, Sağlık Bakanlığı ile elektronik ortamda paylaşılabilir.

(10) Ergin olmayan küçüklere ait araçların tescili için kanuni temsilcileri tarafından araç nedeniyle doğabilecek hukuki ve cezai sorumlulukları kabul ettiklerine dair noterde düzenlenmiş taahhütnamenin tescil anında verilmesi zorunludur.

(11) Araçlara ait bilgiler Türkiye Noterler Birliği tarafından elektronik ortamda; bunun mümkün olmaması halinde ise yazılı olarak Milli Savunma Bakanlığı Seferberlik Dairesi Başkanlığına bildirilir.

(12) Tescili yapılan ve bilgisi Milli Savunma Bakanlığına gönderilen araçlardan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacına elverişli olanlara sefer görev emri verilir.

(13) Sefer görev emirleri ile ilgili işlemler, 4/11/1983 tarihli ve 2941 sayılı Seferberlik ve Savaş Hali Kanunu ile 24/5/1990 tarihli ve 90/500 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Seferberlik ve Savaş Hali Tüzüğü ve ilgili mevzuat hükümlerine göre noterler veya Türkiye Noterler Birliğince yapılır. Bu kapsamda sefer görev emri verilen araçların bilgisi ile bu araçlardan kara nakil ve iş makineleri üzerinde imal, tadil ve montaj yapılması durumunda, bu işlemlere ilişkin bilgiler ARTES’e işlenerek Milli Savunma Bakanlığına gönderilir.

(14) Veraset yoluyla intikaller ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin (2) ve (8) numaralı bentlerinde düzenlenen istisnalardan yararlanılarak iktisap edilip istisnadan yararlananlar tarafından beş yıldan fazla kullanılıp elden çıkarılanlar ile aynı Kanunun geçici 7 nci maddesi kapsamında istisnadan yararlanılarak iktisap edilip, istisnadan yararlananlar tarafından 3 yıldan fazla kullanılıp elden çıkarılanlar hariç olmak üzere, ilk iktisabında özel tüketim vergisi istisnası uygulanmış olan araçların istisnadan yararlananlar dışındakilerce iktisabı halinde veya ilk iktisabı yapılan araçların ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl içinde Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki araçlara dönüştürülmesi durumunda, vergi dairesince düzenlenen Özel Tüketim Vergisi Ödeme Belgesinin ibrazı aranır.

(15) İlgili kurum ya da kuruluşlarca mevzuat kapsamında araç tescil belgesi ve/veya araç kayıtlarına işlenmesi gereken satış/devir, kullanım vb. kısıtlamalara ilişkin kısaltmalar Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Noterler Birliğince müştereken belirlenir.

Araç tescil belgesi alma zorunluluğu

MADDE 11 –

(1) Bütün motorlu araçlar ile bu Yönetmelikte tescili zorunlu kılınan motorsuz araçların sahipleri, araçlarını noterlere ya da ilgili tescil kuruluşlarına tescil ettirmek ve araç tescil belgesi almak zorundadırlar.

(2) Ancak;

a) Tescil edildiği ülkenin araç tescil belgesi ve plakası bulunanlardan geçici olarak ülkemize girmesine izin verilen araçlar ile ikili veya çok taraflı anlaşmalara göre ülkemizde tescil zorunluluğu getirilmeyen araçlar,

b) Motorlu araçları imal, tadil, ihraç edenlerin ve satıcılığını yapanların; ithal, ihraç, depolama, sergileme ve satış amacı ile bu işlere ait yerlerde maliki olarak bulundurdukları araçlar,

c) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendine göre belediyelerce tescili zorunlu kılınanlar dışındaki bütün motorsuz taşıtlar

bu hükmün dışındadır.

Araç tescil belgesi ve geçerliliği

MADDE 12 –

(1) Araç tescil belgesi, araca ve araç sahibine ilişkin bilgileri içeren ve tescile yetkili olanlar tarafından düzenlenen belgedir. Trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlar hariç diğer tüm araçların tescil belgesinin basılabilmesi için aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası ile muayenesinin bulunması zorunludur.

(2) Noterler tarafından yapılacak tescil işlemleri sonrasında araç tescil belgeleri noterler tarafından düzenlenir ve araç tescil belgesine ilişkin değerli kağıt bedeli ilgilisinden tahsil edilir. Tahsil edilen değerli kağıt bedelleri 18/1/1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca ilgili vergi dairesine beyan edilerek ödenir.

(3) Aracın satışı veya devri, hurdaya çıkarılması, üzerinde teknik değişiklik yapılması ve kullanım amacının değişmesi hallerinde aşağıdaki hükümler saklı kalmak üzere araç tescil belgesi geçersiz sayılır:

a) Üzerinde renk ve teknik değişiklik yapılan veya kullanım amacı değiştirilen araçlara ait araç tescil belgeleri, sahiplerinin gerekli uygunluğu sağlamaları bakımından Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince otuz gün süre ile geçerliliğini korur.

b) Hurdaya çıkarılan araçların “hurdaya çıkarılmıştır” şerhi işlenerek sahiplerine verilen araç tescil belgeleri, araçların hurda olarak satışlarında sahiplik belgesi olarak kullanılır.

(4) Araç tescil belgesinin şekli ile araca ve araç sahibine ilişkin hangi bilgilerin araç tescil belgesinde yer alacağı hususu İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

İlk tescil

MADDE 13 –

(1) Tescil işleminin yapılabilmesi için sahiplik belgesi, uygunluk belgesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi ve özel tüketim vergisi ödeme belgesinin aslının ibraz edilmesi zorunludur. Ancak bu belgelere ait bilgilerin ilgili kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya diğer özel hukuk tüzel kişilerinin elektronik verileri üzerinden alınabilmesi veya teyidi halinde, ibraz zorunluluğu aranmayabilir. Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesi kapsamında tip onayı veya münferit onay isteğe bağlı olan ve bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olan araçların tescilinde, imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından düzenlenmiş olan aracın teknik bilgilerini gösterir belge uygunluk belgesi yerine kabul edilir. Tamamlanmamış araçların tescili yapılmaz.

(2) İlk defa tescili yapılacak araçlarda ilk muayene geçerlilik süresi, uygunluk belgesi tarihi başlangıç kabul edilerek araç cinslerine göre belirlenir. 23/9/2004 tarihli ve 25592 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelikte belirtilen ilk muayene süresini geçirmiş araçlar, bir aylık muayene süresi verilmek suretiyle tescil edilir.

(3) Model yılı olarak;

a) Tam aracın imal tarihi,

b) Tam aracın daha sonra bir aşamadan daha geçirilerek tamamlanmış araç olması durumunda, tam araç uygunluk belgesindeki tarih,

c) Tamamlanmamış aracın tamamlanması durumunda Tamamlanmış Araç Uygunluk Belgesinde gösterilen tarih

kabul edilir.

(4) Araçların giriş işlemini yapan gümrük idareleri tarafından, tescil işlemlerine esas olmak üzere düzenlenen trafik şahadetnamesinin bir örneği veya bu belgede yer alan bilgiler gümrük işleminin tamamlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde elektronik ortamda; bunun mümkün olmaması halinde ise yazılı olarak Türkiye Noterler Birliğine gönderilir. Bu fıkra kapsamında tescili yapılacak araçların trafik şahadetnamelerinde yer alan bilgiler tescile yetkili olanlar tarafından Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kayıtlarından elektronik ortamda sorgulanabilir.

(5) Tescile tabi ve Türkiye’de tescil edilecek olan araçları imal veya ithal edenler; bu araçların uygunluk belgesi bilgileri ile gerekli görülen diğer bilgilerini güvenli elektronik imza kullanarak ARTES’e kaydetmek zorundadır.

(6) Araçları imal veya ithal edenler tarafından ARTES’e kaydedilen ve tescil edileceği safhaya kadar el değiştiren veya üzerinde tadilat yapılan araçlara ilişkin değişikliklerin ARTES’e işlenmesi amacıyla, imalatçı veya ithalatçılar için bildirim zorunluluğu getirmeye ve bu bildirimlerin usul ve esaslarını tespit etmeye Maliye Bakanlığının görüşünü almak suretiyle Türkiye Noterler Birliği yetkilidir.

 (7) Araçların ilk tescil işlemleri, aracın satın alınma veya trafik şahadetnamesinin düzenlendiği tarihten itibaren üç ay içinde ilgilisine göre herhangi bir noter veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından elektronik ortamda gerçekleştirilir. Bu sürenin geçirilmesi halinde tescil işleminin yapılabilmesi için trafik idari para cezası karar tutanağının düzenlenmesi gerekir.

(8) Satışı yapılan araçların tescile esas işlemleri Türkiye Noterler Birliği tarafından yetkilendirilen kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri aracılığıyla da yürütülebilir. Bu durumda;

a) Yetki verilenler tescil için gerekli bilgileri ARTES’e güvenli elektronik imzalı olarak bildirir.

b) Bildirim üzerine aracın tescilinde herhangi bir sakınca olmadığının anlaşılması halinde tescil işlemi ARTES’te gerçekleştirilir.

c) Tescil işleminin gerçekleşmesiyle birlikte bir ay süreyle geçerli araç tesciline ilişkin geçici belge ve plaka basım talep belgesi oluşturulur. Belgeler yetki verilenler tarafından iki suret olarak basılır, kaşe veya mühür vurularak imzalanır. Belgelerin birer sureti araç sahibine verilir, birer sureti ise diğer belgelerle birlikte beş yıl süreyle muhafaza edilir.

ç) Araç tesciline ilişkin geçici belgenin düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içerisinde araç sahibinin başvurusu üzerine araç tescil belgesi herhangi bir noter tarafından basılır. Araç tescil belgesinin ilgilisine teslim edilmesi ile birlikte araç tesciline ilişkin geçici belge hükümsüz sayılır.

d) Yetkilendirilen gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, tescile esas yapacakları işlemleri, noter onaylı protokol çerçevesinde başka gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine yaptırabilirler. Bu durumda gerekli belgeler protokolün taraflarınca beş yıl süreyle muhafaza edilmek üzere yeterli sayıda düzenlenir.

e) Yetkilendirilen gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin oda sicil kaydı (ticaret odası, sanayi ve ticaret odası, ilgili esnaf odası ve benzeri) ile vergi kaydının bulunması gerekir. Ayrıca, yetki verilecek kişinin gerçek kişi olması halinde ilgili kişinin, tüzel kişilik olması halinde ise şirketi temsile yetkili olan kişi ile ARTES’te işlem yapmaya yetki verecekleri kişinin; malvarlığına, ulaşım araçları veya sabit platforma, topluma, kamu güvenliğine, kamunun sağlığına, kamu barışına, genel ahlaka, millete ve devlete, devletin güvenliğine, anayasal düzen ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmaları şarttır.

f) Araçları imal veya ithal edenler, Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenecek kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri, içeriği Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen ve ARTES’te bulunan taahhütnameleri güvenli elektronik imzaları ile imzalamaları halinde yetkilendirilmiş sayılır. Buna ilişkin diğer usul ve esaslar Türkiye Noterler Birliğinin resmi internet sitesinde yayımlanır.

(9) Bu araçların tescilini yapan noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından tescil işlemi elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise on beş iş günü içerisinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

(10) Bu maddenin sekizinci fıkrasına göre yetkilendirilmiş gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerin denetimi Kanunun 22 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca yapılır.

Toplu ithal edilen araçların satıldıktan sonraki tescilleri

MADDE 14 –

(1) Toplu olarak ithal edilen araçlar için ilgili gümrük idarelerince ayrı ayrı düzenlenen trafik şahadetnameleri, aracı ithal eden gerçek veya tüzel kişiye ve talep edilmedikçe tescile yetkili olanlara gönderilmez.

(2) Bu araçları ithal eden işletme, aracın satışı sırasında düzenlediği faturada aracın menşeini gösterir.

(3) Bu madde kapsamında tescili yapılacak araçların trafik şahadetnamelerinde yer alan bilgiler tescile yetkili olanlar tarafından Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kayıtlarından elektronik ortamda sorgulanabilir.

Çekici ve römorkların tescili

MADDE 15 –

(1) Çekici araçlar ile yüklü ağırlığı 750 kilogramın üstündeki römork ve yarı römorklar (traktör römorkları hariç), bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ayrı ayrı tescil edilir.

(2) Çekici araçlar ile römork takacak araçların tescil belgelerine çekeceği römorkun taşıma sınırı yazılır ve römorklarının arka kısımlarına Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa Ekonomik Komisyonu Regülasyonu ECE R 70’e uygun iki adet işaret levhası takılır.

(3) Traktör römorkları ise ayrı olarak tescil edilmeyip, başvuru halinde sahiplik ve teknik belgesindeki gerekli bilgiler, çekecek traktörün tescil belgesinin ilgili bölümüne işlenir.

(4) Traktör römorklarının arka kısımlarına Avrupa Topluluğu Direktifleri ve Avrupa Ekonomik Komisyonu Regülasyonu ECE R 69’a uygun iki adet işaret levhası takılır.

(5) Traktöre ait tescil belgesine bu madde kapsamında işlem yapılan traktör römorkuna dair kayıt konur. Römorkun sahiplik ve teknik belgesine “… plakalı traktörün plaka sayısı verilmiştir” şerhi işlenir.

(6) Traktör römorklarının noterlerde yapılan bir işlem ile başkasına satış veya devri halinde, sahiplik ve teknik belgesine kayıt konulur, verilen plaka geri alınarak iptal edilir ve yeni sahibi adına tescil işlemleri yapılır.

Engellilere ait araçların tescili

MADDE 16 –

(1) Engellilere ait araçların tescili, araç sahibinin engellilik derecesini gösterir sağlık raporu, ilgili vergi dairesi müdürlüğü tarafından düzenlenen özel tüketim vergisi istisnası uygulandığına dair özel tüketim vergisi ödeme belgesi ve araçların tescili için gerekli diğer belgeler esas alınarak yapılır.

 (2) Araçların engelliler tarafından ithal edildiği durumlarda, trafik şahadetnamelerinde yer alan şerhler aracın tescil kayıtlarına işlenir.

(3) Engelliler tarafından ithal edilen araçlar gümrük idaresinin izni olmadan ve gümrük vergileri ödenmeden engelli olmayanlara ödünç verilemez, kiralanamaz, devredilemez veya satılamaz. Ancak bu araçların ilgili gümrük müdürlüğünün izni dahilinde engelli kişilere veya mirasçılarına ödünç verilmesi, kiralanması, devri veya satışında gümrük vergisinin ödenmesi şartı aranmaz.

(4) Araçların engelliler tarafından yurt içinden ilk iktisabında;

a) Özel tertibatlı araçların, engelliler tarafından bizzat kullanılmak amacıyla özel tüketim vergisinden müstesna olarak yurt içinden ilk iktisabında, tescil kayıtlarına “İlk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe özel tüketim vergisi ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde sözleşme ile devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi, özel tertibatının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır.” şeklinde şerh işlenir.

b) Herhangi bir engeli bulunmayan kişilerin kullanımına uygun olarak imal edilmiş olan aracın teknik donanımlarında hiçbir değişiklik yapılmadan, engelli kişinin sağlık raporunda belirtilen tertibatın ilave aparatlarla taktırılmış olması halinde bu aracın tescil kayıtlarına yukarıdaki (a) bendinde yer alan şerhin yanı sıra, “Araç sahibinin eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından bir sürücü veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü tarafından da kullanılabilir.” şeklinde şerh işlenir. Aracın engelli veya bu kişiler tarafından her iki şekilde de kullanılabileceğinin yetkili kurum veya kuruluş tarafından belgelendirilmesi şarttır.

c) Aracın sürülmesine yönelik özel tertibatı olmayan ve engellilik derecesi %90 ve üzeri olan engelliler tarafından özel tüketim vergisinden müstesna olarak yurt içinden ilk iktisabı yapılan taşıtların tescil kayıtlarına “İlk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmedikçe özel tüketim vergisi ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde sözleşme ile devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi yasaktır.” şeklinde şerh işlenir.

(5) Daha önce tescili yapılmış olan araçların, engellilik derecesi %90’ın altında olması halinde özel tertibat yapılmak şartıyla; engellilik derecesi %90 ve üzerinde olması halinde ise özel tertibat yapılmaksızın engelliler adına tescili yapılabilir.

(6) Özel tertibatlı araçların tadilat veya montaj belgelerinde yer alan tertibat kodu tescil kayıtlarına işlenir.

(7) Zihinsel engellilere ait araçların tescili için, veli ya da vasileri tarafından araç nedeniyle doğabilecek hukuki ve cezai sorumlulukları kabul ettiklerine dair noterde düzenlenmiş taahhütnamenin tescil anında verilmesi zorunludur.

(8) Özel tüketim vergisi istisnası ile edinilen araç tescil edilmeden önce, istisnadan yararlandırılan engelli kişinin ölümü halinde tescil işlemi aracın vergisi ödenmek suretiyle yapılabilir.

Yabancılara ait araçların tescili

MADDE 17 –

(1) Yabancı gerçek ve tüzel kişiler tarafından yurt içinden satın alınan veya yurt dışından getirilen araçların tescili, bu Yönetmelik uyarınca gerekli belgelerin ibrazı ile noterler tarafından yapılır. Bu araçlara MA-MZ harf grubundan plaka verilir.

(2) Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilenlerin gümrük muafiyeti kapsamında yurt dışından getirdikleri ve gümrük idaresi tarafından düzenlenen belgede MA-MZ harf grubuna tescil edilmesi gerektiği belirtilen araçları da birinci fıkra kapsamında tescil edilir. Bu kişilerin yurt içinde edindikleri araçlara ise MA-MZ harf grubundan plaka verilmez.

(3) Tescil işlemi, yabancı gerçek kişinin varsa geçici kimlik numarası, yoksa vergi numarası esas alınarak yapılır. Yabancı tüzel kişiler için vergi numarasının bulunması zorunludur.

(4) Bu madde kapsamında tescil edilecek araçlardan;

a) Yurt içinden alınarak tescil edilen aracın tescil kayıtlarına “Araç sahibi, eşi ve çocukları veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen sürücüden başkası kullanamaz.” şeklinde şerh,

b) Yurt dışından getirilen araçların tescil kayıtlarına, gümrük müdürlüğü tarafından düzenlenen belgede yer alan şerh; bu belgede şerh yer almıyorsa “Araç sahibi, eşi ve çocukları veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen sürücüden başkası kullanamaz.” şeklinde şerh,

c) Yabancı tüzel kişiler adına tescil edilecek araçların tescil kayıtlarına, “Araç sahibi tarafından belirlenen en fazla altı kişi tarafından kullanılabilir.” şeklinde şerh,

tescil kayıtlarına işlenir.

(5) Türk vatandaşı ile yabancı gerçek veya tüzel kişilerin adına ortak yapılan tescil işlemlerinde bu madde uyarınca MA-MZ harf grubu plaka verilmez, tescil işlemlerinde Türk vatandaşlarına ilişkin hükümler uygulanır.

(6) Diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik ve konsüler muafiyeti bulunan mensupları tarafından ithal edilen araçlar Dışişleri Bakanlığınca onaylanmış ve Gümrük Müdürlüklerince işlem görmüş belgede, yurt içinden edinilen araçlar ise Dışişleri Bakanlığının yazısında belirtilen plakaya tescil edilir. Tescil edilen araçların bilgileri elektronik ortamda; bunun mümkün olmaması halinde ise yazılı olarak Dışişleri Bakanlığına bildirilir.

(7) CC/CD panel plaka (Ek:5/L) verilen diplomatlara ait araçların tescil belgesi ve kayıtlarına “CC/CD panel plaka taşıyabilir” ibaresi yazılır.

(8) “CC” panel plaka taktırmak üzere Dışişleri Bakanlığından alınan kimlik kartı ile başvuru yapan fahri başkonsoloslar ve fahri konsolosların, Dışişleri Bakanlığınca verilmiş olan kimlik kartında belirtilen ilde şahısları veya şirketleri adına tescilli bir adet araca, mevcut tescil plakalarının yanında CC panel plakalardan verilebilir.

Satış veya devir işlemi yapılan araçların noterler tarafından tescili

MADDE 18 –

(1) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış veya devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası, 25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücreti borcu ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmadığının ve trafikten çekilmiş veya çekilecek araçlar hariç olmak üzere aracın geçerli muayenesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunduğunun tespit edilmesi halinde noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devir işlemleri geçersizdir.

(2) Resmi araçların satış veya devirleri ilgili kurum veya kuruluşların tabi oldukları mevzuata göre yapılır.

(3) İş makinelerinin satış ve devirleri ise araç üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş araç tescil belgesi esas alınarak noterler tarafından yapılır. Satış veya devir işlemi elektronik ortamda tescili yapan ilgili kuruluşa bildirilir. Elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise satış veya devir işlemine ilişkin belgenin bir sureti üç iş günü içerisinde tescili yapan ilgili kuruluşa gönderilir.

(4) Satış veya devir işlemi sırasında araca ait tescil belgesi veya geçerlilik süresi bitmemiş olmak kaydıyla araç tesciline ilişkin geçici belge, bu belgelerin zayi olduğunun ilgilisi tarafından beyan edilmesi ve zayi bilgisinin ilgili kolluk birimi tarafından elektronik ortamdaki kayıtlara işlendiğinin noterlerce anlaşılması halinde ise elektronik ortamdaki tescil kayıtları esas alınır.

(5) Noterlerce yapılacak satış veya devir işlemi sırasında, araca ait tescil belgesi veya araç tesciline ilişkin geçici belge üzerindeki bilgiler ile aracın elektronik ortamdaki kayıtları arasında farklılık olduğunun anlaşılması durumunda, elektronik ortamdaki kayıtlar esas alınır.

(6) Araç bilgilerinde eksiklik veya yanlışlık olduğunun anlaşılması halinde, noterler tarafından tescile esas bilgi ve belgeler incelendikten ve tescil kayıtlarında düzeltme yapıldıktan sonra satış veya devir işlemi yapılır.

(7) Satış veya devir işlemi noterler tarafından elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise üç iş günü içerisinde ilgili vergi dairesine yazılı olarak bildirilir.

(8) Tescil edilmemiş araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde satış ve devirleri, sahiplik belgeleri esas alınarak noterler tarafından yapılır.

(9) Araçların satış veya devirleri sırasında noterler tarafından yapılacak işlemler ve araç tescil belgesinin düzenlenmesi ile bu belgelerin araç sahiplerine teslimine ilişkin usul ve esaslar, Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

(10) Satış veya devir sırasında mevcut teknik özellikleri nedeniyle alıcı tarafından hukuki veya fiili nedenlerle kullanılması mümkün olmayan (özel tertibatlı engelli aracı, ambulans vb.) araçlar ile Yönetmeliğin 9 uncu maddesi birinci fıkrası kapsamındaki araçların trafikten çekilmek şartıyla satış veya devri yapılır.

(11) Satış veya devri yapılacak aracın sefer görev emri bulunması halinde, noter tarafından alıcıya gerekli tebligat yapılır ve aracın yeni sahip bilgisi elektronik ortamda, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise yazılı olarak aracın görevlendirildiği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne gönderilir.

(12) Noterler tarafından yapılan araç satış veya devir işlemlerinin tamamlanmasıyla alıcı adına noterlerce araç tescil belgesi düzenlenir, gerekli bilgiler elektronik ortamda saklanır.

(13) Haciz, müsadere, elkoyma, buluntu, trafikten men gibi nedenlerle; icra müdürlükleri, vergi dairesi müdürlükleri, milli emlak müdürlükleri ile diğer yetkili kamu kurum veya kuruluşları tarafından satışı yapılan araçların satışa ilişkin bilgileri elektronik ortamda ARTES’e; bunun mümkün olmaması halinde ise satış yazısı üç iş günü içerisinde yazılı olarak Türkiye Noterler Birliğine gönderilir. Gönderilen bilgiler Türkiye Noterler Birliği tarafından ARTES’e kaydedilir. Alıcılar herhangi bir noterden bir ay içerisinde adlarına araç tescil belgesi almak zorundadırlar. Alıcıların araç tescil belgesi almak için süresinde başvurmamaları halinde, bu araçlar alıcıları adına Türkiye Noterler Birliği tarafından aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle tescil edilir.

(14) Re’sen tescil işlemi yapılacak araçların tesciline ilişkin usul ve esaslar Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

(15) 1/5/2010 tarihinden önce noterler tarafından satış veya devri yapılan araçların tescil edilmemiş olması halinde, satıcının noter satış sözleşmesi ile birlikte herhangi bir noterliğe başvurusu üzerine bu araçlar aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle alıcıları adına re’sen tescil edilir.

(16) 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında kiralanan araçlar;

a) Kiracı adına satın alma hakkının oluştuğu andan itibaren otuz günlük süre içinde kiracı tarafından aracın kendi adına tescilinin yaptırılmaması veya kiralayana iade edilmemesi,

b) Taraflar arasında yapılan sözleşmede aracın kiracı adına re’sen tescil edileceği hususunda karara varılmış ve kiracıya konu hakkında tebligat yapılmış olması veya adresinde bulunmadığından tebligatın yapılamadığının belgelenmesi,

halinde finansal kiralama şirketleri tarafından herhangi bir notere başvurulması durumunda aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle kiracısı adına tescil edilir.

Mülkiyetin saklı tutulması kaydıyla araçların satış ve tescilleri

MADDE 19 –

(1) Mülkiyetin saklı tutulması kaydıyla yapılacak araç satışlarına ilişkin sözleşmeler herhangi bir noterde yapılabilir, ancak alıcının yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile kaydedilir.

(2) Satışı yapılan araçlar, alıcı adına tescil edilir ve tescil kaydına mülkiyetin saklı tutulduğuna dair şerh işlenir.

İş makinelerinin tescili ile tescil plakaları

MADDE 20 –

(1) İş makinelerinin tescil işlemleri aşağıdaki esaslara göre yapılır:

a) Resmi kuruluşlara ait iş makineleri;

1) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan iş makinelerinin tescil işlemleri ait olduğu kurum veya kuruluşun ilgili birimlerinde yapılır ve her makine için ayrı ayrı iş makinası tescil belgesi (Ek-1) düzenlenir.

2) Tescil işlemlerinin aynı kuruluşa ait ayrı ayrı birimlerde yapılması halinde tescile ait bilgiler kurum veya kuruluşun merkez tescil biriminde toplanır ve makinelerin cinslerine göre ayrı ayrı kayıtları tutulur.

3) Bu araçlarla karayoluna çıkılmasının gerekli olduğu hallerde, tescilini yapan kuruluşça iş makinası tescil belgesinin trafiğe çıkış iznine ait bölüm doldurularak tasdik edilir.

4) Bu şekilde karayoluna çıkacak araçların zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmış olmaları zorunludur.

b) Özel veya tüzel kişilere ait olan iş makinelerinin işletme amacıyla veya ilgisine göre bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirtilen kuruluşlarca tescilleri araç sahibinin başvurusu üzerine iş makinası türünden araçların tescil defterine (EK-1/A) işlenmek suretiyle yapılır ve Maliye Bakanlığınca bastırılan iş makinası tescil belgesi tanzim edilerek verilir.

1) Araç sahipleri, iş makinesinin tanıtım özelliklerini gösteren teknik belgeyi veya araca ait teknik bilgileri içeren bir belgeyi sahiplik belgesi ile birlikte ibraz etmek zorundadır.

2) Bu iş makinesinin karayollarında sürülmesi, tescil belgesine ekli trafiğe çıkış izin belgesinin tescili yapan kuruluşça tasdik edilerek iş makinesi sahibine verilmesi ile mümkündür.

3) Trafiğe çıkış izni verilirken iş makinesinin zorunlu mali sorumluluk sigortasının yapılmış olması ve Karayolları Genel Müdürlüğünden özel izin alınması zorunludur.

Motorsuz taşıtların tescili

MADDE 21 –

(1) Kanunun 22 nci maddesi birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca gerekli görülmesi halinde belediyelerce tescili yapılacak motorsuz taşıtlar için aşağıdaki esaslar uygulanır:

a) Taşıt sahiplerinin kimlik bilgileri ve taşıtların cins ve özellikleri kaydedilir.

b) Her araç için, motorsuz taşıt tescil belgesi (Ek-2) düzenlenir ve taşıt sahibine verilir.

c) Bu araçlardan bisikletlerin plakaları 10×15 santimetre, hayvanla çekilen ve elle sürülenlerin 15×20 santimetre en ve boyunda olur ve sacdan veya uygun bir maddeden yapılır.

(2) Tescil plakalarının zemini beyaz, harf ve rakamları siyah renkte olur, plakaları belediyelerce belirlenir ve taşıtların arkalarına takılır.

