GENEL BÜTÇEYE DAHİL DAİRELER VE KATMA BÜTÇELİ İDARELER MUHASEBE YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

AMAÇ, HUKUKİ DAYANAK, KAPSAM VE TANIMLAR

Amaç

Madde 1-Bu Yönetmeliğin amacı, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin; hesap ve kayıt düzeninde şeffaflık ve tekdüzenin sağlanması, bütün işlemlerin kayıt altına alınması, faaliyetlerin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tabloların zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması, raporlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul ve ilkelerin belirlenmesidir.

Hukuki Dayanak

Madde 2-Bu Yönetmeliğin düzenlenmesine ilişkin yasal dayanak, 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanununun 139 uncu maddesi ile 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi hükümleridir.

Kapsam

Madde 3-Bu Yönetmelik, genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idarelerin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar.

Tanımlar

Madde 4-Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Maliye Bakanlığını (aksine bir hüküm bulunmadıkça Muhasebat Genel Müdürlüğünü),

Saymanlık: Genel bütçeye dâhil daireler ve katma bütçeli idarelerin; gelirlerinin toplanması, giderlerinin hak sahiplerine ödenmesi, nakit ve diğer varlıklar ile emanet niteliğindeki değerlerin alınması, saklanması, gönderme ve iadesi, alacak ve borçların kaydı, takibi ve bunlarla ilgili bütün işlemlerin muhasebeleştirilmesinden sorumlu olan birimi,

Sayman: Saymanlık tanımında sayılan birimlerin yöneticileri olup bu sıfatla Sayıştay’a yönetim dönemi hesabı verenleri,

Yönetmelik: Bu Yönetmeliği,

Öz Kaynak: Genel bütçeye dâhil dairelerin ve her bir katma bütçeli idarenin varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki farkı,

Gelir: Öz kaynağın artmasına neden olan her türlü işlemi,

Bütçe Geliri: Bütçe kanunlarında gelir olarak tanımlanan her türlü işlemi,

Gider: Öz kaynağın azalmasına neden olan her türlü işlemi,

Bütçe Gideri: Bütçe kanunlarında gider olarak tanımlanan her türlü işlemi,

Muhasebe Sistemi: Mali işlemlerin yürütülmesinde, kaydedilmesinde ve raporlamasında kullanılan defterler, hesap planları, iç kontrol mekanizmaları ve muhasebeleştirme süreçlerinin tamamını,

Mali Varlık: Kasada ve bankada bulunan nakit, çek ve döviz gibi hazır değerler, tahvil, senet ve bono gibi menkul kıymet ve varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar ile iş ve personel avansları gibi karşı taraftan edinilen nakit veya benzeri varlıkları,

Mali Yükümlülük: Finansman için doğrudan veya mali araçlar kullanılarak yapılan iç ve dış borçlanmalar, bütçeden doğan borçlar, emanet yabancı kaynaklar, ödenecek vergi ve yükümlülükler gibi karşı tarafa devredilen nakit veya başka varlıkları,

Maddi Varlık: Mal ve hizmet üretiminde kullanma, kiraya verme veya yönetim ihtiyaçlarında kullanmak amacıyla edinilen ve genel olarak birden fazla raporlama döneminde kullanılan maddi duran varlıkları, stokları, öncelikli olarak üretim ve tüketim amaçları dışında stok değer olarak elde tutulan değerleri ve ekonomik değer taşıyan ve herhangi bir üretim sürecinden geçmeden kendiliğinden var olan varlıkları,

Rayiç Değer: Varlık ve yükümlülüklerin değerleme günündeki normal alım satım değerini,

İtibari Değer: Her türlü senetler ve pullar ile esham ve tahvillerin üzerinde yazılı olan değerini,

Maliyet Bedeli: Bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamaların veya verilen kıymetlerin toplamını,

Defter Değeri: Bir varlık veya yükümlülüğün muhasebe kayıtlarındaki değerini,

Muhasebe Politikaları: Muhasebe işlemlerinin kaydı, mali raporların hazırlanması ve sunulmasında kabul edilen belirli ilkeleri, kuralları ve uygulamaları,

Tahakkuk Esası: Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini,

Nakit Esası: Mali işlemlerin ve olayların nakden veya mahsuben tahsil edildiğinde ve ödendiğinde muhasebeleştirilmesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

TEMEL MUHASEBE KAVRAMLARI VE İLKELERİ

Temel Kavramlar

Madde 5-Muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlar aşağıda açıklanmıştır. Genel bütçeye dâhil daireler ve katma bütçeli idarelere ait muhasebe işlemleri bu esaslara göre yürütülür.

a) Sosyal Sorumluluk: Muhasebe sisteminin kurulmasında, muhasebe işlemlerinin yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında, toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve bilgi üretiminde gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılması esastır.

b) Kişilik: Genel bütçe içinde merkezi idare tüzel kişiliği ve katma bütçe kapsamı içinde kurum tüzel kişiliği adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer birimlerle ekonomik ilişkilere girebilen her kamu idaresi bir kişilik oluşturur. Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin muhasebe işlemleri muhasebe birimlerince kurum kişiliği adına yürütülür. Muhasebe birimlerinde izlenen varlık ve kaynaklar ile gelir ve giderlerle ilgili işlemler muhasebe biriminin sorumluluğundadır. Muhasebe birimleri ilgili oldukları kamu idarelerinin mali işlemlerini rapor halinde sunarlar.

c) Süreklilik: Süreklilik ilkesi, faaliyetlerin herhangi bir zaman sınırlamasına tabi olmaksızın sürdürüleceği ve faaliyetlerin sona erdirilmesi veya ölçeğin sınırlandırılması eğilimi ya da gereksiniminin bulunmadığı varsayımını ifade eder.

d) Dönemsellik: Dönemsellik ilkesi, süreklilik içeren devlet faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması gereğini ifade eder.

Bütçe uygulamalarına ilişkin olanlar hariç olmak üzere mali tablolar, tahakkuk esasına göre hazırlanır. Bu esasa göre tahsilat veya ödeme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın gelir ve giderler gerçekleştiğinde muhasebe kayıtlarına alınır ve ilgili oldukları dönemin mali tablolarına yansıtılır.

e) Parayla Ölçülme: Ekonomik olaylar ve işlemler muhasebe kayıtlarına ortak bir ölçü olarak ulusal para birimi ile yansıtılır.

f) Maliyet Esası: Para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan kalemler hariç, edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların maliyet bedelleri esas alınır.

Varlık ve yükümlülüklerin değerlemesine ilişkin hükümler bu ilkenin istisnasıdır.

g) Tarafsızlık ve Belgelendirme: Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılması ve bu kayıtların oluşturulmasında esas alınacak yöntemin belirlenmesinde tarafsız ve ön yargısız hareket edilmesi esastır.

h) Tutarlılık: Tutarlılık ilkesi, muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, bütçe ve faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilirliğinin sağlanması bakımından, birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder.

Tutarlılık ilkesi benzer olay ve işlemlerde, kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden tekdüzeni öngörür. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda, uygulanan muhasebe politikaları değiştirilebilir. Ancak bu değişikliklerin ve finansal etkilerinin mali tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur.

ı) Tam Açıklama: Düzenlenen mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olması esastır.

i) Özün Önceliği: İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerden çok özleri esas alınır.

j) Önemlilik: Muhasebede, bir hesap kaleminin veya mali bir olayın nispi ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olması esastır.

k) İhtiyatlılık: Muhasebede, muhtemel risklere ve olaylara karşı ihtiyatlı olunur ve gerekli durumlarda karşılık ayrılır. Ancak, bu kavram gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılmasına gerekçe oluşturmaz.

Muhasebenin Genel İlkeleri

Madde 6-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin muhasebe uygulanmasında bu Yönetmelikte belirlenen esaslar ile uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uyulur.

Bütçe ve Faaliyet Tablosu İlke ve Teknikleri

Madde 7-Muhasebede bütçe ve faaliyet tablosu ilkelerinin uygulaması aşağıda açıklanmıştır.

a) Genel ve katma bütçeli idarelerin bütçe işlemleri nakit esasına göre bütçe gelir ve bütçe gider hesaplarında, faaliyetlerine ilişkin işlemleri ise tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izlenir.

b) Bütçe gelir ve bütçe gider hesapları, yılı bütçe kanunları ve ilgili mevzuatında bütçe geliri ve bütçe gideri olarak tanımlanan ve kesin hesabın çıkarılmasına esas teşkil eden işlemlerin kaydına mahsustur.

c) Gelir ve gider hesapları, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsustur.

d) Bütçe gelir ve bütçe gider hesaplarına kaydedilen tutarların, gerek faaliyet hesapları ve gerekse bilanço hesaplarıyla ilgilendirilmesinde yansıtma hesapları kullanılır.

e) Gerçekleşmemiş gelirler gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşen gelirler gerçek tutarından farklı gösterilemez. Belli bir dönem ya da dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem ya da dönemlerin başında ve sonunda doğru hesap kesimi işlemleri yapılır.

f) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılır.

g) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip gelir ve giderler meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilir, ancak normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilir.

h) Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde, bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilir ve önemli ise önceki dönemlerin tablolarına yansıtılır.

ı) Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir ya da birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, muhtemel olaylar ve yükümlülüklerden kaynaklanan ve makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin ve hesap edilebilen giderler tahakkuk ettirilerek faaliyet tablosuna yansıtılır. Şarta bağlı gelirler için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz, dipnotlarda açıklama yapılır.

Bilanço İlkeleri

Madde 8-Genel bütçeye dahil dairelerin ve her bir katma bütçeli idarenin bilançoları bu Yönetmelikte belirtilen şekil ve esaslara göre hazırlanıp sunulur.

Bilanço ilkelerinin amacı, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıklar ve yapılan hizmetlere ilişkin işlemlerin muhasebe kayıtlarının yapılması, hesaplara aktarılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kurumun mali durumunu saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılmasıdır.

Varlıklara İlişkin İlkeler

Madde 9-Bilanço varlıklarına ilişkin ilkeler:

a) Varlıklar, likidite durumlarına göre dönen ve duran varlıklar ana hesap gruplarına ayrılır.

b) Bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüştürülebilecek veya kullanılarak tüketilecek varlık ve alacaklar bilançoda dönen varlıklar ana hesap grubu içinde gösterilir.

c) Bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyecek ve hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılacak varlık ve alacaklar bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde gösterilir. Dönem sonunda, vadeleri bir yılın altında kalanlar bu grupta yer alan hesaplardan dönen varlıklar ana hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılır.

d) Bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıkların maliyetini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları bilançoda ayrıca gösterilir.

e) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar, raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile gösterilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca yeniden değerlemeye tabi tutulur. Dönem sonu bilanço gününde varlık hesaplarında kayıtlı olup yabancı para cinsinden takip edilen tutarlar, işlem bazında veya günlük olarak değerlenmemişse, değerlemeye tabi tutulur.

f) Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilebilecek olan gelirler muhasebeleştirilir ve bilançoda gösterilir.

g) Tutarları net olarak hesaplanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk kaydı yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnotlarında veya eklerinde gösterilir.

Yükümlülüklere İlişkin İlkeler

Madde 10-Bilanço yükümlülüklerine ilişkin ilkeler:

a) Yükümlülükler vade yapılarına göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap gruplarına ayrılır.

b) Bir yıl ya da normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelecek olan yükümlülükler, bilançoda kısa vadeli yükümlülükler hesap grubu içinde gösterilir.

c) Vadesi bir yılı veya normal faaliyet dönemini aşan borçlar bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde gösterilir. Dönem sonunda bu grupta yer alan borçlardan vadeleri bir yılın altına inenler kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki hesaplara aktarılır.

d) Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler tahakkuk tarihinde kaydedilir ve bilançoda gösterilir.

e) Bilinen ve tutarları tahmin ve hesap edilebilen bütün yükümlülükler kaydedilir ve bilançoda gösterilir.

f) Dönem sonunda yükümlülük hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden takip ve ödemesi yapılan tutarlar, işlem bazında veya günlük olarak değerlenmemişse, değerlemeye tabi tutulur ve raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile mali raporlarda gösterilir.

g) Mal ve hizmet karşılığı teminat veya depozito olarak alınan ön tahsilatlar yükümlülükler içinde gösterilir.

Öz kaynaklara İlişkin İlkeler

Madde 11-Öz kaynaklar ana hesap grubuna ilişkin ilkeler:

a) Öz kaynak, varlıklar ile yabancı kaynaklar arasındaki farktır.

b) İlk açılış bilançosuna dahil edilememiş bulunan varlıklar, envanteri yapıldıkça ilgili varlık hesabına ve net değere ilave edilir.

c) İlk açılış bilançosuna dahil edilememiş bulunan yükümlülükler, envanteri yapıldıkça ilgili yükümlülük hesabına ilave edilir ve net değer azaltılır.

d) Faaliyet hesaplarının raporlama dönemi faaliyet sonucu ile önceki yıl/yıllar faaliyet sonuçları bu grupta yer alır.

Nazım Hesaplara İlişkin İlkeler

Madde 12-Nazım hesaplara ilişkin ilkeler:

a) Varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin sadece bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemler, devletin muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülükleri izlemek üzere nazım hesaplar kullanılır.

b) Nazım hesaplar birbiri ile karşılıklı borç ve alacak çalışan hesaplardan oluşur. Bu hesaplar mizanda ve bilançonun dip notunda gösterilir.

c) Verilen garantiler ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatlar bilanço dipnotları ve eklerinde gösterilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

YEVMİYE SİSTEMİ VE DEFTER KAYITLARI

I-Yevmiye Sistemi, Muhasebeleştirme Belgeleri ve Açılış Kayıtları

Madde 13-İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter hesaplarına ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.

Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, hesaplara ait “hesabın işleyişi” bölümlerinde belirtilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilir. Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap ya da hesapların alacağına kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç alacak eşitliği bulunur.

Bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamalar ile okul pansiyonları hesabına ilişkin işlemler “tahakkuk müzekkeresi ve verile emri (Örnek: 1/A)”, diğer işlemler ise “saymanlık işlem fişi (Örnek: 2)” ile muhasebeleştirilir. Devlet Borçları Saymanlığınca bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamalarda muhasebeleştirme belgesi olarak tahakkuk müzekkeresi (Örnek:1/B)kullanılır.

Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında “1” den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir. Gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaraları esastır.

Mali yılın başında bir önceki hesap döneminden devreden hesaplar için açılış mizanı düzenlenir. Açılış mizanına dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak üzere mizandaki tutarlar düzenlenecek “1” yevmiye numaralı saymanlık işlem fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış kaydına ilişkin saymanlık işlem fişine, açılış mizanının bir nüshası eklenir. Açılış kaydına esas tutarlar, ilgili hesap için açılacak büyük defter ve yardımcı defterlere aktarıldıktan sonra işlemlerin kaydına başlanır.

Saymanlık İşlem Fişi

Saymanlık işlem fişinin düzenlenmesi sırasında fişin muhasebe kayıtlarına esas olacak hesap kodu sütunlarında gerekli bilgilere yer verilir ve işlemin türüne göre izleyen tablolardan ilgili olanı da ayrıca doldurulur.

Saymanlık işlem fişi, saymanlıklar arası işlemler dışındaki işlemlerde iki nüsha olarak düzenlenir. Fişin birinci nüshası harcama belgelerine eklenir, ikinci nüshası ise yevmiye tarih ve sırası ile diğer belgelerle birlikte saymanlıkta saklanır.

Gerek tek hazine hesabı sistemine dahil, gerekse tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıkların nakit ihtiyacına veya fazlasına ilişkin işlemlerinde; para veya değerleri gönderen ve alan saymanlıklar para veya değerlerin gönderildiği veya alındığı gün birbirlerinden bağımsız olarak ikişer nüsha düzenleyecekleri saymanlık işlem fişi ile kendi kayıtlarını yaparlar.

Saymanlıklar arası işlemlerde;

İşlemi başlatan saymanlıkça 3 nüsha saymanlık işlem fişi düzenlenir. İkinci nüshası en geç ertesi işgünü içinde postaya verilir. Ayrıca, say2000i sisteminin uygulandığı saymanlıklarda saymanlık işlem fişinin ikinci nüshası aynı gün karşı saymanlığa bilgisayar sistemi ile de gönderilir, birinci nüshası harcama belgelerine eklenir, üçüncü nüshası ise yevmiye tarih ve sırası ile diğer belgelerle birlikte saymanlıkta saklanır.

Adına işlem yapılan saymanlık, karşı saymanlıktan bilgisayar sisteminden gelen saymanlık işlem fişine göre 2 nüsha saymanlık işlem fişi düzenleyerek kendi kayıtlarını yapar. Birinci nüshası harcama belgelerine eklenir, ikinci nüshası ise karşı saymanlıktan gelen nüsha ve diğer belgelerle birlikte yevmiye tarih ve sırası ile saymanlıkta saklanır. Saymanlık, bilgisayar sisteminden gelen saymanlık işlem fişinin aslını arar ve gerekli kontrol ve düzeltmeleri yaparak bilgisayar sistemi ile gelen saymanlık işlem fişine dayanarak yaptığı işleme ait kaydına ilişkin belgelere ekler.

Tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ile başka bir saymanlığa ait olan borçlarına mahsuben ilgililerin aylık, ücret veya hakedişlerinden yapılan tahsilat emanete alınır ve düzenlenecek 3 nüsha saymanlık işlem fişiyle karşı saymanlığa gönderilir.

Bilgisayar sistemlerinin uygulandığı saymanlıklarda saymanlıklar arası işlemlerin muhasebeleştirilmesinde, adına işlem yapılan saymanlık tarafından işlemi başlatan saymanlıktan elektronik ortamda gelen muhasebeleştirme belgesine dayanılarak kayıt yaptırılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

II-Kullanılacak Defterler ve Kayıt Düzeni

Madde 14-Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler kullanılır.

a) Yevmiye Defteri,

b) Büyük Defter,

c) Kasa Defteri,

d) Yardımcı Hesaplar Defteri,

a) Yevmiye Defteri (Örnek: 3)

Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilir.

b) Büyük Defter (Örnek: 4)

Büyük defter, yevmiye defterinde kayda geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. İşlemler yevmiye tarih ve numarasına göre yevmiye defterine kaydedildikten sonra, aynı yevmiye tarih ve numarası ile her bir hesap için açılmış büyük defterde ilgili sayfalara tasnifli olarak kaydedilir.

c) Kasa Defteri (Örnek: 5)

Kasa işlemlerine ait büyük defter, diğer büyük defterlerde yer alan bilgilere ilaveten, günlük kasa sayımına ilişkin bilgileri ve sayman ve veznedar tarafından durumun tespitine ilişkin açıklamaları ihtiva edecek tarzda düzenlenir.

d) Yardımcı Hesaplar Defterleri

Yardımcı defterler, hesap planını oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterlerdir.

Bu defterlerde hangi bilgilerin yer alacağı Bakanlıkça belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

GENEL BÜTÇEYE DAHİL DAİRELER VE KATMA BÜTÇELİ İDARELER MUHASEBESİ HESAP PLANI

Hesap Planı

Madde 15-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler muhasebesi hesap planı aşağıdaki ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplardan oluşur.

Aktif Hesaplar

1-Dönen Varlıklar

10 Hazır Değerler

100 Kasa Hesabı                                    

101 Alınan Çekler Hesabı                         

102 Banka Hesabı

103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)

104 Proje Özel Hesabı     

105 Döviz Hesabı

106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)

107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı

108 Diğer Hazır Değerler Hesabı

109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı

11 Menkul Kıymet ve Varlıklar

112 Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabı

117 Menkul Varlıklar Hesabı

12 Bütçe Alacakları

120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı

121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı

122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

13 Kurum Alacakları

131 Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

133 Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı

138 Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

139 Takipteki Hazine Alacakları Hesabı

14 Diğer Alacaklar

140 Kişilerden Alacaklar Hesabı

16 Değer Hareketleri

164 Nakit Hareketleri Hesabı

166 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

167 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

168 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

17 Avans ve Krediler

170 İş Avans ve Kredileri Hesabı

171 Personel Avansları Hesabı

172 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı

173 Akreditifler Hesabı

174 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı

175 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı

176 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabı

18 Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları

180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı

181 Gelir Tahakkukları Hesabı

19 Diğer Dönen Varlıklar

197 Sayım Noksanları Hesabı

198 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

199 Diğer Dönen Varlıklar Hesabı

2-Duran Varlıklar

21 Menkul Varlıklar

217 Menkul Varlıklar Hesabı

22 Bütçe Alacakları

222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

23 Kurum Alacakları

231 Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

238 Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

24 Mali Duran Varlıklar

240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

25 Maddi Duran Varlıklar

250 Arazi ve Arsalar Hesabı

251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı

252 Binalar Hesabı

253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı

254 Taşıtlar Hesabı

255 Demirbaşlar Hesabı

256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı

259 Yatırım Avansları Hesabı

26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar

260 Haklar Hesabı

263 Özel Maliyetler Hesabı

267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı

268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı(-)

28 Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları

280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı

281 Gelir Tahakkukları Hesabı

Pasif Hesaplar

3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

30 Kısa Vadeli İç Borçlar

301 Hazine Bonoları Hesabı

303 Para Piyasası Nakit İşlemleri Borçları Hesabı

304 Kısa Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

305 Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı

309 Cari Yılda Ödenecek Diğer İç Borçlar Hesabı

31 Kısa Vadeli Dış Borçlar

310 Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı

32 Bütçeden Doğan Borçlar

320 Bütçe Emanetleri Hesabı

322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı

33 Emanet Yabancı Kaynaklar

330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı

332 Okul Pansiyonları Hesabı

333 Emanetler Hesabı

337 Mutemetlik Cari Hesabı

338 Konsolosluk Cari Hesabı

339 Risk Hesabı

36 Değer Hareketleri

364 Nakit Hareketleri Hesabı

366 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

367 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

368 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

37 Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler

370 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

371 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı

372 Fonlar Adına Yapılan Tahsilat Hesabı

373 Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabı

38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları

380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı

381 Gider Tahakkukları Hesabı

39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

397 Sayım Fazlaları Hesabı

4-Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar

40 Uzun Vadeli İç Borçlar

405 Devlet Tahvilleri Hesabı

409 Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

41 Uzun Vadeli Dış Borçlar

410 Dış Borçlar Hesabı

48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları

480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı

481 Gider Tahakkukları Hesabı

5-Öz Kaynaklar

50 Net Değer

500 Net Değer Hesabı

503 Değer Hareketleri Hesabı

52 Yedekler

522 Yeniden Değerleme Artışları Hesabı

57 Geçmiş Yıllar Faaliyet Sonuçları

570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı

571 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)

59 Dönem Faaliyet Sonuçları

590 Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabı (+)

Faaliyet ve Bütçe Hesapları

6-Gelirler

600 Gelirler Hesabı

602 Bütçe Gelirleri Hesabı

603 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı

605 Gelir Yansıtma Hesabı

690 Faaliyet Sonuçları Hesabı

695 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı

7-Giderler

700 Giderler Hesabı

702 Bütçe Giderleri Hesabı

703 Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabı

704 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı

705 Gider Yansıtma Hesabı

9-Nazım Hesaplar

90 Ödenek Hesapları

900 Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabı

901 Ödeme Emirleri Hesabı

902 Ödenekli Giderler Hesabı

903 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabı

904 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabı

91 Pul ve Değerli Kağıt Hesapları

910 Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabı

912 Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

914 Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

915 Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabı

92 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları                       

920 Teminat Mektupları Hesabı

921 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı

922 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı

923 Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı

93 Özel Tahakkuk Hesapları

930 Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabı

931 Özel Tahakkuklar Hesabı

933 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı

934 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabı

94-Vakıflar Genel Müdürlüğüne Ait İştirak Hesapları

940 Mazbut Vakıflar Adına Yönetilen Sermayeler Hesabı

941 Mülhak Vakıflar Adına Yönetilen Vakıflar Bankası (B) Grubu Hisse Senedi Hesabı

942 Vakıf Emanetleri Hesabı

95 Taahhüt Hesapları

950 Gider Taahhütleri Hesabı

951 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı

96 Dış Borçlanma ile İlgili Nazım Hesaplar

960 Kullanılacak Dış Krediler Hesabı

961 Kredi Anlaşmaları Hesabı

962 Hazine Garantileri Hesabı

963 Hazine Garantileri Karşılığı Hesabı

964 Risk Hesabı Alacakları Hesabı

965 Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabı

966 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

967 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

968 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Hesabı

969 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı

Hesapların kodlarını belirlemeye, ayrıntılarını izlemek amacıyla alt hesaplar açmaya ve defter ve belgelerde düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

DÖNEN VARLIKLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

1-Dönen Varlıklar

Madde 16Bu ana hesap grubu; nakit olarak elde ve bankada tutulan varlıklar ile normal koşullarda mali yıl içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar.

Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, diğer alacaklar, değer hareketleri, avans ve krediler, gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap gruplarından oluşur.

10 Hazır Değerler

Madde 17Bu hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada bulunan varlıklar ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan varlıkları kapsar.

Bu grup, aşağıdaki hesaplardan oluşur;

100 Kasa Hesabı

101 Alınan Çekler Hesabı

102 Banka Hesabı

103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)

104 Proje Özel Hesabı

105 Döviz Hesabı

106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)

107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı

108 Diğer Hazır Değerler Hesabı

109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı

100 Kasa Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 18-Bu hesap, saymanlık veznelerince kanuni dolaşım niteliğine sahip paraların alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır.

Saymanlıklara döviz olarak her ne şekilde olursa olsun intikal eden tutarlar bu hesapla ilişkilendirilmez.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 19-Kasa hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Tahsilat-Takipli Alacaklar Tahsilat-Tahakkuk Bordrosu (Örnek: 6)

Bu bordro, gereğine göre “tahsilat bordrosu”, “takipli alacaklar tahsilat bordrosu” veya “tahakkuk bordrosu” olarak kullanılır. Bu bordrolar, Bakanlıkça belirlenen saymanlıklarda ve her tahsilat veya tahakkuk işlemi için ayrı bir saymanlık işlem fişi düzenlendiği durumlarda kullanılmaz.

Bir gün içinde nakden tahsil olunan her türlü vergi, resim, harç ve fon gibi gelirler ile diğer tahsilat alt hesaplar itibariyle tahsilat bordrosuna kaydedilir.

Tahsilat bordrosu, bağlı vergi dairelerinde muhasebe ve gelir servisleri ya da bağımsız vergi daireleri ile bağlı vergi dairelerinin takipli ve normal tahsilatı itibariyle ayrı ayrı düzenlenir. Birden fazla veznesi olan saymanlıklarda her vezne için bu bordrolar ayrı ayrı düzenlenir. Vergi daireleri adına bankaca veya mahsuben yapılan tahsilat için de ayrı ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir.

Vezne sayısı birden fazla olan saymanlıklarda, tahsilat bordrolarının alındılarla uygunluğu sağlandıktan sonra günlük tahsilat tutarları diğer veznedarlarca, sayman tarafından görevlendirilen sorumlu veznedara teslim edilir.

Bir gün içerisinde başka saymanlıklar adına tahsil edilen tutarlardan, aynı saymanlık adına yapılan vergi ve benzeri tahsilat bir saymanlık işlem fişi ile; değişik saymanlıklar adına yapılan tahsilat ise her biri için ayrı bir saymanlık işlem fişi düzenlenmek ve yevmiye numarası verilmek suretiyle hesaplara kaydedilir.

İki nüsha olarak düzenlenen tahsilat bordrolarının birinci nüshası veznede, ikinci nüshası ise muhasebede saklanır.

Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk bordroları iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası muhasebe servisinde, ikinci nüshası ilgili tahakkuk servisinde saklanır.

II-Alındılar

Nakden veya çekle yapılan her türlü tahsilat ile saymanlık veznelerine teslim edilen tahvil, hisse senedi ve hazine bonosu gibi menkul kıymet ve varlıklar ile kıymetli ayniyat, banka teminat ve garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında üç nüsha alındı düzenlenir. Alındının bir nüshası para, çek veya değerleri teslim edene verilir.

Menkul kıymetler ilgilisine geri verildiğinde, teslim alınışında verilmiş olan alındı geri alınaraksaymanlık işlem fişinebağlanır.

Vergi tahsilatı karşılığında düzenlenen alındının düzenlenmesi sırasında ;

Borçlunun adı, soyadı ve vergi kimlik numarası ile takibe alınan alacaklardan yapılan tahsilatta, takip numarasının doğru olarak yazılmasına,

Borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksiti ile tahakkuk belgesinin seri ve sıra numarasının belirtilmesine,

Posta havalesi ve çeki ile yapılan ödemeler üzerine düzenlenen alındılara “PTT ile gönderilmiştir”, banka çeki ile yapılan tahsilat için düzenlenen alındılara ise “çekle tahsil edilmiştir” kaşesinin basılmasına,

Başka saymanlıklar adına yapılan tahsilatta, mükellefin adresi, baba adı, doğum yeri ve tarihi ile adına tahsilat yapılan saymanlığın yazılmasına,

Haczedilen malların satılması ve satış bedelinin alıcı tarafından yatırılması halinde, hesap pusulasına dayanılarak takip masrafları, takip edilen alacak ile bu tutarlar düşüldükten sonra emanet olarak tahsil edilmesi gereken tutarın ayrı ayrı gösterilmesine,

Damga vergisi ile harçların tahsilinde, yapılan tahsilatın tablo veya tarifelere göre hangi işlemlerle ilgili olduğunun belirtilmesine, dikkat edilir.

Alındının şekli, basımı ve kullanılmasına ilişkin esas ve usuller Bakanlıkça belirlenir.

Saymanlıklarca bütçe emanetleri hesabına alınan paralar, müteahhit istihkaklarından yapılan vergi, fon, icra, teminat ve diğer kesintiler ile vergi dairelerinde mükellefler adına emanete alınmış tutarlardan vergi veya diğer borçlarına mahsubu gerekenler ve mahsuben yapılan diğer tahsilat için muhasebeleştirme belgesinin onaylı bir nüshası verilir.

III-Kasadan Yapılacak Ödemeler ve Düzenlenecek Belgeler

Saymanlıkların;

-Alındığı gün iade edilen teminat ve depozito niteliğindeki ödemeleri,

-Bakanlıkça belirlenen limit dahilindeki ita amiri mutemedi avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeleri ile elektrik ve su bedeli ödemeleri,

-Er ve erbaşlara yapılacak münferit ödemeler ile banka şubesi bulunmayan yerlerde kasa limiti dahilindeki ödemeleri,

-Denetim elemanlarına yaptıkları ödemeleri,

-Bakanlıkça, kasadan yapılması bildirilen diğer ödemeleri,

kasadan veya çek düzenlenmek suretiyle bankadan yapılabilir. Bunlar dışındaki ödemeler ise hesaba aktarma suretiyle bankadan yapılır.

IV-Kasa Tahsilatının Bankaya Yatırılması

Saymanlıklarca bir gün içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Bakanlıkça tespit edilerek duyurulan miktarlar alıkonularak fazlası, düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır. Kasa fazlası tutar teslimat müzekkeresi ile kasa varlığından çıkarıldığı zaman diğer hazır değerler hesabına borç, kasa hesabına alacak kaydı yapılır. Söz konusu tutarın bankaya yatırıldığı bankadan gelen bankaya yatırılma belgesinden veya banka hesap özet cetvelinden, anlaşıldığı takdirde ise banka hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.

Teslimat müzekkeresi (Örnek: 7) dört nüshalı olup, dördüncü nüsha dip koçandır. Teslimat müzekkeresinin ilk üç nüshası para ile birlikte saymanlığın hesabının bulunduğu bankaya gönderilir. Birinci nüsha alıkonulduktan sonra, iki ve üçüncü nüshalar onaylanarak alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha veznedarla, ikinci nüsha ise izleyen işgünü banka hesap özet cetveli ile birlikte saymanlığa gönderilir. Bankaya yatırılan kasa fazlası paraların belgesi olan ikinci nüsha, düzenlenecek saymanlık işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır. Alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha ise veznedarca tarih ve sıra numarasına göre bir dosya da saklanır.

V-Veznedarın Kasa İhtiyacı İçin Bankadan Alacağı Paralar

Kasa mevcudunun yapılacak ödemeleri karşılayamayacağı anlaşıldığı takdirde, o günkü ödemeye yetecek miktarda para, veznedar adına düzenlenecek çekle bankadan alınarak kasaya konulur. Veznedar adına çek düzenlendiği zaman çek tutarı diğer hazır değerler hesabına borç, verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına alacak kaydedilir. Veznedar tarafından bankadan alınan para kasaya konulduğunda veznedar adına bir alındı düzenlenir ve kasa hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.

Saymanlar da dahil olmak üzere, veznedarlardan başka hiçbir kimse bankadan para alamayacağı gibi, saymanlar kefalete tabi olmadıklarından fiilen tahsilat ve ödeme yapamazlar ve veznedarlara vekalet edemezler.

VI-Kasaların Kapanması, Sayımı ve Mevcudunun Müşterek Muhafaza Altına Alınma

Kasa, günlük resmi çalışma süresinin bitiminden bir saat önce kapatılır. Ancak, Bakanlıkça (Gelirler Genel Müdürlüğü) tahsilata ilişkin yapılan düzenlemeler dışında saymanlık müdürünün gerekli gördüğü hallerde tahsilata mesai saati bitimine kadar devam edilir.

Kasa defteri günü gününe işlenerek o günkü kasa mevcudunun tamam olup olmadığı veznedar tarafından sayılır ve defterin “açıklama” bölümüne “borç” ve “alacak” genel toplamları ile kasa mevcudunu gösteren aradaki fark yazılarak sayman ve sorumlu veznedar tarafından imzalanır.

Çeşitli nedenlerle aynı gün paranın bankaya yatırılmasının mümkün olmaması veya banka gişelerinin kapanmasından sonra yapılan tahsilat dolayısıyla kasada biriken para, Bakanlıkça tespit edilip duyurulan miktarı aştığı takdirde, ertesi gün kasa fazlası bankaya yatırılmak üzere, sayman ve sorumlu veznedar tarafından müşterek muhafaza altına alınır. Müşterek muhafaza işlemi Bakanlıkça belirlenen esas ve usuller dahilinde yapılır.

VII-Belgelerin Muhasebeye Verilmesi

Tahsilat ve ödemelere ait belgeler günlük olarak, sayman tarafından tespit olunan saatlerde veznedarca muhasebe servisine verilir.

VIII-Sayman Mutemetlerince Tahsil Olunacak Paralar, Düzenlenecek Alındı, Defter ve Belgeler

İl ve ilçelerdeki daire memurları arasından ilgili saymanın görüşü alınarak ita amirlerince seçilip, defterdarlarca Bakanlık adına mutemetlikleri onaylananlar ile mevzuatı gereği sayman mutemedi sayılan kefalete tabi memurların, yapacakları tahsilata ilişkin düzenlenecek alındı, defter ve belgelerin düzenlenme yer ve şekilleri ile tahsilatın saymanlığa yatırılmasında uyulacak esaslar aşağıda açıklanmıştır.

a) Sayman Mutemedi Alındıları

Sayman mutemetlerine, paranın yatırılacağı saymanlık tarafından kullanıldıkça yenisi verilmek üzere, defterdarlarca tespit edilen miktarda sayman mutemedi alındısı cildi verilir.

Sayman adına tahsilat yapmaya yetkili mutemetlerce tahsil edilen paralar için ilgisine göre aşağıda belirtilen alındılar kullanılır.

1-Trafik Para Cezası Sayman Mutemedi Alındısı (Örnek: 8)

Trafik para cezası tahsil etmeye yetkili sayman mutemetlerince bu alındı kullanılır.

Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere üç nüshalıdır. Bir nüshası parayı yatırana, bir nüshası ise alındıyı düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu birime verilir.

2-Yurtdışı Sayman Mutemedi Alındısı (Örnek: 9)

Yurtdışındaki sayman mutemetlerince yapılan tahsilat için bu alındı kullanılır.

Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere iki nüshalı olup bir nüshası parayı teslim edene verilir. Bu alındıların dipkoçanları mahallinde saklanır.

3-Tahsildar Alındısı (Örnek: 10)

Tahsildar ve icra memurları tarafından yapılan tahsilat için bu alındı kullanılır.

Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası parayı yatırana, bir nüshası ilgili servise verilir. Tahsildar ve icra memurlarınca başka saymanlıklar adına yapılan tahsilatta alındının bir nüshası saymanlık işlem fişi ekinde adına tahsilat yapılan saymanlığa gönderilir.

4-Sayman Mutemedi Alındısı (Örnek: 11)

Yukarıda (1), (2) ve (3) bentlerinde belirtilen sayman mutemedi alındıları ile yapılan tahsilat dışındaki sayman mutemedi tahsilatında bu alındı kullanılır.

Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası parayı teslim edene, bir nüshası alındıyı düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu birime verilir.

b) Sayman Mutemetleri Kasa Defteri (Örnek: 12)

Sayman mutemetlerince yapılan tahsilat, tarih ve alındı seri ve sıra numarasıyla “sayman mutemetleri kasa defteri”ne işlenir. Bu defter iki nüshalı olup aslı zımbalı, nüshası sabit sayfalıdır. Defterde; tahsilatın tarihini, sıra numarasını, kimden tahsil edildiğini ve alındı seri ve sıra numaralarının kaydına ilişkin sütunlardan başka “yapılan tahsilatın çeşidi”ni göstermek üzere dört ayrıntı, bir “toplam” ve bir “genel toplam” sütunu bulunmaktadır.

Sayman mutemetleri tarafından tahsil olunan paralar, bütçenin birkaç gelir türünü ilgilendirdiği takdirde, defterin “yapılan tahsilatın çeşidi” başlığı altındaki sütunlarına ayrı ayrı işlenir ve bu sütunların toplamları bir kalemde “toplam” sütununa yazılır. Toplam ve ayrıntı sütunlarına yapılan kayıtlar, tahsil olunan paraların saymanlığa teslim edildiği tarihe kadar devam eder. Para saymanlığa yatırıldığında tutarı “genel toplam” sütununa alınır, diğer sütunların altları çift çizgi ile kapatılır. Genel toplam sütununun toplamları mali yıl sonuna kadar devam eder.

Mutemetler tarafından yapılan tahsilat, miktarı ne olursa olsun en geç 7 günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde saymanlık veznesine yatırılır. Ancak, yapılan tahsilat, Bakanlıkça tespit edilen miktara ulaştığında, 7 günlük süre beklenilmeksizin derhal saymanlığa teslim edilir. Sayman mutemetlerince çekle tahsilat yapılması durumunda, çekin en geç ertesi işgünü içinde vezneye verilmesine dikkat edilir.

Para, saymanlığa alındı dipkoçanı ve sayman mutemetleri kasa defteriyle birlikte getirilir. Dipkoçanlar ile defter kaydı karşılaştırılıp “yapılan tahsilatın çeşidi” sütunları toplamı ile toplam sütunu kontrol edildikten sonra teslim edilecek para miktarı bulunur ve bu miktar defterin “genel toplam” sütununa yazılır.

Defterin toplam sütunu karşısına ve alındı dipkoçanının en son yaprağının arkasına “… numaraya kadar olan … TL tahsilat teslim edilmiştir.” açıklaması yazılarak sayman ve mutemet tarafından imza edildikten sonra sayman mutemetleri kasa defterinin zımbalı yaprakları koparılır ve alındı karşılığında kasaya teslim edilerek bu konuda düzenlenecek saymanlık işlem fişine eklenir. Veznece verilen alındılarının tarih ve numarası defterin ikinci nüshasına işlenir.

Kullanılmamış sayman mutemedi alındısı yaprağı bulunan cilt, mutemede geri verilir.

Tahsildar alındısı ile tahsilat yapan tahsildar ve icra memurlarınca, sayman mutemetleri kasa defteri yerine tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu kullanılır.

Sayman mutemetlerinin yaptığı tahsilatın saymanlık veznesine veya saymanlığın banka hesabına yatırılması ile ilgili süre ve usuller hakkında ihtiyaca göre farklı düzenlemeler Bakanlıkça yapılabilir.

c) Tahsildar ve İcra Memurları Tahsilat Bordrosu (Örnek: 13)

Tahsildar ve icra memurlarının, tahsildar alındıları ile yaptıkları tahsilat, tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu ile vezneye yatırılır.

Üç nüsha olarak düzenlenen bordronun birinci nüshası tahsilata ait alındılarla birlikte vezneye, ikinci nüshası tahsildar ve icra memurlarının bağlı bulundukları servis şefine verilerek, tahsildar ve icra memurları adına açılacak dosyalarda tarih sırasına göre saklanır; üçüncü nüsha ise tahsilatı yapan icra memuru veya tahsildarda kalır.

Hesabın İşleyişi

Madde 20-Kasa hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Kasaya yatırılan tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2-Kasa sayımı sonucunda fazla çıkan tutarlar bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Basımı yapılarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına teslim edilen madeni paralar bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Kasa ihtiyacı için veznedarca bankadan çekilip kasaya konan tutarlar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Kasadan yapılan ödemeler bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

2-Dolaşımdan kaldırılması nedeniyle kasa varlığından ayrılan madeni paralar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.

3-Kasa varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.

4-Kasa sayımı sonunda noksan çıkan tutarlar bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.

101 Alınan Çekler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 21-Bu hesap, saymanlıkların yapacakları her türlü tahsilat karşılığında saymanlığa hitaben düzenlenmiş banka çekleri ve özel finans kurumlarının çekleri ile sayman mutemetleri tarafından saymanlığa teslim edilen aynı nitelikteki çeklerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 22-Saymanlıkların ve sayman mutemetlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında, saymanlığa hitaben düzenlenmiş banka çekleri ve özel finans kurumlarının çekleri kabul edilir. Alınan çek, sol alt köşesinden sağ üst köşesine çizilen iki kalın paralel çizgi arasına saymanlığın hesabının bulunduğu bankanın adı yazılarak, çizgili çek haline getirilir. Çekin (bloke edilenler hariç) saymanlığa verildiği ya da bundan en çok bir gün önceki tarihte düzenlenmiş olması gerekir.

Gümrük saymanlıklarınca ve sayman mutemetlerince alınan çeklerin karşılığının bloke edildiğinin muhatap banka tarafından onaylanmış olması gerekir. Muhatap banka başka yerde ise bloke işlemi saymanlığın bulunduğu yerdeki şubesince yapılabilir. Devlet sermayesi ile kurulmuş veya sermayesinde devletin iştiraki bulunan idare ve kurumlar ile katma ve özel bütçeli idarelerin verecekleri çeklerde bloke onayı aranmaz. Hesap sahiplerinin nam ve hesabına bizzat ilgili banka ya da özel finans kurumu tarafından düzenlenerek saymanlıklara verilmiş olan çekler de bloke çekler gibi kabul edilir.

Bankalarca bastırılacak çeklerin arkasında; matbu olarak bloke şerhine yer verilmiş ve bu şerhlerin şube yetkililerince imzalanmış olması durumunda söz konusu çekler de saymanlıklarca blokeli çek olarak kabul edilir. Bloke şerhinde gösterilen tutarın üzerinde keşide edilen çekler ise kesinlikle kabul edilmez.

Bu şekilde alınan çekler karşılığında alındı verilir ve alındının üzerine “çekle tahsil edilmiştir” kaşesi basılır. Saymanlıklara veya sayman mutemetlerine verilen çekler düzenlenecek dört nüsha teslimat müzekkeresi ile tahsil için bankaya gönderilir. Tahsil için bankaya gönderilen çekler bu hesabın alt hesaplarına borç ve alacak kaydedilir.

Karşılıksız çıkan çeklerle ilgili olarak gerekli hesap düzeltmeleri yapılmakla birlikte, mükellef hakkında ilgili kanun hükümlerine göre işlem yapılması sağlanır.

Çekle yapılacak tahsilatla ilgili gerekli diğer düzenlemeleri ve değişiklikleri yapmaya Bakanlık yetkilidir.

Hesabın İşleyişi

Madde 23-Alınan çekler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Alınan çekler, bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir.

2-Alınan çeklerden tahsile gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

3-Sayım sonucu fazla çıkan çek tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Saymanlıkça tahsile gönderilen çekler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

2-Tahsil edilmek üzere bankaya gönderilen çeklerden, bankaca takas işleminin tamamlandığı bildirilen çek tutarları bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Sayım sonucu noksan çıkan çek tutarları bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.

4-Bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilen tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç; diğer taraftan ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı (yılı geçtikten sonra 700 Giderler Hesabı), 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

 5-Bütçe geliri dışında diğer tahsilat karşılığında alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilen tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

6-Herhangi bir nedenle ilgilisine iadesi gereken çek tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.

102 Banka Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 24-Bu hesap, saymanlıklar adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden takas işlemi tamamlananlar ile saymanlıkça düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 25-Banka hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Bankaya Yapılan Teslimat, Bankaca Yapılacak Tahsilat ve Bankadan Yaptırılacak Ödemeler

Saymanlıklarca bir gün içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Bakanlıkça duyurulan miktarlar alıkonularak fazlası düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır.

Bankalarca vergi daireleri adına vergi tahsil alındısı ile yapılan vergi ve benzeri tahsilat, gün sonlarında düzenlenecek vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli ile saymanlıklara bildirilir.

a) Vergi Tahsil Alındısı (Örnek: 14)

Bankaca beş nüsha olarak düzenlenen bu alındılar, yetkililer tarafından imzalanıp onaylandıktan sonra “mükellef” nüshası parayı teslim edene verilir, “vergi dairesi” yazılı iki ve üçüncü nüshaları vergi tahsil alındıları, günlük icmal cetveli ekinde en geç tahsilatı takip eden günün sonuna kadar ilgili saymanlığa gönderilir, “banka” yazılı dört ve beşinci nüshaları ise bankada kalır.

Bankalarca vergi tahsil alındısının düzenlenmesi sırasında;

1-Borçlunun adı-soyadı, adresi ve vergi kimlik numarasının doğru olarak yazılmasına,

2-Borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksiti ile tahakkuk belgesinin cilt ve sıra numarasının belirtilmesine,

3-Parayı tahsil eden banka ile şube adının doğru yazılmasına,

dikkat edilir.

b) Vergi Tahsil Alındıları Günlük İcmal Cetveli (Örnek: 15)

Bu cetvele, vergi daireleri adına tahsilat yapmaya yetkili bankalarca bir gün içerisinde tahsil edilen vergi ve benzeri tahsilat karşılığında düzenlenen vergi tahsil alındıları vergi daireleri itibariyle kaydedilir.

Tahsilat, saymanlığın hesabının bulunduğu banka şubesi tarafından yapıldığı takdirde cetvel üç nüsha olarak düzenlenir. İlk iki nüshası, tahsilata ait alındı nüshaları ile birlikte ilgili vergi dairesine gönderilir, üçüncü nüshası ise bankada kalır.

Tahsilat, saymanlığın hesabının bulunduğu banka şubesi dışındaki aynı bankanın diğer şubeleri tarafından yapıldığı takdirde ise cetvel dört nüsha olarak düzenlenir ve ilk üç nüshası, tahsilata ait alındılarla birlikte ertesi iş günü sonuna kadar saymanlığın hesabının bulunduğu banka şubesine gönderilir. Diğer nüsha bankada kalır. Saymanlığın hesabının bulunduğu banka, tahsilatı yapan bankadan aldığı cetvelin, ilk iki nüshası ile eki alındıları ilgili vergi dairesine gönderir, üçüncü nüshası ise kendisinde kalır.

Bakanlıkça bastırılan vergi tahsil alındısı ve vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli bankalara yeterli miktarda verilir.

II-Saymanlıkların Banka Hesabından Yapılacak Ödemeler ve Aktarmalar ile Bankalar ve Başka Saymanlıklar Nezdinde Açtırılacak Krediler

Saymanlıkların hesaplarının bulunduğu bankalardan nakden yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri; ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına yapılacak aktarmalar ile bankalarda veya farklı bütçeli idare saymanlığı nezdinde açtırılan krediler için ise “gönderme emri” (Örnek: 16) düzenlenir.

Saymanlıkların dış ödemelerinde döviz gönderme emri (Örnek: 17) kullanılır.

III-Saymanlıklarca Nakit İhtiyacı veya Nakit Fazlası Hakkında Yapılacak İşlemler

Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan ve tek hazine hesabı sistemine dahil olan saymanlıkların nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.

a) Tek Hazine Hesabı Sistemi Dışındaki Saymanlıklarda Yapılacak İşlemler

Tek hazine hesabı sistemi dışındaki saymanlıklara İç Ödemeler Saymanlığından nakit ihtiyacı; bu saymanlıklardan İç Ödemeler Saymanlığına nakit fazlası olarak gelen paralar, hesaplarının bulunduğu bankalardan banka hesap özet cetveli ile bildirildiğinde hesaba alınır.

Tek hazine hesabı sistemi dışındaki saymanlıklarca İç Ödemeler Saymanlığına nakit fazlası ya da İç Ödemeler Saymanlığınca sözü edilen saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak hesaplarının bulunduğu bankalardan gönderilecek olan paralar için gönderme emri düzenlenir.

İç Ödemeler Saymanlığınca birden fazla saymanlığa nakit ihtiyacı olarak para gönderildiği takdirde her saymanlık için ayrı ayrı değil, gönderilecek paranın tamamı için bir gönderme emri düzenlenerek buna, hangi saymanlıklara ne miktar para gönderileceğini gösteren bir liste eklenir.

Aynı katma bütçeli idare saymanlıklarının nakit ihtiyacı veya nakit fazlası olarak birbirlerine hesaplarının bulunduğu bankalardan gönderilecek paralar için de yukarıda açıklandığı şekilde işlem yapılır.

b) Tek Hazine Hesabı Sistemine Dahil Saymanlıklarca Nakit İhtiyacı veya Nakit Fazlası Hakkında Yapılacak İşlemler

Tek hazine hesabı sisteminin esası, sistem kapsamına alınan saymanlıkların yapacakları ödeme ve tahsilat işlemleri sonunda ortaya çıkacak nakit fazlası veya nakit ihtiyacının bankalar tarafından kendiliğinden merkeze hesaben mal edilmesini sağlamaktır.

Sistemi uygulayacak saymanlıkların, hesaplarında biriken nakit fazlasını defterdarlığa (ya da hazineye) gönderme; nakit ihtiyacını defterdarlıktan (ya da hazineden) getirtme işlemi, Bakanlıkça belirlenen dönem sonundaki hesap durumuna göre, bankalar tarafından otomatik olarak yapılır.

Sisteme dahil edilen saymanlıklar banka hesaplarında yeterli para olup olmadığını aramaksızın bütün ödemelerini bekletmeden yaparlar. Bunun sonucu olarak, sisteme dahil saymanlıkların banka hesabı alacak artığı da verebilir. Ancak saymanlıklar, Bakanlıkça belirlenen limit üstünde yaptıracakları toplu ödemeler için bankaya önceden haber vermek zorundadırlar.

Sistemi uygulayacak saymanlıklar ve banka şubeleri, yer ve diğer şartlar dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenir.

Tek hazine hesabı sistemi uygulayan saymanlıklarca bankadan yaptırılacak ödemeler ile bankaya yatırılacak paralar ya da teslim ettirilecek tahsilat hakkında, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara göre işlem yapılır.

Bankadan yaptırılan ödemelerden arta kalan nakit fazlasının gönderilmesi ya da bankaya yatırılan paraları aşan ödemelerin yarattığı nakit ihtiyacının karşılanması işlemleri, bu saymanlıkların hesaplarının bulunduğu bankalarca aşağıda açıklandığı şekilde yapılır.

Tek hazine hesabı sistemi, Bakanlıkça belirlenen dönemler itibariyle uygulanır. Dönemin sonu resmi tatile rastladığı takdirde, “saymanlık nakit hareket cetveli” (Örnek: 18) ya da “il nakit hareket cetveli” (Örnek: 19) tatili izleyen ilk işgünü fakat, bitim günü yine dönem sonu olmak üzere düzenlenir. Düzenlenecek bu cetvellerde, tatil günlerinin karşıları boş bırakılır. Ancak; bütçe yılının son günü dönemin de son gününe rastlamıyor ise bütçe yılının son günü dönemin son günü kabul edilerek dönem kesilir ve yeni bütçe yılının ilk iş günü yeni dönem başlatılır ve dönem sona erdiğinden nakit hareket cetveli düzenlenir.

Sisteme dahil saymanlıklarca, ertesi gün banka hesap özet cetveli alındıkça ayrıntısı kayıtlarla karşılaştırılıp uygunluk sağlandıktan sonra, o gün içinde ilgili banka tarafından saymanlık adına yapılan ödemeler veya gönderilen tutarlar muhasebeleştirilir.

Saymanlıkça dönem sonunda alınan banka hesap özet cetvelinde, dönemin sonu itibariyle yapılan ödemelerden nakit fazlası olarak il muhabir bankasına (nezdinde il hazine cari hesabı açılan banka) gönderilen ya da tahsilatı aşan ödemeleri karşılamak üzere bu bankadan getirtilen paralar ayrıca gösterilir.

Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklar adına bankaca il muhabir bankasından getirtilen paralar için teslimat müzekkeresi; gönderilen paralar için gönderme emri düzenlenmez.

Saymanlıklarca, dönem sonunda banka hesap özet cetveli alındıktan sonra beş nüsha (muhasebe müdürlüklerince dört nüsha) saymanlık nakit hareket cetveli düzenlenir. Dönem başının banka hesap özet cetvelinden başlamak suretiyle, bankaya yatırılan ve bankaya ödetilen paraların günlük toplamları birer kalemde ilgili sütunlara kaydedilerek toplam bulunur. Alttaki özel sütunlara, ilgisine göre dönem sonu banka hesap özet cetveli de il muhabir bankasından getirtildiği ya da il muhabir bankasına gönderildiği bildirilen tutar yazılarak borç ve alacak sütunlarının toplamı bulunur ve “dönem toplamı” sütunlarına yazılır.

Saymanlık ile banka arasında düzenlenen uygunluk tutanağı niteliğinde olan saymanlık nakit hareket cetveli, bankaca kayıtlara uygunluğu onaylandıktan sonra iki nüshası alıkonularak diğer nüshaları saymanlığa geri gönderilir. Saymanlıkça da bu üç nüshadan biri, en geç dönem sonunu izleyen ikinci iş günü sonuna kadar defterdarlığa gönderilir. Bir nüshası ise saymanlık işlem fişinin birinci nüshasına eklenir; diğer nüsha saymanlıkta saklanır. Muhasebe müdürlüğünce dört nüsha olarak düzenlenen bu cetvelin iki nüshası bankada kalır, geri gönderilen nüshalardan biri saymanlık işlem fişine eklenir, diğeri saymanlıkta saklanır.

1-Muhasebe Müdürlüklerince Yapılacak Diğer İşlemler

Muhasebe müdürlükleri, aşağıda açıklanan işlemleri de yapar.

İl muhabir bankası, il hazine cari hesabının dönem sonucunu gösteren banka hesap özet cetvelini düzenleyerek muhasebe müdürlüğüne verir. Banka hesap özet cetvelinde, il muhabir bankasınca dönem sonunda sisteme dahil saymanlıkların hesabına aktarılan paralar ile saymanlıklarca il muhabir bankasına aktarılan paralar ve il nakit ihtiyacı olarak bölge muhatap bankasından getirtilen veya il nakit fazlası olarak aynı bankaya aktarılan paralar gösterilir.

Banka hesap özet cetvelinde, saymanlıkların hesaplarının bulunduğu banka şubelerine saymanlık nakit ihtiyacı olarak aktarıldığı bildirilen paralar ile saymanlıkların hesaplarının bulunduğu banka şubelerinden il hazine cari hesabına aktarıldığı bildirilen saymanlık nakit fazlası paralar her saymanlık için ayrı ayrı düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile muhasebeleştirilir ve fişin birinci nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir, ikinci nüshası ise karşı saymanlıktan gelen saymanlık nakit hareket cetveli ile birlikte saymanlıkta saklanır.

Banka hesap özet cetveline göre, il nakit ihtiyacı olarak bölge muhatap bankasından aktarıldığı bildirilen paralar, saymanlık işlem fişi ile banka (il hazine cari) hesabına borç, nakit hareketleri hesabına alacak; il nakit fazlası olarak bu bankaya aktarıldığı bildirilen paralar ise nakit hareketleri hesabına borç, banka (il hazine cari) hesabına alacak kaydedilir.

Muhasebe müdürlüklerince, il muhabir bankasından alınan banka hesap özet cetveli ile saymanlıklardan gelen saymanlık nakit hareket cetvelleri karşılaştırılarak uygunluk sağlandıktan sonra, saymanlık nakit hareket cetvellerine dayanılarak il nakit hareket cetveli düzenlenir. Bu cetvel düzenlenmeden önce;

-Saymanlık nakit hareket cetvellerinin sisteme dahil bütün saymanlık birimlerinden gelmiş olması,

-Saymanlık nakit hareket cetvellerinde, gönderilen veya getirtilen miktarların ilgili saymanlıkça doğru hesaplanmış olması,

-Banka onaylarının tamam olması,

hususlarının kontrol edilmesi gerekir.

İl nakit hareket cetvelinde sırasıyla; “saymanlığın adı”, “dönem içinde bankaya yatırılan”, “bankaya ödetilen”, “dönem sonunda defterdarlıktan getirtilen” ve “defterdarlığa gönderilen” başlıklı beş sütun vardır. Bankaya yatırılan ve bankadan ödetilen tutarlar 2 ve 3 üncü sütunlara, defterdarlıktan getirtilen veya defterdarlığa gönderilen tutarlar ise 4 ve 5 inci sütunlara kaydedilir.

Muhasebe müdürlüğünden başlamak üzere sisteme dahil saymanlıklar itibariyle alt alta yazılan bu kayıtlardan sonra bütün sütunların toplamı alınır. Dördüncü sütunun toplamı beşinci sütunun toplamından fazla ise aradaki fark, il muhabir bankasınca bölge muhatap bankasından il hazine cari hesabına il nakit ihtiyacı olarak getirtilen miktarı göstereceğinden, cetvelin beşinci sütununa “İç Ödemeler Saymanlığından getirtilen”; aksi halde ise il nakit fazlası olup il hazine cari hesabından “İç Ödemeler Saymanlığına gönderilen” miktar olarak dördüncü sütuna kaydedilir. Yapılan bu kayıtların, il muhabir bankasının muhasebe müdürlüğüne gönderdiği banka hesap özet cetvelindeki bölge muhatap bankasına gönderildiği ya da bu bankadan getirtildiği bildirilen tutara uygun olması gerekir.

İl nakit hareket cetveli 5 nüsha düzenlenir ve onaylanmak üzere il muhabir bankasına gönderilir. İki nüshası bankaca alıkonularak diğer üç nüsha muhasebe müdürlüğüne geri gönderilir. Bunların bir nüshası banka hesap özet cetveli ile birlikte saymanlık işlem fişine eklenir, bir nüshası İç Ödemeler Saymanlığına gönderilir; diğer nüsha ise saymanlıkta kalan saymanlık işlem fişinin ikinci nüshasına bağlanarak diğer belgelerle birlikte saklanır.

2-İç Ödemeler Saymanlığınca Yapılacak İşlemler

İl muhabir banka şubelerinden bölge muhatap banka şubelerine ve oradan da T.C. Merkez Bankası Ankara şubesine ulaşacak olan il hazine cari hesabı sonuçları, bu bankada İç Ödemeler Saymanlığı adına açılmış olan “genel hazine cari hesabı”na alınır.

T.C. Merkez Bankası Ankara şubesince, il hazine cari hesabı sonuçları bir taraftan yukarıda açıklandığı şekilde işleme tabi tutulurken, diğer taraftan da aynı sonuçlar İç Ödemeler Saymanlığına gönderilecek banka hesap özet cetveli ve ilişiği bölge muhatap bankaları hesap özet cetvellerinde iller itibariyle ayrı ayrı gösterilir.

İç Ödemeler Saymanlığınca T.C. Merkez Bankası Ankara şubesinden alınacak banka hesap özet cetveline göre muhasebe kayıt ve işlemleri yapılır.

c) Tek Hazine Hesabı Sisteminin Uygulanması

Bakanlık, Hazine Müsteşarlığının da görüşünü almak suretiyle tek hazine hesabı sistemini farklı dönemler itibariyle uygulatmaya, düzenlenecek defter ve belgeler de dahil olmak üzere uygulamaya ilişkin gerekli gördüğü tedbirleri almaya yetkilidir.

VI-Banka Hesap Özet Cetveli

Saymanlıkların hesabı bulunan bankalarca, bir gün içerisinde saymanlık adına tahsil edilen paraların miktarları ile karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını; saymanlık adına ödenen veya gönderilen paraların miktarları ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün saymanlığa gönderilir. banka hesap özet cetvelinin bir nüshası saymanlık işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir.

Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin bankaca, ertesi gün doldurularak onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte saymanlığa gönderilmesi ve saymanlığın da bu cetveli araması, gecikme ile verildiği takdirde durumu Bakanlığa bildirmesi gerekir.

Hesabın İşleyişi

Madde 26-Banka hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Banka hesap özet cetvelinden kasa mevcudundan bankaya yatırıldığı görülen paralar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Saymanlıklarca çek olarak tahsil edilen tutarlardan bankaca takas işleminin gerçekleştirildiği bildirilenler bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Saymanlığın banka hesabına yatırılan veya gelen paralar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Diğer saymanlıklardan nakit ihtiyacı veya fazlası olarak bankaya gelen paralar bu hesaba borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-İç ödemeler saymanlığından, il nakit ihtiyacı olarak il muhabir bankasına aktarılan paralar, defterdarlık muhasebe müdürlüklerince bu hesaba (il hazine cari hesabı) borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

6-Muhasebe Müdürlüklerinin nakit fazlası tutarları bu hesaba (il hazine cari hesabına) borç ve (saymanlık banka hesabına)alacak kaydedilir.

7-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak gelen paralar, alan saymanlıklarca bu hesaba (saymanlık banka hesabı) borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

8-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıkların hesaplarının bulunduğu bankalardan nakit fazlası olarak aktarılan paralar, defterdarlık muhasebe müdürlüklerince bu hesaba (il hazine cari hesabı) borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

9-Muhasebe müdürlüklerince dönemler itibariyle il nakit fazlası olarak İç Ödemeler Saymanlığına aktarılan paralar İç Ödemeler Saymanlığınca bu hesaba (genel hazine cari hesabı) borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

10-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak gönderilen ya da bu saymanlıklarca nakit fazlası olarak aktarılan paralar, alan saymanlıklarca bu hesaba (saymanlık banka hesabı) borç, 364-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bankaca saymanlığa gönderilen banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklarca il hazine cari hesabına gönderilen tutarlar, verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı ile ilgilendirilmeksizin bu hesaba alacak, 164-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.         

3-Muhasebe müdürlüklerince, il nakit fazlası olarak İç Ödemeler Saymanlığı hesabına aktarılan paralar bu hesaba (il hazine cari hesabı) alacak, 164-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

4-Muhasebe müdürlüğü banka hesabına, il muhabir bankasınca nakit ihtiyacı olarak aktarılan paralar bu hesaba (il hazine cari hesabına) alacak ve (saymanlık banka yardımcı hesabına ) borç kaydedilir.

5-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıkların hesaplarının bulunduğu bankalara, il muhabir bankasınca nakit ihtiyacı olarak aktarılan paralar, muhasebe müdürlüklerince bu hesaba (il hazine cari hesabı) alacak, 164-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 27-Bu hesap,saymanlıkların, bankalardan çekle veya gönderme emri ile yaptırılacakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.

Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklar adına, dönem sonunda bankaca il hazine cari hesabına ya da İç Ödemeler Saymanlığına gönderilen nakit fazlaları için bu hesap kullanılmaz.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 28-Saymanlıkların hesaplarının bulunduğu bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri düzenlenir. Çekin tamamı saymanlıkça doldurulduktan sonra dipkoçanı, çeki alana imza ettirilerek ikinci parçası ilgiliye verilir.

Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı bir şekilde ve mürekkepli kalemle yazılması gerekir. Düzenlenen çekin numarası ilgili verile emirleri veya diğer ödeme belgelerinin özel sütunlarına ayrı ayrı yazılır. Hatalı düzenlenen çekler iptal edilerek yenisi düzenlenir. İptal edilen çekler dipkoçanına iliştirilerek saklanır.

Saymanlıklarca tahakkuk ettirilerek saymanlığın banka hesabından ilgililerin banka hesaplarına gönderilecek olan tutarlar ile bankalarda veya farklı bütçeli idare saymanlığı nezdinde açtırılan krediler için gönderme emri düzenlenir. Gönderme emrinde, açtırılacak kredinin veya gönderilecek paranın ne şekilde ve ne gibi belge karşılığında ödeneceği açıklanır.

İki nüsha olan gönderme emri saymanca görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Sayman tarafından bu konuda görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, saymanlıkça iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim tutanağı”nın(Örnek: 20) banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha saymanlıkta açılacak ayrı bir dosya da tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte saymanlığa iade edilir.

Saymanlıkların yurtdışı ödemelerinde döviz gönderme emri kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 29-Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Saymanlıklarca, bankadan yaptırılacak ödeme veya göndermeler için düzenlenen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.

2-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklara, nakit ihtiyacı ya da bu saymanlıklarca nakit fazlası olarak gönderilen paralar gönderen saymanlıklarca bu hesaba alacak, 164-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden, saymanlığa gönderilen banka hesap özet cetvelleriyle, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen paralar saymanlık işlem fişi ile bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.

104 Proje Özel Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 30-Bu hesap, dış finansman kaynağından dış proje kredisi olarak genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler adına T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesaplara aktarılan paralar, bunlardan yapılan giderler, verilen avanslar ve açtırılan akreditifler ile nakden geri alınan tutarların Devlet Borçları Saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 31- Dış finansman kaynağından, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler adına T.C. Merkez Bankası nezdindeki proje özel hesaplarına yapılan aktarıma ilişkin hesap özetinin Hazine Müsteşarlığına gelmesi üzerine bu hesaba ve dış borçlar hesabına kayıt yapılır.