(3) Belediyelerce tescili zorunlu kılınan araçların belge ve plaka alınmadan trafiğe çıkarılması yasaktır.

(4) Bu araçları sürenlerin belgeleri ve belgelerinde gösterilen şartlara uyup uymadıkları belediye trafik birimlerince de denetlenebilir.

Araçlar üzerinde yapılan değişikliklerin bildirilmesi ve tescili

MADDE 22 –

(1) Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılan her türlü teknik değişiklik ile aracın rengine ilişkin değişiklikler, değişiklik sonrası aracın muayenesinin yapılmış olması koşuluyla değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren otuz gün içinde herhangi bir notere başvuru yapılarak ARTES’e işlenir. İlgili değişiklik araç tescil belgesinde yer alan bilgilerden herhangi birini değiştiriyor ise yeni araç tescil belgesi basılır.

(2) Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait özel amaçlı taşıtlar ile kamu düzeninin sağlanmasında kullanılmak üzere tasarımlanmış ve imal edilmiş bu kurumlara ait diğer taşıtlar üzerinde yapılan teknik değişikliklerde, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenmesi gereken belgeler aranmaz. İlgili birimlerin veya teknik değişikliği yaptırdıkları firmaların yetkili mühendisleri tarafından düzenlenen teknik belgeye göre işlem yapılır.

(3) Araçlar üzerinde teknik değişiklik yapan veya yapılan değişikliklere ilişkin belgeleri onaylayan kişi veya kuruluşlara, bu değişikliklerin ARTES’e işlenmesi amacıyla bildirim zorunluluğu getirmeye ve bu bildirimlerin yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Türkiye Noterler Birliği yetkilidir.

(4) Üzerinde değişiklik yapılıp da süresi içinde bildirilmeyen araçlar, değişiklik belgelendirilip noterler tarafından tescil edilinceye ve araç tescil belgelerine işleninceye kadar trafikten men edilir.

(5) Tescil edilen araç üzerinde yapılan her türlü işlem ve değişiklikler elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

Araçlarda kullanılan yazı, resim ve işaretlerin tescili

MADDE 23 – (1) Araç işletenin ticari ad veya unvanı ile işletmeci kuruluşun tanıtımına yönelik logo, amblem ve benzeri mahiyetteki yazı, resim ve işaretler aracın camları, tekerlekleri, ön ve arka kısımları dışındaki alanlar üzerinde bulunabilir. Otobüs ve minibüslerin ayrıca ön ve arkalarına işletenin kısa ticari ad veya unvanı da yazılabilir. Alkol ve tütün reklamı içeren yazı, resim ve işaretlerin kullanımı yasaktır.

(2) Başvuru sırasında aracın tespit muayenesinin yapılmış olması koşuluyla araç işletenin tescilini talep ettiği yazı, resim ve işareti kullanım hakkı olduğuna dair yazılı beyanının ya da belgenin ibrazı ile bu madde kapsamındaki tescil talebinin araç sahibi olmayan işleten tarafından talep edilmesi halinde, araç sahibinin muvafakati gerekir.

(3) Sürücü kursunda adaylara eğitim vermek için kullandırılan araçlar ile minibüs ve otobüslerin ön ve arka kısımlarında da yazı, resim ve işaret kullanılabilir.

(4) Bu madde kapsamında tescil edilen yazı, resim ve işaretler aracın tescil belgesi ve kayıtlarına “… logoludur” veya “… yazısı, resmi, işareti mevcuttur” şeklinde işlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Geçici Trafik Belgeleri

Geçici trafik belgeleri ve geçici plakaların verilme esasları

MADDE 24 –

(1) Bir yerden diğer bir yere götürülme, prototip veya yol testi, gösteri yapılması gibi nedenlerle geçici olarak trafiğe çıkarılacak araçlar ile ithal ve ihraç edilen araçlara, geçici belgenin cinsine uygun harcın yatırılmış olması şartıyla ve ilgili maddelerindeki usul ve esaslara göre noterler tarafından geçici trafik belgesi verilir. Geçici trafik belgesi ve geçici plakaları ARTES’e işlenir.

(2) Bu belgeler, geçici plakaları ile birlikte kullanılır.

(3) Geçici trafik belgelerinin, süresi geçirilerek veya başka araçlarda kullanılması halinde belge ve plakalar geri alınır, araçlar trafikten men edilir.

A Geçici trafik belgesi ve geçici plakalar

MADDE 25 –

(1) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesi;

a) Prototip veya yol testi yapılacak araçlar için imalatçı veya ithalatçı firmalar, otomotiv konusunda araştırma yapan kurum, kuruluş veya teknik hizmet kuruluşlarına “T” harf grubu plakalı,

b) Fabrika, depo, gümrük satış yeri, teşhir yeri, bayi ve benzeri yerler arasında sürülecek araçların nakli amacıyla imalatçı veya ithalatçı firmalar, bu firmaların yetki verdiği araç satıcılığı yapan bayiler ile taşıma işleri organizatörlüğü yapanlara; yurt dışından satın alınan veya yurt dışına satılan araçların karayollarında sürülerek götürülmesi veya getirilmesi için Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından uluslararası ve yurt içi taşıma işleri organizatörlüğü yetki belgesi almış olan gerçek ve tüzel kişilere “G” harf grubu plakalı,

olarak bir yıl süre ile verilen belgedir.

(2) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesinde birden fazla plaka verilemez. Ancak firmalar birden fazla yetki belgesi için müracaat edebilirler.

(3) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesine istinaden düzenlenen A Geçici Trafik Belgesi ve bu belge ile kullanılan “G” plakanın geçerlilik süresi; aynı il sınırları içerisinde yirmi dört saat, şehirlerarası ve uluslararası yollarda aracın götürüleceği yerin uzaklığına göre en fazla altı gündür. Bu plakalı araçların A Geçici Trafik Belgesinde belirtilen güzergâh dışında kullanılması ve bu araçlarla yük ve yolcu taşınması yasaktır.

(4) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesine istinaden düzenlenen A Geçici Trafik Belgesi ve bu belge ile kullanılan “T” plakalı araçlar, A Geçici Trafik Belgesinde belirtilen süre içerisinde ülke genelinde herhangi bir yer kısıtlamasına tabi olmaksızın kullanılabilirler.

(5) “G” ve “T” plakalar için kullanılan A Geçici Trafik Belgesi, A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesi bulunan firmalarca iki suret olarak düzenlenir. Bir sureti üç yıl süre ile saklanır. Bu belgeler yetkililerce her zaman denetlenebilir.

(6) Bu belge ve plakalar, A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesinin ilgili firmaca onaylanmış fotokopisi ile birlikte geçerlidir.

(7) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesinin süresi sonunda yeniden talep edilmesi halinde, önceden verilmiş yetki belgesi ile plakaların iadesi zorunludur. Süresi biten yetki belgesi ile önceden tahsis edilmiş plakalar iade edilmedikçe yenisi verilmez.

(8) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesine istinaden verilecek “G” ve “T” plakalar 8000-9999 arasındaki rakamlardan oluşur.

(9) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesi başvurusu herhangi bir notere yapılır. Başvuru sırasında;

a) Talep edenlerin her türlü hukuki ve mali sorumluluğu kabul ettiklerini ve yetki belgesini hangi amaçla kullanacaklarını belirtmeleri,

b) Her araç için cinslerine göre plakaya bağlı olarak yaptırılmış zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması,

c) Gerekli harcın ödenmesi,

ç) Taşıma işleri organizatörlüğü yapanlar için Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından ilgili yetki belgesinin alınmış olması,

d) Prototip veya tip onayı olmayan, yol testi yapılacak imal, ithal ve ihraç araçlar için tanıtım numaralarından bağımsız olarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından izin belgesinin alınmış olması (Tip onayı olması halinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından izin şartı aranmaz.),

e) İthal araçlar için satış sonrası hizmet yeterlilik belgesinin bulunması

gerekir.

(10) Prototip veya yol testi amacıyla “T” plakası verilen araçlar, hiçbir şekilde taşıma sınırı üstünde yükleme yapılmamak üzere, yüklü olarak da test edilebilirler. Gerektiğinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından izin alınmak şartıyla teknik açıdan müsaade edilen yükle yüklenebilirler. Bu araçlarda, sürücünün dışında gereği kadar ek sürücü ve uzman bulunabilir.

(11) A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki Belgesi ile geçici trafik belgelerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

C Geçici trafik belgesi ve geçici plakalar

MADDE 26 –

(1) Araç sahibinin her türlü hukuki ve mali sorumluluğu kabul ettiğine dair beyanı ve başvurusu üzerine; satıldığı veya bulunduğu yerden tescil edileceği ve bulundurulacağı veya onarımının yapılacağı yere kadar götürülecek olup, zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunan ve gerekli harcı ödenmiş araçlara, herhangi bir noter tarafından altı gün süre ile geçerli C Geçici Trafik Belgesi ve plaka basım belgesi verilir.

(2) Trafikten çekilmiş olan araçlara da C Geçici Trafik Belgesi verilebilir.

D Geçici trafik belgesi ve geçici plakalar

MADDE 27 –

(1) Yurt dışından getirilen veya yurt dışına götürülen araçların karayollarında sürülerek götürülmesi veya getirilmesi için araç sahibi veya satıcının başvurusu üzerine herhangi bir noter tarafından otuz gün süre ile geçerli D Geçici Trafik Belgesi ve plaka basım belgesi verilir.

(2) Başvuru sırasında her türlü hukuki ve mali sorumluluğun kabul edildiğinin beyan edilmesi, getirilecek ya da götürülecek araçların cins, sayı ve nitelikleri ile araçların getirileceği ya da götürüleceği ülkenin belirtilmesi gerekir. Başvuruya konu edilen her bir araç için proforma fatura örneği veya sahiplik belgesinin ibrazı ile aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması ve gerekli harcının ödenmiş olması gerekir.

(3) Yurtdışından getirilecek araçlar için verilen geçici belge ve plakalar, araçlara bulundukları ülkede getirileceği gün takılır ve yurda gelişlerinde aracın tescil edileceği notere iade edilir.

(4) Yurtdışına götürülecek araçlar için verilen geçici belge ve plakalar ise karayoluna çıkarılacakları zaman araçlara takılır.

E Geçici trafik belgesi ve geçici plakalar

MADDE 28 –

(1) Türkiye’ye kesin olarak ithal edilmek üzere getirilen araçlar ile asıl yerleşim yeri yabancı memleketlerde olan Türk ve yabancı turistler haricinde kalan ve resmi veya özel sektörlerde çalışmak üzere gelen yabancı kişilere ve bilim adamlarına ait araçlara gümrük idareleri tarafından, yabancı plakalarının sökülmesi sonrasında, giriş işlemleri yapılacak gümrüğe kadar kullanılmak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılmış olması ve gerekli harcının ödenmesi şartlarıyla altı gün süreyle geçerli E Geçici Trafik Belgesi ve plaka basım belgesi verilir.

(2) Ülkemizden transit geçecek olup geçici plaka ve yol belgesinin süresi bitmiş ya da süresi ülkemizi geçmeye yetmeyecek olan araçlara giriş işlemi yapan gümrüklerce, çıkış işlemleri yapılacak olan gümrüğe teslim edilmek üzere zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılmış olması ve gerekli harcının ödenmesi şartlarıyla E Geçici Trafik Belgesi verilir.

F Geçici trafik belgesi ve geçici plakalar

MADDE 29 –

(1) Dış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarının, bulundukları ülke mevzuatı gereğince belge ve plakaları geri alınan plakasız araçları ile yurdumuza gelişlerinde; giriş işlemi yapan gümrük idareleri tarafından verilen giriş izin belgesi esas alınarak, araç sahibinin başvurusu üzerine araçların yurtta kalış süresine göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılmış olması ve gerekli harcının ödenmesi şartlarıyla, herhangi bir noter tarafından en çok üç ay süre ile geçerli F Geçici Trafik Belgesi ve plaka basım belgesi verilir.

(2) Bu belge ve plakalar araç sahibi tarafından, gidilen ülkedeki Türk temsilciliklerine iptal edilmek üzere teslim edilir.

Ülkelerindeki olağanüstü haller nedeniyle ülkemize giriş yapan yabancılara ait araçlara geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilmesi

MADDE 30 –

(1) Savaş, iç karışıklık, doğal afet ve benzeri olağanüstü nedenlerle, ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına gelen veya bu sınırları geçen yabancıların beraberlerinde getirdikleri tescilli araçlara, ülkede kaldıkları süre içerisinde kullanılmak üzere noterler tarafından geçici trafik belgesi ve özel olarak belirlenen harf grubundan tescil plakası verilir.

(2) Bu kapsamdaki araçlara geçici trafik belgesi ve tescil plakası düzenleninceye kadar kullanılmak üzere yurdumuza girişleri sırasında ilgili gümrük idaresi tarafından, ülkemizde geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmış olması şartı ile on beş gün süreyle geçerli Geçici Giriş Yol Belgesi (Ek-3) verilir. Geçici Giriş Yol Belgesi verilen ve henüz geçici trafik belgesi ve tescil plakası düzenlenmeyen araçlara yurt dışına çıkış izni verilmez.

(3) Geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilmesi için başvuru sırasında aracın yabancı ülkedeki tescil belgesi, ülkemizde geçerli zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi, varsa Geçici Giriş Yol Belgesi ve 13/10/2014 tarihli ve 2017/6883 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Geçici Koruma Yönetmeliği uyarınca araç sahibine verilen Geçici Koruma Kimlik Belgesi/Yabancı Tanıtma Belgesinin ibrazı ve aracın geçerli muayenesinin bulunması zorunludur.

(4) Bu madde kapsamında tescil yapılan aracın kayıtlarına, “Geçici belge ve tescil plakası üzerinden başkasına satılamaz, devredilemez, kiralanamaz, ödünç verilemez, geçici trafik belgesinde adı kayıtlı kişi, eşi veya belgede adı kayıtlı kişinin alt ya da üst soyu dışındaki kişiler tarafından kullanılamaz.” şeklinde şerh işlenir.

(5) Bu araçlarla yurt dışına çıkış yapılacak olması halinde, geçici trafik belgesi ve tescil plakalarının bu belge ve plakaları düzenleyen notere iade edilerek, yurt dışına çıkışın yapılacağı gümrük idaresine kadar kullanılmak üzere yedi gün süreyle geçerli Geçici Çıkış Yol Belgesi alınması zorunludur. Bu süre sonunda yurt dışına çıkış yapmadığı tespit edilen araç trafikten men edilir ve men bilgisi, işlemi yapan trafik birimi tarafından elektronik ortamda kaydedilir. Bu halde, araca yeniden üç gün süreyle geçerli Geçici Çıkış Yol Belgesi düzenlenir. Süre sonunda yine yurt dışına çıkış yapmadığı tespit edilen araç, başvuracağı herhangi bir noterden yeniden geçici trafik belgesi ve tescil plakası alınıncaya kadar trafikten men edilir.

(6) Geçici olarak tescil edilmek üzere geçici giriş yol belgesi veya geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilen yabancı plakalı araçlara ilişkin bilgiler kanunlardaki istisnalar hariç olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla sınırlı olarak paylaşılabilir. Bu fıkra kapsamında yapılacak veri paylaşımının usul ve esasları Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Noterler Birliği arasında yapılacak olan protokolle belirlenir.

(7) Geçici trafik belgesi ve tescil plakasının şekli, içeriği, geçerlilik süresi, geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilmesi, iadesi ile araca ait mevcut belge ve plakaların saklanması, iadesi ile bu işlemlere ait diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

(8) Geçici olarak tescil edilen araçların muayene, sigorta, vergi ve harçları ile bu maddenin uygulanmasına dair diğer işlemlere ilişkin usul ve esaslar ilgili bakanlık, kurum veya kuruluşlarca belirlenir.

(9) Hangi ülkelerde olağanüstü hallerin yaşandığı ve olağanüstü hallerin süresi Adalet, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı ile Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca müştereken hazırlanacak usul ve esaslarla belirlenir.

ALTINCI BÖLÜM

Tescil Plakaları

Tescil plakası verilmesi ve kullanılması

MADDE 31 –

(1) İlk defa tescili yapılan her araca, araç sahibinin tescile esas adresinin bulunduğu yerdeki il kodu, harf ve rakam grubunu içeren bir tescil plakası tahsis edilir. Plaka değişikliğinin talep edilebileceği durumlar saklı kalmak üzere, tescil edilmiş araçlarda satış ve devir sonrası aracın mevcut plakası yeni araç sahibine devredilir.

(2) Finansal kiralama yoluyla kiralanan ve ilk defa tescili yapılacak araçlara, kiracının tescile esas adresinin bulunduğu yerdeki il kodu, harf ve rakam grubunu içeren tescil plakası da tahsis edilebilir. Bu araçların tescilinde araç sahibi ile birlikte kiracı bilgileri de kayıt altına alınır.

(3) Araç tescil işlemi sırasında verilecek tescil plakalarının belirlenmesi usulü, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Noterler Birliği arasında yapılacak protokolde belirlenir.

(4) Noterler, ilgili tescil kuruluşları ve Türkiye Noterler Birliği tarafından yetkilendirilen kurum veya kuruluşlar tarafından düzenlenen plaka basım talep belgesi yazılı veya elektronik ortamda ibraz edilmeden plaka basımı yapılamaz. Plaka basım talep belgesi veya buna ilişkin elektronik bildirim, plakayı basan kuruluş tarafından en az üç yıl süre ile muhafaza edilir. Tescil plakalarında, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluşun mührü bulunur.

(5) Araç muayenesinde, tescil plakası standart dışı kabul edilip ağır kusur verilen araçlar için, araç muayene raporunun ibrazı halinde, plaka basımında plaka basım talep belgesi aranmaz.

(6) Bu Yönetmelik kapsamında noterler tarafından tescil edilen araçların plakalarının iptali durumunda iade edilen plakalar noterler tarafından Türkiye Noterler Birliğinin belirlediği usul ve esaslara göre imha edilir.

Tescil plakalarının takılma yerleri ve sayıları

MADDE 32 –

(1) Tescil plakaları araçlara aşağıda gösterildiği şekilde ve sayıda takılır:

a) Motorlu bisiklet ve motosikletlere; yerden 20 ila 150 santimetre yükseklikte araç arka kısmında ve araç boyuna eksenine dik olacak şekilde bir adet,

b) Römork ve yarı römorklara arkada yerden 30 ila 120 santimetre yükseklikte römork boyuna eksenine dik olacak şekilde bir adet,

c) Yük motosikletleri ile diğer motorlu araçlara; biri ön, diğeri arkada yerden 30 ila 120 santimetre yükseklikte araç boyuna eksenine dik olacak şekilde iki adet,

ç) Traktörlerde; biri ön, diğeri arkada yerden 30 ila 400 santimetre yükseklikte araç boyuna eksenine dik olacak şekilde iki adet

takılır.

d) Tescil plakaları, aracın boyuna ekseninde veya sol tarafında, alt kenarı aracın tampon alt seviyesinin üstünde kalacak, yanlarından taşmayacak, sallanmayacak, düşmeyecek ve kolayca okunabilecek şekilde takılır.

e) Takılacak yerlerin uygun olmaması halinde;

1) 11×52 santimetre en ve boyundaki ön plaka arkaya,

2) Araç ekseni üzerine yerleştirilecek olanlar sol tarafa,

3) Arka plakaların üst kenarı 200 santimetreye kadar,

takılır. Ayrıca plaka için özel yeri bulunanlara küçük ölçüde plaka takılabilir.

f) Lastik tekerlekli traktör römorklarına, traktöre verilen numarayı taşıyan plaka, diğer araçlarla çekilen römork ve yarı römorklara kendileri için verilen plakalar takılır. Tescile tabi olmamakla beraber, yüklü ağırlığı 750 kilograma kadar olan römork veya yarı römorkların arkasına çeken araca verilen numarayı taşıyan plaka takılır veya resmedilir.

g) İş makinelerine de bu Yönetmelikte gösterilen ölçü ve esaslara uygun plaka takılır (Ek-4). Plaka takılacak yeri olmayanların uygun kısımlarına aynı ölçülerde yazılarak resmedilir. Bu araçlar üzerinde ayrıca ilgili kuruluşu tanıtan tam veya kısaltılmış yazılar bulunur.

Nitelik ve ölçüleri

MADDE 33 –

(1) Tescil plakalarının niteliklerine ve ölçülerine ait esaslar aşağıda gösterilmiştir:

a) Nitelikleri

1) Tescil plakaları, 0.97 milimetre kalınlığında DIN 1745 standardına uygun AL 99,5 F11 ½ sertlikte, gerilme kuvveti 100-150 N/milimetre, % 0.2 akıcılık sınırı, en az 90 N/milimetre, uzama direnci en az % 6 (a 10) standardında dikdörtgen biçiminde alüminyumdan yapılır.

2) Harf ve rakamlar ile plaka kenarları preste en az 1, en çok 3 milimetre kabartılır ve köşeleri 1 santimetre yarıçapla yuvarlatılır. Plaka kenarları (bordürü) genişliği 5 milimetre olur.

3) Geçici plakalardan gümrük plakaları ile altı güne kadar verilen plakalar plastikten yapılır. Bunların üzerinde ayrıca sol üst köşeden sağ alt köşeye doğru 2 santimetre genişlikte beyaz renkli bir bant bulunur.

b) Ölçüleri

1) Motorlu bisiklet, motosiklet, yük motosikleti ve lastik tekerlekli traktörlerde 15×24 santimetre,

2) Otomobil, kamyonet, minibüs, kamyon, çekici ve otobüslerde ön plaka 11×52, arka plaka 11×52 veya 21×32 santimetre; plaka yerlerinin bu ölçülere uymaması halinde ölçüler 15×30 santimetre

en ve boyda olur.

3) Harf ve rakam gruplarının plaka üzerindeki yerleri ile genişlik, yükseklik, çizgi kalınlığı ve aralıklarına ait ölçüler; Ek-5, Ek-5/A, Ek-5/A1, Ek-5/B, Ek-5/B1, Ek-5/C, Ek-5/C1, Ek-5/D, Ek-5/D1, Ek-5/E, Ek-5/E1, Ek-5/F, Ek-5/F1, Ek-5/G, Ek-5/G1, Ek-5/G2, Ek-5/H, Ek-5/H1, Ek-5/H2, Ek-5/J, Ek-5/J1, Ek-5/J2, Ek-5/K, Ek-5/K1, Ek-5/K2, Ek-5/L, Ek-5/M, Ek-5/N şekillerde gösterilmiştir.

Tescil plakaları harf ve rakam grupları

MADDE 34 –

(1) Tescil plakalarında; il kod numarasından (Ek-6)  sonra ikili harf üçlü rakam, tekli harf dörtlü rakam ve üçlü harf ikili rakam ile ikili harf dörtlü rakam, tekli harf beşli rakam ve üçlü harf üçlü rakamdan oluşan harf ve rakam grupları bulunur.

(2) Tescil plakaları, İçişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenecek listelerdeki il kod numaraları, harf ve rakam gruplarından sıra esasına göre tahsis edilir.

(3) Tescil plakaları;

a) Taşıt Kanununun (2) sayılı cetvelinde makam hizmetlerine tahsis edilen araçlar ile emniyet araçlarına “A-AA-AAA” harf,

b) Diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşlar ve mensuplarının araçlarına “CC, CD, CG, CM” harf gruplarından; Büyükelçilikler ve uluslararası kuruluşlar ile bunların diplomatik muafiyeti bulunan mensuplarının araçlarına “CD, CM”, Başkonsolosluklar ile bunların konsüler muafiyeti bulunan mensuplarının araçlarına “CC, CG” harf,

c) Çeşitli nedenlerle yurdumuzda bulunan yabancı kişilerin araçlarına, “MA”dan “MZ”ye kadar harf,

ç) Geçici trafik belgesi alınan araçlardan prototip veya yol testi için kullanılacaklara “T”, diğerlerine “G” harf ve dörtlü rakam,

d) Geçici gümrük plakalarına “GMR” harf ve üçlü rakam,

e) Jandarma Genel Komutanlığına ait araçlara, “JAA” dan “JZZ” ye kadar harf ve üçlü rakam,

f) Sahil Güvenlik Komutanlığına ait araçlara, “SGH” harf ve üçlü rakam,

gruplarından verilir.

(4) Gerekli görülen yerlerde, ticari amaçla çalışan araçlara UKOME veya trafik komisyonlarından karar almak şartıyla belirlenecek harf gruplarından plaka verilebilir. Bu şekilde belirlenen harf ve rakam grupları Türkiye Noterler Birliğine bildirilir.

Tescil plakaları zeminleri ile harf ve rakam gruplarının renkleri

MADDE 35 –

(1) Plaka zeminleri ile harf ve rakam gruplarının renkleri (Ek-7, 7/A, 7/B, 7/C)’deki değerlere uygun olarak;

a) Resmi araçlara takılacak plakalarda zemin siyah, harf ve rakamlar beyaz,

b) Resmi olmayan araçlara takılacak plakalarda zemin beyaz, harf ve rakamlar siyah,

c) Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı araçlarına takılacak plakalarda zemin mavi, harf ve rakamlar beyaz,   

ç) Büyükelçilikler ve uluslararası kuruluşlar ile bunların diplomatik muafiyeti bulunan mensuplarına ait araçlara takılacak plakalarda zemin beyaz, harf ve rakamlar yeşil; Başkonsolosluklar ile bunların konsüler muafiyeti bulunan mensuplarına ait araçlara takılacak plakalarda zemin yeşil, harf ve rakamlar beyaz,

d) Yerleşim yeri yabancı memlekette olan ve Türkiye’ye geçici bir süre için çalışmak, tetkik ve tahsilde bulunmak gayesiyle ve turistik amaçla veya çeşitli nedenlerle gelen yabancı kişiler ile yabancı şirketlerin ülkemizde bulundukları sürece, ithal işlemine tabi olmayan ve yurt dışından getirdikleri araçları ile ülkemizde edinecekleri araçlarına verilen “MA-MZ” grubu plakalarda zemin beyaz, harf ve rakamlar siyah,

e) Geçici plakalarda zemin sarı, harf ve rakamlar siyah,

f) Geçici gümrük plakalarında zemin yeşil, harf ve rakamlar kırmızı,

olarak belirlenmiştir.

(2) Her plakada, il kod numarasından önce gelmek üzere ülkemizin uluslararası tanıtım işaretini taşıyan ve (Ek-7, 7/A, 7/B, 7/C)’de belirlenen renge uygun nitelikleri haiz  (TR) rumuzu (Ek- 5/M) bulunur. (TR) rumuzu, 4×10 cm’lik mavi bir dikdörtgen kutu içine yerleşmiş reflektif tabakanın imalat aşamasında işlenmiş, fiziksel veya kimyasal yolla plakaya zarar vermeden çıkarılamayacak niteliktedir.

(3) Plastik dışındaki plakalar, tabakasında 10×10 mm’lik bir alana sığacak şekilde yatay 100 mm ve dikey 50 mm aralıkla tekrar eden kare kutucuklar içinde ay ve yıldız  ve TR güvenlik işaretleri bulunan (Ek-5/N)  yansıtıcılı folyo ile kaplanır. Güvenlik işaretleri, tescil plakalarının sahtelerinin veya kopyalarının yapılmasına engel olmak amacıyla reflektif üst tabakanın imalatı aşamasında reflektif tabakanın içinde ayrılmaz bir bütün olarak imal edilir. Güvenlik işaretleri; fiziksel ve kimyasal yollarla çıkarılamayacak, fotoğraf, fotokopi, baskı, hologram ve diğer görüntü işlemleri ile benzer şekilde üretilemeyecek, güvenlik işaretleri takılı tescil plakası üzerinde aracın yaklaşık 1.8 metre önünde veya arkasında ayakta durulduğunda ve 30 derecelik bir açı ile bakıldığında görülebilir. 1 metreden fazla yaklaşıldığında ya da 4 metreden fazla uzaklaşıldığında Ek-8 ve Ek-8/A’da şema ile gösterildiği şekilde görülemeyecek nitelikte olacaktır.

Özel tahsisli plaka verilecekler

MADDE 36 –

(1) Bu Yönetmelikte belirlenen plakalar yanında aşağıda belirtilen araçlara, tescil plakası yerine özel tahsisli plakalar Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından verilebilir.

a) Cumhurbaşkanlığı araçları:

1) Cumhurbaşkanına tahsis edilen araçların plakalarında sadece Cumhurbaşkanı forsu bulunur.