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar adına T.C. Merkez Bankasındaki özel hesaplara yapılan dış proje kredisi aktarımlarına ilişkin dış borç kaydı ise bu hesapla ilgilendirilmeksizin doğrudan kurum borçlandırılarak yapılır.

Dış finansman kaynağıyla yapılan anlaşma gereği proje özel hesaplarına yapılan aktarım, T.C. Merkez Bankası tarafından gönderilen hesap özeti üzerine, aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplara alınır.

Proje özel hesabı kullanımları, proje özel hesabı kullanım emri ile yapılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 32- Proje özel hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Dış proje kredisi olarak genel bütçeli daireler veya katma bütçeli idareler adına, T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, Devlet Borçları Saymanlığınca bir taraftan bu hesaba borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin gerçekleştirdiği kullanımlardan (ödeneğine dayanılarak verilen avans ve çekilen akreditifler dahil) proje özel hesabına yapılan iadeler, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bu hesaba borç, 167-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda lehte oluşacak kur farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-T.C. Merkez Bankasından, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce yapılan proje özel hesabı kullanımlarına ilişkin hesap özetleri Devlet Borçları Saymanlığına geldiğinde, toplam kullanım tutarı (ödeneğine dayanılarak verilen avanslar ve çekilen akreditifler dahil) ait olduğu ay sonu T.C.Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 167-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına borç kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin talebi üzerine kullanılmayıp özel hesaptan dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba alacak, 410-Dış Borçlar Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan tutarlardan hazine hesaplarına aktarılarak yapılan kullanım tutarları aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

4-Özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak yapılacak değerlemesi sonucunda aleyhte oluşacak kur farkları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

105 Döviz Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 33-Bu hesap, saymanlık veznelerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun saymanlıkların banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 34- Döviz hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

Bu hesap döviz işlemi yapan bütün saymanlıklarda kullanılır.

Saymanlıklara hazine malı olarak teslim edilen ya da kişi malı olarak teslim edildiği halde sonradan hazine malı olan konvertibl yabancı paralarla, mevzuatı gereği döviz cinsinden tahsili gereken hazine malı yabancı paralardan konvertibl olanlar Dış Ödemeler Saymanlığına aktarılır.

Konvertibl olmayan yabancı paralar döviz hesabı yerine dönen varlıklar ana hesap grubundaki menkul varlıklar hesabına kaydedilir.

I-Tahsil Edilen Dövizlerin Hesaplara Alınmasında Uyulacak Esaslar

1-Hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen konvertibl yabancı paralarla, mevzuatı gereği döviz cinsinden bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edilen konvertibl yabancı paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.

2-Saymanlıklarca kişilere ait olarak teslim alınan konvertibl yabancı paralar işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak ilgili hesaplara kaydedilir.

3-Saymanlıklarca, mevzuatı gereği, ihale teminatı olarak kabul edilen konvertibl dövizler, alındığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bu hesaba kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim edilen kişi malı dövizlerden her hangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden (hazine saymanlıklarında işlem tarihindeki kur üzerinden) hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.

4-Kişilere ait olduğu halde sonradan hazine malı olan konvertibl yabancı paralar, kayıtlı değerleri üzerinden (hazine saymanlıklarında işlem tarihindeki kur üzerinden) ilgili hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.

5-Tahsil edilen hazine malı dövizler ve miktarı Bakanlıkça belirlenen tutarı aşan kişilere ait dövizler, saymanlık hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır.

Saymanlıklarca bir gün içerisinde tahsil edilen dövizlerden bankaya yatırılması gerekenler düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya gönderilir. Dövizler teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı zaman diğer hazır değerler hesabına borç, döviz hesabına alacak kaydı yapılır. Söz konusu tutarın bankaya yatırıldığı bankadan gelen bankaya yatırılma belgesinden veya banka hesap özet cetvelinden anlaşıldığı takdirde ise döviz hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.

Saymanlıklara verilen dövizlerden bankaya gönderilenler karşılığında dört nüsha teslimat müzekkeresi düzenlenir.

6-Sayman mutemetlerince;

a) İlgili mevzuatına ve Bakanlıkça yapılan düzenlemelere göre döviz cinsinden tahsil edilen tutarlar için ayrı sayman mutemetleri kasa defteri tutulur,

b) Tahsil edilen tutarlar, tahsil edildikleri tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınmak suretiyle ve gelir türleri itibariyle ayrı ayrı sayman mutemetleri kasa defterine kaydedilir, ayrıca “kimden tahsil edildiği” sütununda isimden hemen sonra parantez içerisinde döviz cinsinden miktarı belirtilir.

c) Döviz cinsinden yapılan tahsilata ilişkin belge ve kayıtlar (b) fıkrasında açıklandığı üzere Türk Lirası cinsinden düzenlenmekle birlikte, tahsilat tutarı Türk Lirasına çevrilmeksizin döviz olarak Dış Ödemeler Saymanlığına aktarılır; bu husus saymanlar tarafından özellikle kontrol edilir.

d) Saymanlığın bulunduğu yer dışında saymanlığa bağlı olarak görev yapan sayman mutemetlerince tahsil edilen dövizler, bulunulan yerdeki T.C. Merkez Bankası veya T.C. Ziraat Bankası şubeleri aracılığıyla, saymanlığın döviz tevdiat hesabına aktarılır. Mutemet hesabının saymana verilmesinde, aktarılan döviz karşılığında alınan banka dekontunda gösterilen kur ve döviz miktarı esas alınır.

II-Saymanlık Hesaplarında Toplanan Dövizlerin Dış Ödemeler Saymanlığına Gönderilmesinde Uyulacak Esaslar

1-Döviz hesabına kaydedilen hazine malı döviz tutarları; haftalık dönemler itibarıyla topluca Cuma günleri, Cuma günü tatile rastladığında bir önceki iş günü ve her durumda mali yılın son iş günü; her bir döviz cinsi için ayrı ayrı düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile dövizin cinsi ve miktarı belirtilerek döviz gönderme emri düzenlenmek suretiyle Dış Ödemeler Saymanlığına aktarılır ve saymanlık işlem fişinin bir nüshası Dış Ödemeler Saymanlığına gönderilir.

2-Dövizlerin gönderilmesinde kayıtlı değerleri esas alınır ve gönderme emrinin tarih ve numarası ile gönderilen paraların döviz cinsinden tutarları saymanlık işlem fişine ayrıca yazılır.

3-Bakanlıkça gerek görülmesi halinde saymanlıklarca tahsil edilen dövizlerin Dış Ödemeler Saymanlığına aktarılmasında saymanlıklar itibariyle farklı dönemler tespit edebilir.

III-Dış Ödemeler Saymanlığınca Yapılacak İşlemler

Saymanlıklardan gönderilen dövizlerle ilgili saymanlık işlem fişleri alındığında, fişlerde gösterilen değer üzerinden muhasebe kaydı yapılır ve göndermeyle ilgili fiş aslı geldiğinde banka dekontunda gösterilen döviz miktarı da dikkate alınarak, yapılan kaydın doğruluğu ayrıca kontrol edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 35– Döviz hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen konvertibl dövizlerle, mevzuatı gereği bütçeye gelir kaydedilmek üzere döviz cinsinden tahsil edilen tutarlar, teslim alındığı veya tahsil edildiği günkü T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kişilere ait olarak teslim alınan döviz tutarları teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

3-Saymanlığın hesabının bulunduğu bankaya saymanlık adına intikal eden döviz tutarları teslim tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç; gelir kaydedilmesi gerekenler 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, diğerleri ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

4-Kişilere ait olarak teslim alındığı halde sonradan hazine malı olan yabancı paralar, kayıtlı değerleri üzerinden (hazine saymanlıklarında işlem tarihindeki kur üzerinden) 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak; işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-Yurt içinde döviz cinsinden ihraç olunan iç borçlanma senetleri ile para piyasası nakit işlemlerinde döviz cinsinden yapılan borçlanmalara ilişkin tutar; 28.03.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen borçlanma şartlarına göre Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur üzerinden bu hesaba borç, ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı, 405-Devlet Tahvilleri Hesabı, 303-Para Piyasası Nakit İşlemleri Borçları Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

6-Saymanlıklardan alınan dövizler Dış Ödemeler Saymanlığınca, saymanlık işlem fişindeki kur üzerinden bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

7-Dışişleri Bakanlığı Saymanlığının hesabının bulunduğu bankaya saymanlık adına intikal eden dövizler bu hesaba borç; bu dövizlerden konsolosluklardan getirtilmiş olanlar 338-Konsolosluk Cari Hesabına, diğerleri ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

8-Merkez Bankasındaki müşterek fon hesabından döviz olarak hazineye aktarılan tutarlar aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. sorulacak

9-Dış kredi geri ödemelerinde çeşitli nedenlerle hazineye iadesi gereken döviz tutarları iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, anapara ödemelerine ilişkin olanlar ilgili dış borç hesabına veya ilgili diğer hesaplara, faiz giderlerine ilişkin olanlar ise 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

10-Yurt dışında ihraç olunan dış borçlanma senetleri karşılığı dövizler, hazine hesaplarına aktarıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba, varsa masraf olarak kesinti yapılmış olan tutar 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

11-Risk hesabına döviz cinsinden yapılan ödemeler, tahsilat tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir.

12-Sayım sonucunda fazla çıkan döviz tutarları sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.

13-Hazine saymanlıklarınca gün sonlarında, bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre, hazine malı konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, risk hesabına ait olanlar 339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

14-Bankadan gelen hesap özetinden, vezneden bankaya gönderilen dövizlerin hesaba yattığı anlaşıldığı takdirde, bu hesaba borç 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Vezneden bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.

2-Saymanlıklarca düzenlenen döviz gönderme emirlerinden, bankaca ödendiği ya da gönderildiği bildirilen tutarlar bu hesaba alacak, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Saymanlık veznelerinde bulunan emanet niteliğindeki dövizlerden ilgilisine iade edilen tutarlar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

4-Sayım sonucunda noksan çıkan döviz tutarları kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba (varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına) alacak, sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 197-Sayım Noksanları Hesabına (varsa aleyhte fark 700-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.

5-Hazine saymanlıklarınca gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre hazine malı konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, risk hesabına ait olanlar 339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 36-Bu hesap, saymanlıkların, döviz cinsinden yapacakları ödeme ve göndermeler için düzenledikleri döviz gönderme emirleri ile bunlardan bankaca ödendiği veya gönderildiği bildirilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 37-Saymanlığın döviz hesabından ilgililere ödenecek veya hesaben gönderilecek olan dövizler için döviz gönderme emri düzenlenir. Gönderme emrinde, gönderilecek dövizin hangi belge karşılığında ödeneceği açıklanır.

Gönderme emri, sayman tarafından görevlendirilecek bir memur tarafından banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Sayman tarafından bu konuda görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, saymanlıkça iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim tutanağı”nın banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha saymanlıkta açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte saymanlığa iade edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 38-Döviz gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Döviz hesabından yapılacak ödeme ve göndermeler için düzenlenen gönderme emri tutarları gönderme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

2-Saymanlıklarca Dış Ödemeler Saymanlığına gönderilen konvertibl yabancı paralar, gönderen saymanlıkça kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

3-Döviz tevdiat hesaplarında yer alan kişilere ait konvertibl yabancı paralardan yapılan iadeler, kayıtlı değerleri üzerinden (hazine saymanlıklarında işlem tarihindeki kur üzerinden) bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Düzenlenen gönderme emirlerinden, bankaca, ödendiği veya ilgili hesaba aktarıldığı bildirilen tutarlar bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.

107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 39-Bu hesap, Dışişleri Bakanlığı Saymanlığının elçilik ve konsolosluklar nezdindeki paraları ile bu paralardan yapılan ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 40-Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabı kullanılarak yapılan ödemeler ile merkezden gönderilen avans işlemlerine ilişkin esas ve usuller aşağıda gösterilmiştir.

Yabancı ülkelerde ve mahalli konsolosluklarca Dışişleri Merkez Saymanlığı adına tahsil edilen değerli kağıt satış bedelleri, bütçe geliri ve emanet tahsilatı ile diğer tahsilat karşılığında yurtdışı sayman mutemedi alındısı düzenlenir.

Dışişleri Bakanlığının yabancı ülkelerde tahakkuk eden bütçe giderleri (aylıklar hariç) ve mahalli hizmetlilerin ücretleri, ita amiri mutemedi olarak görevlendirilmiş olan memurlara gönderilen avanslarla veya açılacak kredilerle ödenir.

Dışişleri Bakanlığı merkez memurları ile yabancı ülkelerde bulunan memurların aylıkları ve merkezin çeşitli gider ve gelirleri, doğrudan Dışişleri Bakanlığı Saymanlığınca ödenir veya tahsil edilir.

Bu görevlerden dolayı konsolosluklar; tahsilat açısından “sayman mutemetliği”, gider açısından elçiler ve konsoloslar veya bu işle görevlendirilmiş olan memurlar “ita amiri mutemedi” sayılırlar.

Elçilik ve Konsolosluklarca Tutulacak Defterler ve Düzenlenecek Cetveller

Elçilik ve konsolosluklarca yapılan tahsilat ve ödemeler ile merkezden gönderilen avanslar için, aşağıda belirtilen defterler tutulur ve cetveller düzenlenir.

Konsolosluklar Kasa Defteri (Örnek: 21),

Konsolosluklar Gelir Defteri (Örnek: 22),

Elçilik ve Konsolosluklar Harcamalar Defteri (Örnek: 23),

Değerli Kağıtlar Defteri (Örnek: 24),

Emanetler Defteri (Örnek: 25),

Menkul Kıymetler Defteri (Örnek: 26),

Alındı Kayıt Defteri (Örnek: 27),

Konsolosluk Hasılat Cetveli (Örnek: 28),

Konsolosluklar Hasılatı Döküm Cetveli (Örnek: 29).

a) Konsolosluklar Kasa Defteri

Bu deftere, konsolosluklarca tahsil edilen, ödenen, geri verilen veya saymanlığa gönderilen mahalli paralar kaydedilir.

Defterin sol sayfasına tahsil edilen veya saymanlıktan alınan paralar, sağ sayfasına da ödenen, geri verilen veya saymanlığa gönderilen paralar yazılır. Geçici olarak mahalli bankalara yatırılan paralar bu deftere kaydedilmez. Bunlar bankadan alınan cüzdan üzerinden izlenir. Bankada bulunan paralar kasa mevcudu içerisinde sayılır.

Defterin “tahsilat” sayfasındaki sütunlardan:

Harç tahsilatı ve değerli kağıt satış hasılatı sütununa; konsolosluklar gelir defterinin “günlük toplam” miktarı bir kalemde yazılır ve söz konusu defterin o güne ait başlangıç ve bitiş sıra numaraları “verilen belgenin veya alındının numarası” sütununa kaydedilir.

Diğer tahsilat sütununa; harç tahsilatı, değerli kağıt satış hasılatı, emanet tahsilatı ve merkezden alınan avanslar dışında yapılan her türlü tahsilat, “emanet tahsilatı” sütununa; konsolosluklarca yapılan her türlü emanet tahsilatı, “alınan avanslar” sütununa; saymanlıktan gönderilerek kasada veya bankada saklanan avans tutarları, “toplam” sütununa; yukarıda belirtilen sütunların yatay toplamı, mahalli para cinsinden kaydedilir.

Defterin “ödemeler” sayfasındaki sütunlardan:

Hasılattan saymanlığa gönderilen sütununa; Dışişleri Bakanlığı Saymanlığına gönderilmek üzere mahalli bankalara teslim edilen, fahri konsolosluk keseneğine verilen tutarlar ile mahalli bankalara yapılan komisyon, ücret ve benzeri ödemeler, “diğer tahsilattan saymanlığa gönderilen” sütununa; Dışişleri Bakanlığı Saymanlığına gönderilmek üzere mahalli bankaya teslim edilen tutarlar, “emanet ödemeleri” sütununa; emanet olarak alınan paralardan geri verilen tutarlar ile hasılata aktarılması (diğer tahsilat olarak) saymanlıkça bildirilen paralar, “avanstan yapılan ödemeler” sütununa; alınan avanstan harcanan miktarlar, “toplam” sütununa ödenen veya gönderilen paraların toplamı, mahalli para cinsinden kaydedilir.

Harç tahsilatı ve değerli kağıt satış hasılatı ile diğer tahsilattan mahalli giderlere ödenmesine saymanlıkça izin verilen miktarlar, defterin, ödemeler sayfasında ilgisine göre “hasılattan saymanlığa gönderilen” veya “diğer tahsilattan saymanlığa gönderilen” sütunlarına ve tahsilat sayfasında “alınan avanslar” sütununa yazılır.

Alınan avanslardan artan miktarlar, defterin ödemeler sayfasına yazılarak saymanlığa gönderilir. Saymanlığa gönderilmesine imkan veya lüzum bulunmayan hallerde bu paralar, saymanlıkça daha sonra gönderilecek avanslardan tutulmak veya aylıklardan kesilmek suretiyle mahsup edileceğinden, bu şekilde işlem yapıldığı takdirde; aylıktan kesilmiş ise defterin sağ sayfasında “avanstan yapılan ödemeler” sütununa yazılarak ilgilisine verilir. Gönderilen avanstan tutulmuş ise avansın tamamı sol sayfadaki “alınan avanslar” sütununa ve tutulan miktar ise sağ sayfadaki “avanstan yapılan ödemeler” sütununa kaydedilir.

Defterdeki sütunların günlük toplamları alınmak suretiyle mali yıl başından sonuna kadar devam ettirilir.

Mali yıl sonunda, defterin “tahsilat” sayfasında kayıtlı miktardan “ödemeler” sayfasındaki miktarlar düşülerek aradaki fark, ertesi mali yıl için tutulan defterin “tahsilat” sayfasına sütun başlıklarına göre aktarılır.

b) Konsolosluklar Gelir Defteri

Konsolosluklarca yapılan harç tahsilatı ile değerli kağıt satış bedelleri bu deftere kaydedilir.

Defterin “sıra numarası” başlıklı sütununa, bu deftere kaydı gereken işlemler için mali yıl başında birden başlamak üzere verilen sıra numarası yazılır. İşlemin yapıldığı tarih, ilgilinin adı-soyadı ve uyruğu, işlemin çeşidi, Harçlar Kanunu gereğince Bakanlıkça belirlenen tarife sayısı ve yurtdışı sayman mutemedi alındısının numarası, sütun başlıklarına göre sırasıyla yazılır.

Tahsil olunan harç miktarı mahalli para cinsinden yazıldıktan sonra, kullanılan pasaport ve diğer değerli kağıt adetleri, bunların çeşitlerine göre ilgili sütunlara ve bedelleri mahalli para cinsinden “alınan değerli kağıtlar bedeli” başlığı altındaki sütunlara kaydedilir.

Alınan harç miktarı ve “alınan değerli kağıtlar bedeli” sütunlarının toplamları, “işlem toplamı” başlıklı sütunlara yine mahalli para cinsinden kaydedilir.

İşlem toplamı başlığı altındaki sütunların günlük toplamı bir kalemde “günlük toplam” başlığı altındaki sütuna yazılır.

Defterdeki tutar ve adet sütunlarının ay sonlarında toplamları alınarak, bu rakamın altına “geçen aylar toplamı” yazılmak suretiyle ilgili ay sonu itibariyle genel toplam gösterilir.

c) Elçilik ve Konsolosluklar Harcamalar Defteri

Elçilik ve konsolosluklarca alınan avanslarla bu avanslardan yapılan harcamaların kaydedildiği bu defter; bütçe tertibi itibariyle sayfalara ayrılmak suretiyle tutulur.

Mahalli para olarak alınan avanslar “alınan avanslar” tablosundaki; bunlardan yapılan harcamalar ise “yapılan harcamalar” tablosundaki “mahalli para” sütunlarına yazılır.

Alınan avans yabancı para ise defterin birinci tablosunda “yabancı para” sütununa yazılır. Harcamalar mahalli para üzerinden yapılacağından, defterin ikinci tablosunda “mahalli para” sütununa yazılır. Ay sonlarında yabancı para harcamaları toplamı ilgili kura göre bir kalemde ikinci tablodaki “yabancı para” sütununa kaydedilir.

Alınan avanslardan nakden geri gönderilen, aylıklardan veya gönderilen avanslardan kesilen miktarlar, yeni yıla ait ise yeni yıl defterinde, eski yıla ait ise eski yıl defterinde birinci tablodan düşülür.

d) Değerli Kağıtlar Defteri

Saymanlık tarafından konsolosluklara gönderilen değerli kağıtlar, bu deftere kaydedilir.

Karşılıklı iki sayfası tek sayfa halinde düzenlenen bu defter, her sayfası yatay olarak “giren” ve “çıkan” olmak üzere iki tabloya ayrılmıştır.

Giren tablosuna, ilgili alınan; çıkan tablosuna ise verilen veya gönderilen pul ve değerli kağıtlar kaydedilir.

Defter; damga pulları, harç pulları ve değerli kağıtlar olmak üzere üç bölüme ayrılır. Her bölüme, pul ve değerli kağıtların çeşitleri ve adetleri, değer itibariyle büyüğünden başlayarak sütun başlıklarına göre sıra ile yazılır. Adetlerinin yatay toplamları ile bunların toplam değerleri toplam sütununa kaydedilir.

Seri numarası taşıyan değerli kağıtların başlangıç ve bitiş numaraları, defterin “giren” ve “çıkan” tablolarının ilgili açıklama kısımlarında gösterilir.

Yıl sonunda her bir değerin “giren” toplamından, “çıkan” toplamı düşülerek mevcutlar, ertesi yıl için tutulacak defterin “giren” tablosuna “…. yılından devredilen” olarak bölümler itibariyle ayrıntılarıyla aktarılır.

e) Emanetler Defteri

Konsolosluklarca emanet olarak alınan ve iade edilen paralar, çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle emanetler defterine kaydedilir.

Defterin, alacak sayfasına emanet olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilat; borç sayfasına ise bu tutarlardan ilgili kişi veya dairelere ödenen, gönderilen veya başka hesaplara aktarılan miktarlar sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Geri verilen, gönderilen veya mahsup olunan miktarlara ilişkin borç sayfası sıra numarası, defterin alacak sayfasındaki “borç sayfası sıra numarası” sütununa, alacak sayfası sıra numarası ise borç sayfasındaki “alacak sayfası sıra numarası” sütununa yazılır.

Defterin alacak ve borç sayfaları toplamı mali yıl sonuna kadar devam ettirilir.

Mali yıl sonunda, defterin her bölümünün alacak sayfası “geri verilen veya mahsup olunan paraların ayrıntısı” sütunu toplamının, borç sayfası “verilen veya gönderilen miktarlar” sütunu toplamlarına eşitliği sağlanarak, yıl sonuna kadar tamamen veya kısmen geri verilmemiş olan paralar, ertesi mali yıl için tutulacak deftere bölümlere göre ayrıntılı olarak aktarılır. Mali yıl sonu itibariyle devir olunan miktarlar toplamının, konsolosluklar kasa defterindeki tahsilat sayfası “emanet tahsilatı” sütunu artığı olarak ertesi mali yıla devredilen miktara uygun olması gerekir.

f) Menkul Kıymetler Defteri

Konsolosluklara teslim edilen, menkul kıymetler, bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir. Hazine malı ve kişi malı kıymetler için ayrı ayrı defter tutulur. Defterin borç sayfasına elçilik veya konsolosluğa teslim edilen menkul kıymetler, alacak sayfasına ise bunlardan ilgilisine geri verilen, başka bir yere gönderilen veya paraya çevrilenler sütun başlıklarına göre kaydedilir. Teslim alınan kıymetler defterin borç sayfasına, hesaplara alındığı mali yılın son iki rakamı ile bu rakamlardan sonra gelen ve mali yılbaşında birden başlamak üzere verilen rakamlardan oluşan sıra numarası verilerek kaydedilir. Bu sıra numaraları, değerlerin tamamı hesaplardan çıkarılıncaya kadar kullanılır. Alacak sayfasına ise ilgilisine geri verilen, saymanlığa gönderilen veya paraya çevrilen menkul kıymetler her mali yıl başında birden başlamak üzere verilen sıra numarasına göre kaydedilir.

Defterin giriş ve çıkış kayıtları arasında bağlantı kurmak için borç sayfası sıra numarası, alacak sayfasındaki ilgili sütuna; alacak sayfasındaki sıra numarası ise borç sayfasındaki ilgili sütuna yazılır.

Defterin borç ve alacak sayfaları “toplam” sütunlarının her ay sonu toplamı alınarak bu ay toplamı bulunur. Bu tutarın altına ocak ayında önceki yıldan, diğer aylarda ise önceki aydan gelen genel toplam, geçen aylar toplamı olarak yazıldıktan sonra her iki tutar toplamı genel toplam olarak yazılır.

Mali yıl sonunda, defterlerin borç sayfasındaki kıymetlerden kaydı kapanmamış olanlar yeni mali yıl içinde tutulan defterlere aynı sıra numarası ile aktarılır.

g) Alındı Kayıt Defteri

Saymanlık tarafından elçilik ve konsolosluklara gönderilen yurtdışı sayman mutemedi alındıları, alındı kayıt defterine kaydedilerek, imza karşılığı bu alındıları kullanan görevlilere verilir.

h) Konsolosluk Hasılat Cetveli

Dört sayfadan oluşan ve her ay sonunda örneğindeki açıklamalara göre üç nüsha olarak düzenlenen bu cetvelin iki nüshası izleyen ayın on beşine kadar saymanlığa gönderilir.

i) Konsolosluklar Hasılatı Döküm Cetveli

Dışişleri Bakanlığı Saymanlığınca, elçilik ve konsolosluklardan gelen konsolosluk hasılat cetvelinin “harç ve değerli kağıt hasılatı” tablosunda yer alan tahsilat ile aynı cetvelin “diğer tahsilat” tablosunda yer alıp bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların tamamı cibayet kuruna göre Türk Lirasına çevrildikten sonra, cetvelin “saymanlık” tablosuna çeşitleri itibariyle aktarılır. Bütün elçilik ve konsoloslukların hasılat cetveli aynı işleme tabi tutulduktan sonra, “saymanlık” tablosundaki tutarlar, gelir türleri ve konsolosluklar itibariyle konsolosluklar hasılatı döküm cetveline aktarılır. Konsolosluklar hasılatı döküm cetveli ve hasılat cetvelinin birer örneği saymanlık işlem fişine bağlanarak konsolosluk cari hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir.

Konsolosluk hasılat cetvelinin “diğer tahsilat” tablosunda yer alan tutarlardan Dışişleri Bakanlığı Saymanlığı, başka saymanlıklar, kişi, kurum veya kuruluşlar adına tahsil edilenler yevmiyede konsolosluk cari hesabına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 41-Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Saymanlıkça elçilik ve konsolosluklara gönderilen paralar bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “saymanlık” tablosunun toplamı, cibayet kuru üzerinden bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “diğer tahsilat” tablosunda yer alan tutarlardan bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların dışında kalanlar, cibayet kuru üzerinden bu hesaba borç, ilgisine göre 333-Emanetler Hesabı, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

4-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hesap belgelerine göre, saymanlıktan verilen talimat üzerine başka elçilik ve konsolosluklardan aktarıldığı anlaşılan tutarlar, en son değerleme yapılan kur üzerinden alan elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba borç, gönderen elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba alacak kaydedilir.

5-Elçilik ve konsolosluklara verilen avanslardan iade edildiği bildirilenler, verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba borç, 170-İş Avans ve Kredileri Hesabına alacak kaydedilir.

6-Mali yıl sonunda yardımcı defter kayıtlarına göre her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli para artıklarının T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu lehte meydana gelen farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hesap belgelerine göre, elçilik ve konsolosluklarca yapılan bütçe gideri ve avans ödemeleri bu yönde talimat verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba alacak, 338-Konsolosluk Cari Hesabına borç kaydedilir.

2-Bankadan gelen dekontlara göre, saymanlıklarca elçilik ve konsolosluklara gönderilen paralar nedeniyle, mahalli bankalar veya muhabir bankalarca masraf ve komisyon olarak tutulan miktarlar bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle iade edildiği veya ödendiği bildirilen emanetler bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına borç kaydedilir.

4-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibariyle ve herhalde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle, saymanlıkça nakit fazlası olan elçilik ve konsolosluk hasılatından, nakit ihtiyacı olan elçilik ve konsolosluğa gönderilmesi talimatı verilen tutarlardan gönderildiği bildirilenler, en son değerleme yapılan kur üzerinden gönderen elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba alacak, alan elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba borç kaydedilir.

5-Mali yıl sonunda yardımcı defter kayıtlarına göre her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli para artıklarının T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen farklar bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

108 Diğer Hazır Değerler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 42-Bu hesap, hazır değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve niteliği itibariyle bu grupta izlenmesi gereken diğer değerlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 43-Dolaşımdan kaldırılması nedeniyle değiştirilmesi gereken madeni paraların mahallindeki bankalarca saymanlıklara teslim edilmesi halinde, bunların karşılığı olarak dolaşımda olan paralardan verilir. Gerek bankalarca saymanlıklara teslim edilerek kasaya girişi yapılan, gerekse tahsilat nedeniyle kasada toplanan bu çeşit paralar sayılarak alınıp, bu hesaba kaydedilerek bir torba içerisinde kasada saklanır veya ilgili yerlere gönderilir.

Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığı dışındaki saymanlıklarda toplanan bu tür paralar ay sonlarında düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilir.

Darphane ve damga matbaasında toplanan dolaşımdan kaldırılan madeni paralar ise döner sermaye saymanlığına devredilerek hesaplardan çıkarılır.

Kasa ihtiyacı için bankadan çekilecek paralar için veznedar adına düzenlen çek tutarları ve bunlardan tahsil edilip kasa varlığına dahil edilen tutarlar bu hesaba kaydedilir.

Kasa fazlası paraların veznedarla bankaya gönderilmesi ve bu tutarların bankaca tahsil edildiğini gösteren banka hesap özet cetvelinin alınması üzerine bu hesap kullanılır.

Tahsil edilen hazine malı dövizler ve miktarı Bakanlıkça belirlenen tutarı aşan kişilere ait dövizler, saymanlık hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır. Dövizler teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı zaman bu hesaba borç, döviz hesabına alacak kaydı yapılır. Söz konusu tutarın bankaya yatırıldığı bankadan gelen banka hesap özet cetvelinden anlaşıldığı takdirde ise döviz hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 44-Diğer hazır değerlerhesabına ait borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bankalar tarafından dolaşımdaki para karşılığında saymanlıklara teslim edilerek kasaya konulan veya kasa mevcudundan ayrılan dolaşımdan kaldırılan madeni paralar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya ilgili hesaba alacak kaydedilir.

2-Dolaşımdan çekilmesi nedeniyle diğer saymanlıklardan gelen madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca itibari kıymetleri üzerinden bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Kasa varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.

5-Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

6-Saymanlıklarca alınan diğer hazır değerler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

b)Alacak

1-Verilen veya elden çıkarılan diğer hazır değerler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

2-Kasa ihtiyacı için veznedar tarafından bankadan tahsil edilen çek tutarları kasa varlığına dahil edildiğinde bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç kaydedilir.

3-Kasa varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlardan, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

4-Bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlardan, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

5-Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilen dolaşımdan kaldırılan madeni paralar gönderen saymanlıkça bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı dolaşımdan kaldırılan madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca, döner sermayeye verildikçe itibari kıymet tutarı bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; döner sermayeye satış bedeli ise 100-Kasa Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 45-Bu hesap, banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır.

Banka kredi kartlarından yapılan tahsilatlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Hesabın İşleyişi

Madde 46-Banka kredi kartlarından alacaklarhesabına ait borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlar bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle saymanlığın banka hesabına aktarılan tutarlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

2-Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlardan iptal edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

11 Menkul Kıymet ve Varlıklar

Madde 47-Bu hesap grubu, her ne şekilde olursa olsun hazine malı olarak saymanlıklara intikal eden kamu kesimi tahvil senet ve bonoları; ödemelerde kullanılmak üzere kuruluşlara gelen kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları; hazine malı altın, gümüş gibi kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıkları izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

112 Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabı

117 Menkul Varlıklar Hesabı

Hesap Grubuna Ait İşlemler

Madde 48-Menkul kıymet ve varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Menkul Kıymet ve Varlık Çeşitleri

Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığı dışındaki saymanlıklara hazine malı olarak teslim edilen ve kasa veya vezne odasında saklanması gereken; altın; gümüş; değerli maden ve taşlardan yapılmış her türlü takı eşyası ile antik değeri olan eşyalar; her türlü antika para ve pullar; vergi ve diğer hazine alacaklarına karşılık olarak alınan tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları; mahkeme ve diğer dairelerce teslim edilen hazine malı tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları; yabancı tahvil ve hisse senetleri ve konvertibl olmayan yabancı paralar, menkul kıymet ve varlıklardır.