2) Cumhurbaşkanlığına ait diğer araçlara, koyu kırmızı zemin üzerine sarı madeni CB harfleri ile üçlü rakam grubu bulunan plakalar (Ek-9) takılır. Bu plakaların zeminleri yeşil renkte de olabilir.

b) TBMM Başkanlık Divanı Üyeleri ile Komisyon Başkanları ve Grup Başkan Vekillerine tahsis edilen araçlara, kırmızı zemin üzerine sarı madeni TBMM amblemi ile sarı madeni TBMM harfleri ve üçlü rakam bulunan plakalar verilir. Bu plakaların numaralandırılması işlemleri ile sıralamasına dair düzenlemeler TBMM Başkanlığınca yerine getirilir.

c) Taşıt Kanununa göre emre ve zata tahsis edilen araçların plakaları da koyu kırmızı zemin üzerine sarı madeni dörtlü rakam grubundan (Ek-10) oluşur. Bunlardan il valilerine ait plakalarda dörtlü rakam grubunun önüne ilin sıra numarasını gösteren ikili rakam grubu (Ek-11) gelir.

1) Taşıt Kanununa ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alan araçlara tahsis edilecek plaka sıra numaraları, Başbakanlık tarafından belirlenen protokol sırası esas alınarak İçişleri Bakanlığınca düzenlenir.

2) Emre ve zata birden fazla araç tahsis edilmiş ise birinci araca verilen numaradan sonra gelen veya uygun görülen bir başka sıra numarasını taşıyan plaka tahsis edilir.

3) Birden fazla araca aynı sıra numarası bulunan özel tahsisli plaka takılamaz.

ç) Taşıt Kanunu (2) sayılı cetveline göre kişilerin makam hizmetlerine tahsis edilen araçlara “A-AA-AAA” grubundaki plakalardan verilir. Verilecek plakalar beyaz zemin üzerine kırmızı harf ve rakamlardan oluşur. Ancak, Başbakanlık ve bakanlık müsteşarları, Kamu Başdenetçisi, Jandarma Genel Komutanı, Emniyet Genel Müdürü ile Sahil Güvenlik Komutanına verilecek plakalar beyaz zemin üzerine kırmızı kabartma dörtlü rakam grubundan oluşur. Bu araçlara 12×36 santimetre ebadında plaka takılır.

d) Diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik ve konsüler muafiyeti bulunan mensuplarının araçlarına ülkemizde özel veya tüzel kişilerden ya da finansal kiralama yoluyla kiralayacakları araçlarına, mütekabiliyet esasları da göz önünde bulundurularak, noterlerce tanzim edilen kira sözleşmesiyle birlikte, Dışişleri Bakanlığının yazılı teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı ile geçici olarak CC 0001’den CC 9999’a, CD 0001’den CD 9999’a, CG 0001’den CG 9999’a ve CM 0001’den CM 9999’a kadar olan plakalardan verilebilir. Sürenin bitiminde, tahsis edilen plakalar hiçbir tebligata gerek olmadan ilgililerce ilgili trafik tescil kuruluşuna iade edilir.

e) Emniyet teşkilatına ait araçlardan;

1) Resmi plakalı olarak görev yapan emniyet araçlarına kayıtlı oldukları trafik birimlerince, o aracın telsiz kod numarasını karşılayan resmi plaka verilir.

2) Özel tahsisli plaka verilen araçların tahsis amacının değişmesi halinde, özel tahsisli plakaları yerine tescil plakaları takılır.

3) Emniyet Genel Müdürlüğü merkez birimleri ile doğrudan merkeze bağlı taşra birimlerinde kullanılanlara, Emniyet Genel Müdürünün onayı ile sivil plaka tahsis edilir.

4) İl emniyet müdürlüklerine bağlı birimlerde kullanılanlara, il emniyet müdürünün, başka bir il trafik tescil kuruluşundan sivil plaka talep edilmesi halinde ise talep edilen il valisinin onayı ile sivil plaka tahsis edilir.

f) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığının merkez ve taşra teşkilatlarının istihbarat, gizlilik veya güvenlik gerektiren hizmetlerinde kullanılanlara, aracın kayıtlı bulunduğu birimin en üst amirinin il valiliklerine yapacağı yazılı talep üzerine, aracın tescil kaydının bulunduğu  il emniyet müdürünün teklifi ve valinin onayı ile görev gereği herhangi bir başka il trafik tescil kuruluşundan sivil plaka talep edilmesi halinde, İçişleri Bakanlığının onayı ile sivil plaka tahsis edilir. Askeri plakalı araçların kuvvesine kayıtlı olduğu askeri birliğin bulunduğu il, tescil kaydının bulunduğu il olarak değerlendirilir.

g) Kamu kurum veya kuruluşlarınca kullanılan araçlara ilgili bakanlığın, haklarında koruma kararı bulunanların kullanımındaki araçlara ise ilgililerin yazılı talebi üzerine güvenlik gerekçesiyle İçişleri Bakanlığının onayıyla sivil plaka tahsisi yapılabilir.

ğ) Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvel uyarınca emir ve zatlarına, (2) sayılı cetvel uyarınca makam hizmetlerine tahsis edilmiş olan araçlara, tescil plakası yerine güvenlik gerekçesiyle sivil plaka takılmasının talep edilmesi halinde, İçişleri Bakanlığının onayı ile sivil plaka tahsis edilebilir.

h) Diplomatik ve konsüler misyonlar ile uluslararası kuruluşlar ve bunların diplomatik ve konsüler muafiyeti bulunan mensupları ile asıl ikametgâhları yabancı memlekette olan (Türk ve yabancı turistler hariç) ve Türkiye’de geçici ve belirli bir süre için çalışmak, tetkik ve tahsilde bulunmak veya çeşitli nedenlerle gelen yabancı kişilerin araçlarına, güvenlik mülahazaları çerçevesinde, mütekabiliyet esasları da göz önünde bulundurularak, Dışişleri Bakanlığının yazılı teklifi ve İçişleri Bakanlığının onayı ile geçici olarak sivil plaka verilebilir. Sürenin bitiminde, tahsis edilen sivil plakalar hiçbir tebligata gerek olmadan ilgililerce trafik tescil kuruluşlarına iade edilir.

(2) Sivil plaka tahsisi talebe bağlı olarak aracın tescil kaydının bulunduğu veya başka bir trafik tescil kuruluşundan yapılabilir. Sivil plakalar, aracın tescilli olduğu trafik tescil kuruluşunca en fazla iki adet, başka bir tescil kuruluşunca ise bir adet olmak üzere tahsis edilir.

(3) Sivil plakaların tahsisine ait bilgiler bilgisayar kayıtlarına işlenir.

(4) Tahsis olunan plakalar talep halinde başka bir plaka numarası ile değiştirilebilir. Bu durumda daha önce tahsis edilmiş olan sivil plakalar geri alınarak iptal edilir.

(5) Tahsis edilen plakaların hizmet amacı sona erdikten sonra iade edilmesi zorunludur. Bu şekilde iade edilen plakalar bir yıl süreyle başka araçlara verilmez.

(6) Tahsis edilen sivil plakanın başka bir araçta kullanıldığının tespiti halinde tahsis edilen sivil plaka geri alınarak iptal edilir.

(7) Sivil plakaların tahsisi işlemlerine ilişkin bilgi ve belgelerin gizliliği korunur.

(8) Bu maddede sayılanlar dışında hiçbir kişi, kurum veya kuruluş aracına özel tahsisli veya sivil plaka verilemez.

Ad ve/veya soyad veya tescil edilmiş ticari unvana göre verilecek plakalar

MADDE 37 –

(1) Gerçek kişilere ad ve/veya soyadlarını, tüzel kişilere ise tescil edilmiş ticari unvanlarını ihtiva eden tescil plakaları verilebilir.

 (2) Her plakada il kod numarası, gerçek kişilerin ad ve/veya soyadları ya da tüzel kişilerin ticari unvanlarını ifade eden harfler veya kelimeler ile rakam grubu bulunur.

(3) Tahsis edilecek tescil plakalarında kullanılacak olan harf grupları, Cumhuriyete, Atatürk ilke ve inkılaplarına, anayasaya, milli ve manevi değerlere, dine, ahlaka ve adaba aykırı olamaz, demokratik rejime ve milletin ve devletin bölünmez bütünlüğüne aykırı olan her türlü yıkıcı ve bölücü nitelik ve mahiyet arz eden harfler veya kelimeler kullanılamaz.

(4) Bu plakaların verilmesi için İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenen ücretin, İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına yatırılması ve buna ilişkin makbuzun tescil sırasında noterlere ibrazı zorunludur.

(5) Bu plakaların; nitelikleri, ölçüleri, harf ve rakam gruplarının boyutları, ad ve unvan bölümüne yazılacak ifade ve kelimelerin azami sayı ve sınırı ile plaka zemini ve harf ve rakam gruplarının renkleri ile alınacak ücretlerin tespiti, tahsili ve diğer husus ve esaslar İçişleri Bakanlığınca belirlenir.

Tescil plakası değişikliği

MADDE 38 –

(1) Araç tescil plakaları;

a) Tescil edilmiş araçların satış ve devri sırasında alıcının yerleşim yerinin, tescil plakasının verildiği il sınırı dışında bulunması halinde,

b) Araç sahibinin yerleşim yerinin değiştiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde,

c) Can ve mal güvenliğinin gerekli kıldığı haller ile plaka harf gruplarına ilişkin özel durumlarda valiliğin talebi ve İçişleri Bakanlığı onayının alınması halinde,

yapılacak talep üzerine noterler tarafından değiştirilebilir.

(2) Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinde özel olarak düzenlenen hallerde plaka değişikliği zorunludur.

(3) Bu madde kapsamında plaka değişikliği yapılabilmesi için trafikten çekilecek araçlar hariç olmak üzere aracın geçerli muayenesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması, ayrıca birinci fıkranın (c) bendi ile ikinci fıkra gereğince yapılacak plaka değişiklikleri hariç olmak üzere plaka değişikliği yapılacak olan araca ait motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası, Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücreti borcu ve taşıt üzerinde herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmadığının tespit edilmesi gerekir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Araçlara İlişkin Diğer Kayıtlar

Hırsızlık veya güveni kötüye kullanma suçları nedeniyle aranan araçlar hakkında yapılacak işlemler

MADDE 39 –

(1) İlgili kolluk birimi kayıtlarına hırsızlık veya güveni kötüye kullanma suçları nedeniyle arandığına dair şerh işlenmiş olmak şartıyla; araç sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya kamu kurum ve kuruluşları ile tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin başvurusu üzerine araçların tescil kaydı herhangi bir noter tarafından kapatılabilir.

(2) Birinci fıkradaki başvuru üzerine aracın tescil belge ve kayıtlarına işlem tarihi itibariyle “Hırsızlık nedeniyle aranıyor” ya da “Güveni kötüye kullanma nedeniyle aranıyor” şerhi işlenerek araç tescil kaydı kapatılır ve araç tescil belgesi araç sahibine iade edilir. Araçla birlikte araca ait tescil belgesinin de suça konu olması durumunda, talep üzerine aracın kayıt kapatma sebebini gösteren yazı araç sahibine verilir.

(3) Bu madde kapsamında araca ait tescil kaydının kapatılması ile elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine aracın tescil kaydının suç tarihi itibariyle kapatıldığı noter tarafından bildirilir.

(4) Bu madde kapsamında tescil kaydı kapatılan araç bilgileri ve plakası, kapatma sebebi ile birlikte ARTES’te saklanır ve bu plakalar diğer araçlara verilmez.

(5) Bu madde kapsamında kaydı kapatılan aracın bulunması, ARTES’te yer alan araca ait aranma bildiriminin kaldırılmış olması ve aracın tespit muayenesinin yapılması halinde araç sahibinin başvurusu üzerine, kapatılan tescil kaydı yeniden açılır ve talep edilmesi halinde araç tescil belgesi düzenlenir. Bu durum elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine noter tarafından bildirilir.

Çalınan, kaybedilen, kullanılamaz hale gelen, bilgileri değişen belge ve plakalar

MADDE 40 –

(1) Araçlara ait belgelerin ve tescil plakalarının kaybedilmeleri veya kullanılamaz duruma gelmeleri halinde aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Sahiplik belgesinin kaybedilmesi halinde tescil işlemleri, varsa aracın ARTES kayıtları, yoksa araca ait sahiplik belgesini veren kuruluş tarafından yazı ile bildirilen onaylı örnekler esas alınarak yapılır.

b) Kayıp, çalınma, yıpranma, eskime, rehin kaldırma veya çeşitli nedenlerle yenilenmesi gereken araç tescil belgesi ile tescil plakalarının yenilerinin verilmesi işlemleri ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından yapılır.

c) Her türlü tescil değişikliği veya tescile ait belgelerin zorunlu hallerde yenilenmesi işlemlerinde öncelikle elektronik ortamdaki kayıtları esas alınır.

ç) Tescil plakasının birinin veya her ikisinin çalınması veya her ikisinin kaybolması halinde, herhangi bir noter tarafından araca Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen listelerdeki harf ve rakam gruplarından sıra esasına göre yeni bir tescil plakası verilir. Mevzuat gereği bir adet tescil plakası bulunan araçların plakasının kaybolması halinde de bu hükümler uygulanır. Çalınması veya kaybolması nedeniyle başkası ile değiştirilen tescil plakalarının sistemde ne kadar süre ile tutulacağına ilişkin hususlar Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir.

d) Tescil plakasının birinin kaybolması durumunda ilgili kolluk birimi kayıtlarına, plakanın kaybolduğu bilgisi işlenir. Başvuru üzerine ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından plaka basım talep belgesi verilir.

e) Araç muayenesi geçerlilik süresinin dolması nedeniyle tescil belgesinin basılmasının mümkün olmadığı durumlarda araç bilgilerinin yer aldığı bir belge ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından muayenenin tamamlanması için muayene istasyonuna ibraz edilmek üzere araç sahibine verilir.

Tanıtıcı işaretlerle ilgili olarak adli makamlara intikal ettirilen kişilerin araçları hakkında yapılacak işlemler

MADDE 41 –

(1) Yapılan tespitlerde motor veya şasi numaralarının sonradan vurma olduğu tespit edilip hakkında işlem yapılmak üzere adli makamlara intikal ettirilen araç sahibi hakkında adli makamlarca takipsizlik kararı verilerek sahibine teslim edilen aracın tescilinde, motor ve şasi numaraları hakkında 47 nci madde hükümleri uygulanır.

(2) Tamir veya tadil gibi nedenler dışında, üzerinde bulunan numaraları başka sebeplerle silinmiş veya tahrip edilmiş olan motor blokları araçlara tadilat yapılmak suretiyle takılamaz.

El koyma, müsadere veya tasfiye kararı alınan araçlar hakkında yapılacak işlemler

MADDE 42 –

(1) Aracın müsadere edildiğine dair mahkeme kararının veya tasfiye edildiğine ilişkin ilgili kurum veya kuruluşun düzenlemiş olduğu yazının ibrazı halinde; araç müsadere veya tasfiye kararı verilinceye kadar sahibine yediemin olarak teslim edilmemiş ise el koyma tarihi itibariyle, sahibine yediemin olarak teslim edilmiş ise müsadere veya tasfiye kararı tarihi itibariyle önceki sahibi adına olan tescil kaydı noter tarafından ARTES üzerinden kapatılır.

(2) El konulduğu halde müsaderesine veya tasfiyesine karar verilmeyen araçların, el koyma tarihi ile aracın sahibine iade edilme tarihi arasında geçen süre ile sınırlı olmak üzere tescil kaydı noter tarafından geçici olarak kapatılır. Bunun için el koyma tarihi ile karar tarihi arasında aracın yediemin olarak sahibine bırakılmamış olması zorunludur. Bu fıkra kapsamında kaydı kapatılan araçların sahibine iade tarihi itibariyle ise tescil kaydı yeniden açılır.

(3) El konulduğu halde henüz müsaderesine veya tasfiyesine karar verilmemiş olan ve işlemleri devam eden araçların, sahibine yediemin olarak teslim edilmemiş olması şartıyla tescil kaydı el koyma tarihi itibariyle başvuru üzerine noter tarafından geçici olarak kapatılır. Yargılama veya diğer işlemlerin sonucuna göre aracın tescil kayıtları başvuru üzerine yeniden açılır.

(4) Bu madde uyarınca yapılan kayıt kapatma ve açma işlemleri elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

Araçların trafikten çekilmesi ve trafikten çekilen araçların yeniden trafiğe çıkarılmaları

MADDE 43 –

(1) Trafikten çekilmek istenen araçlar hakkında aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:

a) Trafikten çekme işlemi, araç sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin araç tescil belgesi ve plakaları ile başvurusu üzerine muayeneye tabi tutulmadan ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından yapılır.

b) Trafikten çekme işleminin yapılabilmesi için araca ilişkin motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası, trafik idari para cezası, 25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücreti borcu bulunmadığının tespit edilmesi gerekir. Yakalama kararı içerenler hariç olmak üzere, kayıtlarında hak mahrumiyeti olan araçlar trafikten çekilebilir.

c) Trafikten çekilecek araçlar için araç sahibinden, trafikten çekilmiş olan aracını trafiğe çıkarmayacağına, aracı yalnızca tescil birimine bildirdiği adreste bulunduracağına ve bu adres dışında bir yere taşımak istediğinde aracın taşıma tarihinden bir hafta önce ilgili tescil birimine bildirimde bulunarak çekici yardımı ile taşınmasını sağlayacağına, aracı trafik ve asayiş güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde bulundurmayacağına, aracın karayolunu uzun süre etkileyecek şekilde park edilmiş, terkedilmiş veya hasara uğramış olması durumunda trafik zabıtası tarafından çekilebileceğini bildiğine, Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince trafikten çekilmiş araçlar için öngörülen yükümlülüklere aykırı davranılması durumunda doğacak sorumlulukları kabul ettiğine dair beyan ve taahhütname alınır.

ç) Trafikten çekilen aracın tescil kaydı, yeniden trafiğe çıkarılmasına kadar kapatılır. Araç tescil belgesi üzerine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır.” şerhi işlenerek araç sahibine verilir ve tescil plakası geri alınarak iptal edilir.

d) Trafikten çekilen araç bilgileri, elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

(2) Trafikten çekilen araçların yeniden trafiğe çıkarılması işlemlerinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:

a) Yeniden trafiğe çıkarma işlemi, araç sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin başvurusu üzerine herhangi bir noter tarafından yapılır. Başvuru sırasında aracın trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve halen geçerli muayenesinin olması ve araç tescil belgesi ile araç üzerinde değişiklik yapılmışsa bu değişikliğe ait belgelerin ibraz edilmesi gerekir.

b) Aracın yeniden trafiğe çıkarılabilmesi için araca ait zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunduğunun tespit edilmesi gerekir.

c) Yeniden trafiğe çıkarılan araca önceki plakası tahsis edilir ve araç tescil belgesi ile birlikte plaka basım talep belgesi düzenlenerek verilir.

ç) Yeniden trafiğe çıkarılan araç bilgileri, elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

Araçların hurdaya çıkarılması

MADDE 44 –

(1) Ekonomik ömrünü doldurma, eskime, yıpranma, kaza, yanma, tahrip edilme ve benzeri nedenlerle kullanılamaz duruma gelen araçlar, sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin başvurusu üzerine muayeneye tabi tutulmadan ilgilisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından hurdaya çıkarılır. Hurdaya çıkarma işleminin yapılması için, ilgili vergi dairesinden alınmış motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası, trafik idari para cezası, Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücreti borcu bulunmadığının elektronik ortamda yapılacak sorgu ile anlaşılması veya aracın hurdaya çıkarılmasında sakınca bulunmadığına dair belgenin ibrazı ve araç kayıtlarında haciz, rehin, tedbir gibi kısıtlayıcı şerhlerin bulunmaması gerekir.

(2) M1, N1 kategorisindeki araçlar ile motosiklet ve motorlu bisiklet haricindeki üç tekerlekli araçların hurdaya çıkarılması işlemleri sırasında 30/12/2009 tarihli ve 27448 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelikte örneği yer alan araç kayıttan düşme ve bertaraf formunun ibrazı zorunludur.

(3) Hurdaya çıkarma işleminin yapılması ile araca ait tescil plakası iptal edilir. Araç tescil belgesi, üzerine “Hurdaya çıkarılmıştır” şerhi işlenerek araç sahibine verilir.

(4) Araçların hurdaya çıkarıldıklarına dair bilgi elektronik ortama kaydedilir.

(5) Hurdaya çıkarılan araç bilgileri elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına, elektronik ortamda bildirimin mümkün olmaması halinde ise en geç on beş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.

(6) Hurdaya çıkarılmış olan araçlar yeniden tescil edilemez. Ancak, hurdaya çıkarılan aracın kullanılabilir durumdaki motoru ile diğer parçaları, başka araçlarda kullanılabilir ve kullanıldığı aracın kayıtlarına işlenir.

(7) Araca ait tescil bilgilerinin, çalıntı bir araç üzerinde kullanıldığının tespiti halinde bilgileri kullanılan aracın hurdaya çıkarılması için;

a) Çalınan aracın hak sahibine iade edilmesi,

b) Tescil bilgileri kullanılan aracın fiziki olarak bir kısmının veya tamamının bulunamaması

durumlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

(8) Yedinci fıkra kapsamında tescil bilgileri kullanılan araç sahibinin olayı belgeleyen ilgili kolluk veya adli makamlardan alınmış belge ile başvurusu üzerine bilgileri kullanılan araç, durumun tespit tarihi itibariyle birinci fıkrada belirtilen hükümler uygulanarak hurdaya çıkarılır.

(9) Hatalı olarak hurdaya ayrıldığı anlaşılan aracın tescil kaydı, ilgisine göre hurdaya ayırma işlemini yapan noter veya Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından açılır ve beşinci fıkrada belirtilen usule uygun işlem yapılır.

Resmi araçların hurdaya çıkarılması, satışı ve devri

MADDE 45 –

(1) Ekonomik ömrünü doldurma ya da tahsis edildiği hizmet konusunun kalmaması nedenleriyle, gerek kamu kurum veya kuruluşları gerekse Maliye Bakanlığınca satışı yapılacak olan resmi taşıtların satışı yapılmadan önce, taşıtın maliki olan kurum tarafından noterlerde trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi yaptırılması zorunludur.

(2) Trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi için; Taşıt Kanununun 13 üncü maddesi gereğince düzenlenen, taşıtın hizmet dışı bırakıldığını gösteren rapor ile ilgisine göre noterlere veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşlarına başvuru yapılır. Rapordaki kayıtlara ve talebe göre;

a) Araç tescil belgesi ve kayıtlarına “Hurdaya çıkarılmıştır” şerhi işlenir.

b) Ekonomik ömrünü doldurduğundan ya da tahsis edildiği hizmet konusunun kalmamasından dolayı satışı öngörülen taşıtlar için trafikten çekme işlemi yapılır. Bu taşıtlar; muayenesi yaptırılmak ve tescil için gerekli diğer belgeler de istenilmek suretiyle, satış işlemini yapan kurum veya kuruluş tarafından düzenlenmiş olan satışa ilişkin belge esas alınarak, alıcısı adına tescil edilir. Trafikten çekilmiş taşıtları satın alanlar, bir ay içinde noterlerde adlarına tescil ettirmek zorundadırlar. Bu şekilde tescil edilen araçlara mevcut plaka numaralarının kullanılmasının mümkün olmadığı durumlarda yeni bir plaka numarası tahsis edilir.

c) Alıcıların bir ay içinde noterlere veya tescile yetkili olanlara başvurmamaları halinde, aracı satan kurum veya kuruluşun başvurusu üzerine satış tarihi itibariyle alıcısı adına mevcut plakası üzerinden re’sen tescil işlemi yapılır.

ç) Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı araçlarının hurdaya ayrılması işlemleri sırasında bu Yönetmeliğin 44 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanmaz.

Ayni sermaye olarak taahhüt edilen araçlar

MADDE 46 –

(1) Ticaret şirketleri için ayni sermaye olarak taahhüt edildiği elektronik ortamda ticaret sicil müdürlüğü tarafından ARTES’e bunun mümkün olmaması halinde yazılı olarak Türkiye Noterler Birliğine bildirilen araçların tescil kayıtlarına “Ayni sermaye” şerhi işlenir.

(2) Birinci fıkra kapsamında tescil kayıtlarına ayni sermaye şerhi işlenmiş olup; ilgili şirket adına tescilinin yapılabileceği elektronik ortamda ticaret sicil müdürlüğü tarafından ARTES’e, bunun mümkün olmaması halinde yazılı olarak Türkiye Noterler Birliğine bildirilen araçlar, ilgilinin başvurusu üzerine şirket adına tescil edilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Araçlara Ait Teknik Özellik ve Zorunluluklar

Araç tanıtım numaraları

MADDE 47 –

(1) Tescile tabi araçlarda, tanıtımlarına yarayan şasi ve/veya motor seri numaralarının bulunması zorunludur. Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait özel amaçlı taşıtlar ile kamu düzeninin sağlanmasında kullanılmak üzere tasarımlanmış ve imal edilmiş bu kurumlara ait diğer taşıtların araç tescil belgelerine motor seri numarası yazılmaksızın, araç şasi numaralarına göre tescil işlemleri yapılır.

(2) Araçların şasi ve/veya motor seri numaralarının bulunmaması, düşmüş veya tamir, tadil gibi nedenlerle silinmiş veya tahrip edilmiş olması veya çalınan bir araca ait motor ve/veya şasi numarasının başka bir araca ait numaralar ile değiştirildiğinin ve şasi ve/veya motorun orijinalliğinin ve araca aitliğinin yetkili kurum veya kuruluşlarca tespit edilmesi halinde; aracın orijinal motor ve/veya şasi numarası, başına ve sonuna # işareti konularak motor veya şasinin uygun yerine vurdurulur.

(3) Aracın şasi ve/veya motorunun araca ait olmadığının tespit edilmesi halinde, değişikliğin belgelendirilmesi ve teknik uygunluğunun sağlanması şartıyla, noter tarafından yeni bir numara verilir. Verilen numara başına ve sonuna # işareti konularak motor veya şasinin uygun yerine vurdurulur. Noterler tarafından verilen numaralar ARTES’e kaydedilir ve yeni araç tescil belgesi verilir.

(4) Aracın şasi ve/veya motorunun orijinal olmasına rağmen, üzerinde numara bulunmaması veya imalatçısı tarafından sehven hatalı vurulmuş olması halinde, orijinal numaralarının tescil kayıtlarındaki numaralar ile aynı olduğu tespit edilirse doğru numaralar başına ve sonuna # işareti konularak imalatçının/ithalatçının yetkilendirdiği kişi veya kurum tarafından vurulur ve Türkiye Noterler Birliğine bildirilir. İmalatçıya ulaşılamaması halinde ikinci fıkra hükümleri uygulanır. Motor ve şasi numarasını veren imalatçının aracı sevk etmeden önce yaptığı tadilat ve değişiklikler bu kapsamda değildir. Araç imalatçıları hatalı karakterleri veya şasi numarasının tamamını üzerlerine X işareti vurarak iptal eder ve doğru karakteri veya doğru şasi numarasını hatalı karakterin/şasi numarasının altına veya üstüne vurur.

(5) Bu madde uyarınca motor ve/veya şasi numarası vuran ya da sehven hatalı vurulduğu tespit edilen motor ve/veya şasi numaralarını değiştirenler tarafından yapılan işleme dair düzenlenen belge araç sahibine, ayrıca talep edilmesi halinde muayene kuruluşlarına ve aracı tescile yetkili olanlara verilir.

(6) Bu madde kapsamında vurulan ya da sehven hatalı vurulduğu tespit edilerek değiştirilen motor ve/veya şasi numaraları elektronik ortamda muayene kuruluşları tarafından sorgulanabilir.

(7) İlgili mevzuat hükümlerine göre yurt içinde imal edilmiş, montajı yapılmış veya ithal edilmiş ve tescile tabi araçların şasi numarası, motor numarası ve teknik özellik bilgileri ile aracı tanımlamaya yarayan ünite numara bilgileri imalat ve ithalatçılar tarafından ARTES’e işlenir. Veri paylaşımı ve bilgilerin gönderilme esasları ile diğer hususlar Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Basılı kağıt ve tescil plakalarının basım ve dağıtımı

MADDE 48 –

(1) Kanunun 131 inci maddesi hükmü uyarınca;

a) Araç tescil işlemlerinde kullanılması gereken;

1) Basılı kağıtların cins ve çeşitleri İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, şekil ve içerikleri ise İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Türkiye Noterler Birliği,

2) Basılı kağıt ve tescil plakalarının satış bedelleri İçişleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu

tarafından belirlenir.

b) Bunların cins, çeşit ve satış bedellerinin tespitinde, basım ve dağıtımında aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:

1) Cins ve çeşitleri, bu Yönetmelikte ve diğer yönetmeliklerde belirtilen veya gösterilenlerden gerekli görülerek seçilenlerden oluşur.