Saymanlıklara teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul kıymet ve varlıklardan bu Yönetmelik hükümlerine göre saymanlıklarca muhafaza edilecekleri belirtilenler Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra kaydedilir. Yukarıda sayılanlar dışındaki menkul kıymet ve varlıklar ilgisine göre 3007 sayılı Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiye Edilecek Eşya Hakkında Döner Sermaye Kanununun 7 nci maddesine göre işleme tabi tutulur ya da söz konusu menkul kıymet ve varlıklarla ilgili yasal işlemleri yürüten dairelerde muhafaza edilmek üzere bu dairelerin ayniyat işlemlerinden sorumlu ayniyat saymanlarına ya da sayman mutemetlerine teslim edilir.

II-Menkul Kıymet ve Varlıkların Alınması, Saklanması veya Verilmesi

Menkul kıymet ve varlıklar, saymanlıklarca teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası menkul kıymeti teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.

Menkul kıymet ve varlıklar, veznedarlarca üzerlerinde yardımcı defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde kasada veya vezne odasının uygun bir bölümünde saklanır.

Hazine malı menkul kıymet ve varlıklar teslim alındığında, paraya çevrildiğinde, başka bir saymanlığa gönderildiğinde veya kişi malı haline geldiğinde saymanlık işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedilir.

Hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen yabancı paralardan konvertibl olmayanların saymanlık hesaplarına kaydı, işlem tarihinde geçerli olan devlet hesaplarında yer almayacak en az tutarlar dikkate alınarak, ihtiva ettikleri kupür değerlerine göre yapılır.

Söz konusu paraların başka saymanlığa veya ilgili hazine saymanlığına gönderilmesi ya da sahiplerine iadesine karar verilmesi halinde gönderme ve iade işlemine ilişkin kayıtlar da kayda esas iz bedeli üzerinden yapılır.

III-Tahvil veya Bonoların Faiz Kuponları

Hazine malı olarak alınan tahvil veya bonoların, teslim tarihinde üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının tamam olup olmadığı kontrol edilir. Kuponlar noksan olduğu takdirde bu noksanlık verilen alındı ve defter kayıtlarında belirtilir.

IV-Hazine Malı Menkul Kıymetlerin Gönderilmesi

Saymanlıklara hazine malı olarak teslim edilen veya kişilere ait olarak teslim edildiği halde sonradan hazine malı olan menkul varlıklar, saymanlığa teslimini izleyen günden başlamak üzere en geç bir ay içerisinde (Bakanlıkça başka bir emir verilmemişse) Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına; Konvertibl olmayan yabancı paralar ise haftalık dönemler itibariyle Cuma günleri İç Ödemeler Saymanlığına gönderilir.

Hazine malı olan tahvil, senet ve bonolar mahallindeki bankalar aracılığıyla paraya çevrilir. Mahallinde paraya çevrilemeyenler ise saymanlığa teslimini izleyen günden başlamak üzere en geç bir ay içerisinde İç Ödemeler Saymanlığına gönderilir.

Saymanlıklara teslim edilen menkul varlıkların, saymanlıklardan müzelere gönderilmesi durumunda, göndermeler menkul varlıklar hesabının alt hesaplarında izlenir. Menkul varlığın gönderildiği yerden alındı bilgisinin gelmesi ile birlikte söz konusu menkul varlık hesaplardan çıkarılır.

Bakanlıkça, gerek görülmesi halinde, saymanlıklara teslim edilen menkul varlıkların İç Ödemeler Saymanlığına veya darphane ve damga matbaasına aktarılmasında saymanlıklar itibariyle farklı dönemler tespit edilebilir.

112 Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 49-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun hazine malı olarak saymanlıklara intikal eden özel veya kamu kesimi tahvil, senet ve bonoların izlenmesi için kullanılır.

Borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve bonolar ile bunlardan geri ödenenler bu hesapla ilişkilendirilmez.

Hesabın İşleyişi

Madde 50-Tahvil, senet ve bonolar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Mahkeme, emniyet ve diğer daireler tarafından hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen tahvil, senet ve bonolar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen tahvil, senet ve bonolardan hazine malı haline dönüşenler nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Başka saymanlıklardan alınan tahvil, senet ve bonolar bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Sayım sonucunda fazla çıkan tahvil, senet ve bono tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Tahvil, senet ve bonoların herhangi bir şekilde elden çıkarılması halinde; elden çıkarılma değeri ile kayıtlı tutarı arasında;

a)Lehte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç;

b)Aleyhte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba alacak, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına, elden çıkarılma değeri 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç;

c)Fark yoksa; satış tutarı bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Tahvil, senet ve bonolardan başka bir saymanlığa gönderilenler bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

3-Tahvil, senet ve bonolardan, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 700-Giderler Hesabına borç, diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.

4-Sayım sonucunda noksan çıkan tahvil, senet ve bonolar kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197 Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın kişilerden alacaklar hesabıyla ilişkilendirilmesi gerektiği ortaya konduğunda ise rayiç bedel üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında lehte fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

117 Menkul Varlıklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 51-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun hazine malı olarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığı ve İç Ödemeler Saymanlığı dışındaki saymanlıklara intikal eden altın, gümüş, pırlanta vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paraların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 52-Menkul varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Mahkeme, emniyet ve diğer daireler tarafından hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen menkul varlıklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kişilere ait olarak teslim alınan menkul varlıklardan, sonradan hazine malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir; diğer taraftan nazım hesaplardan çıkarılır.

3-Başka saymanlıklardan alınan hazine malı menkul varlıklar bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Sayım sonucunda fazla çıkan menkul varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.

5- Menkul varlıklardan müzeye gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Menkul varlıklardan darphaneye veya hazineye gönderilenler bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazine malı olarak teslim alınan menkul varlıklardan daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 700-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.

3-Menkul varlıklardan müzelere gönderilmesi Bakanlıkça bildirilenlerden gönderilenler, bu hesaba alacak ve borç kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin alınması üzerine, bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Menkul varlıkların herhangi bir şekilde elden çıkarılması halinde; elden çıkarılma değeri ile kayıtlı tutarı arasında;

a)Lehte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç;

b)Aleyhte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba alacak, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına, elden çıkarılma değeri 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç;

c)Fark yoksa; satış tutarı bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

5-Sayım sonucunda noksan çıkan menkul varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın sebebi ortaya konduğunda ise rayiç bedel üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında lehte fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

12 Bütçe Alacakları

Madde 53-Bu hesap grubu, bütçe geliri olarak tahakkuk eden tutarlar ile bunlardan takibe alınan ve tecil veya tehir edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı

121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı

122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 54-Bu hesap, mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen; vergi gelirleri, vergi dışı gelirler, sermaye gelirleri ile bağış ve yardımlar ve bunlardan yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 55-Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Gelirlerden Alacakların Tahakkuk İşlemleri

İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe servisine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir.

II-Gelirlerden Alacakların Terkin İşlemleri

Gelirlerden alacakların terkinine ilişkin düzeltme fişleri muhasebe servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişi için düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle yılı içinde gelirler hesabına (yılı geçmiş ise giderler hesabına) borç, gelirlerden alacaklar hesabına alacak kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.

III-Gelirlerden Alacaklardan Yapılan Tahsilat

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilenler gelir yansıtma hesabına borç, gelirlerden alacaklar hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 56-Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Vergi dairelerinde vergilendirme bölümünden, malmüdürlüklerinde gelir ve milli emlak servislerinden verilen tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; satış bedeli bu hesaba, varsa birikmiş amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkmış yeniden değerleme artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumsuz fark 700-Giderler Hesabına) borç, maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık hesabına (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumlu fark 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

3-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek tutarlarından gelirlerden alacaklar hesabını ilgilendirenler bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan gelirlerden alacaklar hesabını ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

6-Takipli alacaklardan vadesine (taksit zamanına) dönüşenler ile yanlışlıkla takibe alınmış olan alacaklar bu hesaba borç, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

7-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlar tahakkuklu bütçe geliri olarak kaydedilmişse, düzeltme işlemini teminen bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Tahakkuktan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, yılı içinde 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra 700-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.

3-Tahakkuk eden gelirlerden alacaklardan, tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

4-İlgili servislerden yıl içerisinde takibat servisine devredilen gelirlerden alacaklar bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yıl sonunda takibat servisine devredilerek bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 57-Bu hesap, mevzuatı gereğince vergi ve vergi dışı gelirler ile sermaye geliri alacaklarından takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 58-Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Takibe Alma İşlemleri

İlgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacaklar, düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile gelirlerden takipli alacaklar hesabına borç, ilgisine göre gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına alacak kaydedilerek takip kayıtları yapılır. İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna kadar muhasebeye bildirilir.

Yanlışlıkla takibe alınan veya taksit zamanına (vadesine) dönüşen alacaklar, ilgili servislerce muhasebeye bildirildiğinde ilgili hesaplara kaydedilerek takip kaydından düşülür.

II-Takipli Alacakların Terkin İşlemleri

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin düzeltme fişleri muhasebeye gönderildiğinde, her bir düzeltme fişi için düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına kaydedilir ve terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.

III-Takipli Alacaklardan Yapılan Tahsilat

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilen tutarlar gelir yansıtma hesabına borç, gelirlerden takipli alacaklar hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 59Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Takibe alınan alacaklar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı ya da 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek tutarlarından gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendirenler, bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendiren tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlardan, gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendirenler, düzeltme işlemini teminen; bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yıl sonunda bu hesaba borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Takipli alacaklardan, bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, yılı içinde takibe alınanlardan yılı içinde yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, önceki yıllarda takibe alınanlardan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Takipli alacaklardan tecil ve tehir edilen tutarlar, bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 60-Bu hesap, mevzuatı gereğince vergi, vergi dışı gelir ve sermaye geliri alacaklarından içinde bulunulan mali yıl sonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen tutarlar ile dönem sonunda tecil ve tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ve tecil veya tehiri kaldırılanların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 61-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacak hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yıl sonunu geçmeyen bir süre ile tecil ve tehir edilen tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

13 Kurum Alacakları

Madde 62-Bu hesap grubu, devlet nam ve hesabına yapılan borçlanmalardan genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlara ikraz anlaşmaları ile kullandırılan tutarlardan doğan alacaklar veya bu kurumların borçlarının devralınmasından doğan alacaklar, para piyasası nakit işlemlerinden doğan alacaklar ve diğer hazine alacakları ile yasal yetkilere dayanılarak verilen borçlardan alacakların anapara ve kur farkları ile bunlardan tahsil, terkin veya takibe alınanların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

131 Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

133 Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı

138 Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

139 Takipteki Hazine Alacakları Hesabı

131 Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 63- Bu hesap, vadesi bir yıldan az olmak üzere, devlet nam ve hesabına yapılan borçlanmalardan genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlara dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan dış finansman imkanlarından doğan alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubundaki genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında kayıtlı olan tutarlardan vadesi bir yılın altına inmiş olanların ve bu hesaba 01.01.2003 tarihinden evvel garanti kapsamında hazine tarafından üstlenilen tutarlardan dolayı hazine alacağı olarak borç kaydedilen tutarlar ve bu alacaklara karşılık daire ve kurumlarca nakden veya mahsuben yapılan geri ödemeler, terkin edilenler ve kurumların görev zararı alacağı veya ödenmemiş sermayesine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler takipteki hazine alacakları hesabına aktarılarak takibe alınır.

Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak hesaplanan ve takip eden yılda tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

Dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan kredilerle ilgili olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen faiz, masraf ve cezalar bu hesapla ilişkilendirilmez, doğrudan bütçeye gelir kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 64- Genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Genel ve katma bütçe dışı kurumlardan olan ve bu hesaba kaydı gereken kısa vadeli alacaklar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave (kapitalize) edilenler bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlardan bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan kur artış farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bir yıldan kısa süreyle ertelenenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

5-Duran varlıklar ana hesap grubundaki genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı alacaklara karşılık tahsil edilen anapara tutarları bu hesaba, faiz tutarları 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tahsilatın tamamı 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Bütçe gelirleri hesabına kaydedilen faiz gelirinin, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye dayanarak hazinece silinenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen tutar diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin dış borçlardan ilgili dış finansman kaynağı tarafından bağış veya hibe haline dönüştürülenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

Söz konusu tutar aynı zamanda 600-Gelirler Hesabına alacak, dış borcun anaparası 310-Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabına, işlemiş faiz borcu 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.

4- Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ertelenenler bu hesaba alacak ve yeni vadesi bir yıldan az ise bu hesaba, bir yıldan fazla ise 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu hesaba, herhangi bir şekilde anaparaya eklenmemiş işlemiş faiz alacakları 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak ve tamamı 139-Takipteki Hazine Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.

6-Genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlardan bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan kur azalış farkları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

133 Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 65- Bu hesap, hazinece kısa vadeli nakit fazlasını değerlendirmek üzere yapılan azami otuz gün vadeli borç vermelerden doğan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Bu işlemlerden elde edilen nemalar bu hesapla ilişkilendirilmez, doğrudan bütçeye gelir yazılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 66- Para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazinece kısa vadeli nakit fazlasının değerlenmesi için iç piyasaya yapılan azami otuz gün süreli borç vermeler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Para piyasası nakit işlemlerinden doğan döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan lehte kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan lehte kur farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan tahsil edilen ana para tutarı bu hesaba, faiz tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu hesaba, herhangi bir şekilde anaparaya eklenmemiş işlemiş faiz alacağı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak ve tamamı 139-Takipteki Hazine Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.

3-Para piyasası nakit işlemlerinden doğan döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşanaleyhte kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan aleyhte kur farkları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

138 Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 67- Bu hesap, yılı bütçe kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak bir yıldan kısa süreyle nakit olarak veya özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihracı suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan tahsil veya terkin edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 68- Mevzuatı gereği genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihracı yoluyla ikraz anlaşmaları ile yapılan borç verme işlemleri bütçeleştirilmeden gerçekleştirilir ve anapara tahsilatı bütçe ile ilişkilendirilmez. Malî yıl içerisinde ikrazen ihraç edilecek özel tertip iç borçlanma senetlerinin limiti her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenir.

İkrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan hazine alacaklarının ilgili mevzuat çerçevesinde silinmesi halinde bu tutarlar yılı bütçesine ödenek konmak kaydıyla bütçeye gider olarak kaydedilir.

Bu hesapta yer alan alacaklar genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara genel bütçeden yapılacak aktarmalardan kesilmek suretiyle tahsil edilebilir.

Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler takipteki hazine alacakları hesabına aktarılarak takibe alınır.

Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin olarak ikraz sözleşmeleri çerçevesinde hesaplanan ve takip eden yılda tahsili gereken işlemiş faizler dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

Bu hesapta yer alan alacaklara ilişkin olarak tahsil edilen faizler bu hesapla ilgilendirilmeksizin bir taraftan banka hesabı, döviz hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak; diğer taraftan gelir yansıtma hesabına borç, tahsilatın yapıldığı yıla ait faiz gelirleri gelirler hesabına, geçmiş yıllara ait faiz gelirleri ise dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

İkrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak hazinece yapılan kupon ödemeleri ve kuponsuz senetler için vade sonu faiz ödemeleri ikraz anlaşmalarına göre iç borçlanma senedinin kupon ödeme veya faiz ödeme tarihinde alacağın aslına ilave edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 69- Hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazinece, bütçedeki ödeneğine dayanılarak yapılan ve vadesi bir yıldan az olan borç verme işlemlerinden doğan alacaklar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Hazinece, ilgili kanunlar çerçevesinde özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihraç edilmesi suretiyle bir yıldan kısa süreyle ikrazen verilen borçların anaparası bu hesaba borç, ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabına veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı, ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak, hazinece yapılan kupon ödemeleri ve kuponsuz senetler için vade sonu faiz ödemelerinden alacağın aslına ilave edilmesi gereken tutarlar, ödeme tarihinde bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, söz konusu faizin, ödemenin yapıldığı yıla ait kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabına veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

Söz konusu tutar aynı zamanda bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; bütçe giderlerine kaydedilen faiz giderinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabı veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave edilenler bir taraftan bu hesaba borç, 602- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605- Gelir Yansıtma Hesabına borç, faizin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senedi karşılığı alacaklardan, senet değişimi yapılanlara ilişkin işlemiş faiz tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, söz konusu faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

Geri alınan ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedinin anaparası ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabına veya 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabına ya da 405-Devlet Tahvilleri Hesabına, işlemiş faiz gideri 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz karşılığı ihraç edilen özel tertip devlet iç borçlanma senedi tutarı ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile bir yıldan kısa süre ile ertelenenlerin anapara ve işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba borç, anaparası bu hesaba, faizi 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen faiz gelirinin tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

7-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme tarihlerinde hazinece belirlenen kur ve ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur artışından doğan farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

8-Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubundaki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece, bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların anaparası ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, anaparası bu hesaba, faizlerinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

2-İlgili kanunlar çerçevesinde genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacakların vadesinde;

a) Nakden tahsil edilmesi halinde, anapara tutarı bu hesaba, faizleri 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç; faiz gelirinin tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,

b) Kurum ve kuruluşların görev zararı alacaklarına mahsup edilmesi halinde, anapara tutarı bu hesaba, faizleri 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç; bütçe giderlerine kaydedilen tutar 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirlerine kaydedilen tutarın tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,

c) Kurum ve kuruluşların ödenmemiş sermayesine mahsubu halinde, anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bütçe giderlerine kaydedilen tutarlar ilgili mali duran varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirlerine kaydedilen tutarın tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı, hazinece bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçlardan herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı, hazinece ilgili kanunlar çerçevesinde özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihraç edilmek suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan alacaklardan herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anaparası bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak; diğer taraftan tamamı 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedi karşılığı olanların, senetlerin iade alınması şeklinde tahsil edilmesi durumunda senedin anapara tutarı bu hesaba alacak, ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabına veya 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına borç kaydedilir.

İade alınan ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedi için hesaplanan işlemiş faiz borcu ise 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile ertelenenlerin anapara ve işlemiş faizi bir yıldan kısa süreyle ertelenenler için bu hesaba, bir yıldan uzun süre ile ertelenenler için 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç; anaparası bu hesaba, faizi 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen faiz gelirinin tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu hesaba, herhangi bir şekilde anaparaya eklenmemiş işlemiş faiz alacakları 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak ve tamamı 139-Takipteki Hazine Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.

7-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme tarihlerinde hazinece belirlenen kur ve ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından doğan farklar bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

139 Takipteki Hazine Alacakları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 70-Bu hesap, dönen varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan kurum alacaklarından 131-genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabı, 133-para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı ve 138-hazinece verilen borçlardan alacaklar hesaplarında kayıtlı tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenlerin takibe alınarak izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 71-Dönen varlıklar ana hesap grubu içinde yer alangenel ve katma bütçe dışı kurumlardan alacaklar hesabı, para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı veya hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vade sonunda tahsil edilemeyenlerin anaparası ve tutarlara ilişkin olarak 181-gelir tahakkukları hesabında kayıtlı işlemiş faiz alacakları bu hesaba aktarılarak takibe alınır.

İlgili kuruluşlarca vadesinde ödenmeyen hazine alacakları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Yıl sonlarında, bu hesapta yer alan tutarlar için işlemiş faiz alacakları hesap edilir ve bu hesaba borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi
Madde 72-Takipteki hazine alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıdaki gibidir.

a) Borç

1-Dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar ile bunlara ilişkin işlemiş faiz geliri alacaklarından herhangi bir şekilde anaparaya ilave edilmemiş olanlar toplamı bu hesaba borç; işlemiş faiz alacağı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına, kalanı ilgisine göre 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına veya 133-Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabına ya da 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta yer alan tutarlarla ilgili olarak yıl sonlarında veya tahsilat durumunda tahsil tarihinde hesap edilen işlemiş faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur artışından doğan farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b)Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı olan ve tahsilinde anaparası bütçe ile ilişkilendirilmesi gerekmeyen tutarlardan tahsil edilenlerin anaparası bu hesaba, faiz geliri 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabı, 105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı olan ve tahsilinde anapara ve faiz toplamı bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan tahsil edilenler bir taraftan 102-Banka Hesabı, 105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından doğan farklar bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

14 Diğer Alacaklar

Madde 73-Bu hesap grubu bütçeden doğan alacaklar ve kurum alacaklarının dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

140 Kişilerden Alacaklar Hesabı

140 Kişilerden Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 74-Bu hesap, bütçe alacakları ve kurum alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 75-Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Kişilerden Alacakların Doğuşu

Kişilerden alacaklar hesabına alınarak takibi gereken alacaklar;

1-Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkemelerce verilip ilgili dairelerden saymanlıklara tebliğ olunan ilamlarla,

2-Müfettiş, kontrolör, muhasebe denetmeni veya idare amirlerinin yaptıkları inceleme ve denetimler sonucunda düzenleyecekleri raporlarla,

3-Bakanlıkça, belgeler üzerinde yapılan incelemelerle,

4-Sayıştay denetçileri tarafından aylık belgeler üzerinde yapılan incelemelerle,

5-Saymanların gerek kendi yönetim dönemi, gerekse devraldıkları saymanın yönetim dönemine ait işlemler üzerinde görevleri gereği yapacakları incelemelerle,

ortaya çıkar.

Sayıştay denetçileri tarafından aylık belgeler üzerinde yapılan incelemeler sırasında tespit edilip saymanlıklara sorgu kağıtları ile bildirilen hususlar, gerekli incelemeye tabi tutulduktan sonra denetçi görüşüne uyulduğu takdirde hesaplara alınır.

II-Kişilerden Alacaklar Hesabına Borç Kaydedilecek Tutarlar

Saymanlıklarca;

1-Bütçe giderleri hesabına borç kaydı suretiyle ödenerek gerek yılı içinde, gerek yılı geçtikten sonra belgeler ve kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sonunda, fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkeme ilamları ile borç hükmolunan,

2-Müfettiş, kontrolör, muhasebe denetmeni veya idare amirlerinin yaptıkları inceleme ve denetimler sonucunda düzenledikleri raporlarca tespit olunan,

3-Saymanlar tarafından kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sırasında, kendi veya devraldığı saymanın yönetim döneminde bütçe giderleri hesabına borç kaydedilerek fazla veya yersiz verildiği saptanan,

4-Ayniyatın çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından dolayı doğan zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkemelerce bu doğrultuda hüküm altına alınan,

5-Mecburi hizmet kaydı ile çeşitli okullarda okutturulan veya staj için gönderilen memur, öğretmen, öğrenci ve benzerlerinden başarılı olamayan veya herhangi bir şekilde akdi ihlal edenlerden alınması gereken,

6-2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri gereğince, ödenen aylıklardan yersiz ödendiği anlaşılarak aynı Kanunun beşinci maddesi uyarınca % 50 fazlası ile geri alınması gereken,

7-Veznedarların muhafazası altında bulunan para, menkul kıymet ve pul ve değerli kağıtlardan noksan çıkan veya zimmete geçirilen,

8-Bütçe giderleri hesabı dışındaki diğer hesaplara borç veya alacak kaydı suretiyle verildiği, alındığı veya gönderildiği halde çalınan, zayi olan, fazla veya yersiz verilen veya noksan çıkan,

9-Bütçe içi veya bütçe dışı olarak verildiği veya gönderildiği halde süresinde mahsup edilmeyen veya zimmete geçirilen avans ve krediler,

10-Tahsildar, veznedar veya bu işlerle görevlendirilmiş bulunan memur ve mutemetler tarafından alındı veya diğer resmi belgeler karşılığında tahsil edildikten sonra zimmete geçirilen veya kaybedilen,

11-Bakanlıkça bu hesaba kaydedilmesi bildirilen tutarlar ile bunlar için tahakkuk ettirilecek faizler, kişilerden alacaklar hesabına borç, gelirler hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilerek takip ve tahsil edilir.

Saymanlıklarca Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkemelerce verilen ilam ve kararlar incelenerek daha önce hesaplara alınan tutarların haricindekiler aynen kayda geçirilir. Diğer rapor ve yazılarla bildirilen ve borç kaydı istenilen miktarların, üzerinde yapılacak incelemeler sonucunda noksan veya fazla kaydedilmesi hususların bulunduğu tespit edildiği takdirde, kayıtlar ona göre yapılarak ve durum rapor veya yazıyı gönderen makama bildirilir.

III-Alacak İzleme Dosyaları ve Alacak Sıra Numaraları

Saymanlıklarca, kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen alacakların her biri için ayrı bir alacak izleme dosyası açılır. Bu dosyalara, alacağın hesaplara alındığı mali yıl ile bu rakamlardan sonra gelmek üzere mali yıl başında birden başlayarak verilen rakamlardan oluşan bir alacak sıra numarası verilir. Bu numaralar aynı zamanda kişilerden alacaklar hesabı defterinin “alacak sıra numarası”nı da oluşturur. Alacakların izlenmesi bu dosyalardan yapılır.

Kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlar için yukarıda belirtildiği şekilde verilen alacak sıra numaraları, alacağın tamamı tahsil edilinceye kadar kullanılır.

Bu alacaklar için tahakkuk ettirilerek faiz bölümüne kaydedilen faizlere de alacağın aslına ait alacak sıra numarası verilir ve faizlerin tahsili de aynı dosyadan izlenir.

IV-Alacakların Diğer Saymanlıklarca İzlenmesi

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarların borçlularının başka bir yerde olduğu anlaşıldığı takdirde, bunlara ait alacak miktarı tespit edilerek, borca alınma sebebi de açıklanmak suretiyle durum borçlunun bulunduğu yer saymanlığına yazılır. Bu yazıyı alan saymanlık, bildirilen alacak miktarının tahsilini borçlular defterine ve nazım hesaplar grubu içindeki başka birimler adına izlenen alacaklar hesabı ve başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına kaydederek izler. Borçlu oradan ayrıldığı takdirde durum alacağın kayıtlı bulunduğu saymanlığa bildirir ve gerekli hesap düzeltmelerini yapar.

Saymanlık nakden ya da mahsuben yaptığı tahsilatın, kasa hesabı veya ilgili hesaplara borç, saymanlık arası işlemler hesabına alacak kaydını içeren saymanlık işlem fişinin nüshalarını alacağın kayıtlı bulunduğu saymanlığa gönderir. Tahsilat, ayrı bütçeli bir idare saymanlığı adına yapılmış ise para posta veya banka kanalıyla gönderilir. Söz konusu borç da nazım hesaplardan, başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına borç başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına alacak kaydedilerek, çıkarılır.

Herhangi bir saymanın kendisinden izlenmesi istenilen bir alacağın takip ve tahsilinde ihmali görülürse, durum alacağın kayıtlı bulunduğu saymanlıkça Bakanlığa bildirilir.

V-Alacakların Tahsil Şekilleri

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların rızaen tahsili esastır. Rızaen tahsil edilemeyen alacaklar, özel kanunlarında yazılı hükümlere göre veya takas suretiyle ya da icra yoluyla tahsil edilir.

a) Özel Kanunlarında Yazılı Hükümlere Göre Yapılan Tahsilat

Kanunlarında tahsil şekli hakkında özel hükümler bulunan alacaklar bu hükümlere göre takip ve tahsil edilir. İta amiri mutemet avanslarından doğan alacaklar, askeri mahkemelerce hükmolunan tazminler, 4459 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi gereğince köy ebeleri ve sağlık memurlarına tazmin ettirilecek paralar, döner sermayesi olmayan hastanelere ait tedavi ücretleri ve gerçek dışı bildirimde bulunarak fazla alınan harcırah tutarları ile kanunlarında 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği belirtilen diğer alacaklar 6183 sayılı Kanun hükümlerine; harcırah avanslarından doğan alacaklar ise 6245 sayılı Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmüne göre tahsil edilir.

b) Takas Suretiyle Tahsilat

818 sayılı Borçlar Kanununun 118-124 üncü maddeleri hükümlerine göre bir devlet alacağının takas suretiyle tahsil edilebilmesi için;

1-Kurum ile borçlu olan gerçek veya tüzel kişinin karşılıklı olarak alacaklı ve borçlu durumunda olmaları,

2-Takas edilecek olan karşılıklı borç ve alacağın nakit olması,

3-Takas edilecek olan karşılıklı borç ve alacağın her ikisinin de vadesi gelmiş olması,

4-Takas yapılmadan önce borçluya, alacağının borcuna takas suretiyle mahsup edileceğinin bir yazı ile bildirilmesi veya alacağını talep ettiği zaman borcu ile takas edileceğinin beyan edilmesi,

gerekir.

Borç ve alacaktan birisi şarta bağlı bulunuyorsa veya henüz vadesi gelmemişse takas yapılamaz. Ancak, borçlunun istemi üzerine vadesi gelmemiş borçlarına mahsup yapılabilir.

Herhangi bir şahsın borcu, o şahsın ortak bulunduğu şirketin kurumdan alacağı ile takas edilemez.

Yukarıda belirtilen takas şartlarının varlığı halinde, memurun borçlu olduğu paraların aylık bordroların kesintiler sütununda gösterilmesi gerektiği, saymanlıkça ilgili tahakkuk dairesine bildirilerek borçları memur aylıklarından takas suretiyle tahsil edilir.

Borçlar Kanununun 123 üncü maddesi hükmü gereğince;

1-Saklanmak için bırakılmış veya haksız olarak alınmış bir şeyin verilmesine veya karşılığının ödenmesine ilişkin alacaklar,

2-Nafaka veya işçi ücreti gibi borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olup özel niteliği bakımından doğrudan doğruya alacaklıya ödenmesi gereken alacaklar,

3-Devlet, il ve köyler lehine olarak kamu hukukundan doğan alacaklar,

takas edilemez.

4857 sayılı İş Kanununun 35 inci maddesi gereğince, işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası da (işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar hariç) takas edilemez.

Ancak; yukarıda belirtilen borçluların rızaen ödemeyi yazılı olarak kabul etmeleri halinde, saymanlıklarca istihkaklarından doğrudan takas suretiyle tahsilat yapılır.

c) İcra Yoluyla Tahsilat

Özel kanunlarındaki hükümler veya takas suretiyle tahsili mümkün olanlar dışında kalan alacaklardan, mahkemeler ve Sayıştay ilamları ile hüküm altına alındığı halde borçlu tarafından rızaen ödenmeyenler icra yolu ile tahsil edilir.

Yapılan icra takibinden kısa sürede sonuç alınabilmesi için ilgili muhakemat müdürlüğü veya hazine avukatlığına alacak ve borçlu (varsa veli veya vasisi) hakkında saymanlıklarca ayrıntılı bilgi verilir.

Sayıştay ilamlarının icra yoluyla tahsili gerektiği takdirde, ilamın onaylı bir örneği dosyasında bırakılarak aslı icra dairesine verilir.

İcra veya mahkemeye intikal ettirilen alacakların takibinin ne aşamada olduğunun saymanlıklarca, ilgili muhakemat müdürlüğü veya hazine avukatlığından ay sonlarında sorulması ve tahsil edildiği bildirilen paraların icra dairelerinden alınması sağlanarak alacağa mahsup edilmesi gerekir.

d) Yabancı Para Cinsinden Devlet Alacaklarının Tahsili

Yabancı para cinsinden alacaklar, sözleşmelerinde “aynen” tahsil edileceğine dair hükümlerin yer alması halinde aynen veya vade ya da fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak; sözleşmelerinde böyle bir hüküm yok ise alacağın vade veya fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsil edilir.

VI-Sayıştay İlamları

Saymanların yönetim dönemlerine ait olmak üzere, Sayıştay’ca tazmin hükmedilen paralara ait ilamlar Bakanlıkça saymanlıklara gönderildiğinde; saymanlıklarca ilamda yazılı miktarlardan kısmen veya tamamen daha önceden kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş miktarlar bulunduğu takdirde, tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın bu paraların hesaplara alınış kaydına ilişkin yevmiye tarih ve numarası ile miktarlarını gösteren bir liste düzenlenir. Söz konusu liste, ilam suretine bağlanarak ilam tutarından bu miktar düşüldükten sonra arta kalan miktarlar yevmiye ve yardımcı defterlere kaydedilir. Kayda ait yevmiye tarih ve numarası Bakanlığa bir yazı ile bildirilir ve yazıya listenin bir sureti bağlanır. Daha önce hesaplara alınan ve listede gösterilen alacakların yardımcı defter kayıtlarında; ilamın tarihi, numarası, yılı ve adına tazmin hükmolunan sorumluların kimlikleri belirtilir. İlamın kesinleştiği Bakanlıktan bildirilinceye kadar, sorumlulardan icraya müracaat edilmeksizin tahsili izlenir. İlamın kesinleştiği Bakanlıktan bildirilince icra takibine başlanır. Yargılamanın iadesi isteminde bulunmak, icrayı alıkoymaz.

Sayıştay’ca temyiz, yargılamanın iadesi veya karar düzeltilmesi yoluyla alacaklardan bir kısmının veya tamamının kaldırılmasına karar verildiği takdirde, buna ait kararlar da Bakanlıktan saymanlıklara gönderildiğinde kaldırılan miktar hesaplardan çıkartılır.

VII-Alacak Bilgi Fişi (Örnek: 30)

Saymanlıklarca, Sayıştay ilamına dayanılarak kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş bulunan alacaklarla ilgili olarak, bir ay içerisinde nakden veya mahsuben yapılan tahsilat ile terkin, tenzil ve kaldırma işlemlerini gösteren iki nüsha alacak bilgi fişi düzenlenerek birinci nüshası ay sonlarında Bakanlığa gönderilir. Alacak bilgi fişleri, her yılın ilamı için ayrı ayrı düzenlenir. Bir ay içerisinde, herhangi bir yılın ilamı kapsamındaki alacakların durumunda tahsil, terkin, tenzil ve kaldırma gibi nedenlerle bir değişiklik yoksa o yılın ilamı ile ilgili o ay için fiş düzenlenmez ve gönderilmez.

Tahsilat, sorumluların rücu edebileceği kişilerden yapıldığı takdirde fişe, rücu edilebilecek kişinin ismi değil hangi sorumlu veya sorumluların müşterek veya münferit borcuna mahsup edilmişse o sorumlunun ismi yazılır.

Tebliğ olunan ilamların kayda geçirilmesi sırasında, daha önce kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesinden dolayı ilam toplamından düşülecek paralardan, tahsil edilmiş miktarlar varsa bunlar için de ayrı bir alacak bilgi fişi düzenlenerek ilamın kayda geçirildiğini bildiren yazı ile birlikte gönderilir.

VIII-Faiz ve Başlangıç Tarihi

Saymanlıklarca, kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesi gereken ve çeşitleri yukarıda sayılan tutarlardan;

1-Vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıkları, alacağın doğduğu tarihten,

2-Fazla ve yersiz ödemeler, geri isteme iradesinin borçluya ulaştığı tarihten,

3-Noksan tahsilat veya kesintiler; tahsilat ve kesinti tutarının gelir kaydedilmesi gerektiği tarihten,

4-İta amiri mutemetlerine verilen avanslardan kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, avansın mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten,

5-Sürekli görev yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memur ve ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse varışları tarihinden itibaren bir ay sonundan, memur gitmemiş veya aile götürülmemişse avansın verildiği tarihten, sürekli görev yolluğuna esas tayinin iptal edilmesi halinde ise iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci gün sonundan,

6-Geçici görev yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memurun asıl görev yerine dönüşünden itibaren bir ay sonundan; geçici görevlendirmeden vazgeçildiği takdirde iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci gün sonundan; geçici göreve özel nedenlerle gidilmediği takdirde avansın verildiği tarihten,

7-Sözleşmeye dayanan alacaklar, kanun veya taahhütnamelerinde başka türlü bir esas öngörülmemişse sözleşmenin ihlal edildiği tarihten,

8-Taksitli alacaklar; ödenmeyen taksitin vadesinin geldiği tarihten,

9-Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkemeler ilamları ile tazmin hükmolunan alacaklar, ilamda faizin başlangıcı hakkında hüküm varsa belirtilen tarihten, aksi takdirde karar tarihinden,

10-Bakanlıkça kişilerden alacaklar hesabına kaydettirilerek izlenmesi istenen paralar; özel kanunlarında bir hüküm yoksa ve Bakanlıkça da bir tarih belirtilmemişse kayda geçirildiği tarihten,

itibaren faize tabidir.

İta amiri mutemetlerine verilen avansları süresinde mahsup etmeyenlerden 6183 sayılı Kanun uyarınca gecikme zammı alınır.

Sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarını süresinde mahsup veya iade etmeyenler ile taahhütnamelerinde ayrıca bir faiz oranı belirtilmeyen borçlulardan genel hükümlere göre gecikme zammı alınır.

Yukarıda çeşitleri sayılanlar dışında kalan alacakların hangi tarihten itibaren ne oranda faize tabi tutulacağı, Bakanlıktan sorularak alınacak cevaba göre belirlenir.

IX-Zamanaşımı Süresi, Başlangıcı, Kesilmesi ve Durması

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların zamanaşımı süresi, başlangıcı, kesilmesi ve durması aşağıda açıklanmıştır.

a) 6183 Sayılı Kanuna Tabi Alacaklar

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup, 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.

Söz konusu Kanunun 103 üncü maddesi hükmü gereğince;

1-Ödeme,

2-Haciz uygulaması,

3-Cebren tahsil ve takip işlemleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat,

4-Ödeme emri tebliği,

5-Mal bildirimi, mal edinme ve mal artışlarının bildirilmesi,

6-Yukarıdaki fıkralarda sayılan işlemlerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurum temsilcilerine uygulanması veya bunlar tarafından yapılması,

7-İhtilaflı amme alacaklarında adli makamlarca bozma kararı verilmesi,

8-Alacağın teminata bağlanması,

9-Adli makamlarca icranın ertelenmesine karar verilmesi,

10-İki kamu idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı kamu idaresi tarafından borçlu kamu idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi,

zamanaşımını keser. Kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma kararı ile kesilmesi halinde, zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün rastladığı; alacağın teminata bağlanması veya icranın adli makamlarca durdurulması hallerinde zamanaşımının başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim yılını izleyen takvim yılının ilk günüdür.

Aynı Kanunun 104 üncü maddesi hükmü gereğince, borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya mirasının tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı süresince zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı, yukarıda sayılan sebeplerin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış olan süresinin işlemesine devam eder.

b) 818 Sayılı Borçlar Kanununa Tabi Olan Alacaklar

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup, 818 sayılı Borçlar Kanununa göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal ediniminden dolayı açılacak dava zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her halde bu hakkın doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Söz konusu Kanuna göre zamanaşımı, alacağın vadesinin geldiği tarihten itibaren başlar; alacağın vadesinin dolması bir bildirime bağlı ise zamanaşımı, bu bildirimin yapılabileceği günden itibaren işlemeye başlar.

Aynı Kanunun 133 üncü maddesi hükmü gereğince;

1-Borçlu, borcunu kabul ettiği, borcuna ve faizine mahsuben bir miktar para ödediği, rehin verdiği veya kefil gösterdiği,

2-Alacaklı dava veya def’i dava dolayısıyla mahkemeye veya hakeme başvurmakla veya icra takibatına ya da iflas masasına müdahale ile hakkını istediği, takdirde zamanaşımı kesilir. Zamanaşımı kesilince, kesilme tarihinden itibaren yeni zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Zamanaşımının kesilmesi, borçlunun borcunu bir senetle kabullenmesi veya mahkeme kararı ile olması halinde yeni süre 10 yıldır.

Borçlar Kanununun 132 nci maddesinde belirtilen hallerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.

c) Özel Kanunlarındaki Hükümlere Tabi Olan Alacaklar

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar, kanunlarında belirtilen özel hükümlere göre takip ve tahsil edilir.

Zamanaşımından sonra borçlular tarafından rızaen yapılan ödemeler kabul edilir.

Yukarıda açıklanan esaslara göre; vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıklarında açığın öğrenildiği, yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine saymanlığın öğrendiği, öğrenim giderleri gibi sözleşmeye bağlı alacaklarda taahhüdün bozulduğu, ilama bağlı alacaklarda ilamın borçluya tebliğ edildiği, ita amiri mutemedi avanslarından doğan alacaklarda ilgili kanununda belirtilen mahsup süresinin bittiği, yolluk avanslarından doğan alacaklarda 6245 sayılı Kanunda belirtilen mahsup sürelerinin dolduğu tarih, zamanaşımının başlangıcıdır.

Ayniyat hesaplarının denetimi sonucunda görülen açıklarda, fiil cezai nitelikte değilse zamanaşımının başlangıcı, düzenlenen raporun ilgili Bakanlığa verildiği tarihtir.

Saymanların, hesaplarında kayıtlı alacakların zamanaşımı süresinde tereddüde düştükleri hususlar hakkında Bakanlığın görüşüne başvurmaları gerekir.

X-Alacakların Terkin ve Af İşlemleri

Saymanlar, ilgili kanunlarındaki hükümlere göre alacakların af veya terkinini, düzenleyecekleri kişilerden alacaklar terkin talepnamesi (Örnek: 31) ile Bakanlıktan isteyebilirler.

a) 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 543 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Değişik 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye Göre Terkin Edilecek Alacaklar

Saymanlar ile gelir ve ödemelerle ilgili memurların borçlarının 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 543 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Ek: 7 nci madde uyarınca terkini için düzenlenecek terkin talepnamesi Bakanlığa gönderilir.

Saymanlık hesaplarında kayıtlı olup zaruri veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkanı kalmayan kişilerden alacakların 1050 sayılı Kanunun 133 üncü maddesi uyarınca terkin edilebilmesi için düzenlenecek terkin talepnamesine;

1-Ölümünde taşınır ve taşınmaz hiç bir mal varlığı bırakmayan ve mirasçıları da bulunmayan veya mirasçıları Medeni Kanun hükümlerine göre mirası reddeden borçlulara ait borçların terkini için, borçlunun taşınır veya taşınmaz mal bırakmadığına ilişkin tapu, vergi dairesi ve mahalle muhtarlığından alınacak belgeler, mirasçılarının bulunmadığına ait nüfus kaydı ile mirasın reddedildiğini kanıtlayan belgeler, Yönetmelik ile kontrol et

2-Borçlu veya mirasçısı olduğu halde adresleri bulunamadığı gibi mal varlıkları da tespit edilemediği takdirde; mahalli zabıta veya jandarmaya yaptırılan inceleme ve kovuşturmaya ait belgelerle memur olan borçluların sicil bilgilerine ait belgeler,

3-Borcunu ödeyemeyecek durumda olan borçlu veya mirasçılara ait usulüne göre alınmış aciz belgesi, bağlanır.

Hükme bağlanmak üzere mahkemeye müracaat edildiği veya hükme bağlanmış bulunduğu halde icra yolu ile takip ve tahsili gereken bir alacağın (aciz belgesine dayanılanlar hariç) yukarıdaki nedenlerle terkini gerektiğinde, öncelikle 4353 sayılı Kanun hükümlerine göre, takipten vazgeçme işleminin yapılması ve borcun miktarına göre kaymakamlık, valilik veya Bakanlıktan alınacak onaylı müzekkerenin veya Bakanlar Kurulu Kararının terkin talepnamesine bağlanması gerekir.

b) 928 Sayılı Türkiye Millet Meclisi Kararına Göre Terkin Edilecek Alacaklar

Herhangi bir alacağın tahsili için açılan davada hazine aleyhine karar verildiği ve Yargıtay’ca da tasdik edilmek suretiyle hüküm kesinleştiği veya temyizinde hazine için bir yarar görülmemesinden dolayı temyizden vazgeçildiği takdirde, alacağın terkini istenilebilir.

Düzenlenecek terkin talepnamesine:

1-Mahkemece hazine aleyhine verilmiş olan kararın ve temyiz edilmişse Yargıtay ilamının pulsuz olarak çıkarılacak onaylı örnekleri,

2-Mahkeme kararının temyizinden vazgeçilmişse buna ait müzekkerenin onaylı örneği,

bağlanır.

İcra tetkik mercii kararları mahkeme ilamı niteliğinde olmadığından, bu kararlar Yargıtay icra ve iflas dairesince onaylanmış olsa dahi bunlara dayanılarak alacağın terkini yoluna gidilemez. Bu tür alacaklar için mahkemeye başvurulması gerekir. Mahkemeye başvurmada hazine için yarar görülmediği takdirde, 4353 sayılı Kanun gereğince alınacak vazgeçme kararı ile terkini istenilebilir. Bu takdirde, icra tetkik mercii ve Yargıtay icra ve iflas dairesi kararları ile mahkemeye başvurmadan vazgeçme kararının tasdikli örnekleri terkin talepnamesine bağlanır.

c) Af Kanunlarına Göre Terkin Edilecek Alacaklar

Saymanlık hesaplarında kayıtlı alacaklardan af kanunları kapsamına girenlerin terkin işlemleri, ilgili af kanunu hükümleri ve Bakanlıkça yapılacak düzenlemelere göre sonuçlandırılır.

Hesabının İşleyişi

Madde 76-Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Saymanlıklarca, bütçe giderleri hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği, gerek yılı içerisinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay, adli, idari ve askeri mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan alacaklardan dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen tutarlar bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçe saymanlıklarınca aylık ve ücretlerden fazla ve yersiz kesilerek Emekli Sandığına veya Sosyal Sigortalar Kurumuna gönderilen paraların tamamı bu hesaba borç, kurum hissesini teşkil eden miktar ile noksan kesilen gelir vergisi tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına, kişiye ödenmesi gereken tutar ise 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Katma bütçe saymanlıklarınca aylık ve ücretlerden fazla ve yersiz kesilerek Emekli Sandığına veya Sosyal Sigortalar Kurumuna gönderilen paraların tamamı bu hesaba borç, kurum hissesini teşkil eden miktar tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına, noksan kesilen gelir vergisi 370-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, kişiye ödenmesi gereken miktar ise 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Ayniyatın çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından doğan zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla, Sayıştay, adli, idare ve askeri mahkemelerce hüküm altına alınan tutarlar, bu hesaba borç 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Sayım sonucu, noksanlığı tespit edilip sayım noksanları hesabına alınan tutarlardan sorumluları belirlenenlerin rayiç değeri bu hesaba borç (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki aleyhte fark, 700-Giderler Hesabına borç); kayıtlı değeri 197-Sayım Noksanları Hesabına, kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki lehte fark, tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Avans ve kredi hesaplarında kayıtlı tutarlardan süresi içerisinde mahsup edilmeyen miktarlarla, avans alan şahsın herhangi bir sebeple kısmen veya tamamen zimmetine geçirdiği tutarlar bu hesaba borç, ilgili avans ve kredi hesaplarına alacak kaydedilir.

7-Pul ve değerli kağıt ambarlarının sayımı sonucunda noksan çıkan tutarlar ile pul ve değerli kağıt satmaya yetkili memurlar tarafından zimmete geçirilen pul ve değerli kağıtlar bir taraftan sorumluları adına bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir; diğer taraftan pul ve değerli kağıtlarla ilgili nazım hesaplardan çıkarılır.

8-Kurum gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurların zimmetlerine geçirdikleri tahsilat tutarları, bir taraftan sorumluları adına bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

9-Emanet niteliğindeki hesaplarda herhangi bir şahıs veya daire adına kayıtlı bulunan tutarlardan, fazla verilenler ile söz konusu hesaplardan karşılığı olmaksızın yapılan ödemeler bu hesaba borç, ilgili emanet hesabına alacak kaydedilir.

10-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine, Sayıştay’ca tasdik edilmiş bordroya dayanılarak Bakanlıktan tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;

a)Giderler hesabına yazılmış olanlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak, bu hesaba borç; diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

b)Herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak, bu hesaba borç; diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.

Söz konusu tutarlar aynı zamanda 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç, 902-Ödenekli Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

Ödeneğine iade işlemine ilişkin Bakanlıktan emir gelmeden önce bu tür tutarların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına veya ilgili varlık hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla kapatılır.

11-Bu hesapta kayıtlı alacak miktarından yapılan fazla tahsilattan bütçeye gelir kaydedilmeyenler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

12-Bu hesapta kayıtlı borç miktarından yapılan fazla tahsilattan bütçeye gelir kaydedilenler bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

13-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratıldığı Sayıştay ilamı veya idari makamlarca karar altına alınan tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

14-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir.

15-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan;

-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç; bu hesaba alacak kaydedilir.

-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyenler ise 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

2-Yönetim dönemi hesabına ait Sayıştay tarafından tebliğ edilen ilam içerisinde daha önce kişilerden alacaklar hesabına alınarak takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratılmış paraların bulunduğu anlaşıldığı takdirde bu tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

3-Fazla veya yersiz ödenmesinden dolayı saymanlıklarca doğrudan kişilerden alacaklar hesabına alınan paraların, kısmen veya tamamen yersiz veya yanlışlıkla alındığı anlaşıldığı takdirde kayıtlardan çıkarılması gereken tutarlar bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra 700-Giderler Hesabına) veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

4-Fazla veya yersiz olarak tahakkuk ettirildiği anlaşılan faiz tutarları bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.

5-Herhangi bir hesaba alacak kaydı suretiyle kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarların tamamının veya bir kısmının bu hesaba yersiz kaydedildiği anlaşıldığı takdirde, yersiz kaydedilen tutar bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

6-Herhangi bir kanun veya kararla bu hesapta kayıtlı alacaklardan kısmen veya tamamen kaydı silinmesi gerekenler bu hesaba alacak, kayda alındığı yıl silinenlerden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler 600-Gelirler Hesabına diğerleri ise 700-Giderler Hesabına, kayda alındığı yıldan sonra silinenler ise 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

16 Değer Hareketleri

Madde 77-Bu hesap grubu, aynı bütçeli idare saymanlıkları arasındaki nakit ve nakit dışı değer hareketlerine ait işlemlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

164 Nakit Hareketleri Hesabı

166 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

167 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

168 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

164 Nakit Hareketleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 78-Bu hesap, gerek tek hazine hesabı sistemine dahil gerekse tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklarca; saymanlığın nakit fazlası olarak veya diğer saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak gönderilen paraların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 79-Nakit hareketleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklara, nakit ihtiyacı ya da bu saymanlıklarca nakit fazlası olarak gönderilen paralar, gönderen saymanlıklarca bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklara nakit ihtiyacı ya da bu saymanlıklarca nakit fazlası olarak gönderilen paralar, gönderen saymanlıklarca bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.

3-Muhasebe müdürlüklerince, il nakit fazlası olarak merkeze aktarılan ya da nakit ihtiyacı için sisteme dahil başka saymanlıklara gönderilen paralar, bu hesaba borç, Banka (il hazine cari) Hesabına alacak kaydedilir.

4-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak gönderilen paralar, İç Ödemeler Saymanlığınca bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bankalarca tahsil edilerek doğrudan İç Ödemeler Saymanlığına gönderilen bütçe gelirleri, ilgili saymanlıkça bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba alacak, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

Yıl içinde bu hesabın alacağına, hesap düzeltmesi dışında herhangi bir kayıt yapılmaz.

166 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 80-Bu hesap, aynı bütçeli idare saymanlıklarının birbirlerine gönderdikleri para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları ödemelerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 81-Aynı bütçeli idare saymanlıkları arasında aşağıda çeşitleri sayılan işlemler saymanlıklar arası işlemler hesabı aracılığı ile yapılır.

1-Başka bir saymanlıkta kayıtlı olan borçlarına karşılık borçlular veya ilgililerden saymanlık veznesince yapılan tahsilat,

2-Başka bir saymanlıkta kayıtlı olan borçlarına karşılık tahsildar ve icra memurlarınca borçlulardan tahsil edilerek bağlı oldukları saymanlık veznelerine yatırılan tahsilat,

3-Herhangi bir hesabın alacağında kayıtlı olup, başka bir saymanlığa mahsuben yapılan aktarmalar,

4-Başka bir saymanlıkta kayıtlı olan borçlarına mahsuben ilgililerin hakedişlerinden yapılan kesintiler,

5-Başka saymanlıklar adına yapılan ödemeler,

6-Dolaşıma çıkarılan veya dolaşımdan kaldırılan madeni paraların dağıtım ve toplanmasına ilişkin işlemler,

7-Hazine malı menkul kıymet ve varlıkların gönderilmesine ilişkin işlemler.

Yukarıda bir ve ikinci fıkralarda belirtilen işlemler hakkında Yönetmeliğin hazır değerler hesap grubu işlemleri; üçüncü fıkrada belirtilen işlemler hakkında emanetler, bütçe emanetleri ve okul pansiyonları işlemleri; yedinci fıkrada belirtilen işlemler hakkında ise menkul kıymet ve varlıklar bölümlerinde açıklandığı şekilde işlem yapılır.

I-Aylık ve Diğer Hakedişlerden Yapılacak Kesintiler

Memur veya diğer istihkak sahiplerinin başka bir saymanlıkta kayıtlı olan borcuna karşılık aylık veya hakedişlerinden kesinti yapılması hakkında gelen yazıda belirtilen tutar, önce borçlular defterine ve nazım hesaplar grubu içindeki başka birimler adına izlenen alacaklar ve başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesaplarına kaydedilir. Her ay memurun aylığından kesilecek para miktarının, aylık bordronun “kesintiler” tablosunun ilgili sütununda gösterilmesi gerektiği memurun dairesine bildirilir.

Kesinti yapılması bir haciz kararına dayanmıyor ise, gelen yazı borçlular defterine kaydedilmeden önce durum memurun dairesine duyurulur ve alınacak cevaba göre işlem yapılır.

Bu suretle dairesince aylık bordroların ilgili kesinti sütununda gösterilen miktarlar ile istihkak sahiplerinin hakedişlerinden kesilerek verile emri üzerinde gösterilen ve yevmiyede emanetler hesabına alacak kaydedilen miktarlar, borçlular defterine işlendikten sonra yapılan kesintiler için saymanlıklar itibariyle ayrı ayrı saymanlık işlem fişi düzenlenir. Bu fişlerin ilgili nüshaları, adına mahsuben tahsilat yapılan saymanlığa gönderilir.

Farklı bütçeli idare saymanlıkları arasında saymanlıklar arası işlemler hesabı çalışmayacağından, emanete alınan bu tür kesintiler posta veya banka aracılığı ile ilgili saymanlığa gönderilir.

II-Başka Saymanlıklar Adına Yapılan Ödemeler

Başka bir saymanlık adına ödenecek paralar şunlardır;

a) Denetim elemanlarına ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlıklar dışındaki saymanlıklarca yapılan ödemeler,

b) Askeri gemi mutemetlerine deniz filoları saymanlığı dışındaki saymanlıklarca yapılan ödemeler.

III-Başka Saymanlıklar Adına Nakden veya Mahsuben Yapılan Tahsilat

Kasa hesabı, banka hesabı, emanetler hesabı, bütçe emanetleri hesabı, okul pansiyonları hesabı veya bütçe giderleri hesaplarına borç kaydedilerek başka saymanlıklar adına nakden veya mahsuben yapılan tahsilata ait saymanlık işlem fişi, adına tahsilat yapılan saymanlığa geldiğinde; önce tahsilatın karşılığı olan alacağın hangi hesapta, hangi daire veya mükellef adına kayıtlı olduğu araştırılır. Söz konusu tutar; bütçe gelirleri hesabı, kişilerden alacaklar hesabı, avans ve kredi hesapları gibi hesaplardan hangisini ilgilendiriyorsa o hesaba kaydedilir; karşı saymanlıktan gelen saymanlık işlem fişinin kontrolü sonucunda borç veya mükellefiyet kaydı bulunmadığı veya borcun daha önce kapandığı anlaşıldığı ya da kayıtlı alacaktan fazla olması durumlarında ise ilgilisine iade edilmek üzere emanetler hesabına kaydedilir ve düzenlenecek 3 nüsha saymanlık işlem fişinin ikinci nüshası ile tahsilatı yapan saymanlığa gönderilir.

Genel bütçeli idare saymanlıklarının katma bütçeli idare saymanlıkları adına, katma bütçeli idare saymanlıklarının genel bütçeli idare saymanlıkları adına veya ayrı katma bütçeli idare saymanlıklarının birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat için saymanlıklar arası işlemler hesabı kullanılmaz. Bu tür tahsilat, tahsilatı yapan saymanlıkça emanete alınarak banka aracılığı ile ilgili saymanlığa gönderilir ve ayrıca yazı ile bilgi verilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 82-Saymanlıklar arası işlemler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken alacaklara karşılık borçlulardan veya ilgililerden başka bir saymanlıkça nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, adına işlem yapılan saymanlıkça bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Mükelleflerin vergi borçlarına karşılık borçlulardan veya ilgililerden başka bir saymanlıkça nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, adına işlem yapılan saymanlıkça bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

 3-Denetim elemanlarına ve gemi mutemetlerine ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlıklar dışındaki saymanlıklarca yapılan ödemeler, ödemeyi yapan saymanlıklarca bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilen dolaşımdan kaldırılan madeni paralar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Saymanlıklarca hazine malı olarak teslim alınan veya vergi ve diğer hazine alacakları için tahsil olunan konvertibl yabancı paraların, ilgili hazine saymanlığına gönderilmesinde; hesaba alındığı kur üzerinden bu hesaba borç, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

6-Başka bir saymanlık nezdinde açılan kredilerden harcanmayarak hesaben iade olunan tutarlar krediyi açtıran saymanlık tarafından bu hesaba borç, 170-İş Avans ve Kredileri Hesabına alacak kaydedilir.

7-Başka bir saymanlık adına hesaben açılan krediler tutarı, nezdinde kredi açılan saymanlık tarafından bu hesaba borç, 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.

8-Bütçe emanetleri, emanetler veya okul pansiyonları hesaplarından birinin alacağında kayıtlı olup da ilgili saymanlığa hesaben yapılan aktarmalar, alan saymanlıkça bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

9-İlgililerin kişi borçlarına karşılık, başka bir saymanlıkça nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler, adına işlem yapılan saymanlıkça bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

10-İlgililerin kişi borçlarına karşılık, başka bir saymanlıkça nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyenler, adına işlem yapılan saymanlıkça bu hesaba borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

11-Kişi ve kurumların avanslarına mahsuben başka bir saymanlıkça nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, adına işlem yapılan saymanlıkça bu hesaba borç, ilgili avans hesaplarına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba alacak, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

Yıl içinde bu hesabın alacağına, hesap düzeltmesi dışında herhangi bir kayıt yapılmaz.

167 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 83- Bu hesap, dış finansman kaynağı tarafından proje özel hesabına aktarılan dış proje kredilerinin kullanım bilgilerinin Devlet Borçları Saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 84-, Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından yapılan kullanımlara ilişkin olarak Devlet Borçları Saymanlığınca yapılacak işlemler aşağıda gösterilmiştir.

1-Genel bütçeye dahil daireler veya katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından yapılan kullanımlara ilişkin hesap özetleri geldiğinde, Devlet Borçları Saymanlığınca toplam kullanım tutarı ait olduğu ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba kaydedilir.

2-Kullanıcı kuruluşun talebi üzerine, proje özel hesabından, kullanım yapılmayıp dış finansman kaynağına geri gönderilen tutarlar, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden proje özel hesabına alacak kaydolunur ve dış borç stoku azaltılır.            

3-Katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından yapılan kullanımlarda; bütçe giderleri hesabı veya proje özel hesabından avans ve akreditif hesabına kaydedilerek bütçeleştirilen kullanım tutarları kurum saymanlığınca, hazine yardımı ile ilişkilendirilmek üzere ait oldukları ay sonu kurlarından İç Ödemeler Saymanlığına bildirilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 85- Proje özel hesabından kullanımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce, proje özel hesabından gider ödemesi veya ödeneğine dayanarak avans ve akreditif verilmesi şeklinde yapılan kullanımlara ilişkin hesap özetleri Devlet Borçları Saymanlığına geldiğinde, toplam kullanım tutarı ait olduğu ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce gider yapılması veya ödeneğine dayanarak avans ve akreditif verilmesi şeklinde yapılan kullanımlardan proje özel hesabına yapılan iadeler, Devlet Borçları Saymanlığınca, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 104-Proje Özel Hesabına borç kaydedilir.

2-Proje özel hesabından katma bütçeli idarelerce yapılan kullanımlar üçer aylık dönem sonlarında hazine yardımı ile ilişkilendirileceğinden, ilgili kurum saymanlığınca İç Ödemeler Saymanlığına bildirildiğinde;

a)İç Ödemeler Saymanlığınca 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak,

b)Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç, kaydedilir.

3-Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba alacak, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

168 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 86- Bu hesap, genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerce, hazine hesaplarına intikal ettirilmeksizin, dış finansman kaynağından doğrudan (mal ve hizmet karşılığı olarak) kullanılan dış proje kredilerinden, ilgili kurum saymanlıklarınca bütçeleştirildiği bildirilen tutarların, Devlet Borçları Saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 87- Doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin doğrudan dış proje kredisi kullanımlarında; dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi üzerine, Devlet Borçları Saymanlığınca dış borç kaydının yapılması esas olup; kullanıcı kuruluş tarafından mali yükümlülük karşılığı edinilen mal veya sağlanan hizmet karşılığının bütçeleştirildiğinin teyit edilmesi zorunludur.

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce, doğrudan dış proje kredisi kullanım izin/bildirim formunun kendilerine ilişkin bölümü dış finansman bilgi formunda yer alan bilgiler de esas alınarak düzenlenir. Kullanıcı kurum saymanlığına bütçeleştirme kaydına esas belgelerle birlikte gelen form, muhasebe kaydını takiben ilgili bölümü doldurulduktan sonra kullanıcı kuruluşa ve Devlet Borçları Saymanlığına gönderilir.

II-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımlarına İlişkin Olarak Devlet Borçları Saymanlığınca Yapılacak İşlemler

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler saymanlıklarından alınan doğrudan dış proje kredisi kullanım bilgi/izin formunda yer alan bütçeleştirilen tutara eşit miktarda dış finansman kaynağı kullanım bilgisi geldiğinde, Devlet Borçları Saymanlığınca muhasebe kaydının yapılmasında esas alınan kur üzerinden, dış proje kredisi kullanım kaydı yapılır.

Dış finansman kaynağı kullanım bilgisi gelmesine rağmen, ilgili kurum saymanlığınca bütçeleştirme yapılmadığının anlaşılması üzerine, dış proje kredisi kullanımı; kullanım tarihi itibariyle, T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına kaydedilir.

Kullanım bilgisi kuruluşa gönderilerek, doğrudan dış proje kredisi kullanım bilgi/izin formunun doldurulup, bir örneğinin Devlet Borçları Saymanlığına verilmesi istenir. Kullanım tarihi kuru esas alınarak, bütçeleştirme bilgisi geldiğinde, anılan kur üzerinden doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına borç, teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına alacak kaydolunur.

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler saymanlıklarından anılan form geldiğinde, dış finansman kaynağı kullanım bilgisi, bildirilen tutardan fazla ise; ilgili saymanlık muhasebeleştirme kuru üzerinden, bütçeleştirilmiş tutar, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına, bütçeleştirilmeyen fark teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına borç; dış finansman kaynağı kullanım bilgisi tutarı dış borçlar hesabına alacak kaydedilir. Anılan farkın bütçeleştirilmediğinin anlaşılması halinde, kullanım bilgisi kuruluşa gönderilerek, doğrudan dış proje kredisi kullanım bilgi/izin formunun doldurularak, bir örneğinin saymanlığa verilmesi istenir. Bütçeleştirilmeyen kısmı içeren form saymanlıktan geldiğinde ise doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına borç, teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına alacak kaydedilir.

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler saymanlıklarınca bütçeleştirildiği bildirilen tutar dış finansman kaynağından gelen kullanım tutarından fazla ise bu tutar dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi esas alınarak, ilgili saymanlıkça muhasebe kaydının yapılmasında esas alınan kur üzerinden doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına borç, dış borçlar hesabına alacak kaydedilip, durum ilgili kurum saymanlığına bildirilir.

Katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından yapılan kullanımlarda; bütçe giderleri hesabı veya doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditifleri hesabına kaydedilerek bütçeleştirilen kullanım tutarları İç Ödemeler Saymanlığınca hazine yardımı ile ilişkilendirilir.

Doğrudan dış proje kredi kullanımlarında, Devlet Borçları Saymanlığınca teyit amaçlı gönderilen listeler de dikkate alınarak, söz konusu kullanımlara ilişkin ilgili saymanlıklarca üçer aylık dönemler itibarıyla cetvel hazırlanır ve Devlet Borçları Saymanlığına gönderilir. Devlet Borçları Saymanlığınca katma bütçeli idarelerce yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımları saymanlıklar arası işlemler hesabına borç, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına alacak kaydedilerek, İç Ödemeler Saymanlığına bildirilir. İç Ödemeler Saymanlığı tarafından, Bakanlıktan (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) hazine yardımı ile ilişkilendirildiğine ait verile emri geldiğinde her kullanım için ayrı ayrı bütçe giderleri hesabına borç, saymanlıklar arası işlemler hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 88- Doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Genel bütçeye dahil daireler veya katma bütçeli idarelerin doğrudan dış proje kredi kullanımına ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgisinde yer alan tutar ile kullanıcı kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarının eşit olması durumunda kullanım tutarı, Devlet Borçları Saymanlığınca; kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur üzerinden bu hesaba borç, kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir. Kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur ile kullanım tarihindeki kur arasında fark oluşması durumunda, aradaki fark; lehte veya aleyhte olmasına göre, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daireler veya katma bütçeli idarelerin doğrudan dış proje kredi kullanımına ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgisinde yer alan tutarın, kullanıcı kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarından fazla olması durumunda, kullanıcı kuruluş saymanlığınca bildirilen tutar; kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur üzerinden Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba, aradaki fark aynı kur üzerinden 198-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç, kullanım bilgisinin tamamı kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir. Kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur ile kullanım tarihindeki kur arasında fark oluşması durumunda, aradaki fark, lehte veya aleyhte olmasına göre, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Genel bütçeye dahil daireler veya katma bütçeli idarelerin doğrudan dış proje kredi kullanımına ilişkin bütçeleştirme bilgisinin Devlet Borçları Saymanlığına ulaşmadığı durumlarda dış finansman kaynağı kullanım bilgisine göre 198-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilmiş olan kullanıma ilişkin bütçeleştirme bilgisi geldiğinde; bildirilen tutar bu hesaba borç, 198-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, teyit edilen kullanım tutarı ile teyitsiz olarak kaydedilen kullanım tutarı arasında kur farkından kaynaklanan bir fark olması halinde bu tutar, lehte veya aleyhte olması durumuna göre, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Katma bütçeli idarelerce yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımları üçer aylık dönem sonlarında ve her halde yıl sonunda hazine yardımı ile ilişkilendirileceğinden, yapılan kullanımlar;

a)Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç,

b)İç Ödemeler Saymanlığınca 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yıl sonlarında hesabın bakiyesi bu hesaba alacak, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.