2) Maliyetleri ve dağıtım masrafları dikkate alınarak her biri için satış fiyatı belirlenir ve kağıtlar üzerinde gösterilir.

3) Basılı kağıtların ve tescil plakalarının basımı ve dağıtımı Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu tarafından yapılır.

c) Bunların belirlenen esaslara uygun şekilde bastırılmasından her an hizmete hazır şekilde bulundurularak dağıtımından Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu sorumludur.

ç) Basılı kağıt ve tescil plakalarının basım ve dağıtımında uygulanacak diğer usul ve esaslar ile ayrıntılar İçişleri Bakanlığı ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu tarafından bir protokolle düzenlenir.

Noterler tarafından alınacak ücretler

MADDE 49 –

(1) Noterlik Kanununun 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın, araç tescil hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler için 15 TL maktu ücret alınır.

(2) Herhangi bir tescil işlemi yapılmaksızın düzenlenen diğer belgeler için ücret alınmaz.

(3) Birinci fıkrada sayılan işlemlerin birden fazlasının aynı noterlik işleminde yapılması halinde, tek bir işlem ücreti alınır.

(4) Birinci fıkrada açıklanan ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle hesaplanır.

(5) ARTES’te yer alan araç tescil bilgilerinin görev ve yetki alanları dahilinde ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile paylaşımından ücret alınmaz.

Uygulanmayacak hükümler

MADDE 50 –

(1)18/7/1997 tarihli ve 23053 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yer alan araç sicil ve tescil iş ve işlemlerine ilişkin hükümlerden bu Yönetmeliğe aykırı olanlar uygulanmaz.

Kolluk kuvvetlerinin geçici kullanımına bırakılan araçlara ilişkin işlemler

EK MADDE 1 – (Ek:RG-18/3/2020-31072)

(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal  ve ticareti suçuna karıştığından bahisle elkonulan araçların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onayı ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığının geçici kullanımına bırakılması durumunda; ülkemizde veya yabancı bir ülkede tescil kaydı olup olmadığına bakılmaksızın ve başka bir belge aranmadan bu araçlara Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca belirlenir.

Olağanüstü haller nedeniyle ülkemize giriş yapan araçların tescil kayıtlarının kapatılması

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce ülkelerindeki olağanüstü haller nedeniyle ülkemize giriş yaparak araçlarına geçici trafik belgesi ve tescil plakası verilmiş yabancıların ülkemizden ayrılmaları sebebiyle araç kayıtları noterler tarafından kapatılır, plaka ve araç tescil belgeleri ilgili tescil bürosu tarafından iade edilir.

5539 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezaları ile geçiş ücretleri

GEÇİCİ MADDE 2 –

(1) Mülga 11/2/1950 tarihli ve 5539 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 21 inci maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri, Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre verilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri bu Yönetmelik kapsamında uygulanan hükümlere tabidir.

Üzerinde engellilere mahsus işaret bulunan tescil plakaları

GEÇİCİ MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, engellilere ait özel tertibatlı araçlar ile engellilik derecesi % 90 ve üzerinde olan engelliler adına tescil edilmiş özel tertibatı olmayan araçlara verilmiş olan ve üzerinde engellilere mahsus işaret bulunan tescil plakaları, araç sahiplerinin talepleri halinde, üzerinde engellilere mahsus işaret bulunmayan tescil plakaları ile değiştirilir.

Araç tescil hizmetlerinin devri

GEÇİCİ MADDE 4 –

(1) Araç tescil işlemlerinin noterlere devri sonrasında bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğünce tescili yapılması gereken araçlara ilişkin olanlar hariç olmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğü ile trafik tescil bürolarında fiziki ve elektronik ortamda tutulan tescile ilişkin bilgiler, tescil dosyaları ile tescil defterleri, fiziki veya elektronik ortamda Türkiye Noterler Birliğine devredilir.

(2) Devrin elektronik ortamda yapılması halinde, fiziki arşivin tamamının elektronik ortama aktarılmasından itibaren fiziki arşiv Emniyet Genel Müdürlüğü ve tescil büroları nezdinde bir yıl süreyle saklanır. Bu süre içerisinde noterler veya Türkiye Noterler Birliği tarafından talep edilen bilgi ve belgeler, fiziki veya elektronik ortamda gönderilir.

(3) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren; araç tescil hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler, araç sicil ve tescil sistemi veri tabanı ve arşiv, kademeli olarak Türkiye Noterler Birliği koordinesinde noterliklere devredilir. Devir işlemlerine ilişkin esas ve usuller Emniyet Genel Müdürlüğü ve Türkiye Noterler Birliği arasında yapılacak protokolle belirlenir.

(4) Bu Yönetmelik kapsamında noterler ve Türkiye Noterler Birliği tarafından yürütülecek işlemlere ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğünün taraf olduğu protokoller, Türkiye Noterler Birliği ve ilgili kurum veya kuruluşlarla yeni protokol yapılıncaya kadar geçerlidir.

(5) Emniyet Genel Müdürlüğü veri tabanının TNBBS ile ARTES’e aktarılacak kısmının Türkiye Noterler Birliğine tamamen devrine kadar geçecek süre içerisinde Türkiye Noterler Birliği ve noterlerce araç tesciline ilişkin gerçekleştirilecek tüm iş ve işlemlerin her türlü hukuki sorumluluğu Türkiye Noterler Birliğine aittir.

Karton geçici plakaların geçerlilik süreleri

GEÇİCİ MADDE 5 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan geçici trafik belgeleri nedeniyle kullanılmakta olan karton geçici plakalar, bağlı oldukları geçici trafik belgelerinin geçerlilik tarihi sonuna kadar kullanılabilir.

Hatalı işlem nedeniyle araç tescil belgelerinin yenilenmesi

GEÇİCİ MADDE 6 –

(1) Araç tescil hizmetlerine ilişkin iş ve işlemlerin noterlere devri sonrasında, Emniyet Genel Müdürlüğü trafik kuruluşlarınca devir öncesinde yapılmış iş ve işlemler nedeniyle araç tescil belgesinin değiştirilmesinin gerektiği durumlarda noterliklerce belge yenileme işlemi nedeniyle değerli kağıt bedeli dahil oluşacak her türlü ücret Türkiye Noterler Birliğince karşılanır.

Yeni düzenleme yapılıncaya kadar kullanılacak belgeler

GEÇİCİ MADDE 7 –

(1) Bu Yönetmelik gereğince Türkiye Noterler Birliği veya İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Türkiye Noterler Birliği tarafından şekli ve içeriği belirlenecek olan belgeler ile ilgili düzenleme yapılıncaya kadar Karayolları Trafik Yönetmeliğinin ekinde yer alan ve karşılığı aşağıdaki tabloda belirtilen ekler geçerlidir.

Bu Yönetmelikte geçen belge ismiKarayolları Trafik Yönetmeliği Karşılığı Ek Numarası
Araç tescil belgesiEk-3
Geçici Trafik BelgesiEk-10, Ek-10/Arka
A Geçici Trafik Belgesi Düzenleme Yetki BelgesiEk-10/B
A Geçici Trafik BelgesiEk-10/C
Araç tesciline ilişkin geçici belge (ASBİS)Ek-44
Plaka Basım Talep BelgesiEk-45
Araç tesciline ilişkin geçici belge (Noter)Ek-46
Geçici Çıkış Yol BelgesiEk-49/B

Yürürlük

MADDE 51 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 52 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı ile İçişleri Bakanı birlikte yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

 Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
TarihiSayısı
31/1/201830318
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
TarihiSayısı
1.      18/3/202031072
2.        

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMUNCA 6183 SAYILI AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUNA GÖRE KULLANILACAK YETKİLERE İLİŞKİN YÖNETMELİK

30 Temmuz 2020 PERŞEMBE         Resmî Gazete                             Sayı : 31201

YÖNETMELİK

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumundan:

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMUNCA 6183 SAYILI

AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUNA GÖRE

KULLANILACAK YETKİLERE İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilerce kullanılan yetkilerin, süresi içinde ödenmeyen alacakların korunmasında, takip ve tahsilinde Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunca kullanılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; 6183 sayılı Kanunda belirtilen ve Kanunun verdiği yetkilerin Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunca kullanılmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik; 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında 4 üncü maddesi ve 4/5/2007 tarihli ve 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Hizmetleri Hakkında Kanunun 15 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Alacak: Kurumun sözleşmeden kaynaklanan alacaklarını ve bu alacaklardan doğan diğer alacaklarını,

b) Başkan: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanını,

c) Borçlu: Kuruma borcu olan gerçek ve tüzel kişileri ve bunların kanuni temsilcileri veya mirasçıları, kefili, yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini,

ç) Faydalanıcı: Proje başvurusu kabul edilen ve sözleşmesi imzalanan başvuru sahibini,

d) İl Koordinatörlüğü: Kurumun, illerde kurulan taşra teşkilatını,

e) İl Koordinatörü: Kurumun taşra teşkilatının en üst düzey yöneticisini,

f) Kanun: 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu,

g) Kurum: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunu,

ğ) Sözleşme: Faydalanıcı ile Kurum arasında yapılan hibe sözleşmesini,

h) Tahsil ünitesi: Kurum alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmekle görevli birimini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kurum Alacaklarının Korunmasına İlişkin Yetkiler

Teminat isteme

MADDE 5 –

(1) Tahsil ünitesi alacağın teminatını teşkil etmek üzere, Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan her türlü teminatı alabilir.

(2) Türkiye’de ikametgâhı bulunmayan borçlunun durumu, alacağın tahsilinin tehlikede olduğunu gösteriyorsa tahsil ünitesi kendisinden teminat isteyebilir.

(3) Gösterilen teminatın tahsil ünitesi tarafından yeterli ve uygun bulunmaması, sonradan kısmen ya da tamamen değerini kaybetmesi veya borç miktarının artması halinde, borçludan teminatını tamamlaması veya yerine başka bir teminat göstermesi istenir. Tahsil ünitesinin uygun görmesi halinde borçlu verdiği teminatı kısmen veya tamamen aynı değerde diğer bir teminatla değiştirebilir.

Şahsi kefalet

MADDE 6 –

(1) Alacakların tahsili ile ilgili olarak Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen teminatı sağlayamayan borçluların muteber bir şahsı müteselsil kefil veya müşterek müteselsil borçlu olarak göstermesi halinde, şahsi kefaleti veya gösterilen şahsı kabul edip etmemeye tahsil ünitesi yetkilidir.

(2) Kefalet, noterden onaylı sözleşme ile tesis olur.

İhtiyati haciz

MADDE 7 –

(1) İhtiyati haciz, Kanunun 13 üncü maddesinde belirtilen sebeplerin bulunması hâlinde, hiçbir süreye bağlı kalmaksızın İl Koordinatörünün kararıyla derhal uygulanır.

(2) İhtiyati haczin amacı Kurum alacağını teminat altına almak olup, tahsil ünitesince borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile diğer hak ve alacaklarının kaçırılmasına engel olunması ve ihtiyati haciz uygulamasından beklenen faydanın elde edilebilmesi için, fesih ya da geri alım kararı beklenilmeksizin ihtiyati haciz kararı alınabilir.

(3) Gıyapta yapılan hacizler borçluya tebliğ edilir. Haklarında ihtiyati haciz uygulanan borçlular, haczin yapıldığı tarihten, gıyapta yapılan hacizlerde ise haczin tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde ihtiyati haczin sebebine idare mahkemesinde dava açabilir.

(4) İhtiyati hacze konu alacak için düzenlenen ödeme emrinin tebliğ edilmesi üzerine on beş günlük sürenin geçmesinden sonra düzenlenecek haciz varakasına istinaden ihtiyati haciz kati hacze çevrilir. İhtiyati haciz kat’i hacze dönüştürülmediği sürece, ihtiyaten haczedilen malların satılarak paraya çevrilmesi mümkün değildir. Ancak, ihtiyaten haczedilen malların bozulması, çürümesi gibi nedenlerle korunmasının mümkün olmadığı veya beklediği zaman önemli bir değer düşüklüğüne uğrayacağının anlaşılması hallerinde, bu mallar derhal paraya çevrilerek, elde edilen tutarlar teminat olarak muhafaza edilir.

(5) İhtiyati haciz, borçlu tarafından Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci bendinde sayılan menkul mallar hariç aynı maddede sayılan teminatların verilmesi ve verilen teminatın tahsil ünitesi tarafından kabul edilmesi halinde, ihtiyati haciz tatbik edilmiş mallar üzerinden kaldırılarak teminat olarak gösterilen mallara haciz tatbik edilir.

(6) İhtiyaten haczolunan mallar istenildiği zaman para veya ayın olarak verilmek ve bu hususu temin için malların kıymetleri depo edilmek yahut tahsil ünitesinin bulunduğu mahalde ikametgâh sahibi bir şahıs müteselsil kefil gösterilmek şartıyla borçluya ve mal üçüncü şahıs yedinde haczolunmuşsa bir taahhüt senedi alınarak kendisine bırakılabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ödemeye İlişkin Hükümler, Tecil ve Taksitlendirme

Takip işlemlerine yetkili İl Koordinatörlüğü

MADDE 8 –

(1) Kurumun sözleşme kaynaklı alacakları ve bu alacaklardan doğan diğer alacaklarına ait geri alım işlemlerine sözleşmenin imzalandığı İl Koordinatörlüğünce başlanır.

Niyabeten takip

MADDE 9 –

(1) Borçlu veya malları başka mahallerde bulunduğu takdirde, takip işlemleri o mahaldeki ilgili İl Koordinatörlüğünce niyabeten yürütülür. İl Koordinatörlükleri bulunmayan mahallerde takipler Ek-1’deki liste uyarınca yapılır.

Borç bildirim mektubu

MADDE 10 –

(1) Kurum tarafından takip ve tahsilatı kararlaştırılan ve vadesi belli olmayan alacaklarla ilgili olarak borcun bir ay içerisinde ödenmesi için borçluya borç bildirim mektubu gönderilir.

(2) Borç bildirim mektubunun tebliğ tarihinden itibaren hesaplanan bir aylık sürenin son günü Kurum alacağının vade tarihidir.

Ödeme yeri ve şekli

MADDE 11 –

(1) Alacağın, Kurum tarafından belirtilen sürede, borçlu tarafından ödenmesi esastır.

(2) Ödeme, tahsil ünitesinin yetkili ve sorumlu personeli tarafından verilecek makbuz karşılığında elden veya Hazine ve Maliye Bakanlığından alınacak yetki çerçevesinde ilgili banka hesap numaralarına yapılır.

(3) Kurum, ödemenin Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kabul edilen özel ödeme şekilleri kullanılmak suretiyle yapılması için düzenleme yapmaya yetkilidir. Bu yetki alacağın türü, ödeme zamanı ve bulunduğu safhalar itibarıyla topluca veya ayrı ayrı kullanılabilir.

Tecil ve taksitlendirme

MADDE 12 –

(1) Alacağın vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi, borçluyu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, Kurum Başkanı veya Kurum Başkanının yetkili kılacağı Koordinatör/İl Koordinatörü tarafından Kanunun 48 inci maddesine göre tecil faizi alınarak 36 ayı geçmemek üzere borç tecil olunabilir.

(2) Tecil ve taksitlendirme taleplerinde istenilen bilgi ve belgeler on beş gün içerisinde tamamlanır. Bilgi ve belgelerin bu sürede tamamlanmaması halinde başvuru geçersiz sayılır. Sunulan bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olmasından itibaren tecil ve taksitlendirme talebi bir ay içerisinde sonuçlandırılır.

(3) Tecil edilmesi için yazılı talepte bulunulan Kurum alacağının toplamı Kanunda belirtilen limiti aşmadığı takdirde teminat şartı aranmaz. Bu miktarın üzerindeki alacakların tecilinde gösterilmesi zorunlu teminat, bu limiti aşan kısmın yarısıdır.

(4) Tecil faizi, Hazine ve Maliye Bakanlığının belirlediği oranlarda uygulanır.

(5) Borçlu tarafından daha kısa bir süre önerilmemiş olması halinde, amme alacağının aylık olarak taksitlendirilmesi gerekir.

(6) Borçlunun talep dilekçesinde belirttiği taksit süresinden daha uzun taksit süresi verilemez.

(7) Taksit tutarları belirlenirken ödemesiz aya yer verilemez.

(8) Taksit tutarlarında mutlaka eşit olma şartı aranmaz.

(9) Tecilde ödemeler, borç aslı ve ferîlerine orantılı olarak mahsup edilir.

(10) Tecil şartlarına uyulmaması, değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması ya da yerlerine başkalarının gösterilmemesi hâllerinde alacak muaccel olur.

(11) Tecilin bozulması durumunda, tecil ve taksitlendirme işlemi yapılmamış sayılır ve tecil ve taksitlendirme işlemi kapsamında tahsil edilen alacaklar, ödeme tarihleri baz alınarak gecikme zammı ve anaparadan mahsup edilir.

(12) Tecil ve taksitlendirilmiş borçların onuncu fıkra kapsamında ihlal edilmesi durumunda tecil şartlarını ihlal eden borçlu tarafından tahsil ünitesine, tecilin geçerli sayılması ve yeniden yapılması talebi ile başvurulması halinde gerekli değerlendirme yapılarak tecilin geçerli sayılmasına karar verilebilir. Daha evvel tecil edilen bir borca karşılık yapılan ödemelerin tecilli sayılması ve kalan tutarın da belirlenen bir plan dâhilinde ödenmesine izin verilmesi anlamına gelen tecilin geçerli sayılması uygulamasında, tecil faizi geçerli sayılan tecil için yapılmış ilk müracaat tarihi esas alınarak hesaplanır.

Gecikme zammı

MADDE 13 –

(1) Kurum alacaklarının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar geçen süreye Kanunun 51 inci maddesi uyarınca gecikme zammı uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Alacakların Cebren Tahsiline İlişkin Yetkiler

Ödeme emri

MADDE 14 –

(1) Kurum alacağını vadesinde ödemeyenlere, on beş gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu ödeme emri ile tebliğ olunur.

(2) Ödeme emrinde asıl borcun ve buna bağlı hak ve borçların mahiyeti ve miktarı, nereye ödeneceği, süresinde ödenmediği veya mal bildiriminde bulunulmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olacağı, gerçeğe aykırı mal bildiriminde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı bildirilir. Ayrıca borçlunun, Kanunun 114 üncü maddesindeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza ödeme emrinde kendisine bildirilir.

(3) Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı iddiası ile tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde idare mahkemesine dava açabilir. Bu hususa ödeme emri ile borçluya bildirilir.

(4) Ödeme emri ile istenilen alacağın tamamına yürütmeyi durdurma talepli dava açılması durumunda mahkeme tarafından yürütmeyi durdurma kararı verilmediği sürece takip ve tahsil işlemleri devam eder.

Mal bildirimi

MADDE 15 –

(1) Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, on beş günlük süre içinde, borcunu ödemek veya mal bildiriminde bulunmak zorundadır. Mal bildirimi, borçlunun gerek kendisinde, gerekse üçüncü şahıslar elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın, nev’ini, mahiyetini, vasfını, değerini ve her türlü gelirlerini veya haczi kabil mal veya geliri bulunmadığını ve yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna nazaran borcunu ne suretle ödeyebileceğini yazılı veya sözlü olarak tahsil ünitesine bildirmesidir. Mal bildiriminin borçlu tarafından sözlü olarak yapılması halinde, tahsil ünitesi personeli ile borçlu arasında tutanak düzenlenir ve imzalanır.

(2) Mal bildiriminde malı olmadığını belirten veyahut borca yetecek kadar mal göstermemiş olan borçlu, sonradan edindiği malları ve gelirindeki artmaları, edinme ve artma tarihinden başlayarak on beş gün içinde tahsil ünitesine bildirmeye mecburdur. Bildirmeyenler hakkında Kanunun 112 nci maddesi gereğince suç duyurusunda bulunulur.

(3) Ödeme emri ile istenilen alacağın tamamına yürütmeyi durdurma talepli dava açılması durumunda mal bildiriminde bulunma süresi ilk derece mahkemesinin nihai kararına kadar uzar.

Mal bildiriminde bulunulmaması

MADDE 16 –

(1) Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlunun on beş günlük süre içinde borcunu ödememesi ve mal bildiriminde de bulunmaması halinde, tahsil ünitesi tarafından hakkında hapsen tazyik kararının alınmasını sağlamak amacıyla, gerekli bilgi ve belgeler ile İcra Hâkimliğine yazılı talepte bulunulur.

Teminatlı alacaklarda takip

MADDE 17 –

(1) Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan alacak vadesinde ödenmediği takdirde, borcun on beş gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerle cebren tahsile devam olunacağı borçluya bildirilir. On beş gün içinde borç ödenmediği takdirde teminat Kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek alacak tahsil edilir.

Kefilin takibi

MADDE 18 –

(1) Asıl borçludan takip ve tahsili gereken alacağın şahsi kefilden müştereken ve müteselsilen aranılması gerektiğinden, bu alacağın takibine asıl borçlu ile birlikte eş zamanlı olarak kefil hakkında da başlanır. Bu takibe, Kanunun 56 ncı maddesine dayanılarak hazırlanan bir yazının kefile, alma haberli tebliği suretiyle başlanır. Yazı ile verilen on beş günlük süre içerisinde ödeme yapılmaması halinde, Kanunun 62 ve devam eden maddelerine göre işlem yapılır.

Mal varlığı araştırması

MADDE 19 –

(1) Kurum alacaklarının takibinde haczolunacak malların tespiti amacıyla yapılacak mal varlığı araştırmasının şekli, alanı ve kapsamı ile araştırma yapılacak alacağın türü ve tutarı Kurum tarafından belirlenir.

Haciz varakasını imzalama yetkisi

MADDE 20 –

(1) Haciz işlemleri, İl Koordinatörünce onaylanan haciz varakasına dayanılarak yapılır.

Haciz ve satış

MADDE 21 –

(1) Borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil ünitesi tarafından tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul ve gayrimenkullerinden, alacak ve hakları Kanun hükümlerine göre haczedilir.

(2) Haczedilen her türlü mal satılarak paraya çevrilir.

(3) Satıştan elde edilen bedelden, takip masrafları ve takip edilen alacak düşüldükten sonra geriye kalan kısım borçlunun ödeme zamanı gelmiş veya muaccel hale gelmiş diğer borçlarına mahsup edilir.

Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi

MADDE 22 –

(1) Kanunun 79 uncu maddesine istinaden düzenlenen haciz bildirileri alacaklı tahsil ünitesince posta veya memur eliyle tebliğ edilebilir.

(2) Kendisine haciz bildirisi tebliğ edilen üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haczin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın tüketildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu veya alacağın borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise durumu, haciz bildirisinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde tahsil ünitesine yazılı olarak bildirmek zorundadır. Üçüncü şahsın süresinde itiraz etmemesi halinde, mal elinde ve borç zimmetinde sayılır ve hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

(3) Tahsil ünitesince düzenlenen haciz bildirileri, Kurum borçlusunun hak ve alacaklarının bulunabileceği bankaların şubelerine doğrudan veya ilgili birim aracılığı ile tebliğ edilebileceği gibi Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarın üzerindeki alacaklar için Hazine ve Maliye Bakanlığından yetki almak suretiyle doğrudan bankaların genel müdürlüklerine de tebliğ edilebilir. Haciz bildirisi bankanın genel müdürlüğüne de tebliğ edilmiş ise tüm şubelerini kapsayacak şekilde beyanda bulunma yükümlülüğü bankanın genel müdürlüğüne aittir.

Menkul mallarda değerleme

MADDE 23 –

(1) Mahcuz menkul mallara haczi yapan tahsil ünitesi personeli tarafından değer biçilir, borçlunun müracaatı üzerine veya tahsil ünitesince lüzum görüldüğü takdirde bilirkişiden alınacak mütalaaya göre yeni bir değer tespiti yapılabilir.

Menkul mal satış ilanı

MADDE 24 –

(1) Tahsil ünitesi, satılacak menkul malın niteliğini, cinsini, türünü, özelliklerini, satışa esas tutarını ve diğer satış şartlarını dikkate alarak uygun göreceği araçlar ile açık artırma tarihinden en az on beş gün önceden başlamak suretiyle ilan eder.

(2) Bozulma, çürüme ve benzeri sebeplerle muhafazasına imkân olmayan veyahut beklediği takdirde mühim bir değer düşüklüğüne uğraması muhtemel bulunan malların paraya çevrilmesine derhal başlanabilir.

Menkul malların muhafazası, koruyacak olanların mecburiyet ve mesuliyetleri

MADDE 25 –

(1) Mahcuz mallar tahsil ünitesi tarafından uygun görülen yerlerde muhafaza edilir.

(2) Haczedilen para, kıymetli maden, mücevher, ticari senet, hisse senedi ve tahvil gibi menkul mallar kaybolmalarını ve değiştirilmelerini önleyecek tedbirler alınarak tahsil ünitesince muhafaza olunur. Sair menkul mallar uygun bir yerde muhafaza altına alınır veya güvenilir bir şahsa veyahut güvenilir bir şahsın kefaleti altında borçlunun veya zilyedin kendisinde bırakılır.

(3) Borçlular, zilyedler, güvenilir şahıslar Kanunun 82 nci maddesi gereğince kendilerine bırakılan malları, tahsil ünitesince yapılacak ilk talep üzerine derhal ve kendilerine teslim edildiği zamanki durumları ile geri vermek mecburiyetindedirler. Bu mecburiyeti yerine getirmeyenler, haklarında yapılacak ceza takibinden başka, bu malların kendilerine atfolunamayacak bir sebepten dolayı telef veya zayi olduğunu ispat edemedikleri takdirde, geri verilmeyen malların değerleri tutarınca borçlu sayılıp Kanun hükümleri gereğince takip olunurlar.

Gayrimenkullerde değer tespiti

MADDE 26 –

(1) Satışa çıkarılacak gayrimenkullere bilirkişinin mütalaası alınmak suretiyle satış komisyonu tarafından değer biçilir. Gayrimenkul satış komisyonu, bilirkişinin mütalaasını kabul edip etmemekte serbesttir.

Gayrimenkul satış ilanı

MADDE 27 –

(1) Tahsil ünitesi, gayrimenkul satışını, açık artırma tarihinden en az on beş gün önce başlamak koşuluyla ilan eder.

(2) Kurum, yapılacak ilanların yer, süre ve usullerine ilişkin yapılacak olan belirlemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığının gayrimenkul satış ilanlarında yer, süre ve şekillere ilişkin yapmış olduğu belirlemelere aykırı olmamak koşuluyla belirleme yapabilir.

Satış komisyonları

MADDE 28 –

(1) Tahsil ünitesince, mahcuz menkul ve gayrimenkullerin satış işlemlerini yapmak üzere Kanun uyarınca satış komisyonları kurulur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İflas Yoluyla Takip ve Konkordato

İflas yoluyla takip

MADDE 29 –

(1) Alacakların tahsili için açılmış bulunan takibin, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri kapsamında iflas yolu ile takibe dönüştürülmesi, alacaklı tahsil ünitesince istenebilir.

Konkordato

MADDE 30 –

(1) Amme idaresi tarafından iflas talebinde bulunulsa dahi tasdik edilen konkordato amme alacakları için mecburi değildir.

(2) Konkordato kararı tasdik edilen borçlu hakkında ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, hiçbir takip yapılamaz ve evvelce yapılmış takipler durur.

(3) Konkordatoda bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Zamanaşımı

MADDE 31 –

(1) Kurum alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Zamanaşımından sonra borçlu tarafından rızaen yapılan ödemeler kabul olunur.

(2) Zamanaşımı süresinin hesaplanmasında Kanunun 103 üncü maddesinde belirtilen zamanaşımını kesen haller ve Kanunun 104 üncü maddesinde belirtilen zamanaşımını durduran haller tahsil ünitesince dikkate alınır.

Tahsil imkânsızlığı ve zamanaşımı sebebiyle terkin

MADDE 32 –

(1) Kanunun 106 ncı maddesi kapsamında yapılacak terkin işlemlerinde, Kurum Başkanı veya Kurum Başkanının yetkili kılacağı İl Koordinatörü yetkilidir.

(2) Tahsili zamanaşımına uğrayan Kurum alacaklarının terkin edilmesiyle ilgili işlemlerde, alacağın zamanaşımına uğradığına ilişkin tespit ve terkin için hazırlanacak cetvel İl Koordinatörlükleri tarafından hazırlanır, ancak bu alacakların Kurum kayıtlarından çıkarılmasına ilişkin onay işlemleri Kurum Başkanı veya Kurum Başkanının merkezde yetki vereceği makam tarafından gerçekleştirilir.

Sırrın ifşası

MADDE 33 –

(1) Bu Yönetmeliğin tatbikinde vazifeli bulunan kimseler, bu vazifeleri dolayısıyla amme borçlusunun ve onunla ilgili kimselerin şahıslarına, mesleklerine, işlerine, muamele ve hesap durumlarına ait öğrendikleri sırlarla, gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa ettikleri takdirde 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesine göre cezalandırılır.

Artırmalara katılamayacak olanlar

MADDE 34 –

(1) Tahsil ünitesince Kanun gereğince paraya çevrilecek malların artırmasına, tahsil ünitesi çalışanları, ne kendi adlarına ne de diğer kimseler ad ve hesabına katılamayacakları ve bu artırmalardan mal satın alamayacakları gibi bu malları üçüncü şahıslar aracılığıyla veya üçüncü şahıslara satın aldırıp onlardan beş yıl süre ile teferruğ suretiyle dahi satın alamazlar; her ne suretle olursa olsun iktisap edemezler. Bu yasak, bunların eşlerini ve üçüncü derece de dâhil olmak üzere bu dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarını da kapsar. Bu yasak durumların tespiti halinde, Kanunun 99 uncu maddesine göre ihalenin feshi istenebilir.

Suçların takibine ilişkin ihbarda bulunma yükümlülüğü

MADDE 35 –

(1) Kanunun 110 ila 114 üncü maddelerinde yazılı suçların ihbarı, ilgili İl Koordinatörlüğü tarafından Cumhuriyet Savcılığına yapılır.

Kimlik belgesi

MADDE 36 –

(1) Tahsil ile görevli personele, görevleri sırasında ilgililere gösterilmek üzere Kurumca onaylı, soğuk damgalı, fotoğraflı ve sıra numaralı, üzerinde yetkileri belirtilen kimlik belgesi verilir.

Tebligat usulleri

MADDE 37 –

(1) Aksine hüküm bulunmadıkça Kanunda yazılı sürelerin hesaplanmasında ve tebliğlerin yapılmasında 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanır.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 38 –

(1) Bu Yönetmelikte düzenlenmeyen hallerde Kanun, Kanunun uygulanmasına ilişkin Kurum tarafından yapılan düzenlemeler ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan düzenlemelerde yer alan hükümler uygulanır.

Yürürlük

MADDE 39 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 40 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Başkanı yürütür.

Eki için tıklayınız

SU ÜRÜNLERİ ÜRETİMİNDE KİRALAMA YÖNETMELİĞİ

31 Ekim 2020 CUMARTESİ             Resmî Gazete                             Sayı : 31290

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

SU ÜRÜNLERİ ÜRETİMİNDE KİRALAMA YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 ‒

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; ülkemiz su kaynaklarının verimli şekilde kullanılması ve su ürünleri faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin temini için su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında ihtiyaç duyulan su ve su alanları ile ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı su ürünleri istihsal hakkının kiralanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 ‒

(1) Bu Yönetmelik, Hazinenin veya Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan deniz ve içsularda veya bu yerlerden su alınarak karada yapılacak su ürünleri yetiştiricilik tesislerinde ihtiyaç duyulan su ve su alanları ile ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı su ürünleri istihsal hakkının kiralanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 ‒

(1) Bu Yönetmelik,  22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 4 üncü, 13 üncü ve 36 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 ‒

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Genel Müdürlük: Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğünü,

c) İçsular: Göller, suni göller, lagünler, baraj gölleri, bentler, regülatörler, kanallar, arklar, akarsular, mansaplar, kaynak suları, yeraltı suları, üretme ve yetiştirme yerlerini,

ç) İl müdürlüğü: Bakanlık il müdürlüklerini,

d) Kanun: 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununu,

e) Kiracı: Su ürünleri üretim yerini, avcılık istihsal hakkını veya suyu kiralayan kurum, kuruluş, gerçek veya tüzel kişileri,

f) Kuruluş: Su ürünleri üretim yerinde, bu amaçla kurulan kooperatif ve birlikleri,

g) Rekreasyonel amaçlı su ürünleri istihsali: Projeye dayalı olarak Bakanlıkça kiralanan içsularda veya bu amaçla belirlenmiş su alanlarında bir bedel karşılığında yapılan dinlenme, eğlence ve spor amaçlı su ürünleri avcılığını,

ğ) Sözleşme: İl müdürlüğü ile kiracı arasında imzalanan kiralama esaslarını içeren yazılı metni,

h) Su ürünleri: Denizlerde ve içsularda bulunan bitkiler ile hayvanlar ve bunların üreme ürünlerini,

ı) Su ürünleri bilgi sistemi: Bakanlık bünyesinde kurulu bulunan su ürünleri ile ilgili bilgilerin merkezi veri tabanında toplandığı kayıt sistemini,

i) Su ürünleri istihsal hakkı: Ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı su ürünleri avcılık hakkını,

j) Su ürünleri üretim yeri: Su ürünlerinin doğal olarak ürediği, avcılığının yapıldığı veya yetiştirildiği, içinde veya üzerinde istihsal vasıtasının veya tesisinin kurulabildiği, kullanılabildiği su alanlarını,

k) Su ürünleri yetiştiricilik bölgesi: Deniz ve içsularda veya bu yerlerden su alınarak karada, bir veya birden çok su ürünleri türünün yetiştirildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun görülen, denizlerde ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının da görüşü alınarak, Tarım ve Orman Bakanlığınca işletmelerin bölgesel olarak planlanarak izinlendirildiği ve bunların su ürünleri üretimi yapmaları için ayrılan bölgeleri,

l) Yetiştiricilik projesi: Yetiştiriciliği yapılacak su ürünü türünü, su ürünleri tesislerinin yerini, mahiyetini, mali yönünü, mimari çizim ve inşaat hesaplarını, keşif-metraj cetvellerini, yetiştiricilik tekniğini ve üretim planını, kamu kurum ve kuruluşlarından alınmış belgeler ile kurulacak işletmeye ait her türlü belge ve bilgilerin bütününü,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler ve Komisyonun Oluşturulması

Genel hükümler

MADDE 5 ‒

(1) Su ürünleri üretim yerlerinde yapılacak su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında ihtiyaç duyulan su ve su alanları ile bu alanlarda ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı istihsal hakkı için Bakanlıktan kiralama yapılması zorunludur. Bakanlık adına  bu işlemler illerde il müdürlüklerince yürütülür.

(2) Birinci fıkra  kapsamında  su ürünleri üretim yerinde yapılacak ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı istihsal hakkı  kiralamaları için Genel Müdürlüğün görüşünün alınması zorunludur.

(3) Su ürünleri yatırımlarında ihtiyaç duyulan karasal alanların kiralama işlemleri taşınmazın tescilli olması durumunda maliki kuruluş tarafından, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlardan olması durumunda ise Milli Emlak Genel Müdürlüğü birimleri marifetiyle yapılır.

(4) Dalyanlar, lagünler ve avcılığına sınırlama getirilen türler hariç denizlerde su ürünlerinin avcılık yoluyla istihsal hakkı kiraya verilmez.

(5) Süresi komisyonca belirlenmek üzere su ürünleri üretim yerlerinde, su ürünlerinin ticari amaçlı istihsal hakkı en fazla beş yıla, projeye dayalı amatör, rekreasyonel ve ıslah amaçlı istihsal hakkı ise en fazla on yıla kadar kiraya verilebilir. Kira süresinin uzatılması talebinde bulunulamaz.

(6) Ticari amaçlı su ürünleri istihsal hakkı kiralanan yerlerde, Bakanlıkça yayımlanan ticari ve amatör amaçlı su ürünleri avcılığını düzenleyen tebliğlerde belirlenen şartlara uygun olarak, il müdürlüğünce belirlenecek alanlarda ve zamanlarda amatör avcılık yapılabilir.

(7) Süresi komisyonca belirlenmek üzere su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında kullanılan su ve su alanları; içsularda en az beş yıl en fazla on yıla kadar,  denizlerde en az on yıl en fazla on beş yıla kadar kiraya verilir.

(8) Genel Müdürlük tarafından deneme üretim izni verilebilir. Bu izin türe bağlı olarak belirlenen süre ile sınırlı olup müktesep hak kazandırmaz.

(9) Kira bedeli, Bakanlıkça belirlenecek kriterlere göre su ürünleri bilgi sistemi üzerinde oluşturulmuş hesaplama yöntemine göre tespit edilir.

(10) İl müdürlüğü ile kiracı arasında kira sözleşmesi düzenlenir, ayrıca kiracıdan imzalı şartname alınır. Kira sözleşmesi ve şartnamenin birer sureti kiralamayı müteakiben otuz gün içinde il özel idaresine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına ve Genel Müdürlüğe gönderilir.

(11) Kira, sözleşmenin imzalanmasıyla başlar ve il müdürlüğünce su ve su ürünleri üretim yeri bir tutanak ile kiracıya teslim edilir.

(12) Su ve su ürünleri üretim yerlerinde yapılacak su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında ihtiyaç duyulan su ve su alanlarını veya bu alanlarda ticari, amatör, ıslah ve rekreasyonel amaçlı istihsal hakkını kiralayanlardan tespit edilen ilk yıl kira bedelinin tamamına tekabül eden tutarı teminat olarak alınır. Alınacak teminata ilişkin olarak;

a) Tedavüldeki Türk lirası veya süresiz teminat mektubu, teminat olarak kabul edilebilir. Teminat mektubu ilgili mevzuata uygun düzenlenmiş olmalıdır.

b) Teminat il özel idarelerine veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına kiracı tarafından yatırılır. Kira süresinin bitimine veya feshine kadar tutulur.

c) Su veya su ürünleri üretim yerinin kira süresi sonunda teslim alınması sırasında veya kiracının sözleşme/şartname hükümlerini yerine getirmemesi nedeniyle kira sözleşmesinin iptal edildiği durumlarda varsa su ürünleri üretim alanına verilen zarar tutanakla tespit edilir. Kiracının verdiği zarara karşılık tespit edilen miktar, teminattan mahsup edilerek zararın tazmininde kullanılır, kalan miktar hazineye gelir kaydedilir. Zararın teminatın üzerinde olması durumunda teminatı aşan miktar için masrafları kiracıya ait olmak üzere su veya su ürünleri üretim yerinin eski şekline döndürülmesine mülki amir tarafından karar verilir.

(13) Devletin ilan ettiği doğal afet, yangın ve salgın hastalık gibi mücbir sebepler durumunda kira süresinin uzatımı, kira bedelinin indirilmesi, ödeme tarihi ve ödeme miktarlarının değiştirilmesi ile ilgili hususlar Bakanlık tarafından belirlenir.

Komisyonun oluşturulması

MADDE 6 ‒

(1) Su ve su ürünleri üretim yerlerinin kiraya verilmesi amacıyla bir komisyon kurulur. Bu komisyonda, Bakanlık il müdürünün onayı ile görevlendirilecek bir il müdür yardımcısının başkanlığında, idari ve mali işler şube müdürü, balıkçılık ve su ürünleri şube müdürü, bu müdürlüğün bulunmadığı illerde hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şube müdürü ile su ürünleri hizmetlerinin yürütüldüğü şube müdürlüğünde çalışan teknik hizmetler sınıfından en az biri su ürünleri mühendisi olmak şartıyla iki personel yer alır.

(2) Komisyon üye tam sayısı ile toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Karara muhalif kalınması halinde muhalif kalan üye tarafından karşı oy gerekçesi kararın altına yazılarak imza altına alınır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kiralama ile İlgili Usul ve Esaslar

Su ürünlerinin avcılık yoluyla istihsal hakkının kiraya verilmesi

MADDE 7 ‒

(1) Su ürünleri üretim yerlerinde avcılık yoluyla istihsal hakkı Genel Müdürlüğün uygun görüşü ile il müdürlüğünce kiraya verilebilir. Su ürünleri üretim yerlerinde istihsal amaçlı yapılacak kiralama başvuruları değerlendirilirken sürdürülebilir balıkçılık yönetimi açısından, yıllık avlanabilir stok miktarının bulunup bulunmadığı dikkate alınır. Avlanabilir yıllık stok miktarı tespiti, kira süresi tamamlanan su ürünleri üretim yerlerinin yeni dönem için kiraya verilmesinden önce veya ihtiyaç duyulması durumunda Bakanlıkça yapılır ya da yaptırılır.

(2) Kiraya verilebilecek su ürünleri üretim yerlerinde avcılık yoluyla istihsal hakkı; öncelikle kiralanacak su ürünleri üretim yerine en uzun sınırı bulunan en küçük yerleşim biriminden başlamak üzere o yerde kurulu olan, üyeleri beş yıldan az olmamak üzere su ürünleri üretim bölgesinde ikamet eden münhasıran su ürünleri istihsali veya pazarlaması ile iştigal eden kuruluşlara, komisyon marifetiyle pazarlık usulüyle kiraya verilir. Bu kuruluşların talepte bulunmaması veya kiralama yapılamaması halinde ise su ürünleri üretim yerinin bulunduğu ilçe sınırları içerisinde yer alan üyeleri beş yıldan az olmamak üzere üretim bölgesinde ikamet eden ve su ürünleri faaliyetinde bulunan diğer kuruluşlara, ilçe sınırları içerisinde su ürünleri faaliyetinde bulunan kuruluşların bulunmaması veya kiralama yapılamaması halinde ise il sınırları içerisinde yer alan üyeleri beş yıldan az olmamak üzere üretim bölgesinde ikamet eden ve su ürünleri faaliyetinde bulunan diğer kuruluşlara komisyon marifetiyle pazarlık usulüyle kiraya verilebilir.

(3) Komisyon, ihale duyurusunda belirtilen gün ve saatte toplanır, süresi içinde başvuran kuruluşların başvurularını ikinci fıkrada belirtilen öncelik sırasına göre inceler. Duyuruda ve hazırlanan şartnamede belirtilen koşulları taşıyan kuruluşları tespit eder. Bu tespit sonunda üretim yerlerindeki su ürünlerinin avcılık yoluyla istihsal hakkı;

a) Şartları haiz tek bir kuruluş varsa,  5 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre, tespit edilen yıllık kira bedeli üzerinden bu kuruluşa,

b) Şartları haiz birden fazla kuruluş olması halinde ve tamamının aralarında yapacakları bir protokolle anlaşarak, müşterek ve müteselsil sorumlu olarak kiralama talebinde bulunmaları halinde komisyonca 5 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre tespit edilen yıllık kira bedeli üzerinden müştereken bu kuruluşlara,

c) Şartları haiz birden fazla kuruluş olup tamamının aralarında anlaşamaması halinde komisyonca belirlenen aynı gün ve saatte, bu kuruluşlar arasında 5 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre tespit edilen yıllık kira bedeli üzerinden en yüksek bedeli teklif eden kuruluşa pazarlık usulüyle,

kiraya verilebilir.

(4) İkinci ve üçüncü fıkralar kapsamında kiralama yapılamadığı takdirde; kiralanacak alan, şartname ve duyuruda belirtilen gün ve saatte talep sahibi diğer gerçek ve tüzel kişilere açık olmak üzere pazarlık usulüyle ihaleye çıkarılır. Su ürünleri üretim yeri, ihale sonucunda 5 inci maddenin dokuzuncu fıkrasına göre tespit edilen yıllık kira bedeli üzerinden en yüksek bedeli teklif eden gerçek veya tüzel kişilere komisyon marifetiyle pazarlık usulü ile kiraya verilebilir.

(5) Komisyon, teklifleri ihale günü tetkik edip değerlendirerek kiraya verilmemesi yönünde bir karara varırsa, gerekçe yazılı olarak kararda imza altına alınır. Bu gerekçeyi taraflara duyurur, yeni ihale için on beş günü geçmemek üzere bir tarih tespit ederek ihaleyi yeniler.

(6) Su ürünleri üretim yerlerinde bulunan sucul bitkiler dahil tüm su ürünleri, birlikte veya ayrı ayrı kiraya verilebilir.

(7) Bir su ürünleri üretim yeri, birden fazla il veya ilçe sınırları içinde kaldığı durumlarda;

a) Yetkili makamlarca birden fazla üretim bölgesine ayrılmışsa her bölge, sınırları içinde bulunduğu il müdürlüğünce,

b) Birden fazla bölgeye ayrılmasının mümkün olmaması halinde, yüzölçümü itibarıyla en fazla kısmının bulunduğu il müdürlüğünce,

kiraya verilir.

(8) Su ürünleri istihsal hakkının kiralanmasına ilişkin duyurularda;

a) İhale konusu olan işin zamanı, yeri, miktarı, niteliği ve benzeri özellikleri,

b) Şartname ve varsa eklerinin nereden temin edileceği,

c) İhalenin nerede, hangi tarih ve saatte yapılacağı,

ç) İhale başvuru tarihleri,

d) Tahmini kira bedeli,

e) İsteklilerden aranılan belgelerin neler olduğu,

belirtilir.

(9) Su ürünleri üretim yerlerinde avcılık yoluyla istihsal hakkının kiralanmasına ilişkin duyurular; on gün sureyle ilgili il ve ilçe müdürlüğünün ilan panosunda ve internet sayfasında ilan edilir. Bu işlemler bir tutanakla imza altına alınır.

(10) Baraj, göl ve göletlerin tamamen veya kısmen projeli olarak rekreasyonel amaçlı avcılık hakkı, Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınarak il müdürlüğünce öncelikle kiralanacak alanın bulunduğu bölgedeki yerel yönetim ve iştiraklerine, bunlardan talep gelmemesi durumunda sırasıyla; kuruluşlara, bu amaçla kurulmuş dernek ve federasyonlara ya da gerçek veya tüzel kişilere kiraya verilebilir.

a) Projeli olarak rekreasyonel amaçlı avcılık hakkının kiraya verilmesine ilişkin kriterler ve projelerin yarıştırma veya değerlendirme şartları Genel Müdürlük tarafından belirlenir.

b) Projeli olarak rekreasyonel amaçlı kiralanan alanlardaki balık tutma ve diğer hususlardaki kiracı tarafından yıllık olarak talep edilen ücret il müdürlüğünün onayına tabidir.

(11) Ticari amaçlı avcılık yoluyla istihsal hakkı kiralanan su ürünleri üretim yerlerinin, kiracısı tarafından başvuruda bulunulması halinde Genel Müdürlüğün uygun görüşü ile aynı yer için projeli olarak rekreasyonel amaçlı istihsal hakkı da ayrıca kiralanabilir. Bu durumda kira sözleşmesi, bu alan için komisyon tarafından belirlenecek yeni kira bedeli üzerinden, mevcut sözleşmesinde devam eden kira süresi ile sınırlı olmak şartıyla yenilenir.

(12) Avcılık yoluyla istihsal hakkı kiralanan su ürünleri üretim yerleri için belirlenen yıllık avlanabilir tahmini su ürünleri stok miktarından fazla istihsal yapılamaz. Yapılan istihsal faaliyetleri il müdürlüğünce takip edilir. Bir türde dahi kiralamaya esas avlanabilir tahmini stok miktarın tamamı istihsal edildiğinde, o yıl için o türe ait istihsal faaliyeti sona erdirilir.

(13) Kiracı, avcılık yoluyla istihsal edilen her türe ait miktarın ayrı ayrı, belirlenen zaman ve formlara uygun olarak kaydını tutmak ve il müdürlüğüne bildirmekle sorumludur. İl müdürlüğü tarafından bu bilgilerin doğruluğu kontrol edilerek su ürünleri bilgi sistemine kaydedilir.

(14) Su ürünleri üretim yerlerinde avcılık yoluyla su ürünleri istihsal hakkını kiralayanlar, bu haklarını başkasına devredemez. Devrettiğinin belirlenmesi durumunda sözleşme iptal edilir. O yıla ait ödenen kira bedeli ve teminat iade edilmez, hazineye gelir olarak kaydedilir.

(15) Su ürünlerinin avcılık yoluyla istihsal hakkının kiralandığı alanlarda Bakanlıkça yayımlanan ticari ve amatör amaçlı su ürünleri avcılığını düzenleyen tebliğlere uygun avcılık yapılması zorunludur. Bu hususta sorumluluk kiracıya aittir. Projeli olarak rekreasyonel amaçlı istihsal hakkının kiralandığı alanlarda yapılacak amatör avcılık faaliyetlerine ilişkin hususlar Genel Müdürlük tarafından ayrıca belirlenebilir.

Avlanılabilir stok miktarlarında değişiklik olması durumunda kira bedelinin tespiti

MADDE 8 ‒

(1) Avcılık yoluyla istihsal hakkının kiralandığı su ürünleri üretim yerlerinde, kiracının talebi doğrultusunda yeni bir stok tespit çalışması yapılmaz. Ancak dönem içerisindeki yeni bir stok tespit çalışması; istilacı türlerin bulunması veya popülasyonun arttığının tespit edilmesi veya herhangi bir türün avlanabilir stok miktarının tespit edilen miktardan daha fazla olduğunun il müdürlüğünce değerlendirilmesi halinde yapılabilir. İl müdürlüğünün teklifi ile Genel Müdürlüğün uygun görmesi halinde kira sözleşmesi, belirlenen yeni avlanabilir tahmini su ürünleri stok miktarı ve tespit edilen bir sonraki yılın kira bedeli üzerinden, mevcut sözleşmedeki kira süresi ile sınırlı olmak şartıyla yenilenebilir.

(2) Belirlenen kira bedelinin tahsiline ilişkin işlemler 11 inci madde kapsamında yürütülür.

Su ve su ürünleri üretim yerlerinin yetiştiricilik amaçlı kiraya verilmesi ve kiranın yenilenmesi

MADDE 9 ‒

(1) Su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında ihtiyaç duyulan su ve su alanlarının müteşebbis tarafından kiralanması zorunludur. Kiralama müteşebbisin onaylanan projesine istinaden, su ürünleri bilgi sistemi üzerinden belirlenen yıllık kira bedeli ve kiralama süresi üzerinden komisyon marifetiyle yapılır.

(2) Müteşebbis tarafından kiralama işleminin, proje onayını veya tesisin devredilmesi halinde tesis devir onayını takip eden altmış gün içerisinde yapılması zorunludur. Bu süre içerisinde kiralamanın yapılmaması durumunda, onay merci tarafından proje iptal edilir.

(3) Tesisin devredilmesi halinde devralan adına yapılacak kiralama işlemlerinde, bir önceki kiracıya ait sözleşmede yer alan şartlar geçerli olup, yeni kiracının kira süresi devreden kiracıya tanınmış olan süreyle sınırlı olarak yeni kira sözleşmesi yapılır.

(4) Bir su ürünleri üretim yeri, birden fazla il veya ilçe sınırları içinde kaldığı durumlarda;

a) Yetkili makamlarca birden fazla üretim bölgesine ayrılmışsa her bölge, sınırları içinde bulunduğu il müdürlüğünce,

b) Birden fazla bölgeye ayrılmasının mümkün olmaması halinde, yüzölçümü itibarıyla kiralanacak alanın en fazla kısmının bulunduğu il müdürlüğünce,

kiraya verilir.

(5) Projeye dayalı su ürünleri yetiştiriciliğinde ihtiyaç duyulan su ve su alanı kiralamalarında kira süresi sona erecek işletmeler için tesis sahibinin, yeniden kiralama talebinde bulunması ve mevcut projesine uygun yatırımının devam etmesi durumunda; il müdürlüğünce su ve su ürünleri üretim yeri, tesis sahibine birinci fıkra hükümlerine göre yeniden kiraya verilir. Yeniden kiralama taleplerine ilişkin iş ve işlemler kira süresi sona ermeden en az altmış gün önce il müdürlüğünce başlatılır. Yeni kira sözleşmesinin başlangıç tarihi önceki kira sözleşmesinin bittiği gün olarak belirlenir.

(6) Kira süresi sona erecek tesis sahiplerine kira sözleşmelerini yeniletmeleri için il müdürlüğünce kira sözleşmesinin bitim tarihinden en az altmış gün önce tebligat yapılır. Bu tarihten sonra altmış gün içerisinde kirasını yeniletmeyenlerin projeleri iptal edilir.

(7) Kiracının projesinde değişiklik yapılması halinde;

a) Revize proje onayı ile birlikte kiralanan su veya su alanının aynı kalması ve kira tespiti değerlendirme kriterlerinde değişiklik olmaması durumunda kira sözleşmesinin yenilenmesine gerek kalmaksızın, mevcut kira sözleşmesi devam eder.

b) Revize proje onayı ile birlikte su veya su alanının değişmesi ve kira tespiti değerlendirme kriterlerinde değişiklik olması halinde kira sözleşmesi revize projeye göre yenilenir. Kira süresi önceki kira sözleşmesinde belirtilen süre ile sınırlıdır.

(8) Şehir şebeke suyunun su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılması halinde ve buna ilişkin ilgili belediye veya yerel yönetimden izin alınması şartıyla kira bedeli alınmaz.

(9) Deniz ve içsularda veya bu yerlerden su alınarak karada su ürünleri yetiştiricilik bölgeleri belirlenirken Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüşü alınır; altmış gün içerisinde cevap verilmemesi halinde uygun görüş verilmiş sayılır.

(10) Su ve su alanı kiralanması yapılmadan üretim faaliyetine başlanamaz.

(11) Müteşebbisler tarafından kiralanan su miktarı veya su alanından daha fazlasının kullanılması yasaktır.

Kira sözleşmesinin feshi

MADDE 10 ‒

(1) Su ve su ürünleri üretim yerinin tesliminden sonra, vadesi gelmiş kira bedelinin ödenmemesi durumunda kiracıya il müdürlüğünce altmış gün süre verilir. Bu süre içerisinde kira borcunun ödenmediğinin tespiti halinde altmış gün ilave süre verilir ve ödenmeyen her taksit miktarının iki katı alınır. Buna rağmen kira bedelini ödemeyenlerin kira sözleşmesi il müdürlüğünce feshedilir. Yazılı ihtara ilişkin 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.

(2) Kira sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, su ve su ürünleri üretim yerinin en geç otuz gün içinde kiracı tarafından il müdürlüğüne teslim edilmesi zorunludur. İl müdürlüğünce bu yerler bir tutanak ile teslim alınır.

(3) Sözleşme yapıldıktan sonra, kiralama yapan tüzel kişiliğin tasfiyesi, iflası veya sona ermesiyle, kira sözleşmesi il müdürlüğü tarafından feshedilir.

(4) Kira sözleşmesinin sona ermesi veya feshedilmesi durumunda, kiracıya ait kira borcu var ise ödenmeyen süre için 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde yer alan gecikme zammı oranında faiz uygulanır. Kira borcu il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından varsa, gecikme zammı oranında faiz hesaplanarak teminattan mahsup edilir. Geçmiş dönemlerde tahakkuk etmiş ve ödenmeyen her türlü kira borcunun tahsili halinde ödeme yeri il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığıdır.

(5) Su ürünlerinin avcılık yoluyla istihsal hakkını kiralayanlar, öncelikli olarak sözleşme süresi sonuna kadar kiralama işlemini devam ettirmek zorundadır. Ancak il müdürlüğünce; kiracının fesih talebinin geçerli bir gerekçeye dayanmış olduğunun, geriye dönük kira borcunun bulunmadığının, o kira dönemine tekabül eden kira bedelinin ödendiğinin ve kiralanan alanın yıllık avlanabilir stok miktarında azalma olmadığının tespit edilmesi halinde kira sözleşmesi feshedilebilir.

(6) Projeye dayalı kiralamalarda projesi iptal edilen kiracının kira sözleşmesi de il müdürlüğü tarafından feshedilir.

(7) Kira sözleşmesinin feshi veya sona ermesi, tesisin devredilmesi veya projenin iptali halinde, o kira dönemine tekabül eden kira bedelinin kiracı tarafından ödenmesi zorunludur.

Kira bedelinin tahsili

MADDE 11 ‒

(1) Kira bedelinin ödeme yeri, kiralama yapılan su veya su ürünleri üretim yerinin bulunduğu ilin il özel idaresi veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığıdır.

(2) Yıllık kira bedeli, peşin veya en fazla üçer aylık eşit taksitler halinde tahsil edilir. Taksit sayısı komisyon tarafından belirlenir. İlk taksit kira sözleşmesinin düzenlendiği tarihte peşin olarak tahsil edilir. Diğer taksitler sözleşmede belirtilen tarihlerde ödenir.

(3) İkinci ve izleyen yıllar kira bedelleri, Türkiye İstatistik Kurumunca kira artışının yapılacağı ayda yayımlanan Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksinin on iki aylık ortalamalara göre yüzde değişimi oranında artırılması suretiyle yıllık olarak il müdürlüğü tarafından tespit edilir. Söz konusu yüzde değişim oranının kira artışının belirleneceği ayda negatif çıkması halinde kira bedelinde bir değişiklik yapılmaz.