17 Avans ve Krediler

Madde 89-Bu hesap grubu, saymanlıklarca bütçe içi veya bütçe dışı olarak ya da emanet niteliğindeki (okul pansiyonları dahil) hesaplardan verilecek iş avans veya kredileri, personel avansları, akreditifler, mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler ile dış proje kredilerinden verilen avans ve açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

170 İş Avans ve Kredileri Hesabı

171 Personel Avansları Hesabı

172 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı

173 Akreditifler Hesabı

174 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı

175 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı

176 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabı

170 İş Avans ve Kredileri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 90-Bu hesap, mevzuatı gereğince ita amiri mutemetlerine verilen avanslar ile adlarına açılan krediler, mahalli giderlere harcanmak üzere elçilik ve konsolosluklara gönderilen avanslar, madeni para basımı için darphane döner sermayesine verilen avanslar ve jandarma mutemetlerine yiyecek ve yem bedelleri için verilen avanslar ile gemi mutemetlerine aylık ve diğer giderler için verilen avans ve kredilerin izlenmesi için kullanılır.

 

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 91-İş avans ve kredileri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-İş Avans ve Kredi Çeşitleri

Saymanlıklarca bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilecek iş avansı ve açılacak kredilerin çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.

1-İta amiri mutemetlerine verilen avanslar,

2-Yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanması için görevlendirilecek mihmandarlara verilen avanslar,

3-Avans sınırlarını aşan giderler için ita amiri mutemetleri adına açılan krediler,

4-Yabancı ülkelerde yapılacak satın almalar için görevlendirilen mutemetler adına mahalli bankalar nezdinde açtırılan krediler,

5-Deniz filoları saymanlığınca veya bu saymanlık adına başka saymanlıklarca gemi mutemetlerine aylık ve diğer giderler için yapılan ödemeler,

6-Mahalli giderlere harcanmak üzere elçilik ve konsolosluklara gönderilen avanslar,

7-1264 sayılı Madeni Ufaklık ve Hatıra Para Bastırılması Hakkında Kanunun 7 nci maddesi uyarınca Darphane ve Damga Matbaası Döner Sermaye İşletmesine verilen avanslar.

8-Jandarma mutemetlerine yiyecek ve yem bedelleri için verilen avanslar.

II-İta Amiri Mutemetlerinin Görevlendirilmesi, Avans ve Kredi Verilmesi ve Mahsubu

İta amiri mutemedi görevlendirilmesi ve bu mutemetlere verilen avansların harcama ve mahsubuna ilişkin işlemler aşağıda açıklanmıştır.

a) İta Amiri Mutemedi Görevlendirilmesinde Uyulacak Esaslar

Başbakanlık ve bakanlıklar merkez kuruluşlarında, bağımsız bütçeli müsteşarlık ve genel müdürlüklerde ve katma bütçeli kuruluşlarda ita amiri mutemetleri görevlendirilebilir. İl ve ilçe teşkilatlarında, bir bakanlığa veya ayrı bütçeli kuruluşa bağlı idarelerin birimleri için ayrı bir mutemet görevlendirilir. Ancak, bir daireye bağlı olmakla birlikte ayrı ayrı hizmet yürütmekte olan fakülte, okul, enstitü, hastane, dispanser gibi bağlı birimlerin her biri için, zorunluluk bulunması şartıyla ayrı ayrı birer mutemet görevlendirilebilir.

Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı merkez teşkilatı ile askeri birlik ve kurumlarda bir bütün oluşturan ve ayrı ayrı yerlerde bulunan askeri birlik ve kurumların her biri için ayrı ayrı birer mutemet görevlendirilebilir.

İta amirleri, ilk görevlendirme ve değişiklik halinde mutemetlerin adı, soyadı ve unvanlarını, bir yazı ile saymanlığa bildirirler. Bu yazılar bir dosyada saklanır.

b) Avansın Verilmesi ve Harcanması

Bütçe sınıflandırmasının herhangi bir ekonomik kodunun 2 nci düzeyinden verilmiş olan avansın mahsubu yapılmadan, belirlenen limiti aşmasa bile aynı ekonomik kodun 2 nci düzeyinden yeniden avans verilemez. Ancak, başka bir ekonomik kodun 2 nci düzeyinden istenilen avans, mutemede tanınan limiti aşmadığı takdirde verilebilir.

Bir iş için verilen avans yalnız o işe harcanır. Avans alınmadan harcama yapılamaz. Avansın verildiği tarihten önce yapılan harcamalara ait belgeler saymanlıklarca kabul edilmez.

c)Avansların Mahsubu

Her mutemet aldığı avanstan harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri avansın verildiği tarihten itibaren en çok bir ay içinde saymanlığa vermek ve artan parayı iade etmekle yükümlüdür. Mutemet işin tamamlanmasından sonra bir aylık sürenin bitimini beklemeksizin avans artığını iade etmek ve hesabını kapatmak zorundadır.

Mutemet mali yılın sonunda bir aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, henüz mahsubunu yaptırmadığı harcamalara ait belgeleri vermek ve artan parayı saymanlığa yatırmakla yükümlüdür.

Mali yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yıl sonuna kadar bitirilemediği takdirde, avans artığı mahsup döneminde kapatılmak üzere ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna kadar saymanlığa bildirilen mutemet avansları için de aynı şekilde işlem yapılır.

Yukarıda açıklandığı şekilde mahsup edilmeyen ita amiri mutemedi avansları veya iade edilmeyen avans artığı mutemet adına kişilerden alacaklar hesabına alınarak durum mutemedin bağlı olduğu daireye bildirilir ve bu mutemede bir daha avans verilmez veya adına kredi açılmaz. Mutemet hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uyarınca işlem yapılır. Bu şekilde kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlara ait olarak, avansın mahsup süresi içinde düzenlenmiş olan mahsup evrakının sonradan saymanlığa teslim edilmesi durumunda, avans mahsup edilmekle birlikte, avansın mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten itibaren hesaplanacak gecikme faizi mutemetten tahsil edilir.

III-Elçilik ve Konsolosluk Avansları

Mahalli giderlere harcanmak üzere elçilik ve konsolosluklara gönderilen avanslar ile bunlardan yapılan harcamalar ve geri gönderilen veya mahsuben tahsil olunan miktarlar bu hesapta izlenir.

Elçilik ve Konsolosluklar Harcamalar Defteri

Elçilik ve konsolosluklarca; alınan avanslarla bu avanslardan yapılan harcamaların kaydedildiği bu defter, bütçe sınıflandırmasının ekonomik kodunun 2 nci düzeyi itibariyle sayfalara ayrılmak suretiyle tutulur.

Mahalli para olarak alınan avanslar “alınan avanslar” tablosundaki; bunlardan yapılan harcamalar ise “yapılan harcamalar” tablosundaki “mahalli para” sütunlarına yazılır.

Yabancı para olarak alınan avanslar defterin birinci tablosundaki “yabancı para” sütununa; mahalli para cinsinden yapılan harcamalar, defterin ikinci tablosundaki “mahalli para” sütununa; yabancı para harcamaları toplamı ise ay sonlarında ilgili kura göre bir kalemde ikinci tablodaki “yabancı para” sütununa kaydedilir.

Alınan avanslardan nakden geri gönderilen, aylıklardan veya gönderilen avanslardan kesilen miktarlar, yeni yıla ait ise yeni yıl defterinde, eski yıla ait ise eski yıl defterinde birinci tablodan düşülür.

IV-Kredi İşlemleri

İta amiri mutemetleri için tespit olunan avans sınırlarını aşan giderler için, yeterli ödeneği bulunmak koşulu ile dairesinin göstereceği lüzum üzerine ita amiri mutemetleri adına herhangi bir banka veya saymanlık nezdinde kredi açtırılabilir.

Açılacak krediler için dairesince düzenlenecek saymanlık işlem fişine; yapılacak hizmetin niteliği, açılması istenilen kredinin tutarı, bütçe tertibi hangi banka veya saymanlık nezdinde ve kimin adına açılacağına ilişkin açıklamalar ile mutemedin tatbik imzasını gösterir dairesince onaylı iki adet sirküler bağlanarak ilgili saymanlığa verilir. Saymanlıkça krediyle yapılacak işin niteliğine, toplu veya ayrıntılı oluşuna göre mutemede imza karşılığında yeteri kadar kredi ödeme emri (Örnek: 32) verilir. Verilen kredi ödeme emrinin yaprak sayısı ile numaraları, nezdinde kredi açılan banka veya saymanlığa bildirilir ve mutemedin imza sirkülerinden biri gönderilir.

Kredi ödeme emirleri, mal alındıkça veya hizmet gördürüldükçe mutemetlerce düzenlenir. Birinci parçası parasını almak üzere alacaklıya verilir; ikinci parçası tahakkuk belgelerine bağlanır. Dipkoçanı olan üçüncü parça ise sonradan mahsup belgeleriyle birlikte saymanlığa verilir.

Adına kredi açılan mutemet, krediden kendi adına kredi ödeme emri düzenleyip para alamaz. Bu husus saymanlıkça, nezdinde kredi açılan bankaya bir yazı ile bildirilir.

Devlet Malzeme Ofisinden veya Bakanlıkça belirlenmiş kamu kuruluşlarından yapılacak satın almalar için açılacak kredilerde para, gönderme emri ile doğrudan ilgili kuruluşun hesabına aktarılacağından kredi ödeme emri kullanılmaz. Açılan kredi tutarının harcanmayan kısmının, saymanlık hesabına aktarılması mal veya hizmet satın alınan ilgili kuruluşa bildirilir.

V-Yabancı Memleketlerde Bulunan Bankalar Nezdinde Açılacak Krediler

Yabancı memleketlerde bulunan herhangi bir banka nezdinde kredi açılması gerektiği takdirde, dairesince düzenlenen lüzum onayı ve ilgili belgeler Dış Ödemeler Saymanlığına gönderilerek kredi açılması sağlanır. Dairesince tahakkuka bağlanan kredinin mahsubuna ilişkin belgeler, Dış Ödemeler Saymanlığına gönderildiğinde, bu saymanlıkça kredinin mahsubu sağlanır.

Katma bütçeli idarelerin yabancı memleketlerde bulunan herhangi bir banka nezdinde açtıracakları kredilere ilişkin işlemler, bu idarelerin merkez saymanlıklarınca yapılır.

VI-Gemi Mutemetlerine Yapılacak Ödemeler

Askeri gemilerin nakit ihtiyaçlarının, bağlı bulundukları deniz filoları saymanlığı ya da başka saymanlıklarca bu saymanlık adına ödenebilmesi için, gemi mutemedinin; gemi mutemedi kredi cüzdanı, gemi mutemedi alındısı ve gemi mutemetleri kasa defteri ile ödemeyi yapacak saymanlığa başvurması gerekir.

VII-Gemi Mutemetlerince Kullanılacak Belge ve Defterler

Gemi mutemetlerince aşağıda belirtilen belge ve defterler kullanılır.

Gemi mutemedi kredi cüzdanı (Örnek: 33)

Gemi mutemedi alındısı (Örnek: 34)

Gemi mutemetleri kasa defteri (Örnek: 35)

a) Gemi Mutemedi Kredi Cüzdanı

Bu cüzdan, donanma komutanı ile deniz filoları saymanı tarafından birlikte tespit edilen ve her geminin bir ayda alabileceği kredi limitini gösterir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından bastırılan cüzdandaki limit yalnız bir aya ait olduğundan, bir önceki aya ait çekilmemiş olan kredi artığı ertesi ayda istenilemez.

Gemi ita amirinin, lüzum yazısı üzerine kredi limiti % 15 oranında artırılabilir. Bunun üzerindeki artırmalar donanma komutanının yazılı emri ile mümkündür.

Her gemi ita amirliği için bir gemi mutemedi kredi cüzdanı verilir. Bu cüzdanlar gemi kasasında müşterek muhafaza altına alınır. İta amirliği kaldırılmış olan geminin gemi mutemedi kredi cüzdanı, donanma komutanı tarafından iptal edilerek gemi arşivinde saklanır.

b) Gemi Mutemedi Alındısı

Seri ve sıra numaralı bu alındılar, birisi dip koçan yan yana zımbalı iki parçalı yapraklardan oluşmaktadır. Alındı tutarları, gemi mutemetleri kasa defterine işlendikten sonra, gemi ita amiri ve mutemedi tarafından birlikte imzalanır ve komutanlık mührü ile onaylanır.

Alındının dipkoçanı mutemetlerde kalır. Diğer iki parçası ise ödemeyi yapacak olan saymanlığa verilir. Ödeme, deniz filoları saymanlığınca yapıldığı takdirde, alındının bir parçası saymanlık işlem fişinin aslına, diğer parçası ise saymanlıkta kalan nüshasına bağlanır. Ödeme başka saymanlıklarca yapıldığı takdirde, alındının bir parçası, saymanlık işlem fişinin aslına eklenir, diğer parçası ise saymanlık işlem fişi ekinde adına ödeme yapılan deniz filoları saymanlığına gönderilir. Deniz filoları saymanlığı kendisine gelen alındıyı saymanlık işlem fişinin Sayıştay’a gönderilecek nüshasına bağlar.

Yeniden gemi mutemedi alındısı alınabilmesi için tamamen kullanılmış olan alındı dipkoçanlarına ait cildin, deniz filoları saymanlığına teslim edilmesi gerekir. Sefere çıkılması halinde, mevcut alındı yapraklarının seferden dönüşe kadar yetmeyeceği gemi komutanlığınca yazılı olarak bildirildiği takdirde, kullanılan cildin seferden dönüşte teslim edilmesi koşuluyla, yeteri kadar alındı cildi verilir.

c) Gemi Mutemetleri Kasa Defteri

Gemi mutemetlerince, deniz filoları saymanlığından veya diğer saymanlıklardan alınan paralar ve bu paralardan yapılan aylık ve diğer ödemeler ile iadelerin kaydedildiği bu defter, biri sabit diğeri zımbalı iki sayfadan oluşmaktadır. Mutemetlerce saymanlıklardan alınan paralar defterin “tahsilat” sütununa, yapılan ödemeler ve iadeler ise “ödemeler” sütununa her ay başında birden başlamak üzere verilecek sıra numarasına göre kaydedilir. Ay sonlarında, tahsilat ve ödemeler sütunlarının toplamları alınıp kasa mevcudu tespit edilerek defterde gösterildikten ve kayıtlara uygunluğu mutemetçe onaylandıktan sonra, zımbalı sayfaları aylık belgelerle birlikte zorunlu haller dışında en geç ertesi ayın ikinci günü sonuna kadar deniz filoları saymanlığına gönderilir.

VIII-Kredilerin Mahsubu

Adına kredi açılan mutemet veya daire, harcanan paralara ait mahsup belgelerini bağlı bulunduğu tahakkuk birimine teslim eder. Dairesince tahakkuk işlemleri tamamlanarak mahsup belgeleri verile emri ekinde krediyi açtıran saymanlığa verilir. Saymanlıkça kredinin mahsubu sağlanır.

Her mutemet, adına açılan krediden harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri kredinin açıldığı tarihten itibaren en çok üç ay içinde, ancak her halde yıl sonunda saymanlığa vermekle yükümlüdür. Mutemet, işin tamamlanmasından sonra üç aylık sürenin bitimini beklemeksizin kredi artığını, düzenleyeceği kredi ödeme emri ile krediyi açan saymanlığın banka hesabına aktarmak zorundadır. Kamu kuruluşlarından yapılacak alımlar için açılan kredilerin harcanmayan kısmının saymanlık hesabına aktarılması, dairesince mal veya hizmetin alındığı ilgili kuruluşa bildirilir.

Açılan krediler üç ay içerisinde mahsup edilmediği takdirde, saymanlıkça durum ilgili daireye bildirilerek harcanan paralara ait belgeler ve artan para geri istenir.

Mali yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yıl sonuna kadar bitirilemediği takdirde, kredi artığı mahsup döneminde kapatılmak üzere ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna kadar saymanlığa bildirilen krediler için de aynı şekilde işlem yapılır.

IX-Bir Mutemet Üzerinde Bulunan Avans ve Kredinin Başka Bir Mutemede Devri

Bir mutemede verilen avansın veya adına açılan kredinin, herhangi bir nedenle başka bir mutemede devrine ita amirince gerek görüldüğü takdirde, dairesince yeniden bir saymanlık işlem fişi düzenlenerek saymanlığa gönderilir. Kredinin devri halinde, yeni mutemedin iki nüsha imza sirküleri de saymanlık işlem fişine eklenir. Saymanlık işlem fişinde kredinin devrinin yapılacağı açıkça belirtilir. Devir tarihine kadar yapılmış olan harcamalar, eski mutemetçe mahsup edildikten sonra kalan avans veya kredi artığı, saymanlıkça iş avans ve kredileri hesabına borç ve alacak kaydedilerek eski mutemedin hesabı kapatılır, yeni mutemet borçlandırılır. Başka bir saymanlık veya banka nezdinde açılmış kredilerin devrinde, durum yeni mutemedin imza sirküleri gönderilmek suretiyle ilgili saymanlığa veya bankaya bildirilerek kredi artığı yeni mutemet adına aktarılır.

Devredilen avans veya kredinin mahsup süresinin başlangıcı, avans veya kredinin eski mutemede verildiği veya açıldığı tarihtir.

Hesabın İşleyişi

Madde 92-İş avans ve kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Kanunları uyarınca ita amiri mutemetlerine verilen avanslar bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kanunları uyarınca ita amiri mutemetleri adına saymanlık veya banka nezdinde açılan krediler bu hesaba borç, ilgisine göre 333-Emanetler Hesabına, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-İta amiri mutemetlerine verilen avans veya açılan kredilerin tamamı ya da bir kısmı ita amirinin izniyle başka bir mutemede devredildiği takdirde, devredilen avans ya da kredi tutarı, yeni mutemet adına bu hesaba borç ve eski mutemet adına bu hesaba alacak kaydedilir.

4-Yılı bütçesinden karşılanmak üzere deniz filoları saymanlık müdürlüğünce veya başka saymanlıklarca bu saymanlık adına, gemi mutemetlerine verilen avanslar deniz filoları saymanlığınca bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Cari yıl bütçesinden karşılanmak üzere, daha önceki yılda bütçe dışı avans ve krediler hesabına borç kaydedilerek verilen gemi mutemedi avansları, mali yıl başında bu hesaba borç, 172-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Saymanlıkça elçilik ve konsolosluklara mahalli giderlere harcanmak üzere gönderilen avanslar verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

7-Saymanlıkça mahalli giderlere harcanmak üzere elçilik ve konsolosluklar hasılatından avans olarak ödenmesi bildirilen tutarlar saymanlıkça belirlenen kur üzerinden bu hesaba borç, 338-Konsolosluk Cari Hesabına alacak kaydedilir.

8-Elçilik ve konsolosluk avanslarında kayıtlı tutarlardan harcanmayan kısmın başka bir gider kalemi için avansa dönüştürülmesi öngörülürse; avans tutarı o tarihte tespit edilen kur üzerinden bu hesaba (varsa kur azalışından doğan fark 700-Giderler Hesabına) borç; avansın gönderildiği tarihteki kur üzerinden hesaplanan tutarı bu hesaba (varsa kur artışından doğan fark 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

9-Madeni para basımı işlerinde kullanılmak üzere Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca, döner sermayeye verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

10-Jandarma mutemetlerine yiyecek ve yem bedelleri karşılığı verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Kanunları uyarınca verilen iş avans ve kredilerinden yapılan giderlere ilişkin kanıtlayıcı belgeler saymanlığa geldiğinde harcama tutarı, bir taraftan bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

2-Elçilik ve konsolosluklara verilen avanslara ilişkin gelen harcama belgeleri tutarı, avansın gönderildiği veya verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Elçilik ve konsolosluklara gönderilen avanslardan iade edildiği bildirilenler, verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba alacak, 107-Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabına borç kaydedilir.

4-Elçilik ve konsolosluk avanslarından harcanmayan kısmın başka bir gider kalemi için avansa dönüştürülmesi öngörülürse; avansın daha önceden gönderildiği tarihteki kur üzerinden hesaplanan tutarı bu hesaba (varsa kur artışından doğan fark 600-Gelirler Hesabına) alacak; avans tutarı o tarihte tespit edilen kur üzerinden bu hesaba, (varsa kur azalışından doğan fark 700-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.

5-Verilen avans veya banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

6-Saymanlık veya başka bir saymanlık nezdinde açtırılan kredilerden, başka bir saymanlıkça tahsil olunan avans ve kredi artıkları, avansı veren veya krediyi açtıran saymanlıkça bu hesaba alacak, ilgisine göre 333-Emanetler Hesabına veya 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

7-Bu hesapta kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içerisinde mahsup veya iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

8-Yıl sonunda bu hesapta kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba alacak, 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir.

171 Personel Avansları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 93-Bu hesap, mevzuatı uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları, ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve ücret ödemeleri ile denetmen avansları ve jandarma er aylıkları veya subay yollukları karşılığı verilen avansların izlemesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 94-Personel avansları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Yolluk Avansları

6245 sayılı Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmü uyarınca verilecek sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarının ödenmesi ve mahsubuyla ilgili hususlar aşağıda açıklanmıştır.

a) Sürekli Görev Yolluğu Avansları

Bu avanslar, Harcırah Kanunu’nda sürekli görev yolluğu alabileceği belirtilenlere harcırah miktarının önceden tayin ve tespiti mümkün olmayan hallerde verilir. Kendisine sürekli görev yolluğu avansı verilen kişi, gideceği yere varış tarihinden itibaren bir ay içinde usulüne göre hazırlayacağı bildirimi dairesine verir. Bildirimde gösterilen miktarın, verilen avanstan fazla veya noksan olması halinde Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır.

Süresinde mahsup belgeleri gelmediği takdirde, bildirimin alınarak gönderilmesini sağlamak için durum dairesine bildirilir. Bildirim vermeyen memur hakkında aynı Kanunun 59 uncu maddesi fıkrası uyarınca işlem yapılır.

Sürekli görev yolluğu avanslarında memur ve ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse, varışları tarihinden itibaren bir ay sonunda; memur gitmemiş, aile götürülmemiş veya getirilmemişse avansın verildiği tarihten başlamak üzere genel hükümlere göre faiz aranır. Varış tarihi olarak memur veya hizmetlinin yeni görevine fiilen başladığı tarih esas alınır.

Sonradan verilen emirle sürekli görev yolluğuna esas olan tayinden vazgeçildiği için paranın geri alınması gerektiği takdirde, faizin başlangıcı, iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci günün sonunda, bugün tatile rastlarsa tatili izleyen günden başlar.

b) Geçici Görev Yolluğu Avansları

Harcırah Kanunu hükümlerine göre, memuriyet mahalleri dışında bir yere geçici görev, kurs, tedavi, sınav gibi amaçlarla gönderilenlere verilen avansların; asıl memuriyet mahalline dönüşten itibaren bir ay içerisinde bildirimin dairesince saymanlığa verilerek mahsup işleminin yaptırılması ve varsa artan paranın iade edilmesi gerekir. Süresi içerisinde mahsup belgelerini vermeyen, artan parayı iade etmeyen veya mahsup belgelerini verdiği halde artan parayı iade etmeyenler hakkında 6245 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır. Geçici görev yolluğu avansı alanların, süresi içerisinde mahsup belgelerini vermemesi veya artan parayı iade etmemesi halinde, asıl memuriyet mahalline dönüşlerinden itibaren bir ay sonundan başlamak üzere faiz alınır.

Bir kişiye, almış olduğu avansı mahsup etmeden başka bir görevlendirme nedeniyle yeniden avans verildiği takdirde, bir aylık mahsup süresi, her görev için asıl memuriyet mahalline dönüş tarihi esas alınarak ayrı ayrı hesaplanır. Avans ödendikten sonra geçici görevlendirmeden vazgeçildiği için paranın geri alınması gerektiği takdirde, hesaplanacak faizin başlangıcı, vazgeçme emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci günün sonunda, bugün tatile rastlarsa tatili izleyen günden başlar.

II-Denetim Elemanlarına Yapılacak Ödemeler

Denetim elemanlarının (Müfettiş, hesap uzmanı ve bunların yardımcıları ile kontrolör ve stajyer kontrolörler, İçişleri Bakanlığı dernek denetçileri ve dernek denetçi yardımcıları ile denetmenler) yollukları ile diğer giderleri, özlük hakları ödemeleri yönünden bağlı bulundukları saymanlıkça veya bulundukları yer saymanlıklarınca ödenir.

Denetim elemanlarına başka saymanlıklarca yapılan ödemelere ilişkin saymanlık işlem fişinin ikinci nüshası özlük hakları ödemeleri yönünden bağlı bulunduğu saymanlığa geldiğinde, bu hesaba borç, saymanlıklar arası işlemler hesabına alacak kaydedilir.

Denetim elemanlarının yollukları ile diğer giderleri, özlük hakları ödemeleri yönünden bağlı bulunduğu saymanlıkça (merkez saymanlığı veya ilgili saymanlık) saymanlık işlem fişi ile bu hesaba borç, ilgisine göre kasa hesabı veya verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına alacak kaydedilerek ödenir.

Denetim elemanlarının bağlı oldukları kuruluşların tahakkuk birimleri, denetim elemanlarından gelen hakediş belgelerini tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ekinde istihkakın ilgili olduğu ayı takip eden ay başından itibaren en geç 20 gün içerisinde ilgili bütçe dairesi başkanlığına vermek ve denetim elemanlarının üzerinde kalan artıkların süresi içerisinde yatırılmasını sağlamak zorundadırlar. Söz konusu mahsup evrakları, merkezde bütçe dairesi başkanlıklarınca, diğer yerlerde ise ilgili tahakkuk dairelerince en geç o ayın sonuna kadar denetim elemanlarının özlük hakları ödemeleri yönünden bağlı bulunduğu saymanlığa verilir.

Denetim elemanlarınca, mali yıl sonlarında veya bu görevlerinden ayrıldıklarında saymanlıklardan aldıkları veya iade ettikleri paraların dökümünü gösteren bir listesi yapılır. Listede, paranın alındığı ya da yatırıldığı saymanlığın adı, alındının tarihi, numarası ve tutarı gösterilir. Denetim elemanınca onaylanan bu liste, mali yılın son ayına ait hakedişle veya görevden ayrılma halinde son aya ait hakedişle birlikte saymanlığa gönderilmek üzere tahakkuk birimlerine verilir.

Denetim elemanlarına verilen avanslar mahsup dönemine aktarılırsa avansın mahsup dönemine aktarılması için herhangi bir kayıt yapılmaz. Avans personel avansları hesabının ilgili ayrıntı kodunda herhangi bir işleme gerek kalmaksızın mahsup dönemine aktarılır.

III-Jandarma Avansları

Jandarma er aylıkları ve bu aylıklarla birlikte verilmesi gereken diğer istihkakların ödenebilmesi için dairesince düzenlenmiş ikişer nüsha saymanlık işlem fişi ve tahakkuk bordrosu saymanlığa verilir. Tahakkuk bordrosunda erbaş ve erlerin sayısı ile her birinin aylık istihkak tutarları gösterilir. Bordronun birinci nüshası saymanlık işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır, diğer nüsha ise saymanlıkça onaylanarak dairesine geri verilir.

Takipte veya seyyar halde bulunan birlikler ile gerekli görülen illerin jandarma birliklerine verilecek avansların tutarı ve mahsup süreleri Bakanlıkça tespit edilir.

Jandarma er aylıkları ve bu aylıklarla birlikte ödenen diğer istihkaklar, en geç bir ay içerisinde alacaklılarına dağıtılarak “jandarma erbaş ve er aylıkları dağıtma bordrosu”nun ikinci ay için verilecek avanstan önce saymanlığa verilmek suretiyle mahsup edilmesi gerekir. Aylık dağıtma bordrosuna dahil olan erlere mutemet tarafından herhangi bir nedenle ödenemeyen tutarlar saymanlığa yatırıldığında bütçe emanetine alınarak usulüne göre ilgilisine iade edilir.

Süresi içerisinde dağıtma bordroları saymanlığa verilmeyerek avansın mahsubu haklı bir sebebe dayanmaksızın geciktirildiği takdirde durum saymanlıkça Bakanlığa bildirilir.

Jandarma er aylıkları ve bu aylıklarla birlikte ödenen diğer istihkaklar dışındaki jandarma dairesinin çeşitli ihtiyaçları karşılığı verilen avanslar, iş avans ve kredileri hesabına kaydedilerek buradan izlenir.

VI-Maaş ve Ücret Avansları

Çeşitli nedenlerle ödeme gününden önce ödenmesi kararlaştırılan maaş ve ücret ödemeleri personel avansları hesabına borç kaydedilerek izlenir. Ödeme günü geldiğinde ise bu hesaptan çıkarılarak bütçe giderleri hesabına aktarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 95-Personel avansları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-6245 sayılı Kanun uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.         

2-Denetim elemanlarına, ödeme yönünden bağlı bulundukları saymanlıkça yapılan ödemeler bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Denetim elemanlarına, başka saymanlıklarca yapılan ödemelere ait saymanlık işlem fişi ödeme yönünden bağlı bulundukları saymanlığa geldiğinde, tutarı bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yılı bütçesinden karşılanmak üzere, jandarma er aylıkları ve bunlarla birlikte ödenen diğer istihkaklar için verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-Yılı bütçesinden karşılanmak üzere ödeme gününden önce yapılan maaş ve ücret ödemeleri bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

6-Cari yıl bütçesinden karşılanmak üzere, daha önceki yılda, bütçe dışı avans ve krediler hesabına borç kaydedilerek verilen jandarma avansları, mali yıl başında bu hesaba borç, 172-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Verilen avanslardan harcanan tutarlar bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Verilen avanslardan nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Denetim elemanlarının aldıkları paralardan, başka saymanlıklar kanalıyla ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlığa yaptıkları nakden iadeler, ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlıklarca bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

4-Verilen avanslardan süresi içerisinde kapatılmayanlar bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

5-Yıl sonunda, bu hesapta kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba alacak, 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir.

172 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 96-Bu hesap, bütçe ile ilgisi bulunmayan; okul pansiyonlarına ait paralardan verilen avanslar; özel kanunlarındaki hükümler uyarınca iş ve talep sahiplerince saymanlıklara yatırılarak emanetler hesabına alınan paralardan ilgililerine avans olarak ödenen tutarlar; ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen; personel avansları, jandarma er aylıkları ve diğer istihkaklar ile gemi mutemetlerine ödenen paralar ve Bakanlıkça bu hesaba kaydedilmesi bildirilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 97-Bütçe dışı avans ve krediler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Bütçe Dışı Avans ve Krediler

Özel kanunlarında belirtilen hükümlere göre, bütçe ile ilgilendirilmeksizin verilen avanslar ile ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen jandarma avansları ve gemi mutemedi avansları bütçe dışı avanslardır.

a) Pansiyon Mutemetlerine Verilecek Avanslar

2698 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Pansiyonları Kanunu uyarınca, pansiyonların çeşitli ve ivedi giderlerinde kullanılmak için, ita amirince tayin olunan mutemede, mahsubunda tekrar verilmek üzere yılları bütçe kanunlarında tespit edilen miktarı geçmemek şartıyla avans verilebilir. Avans limitlerinin aşılması halinde Bakanlıktan izin alınmaksızın kredi açılır. Avans veya kredi tutarı bütçe dışı avans ve krediler hesabına borç, kasa hesabı veya verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına alacak; mahsubunda ise okul pansiyonları hesabına borç, bütçe dışı avans ve krediler hesabına alacak kaydedilir.

b) Emanetler Hesabında Kayıtlı Paralardan Verilecek Avanslar

İlgililerce, saymanlıklara yatırılarak emanetler hesabına alınan tutarlardan aşağıda belirtilen işlemlerden dolayı görevlilere bütçe dışı avans ve kredi verilebilir.

1-492 sayılı Harçlar Kanununun 70 inci maddesi hükmü uyarınca ifraz, taksim, yüzölçümü gibi işler için harice giden tapu memurlarının yollukları,

2-3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun 17 nci maddesi gereğince, soruşturma ve infaz işlemlerinde görevlendirilecek memurların yevmiye ve taşıt giderleri,

3-442 sayılı Köy Kanununun 5 inci maddesi gereğince köy sınırlarının saptanması için görevlendirileceklerin yollukları,

4-Diğer mevzuat hükümleri gereğince görevlendirilecek memurların yolluk ve diğer giderleri.