 (4) İkinci ve izleyen yılların kira bedeli, birinci yıl kira bedelinin vade tarihi olan aynı ay ve günde, vade tarihinin tatile rastlaması durumunda tatili takip eden ilk mesai gününde aynı şekilde tahsil edilir.

(5) Kira bedelinin tahsiline ilişkin takip ve kontroller il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından yürütülür ve tahsilatın yapıldığı il müdürlüğüne yazı ile bildirilir. Kiraların ve alacakların tahsil edilememesi durumunda, il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından yazı ile bildirilmesi üzerine il müdürlüğü tarafından 10 uncu maddenin birinci fıkrasına göre işlem yapılır.

(6) Kira sözleşmesine ait, bütün vergi, resim ve harçlarla sözleşme giderleri kiracıya ait olup, kiralama yapılırken veya yenilenirken belirlenen ilk yıl kira bedeli ve kira süresi üzerinden 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununda belirlenen oranlarda hesaplanan damga vergisi ve ihale karar pulunun ödendiğine dair belge kiracı tarafından il müdürlüğüne ibraz edilir.

Suyun ve su ürünleri üretim yerinin kira süresi sonunda teslim alınması

MADDE 12 ‒

(1) Kiracı, su ve su ürünleri üretim yerini, kira süresi içinde aynen korumak ve kira süresinin sonunda il müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.

(2) Kiracı tarafından kiralanan yerlere ilişkin yapılan masrafların geri ödenmesi için il müdürlüğü ve diğer ilgili kurumlardan herhangi bir talepte bulunulamaz.

(3) Su ve su ürünleri üretim yerinin, kira süresi sonunda veya bu Yönetmelik kapsamında belirtilen kira fesih işlemlerine bağlı olarak kiracı tarafından teslim edilmemesi halinde, il müdürlüğünün talebi üzerine, bulunduğu yerin mülki amirince talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tahliye ettirilerek il müdürlüğüne teslimi sağlanır. İl müdürlüğünce gerek görülmesi halinde süreç sonuçlanıncaya kadar ilgili alan yediemine verilir. Tahliye işlemlerine ilişkin iş ve işlemler 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülür.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İdari Yaptırımlar

İdari yaptırımlar

MADDE 13 –

(1) Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükümlerince, istihsal hakkını kiralayanlardan bu Yönetmelikle belirlenen kurallara aykırı hareket eden; gerçek veya tüzel kişilere, su ürünleri kooperatiflerinin veya birliklerin başkan ve yönetim kurulu üyelerine ayrı ayrı,  kabahatin niteliğine göre  aşağıda yer alan  idarî para cezaları verilir:

a) Avcılığa ait güncel verileri tutmayan veya bulundurmayanlara iki bin beş yüz Türk lirası,

b) İstihsal alanının şeklini ve özelliğini değiştirene veya değiştirilmesine izin verenlere on bin Türk lirası,

c) Kira süresi sonunda veya sözleşmenin feshedilmesi durumunda kiralanan yeri il müdürlüğüne istenilen şartlarda teslim etmeyenlere on beş bin Türk lirası,

ç) Kiralama teknik şartnamesinde belirtilen miktardan % 10’a kadar fazla istihsal yapanlara beş bin Türk lirası,

d) Kiralama teknik şartnamesinde belirtilen miktardan % 10 dahil % 50’ye kadar fazla istihsal yapanlara on bin Türk lirası,

e) Kiralama teknik şartnamesinde belirtilen miktardan % 50 dahil fazla istihsal yapanlara yirmi bin Türk lirası,

f) Kiralama haklarını başkalarına devredenlere yirmi beş bin Türk lirası,

idari para cezası uygulanır.

(2) Aynı kabahatin tekrarında idarî para cezaları iki katı olarak uygulanır ve kira sözleşmeleri feshedilir. 

(3) Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükümlerince 29/6/2004 tarihli ve 25507 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yetiştiriciliği Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak;

a) Kiralanan su miktarı veya su alanından  % 10’a kadar fazla su yada su alanı kullananlara beş bin Türk lirası,

b) Kiralanan su miktarı veya su alanından % 10 dahil % 30’a kadar fazla su yada su alanı kullananlara on bin Türk lirası,

c) Kiralanan su miktarı veya su alanından % 30 dahil % 60’a kadar fazla su yada su alanı kullananlara yirmi bin Türk lirası,

ç) Kiralanan su miktarı veya su alanından % 60 dahil fazla su yada su alanı kullananlara yirmi beş bin Türk lirası,

idari para cezası uygulanır.

d) Bu fıkrada yazılı idari para cezaları yetiştiricilik proje kapasitesi 250 ton/yıl ve daha fazla olan yetiştiricilik tesisleri ile kuluçkahane kapasitesi 5 milyon adet/yıl ve daha fazla olan kuluçkahaneler için iki katı olarak uygulanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 14 –

(1) 1/6/2011 tarihli ve 27951 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yetiştiriciliği Yatırımlarında İhtiyaç Duyulan Su ve Su Alanları ile Deniz ve İç Sulardaki Su Ürünleri İstihsal Hakkının Kiraya Verilmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Kiralama işlemi devam eden dosyalar

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce yapılan ve devam eden kira sözleşmelerinde kiracının talebi olması ve 31/12/2021 tarihine kadar müracaat edilmesi halinde kira sözleşmesi yenilenebilir. Kiracının bu yönde bir talebi olmaması halinde mevcut sözleşmelerinde belirtilen hükümlere göre işlem yapılır.

Yürürlük

MADDE 15 ‒

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 16 ‒

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

GÖÇER HAYVANLARIN TANIMLANMASI VE NAKİLLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmî Gazete Tarihi: 28.11.2020 Resmî Gazete Sayısı: 31318 

GÖÇER HAYVANLARIN TANIMLANMASI VE NAKİLLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, ülke içindeki göçer hayvanların tanımlanmasında ve nakillerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; ülke içindeki göçer hayvan nakillerini, göçer hayvan nakillerinde kullanılacak belgeleri, göçer hayvanların yüklenmesi, boşaltılması ve taşınmasını, göçer hayvan sürülerinin hareketini, göçer hayvanların hastalıklı yerlerden geçirilmesini, göçer hayvanların tanımlanmasını, görevlilerin yükümlülüklerini, belgesiz ve tanımlanmamış göçer hayvanların nakilleri ile ilgili işlemleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 7 nci ve 8 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Göçer hayvan: Belirli bir otlatma alanına sahip olmayan, yılın her mevsiminde hayvanları ile birlikte başka yerlere geçici olarak konaklayarak hayvancılık yapan kişilere ait deve, sığır, manda, koyun ve keçiler ile tek tırnaklı hayvanları,

c) Göçer hayvan sevk kontrol noktası: İl hayvan sağlık zabıtası komisyonu tarafından belirlenen ve veteriner sağlık raporu kontrolü, yeni doğan hayvanların tanımlanması, aşılanması ve muayene işlemlerinin yapıldığı yerleri,

ç) Hayvan kayıt sistemi: Hayvanların kimliklendirilerek kayıt altına alındığı ve hareketlerinin izlendiği bilgisayar destekli, Bakanlık bünyesinde oluşturulmuş veri tabanlarını,

d) Hayvan pasaportu: 2/12/2011 tarihli ve 28130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen belgeyi,

e) Hayvan sağlık zabıtası komisyonu: 20/1/2012 tarihli ve 28179 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı Hayvan Hastalıkları ile Mücadelede Uygulanacak Genel Hükümlere İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre kurulmuş komisyonları,

f) Hayvan sahibi: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişileri,

g) İl/ilçe müdürlüğü: İl/ilçe tarım ve orman müdürlüklerini,

ğ) Kanun: 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,

h) Kimlik belgesi: 20/2/2018 tarihli ve 30338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde belirtilen belgeyi,

ı) Nakil belgesi: 2/12/2011 tarihli ve 28130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde belirtilen belgeyi,

i) Resmî veteriner hekim: Bu Yönetmelik kapsamında verilen görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,

j) Sevk veya nakil işlemi: Göçer hayvanların nakil vasıtaları ile nakledilmesi halinde mevzuatla belirlenen belgelerle, yaya olarak nakledilmesi halinde ise dezenfeksiyon belgesi, nakliyeci yetki belgesi, bakıcı ve sürücü yeterlilik belgesi gibi belgeler aranmadan yapılan hareket işlemlerini,

k) Veteriner sağlık raporu: Hayvan ve hayvansal ürünlerin 5996 sayılı Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,

l) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli veteriner hekimler dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilen veteriner hekimi,

m) (1/1/2026 Tarihinde Mülga: RG-05/09/2025-33008) Tanımlı hayvan: Hayvanın tanımlanmasını sağlayacak özgün tanımlama numarasını taşıyan hayvanı,

n) (1/1/2026 Tarihinde Mülga: RG-05/09/2025-33008) Tanımsız hayvan: Daha önce özgün tanımlama numarası ile tanımlanmamış veya daha önce tanımlandığı halde tanımlama numarası tespit ve ispat edilemeyen hayvanı,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler ve Hayvan Sahibinin Sorumluluk ve Yükümlülükleri

Genel hükümler

MADDE 5 –

(1) Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen bulaşıcı hayvan hastalığı taşıyan, taşıma riski bulunan veya sağlık durumu nakle uygun olmayan göçer hayvanlar nakledilemez. Resmî veteriner hekim uygun görmesi halinde tedavi, kesim veya zorunlu kesim amacıyla bu tür hayvanların sevkine izin verir.

(2) Bakanlık insan ve hayvan sağlığının korunması amacıyla, gerekli hallerde göçer hayvan sevklerine kısmi veya tam kısıtlama getirebilir.

(3) Göçer hayvan nakillerinde, bu Yönetmelikte belirtilen belgelerin nakil veya sevk işleminin başlangıcından sonuna kadar hayvanların beraberinde bulundurulması zorunludur. Belgelerin nakil esnasında kaybolması durumunda sistemden kontrol edilerek yenisi düzenlenir.

(4) Göçer hayvan sahibi, sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçi türü hayvanların nakillerinde bulundurması gereken belgeleri, il/ilçe müdürlüğüne yapacağı bildirime kadar saklamak ve istenildiğinde görevlilere ibraz etmekle yükümlüdür.

Hayvan sahibinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 6 –

(1) Hayvan sahibi Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği, Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği ile Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmeliğine uygun olarak hayvanlarını tanımlattırmaktan sorumlu ve yükümlüdür.

(2) Hayvan sahibi bu Yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden, eksik ya da hatalı yerine getirmesinden, vermiş olduğu beyanları nedeniyle oluşacak tüm olumsuzluk ve hatalardan sorumludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Göçer Hayvanların Sevkleri ve Tanımlanması

Göçer hayvanların sevkleri

MADDE 7 –

(1) İller tarafından, araçla veya yaya olarak hareket edecek göçer hayvanların takip edecekleri güzergâh ile göçer hayvan sevk kontrol noktaları diğer illerle koordinasyon sağlanarak il hayvan sağlık zabıtası komisyonu marifetiyle tespit edilir ve her yılın en geç Ocak ayı başında ilan edilerek hayvan kayıt sistemine girilir. Veteriner sağlık raporu düzenlenirken geçiş güzergâh noktaları hayvan kayıt sistemi üzerinden seçilerek sistem üzerinde güzergâhın oluşturulması sağlanır. Bu güzergâh veteriner sağlık raporuna eklenir. Göçer hayvanların bu güzergâhı takip etmeleri zorunludur.

(2) Göçer hayvan sahibi, göçer hayvanları için il içi hareketten önce bulundukları yerdeki il/ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunur. İl içinde göçer hayvanların nakillerinde sığır cinsi hayvanlarda hayvan pasaportunun, koyun ve keçi türü hayvanlarda nakil belgesinin, tek tırnaklı hayvanlarda kimlik belgesinin hayvanların beraberinde bulundurulması zorunludur. Bu hayvanların il içi nakillerinde varış bildirim süresi çıkış tarihinden itibaren bir yıldır.

(3) Hayvan sahibi göçer hayvanları için iller arası hareketten önce bulundukları yerdeki il/ilçe müdürlüğüne başvuruda bulunur. Hayvanlarda salgın ve bulaşıcı hastalık bulunmadığı muayene sonucu anlaşılanlara, bu Yönetmelikte belirtilen nakil belgeleri ile iller arası hareketlerine müsaade edilir. Bulaşıcı ve salgın hastalık bulunan veya hastalıktan şüphe edilen hayvanların hareketleri hastalığın sönmesine veya şüphenin giderilmesine kadar geciktirilir.

(4) İller arası göçer hayvan nakillerinde, resmî veteriner hekim tarafından muayene edilerek ve kontrolden geçirilerek nakli uygun görülen göçer hayvanlar için veteriner sağlık raporu düzenlenir.

(5) Bir ilden başka bir ile yapılacak göçer hayvan sevkleri il hayvan sağlık zabıtası komisyonu tarafından belirlenen güzergâh üzerinde ve düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl geçerli olan tek veteriner sağlık raporu ile yapılır.

(6) Göçer hayvan sahibi, işletmesinden yapılan ilk hareketinde hayvanlarını başka illere sevk ederken, veteriner sağlık raporu düzenlenmesi için bir dilekçe ile il/ilçe müdürlüklerine fiziki olarak veya elektronik ortamda başvurur.

(7) İl Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu tarafından belirlenen güzergâh üzerinde bulunan ve aynı komisyon tarafından belirlenen göçer hayvan sevk kontrol noktalarında il/ilçe müdürlüğünde görevli resmî veteriner hekim tarafından veteriner sağlık raporu kontrolü, yeni doğan hayvanların tanımlanması, aşılanması ve muayene işlemleri gerçekleştirilir. Yeni tanımlanan hayvanların listesi veteriner sağlık raporuna eklenir.

(8) Veteriner sağlık raporu düzenlenmesi için yapılan muayene ve kontroller, il/ilçe hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca belirlenmiş hayvan sevk kontrol noktalarında gerçekleştirilir. Sevk kontrol noktası dışındaki hayvanların muayenesi sahiplerince temin olunacak vasıta ile mahalline gidilerek yapılır. Masrafları hayvan sahibi tarafından karşılanır.

(9) Göçer hayvanların nakli için resmî veteriner hekim tarafından düzenlenmiş veteriner sağlık raporunun nakil sırasında hayvanların beraberinde bulundurulması zorunludur.

(10) Veteriner sağlık raporu, hayvan kayıt sistemi üzerinden veya zorunlu hallerde Bakanlığın uygun göreceği matbu evraklarla düzenlenir. Göçer hayvanların hareketlerine ait bilgiler veri tabanına kayıt edilir.

(11) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılan göçer hayvan hareketlerine hayvan hastalıklarını önleme amacı dışında kısıtlama konulamaz.

(12) Göçer hayvanların nakil esnasında satışı veya kesimhaneye sevki durumunda bulunduğu yerin bağlı olduğu il/ilçe müdürlüğü tarafından hayvanların sevk işlemleri yapılır.

(13) Göçer hayvanların veteriner sağlık raporunda belirtilen güzergâh üzerinde bulunmayan bir yere sevk edilmek istenmesi durumunda göçer hayvan sahibi tarafından bulunduğu yerin il/ilçe müdürlüğüne başvurularak yeni veteriner sağlık raporu alınır.

(14) İl hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tespit edilen güzergâh ve yolu takip etmeyenler hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükümlerine göre işlem yapılır.

Göçer hayvanların tanımlanması

MADDE 8 –

(1) Göçer hayvanlardan nakil esnasında doğan hayvanlar güzergâh üzerindeki en yakın göçer hayvan sevk kontrol noktasında küpelenerek kayıt altına alınır.

Göçer hayvanların düşen kulak küpesi işlemleri

MADDE 9 –

(1) Göçer hayvanların konaklama esnasında ya da nakil sırasında kulak küpelerinin birinin ya da ikisinin de düşmesi durumunda, güzergâh üzerinde bulunan göçer hayvan sevk kontrol noktasında hayvan sahibinden düşen kulak küpesi talebi alınır. Sevk kontrol noktasında tespitler yapılır ve tespit tutanakları veteriner sağlık raporuna eklenir. Ayrıca resmî yazı ile çıkış işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne gönderilir. Çıkış işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğü tarafından oluşturulan düşen kulak küpesi listesi firmaya gönderilir. Firma düşen kulak küpesi veya küpelerinin yerine, aynı özgün tanımlama numarasını içeren kulak küpesi veya küpelerini basarak çıkış işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne gönderir. Düşen kulak küpeleri göçer hayvanların çıkış işletmesine dönüşlerinden itibaren 30 gün içerisinde hayvanlara uygulanır.

(2) (1/1/2026 Tarihinde Mülga: RG-05/09/2025-33008) Bakanlıkça belirlenen korunmuş bölgeler hariç olmak üzere hayvanın aynı özgün tanımlama numarasının beyan edilemediği durumlarda hayvan sahibi tarafından Ek-1’de yer alan taahhütnamenin verilmesi halinde hayvanlar tanımsız hayvan olarak kabul edilir ve bu durumda hayvan sahibine Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında, hayvanların nakil sırasında yakalanması halinde ise (f) bendi kapsamında idari para cezası uygulanır ve hayvanlar yeni tanımlama numarasını içeren kulak küpesi ile tanımlanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hayvanların Hastalıklı Yerlerden Geçirilmesi

Hayvanların hastalıklı yerlerden geçirilmesi

MADDE 10 –

(1) Hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca hastalıklı olduğu ilan edilen yerlerden, veteriner sağlık raporu olsa bile, o hastalığa hassas hayvanların geçirilmeleri yasaktır. Ancak hastalıklı yerlerden geçirilmelerinde zaruret olan hayvanlar için sahipleri veya nakliyecileri en yakın il/ilçe müdürlüğünden izin alır.

(2) Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanların geçişi resmî veteriner hekimin kontrolünde gerçekleşir.

(3) Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanlardan sevk işlemi nakil vasıtası ile yapılanların indirilmesine müsaade edilmez. Yaya olarak sevk edilen hayvanlar ise il hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı doğrultusunda yeni tespit edilen güzergâh doğrultusunda hastalıklı bölgeye alınmaz. Hastalıklı bölgeye indirildiği veya yaya sevklerde girdiği tespit edilen hayvanlar, masrafları sahibine ait olmak üzere, hastalık sönüşü yapılana kadar bulundukları yerden sevkine müsaade edilmez. Hastalık sönüşünü müteakip resmî veteriner hekimce sağlıklı oldukları tespit edilenlerin, kapalı nakil araçları içinde, gerekli temizlik ve dezenfeksiyon işlemlerinden sonra hastalıklı yerden çıkarılmasına müsaade edilir. Hastalıklı yerlerden geçirilen hayvanlara hastalıklı bölgedeki su ve yemler verilmez.

(4) Tespit edilen güzergâhta, hastalıklı bölgeden geldiği tespit edilen veya ihbarı mecburi hayvan hastalığı tespit edilen hayvanların geçirilmesine izin verilmez. Hayvanlar tespit edildikleri yerde masrafları sahibine ait olmak üzere hastalığın sönüş süresince karantinaya alınır. Karantina sonunda resmî veteriner hekimce sağlıklı oldukları tespit edilenlere tespit edilmiş güzergâh doğrultusunda veteriner sağlık raporu tanzim edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Belgesiz Nakillerde Yapılacak İşlemler

Belgesiz nakillerde yapılacak işlemler

MADDE 11 –

(1) Göçer hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan şekillerde nakledildiğinin tespiti halinde Kanunda yazılı aşağıda belirtilen cezai işlemler uygulanır:

a) Göçer hayvanların bu Yönetmelikte belirtilen nakil belgeleri olmaksızın nakledildiğinin tespiti halinde, ilgili il/ilçe müdürlüğü tarafından gerekli idari ve fenni tedbirler alınarak hayvanların menşei araştırılır.

b) Göçer hayvanların menşeinin tespiti halinde ilgili il/ilçe müdürlüğü ile irtibat kurularak hastalık durumu araştırılır.

c) Göçer hayvanların menşeinde hastalık bulunmadığı anlaşılır ve resmî veteriner hekim tarafından yapılan muayene sonucunda hayvanlar sağlıklı bulunursa, hayvan ve nakil vasıtası sahipleri hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi hükmü gereği idari para cezası uygulanmakla beraber veteriner sağlık raporu düzenlenerek hayvanların nakline izin verilir. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olmayan canlı hayvanlar bütün masrafları sahiplerine ait olmak üzere Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi hükmü gereği Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

ç) Menşeinde hastalık bulunan hayvanlar hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (f) bentlerinde yazılı cezai işlem uygulanmakla beraber; piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan canlı hayvanların, Bakanlık ve diğer ilgili kurumların kontrolünde değerlendirilmesine izin verilir. Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olmayan canlı hayvanlar, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

(2) İşletmesine getirdiği hayvanların nakillerinde bulundurması gereken belgeleri, il/ilçe müdürlüğüne yapacağı bildirime kadar saklamayan ve istenildiğinde görevlilere ibraz etmeyen hayvan sahiplerine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü gereği idari para cezası uygulanır.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 12 –

(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği, Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği ile Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmeliğin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen izin veya belgeler

MADDE 13 –

(1) Göçer hayvan sevklerinde Kanun kapsamında verilen nakil belgeleri, Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği, Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği ile Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik kapsamında verilen belgelerdir. Bu belgelerin alınması diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mevzuata göre verilen izin veya belgelerin alınması mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

Yürürlük

MADDE 14 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ek için tıklayınız. 

 

Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin

Tarihi

Sayısı

28/11/2020

31318

Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin

Tarihi

Sayısı

1.       

18/11/2023

32373

 

SIĞIR KARKASININ SINIFLANDIRILMASINA DAİR YÖNETMELİK

12 Aralık 2020 CUMARTESİ              Resmî Gazete                            Sayı : 31332

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

SIĞIR KARKASININ SINIFLANDIRILMASINA

DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, sığır karkasları için sınıflandırma ölçütlerinin belirlenmesi, uygulanması, denetlenmesi ve pazar fiyatlarının raporlanmasına ilişkin kuralları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; sığır karkasları için belirlenen sınıflandırma ölçütleri ile sınıflandırma ölçütlerinin uygulanması, denetlenmesi ve pazar fiyatlarının raporlanmasına ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 30 uncu, 31 inci, 41 inci ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Tarım ve Orman Bakanını,

b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Bakanlık denetçisi: Yetkili merci tarafından görevlendirilen veteriner hekimleri,

ç) Karkas: Kesilen hayvanın; kanının akıtılması, baş ve ayaklarının ayrılması, derisinin yüzülmesi ve iç organlarının çıkarılmasından sonra geriye kalan tüm gövdesini,

d) Kaydedilen fiyat: Aynı kesimhanede aynı hafta içinde kesilen, eşdeğer kategori ve sınıfa ait karkaslar için ödenen ortalama fiyatı,

e) Komisyon: Karkas Sınıflandırma Komisyonunu,

f) Pazar fiyatı: Sınıflandırma ölçütüne dayalı olarak oluşturulan ve kesimhaneye getirilen 8 ay ve üzeri hayvan için tedarikçiye ödenen katma değer vergisi hariç net fiyatı,

g) TÜRKVET: Bakanlığın büyükbaş ve küçükbaş hayvan kayıt sistemini,

ğ) Uzman sınıflandırıcılar: Sınıflandırma işi için yeterlikleri sertifikalandırılmış veteriner hekimleri,

h) Yarım karkas: Karkasın boyun (servikal), sırt (dorsal), bel (lumbal) ve sağrı (sakral) omurları ile göğüs kemiği (sternum) ve işiopubik simfisiz’in ortasından simetrik olarak ikiye bölünmesi ile elde edilen parçasını,

ı) Yetkili merci: Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesinden sorumlu Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sığır Karkası Kategorileri, Sığır Karkasının Sınıflandırılması,

Hazırlanması ve Tanımlama

Sığır karkası kategorileri

MADDE 5 –

(1) Sığır karkasları aşağıda yer alan kategorilere ayrılır:

a) Kastre edilmemiş yaşı on iki ay ile yirmi dört ay arası erkek hayvanların karkasları: “A”

b) Kastre edilmemiş, yaşı yirmi dört ay ve üstü erkek hayvanların karkasları: “B”

c) Kastre edilmiş, yaşı on iki ay ve üstü erkek hayvanların karkasları: “C”

ç) Doğum yapmış dişi hayvanların karkasları: “D”

d) Yaşı on iki ay ve üstü diğer dişi hayvanların karkasları :“E”

e) Yaşı sekiz ay ile on iki ay arası hayvanların karkasları: “Z”

(2) Sığır karkaslarının, 2/12/2011 tarihli ve 28130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğine uygun olarak yaş tayinleri doğrulanır.

Sığır karkasının sınıflandırılması

MADDE 6 –

(1) TÜRKVET’e kayıtlı sığırların karkasları, Ek-1’de yer alan kas yapısına ve Ek-2’de yer alan yağ örtüsüne göre değerlendirilerek sınıflandırılır.

(2) Ek-1’de yer alan kas yapısı sınıflandırmasında “S” harfi ile tanımlanan sınıf, diğer sınıflardan üstün çift kaslı karkas tipleri için kullanılır.

(3) EK-1’de belirtilen sınıflar için karkas yapısı;

a) Sınıfını tam olarak temsil ediyorsa (=),

b) Ne bulunduğu sınıfı ne de bir alt sınıfı temsil ediyorsa (-),

c) Bulunduğu sınıfın bir üstü olarak değerlendirilememekle birlikte sınıfın normal yapısından daha iyi kondisyonda ise (+),

işaretleri sınıfı belirten harfin yanına eklenir.

Sığır karkasının hazırlanması

MADDE 7 –

(1) Sığır karkasları ve yarım sığır karkasları;

a) Baş ve ayaklar olmaksızın (baş, boyun (atlantooksipital eklemden), ayaklar (karpometakarpal eklemden) ve tarsometatarsal eklemlerden kesilerek karkastan ayrılır),

b) Böbrekler, böbrek yağı ve pelvik yağı bulunmaksızın,

c) Göğüs ve karın boşluğundaki organlar olmaksızın,

ç) Genital organlar ile bu organlara bağlı kaslar ve meme ile meme yağları olmaksızın,

hazırlanır.

(2) Birinci fıkraya ilave olarak pazar fiyatlarının oluşturulabilmesi amacıyla yetkili merci tarafından farklı bir hazırlama şekli belirlenebilir.

Sınıflandırma ve tanımlama

MADDE 8 –

(1) 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik kapsamında onaylı kesimhane işletmecisi;

a) Kesimhanesinde kesilen yaşı sekiz ay ve üzeri sığırlardan elde edilen ve 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik gereği sağlık işareti taşıyan tüm karkas veya yarım karkasların, bu Yönetmeliğe uygun olarak sınıflandırılması ve tanımlanmasını sağlamak için tedbirler alır.

b) Karkasın sınıflandırılma ve tanımlanmasının kesimhanede yapılmasını sağlar. Ancak, yıllık ortalama olarak haftada yaşı sekiz ay ve üzeri yüz elli baş ve altında sığır kesen onaylı kesimhanelerde bu sınıflandırma ve tanımlamanın yapılması zorunlu değildir.

(2) Yağ örtüsüne göre yapılan sınıflandırmanın işaretlenmesi ve tanımlanması; karkaslardan veya yarım karkaslardan, karkasın bulunduğu yağ sınıfının tespitini etkilemeyecek kadar dış yağ tabakasının asgari uzaklaştırılmasından sonra yapılır.

(3) Karkasların sırasıyla tartımı, sınıflandırması ve işaretlemesi hayvanın kesimi ve kanın akıtılmasından sonra en geç bir saat içerisinde yapılır.

(4) Karkaslar, beşinci maddede belirtilen karkas kategorisini ve Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen kas yapısı ve yağ örtüsü sınıflarını gösteren bir işaret yoluyla tanımlanır. İşaretleme; sınıflandırma işlemi esnasında, okunabilir, silinmez, toksik olmayan, ısıya, suya dayanıklı ve gıda kodeksine uygun renklendirici kullanılarak karkasın dış yüzüne damgalama yoluyla yapılır. İşaretleme karkasın her bir çeyreğine ve yüzeyine uygulanır. Damgalanacak harflerin ve şekillerin yüksekliği en az iki cm olur. İşaretler ön çeyreklerde sternumun kesik kenarından on cm ile otuz cm mesafede göğüs üzerine ve arka çeyreklerde dördüncü bel omuru hizasında kontrfileye uygulanır.

(5) İşaretleme, etiketleme yoluyla da yapılır. Etiketlemeye ilişkin esaslar şunlardır:

a) Etiketler, sadece hayvanların kesildiği onaylı kesimhanelerde bulunur ve uygulanır. Etiketler elli cm2’den küçük olamaz.

b) Bu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen gerekliliklere ilave olarak, etiketlerde aşağıdaki bilgiler de yer alır:

1) Kesimhanenin onay numarası.

2) Kesilen hayvanın bireysel tanımlama numarası veya kesim numarası.

3) Kesim tarihi.

4) Karkasın ağırlığı.

5) Sınıflandırıcının sertifika numarası.

6) Kullanılması halinde sınıflandırmanın otomatik derecelendirme teknikleri ile yapıldığı bilgisi.

c) (b) bendinde belirtilen etiket bilgileri kolaylıkla okunabilir suretle düzenlenir.

ç) Etiketlerin dayanıklı ve yırtılmaya dirençli olması zorunludur. Etiketler karkasın her bir çeyreğinin dördüncü fıkrada belirtilen bölgelerinde dış veya iç yüzeye sıkıca tutturulur.

(6) Sınıflandırmada 11 inci maddede belirtilen otomatik derecelendirme teknikleri kullanılsa dahi etiket kullanımı zorunludur.

(7) Dördüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen işaretler ve etiketler ön ve arka çeyreklerden, etin kemiklerden ayrılması işlemi tamamlanıncaya kadar uzaklaştırılamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sınıflandırma Sonuçlarının Bildirimi, Sınıflandırma Yöntemleri ve

Otomatik Derecelendirme Teknikleri

Sınıflandırma sonuçlarının bildirimi

MADDE 9 –

(1) 8 inci maddeye göre yapılan sınıflandırmanın sonuçları, kesimi yaptıran gerçek veya tüzel kişilere yazılı veya elektronik olarak bildirilir.

(2) Sınıflandırma sonuçlarının bildirilmesi amacıyla, hayvan tedarikçisi veya bu olmadığı takdirde, kesim faaliyetlerinden sorumlu gerçek veya tüzel kişi adına düzenlenmiş faturada veya buna ekli resmî bir belgede her bir karkas için aşağıdaki bilgiler gösterilir:

a) 5 inci madde ile Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen harf ve şekiller kullanılarak kategori ile kas yapısı ve yağ örtüsü sınıfları.

b) Sıcak veya soğuk karkas ağırlıklarından hangisine karşılık geldiği belirtilerek, 13 üncü maddeye göre belirlenen karkas ağırlığı.

c) Karkas çengelde asılıyken gerçekleştirilen tartım ve sınıflandırma sırasında karkasın sunum şekli.

ç) Kullanılması halinde sınıflandırmanın otomatik derecelendirme teknikleri kullanılarak yapıldığı.

Sınıflandırma yöntemleri

MADDE 10 –

(1) Sınıflandırma, uzman sınıflandırıcılar tarafından veya otomatik derecelendirme teknikleri kullanılarak yapılır. Uzman sınıflandırıcıların sertifikalandırılması işlemi Komisyon tarafından yürütülür. Otomatik derecelendirme teknikleri, ehil personel idaresinde uygulanır.

Otomatik derecelendirme tekniklerinin onaylanması

MADDE 11 –

(1) Yetkili merci, sığır karkaslarının sınıflandırması için otomatik derecelendirme tekniklerinin kullanımına onay verebilir. Otomatik derecelendirme teknikleri, aygıt ve denklem (formül) kullanımına dayalı sınıflandırmayı kapsar. Otomatik derecelendirme tekniklerinin onaylandığını gösteren ruhsat, yetkili merci tarafından verilir. Onay, Ek-4’te yer alan sertifikasyon testi için belirlenen koşulların ve asgari gerekliliklerin karşılanması durumunda verilir. Yetkili merci, sertifikasyon testi sonuçlarının analizi için bağımsız bir kurum tayin eder.

(2) Otomatik derecelendirme tekniklerine, birden fazla karkas sunumunun kullanıldığı bir sertifikasyon testine dayanılarak onay verildiğinde, karkas sunumları arasındaki farklılıklar, sınıflandırma sonuçlarında farklılıklara neden olmamalıdır.

(3) Ruhsat verilmiş olan bir otomatik derecelendirme tekniğine ait teknik şartnamede değişiklik, söz konusu değişikliğin sertifikasyon testinin gerektirdiği asgari doğruluk seviyesini karşılaması koşuluyla yetkili merci tarafından onaylandıktan sonra yapılır.

Otomatik derecelendirme teknikleri ile sınıflandırma

MADDE 12 –

(1) Otomatik derecelendirme teknikleri kullanılarak sınıflandırma yapılan kesimhanelerde;

a) Karkasın kategorisi tanımlanır. Bu amaçla Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğinde belirtilen tanımlama ve tescil sistemi kullanılır.

b) Karşılaşılan eksiklikler ve gerektiğinde alınan önlemler dâhil otomatik derecelendirme sisteminin çalışmasına ilişkin günlük rapor tutulur.

(2) Otomatik derecelendirme teknikleriyle sınıflandırma, yalnızca aşağıdaki durumlarda geçerli kabul edilir:

a) Karkas sunumu, sertifikasyon testi sırasında kullanılan sunum ile aynıysa.

b) Farklı bir karkas sunumu kullanımının otomatik derecelendirme tekniği ile elde edilen sınıflandırma sonuçlarına hiçbir etkisi olmadığı gösterilerek bu yetkili merci tarafından onaylanmışsa.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sığır Karkaslarının Pazar Fiyatlarının Kaydedilmesi,

Kullanılan Kategoriler ve Sınıflar

Kaydedilecek pazar fiyatı

MADDE 13 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında belirtilen sınıflandırma ölçütüne dayalı olarak oluşturulacak pazar fiyatı, kesimhanenin çengelinde tartılan ve sınıflandırılan ve üçüncü fıkraya göre sunulan karkas için her yüz kilogram başına ifade edilir.

(2) Pazar fiyatının belirlenmesinde dikkate alınacak ağırlık, soğuk karkas ağırlığıdır. Soğuk karkas ağırlığının, birinci fıkrada belirtilen sıcak karkas ağırlığından yüzde iki düşük olduğu kabul edilir.

(3) Pazar fiyatlarını oluşturmak amacıyla; hijyen gerekliliklerine uygun olarak kesilmiş ve yaşı sekiz ay ve üstü olan sığırlara ait karkaslar aşağıdaki gibi sunulur:

a) Böbreksiz.

b) Böbrek yağsız.

c) Pelvik yağsız.

ç) Diyaframsız.

d) Kuyruksuz.

e) Omuriliksiz.

f) Kavram yağsız.

g) Tranç üzerindeki (budun iç kısmındaki) yağı alınmış.

ğ) Ana toplardamar (V. jugularis) ve yapışık yağı alınmış.

h) Ligamentum nuhea alınmış.

(4) Üçüncü fıkra hükmüne istisna olarak 8 inci maddenin ikinci fıkrasının uygulanması için; kan, pıhtı ve apselerin uzaklaştırılması amacıyla dış yağ alınır.

(5) Karkasın çengelde tartılması ve sınıflandırılması sırasındaki sunumu üçüncü fıkrada belirtilen sunumdan farklı ise söz konusu sunumdan referans sunuma geçmek için karkasın ağırlığı Ek-3’te belirtilen düzeltici faktörler kullanılarak düzeltilir. Bu durumda her yüz kilogram karkas fiyatı buna göre düzeltilir.

Pazar fiyatlarının kaydedilmesinde kullanılan kategoriler ve sınıflar

MADDE 14 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında belirtilen sınıflandırma ölçütüne dayalı pazar fiyatlarının kaydedilmesi her hafta yapılır ve 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen altı kategori aşağıdaki kas yapısı ve yağ örtüsü sınıfları ile ilişkilidir:

a) “A” kategori hayvanların karkasları: U2, U3, R2, R3, O2, O3.

b) “B” kategori hayvanların karkasları: R3.

c) “C” kategori hayvanların karkasları: U2, U3, U4, R3, R4, O3, O4.

ç) “D” kategori hayvanların karkasları: R3, R4, O2, O3, O4, P2, P3.

d) “E” kategori hayvanların karkasları: U2, U3, U4, R2, R3, R4, O2, O3, O4.

e) “Z” kategori hayvanların karkasları: U2, U3, R2, R3, O2, O3.

(2) Yetkili merci; fiyatlardaki coğrafi farklılıkları dikkate alarak fiyatların izlenmesine, ülkenin tamamında veya bölgesel olarak karar verir.

Sığır karkaslarının pazar fiyatlarının kaydedilmesi

MADDE 15 –

(1) Aşağıda yer alan ilgililer fiyatların kaydını tutmakla yükümlüdür:

a) Yıllık olarak, kendisi tarafından yetiştirilen veya kendisi adına yetiştirilen ve/veya satın aldığı yaşı sekiz ay ve üstü yirmi bin baş veya üstünde sığır kesimi yapan kesimhanenin işletmecisi.

b) Yıllık olarak, kendisi tarafından yetiştirilen veya kendisi adına yetiştirilen ve/veya satın aldığı yaşı sekiz ay ve üstü yirmi bin baş altında sığır kesimi yapan ve yetkili merci tarafından belirlenmiş kesimhanenin işletmecisi.

c) Kesimhaneye kesim için yılda yaşı sekiz ay ve üstü on bin baş veya üstünde sığır gönderen gerçek veya tüzel kişi.

ç) Kesimhaneye kesim için yılda yaşı sekiz ay ve üstü on bin baş altında sığır gönderen ve yetkili merci tarafından belirlenmiş gerçek veya tüzel kişi.

(2) Yetkili merci, asgari olarak fiyatların aşağıdaki şekilde kaydedilmesini sağlar:

a) Ülkedeki toplam kesimlerin en az yüzde yetmiş beşini kapsayan bölgelerden, bu bölgelerdeki kesimlerin en az yüzde yirmi beşi temsil edilecek şekilde.

b) Ülkedeki yaşı sekiz ay ve üstü sığır kesimlerinin en az yüzde otuzu temsil edilecek şekilde.

(3) Birinci fıkraya göre kayıt altına alınan fiyatlar; 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen her bir sınıf için tutulan fiyat kayıtlarını, ilgili oldukları ortalama karkas ağırlığını ve 13 üncü maddede belirtilen her bir unsura göre düzeltilip düzeltilmediğini gösterir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Karkas Sınıflandırma Komisyonunun Yapısı, Görev ve Yetkileri,

Çalışma Usulü ve Sınıflandırma Eğitimi

Karkas Sınıflandırma Komisyonunun yapısı

MADDE 16 –

(1) Karkas sınıflandırma çalışmalarının koordinasyonu amacıyla Karkas Sınıflandırma Komisyonu kurulur. Komisyon; Bakan tarafından Bakanlığın hizmet birimlerinden belirlenen en fazla üç Bakanlık temsilcisi, Ticaret Bakanlığı, Ulusal Kırmızı Et Konseyi, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin birer daimî temsilcisinden oluşur. Komisyona, Bakan tarafından belirlenen Bakanlık temsilcisi başkanlık eder.

Komisyonun görev ve yetkileri, çalışma usulü ve sekretarya hizmeti

MADDE 17 –

(1) Komisyon aşağıda belirtilen görevleri yürütür:

a) Karkas sınıflandırma çalışmalarına yön vermek.

b) Sınıflandırıcıların sertifikalarını onaylamak.

c) Denetim raporlarına göre sınıflandırıcıların sertifikalarını iptal etmek.

ç) Karkas sınıflandırma için hayvan başına alınacak ücret miktarını belirlemek.

d) Sınıflandırma eğitimi sınav sonuçlarını onaylamak.

e) Yıl içerisinde karkas sınıflandırma konusunda yapılan uygulamalarla ilgili olarak izleme ve değerlendirmelerde bulunmak ve karşılaşılan sorunlara yönelik tedbirler almak.

(2) Komisyonun çalışma usulü aşağıdaki şekildedir:

a) Komisyon, görev alanı ile ilgili her türlü belge ve bilgiyi kamu, sivil toplum örgütleri ve özel sektör kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden ister. İstenen bilgiler tam ve doğru olarak, talep edilen süre içerisinde Komisyona verilir.

b) Komisyon, yılda en az iki kez toplanır.

c) Komisyon, Başkanın daveti üzerine üye tam sayısının yarısından bir fazlası ile toplanır.

ç) Komisyon üyelerinin birer oy hakkı vardır. Komisyon toplantıya katılanların oy çokluğu ile karar alır. Oyların eşitliği durumunda, Başkanın kullanmış olduğu oy yönünde karar alınır.

(3) Komisyon sekretarya hizmeti yetkili merci tarafından yürütülür. Sekretaryanın görevleri şunlardır:

a) Komisyonun etkin çalışması için gerekli tüm bilgi ve materyalleri hazırlamak.

b) Komisyon toplantılarını organize etmek ve düzenlemek.

c) Toplantı tutanaklarını düzenlemek ve dosyalamak.

ç) Bakanlıkça hazırlanıp yürürlüğe giren tebliğ, yönetmelik ve talimatları güncel tutmak.

d) Sınıflandırma ile ilgili şikâyet ve anlaşmazlıkları Komisyona bildirmek.

Eğitim ve sınav

MADDE 18 –

(1) Karkas sınıflandırmasını gerçekleştirecek uzman sınıflandırıcılar Bakanlık tarafından yapılacak eğitim sonucunda sertifika almaya hak kazanırlar. Sınıflandırıcılara yönelik eğitim programına ilişkin konular, yetkili merci tarafından belirlenir.

(2) Yazılı ve uygulamalı sınav soru sayılarının ve sınıflandırıcı adayının sınava tabi olacağı karkas sayısının belirlenmesi, soruların hazırlanması, değerlendirilmesi ve yayımlanması yetkili merci tarafından gerçekleştirilir. Bir sınıflandırıcı adayının başarılı sayılması için yazılı sınavın yüzde otuzu ve uygulamalı sınavın yüzde yetmişine tekabül eden puanların toplamının en az yetmiş olması gerekir. Eğitimde başarılı olan adaylara yetkili merci tarafından hazırlanan ve Komisyon tarafından onaylanan sertifikalar verilir. Sertifikaların geçerlilik süresi üç yıldır.

ALTINCI BÖLÜM

Denetim

Denetim

MADDE 19 –

(1) Sınıflandırıcıların performansı ve kesimhanelerde 8 inci madde kapsamında yapılan sınıflandırma ve tanımlama işlemleri ile 15 inci madde kapsamında tutulan fiyat kayıtları, önceden haber verilmeksizin Bakanlık denetçileri tarafından denetlenir.

(2) Denetimler, yıllık ortalama olarak haftada yaşı sekiz ay ve üstü yüz elli baş ve üstü sığır kesimi yapan onaylı kesimhanelerde, her üç ay içerisinde en az iki kez gerçekleştirilir. Haftada yaşı sekiz ay ve üstü yüz elli baş altında sığır kesimi yapan onaylı kesimhanelerde ise denetimler Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik kapsamında sıklığı risk esasına göre belirlenecek sürelerde yapılır. Her bir denetim rastgele seçilen en az kırk karkasta yapılır. Ancak yapılacak denetimlerin sıklığı ve kontrol edilecek asgari karkas sayısı, risk değerlendirmesine göre özellikle kesimhanelerde kesilen hayvan sayısı ve bu kesimhanelerde daha önce yapılan denetimlerin sonuçları göz önüne alınarak yetkili merci tarafından belirlenir.

(3) Otomatik derecelendirme tekniklerini kullanarak sınıflandırma yapan onaylı kesimhanelerde, 11 inci maddede belirtilen ruhsat verildikten sonraki ilk on iki ayda, her üç ay içerisinde en az altı denetim gerçekleştirilir. Her bir denetim rastgele seçilen en az kırk karkasta yapılır. Denetimlerde aşağıdaki hususlar doğrulanır:

a) Karkasın kategorisi, sınıfı, ağırlığı ve işaretlemesi.

b) Ek-4’te verilen puanlar ve sınırlar sistemini kullanan otomatik derecelendirme tekniklerinin doğruluğu.

c) Karkasın sunumu.

ç) Otomatik derecelendirme sisteminin doğruluk seviyesinin en az sertifikasyon testi sırasında elde edilen sonuçlar kadar iyi olduğunu göstermek açısından, günlük kalibrasyon ve otomatik derecelendirme tekniklerinin diğer unsurları.

d) Gerektiğinde derecelendirme metotlarının diğer teknik özellikleri ile birlikte günlük işlevlerinin test edilmesi.

e) 12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen günlük kontrol raporları.

(4) Denetimlere ilişkin tutanaklar, yetkili merci tarafından hazırlanır ve saklanır. Bu tutanak, kontrol edilen karkas sayısını ve hatalı sınıflandırılan veya hatalı tanımlanan karkas sayısını, kullanılan karkas sunumu çeşitlerini ve uygulanabildiğinde mevzuat gerekliliklerine uygunluklarına ilişkin ayrıntılı bilgileri içerir. Tutanağın bir nüshası gıda işletmecisine verilir.

Denetim sonucu uygulanacak işlemler

MADDE 20 –

(1) Denetimler neticesinde gerekliliklere uymayan hatalı sınıflandırma veya hatalı tanımlama tespit edilen durumlarda;

a) Kontrol edilen karkas sayısı ve yerinde kontrol sıklığı artırılır.

b) Kontroller sırasında hatalı sınıflandırıldığı tespit edilen karkas etiketlerinin sınıflandırıcı tarafından değiştirilmesi sağlanır.

c) Kategori hataları ve devam edegelen hatalar tespit edilen durumlarda yetkili merci ve Komisyon, 10 uncu maddede ve 11 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen sertifika ve ruhsatları iptal eder.

ç) Devam edegelen ancak sınıflandırmayı bütünüyle etkilemeyen, alt kategori ve yağ örtüsü derecelerindeki hataların tespitinde, sınıflandırıcıların sertifikaları askıya alınır ve bu kişiler yeniden testlere tabi tutulur. Asgari şartları yerine getirdikten sonra sınıflandırıcıların sertifikaları aktif edilir. Bu süre zarfında işletmeye yedek bir sınıflandırıcı görevlendirmesi yapılır.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Avrupa Birliği mevzuatına uyum

MADDE 21 –

(1) Bu Yönetmelik, Tarım Ürünleri Pazarında Ortak Düzenleme Getiren ve (AET) 922/72, (AET) 234/79, (AT) 1037/2001 ve (AT) 1234/2007 sayılı Konsey Tüzüklerini Yürürlükten Kaldıran 17/12/2013 tarihli ve (AB) 1308/2013 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü, Sığır, Domuz ve Koyun Karkasının Sınıflandırılması İçin Birlik Tarafından Kullanılan Cetveller ve Bazı Karkas Kategorileri ile Canlı Hayvanların Pazar Fiyatının Bildirilmesi Bakımından (AB) 1308/2013 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğünü Tamamlayan 20/4/2017 tarihli ve (AB) 2017/1182 sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü ile Sığır, Domuz ve Koyun Karkasının Sınıflandırılması İçin Birlik Tarafından Kullanılan Cetveller ve Bazı Karkas Kategorileri ile Canlı Hayvanların Pazar Fiyatının Bildirilmesi Bakımından (AB) 1308/2013 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğünün Uygulama Biçimlerini Belirleyen 20/4/2017 tarihli ve (AB) 2017/1184 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) 11 inci madde yürürlüğe girinceye kadar, Avrupa Birliğinde onaylanarak ruhsat almış olan otomatik derecelendirme tekniklerinin kullanımı için sertifikasyon testi yapılmaksızın ruhsat verilir.

(2) Haftalık fiyatların hesaplanması ile ilgili yürütülecek iş ve işlemler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde Bakanlıkça belirlenerek Bakanlığın resmî internet sitesinde ilan edilir.

Yürürlük

MADDE 22 –

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 11 inci maddesi 1/1/2022 tarihinde,

b) Diğer hükümleri 1/1/2021 tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 23 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

PERAKENDE TİCARETTE UYGULANACAK İLKE VE KURALLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmî Gazete Tarihi: 06.08.2016 Resmî Gazete Sayısı: 29793

PERAKENDE TİCARETTE UYGULANACAK İLKE VE

KURALLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, perakende ticarette uyulacak ilke ve kurallar ile perakende işletmelerin denetimine ve denetim sonucunda uygulanacak yaptırımlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Yönetmelik, perakende işletmelerin uymaları gereken ilke ve kurallar ile Bakanlık, yetkili idare, diğer kamu kurum ve kuruluşları ve meslek kuruluşlarının bu Yönetmeliğin uygulanmasındaki görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.

(3) Hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerden açılış ve/veya faaliyete geçiş süreci ile faaliyetleri özel kanunlarla düzenlenenler bu Yönetmelik kapsamı dışındadır.

Dayanak

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, 14/1/2015 tarihli ve 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 8 inci, 9 uncu, 10 uncu, 12 nci, 16 ncı ve 17 nci maddelerine (Ek ibare:RG-15/8/2018-30510)(1) ve 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 446 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) Alışveriş merkezi: 26/2/2016 tarihli ve 29636 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen perakende işletmeyi,

b) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,

c)  Bayi işletme: Sözleşmeye dayalı olarak bir işletmenin mal ve hizmetlerinin satışına aracılık eden ve kendi adına bağımsız çalışan işletmeyi,

ç) Büyük mağaza: Hangi ad altında olursa olsun, tüketim mallarının kısmen veya tamamen perakende satışının yapıldığı, en az dört yüz metrekare satış alanına sahip işletmeyi,

d) Büyük ölçekli işletme: 18/11/2005 tarihli ve 25997 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen orta ölçekli işletme sınırını aşan perakende işletmeyi,

e) Coğrafi işaret: 24/6/1995 tarihli ve 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinde tanımlanan işareti,

f) Esnaf ve sanatkâr işletmesi: 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan esnaf ve sanatkârlarca işletilen işletmeyi,

g) Faaliyet kolu: NACE Rev.2 Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında belirtilen perakende ticaret faaliyet sınıfını ve/veya alt sınıfını,

ğ) Genel müdürlük: İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,

h) Hızlı tüketim malı: Gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım ürünlerini,

ı) İl müdürlüğü: Ticaret il müdürlüğünü,

i) Kanun: Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,

j) Küçük işletme: Bu fıkranın (d) bendinde belirtilen Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sınırların altında kalan perakende işletmeyi,

k) Mal grubu: Renk, biçim, büyüklük, içerik, kullanım amacı, fiyat ve benzeri özellikler bakımından birbiriyle yakın ilişki içinde olan malları,

l) (Ek:RG-15/8/2018-30510)(1) Mal ve hizmet: Perakende ticarete konu olan ve perakende işletmelerce tüketicilere satışı yapılan her türlü mal ve hizmeti,

m) Meslek kuruluşu: Esnaf ve sanatkârlar odaları birliği ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odasını,

n) Özel yetkili işletme: Sözleşmeye dayalı olarak bir işletmenin, yönetim ve organizasyon ile  dağıtım  veya  pazarlama  teknolojileri gibi konularda bilgi ve desteğini almak suretiyle bu işletmenin mal veya hizmetinin satışı üzerindeki imtiyaz hakkını bedel, bölge ve süre gibi belirli şartlar ve sınırlamalar dâhilinde kullanan bağımsız ticari işletmeyi,

o) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmelerini,

ö) Perakende ticaret: Mal ve hizmetlerin perakende işletmelerce satışı ve pazarlanmasıyla ilgili faaliyetler bütününü,

p) Satış alanı: Münhasıran büro amaçlı kullanılan işyerleri ile konaklama, depolama, üretim tesis ve alanları ile ortak kullanım alanları hariç olmak üzere; alışveriş merkezlerinde işyerlerinin toplam alanlarını, büyük mağaza ve zincir mağazalarda ise doğrudan satış yapılan ve aracı satıcılara kiralanan alanları,

r) Tedarikçi: Satışa sunulması amacıyla perakende işletmelere mal ve hizmet sağlayan üretici dışındaki gerçek veya tüzel kişiyi,

s) Tüketici örgütü: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek ve vakıfları,

ş) Üretici: Perakende işletmelerde satışa sunulan malları üreten gerçek veya tüzel kişiyi, 

t) Üst meslek kuruluşu: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunu,

u) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri ile diğer idareleri,

ü) Zincir mağaza: Benzer çeşitlilikteki tüketim mallarının hangi ad altında olursa olsun kısmen veya tamamen perakende satışının yapıldığı, aynı gerçek veya tüzel kişi sahipliğinde bir merkeze bağlı olarak faaliyet gösteren; içlerinden en az biri büyük mağaza niteliğini taşıyan en az beş şubeye sahip işletmeyi veya her biri dört yüz metrekarenin altında satış alanına sahip en az on şubesi bulunan işletmeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

İlke ve Kurallar

Prim ve bedel talebi

MADDE 4 –

(1) Büyük mağaza ve zincir mağazalar ile bayi işletme ve özel yetkili işletmeler, üretici veya tedarikçiyle yaptıkları sözleşmede prim ve bedelin türü ve oranı ile verecekleri hizmetin süre ve/veya sayısını belirtmek ve bu süre ve/veya sayıda hizmet vermek koşuluyla, ürün talebini doğrudan etkileyen tanıtım ve konumlandırma gibi hizmetleri nedeniyle üretici veya tedarikçiden aktivite primi ile reklam, dergi, anons, raf tahsisi, gondol ve kasa önü bedeli gibi prim ve bedel talep edebilir.

(2) Birinci fıkrada sayılan perakende işletmeler üretici veya tedarikçiden, mağaza veya şube açılışı ve tadilatı, ciro açığı, banka ve kredi kartı katılım bedeli gibi adlar altında, ürün talebini doğrudan etkilemeyen herhangi bir prim ya da bedel talep edemez.

(3) Prim ya da bedel talebine konu ürünün perakende işletmenin palet, sepet, stant ve diğer teşhir ünitelerinde satışa sunulması halinde, raf tahsisi hizmetinin verildiği kabul edilir.

Ödeme süresi

MADDE 5 –

(1) Üreticiler veya tedarikçiler ile perakende işletmeler arasındaki alım satım işlemlerinden kaynaklanan ödemelerin sözleşmede öngörülen tarihte yapılması esastır.

(2) Üretim tarihinden itibaren otuz gün içinde bozulabilen ve buna bağlı olarak insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel hızlı tüketim mallarına ilişkin ödemelerin süresi, alacaklı üretici veya tedarikçinin küçük işletme, borçlunun ise büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde teslim tarihinden itibaren otuz günü geçemez. Bu süre, vadeli araçlarla yapılan ödemelerin vadesi için de geçerlidir. Bu fıkra hükmünün uygulanmasında, sözleşme dönemi içinde tarafların işletme ölçeğinde meydana gelen değişimler göz önünde bulundurulur.

(3) İkinci fıkrada belirtilen nitelikteki hızlı tüketim mallarının kısım kısım teslimi halinde otuz günlük ödeme süresinin hesaplanmasında her bir teslimat ayrı ayrı dikkate alınır.

(4) Teslim tarihinin belirlenemediği durumlarda, sevk irsaliyesinin düzenlendiği tarih teslim tarihi olarak kabul edilir.

Mağaza markalı ürün satışı

MADDE 6 –

(1) Büyük mağaza veya zincir mağazaların başkalarına ürettirerek işletmesinin adıyla veya markasıyla işyerinde satışa sunduğu ve fiyat, ambalaj veya tanıtımı üzerinde kontrole sahip olduğu ürünler, mağaza markalı ürün olarak kabul edilir.

(2) Yurt içinde üretilen ve hızlı tüketim malı niteliği taşıyan mağaza markalı ürünlerin üzerinde ve/veya ambalajlarında, perakende işletmenin ad, unvan veya markasının yanı sıra üreticinin tercihine göre üreticinin ad, unvan ya da markasına da yer verilir. Ürünün üzerinde ve/veya ambalajında, ayrıca ürünün hangi büyük mağaza veya zincir mağaza adına üretildiği belirtilir.

(3) İkinci fıkrada belirtilen mağaza markalı ürünlerin üzerinde ve/veya ambalajında üreticinin ad, unvan veya markasına, mağaza markasıyla aynı yazı karakterinde, bu yazının en az yüzde yirmi beşi punto büyüklüğünde ve parantez içinde, uygun ve kolay okunabilir bir şekilde yer verilir. Üreticinin ad, unvan ya da markasına ilişkin rakam, harf, kelime, işaret ve semboller eksiksiz, okunabilir, gerçeğe uygun ve karışıklığa sebebiyet vermeyecek şekilde kullanılır.

Kampanyalı satış

MADDE 7 –

(1) Perakende işletmeler, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen usul ve esaslara uymak kaydıyla indirimli veya promosyonlu satış kampanyaları düzenleyebilir.