İlgili dairelerce görevlendirilen memurların kimliği, emanete alınan paraya ait alındının tarihi, numarası ve bütçe dışı avans ve kredi olarak ödenmesi istenilen paranın tutarı, bir yazı ile saymanlığa bildirilir. Saymanlıkça bu yazı saymanlık işlem fişine bağlanarak bütçe dışı avans, görevlendirilen memur veya mutemedine ödenir. Görev yapıldıktan sonra, avansın mahsubunu sağlamak üzere görevli memurlarca düzenlenip, yetkililer tarafından onanmış bulunan geçici görev yolluğu bildirimi ve paranın tahsilinde verilen alındı saymanlığa gönderilir.

Hizmet yapıldıktan sonra bir ay içinde mahsup belgelerini vermeyenler hakkında Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmü uygulanır.

c) Ertesi Mali Yıl Bütçesinden Karşılanmak Üzere Verilen Jandarma Avansları ve Gemi Mutemetleri Avansları

Ulaşım güçlükleri ve mevsim koşulları dikkate alınarak ertesi mali yıl bütçesine gider yazılmak üzere Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda verilen jandarma avansları ve gemi mutemedi avansları bu hesapta izlenir.

Bu hesapta kayıtlı jandarma avansları ve gemi mutemedi avansları, yeni mali yıl açılış kaydına ilişkin saymanlık işlem fişinde bütçe dışı avans ve krediler hesabında devredilir. Yeni mali yılda bu tutarların bütçe dışı niteliği kalmayacağından, düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle ilgisine göre iş avans ve kredileri hesabı veya personel avansları hesabına aktarılır.

Bu tutarlar yeni yıl bütçesi ödeneklerinden karşılanacağından, avans olarak verildiği yıldan herhangi bir ödenek devri yapılmaz.

d) Ertesi Yıl Bütçesinden Karşılanmak Üzere Yapılan Maaş ve Ücret Ödemeleri

Aralık ayı 15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarları bu hesapta izlenir. Yeni mali yılda bu tutarlar, düzenlenecek tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ile bütçe giderleri hesabına aktarılır.

Bu tutarlar yeni yıl bütçesi ödeneklerinden karşılanacağından, avans olarak verildiği yıldan herhangi bir ödenek devri yapılmaz.

Hesabın İşleyişi

Madde 98-Bütçe dışı avans ve krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen avans ve krediler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Aralık ayı 15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarları bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

3-Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere gemi mutemetlerine verilen avanslar bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Pansiyon paralarından, pansiyon mutemetlerine verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-İlgililer tarafından memur yolluğu olarak saymanlıklara yatırılarak emanete alınan paralardan, görevli memurlar veya mutemetlerine ödenen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Pansiyon mutemetlerine verilen avanslar ile emanet paralardan verilen avanslardan yapılan harcamalara ait belgeler saymanlığa verildiğinde harcama tutarı bu hesaba alacak, ilgisine göre 332-Okul Pansiyonları Hesabı veya ilgili emanet hesabına borç kaydedilir.

2-Verilen avans ve banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilmiş bulunan avans ve krediler (Aralık ayının 15 inde yapılan 01-14 Ocak dönemine ait maaş ödemesi hariç) yeni yıl açılış kaydından sonra bu hesaba alacak, ilgisine göre 170-İş Avans ve Kredileri Hesabı veya 171-Personel Avansları Hesabına borç kaydedilir.

4-Aralık ayı 15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinden 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarlar, yeni yılın başında düzenlenecek tahakkuk müzekkeresi ile bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içerisinde mahsup veya iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

173 Akreditifler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 99-Bu hesap, yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 100-Yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için akreditif karşılığı kredi açılmasına ilişkin ita amiri onay belgesi ve kredi izin yazısı genel bütçeye dahil dairelerce Dış Ödemeler Saymanlığına, katma bütçeli idarelerce ilgili merkez saymanlığına gönderilir.

Dairesince tahakkuka bağlanan kredinin mahsubuna ilişkin belgeler, ilgili saymanlığa gönderildiğinde akreditifin mahsubu sağlanır.

Açılmış akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle birlikte ödenekleri tenkis edilir. Ancak, tenkis belgesinde iptal edilen ödeneğin akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilir. Devredilen akreditif karşılığı kredi artıklarının karşılığı yeni yılda Bakanlıkça (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) ilgili kuruluş bütçesinde açılacak özel bir tertibe ödenek kaydolunur.

Açılacak akreditiflere ilişkin olarak kur farkı doğmaması için saymanlık ve banka nezdindeki kredi işlemlerinin, döviz kurunun esas alındığı aynı gün içinde sonuçlandırılması zorunludur.

Hesabın İşleyişi

Madde 101-Akreditifler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için bankalar nezdinde akreditif karşılığı açtırılan krediler bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden nakden yapılan iadeler bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

174 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 102-Bu hesap, bütçeden verilen avans ve kredilerden mahsup dönemine aktarılan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 103-Mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Mahsup Dönemine Aktarılan İş Avans ve Kredileri

Mali yıl içerisinde iş avans ve kredileri hesabına borç kaydedilerek verilen avans veya açılan kredilerden, harcandığı halde belgeleri saymanlığa verilemeyenlerin dairesinin bildirmesi üzerine veya belgeleri saymanlığa verildiği halde mali yıl sonuna kadar saymanlıkça incelenememesi nedeniyle mahsubu yapılamayan avans ve kredi tutarları saklı tutulan aynı miktardaki ödenekleri ile birlikte mahsup dönemine aktarılır.

Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilere ilişkin harcama belgeleri, mahsup dönemi içinde saymanlığa verildiğinde geçen yıl bütçe mahsupları hesabına borç kaydı yapılarak mahsup işlemi yapılır ve saklı tutulan ödenekler kapatılır.

Mahsuba ilişkin harcama belgelerinin, avans veya kredinin verildiği veya açıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki bir tarihi taşıması gerekir.

Mahsup dönemi sonuna kadar nakden veya mahsuben kapatılmayan avans tutarları ilgili mutemet adına kişilerden alacaklar hesabına alınarak avans hesabı kapatılır ve buna ait ödenek tenkis edilir.

II-Mahsup Dönemine Aktarılan Personel Avansları

Personel avansları hesabına borç kaydedilerek ödenen tutarlar; mahsup belgeleri mali yıl sonuna kadar saymanlığa verilemediği veya belgeleri saymanlığa verildiği halde mali yıl sonuna kadar saymanlıkça incelenemediği takdirde, saklı tutulan aynı miktardaki ödenekleri ile birlikte ertesi yıl içerisinde kapatılmak üzere mahsup dönemine aktarılır.

Devredilen tutarlara ait mahsup belgeleri, mahsup dönemi içerisinde saymanlığa verildiğinde geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilerek mahsup işlemi yapılır ve saklı tutulan ödenekler kapatılır.

Mahsup dönemi sonuna kadar nakden veya mahsuben kapatılmayan avans tutarları ilgilileri adına kişilerden alacaklar hesabına alınarak avans hesabı kapatılır ve buna ait ödenek tenkis edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 104-Mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Yılı bütçesinden karşılanmak üzere verilen iş avans ve kredileri ile personel avanslarından, mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba borç, ilgisine göre 170-İş Avans ve Kredileri Hesabı veya 171-Personel Avansları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerle ilgili harcama belgeleri saymanlığa geldiğinde, tutarı bir taraftan 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, bu hesaba alacak, diğer taraftan 700-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan süresi içerisinde kapatılmayanlar bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

175 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 105- Bu hesap, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından verilen avanslar ve açtırılan akreditifler ile bunlardan yapılan mahsuplar ve nakden iade edilen tutarların ilgili kurum saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Proje özel hesabından verilen avanslardan, mali yıl sonuna kadar mahsubu yapılamayanlar ile mal ve hizmet yılı içinde teslim alındığı halde bildirimlerin yapılamamış olması gibi nedenlerle bütçeleştirme işlemleri mali yıl sonuna kadar sonuçlandırılamayan işler karşılığı ödenekler mahsup dönemine aktarılır ve bunlarla ilgili mahsup ve bütçeleştirme işlemlerine mahsup dönemi sonuna kadar devam edilir.

Dış proje kredilerinden açılan akreditiflerden yapılan çekiş tutarlarından mahsup döneminde mahsubu yapılacak olanlar ile mali yıl sonuna kadar harcanamadığından ertesi yıla devredilecek çekiş tutarlarına ait yıl sonlarında iptal edilecek ödenekler tenkis edilir ve tenkis belgesinde, tenkis edilen ödeneğin devreden akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilerek, yeni mali yıl içerisinde ilgili tertipten ödenek gönderilmesi istenir.

Aynı isim altında mahsup dönemine devredilecek olan avans ve akreditif artıklarının mahsup ve bütçeleştirme işlemleri ile mahsup dönemine devredilen ödenekler hakkında, Yönetmeliğin mahsup dönemine ilişkin hükümleri uygulanır.

Hesabın İşleyişi

Madde 106- Proje özel hesabından verilen avans ve akreditifler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından avans verilmesi veya akreditif açılması şeklinde yapılan kullanımlar, muhasebeleştirme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, ilgili kurum saymanlığınca bu hesaba borç, 367-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına alacak; Devlet Borçları Saymanlığınca ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 167-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Proje özel hesabından açılan akreditiflerin mahsubuna ilişkin kanıtlayıcı belgeler ilgili kurum saymanlığına geldiğinde tutarı akreditifin açıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Proje özel hesabından verilen avansların mahsubuna ilişkin kanıtlayıcı belgeler ilgili kurum saymanlığına geldiğinde tutarı avansın verildiği tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, ilgisine göre 702-Bütçe Giderleri Hesabı veya 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç kaydedilir.

3-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından verilen avans ve akreditifin nakden iade alınması durumunda tutarı, avansın verildiği veya akreditifin açıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden ilgili kurum saymanlığınca bu hesaba alacak, 367-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına borç; Devlet Borçları Saymanlığınca iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 104-Proje Özel Hesabına borç, 167-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına alacak kaydedilir.

176 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 107- Bu hesap, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce mal ve hizmet teslim alınmadan önce avans verilmesi veya akreditif açılması suretiyle yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımları ve bunların mahsubunun kullanıcı kurum saymanlıklarınca izlenmesi için kullanılır.

 

Doğrudan dış proje kredisi kullanımı olarak verilen avanslardan, mali yıl sonuna kadar mahsubu yapılamayanlar ile mal ve hizmet yılı içinde teslim alındığı halde bildirimlerin yapılamamış olması gibi nedenlerle bütçeleştirme işlemleri mali yıl sonuna kadar sonuçlandırılamayan işler karşılığı ödenekler mahsup dönemine aktarılır ve bunlarla ilgili mahsup ve bütçeleştirme işlemlerine mahsup dönemi sonuna kadar devam edilir.

Doğrudan dış proje kredisi kullanımı olarak açılan akreditiflerden yapılan çekiş tutarlarından mahsup döneminde mahsubu yapılacak olanlar ile mali yıl sonuna kadar harcanamadığından ertesi yıla devredilecek çekiş tutarlarına ait yıl sonlarında iptal edilecek ödenekler tenkis edilir ve tenkis belgesinde, tenkis edilen ödeneğin devreden akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilerek, yeni mali yıl içerisinde ilgili tertipten ödenek gönderilmesi istenir.

Aynı isim altında mahsup dönemine devredilecek olan avans ve akreditif artıklarının mahsup ve bütçeleştirme işlemleri ile mahsup dönemine devredilen ödenekler hakkında, Yönetmeliğin mahsup dönemine ilişkin hükümleri uygulanır.

Hesabın İşleyişi

Madde 108- Doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditifleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelercemal ve hizmet tesliminden önce kullanılan ve avans verilmek suretiyle yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımları, işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden ilgili kurum saymanlığınca bu hesaba borç, 368-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak ve Devlet Borçları Saymanlığınca 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditiflerden çekilen tutarlar işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan ilgili saymanlıkça bu hesaba borç, 368-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak; diğer taraftan Devlet Borçları Saymanlığınca 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar aynı zamanda 969-Doğrudan Dış Proje Kredilerden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabına borç, 968-Doğrudan Dış Proje Kredilerden Açılan Akreditifler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı akreditiflerin mahsubuna ilişkin kanıtlayıcı belgeler ilgili kurum saymanlığına geldiğinde tutarı akreditifin çekildiği tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı avansların mahsubuna ilişkin kanıtlayıcı belgeler ilgili kurum saymanlığına geldiğinde tutarı avansın verildiği tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, ilgisine göre 702-Bütçe Giderleri Hesabı veya 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç kaydedilir.

18 Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları

Madde 109- Bu hesap grubu, daha önceki dönemlerde ortaya çıkan ve tahakkuk ettirilme süresi bir yılın altında olan peşin ödenmiş giderler ile tahakkuk etmiş gelirlerden kaynaklanan ancak istenebilir duruma gelmemiş olan alacakların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı

181 Gelir Tahakkukları Hesabı

180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 110- Bu hesap, peşin ödenen ve takip eden döneme ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 111- Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelecek yıllara ait giderler hesabında yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan giderler bu hesaba aktarılır. Bu hesap yılı içinde giderler hesabına aktarılacağı için ertesi yıla devir vermez.

Peşin ödenen giderler, ilgili oldukları dönem geldiğinde giderler hesabının ilgili alt bölümüne kaydedilerek gider tahakkuku gerçekleştirilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 112- Gelecek aylara ait giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden yıl içerisinde gider hesaplarına yansıtılması gerekenler dönem sonunda bu hesaba borç, 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan gider haline dönüşmesi nedeniyle gider hesaplarına aktarılanlar, bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

181 Gelir Tahakkukları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 113- Bu hesap, bütçe alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar hesap grupları dışında izlenen ve tahakkuk etmiş gelirlerden kaynaklanan ancak ilgililer adına kesin borç kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı izleyen yılda istenebilir duruma gelecek olan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 114- Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabında yer alıp tahsil zamanına bir yıldan az süre kalan alacaklar, düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile bu hesaba aktarılır.

Tahakkuk ettirilmiş gelirlerden kaynaklanan ancak ilgililer adına kesin borç kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden dönemde istenebilir olan alacaklar, ilgili oldukları dönemde tahsil edilmek üzere bu hesapta izlenir.

Dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabı ve genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklara ilişkin olarak yıl sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan yılı takip eden yılda tahsil edilecek olan işlemiş faiz gelirleri bu hesaba kaydedilir.

Bu hesapta takip edilen döviz cinsinden faiz geliri tahakkukları ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlenir.

Bu hesapta yer alan tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenler alacağın aslına ilave edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 115- Gelir tahakkukları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden yılda tahsili gerekenler dönem sonunda bu hesaba borç, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Dönen ve duran varlıklar ana hesap grubu içindeki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabı ve genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında yer alan tutarlar için yıl sonlarında tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan yılı takip eden yılda tahsil edilecek olan işlemiş faizler bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya hesaben tahsil edilenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

2-Hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabı ve genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında yer alan alacaklara ilişkin olarak hesaplanan faizlerden alacağın aslına ilave edilenler bir taraftan ilgisine göre 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı veya 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan tutarlardan yasal yetkiye dayanılarak silinenler bu hesaba alacak ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

19 Diğer Dönen Varlıklar

Madde 116-Bu hesap grubu, dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesap gruplarına girmeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

197 Sayım Noksanları Hesabı

198 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

199 Diğer Dönen Varlıklar Hesabı

197 Sayım Noksanları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 117-Bu hesap, yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, alınan çek, menkul kıymet noksanlıklarının geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 118-Sayım noksanları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Sayım sonucunda noksan çıkan değerler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan sorumluları belirlenenlerin rayiç değeri 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, (varsa kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı değeri bu hesaba, (varsa kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki lehte fark tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bulunan veya aynen tazmin edilenler bu hesaba alacak ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

198 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 119- Bu hesap, Devlet Borçları Saymanlığınca, dış finansman kaynağından, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler tarafından yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımlarına ait kullanım bilgisi geldiği halde, kullanıcı kuruluş saymanlığından kullanıma ilişkin bütçeleştirme bilgisi gelmeyen kullanımlar ile bu kullanımlardan saymanlıkça bütçeleştirildiği bildirilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 120- Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler, kullanımlarına ilişkin bilgileri Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Hazine Müsteşarlığına 15 iş günü içinde göndermekle yükümlüdürler. Belirli dönemler itibariyle, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerden dış proje kredisi kullanımına ilişkin bütçeleştirme bilgisi gelmeyen kullanımlar, ilgili kurumlara yazılarak dış proje kredilerinin bütçeleştirilme işlemleri takip edilir.

Yıl sonu itibariyle, Devlet Borçları Saymanlığında kaydedilen, teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabının borç bakiyesi, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler için teyit edilmemiş doğrudan dış proje kredi kullanımlarını ifade eder.

Hesabın İşleyişi

Madde 121- Teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Dış finansman kaynağı kullanım bilgisi gelmesine rağmen ilgili genel ve katma bütçe saymanlığınca bütçeleştirme işleminin yapılmadığı anlaşılan doğrudan dış proje kredisi kullanımları, Devlet Borçları Saymanlığınca, kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Doğrudan dış proje kredi kullanımına ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgisinde yer alan tutarın, kullanıcı kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarından fazla olması durumunda, saymanlıkça bildirilen tutar; kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur üzerinden Devlet Borçları Saymanlığınca, 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına aradaki fark bu hesaba, borç, kullanım bilgisinin tamamı kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir. Kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirmeye esas alınan kur ile kullanım tarihindeki kur arasında fark oluşması durumunda, aradaki fark, lehte veya aleyhte olmasına göre, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Dış finansman kaynağı kullanım bilgisi üzerine bu hesabın borcuna, dış borçlar hesabının alacağına kaydedilmiş olan tutarlara ilişkin bütçeleştirme bilgisi geldiğinde, kullanım tutarı bu hesaba alacak, 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç kaydedilir. Teyit edilen kullanım tutarı ile teyitsiz olarak kaydedilen kullanım tutarı arasında kur farkından kaynaklanan fark oluşması durumunda bu tutar, lehte veya aleyhte olmasına göre, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel ve katma bütçeli kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarının, dış finansman kaynağı kullanım bilgisinden az olması sebebiyle, Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba kaydedilmiş olan fark, ilgili saymanlıkça bütçeleştirildiğinin bildirilmesi üzerine Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba alacak, 168-Doğrudan Dış Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç kaydedilir.

199 Diğer Dönen Varlıklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 122-Bu hesap, dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesaplarda tanımlanmayan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 123-Diğer dönen varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Alınan diğer dönen varlıklar bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

Bu hesapta kayıtlı diğer dönen varlıklardan herhangi bir şekilde elden çıkarılanlar bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

ALTINCI BÖLÜM

DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

2-Duran Varlıklar

Madde 124-Bu ana hesap grubu; bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle kullanılmak amacıyla edinilen ve ilke olarak bir yılda paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlık unsurlarını kapsar.

Duran varlıklar ana hesap grubu; menkul varlıklar, bütçe alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar, maddi olmayan duran varlıklar ve gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları hesap gruplarına ayrılır.

21 Menkul Varlıklar

Madde 125Bu hesap grubu, her ne şekilde olursa olsun hazine malı olarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığı ve İç Ödemeler Saymalığına intikal eden altın, gümüş vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul varlıkların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

217 Menkul Varlıklar Hesabı

217 Menkul Varlıklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 126-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun hazine malı olarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığı veya İç Ödemeler Saymanlığına intikal eden altın, gümüş, pırlanta vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıkların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 127-Menkul varlıklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Menkul Varlıkların Çeşitleri

Hazine malı olarak teslim edilen ve bu hesapta izlenmesi gereken menkul varlıklar; altın; gümüş; değerli maden ve taşlardan yapılmış her türlü takı eşyası ile antik değeri olan eşyalar; her türlü antika para ve pullardır.

Saymanlıklara teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul varlıklardan bu Yönetmelik hükümlerine göre muhafaza edilecekleri belirtilenler kıymet takdiri yapıldıktan sonra muhasebe ve ilgili defterlere kaydedilir.

Yukarıda sayılanlar dışındaki menkul varlıklar ilgisine göre ya 3007 sayılı Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiye Edilecek Eşya Hakkında Döner Sermaye Kanununun 7 nci maddesine göre işleme tabi tutulur ya da söz konusu menkul varlıklarla ilgili yasal işlemleri yürüten dairelerde muhafaza edilmek üzere bu dairelerin ayniyat işlemleri sorumlularına teslim edilir.

II-Menkul Varlıkların Alınması, Saklanması veya Verilmesi

Yukarıda çeşitleri sayılan menkul varlıklar, teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi tüm nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.

Menkul varlıklar, üzerlerinde yardımcı defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde uygun bir bölümde saklanır.

Hesabın İşleyişi

Madde 128-Menkul varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Başka saymanlıklardan alınan hazine malı menkul varlıklar bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Sayım sonucunda fazla çıkan menkul varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak; fazlalığın sebebi ortaya konduğunda ise 397-Sayım Fazlaları Hesabına borç, ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya diğer hesaplara alacak kaydedilir.

3-Menkul varlıklardan müzelere gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta bulunan menkul varlıklarla ilgili olarak ay sonlarında yapılan değerleme sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Menkul varlıklardan müzelere gönderilmesi Bakanlıkça bildirilenlerden gönderilenler, bu hesaba alacak ve borç kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin alınması üzerine, bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Menkul varlıkların darphane saymanlığınca T.C. Merkez Bankası veya Darphane ve Damga Matbaası Döner Sermaye Saymanlığına devredilmesi halinde; öncelikle satış tutarı ile kayıtlı tutarı arasında lehte veya aleyhte fark varsa duruma göre bu hesaba borç veya alacak, lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, aleyhte fark ise 700 Giderler Hesabına borç kaydedilir. Daha sonra satış tutarı 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Satış tutarı aynı zamanda bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3-Sayım sonucunda noksan çıkan menkul varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın sebebi ortaya konduğunda ise rayiç bedeli üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında varsa aleyhte fark 700-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına, (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta bulunan menkul varlıklarla ilgili olarak ay sonlarında yapılan değerleme sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

22 Bütçe Alacakları

Madde 129-Bu hesap grubu, gelir olarak tahakkuk eden tutarlardan kaynaklanan alacaklardan bir yıl veya normal faaliyet döneminden daha uzun bir sürede tahsili öngörülenler ile bir yıldan uzun süreyle tecil veya tehir edilen bütçe alacaklarının izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 130-Bu hesap, mevzuatı gereğince vergi gelirleri, vergi dışı gelirler ve sermaye gelirleri alacaklarından bir yıldan uzun süreyle tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 131-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Tecil ve Tecilin Kaldırılması

Vergi Usul Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve özel kanunları gereğince yapılan tecil ve tecillerin kaldırma işlemlerini izlemek ve bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmasını sağlamak amacıyla, muhasebe bölümünde servisler itibariyle ayrı ayrı tecil defteri (Örnek: 36) düzenlenir. Tecil defteri; önce genel bölüme, genel bölümden geriye kalan kısım da vergi ve gelir türlerine göre alt bölümlere ayrılarak tutulur.

İlgili servislerden gönderilen tecil fişi ve kaldırma yazıları, tecil defterinin önce genel bölümüne, daha sonra da vergi ve gelir türleri itibariyle ilgili alt bölümlere, cilt ve sıra numaraları birbirini izleyecek şekilde kaydedilir. Bu kayıt sırasında tecil fişi ve kaldırma yazılarından; takipsiz alacakları ilgilendirenler takipsiz bölüme; takipli alacakları ilgilendirenler takipli bölüme kaydedilir.

Tecil fişi ve kaldırma yazılarının işlenmesinden sonra defterin genel bölümünden alınan sıra numarası ilgili alt bölümlere, alt bölümlerdeki sıra numarası ise genel bölüme ilinti numarası olarak yazılır.

Tecil defterinin genel bölümü ile vergi ve gelir türlerine ilişkin bölümlerinin ayrı ayrı toplamları alınır. Bu toplamlardan, tecil bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının borç toplamına; kaldırma bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının ise aynı hesabın alacak toplamına eşit olması gerekir.

II-Tecilli ve Tehirli Alacakların Terkin İşlemleri

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin belgeler muhasebe servisine gönderildiğinde, düzenlenecek saymanlık işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 132-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yıldan uzun süreyle tecil ve tehir edilenler bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan tecil ve tehir edilen amme alacaklarından, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

23 Kurum Alacakları

Madde 133- Bu hesap grubu, vadesi bir yıldan fazla olmak üzere; genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara, herhangi bir dış finansman kaynağından sağlanan dış finansman imkânının ikrazen kullandırılması veya bu kurumların borçlarının devralınmasından doğan alacaklar ve diğer hazine alacakları ile yasal yetkilere dayanılarak verilen borçların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

231- Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

238- Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

231 Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 134- Bu hesap, vadesi bir yıldan fazla olmak üzere, devlet nam ve hesabına yapılan borçlanmalardan genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlara dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan dış finansman imkanlarından doğan alacaklar ile hazine garantili dış borçlardan 01.01.2003 tarihinden önce hazinece üstlenilen tutarlardan kaynaklanan hazine alacakları dolayısıyla bu hesaba kaydedilen tutarlar ile bu alacaklardan terkin edilenler ve kurumların görev zararı alacağı veya ödenmemiş sermayesine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan kredilerle ilgili olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen faiz, masraf ve cezalar bu hesapla ilişkilendirilmez, doğrudan bütçeye gelir kaydedilir.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 135- Dış finansman kaynağından sağlanan dış finansman imkânları, ekonominin çeşitli sektörlerinde gelişmeyi sağlamak ve/veya finansman ihtiyacını karşılamak üzere genel ve katma bütçe dışındaki kurumlar ile yatırım ve kalkınma bankalarına bir ikraz anlaşmasıyla aktarılabilir. Dış borcun ikrazı halinde ilgili kurumlardan, ikraz edilen tutar üzerinden, bir defaya mahsus olmak üzere ikraz ücreti alınır.

İkraz edilen krediler kapsamında genel ve katma bütçe dışındaki kurumlar tarafından proje kredisi olarak kullanılacak her türlü imkânın kullanımdan önce kuruluşların kendi bütçeleri ve muhasebe sistemleri içinde ödenek ve gider kaydedilmesi esastır.

Bu hesapta yer alan alacaklar, söz konusu kurumlara genel bütçeden yapılacak olan aktarmalardan kesilmek suretiyle tahsil edilebilir.

Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak hesaplanan ve içinde bulunulan yılı takip eden yılda tahsili gereken işlemiş faiz geliri alacakları dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları ise duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

Dönem sonunda bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesine bir yıldan az süre kalanlar dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabına aktarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 136- Genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazinece sağlanıp ikraz anlaşmaları ile kendilerine aktarılmış olan dış proje kredilerinden genel ve katma bütçe dışı daire veya kurumun, T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesabına yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Hazinece sağlanıp ikraz anlaşmaları ile genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara aktarılan dış proje kredilerinden doğrudan (mal ve hizmet teslimi suretiyle) kullanılanlara ilişkin dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi üzerine; kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplanan kullanım tutarı, Devlet Borçları Saymanlığınca bu hesaba borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

Dış proje kredisi kullanım izleme formu ilgili kurumdan gelene kadar aynı tutar 966-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç, 967-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazinece sağlanıp dış borçlar hesabına kaydedilmiş olan dış borçlardan ikraz anlaşmaları yoluyla genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara kullandırılanlar bu hesaba borç, ilgisine göre 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir.

4-Dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki genel ve katma bütçe dışı kurumlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yıldan uzun süreyle ertelenenler bu hesaba borç ve 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

5-Genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlardan bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı alacaklara karşılık vadesinden önce tahsil edilen anapara tutarları bu hesaba, faiz tutarları 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tahsilatın tamamı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Bütçe gelirleri hesabına kaydedilen faiz gelirinin, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye dayanarak hazinece silinenler bir taraftan bu hesaba, işlemiş faiz alacağı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen tutar diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin dış borçlardan ilgili dış finansman kaynağı tarafından bağış veya hibeye dönüştürülenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

Söz konusu tutar aynı zamanda 600-Gelirler Hesabına alacak, dış borcun anaparası 410-Dış Borçlar Hesabına, işlemiş faiz borcu 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.

4-Dış proje kredi kullanıcısı kuruluşun talebi üzerine, özel hesaptan kullanım yapılmayıp dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar, işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üze­rinden bu he­saba alacak, 410-Dış Borçlar Hesabına borç kaydedilir.

5-Genel ve katma bütçe dışındaki daire ve kurumlardan bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba alacak, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

238 Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 137- Bu hesap, yılı bütçe kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak bir yıldan uzun süreyle nakit olarak veya özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihracı suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan alacaklar ile bunlardan tahsil veya terkin edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 138- Devlet adına, bir yıldan uzun süreyle nakit olarak verilecek borç tutarları Hazine Müsteşarlığı bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır ve tahsilinde bütçeye gelir kaydedilir.

Mevzuatı gereği genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihracı yoluyla ikraz anlaşmaları ile yapılan borç verme işlemleri bütçeleştirilmeden gerçekleştirilir ve anapara tahsilatı bütçe ile ilişkilendirilmez. Malî yıl içerisinde ikrazen ihraç edilecek özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinin limiti her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenir.

İkrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan hazine alacaklarının ilgili mevzuat çerçevesinde silinmesi halinde bu tutarlar yılı bütçesine ödenek konmak kaydıyla bütçeye gider olarak kaydedilir.

Bu hesapta yer alan alacaklar genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara genel bütçeden yapılacak aktarmalardan kesilmek suretiyle tahsil edilebilir.

Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak ikraz sözleşmeleri çerçevesinde hesaplanan ve içinde bulunulan yılı takip eden yılda tahsili gereken işlemiş faiz geliri alacakları dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları ise duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

Bu hesapta yer alan alacaklara ilişkin olarak tahsil edilen faizler bu hesapla ilgilendirilmeksizin bir taraftan banka hesabı, döviz hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak; diğer taraftan gelir yansıtma hesabına borç, tahsilatın yapıldığı yıla ait faiz gelirleri gelirler hesabına, geçmiş yıllara ait faiz gelirleri ise dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

İkrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak hazinece yapılan kupon ödemeleri ve kuponsuz senetler için vade sonu faiz ödemeleri ikraz anlaşmalarına göre iç borçlanma senedinin kupon ödeme veya faiz ödeme tarihinde alacağın aslına ilave edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 139- Hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazinece, bütçedeki ödeneğine dayanılarak bir yıldan uzun süreyle yurtiçi ve yurtdışına verilen borçlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Hazinece, ilgili kanunlar çerçevesinde özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihraç edilmesi suretiyle bir yıldan uzun süreyle ikrazen verilen borçların anaparası bu hesaba borç, ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

3- Bu hesapta kayıtlı, ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak, hazinece yapılan kupon ödemeleri ile kuponsuz senetler için vade sonu faiz ödemelerinden alacağın aslına ilave edilmesi gereken tutarlar, ödeme tarihinde bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan söz konusu faizin ödemenin yapıldığı yıla ait kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabına veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

Söz konusu tutar aynı zamanda bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabı veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4- Bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave edilenler bir taraftan bu hesaba borç, 602- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605- Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senedi karşılığı alacaklardan, senet değişimi yapılanlara ilişkin faiz tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, faiz alacağının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabına veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

Geri alınan ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedinin anaparası ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı, 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına, işlemiş faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz karşılığı ihraç edilen özel tertip devlet iç borçlanma senedi tutarı ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabı veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 138-hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile bir yıldan uzun süre ile ertelenenlerin anapara ve işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba borç, anaparası 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına, faizi 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen faiz gelirinin tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

7-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme tarihlerinde hazinece belirlenen kur ve ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur artışından doğan farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların anaparası ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, anaparası bu hesaba, faizlerinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

2-İlgili kanunlar çerçevesinde genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinden doğan alacakların vadesinden evvel;

a) Nakden tahsil edilmesi halinde anapara tutarı bu hesaba, faizleri 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç; faiz gelirinin tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,

b) Kurum ve kuruluşların görev zararı alacaklarına mahsup edilmesi halinde anapara tutarı bu hesaba, faizleri 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç; bütçe giderlerine kaydedilen tutar 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirlerine kaydedilen tutarın tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,

c) Kurum ve kuruluşların ödenmemiş sermayesine mahsubu halinde anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bütçe giderlerine kaydedilen tutar ilgili mali duran varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; ; bütçe gelirlerine kaydedilen tutarın tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazinece bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçlardan herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Hazinece ilgili kanunlar çerçevesinde bütçe ile ilgilendirilmeksizin özel tertip devlet tahvili ihraç edilmek suretiyle ikrazen verilen borçlardan, herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anaparası bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak; diğer taraftan tamamı 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5- Bu hesapta kayıtlı ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedi karşılığı alacakların, senetlerin iade alınması şeklinde tahsil edilmesi durumunda senedin anapara tutarı bu hesaba alacak, ilgisine göre 301-Hazine Bonoları Hesabı, 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına borç kaydedilir.