(2) İndirimli veya promosyonlu satış kampanyaları; ürün, marka ya da işletmeyi tanıtmak, ürün alımını özendirmek ve satışını artırmak veya işletmenin ya da markanın imajını güçlendirmek gibi amaçlarla ve belirli sürelerle, perakende işletmelerce satışa sunulan daha düşük fiyata aynı mal veya hizmet, aynı fiyata daha fazla mal veya hizmet, bedelsiz ya da indirimli fiyattan ilave mal veya hizmet gibi uygulamaları kapsar.

(3) İndirimli veya promosyonlu satış kampanyalarının süresi; işyeri açılışı, devri, kapanışı, adres veya faaliyet konusu değişikliğinde üç ayı, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre tasfiye durumunda ise altı ayı geçemez.

(4) İşyerinin devri ve kapanışı ile adres ve faaliyet  konusu değişikliği durumlarında, kampanyanın başlangıç tarihi il müdürlüğüne bildirilir.

(5) Üçüncü fıkradaki sürelerin hesaplanmasında; işyeri açılışı için işyeri açma ve çalışma ruhsatı tarihi, tasfiye durumunda tasfiyeye giriş tarihi, işyerinin devri ve kapanışı ile adres ve faaliyet  konusu değişiklerinde ise kampanyanın başlangıç tarihi dikkate alınır.

(6) Perakende işletmeler başlangıç ve bitiş tarihi belli olmayan indirimler yapamaz. İndirimli veya promosyonlu satış kampanyasının fiyat etiketi gibi araçlar dışında, afiş, pankart ve benzeri araçlarla ilan edilmesi halinde bu araçlarda, kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihine kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde yer verilir. İnternet sitesinde yapılan ilanlarda da kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihi belirtilir.

Alışveriş festivali

MADDE 8 –

(1) Mahallî idareler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bunların ortağı olduğu şirketler ve diğer tüzel kişiler birlikte veya bağımsız olarak, perakende işletmelerin katılımıyla, yılın belli dönemlerinde, ilçe, il, bölge veya ülke düzeyinde alışveriş festivali düzenleyebilir.

(2) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bu festivaller için ayıracakları ödenek miktarı bütçelerinin yüzde beşini geçemez.

(3) Alışveriş festivalinin başlangıç ve bitiş tarihleri ile festival programı, festivalin ilçe veya il düzeyinde düzenlenmesi durumunda il müdürlüğüne; bölge veya ülke düzeyinde düzenlenmesi durumunda ise Bakanlığa en az bir ay önceden yazılı olarak bildirilir. Alışveriş festivalinin süresi bir yıl içinde altmış günü geçemez.

(4) Festival programında; festivalin etkinlik takvimi, ilçe, il, bölge ve/veya ülke düzeyindeki uygulama alanı, bütçesi, katılımcıların işletme adı ve/veya ticaret unvanı, adresi, telefonu gibi iletişim bilgileri, varsa tanıtıma ilişkin internet sitesi adresi ve festivali düzenleyen tüzel kişilere ait iletişim bilgileri yer alır.

Sürekli indirimli satışlar

MADDE 9 –

(1) Sürekli indirimli satış, 10 uncu maddede belirtilen niteliklere sahip malların perakende işletmelerce indirimli fiyattan veya malların fabrika çıkış fiyatı üzerinden yıl boyunca satılmasıdır.

(2) Satışa sunduğu her bir mal grubunun en az yüzde yetmişi 10 uncu maddede belirtilen nitelikleri taşıyan perakende işletmelerce, indirimin sürekli olduğunu gösteren ya da çağrıştıran ibareler kullanılır. Bu ibarelere, perakende işletmelerin ön cephesinde ve mağaza içinde sürekli indirimli satışa ayrılan kat veya reyon gibi bölümlerin giriş veya ön kısmında kolaylıkla görülebilir ve okunabilir bir şekilde yer verilir.

(3) Yıl içinde dönemsel olarak faaliyet gösteren ve bu dönem boyunca satışa sunduğu malların en az yüzde yetmişi 10 uncu maddede belirtilen niteliklere sahip olan perakende işletmelerin yıl boyunca satış yaptığı kabul edilir.

(4) Satışa sunulan her bir mal grubunun en az yüzde yetmişinin 10 uncu maddede belirtilen nitelikleri taşıdığına ve sürekli indirimli satışa konu malların indirimli fiyattan veya malların fabrika çıkış fiyatı üzerinden satışa sunulduğuna ilişkin ispat yükümlülüğü sürekli indirimli satış yapan perakende işletmeye aittir.

Sürekli indirimli satışa konu mallar

MADDE 10 –

(1) Bir malın sürekli indirimli satışa konu olabilmesi için;

a) Üretiminin sonlanması ve sınırlı sayıda üretim gibi nedenlerle serideki stok adedinin az olması,

b) Belli bir mevsimde veya dönemde satılmak üzere üretilmekle birlikte, mevsim ya da dönem sonuna yakın yahut mevsim veya dönemin bitiminden sonra satışa konu olması,

c) İhraç edilmek amacıyla üretilmekle birlikte çeşitli nedenlerle ihraç edilememiş olması,

ç) Biçim, renk, büyüklük ve benzeri nitelikler bakımından maddi, ekonomik veya hukuki eksiklikler içermesi,

d) Teşhirde kullanılmış olması,

e) İade edilmiş olması,

f) Fabrika çıkış fiyatı üzerinden satışa sunulması

ve benzeri nitelikleri taşıması gerekir.

Raf tahsisi

MADDE 11 –

(1) Esas işletme konusu hızlı tüketim mallarının satışı olan büyük mağaza ve zincir mağazalar ile bayi işletme ve özel yetkili işletmeler, satış alanlarının en az yüzde biri oranındaki raf alanını 12 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yöresel ürünlerin satışı amacıyla ayırır.

(2) Perakende işletmenin esas işletme konusu çerçevesinde satışa sunabileceği ürün çeşitliliğine uygun olmayan yöresel ürünler için raf tahsisi zorunluluğu aranmaz.

(3) Yöresel ürünlerin, satış alanındaki stant ve benzeri ünitelerde konumlandırılması halinde rafta satışa sunma zorunluluğunun karşılandığı kabul edilir.

(4) Raf tahsisi, yöresel ürün üretici ve tedarikçilerinin perakende işletmeye yaptığı yazılı başvurusu üzerine yapılır. Üretici ve tedarikçilerin başvurusunun makul sebeplerle uygun bulunmaması veya yöresel ürün olmaması nedeniyle doldurulamayan raf alanları, diğer ürünlerin satışı amacıyla kullanılabilir. Başvuruya ilişkin ispat yükümlülüğü üretici ve tedarikçiye aittir.

(5) Bayi işletme ve özel yetkili işletmelerin satış alanı, büyük mağaza ve zincir mağazaların satış alanı gibi hesaplanır.

Yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçileri

MADDE 12 –

(1) Yöresel ürünler, 11 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen perakende işletmelerin bulunduğu ilde üretilmesi kaydıyla, coğrafi işaretli olarak tescil edilen veya coğrafi işaretli olarak tescil edilmemiş olsa bile o yerin il müdürlüğünce belirlenen hızlı tüketim malı niteliğindeki ürünlerdir.

(2) İl müdürlüğü, yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçilerini o ildeki ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odaları, esnaf ve sanatkârlar odaları birliği, ziraat odaları ve varsa ilin en fazla üyeye sahip tüketici örgütünün önerilerini alarak il düzeyinde belirler.

(3) İkinci fıkrada belirtilen kuruluşlar, yöresel ürünler ile bu ürünlerin üretici ve tedarikçilerine ilişkin önerilerini, talep yazısının kendilerine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde yazılı olarak il müdürlüğüne gönderir.

(4) İl müdürlüğü, önerilerin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on gün içinde yöresel ürünler ile bu ürünlerin üretici ve tedarikçilerini liste halinde tespit ve internet sitesinde ilan eder. Bu listeye yedi gün içinde il müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir.

(5) İtiraz başvurusunda il müdürlüğüne, listede yer alan yöresel ürünlerin üreticisi veya tedarikçisi olduğunu gösterir belge ibraz edilir. İtirazlar, itiraz süresinin bitiminden itibaren beş gün içinde karara bağlanır. Kesinleşen liste, il müdürlüğünce internet sitesinde ilan edilerek Bakanlığa ve ikinci fıkrada belirtilen kuruluşlara gönderilir.

(6) Yöresel ürünler ile üretici ve tedarikçileri listesi, iki yılda bir aralık ayında güncellenir. Güncellemeler bu maddede belirtilen usulle yapılır.

Yemek kartları

MADDE 12/A – (Ek: RG-22/5/2018-30428)

(1) İşverenlerce, personeline işyeri dışında yemek hizmeti temin etmek suretiyle sağlanan menfaatin, yemek kartı hizmeti veren kuruluşlarca çıkartılan ve nakit olarak kullanılamayan yemek kartı ve benzeri sistemler üzerinden ve bu kuruluşların anlaşmalı olduğu perakende işletmelerde karşılanması halinde;

 a) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar, sözleşme yaptıkları özel ve kamu sektöründeki işverenlere, kendileri veya başka bir teşekkül üzerinden, doğrudan ya da dolaylı olarak herhangi bir iskonto uygulayamaz ve farklı adlar altında menfaat sağlayamaz. İşverenler de bu kuruluşlardan iskonto ya da başka bir menfaat talep edemez.

b) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların anlaşmalı olduğu perakende işletmelere uygulayacağı komisyon oranı yüzde altıyı geçemez. Bu kuruluşlar, perakende işletmelerden; sözleşmeyle belirlenen komisyon dışında, uygulama barındırma, kira, sarf malzemesi, işletim, teknik destek, bakım bedeli ve depozito gibi adlar altında herhangi bir bedel talep edemez.

c) İşverenlerce yemek kartı hizmeti veren kuruluşlara ve bu kuruluşlarca anlaşmalı perakende işletmelere yapılan ödemelerin süresi, 5 inci maddenin ikinci fıkrasında öngörülen süreyi aşamaz. Bu süre, ilgililerce düzenlenen fatura tarihinden itibaren başlar.

ç) Ay sonu veya yıl sonu itibarıyla yemek kartında kalan bakiye, herhangi bir şart aranmaksızın bir sonraki aya veya yıla devredilir.

(2) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşların, akaryakıt, hediye, ödül, teşvik, yardım, konaklama, temsil ve ağırlama gibi hizmetler için çıkarttığı kartlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. Ancak, 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun hükümleri saklı olmak üzere, işlem ve ödemelerin her bir hizmete özgü olması ve buna ilişkin teknik altyapının oluşturulması kaydıyla birden fazla hizmet için tek bir kart kullanılabilir.

(3) Yemek kartı hizmeti sunmak isteyen kuruluşlar, faaliyete başlamadan önce Bakanlığa bildirimde bulunur.

(4) Yemek kartlarıyla aynı amaçla kullanılan yemek çekleri, çevrimiçi sistemler ve benzeri uygulamalar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır.

Perakende işletmelerce tüketicilere yönelik gerçekleştirilen taksitli satışlar

MADDE 12/B- (Ek: RG-15/8/2018-30510)(1)

(1) Perakende işletmelerce; mal veya hizmet satışı sonrası belli bir ücret karşılığı borcun taksitlendirilmesi veya ödemenin ertelendiği dönemler de dahil olmak üzere, kıymetli evrak düzenlenerek veya düzenlenmeksizin gerçekleştirilecek taksitli mal ve hizmet satışlarında taksitlendirme süresi on iki ayı geçemez.

(2) (Değişik: RG-18/6/2020-31159) Birinci fıkradaki süre;

a) Fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üstünde olan cep telefonu satışlarında üç ay,

b) (Değişik: RG-26/12/2020-31346) Video, kamera ve ses sistemi gibi elektronik eşya satışları ile fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üstünde olan televizyon satışlarında dört ay, tablet bilgisayar satışlarında altı ay,

c) (Değişik: RG-26/12/2020-31346) Havayolları, seyahat acenteleri ve konaklama ile ilgili yurt içine ilişkin harcamalarda on sekiz ay,

olarak uygulanır.

(3) (Değişik: RG-22/6/2019-30809) Perakende işletmelerce basılı ve külçe halinde olmayan kuyum satışlarında taksitlendirme süresi (Değişik ibare: RG-15/11/2019-30949) (Değişik ibare: RG-26/12/2020-31346) altı ayı geçemez. Diğer kuyum satışlarında taksitlendirme yapılamaz.

Üreticiye yapılacak ödemeler

MADDE 12/C – (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-7/11/2018-30588)

(1) 5362 sayılı Kanunun 62 nci maddesi ile 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 12 nci maddesi çerçevesinde azami fiyatları tarifeyle belirlenen hızlı tüketim mallarının temini karşılığında üreticiye birim miktar başına yapılacak ödeme; tedarikçiler ile büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme ve özel yetkili işletmeler için tarifedeki azami fiyatın yüzde seksen beşinden, bunların dışındaki perakende işletmeler için ise yüzde sekseninden az olamaz.

(2) Büyük mağaza, zincir mağaza ve tedarikçilerce bir gün içinde üreticiden teslim alınan birinci fıkra kapsamındaki malların en fazla yüzde beşi satılamadığı gerekçesiyle iade edilebilir.

Çalışma saatleri

MADDE 13 –

(1) 10/8/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 33 üncü maddesi uyarınca çalışma saatleri tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerleri hariç olmak üzere perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının çalışma gün ve saatleri ilçe, il, bölge veya ülke düzeyinde belirlenebilir.

(2) Çalışma gün ve saatlerinin ilçe veya il düzeyinde belirlenmesine, meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine yetkili idarenin görüşü alınmak suretiyle vali; bölge veya ülke düzeyinde belirlenmesine üst meslek kuruluşlarının müşterek teklifi üzerine Bakanlık yetkilidir.

(3) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde mesleğe, mevsime ve turizme özgü şartlar ile yöresel şartlar, özel gün ve haftalar, milli ve dini bayramlar gibi hususlar gözetilir.

(4) Alışveriş merkezi içindeki umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin çalışma gün ve saatleri ikinci ve üçüncü fıkra çerçevesinde belirlenir.

Çalışma saatlerinin vali tarafından belirlenmesi

MADDE 14 –

(1) Çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif yazısı meslek kuruluşlarınca imzalanarak valiliğe gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet kolu veya kolları ile teklifin gerekçesi belirtilir.

(2) Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ile birlikte teklif vermeye; ilçe düzeyinde, görev alanı o ilçeyi kapsayan ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası, il düzeyinde ise il ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası yetkilidir. İl düzeyinde belirleme yapılırken oda tarafından ilçe ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odalarının görüşü alınır.

(3) Esnaf ve sanatkâr işletmelerinin çalışma gün ve saatleri belirlenirken Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğince ilgili esnaf ve sanatkârlar odasının da görüşü alınır.

(4) Valilik, teklif yazısının kendisine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde yetkili idarenin görüşünü talep eder. Yetkili idare konuya ilişkin görüşünü, talep yazısının kendisine ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde valiliğe gönderir. Vali, çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesine ilişkin kararını yetkili idarenin görüşünün valiliğe ulaştığı tarihten itibaren on beş gün içinde verir. Çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesi halinde karar valilikçe uygun araçlarla ilan edilir ve meslek kuruluşları ile Bakanlığa gönderilir; çalışma gün ve saatlerine ilişkin herhangi bir değişiklik yapılmaması halinde karar meslek kuruluşlarına yazılı olarak bildirilir.

Çalışma saatlerinin Bakanlık tarafından belirlenmesi

MADDE 15 –

(1) Çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif yazısı üst meslek kuruluşlarınca imzalanarak Bakanlığa gönderilir. Bu yazıda teklife konu perakende işletme faaliyet kolu veya kolları ile bölge veya ülke düzeyi olmak üzere kararın uygulanacağı alan ve teklifin gerekçesi belirtilir. Bu fıkranın uygulanmasında, 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasındaki hususlar bakımından aynı veya benzer özelliklere sahip birden fazla il ve/veya farklı illere bağlı ilçeler bölge olarak kabul edilir.

(2) Bakanlık gerektiğinde, üst meslek kuruluşlarından tekliflerine ilişkin gerekçelerin ve verilerin yer aldığı bir rapor talep edebilir. Bu halde rapor, Bakanlıkça belirlenen süre içinde üst meslek kuruluşlarınca müştereken hazırlanır ve Bakanlığa yazılı olarak gönderilir. Bakanlık, raporun kendisine ulaştığı tarihten itibaren otuz gün içinde perakende işletmelerin çalışma gün ve saatlerini, bölge veya ülke düzeyinde belirleyerek internet sitesinde ilan eder. Ayrıca Bakanlık bu kararı valilikler, üst meslek kuruluşları ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlara gönderir.

(3)  Alışveriş merkezi ve zincir mağazaların çalışma gün ve saatlerine ilişkin müşterek teklif, bu maddede belirtilen usul çerçevesinde üç yılda bir oluşturulur ve üçüncü yılın kasım ayının on beşine kadar Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, alışveriş merkezi ve zincir mağazaların çalışma gün ve saatlerini üçüncü yılın aralık ayı sonuna kadar belirler ve üst meslek kuruluşlarına gönderir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Denetim ve ceza hükümleri

MADDE 16 –

(1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanması, uygulamada çıkan sorunlar ve şikâyetlerle ilgili olarak perakende işletmeler nezdinde denetim yapmaya yetkilidir. Bakanlık bu yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da kullanabilir.

(2) Yetkili idareler, doğrudan veya Bakanlığın talebi üzerine perakende işletmeler nezdinde ön inceleme mahiyetinde denetim yapmakla görevlidir.

(3) Yetkili idareler tarafından yapılan denetimin sonuçları, denetimin sonuçlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir.

(4) Kanunun 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde öngörülen idari para cezası Bakanlık; diğer bentlerinde öngörülenler ise doğrudan veya Bakanlığın talebi üzerine yetkili idare tarafından uygulanır. Bakanlık idari para cezası uygulama yetkisini, merkezde Genel Müdürlüğe, taşrada il müdürlüğüne devredebilir.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Büyük mağaza veya zincir mağazalar satışa sundukları mağaza markalı ürünleri, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (Değişik ibare: RG-30/5/2017-30081) iki yıl içinde 6 ncı maddeye uygun hale getirir.

(2) Sürekli indirimli satış yapan perakende işletmeler, 29/1/2017 tarihine kadar durumlarını 9 uncu maddeye uygun hale getirir.

(3) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde yöresel ürünler için öngörülen raf tahsisi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır.

(4) Bu Yönetmelik hükümleri, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ve hüküm ve sonuçları devam eden sözleşmelere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl sonra uygulanır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek: RG-22/5/2018-30428)

(1) Yemek kartı hizmeti veren kuruluşlar ile işverenler veya perakende işletmeler arasında düzenlenen sözleşmelerde, bu Yönetmeliğin 12/A maddesine aykırı hükümlerin bulunması halinde söz konusu hükümler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde anılan maddeye uygun hale getirilir. Belirtilen süre için gerekli değişikliklerin yapılmaması halinde ise sözleşmelerdeki hükümler yerine bu Yönetmeliğin 12/A maddesi hükümleri uygulanır.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yemek kartı hizmeti sunmakta olan kuruluşlar tarafından bu Yönetmeliğin 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen bildirim, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde Bakanlığa yapılır.

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG-28/11/2018-30609)

(1) 12/B maddesinin ikinci fıkrasında fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üzerinde olan cep telefonu satışlarında altı ay olan taksitlendirme süresi 31/1/2019 tarihine kadar on iki ay olarak uygulanır.

Yürürlük

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 18 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.

(1) Bu değişiklik 1/9/2018 tarihinde yürürlüğe girer.

 Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
 TarihiSayısı
 6/8/201629793
 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
 TarihiSayısı
130/5/201730081
222/5/201830428
315/8/201830510
428/9/201830549
57/11/201830588
628/11/201830609
718/1/201930659
822/6/201930809
915/11/201930949
1021/1/202031015
1118/6/202031159
1226/12/202031346

KIRSAL MAHALLE VE KIRSAL YERLEŞİK ALAN YÖNETMELİĞİ

15 Nisan 2021 PERŞEMBE               Resmî Gazete                            Sayı : 31455

YÖNETMELİK

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:

KIRSAL MAHALLE VE KIRSAL YERLEŞİK ALAN YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanı, bunların tespitine ilişkin işlemleri, bu yerlerde uygulanacak muafiyet ve indirimleri düzenlemek ve diğer hususların açıklanmasını sağlamaktır.

(2) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile 27 nci maddesi uyarınca belirlenen kırsal yerleşik alan ve civarı sınırlarına ilişkin hükümler bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.

Dayanak

MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun ek 3 üncü maddesine ve 10/7/2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 nci maddesinin birinci fıkrasının (o) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

b) Kanun: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununu,

c) Kırsal mahalle: Kanunun ek 3 üncü maddesi kapsamında belirlenen mahalleyi,

ç) Kırsal yerleşik alan: Kanunun ek 3 üncü maddesi kapsamında belirlenen ve tamamı kırsal mahalle olarak tespit edilmeyen mahallelerde on bin metrekareden az olmamak kaydıyla belirlenen alanı,

d) Şehir merkezi: Büyükşehir ilçe belediye sınırları içinde halkın yoğun olarak ikamet ettiği ya da sosyo-ekonomik nedenlerle etrafındaki yerleşim yerlerinden olumlu anlamda ayrıldığı veya imar ve altyapı hizmetleri bakımından bütünlük gösteren ticari, sosyal, kültürel yapılar ile kamu hizmetlerinin yürütüldüğü yapıların bir arada bulunduğu yerleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kırsal Mahalle Esasları, İşlemleri ve Uygulamaları

Kırsal mahalle tespiti

MADDE 4 – 

(1) Kırsal mahalle, büyükşehir belediyeleri sınırları içinde olup 1984 yılı ve sonrasında köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen mahallelerde tespit edilir.

(2) Kırsal mahalle tespit edilirken birinci fıkradaki şartın yanı sıra söz konusu alanlara tanınacak muafiyet ve indirimler göz önünde bulundurularak belediye sınırları içinde benzer durumda olan yerler bakımından adalet, eşitlik ve genellik prensipleri de dikkate alınır.

(3) Bir mahallenin kırsal mahalle olarak tespit edilebilmesi için;

a) Kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmemesi,

b) Şehir merkezine olan uzaklık ve ulaştırma durumu,

c) Belediyelerin yol, su, atık su, katı atık, toplu taşıma gibi hizmetlerinden en az birine erişebilme imkânına tam kapasitede ulaşabilip ulaşamaması,

ç) Mevcut yapılaşma durumunun kırsal niteliğinin devam edip etmemesi,

d) İmar mevzuatı uyarınca yerleşik ve gelişme alanları içinde olup olmaması,

e) Sosyo-ekonomik olarak; kırsal nüfus oranının yüksek olması, yüzölçümünün önemli bir kısmını tarım, orman, mera, yaylak ve kışlak arazilerinin oluşturması, tarımsal üretimin, hayvancılık ve orman faaliyetlerinin başlıca geçim kaynağı olarak tespit edilmiş olup olmaması,

hususlarından bir veya daha fazlası ile benzeri hususlar dikkate alınır.

Kırsal yerleşik alan tespiti

MADDE 5 – 

(1) Uygulamanın mahalle düzeyinde yapılması esastır. Bununla birlikte mahalle bütünlüğü içinde 4 üncü maddede belirtilen şartları taşımaması nedeniyle kırsal mahalle olarak tespit edilemeyen mahallelerdeki on bin metrekareden az olmayan alanlar, 4 üncü maddede belirtilen ilkelerde ve şartlarda kırsal yerleşik alan olarak belirlenebilir.

(2) Kırsal yerleşik alanlar, bir mahallenin veya birden fazla mahallenin bir kısmını içeren yerlerinde tespit edilebilir.

Belediyelerce yapılacak işlemler

MADDE 6 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan belirlemesi için önce ilgili ilçe belediye meclisince karar alınır. Teklifi içeren bu karar, gerekçeleri ile beraber büyükşehir belediye başkanlığına gönderilir. İlçe belediye meclisinin kararının ve teklifinin büyükşehir belediye başkanlığı kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren büyükşehir belediye meclisinin yapacağı ilk toplantıda karar ve teklif gündeme getirilir ve büyükşehir belediye meclisi, en geç doksan gün içinde kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan tespitine ilişkin kararını verir.

(2) Büyükşehir belediye meclisi belirtilen süre içinde karar almak zorundadır. Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyesinden gelen teklifi aynen veya değiştirerek kabul eder ya da reddeder.

(3) Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyesinden gelen kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan teklifini değerlendirirken;

a) Kırsal mahalle ile ilgili teklifi, mahallenin bitişiğindeki diğer mahalleler ile ekonomik ve sosyal bütünlüğün gerektirmesi halinde komşu mahallelerde kırsal yerleşik alan belirlemek suretiyle genişletme veya daraltma,

b) Bir mahalle içindeki kırsal yerleşik alanla ilgili teklifi, mahalle sınırlarına kadar genişletme, yönünde karar alabilir.

(4) Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyesinden gelen kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan teklifini ilçe belediyesi sınırlarını kapsayacak veya aşacak şekilde değiştiremez.

(5) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak tespit edilen yerler için bir süre kısıtlaması öngörülemez. İlçe belediyelerince kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak tespit edilen yerlerin bu özelliklerinin kaybedildiğinin tespiti halinde Kanunun ek 3 üncü maddesi uyarınca bu maddedeki usulle kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan niteliği kaldırılabilir.

Karar ve duyurulması

MADDE 7 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan belirlenmesine ilişkin alınan büyükşehir belediye meclisi kararlarına belirlenen alanın koordinatları eklenir.

(2) İlçe belediyesi meclisi ile büyükşehir belediyesi meclisinin kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanla ilgili kararları diğer meclis kararları gibi uygun yöntemlerle duyurulur.

Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanın uygulama süresi başlangıcı ve sona ermesi

MADDE 8 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanın ilanı sonrasında bunlarla ilgili uygulamalar, ilgili büyükşehir belediye meclisi kararının verildiği yılı takip eden takvim yılının başından itibaren başlar.

(2) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanlar ile ilgili uygulamalar, 6 ncı maddedeki usule göre yapılacak çıkarılma işlemine ilişkin ilgili büyükşehir belediye meclisi kararının verildiği yılın sonuna kadar devam eder.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Muafiyetler, İndirimler ve Süreler

Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanlara tanınan muafiyetler

MADDE 9 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerde;

a) Gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan bina, arsa ve araziler ile mesken amaçlı kullanılan binalar ve zirai istihsalde kullanılan bina, arsa ve araziler emlak vergisinden,

b) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken bina inşaat harcı ile imarla ilgili harçlardan, muaftır.

Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanlara tanınan indirimler

MADDE 10 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerde;

a) Ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina, arsa ve araziler için emlak vergisi %50,

b) 2464 sayılı Kanun uyarınca alınması gereken vergi, harç (bina inşaat harcı ile imarla ilgili harçlar hariç) ve harcamalara katılma payları %50, indirimli uygulanır.

(2) Bu yerlerde, içme ve kullanma suları için alınacak ücret; işyerleri için belirlenmiş olan en düşük tarifenin %50’sini, konutlar için belirlenmiş olan en düşük tarifenin %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.

Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alanlarda uygulanmayacak muafiyetler ve indirimler

MADDE 11 – 

(1) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerde, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutan (sadece hasılat defteri tutan yabancı nakliyat kurumları dâhil) mükellefler, 9 uncu ve 10 uncu maddelerde belirtilen muafiyet ve indirimlerden yararlanamazlar.

(2) Kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan uygulamasında muafiyet ve indirimlerin başlaması ve son bulmasında, 213 sayılı Kanuna göre bilanço esasına göre defter tutma yükümlülüğünün başladığı ve son bulduğu tarihler dikkate alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Diğer hususlar

MADDE 12 – 

(1) Kanunun ek 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenen yerlerde uygulamanın yürürlüğe girmesinden sonra 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile köy veya belde belediyesi iken tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlere anılan Kanunun geçici 1 inci maddesinin onbeşinci ve yirmidokuzuncu fıkraları uyarınca tanınan muafiyet ve indirimler uygulanmaz.

(2) Kanunun ek 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 12 nci maddesinin yedinci fıkrası ile 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 17 nci maddesi hükümlerinden yararlanan yerler; kırsal mahalle veya kırsal yerleşik alan olarak belirlenmesi halinde Kanunun ek 3 üncü maddesi hükümlerine aykırı olmayan hak, sorumluluk ve imtiyazlardan faydalanmaya devam ederler.

(3) Kanunun ek 3 üncü maddesinde belirtilen muafiyetler ve indirimler ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.

Yönetmeliğin uygulanmasında sorumluluk

MADDE 13 – 

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasından doğabilecek tereddütleri gidermeye Bakanlık yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 14 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.