İade alınan ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedi için hesaplanan işlemiş faiz borcu ise ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabı veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme tarihlerinde hazinece belirlenen kur ve ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından doğan farklar bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

7-Dönem sonunda vadesine bir yıl ve daha az süre kalan tutarlar dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

24 Mali Duran Varlıklar

Madde 140- Bu hesap grubu, hazinece, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşlar ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler ve bu sermayelerin işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kurumlara ikrazen verilen özeltertip devlet iç borçlanma senetleri bedelinden bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenler ve ilgili bakanlık veya kuruluş bütçelerine konulan ödeneklerine dayanılarak döner sermayeli kuruluşlara yatırılan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 141- Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kurumlara ikrazen verilen özeltertip devlet iç borçlanma senetleri bedelinden bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 142- Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

Mali kuruluşların gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mali kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımların bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mali kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan artış ve azalışlar da ilgili mali kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değerleme artış veya azalışlarının birbirine uygun şekilde hazine hesaplarına yansıtılmasında ilgili mali kuruluşların değerleme işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mali kuruluşlarca yapılan yeniden değerleme işlemlerine ilişkin belgeler hazineye gönderilir. Hazinenin ilgili saymanlığı sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir. Sermaye iştiraklerinin ve değerleme artış veya azalışlarının zamanında ve doğru olarak muhasebeleştirilebilmesi için hazine ile ilgili mali kuruluşlar arasında bilgi akışının esasları Hazine Müsteşarlığınca belirlenir.

Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde ilgili saymanlığa intikal ettirilir. Saymanlıkça, söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.

Hesabın İşleyişi

Madde 143- Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla mali kuruluşlara verilenlerin; kayıtlı değerinden birikmiş amortismanı düşüldükten sonraki değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; kayıtlı değeri ise ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.

3-Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen tutarlardan mali kuruluşlara sermaye olarak verilenler bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Mali kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.; .

Bu tutar, Bakanlıkça (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) bütçeye ödenek kaydedildikten sonra saymanlıkça 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-İlgili yıl bütçe kanunu veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak mali kuruluşlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacakların, bu kuruluşların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilmesi halinde, bir taraftan alacağın anapara ve işlemiş faizler toplamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara tutarı vadesine göre 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı veya 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına, faiz tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak: diğer taraftan tamamı bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, faiz gelirinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Nakden iade alınan sermayeler bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Sermaye olarak verilen taşınır veya taşınmaz mallar geri alındığı takdirde, kayıtlı tutarı bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

3-Mali kuruluş faaliyet zararlarının ödenmiş sermayesinden mahsup edilmesi halinde tutarı, bu idarelerce düzenlenen ve yetkili organlarınca onaylanan bilanço ve ayrıntılı cetvellere dayanılarak 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 144- Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayeler ile bu kurumlara ikrazen verilen özeltertip devlet iç borçlanma senetleri bedelinden bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 145- Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan artış ve azalışlar da ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değerleme artış veya azalışlarının birbirine uygun şekilde hazine hesaplarına yansıtılmasında ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların değerleme işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mal ve hizmet üreten kuruluşlarca yapılan yeniden değerleme işlemlerine ilişkin belgeler hazineye gönderilir. Hazinenin ilgili saymanlığı sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir. Sermaye iştiraklerinin ve değerleme artış veya azalışlarının zamanında ve doğru olarak muhasebeleştirilebilmesi için hazine ile ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşlar arasında bilgi akışının esasları Hazine Müsteşarlığınca belirlenir.

Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde ilgili saymanlığa intikal ettirilir. Saymanlıkça, söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.

Hesabın İşleyişi

Madde 146- Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilenlerin; kayıtlı değerinden birikmiş amortismanı düşüldükten sonraki değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; kayıtlı değeri ise ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.

3-Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen tutarlardan mal ve hizmet üreten kuruluşlara sermaye olarak verilenler bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

Bu tutar, Bakanlıkça (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) bütçeye ödenek kaydedildikten sonra saymanlıkça 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-İlgili yıl bütçe kanunu veya özel kanunların verdiği yetkiye mal ve hizmet üreten kuruluşlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacakların, bu kuruluşların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilmesi halinde, bir taraftan alacağın anapara ve işlemiş faizler toplamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara tutarı vadesine göre 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı veya 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına, faiz tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan tamamı bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, faiz gelirinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Nakden iade olunan sermayeler bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Sermaye olarak verilen taşınır veya taşınmaz mallar geri alındığı takdirde, kayıtlı tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, diğer taraftan ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

3-Mal ve hizmet üreten kuruluş faaliyet zararlarının ödenmiş sermayesinden mahsup edilmesi halinde tutarı, bu idarelerce düzenlenen ve yetkili organlarınca onaylanan bilanço ve ayrıntılı cetvellere dayanılarak 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 147- Bu hesap, ilgili bakanlık veya kuruluşların bütçelerine konulan ödeneklere dayanarak, döner sermayeli kuruluşlara verdikleri ayni ve nakdi sermayelerin; genel bütçeye dahil daireler için İç Ödemeler Saymanlığınca, katma bütçeli idareler için ise ilgili merkez saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 148- Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

Döner sermayeli kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Döner sermayeli kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımların bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili döner sermayeli kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Döner sermayeli kuruluşların sermaye hareketleri işlemlerine ilişkin belgeler genel bütçeye dahil daireler için İç Ödemeler Saymanlığına, katma bütçeli idareler için ise ilgili merkez saymanlığına gönderilir. İlgili saymanlık, sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir. İşlemlerin zamanında ve doğru olarak muhasebeleştirilebilmesi için hazine veya ilgili kuruluş ile ilgili döner sermayeli kuruluş arasındaki bilgi akışının esasları Bakanlıkça belirlenir.

Tahakkuk dairesince, bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde ilgili saymanlığa intikal ettirilir. Saymanlıkça, söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.

Hesabın İşleyişi

Madde 149- Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla döner sermayeli kuruluşlara verilenlerin; kayıtlı değerinden birikmiş amortismanı düşüldükten sonraki değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; kayıtlı değeri ise ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.

3-Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen tutarlardan döner sermayeli kuruluşlara sermaye olarak verilenler bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Döner sermayeli kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

Bu tutar, Bakanlıkça (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) bütçeye ödenek kaydedilirken; ilgisine göre İç Ödemeler Saymanlığınca veya ilgili kurum merkez saymanlığınca 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Nakden iade olunan sermayeler bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Sermaye olarak verilen taşınır veya taşınmaz mallar geri alındığı takdirde, kayıtlı tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, diğer taraftan ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

3-Döner sermayeli kuruluş faaliyet zararlarının ödenmiş sermayesinden mahsup edilmesi halinde tutarı, bu idarelerce düzenlenen ve yetkili organlarınca onaylanan bilanço ve ayrıntılı cetvellere dayanılarak 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

25 Maddi Duran Varlıklar

Madde 150-Bu hesap grubu, tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar ile bunların birikmiş amortismanlarının izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

250 Arazi ve Arsalar Hesabı

251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı

252 Binalar Hesabı

253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı

254 Taşıtlar Hesabı

255 Demirbaşlar Hesabı

256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı

259 Yatırım Avansları hesabı

Hesap Grubuna İlişkin İşlemler

Madde 151-Maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Maddi Duran Varlıkların Hesaplara Alınması

Edinilen maddi duran varlıklar, maliyet bedeli ile hesaplara alınır. Bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıklar Ayniyat Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınır.

Saymanlıkların muhasebe hizmeti sunduğu birimlere ait maddi duran varlıkların değerleri kurumlar itibariyle kaydedilir. Dönem sonlarında saymanlıklarca yeniden değerleme ve amortismana tabi tutulan maddi duran varlıkların miktar ve değerlerinde, satılma, başka bir birime devredilme, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler ilgili tahakkuk dairesinin ayniyat sorumlusu ve ita amirince saymanlığa bildirilir. Bunun üzerine saymanlıklarca kayıtlar güncellenir.

Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup saymanlık hesaplarında yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar tahakkuk birimince bildirildikçe saymanlıklarca ilgili maddi duran varlık hesabına borç, net değer hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır.

Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar, önce, elden çıkarma değeriyle, saymanlıklarca ilgili maddi duran varlık hesabına borç, net değer hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara kaydedilir.

Değeri Bakanlıkça belirlenen tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar, maddi duran varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden doğrudan doğruya gider yazılabilir. Maddi duran varlıklardan Bakanlıkça kayda alınmamasına karar verilenler gerekçeleriyle bilançonun dipnotlarında belirtilir.

II-Yapılmakta Olan Yatırımlara İlişkin İşlemler

Yapılmakta olan yatırımlar, bütçeye gider kaydıyla ödendiğinde bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç ilgili hesaba alacak diğer taraftan yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir. Bütçeye gider kaydıyla edinilen yapılmakta olan yatırımlara ilişkin ödeneklerin, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümüne ait olması gerekir.

Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen maddi duran varlıklar, geçici kabul işlemi tamamlandıktan sonra ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılır.

Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan, yapılmakta olan yatırımlara ait tutarlar, ilk hakediş ödemesi yapıldığında yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç, net değer hesabına alacak kaydedilerek saymanlık işlem fişiyle kayıtlara alınır. Söz konusu yapılmakta olan yatırıma ait geçmiş yıllar ödemelerini gösteren taahhüt kartının onaylı bir örneği saymanlık işlem fişine eklenir.

Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen her iş için ayrı bir taahhüt dosyası tutulur.

III-Maddi Duran Varlıkların Yeniden Değerleme İşlemleri

Yönetmeliğe tabi kurum ve kuruluşlar bilançolarına dahil amortismana tabi varlıkları ve bu varlıklar üzerinden ayrılmış olup bilançolarında gösterilen amortismanları, 3 yıllık fiyatlar genel düzeyindeki artış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre aşağıdaki şekilde yeniden değerlemeye tabi tutarlar.

1-Bilanço varlıkları ve bu varlıklar için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait oran ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlenir.

2-Yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artış ve azalışları, bir taraftan ilgili maddi duran varlık hesabına kaydedilirken, karşılıkları da diğer taraftan yeniden değerleme değer artışı hesabına kaydedilir.

Değer artışı, amortismana tabi varlıkların yeniden değerlemesinden önceki net bilanço varlık değerlerinin, bu kıymetlere yeniden değerleme oranının tatbikinden sonra bulunacak net bilanço varlık değerlerinden indirilmesi suretiyle bulunur.

Net bilanço varlık değeri, varlıkların bilanço varlıklarında yazılı değerlerinden, birikmiş amortismanın düşülmesi suretiyle bulunan miktarı ifade eder.

3-Bir hesap dönemi sonu itibariyle yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, Bakanlıkça belirlenir.

4-Hesap dönemi içinde edinilen amortismana tabi varlıklar için edinildiği dönem için yeniden değerleme yapılmaz.

5-Değerleme, mali yıl sonu veya raporlama dönemi itibariyle yapılır.

6-Bir varlığın defter değerinin değerleme sonucundaki artış tutarı öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki yeniden değerleme artışları hesabına ilave edilir. Bir varlık herhangi bir nedenle elden çıkarılmışsa yeniden değerleme artışı da hesaplardan çıkarılır. Yeniden değerleme artışları hesabına kaydedilmiş tutarlar ilgili varlık tamamen amorti edildikten sonra net değer hesap grubuna aktarılabilir.

7-3 yıllık fiyatlar genel düzeyindeki azalış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre maddi duran varlıklar ve bunlara ait amortismanların değerleri azaltılır.

IV-Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemleri

Amortisman, bir varlığın maliyetinin, öngörülen hizmet süresi boyunca dönemlere dağıtılmasıdır.

Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre amortisman ayrılır.

Amortismana tabi varlıklar;

a-Birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen,

b-Sınırlı bir hizmet süresi olan,

c-Bir kamu idaresi tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır.

Amortismana tabi bir varlığın, maliyet bedeli, varlığın hizmet süresi boyunca her muhasebe döneminde sistemli bir şekilde dağıtılır. Her muhasebe döneminde varlıkların amortismana tabi değeri üzerinden amortisman gideri ayrılır ve muhasebe kayıtlarına yansıtılır. Amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla varlığın defter değeri amortisman gideri uygulanarak azaltılır.

Amortisman süresi, kıymetlerin varlık hesaplarına dahil olduğu yıldan başlar. Uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları maddi duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirlenir.

Maddi duran varlıklar, yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminde, yeni değerleri üzerinden amortismana tabi tutulur. Arazi ve arsalar, yapılmakta olan yatırımlar ve yatırım avansları amortismana tabi değildir.

Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden; varlıklar için ilgili kurumların müracaatları üzerine Bakanlıkça ayrı ayrı belli edilecek “fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri” uygulanabilir.

V-Amortismana Tabi Varlıkların Satılması

Amortismana tabi varlıkların satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark gelir veya gider hesaplarına kaydedilir. Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar ve varsa yeniden değerleme artışları düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir.

Amortismana tabi varlık grupları için bilançonun dipnotlarında aşağıdaki açıklamalar yapılır:

a) Kullanılan amortisman yöntemleri,

b) Varlıklar için uygulanan hizmet süreleri veya amortisman oranları,

c) Döneme ilişkin toplam amortisman tutarı,

d) Amortismana tabi varlıkların amortisman öncesi değerleri ve bu varlıklarla ilgili birikmiş amortismanlar.

250 Arazi ve Arsalar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 152-Bu hesap, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idarelerin her türlü arazi ve arsalarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 153-Arazi ve arsalar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydedilmek suretiyle edinilen arsa ve araziler, maliyet bedeli üzerinden bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı arsa ve arazilerden envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık edinilen arsa ve araziler, tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak kişilerden hazineye intikal eden arsa ve araziler tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan arsa ve arazilerin satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idareleri için ayrılması gereken paylar 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

Diğer taraftan arsa ve arazilerin kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak (kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında varsa aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç), bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutar 605-Gelir Yansıtma Hesabına, diğer kamu idareleri adına ayrılan paylar ise 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan arsa ve arazilerin, satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idarelerine ayrılması gereken paylar 700-Giderler Hesabına borç; arsa ve arazilerin kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına (kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) alacak kaydedilir.

Satış bedelinden yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idareleri için ayrılması gereken paylar 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara bedelsiz olarak devredilen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Kişilere bedelsiz olarak verilen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

5-Üzerine inşaat yapılmak suretiyle veya başka şekillerde arsa ve arazi vasfı ortadan kaldırılarak başka bir maddi duran varlığa dönüştürülen veya eklenen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, tespit edilen değeri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç, aradaki fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (aleyhte fark ise 700-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.

251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 154-Bu hesap, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark vb. yapıların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 155-Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarlar yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı yeraltı ve yerüstü düzenlerinden envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden değerler intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden değerler tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan yer altı ve yer üstü düzenlerinin satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan yer altı ve yerüstü düzenlerinin satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

5-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

252 Binalar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 156-Bu hesap, her türlü binalar ile bunların ayrılmaz parçalarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 157-Binalar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla satın alınan binaların maliyet bedeli bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarlar binanın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı binalardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

4-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden binalar intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

5-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden binalar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan binaların satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idareleri için ayrılan paylar 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) alacak; bütçeye gelir kaydedilen tutar 605-Gelir Yansıtma Hesabına, ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, diğer kamu idareleri adına ayrılan paylar 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan binaların satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idarelerine ayrılması gereken paylar 700-Giderler Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç; binaların kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) alacak kaydedilir.

Satış bedelinden yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, mevzuatı gereği diğer kamu idareleri için ayrılması gereken paylar 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Her ne surette olursa olsun yıkılarak bina olma vasfı ortadan kalkan binalar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, farkı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Bu işlem sonucu arsa ve arazi niteliği kazanan yerler takdir edilen değerleri üzerinden ilgili hesaplara kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

6-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 158-Bu hesap, her türlü makine, tesis, cihaz ve aletler ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 159-Tesis, makine, cihaz ve aletler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabına yansıtılan tesis, makine ve cihazlara ilişkin tutarlar, yatırımın tamamlanıp geçici kabulünün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bütçeye gider kaydıyla edinilip bedeli defaten ödenen tesis, makine ve cihaz tutarları, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı tesis, makine ve cihazlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

4-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden tesis, makine ve cihazlar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

5-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden tesis, makine ve cihazlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan tesis, makine ve cihazların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan tesis, makine ve cihazların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Yıkılmak, eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle tesis, makine ve cihaz olma vasfı ortadan kalkan tesis, makine ve cihazlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan tesis, makine ve cihazlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

7-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

254 Taşıtlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 160-Bu hesap taşıtların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 161-Taşıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen taşıtların tutarları, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı taşıtlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden taşıtlar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden taşıtlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan taşıtların satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına, borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan taşıtların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Kaza, eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle taşıt olma vasfı ortadan kalkan taşıtlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan taşıtlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

255 Demirbaşlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 162-Bu hesap, kamu kurum ve kuruluşlarının faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen malların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 163-Demirbaşlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen demirbaş tutarları, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı demirbaşlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden demirbaşlar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak intikal eden demirbaşlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan demirbaşların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Hazinece taksitle satılan demirbaşların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 700-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.

3-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

4-Eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle demirbaş olma vasfı ortadan kalkan demirbaşlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan demirbaşlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 164-Bu hesap, yukarıda belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen özellikle kendi bölümlerinde tanımlanamayan diğer maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 165-Diğer maddi duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir

a) Borç

1-Maddi duran varlıklardan arazi ve arsalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis, makine ve cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar kapsamına girmeyip, bütçeye gider kaydıyla edinilen maddi duran varlık tutarları, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı diğer maddi duran varlıklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık intikal eden diğer maddi duran varlıklar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden diğer maddi duran varlıklar, tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan diğer maddi duran varlıkların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

3-Eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle maddi duran varlık olma vasfı ortadan kalkan diğer maddi duran varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan diğer maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 166-Bu hesap, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 167-Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Yıl sonunda maddi duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme artışı ilgili maddi duran varlık hesabına borç; amortisman tutarlarındaki artış bu hesaba, maddi duran varlık değer artışı ise 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlık tutarlarının ayrılan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2-Yıl sonunda maddi duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme azalışı ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; amortisman tutarlarındaki azalış bu hesaba, maddi duran varlık değer azalışı ise 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 168-Bu hesap, yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 169-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

Söz konusu tutar Taahhütler hesabında izlenen yıllara sari bir taahhüde ilişkin bir ödeme ise 951-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç 950-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan yapılmakta olan yatırımlardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan işlere ait tutarlar, ilk hakediş ödemesinde bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.

2-Henüz tamamlanmadan satış, devir ve benzeri yollarla elden çıkarılan iş tutarlarının elden çıkarma bedeli, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; elden çıkarma bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, (aradaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) maliyet bedeli bu hesaba alacak (aradaki lehte fark ise 600-Gelirler Hesabına alacak), kaydedilir.

259 Yatırım Avansları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 170-Bu hesap, yurt içi veya dışından sözleşmeye dayanılarak edinilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen yatırım avanslarının izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 171-Müteahhitlere, yılı için geçerli sözleşmeler ile ilgili Kanunu uyarınca gelecek yıl ya da yıllara geçerli sözleşmeler için, sözleşmelerinde hüküm bulunması şartıyla, Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan oranlarda, hizmet yerine getirildikçe mahsubu yapılmak üzere, teminat karşılığı avans verilebilir. Özel kanunlarındaki hükümler uyarınca müteahhitlere verilecek avanslar hakkında özel mevzuatlarındaki düzenlemelere göre işlem yapılır.

Avans teminatı olarak teminat mektubu, devlet tahvilleri, hazine bonoları ve hazine kefaletini haiz tahviller kabul edilir. Bu avanslar sözleşmelerindeki hükümlere göre mahsup edilir.

Avans konusu sözleşme iptal edildiği takdirde, müteahhide verilen avans tutarı kişilerden alacaklar hesabına alınarak yatırım avansları hesabı kapatılır.

Avans teminatı paraya çevrilerek müteahhidin kişilerden alacaklar hesabına alınan borcu kapatıldıktan sonra artan bir tutar varsa, iade edilmek üzere emanetler hesabına kaydedilir. Paraya çevrilmiş olan avans teminatı olarak alınan değerler ise hesaplardan çıkarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 172-Yatırım avansları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Maddi duran varlık edinim işleri nedeniyle sözleşmelerine dayanılarak müteahhitlere verilen avanslar bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Yatırım avansı karşılığında teminat olarak alınan değerler ilgili hesaplara kaydedilir.

b) Alacak

1-Verilen avanslardan yapılan mahsuplar bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

2-Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi nedeniyle feshedilen sözleşmeler üzerine henüz mahsup edilemeyen avans tutarı bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; teminatı paraya çevrildiğinde ise tutarı 102-Banka Hesabına borç, alacak miktarı 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, kalanı ilgilisine ödenmek üzere 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.

26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Madde 173-Bu hesap grubu, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kamu idarelerinin belli bir şekilde bir yıldan uzun bir süreyle yararlanmayı beklediği varlığa dönüşen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören hakların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

260 Haklar Hesabı

263 Özel Maliyetler Hesabı

267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı

268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

Hesap Grubuna İlişkin İşlemler

Madde 174-Maddi olmayan duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Hesaplara Alınması

Edinilen maddi olmayan duran varlıklar, maliyet bedeli ile hesaplara alınır. Bağış veya hibe olarak edinilenler değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınır.

Saymanlıkların muhasebe hizmeti sunduğu birimlere ait maddi olmayan duran varlıkların değerleri kurumlar itibariyle kaydedilir. Dönem sonlarında saymanlıklarca yeniden değerleme ve amortismana tabi tutulan maddi olmayan duran varlıkların miktar ve değerlerinde satılma, başka bir birime devredilme, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler ilgili tahakkuk dairesinin ayniyat sorumlusu ve ita amirince saymanlığa bildirilir. Bunun üzerine saymanlıklarca kayıtlar güncellenir.

Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup saymanlık hesaplarında yer almayan maddi olmayan duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar tahakkuk birimince bildirildikçe saymanlıklarca ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına borç, net değer hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır. Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi olmayan duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanların öncelikle elden çıkarma değeriyle kayıtlara alınması gerekir.

Değeri Bakanlıkça belirlenen tutarı aşmayan maddi olmayan duran varlıklar bu hesaplarla ilişkilendirilmeden doğrudan doğruya gider yazılabilir. Maddi olmayan duran varlıklardan Bakanlıkça kayda alınmamasına karar verilenler gerekçeleriyle bilançonun dipnotlarında belirtilir.

II-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Yeniden Değerleme İşlemleri

Yönetmeliğe tabi kurum ve kuruluşların bilançolarına dahil maddi olmayan duran varlıkları ve bu varlıklar üzerinden ayrılmış olup bilançolarında gösterilen amortismanları, 3 yıllık fiyatlar genel düzeyindeki artış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre aşağıdaki şekilde yeniden değerlemeye tabi tutarlar.

1-Bilanço varlıkları ve bu varlıklar için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait oran ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlenir.

2-Yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artış ve azalışları, bir taraftan ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına kaydedilirken, karşılıkları da diğer taraftan yeniden değerleme değer artışı hesabına kaydedilir.

Değer artışı, amortismana tabi varlıkların yeniden değerlemesinden önceki net bilanço varlık değerlerinin, bu kıymetlere yeniden değerleme oranının tatbikinden sonra bulunacak net bilanço varlık değerlerinden indirilmesi suretiyle bulunur.

Net bilanço varlık değeri, varlıkların bilanço varlıklarında yazılı değerlerinden, birikmiş amortismanın düşülmesi suretiyle bulunan miktarı ifade eder.

3-Bir hesap dönemi sonu itibariyle yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, Bakanlıkça belirlenir.

4-Hesap dönemi içinde edinilen amortismana tabi varlıklar için edinildiği dönem için yeniden değerleme yapılmaz.

5-Değerleme, mali yıl sonu veya raporlama dönemi itibariyle yapılır.

6-Bir varlığın defter değerinin değerleme sonucundaki artış tutarı öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki yeniden değerleme artışları hesabına ilave edilir. Bir varlık herhangi bir nedenle elden çıkarılmışsa yeniden değerleme artışı da hesaplardan çıkarılır. Yeniden değerleme artışları hesabına kaydedilmiş tutarlar ilgili varlık tamamen amorti edildikten sonra net değer hesap grubuna aktarılabilir.

7-3 yıllık fiyatlar genel düzeyindeki azalış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre maddi olmayan duran varlıklar ve bunlara ait amortismanların değerleri azaltılır.

III-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Amortisman İşlemleri

Tükenme payı ayrılması, bir maddi olmayan duran varlığın maliyetinin, öngörülen hizmet süresi boyunca dönemlere dağıtılmasıdır.

Bir yıldan fazla kullanılabilen maddi olmayan duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre tükenme payı ayrılır.

Amortismana tabi varlıklar;

a-Birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen,

b-Sınırlı bir hizmet süresi olan,

c-Bir kamu idaresi tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır.

Amortismana tabi maddi olmayan duran varlığın, maliyet bedeli, varlığın hizmet süresi boyunca her muhasebe döneminde sistemli bir şekilde dağıtılır. Her muhasebe döneminde varlıkların amortismana tabi değeri üzerinden amortisman gideri ayrılır ve muhasebe kayıtlarına yansıtılır. Amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla varlığın defter değeri amortisman gideri uygulanarak azaltılır.

Amortisman süresi, maddi olmayan duran varlığın muhasebe kayıtlarına girdiği yıldan başlar. Uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları maddi olmayan duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirlenir.

Maddi olmayan duran varlıklar, yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminde yeni değerleri üzerinden amortismana tabi tutulur.

Amortismana tabi olup değerini tamamen veya kısmen kaybeden; maddi olmayan duran varlıklar için ilgili kurumların müracaatları üzerine Bakanlıkça ayrı ayrı belli edilecek “fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri” uygulanabilir.

IV-Amortismana Tabi Maddi Olmayan Duran Varlıkların Satılması

Amortismana tabi maddi olmayan duran varlıkların satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark gelir veya gider hesaplarına kaydedilir. Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir.

Amortismana tabi maddi olmayan duran varlık grupları için bilançonun dipnotlarında aşağıdaki açıklamalar yapılır:

a) Kullanılan amortisman yöntemleri,

b) Varlıklar için uygulanan hizmet süreleri veya amortisman oranları,

c) Döneme ilişkin toplam amortisman tutarı,

d) Amortismana tabi varlıkların amortisman öncesi değerleri ve bu varlıklarla ilgili birikmiş amortismanlar.

260 Haklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 175-Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 176-Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan hazine malı haklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine alacaklarına karşılık alınan haklar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden haklar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazinece satılan hakların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 700-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, satış bedeli 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Genel bütçe dışı daire ve kurumlara devredilen haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

3-Ortadan kalkan haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

263 Özel Maliyetler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 177-Bu hesap, kiralanan gayri menkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayri menkullerin kullanılması için yapılıp, kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 178-Özel maliyetler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçeye gider kaydıyla yüklenilen özel maliyet tutarları bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Her ne surette olursa olsun özel maliyet olma vasfı ortadan kalkan tutarlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Henüz amortismana tabi tutulmadan gayrimenkul sahibine terk olunan özel maliyet bedelleri bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 179-Bu hesap, yukarıda sayılanlar dışında kalan diğer maddi olmayan duran varlık kalemlerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 180-Diğer maddi olmayan duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Maddi olmayan duran varlıklardan haklar ve özel maliyetler kapsamına girmeyip, bütçeye gider kaydıyla edinilen maddi olmayan duran varlık tutarları, bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Maddi olmayan duran varlık olma vasfı ortadan kalkan diğer maddi olmayan varlık tutarları kayıtlı değerleri bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına, kalanı 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 181-Bu hesap, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 182-Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme artışı ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına borç; amortisman tutarlarındaki artış bu hesaba, maddi olmayan duran varlık değer artışı ise 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan varlık tutarları için ayrılan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2-Yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme azalışı ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına alacak; amortisman tutarlarındaki azalış bu hesaba, maddi olmayan duran varlık değer azalışı ise 522-Yeniden Değerleme Artışları Hesabına borç kaydedilir.

28 Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları

Madde 183- Bu hesap grubu, içinde bulunulan yılda ortaya çıkan ancak gelecek yıllara ait olan peşin ödenmiş giderler ile tahakkuk etmiş gelirlerden doğan ancak gelecek yıllarda istenebilir duruma gelecek olan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı

281 Gelir Tahakkukları Hesabı

280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 184- Bu hesap, dönem içinde ödenen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 185- Peşin ödenen giderlerden içinde bulunulan yılı takip yıllarda giderleştirilecek olanlar ilgili oldukları dönemlerde tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir.

Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az bir süre kalan peşin ödenmiş giderler düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelecek aylara ait giderler hesabına aktarılır.

Kuponlu hazine bonoları ve devlet tahvillerin nominal bedelin altında ıskontolu olarak satılması durumunda, nominal bedel ile satış bedeli arasındaki farkın içinde bulunulan yıldan sonraki yıllara ait olan kısmı bu hesaba kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 186- Gelecek yıllara ait giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-İçinde bulunulan yılı takip eden yıllarda tahakkuk ettirilmesi gereken ve bütçe giderleri ile ilişkilendirilmesi gereken peşin ödenmiş giderler bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kuponlu hazine bonolarından vadesi bir sonraki yıla taşanların veya kuponlu devlet tahvillerinin ıskontolu satılması durumunda, borçlanma hasılatı ile nominal değer arasındaki farkın; satışın yapıldığı yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllara ait olan kısmı ise bu hesaba borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan borçlanma hasılatı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara, devlet tahvillerinin satış değeri ile nominal değeri arasındaki fark 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, geri ödemeye esas tutarları ise ilgisine göre 301 Hazine Bonoları Hesabı veya 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Bu hesapta bulunan tutarlardan takip eden yılda gider hesaplarına yansıtılması gerekenler dönem sonunda bu hesaba alacak, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabına borç kaydedilir.

281 Gelir Tahakkukları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 187- Bu hesap, bütçe alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar hesap grupları dışında izlenen ve tahakkuk etmiş gelirlerden kaynaklanan ancak ilgililer adına kesin borç kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda istenebilir duruma gelecek olan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 188- Gelir olarak tahakkuk ettirilmiş olmakla birlikte ilgilileri adına kesin borç kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda istenebilecek olan alacaklar, ilgili oldukları dönemlerde tahsil edilmek üzere bu hesapta izlenir.

Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabı ve genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklara ilişkin olarak yıl sonlarında hesaplanan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda tahsil edilecek olan işlemiş faiz geliri alacakları bu hesaba kaydedilir.

Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahsil zamanına bir yıldan az süre kalan alacaklar, düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına aktarılır.         

Bu hesapta takip edilen döviz cinsinden faiz geliri tahakkukları ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlenir.

Hesabın İşleyişi

Madde 189- Gelir tahakkukları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-İçinde bulunulan yılı takip eden yıllarda ilgililerden istenebilir duruma gelecek olan gelirlerden alacak tahakkukları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabı ve genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabında yer alan tutarlar için yıl sonlarında tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda tahsil edilecek olan işlemiş faizler bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta yer alan tutarlardan yasal yetkiye dayanılarak silinenler bu hesaba alacak ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan takip eden yılda istenebilir duruma gelecek olanlar dönem sonunda bu hesaba alacak, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 181-Gelir Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Madde 190- Bu ana hesap grubu; bir yıl içinde ödenebilecek yabancı kaynakları kapsar.

Kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu; kısa vadeli iç borçlar, kısa vadeli dış borçlar, bütçeden doğan borçlar, emanet yabancı kaynaklar, değer hareketleri, ödenecek vergi ve yükümlülükler ve diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar hesap gruplarına ayrılır.

30 Kısa Vadeli İç Borçlar

Madde 191- Bu hesap grubu, hazine bonoları, para piyasası nakit işlemleri borçları, kısa vadeli diğer iç borçlar ve vadesi bir yılın altına inmiş olan devlet tahvilleri ile vadesi bir yılın altına inmiş olan uzun vadeli diğer iç borçların izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta izlenen borçlanma işlemlerine ilişkin genel gider ve faizler gruptaki hesaplarla ilgilendirilmeksizin, bütçeye konulan ödeneklerle karşılanır.

Yıl sonlarında bu hesap grubundaki iç borç hesaplarında kayıtlı borç stokuna ait olarak hesaplanan işlemiş faiz tutarları giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

301 Hazine Bonoları Hesabı

303 Para Piyasası Nakit İşlemleri Borçları Hesabı

304 Kısa Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

305 Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı

309 Cari Yılda Ödenecek Diğer İç Borçlar Hesabı

301 Hazine Bonoları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 192- Bu hesap, Türk Lirası veya döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilen ve karşılığında nakit imkanı sağlayan hazine bonoları ve özel tertip hazine bonolarının anaparası ile bunlardan döviz cinsi ve dövize endeksli olanların anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 193- Döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilen hazine bonolarının muhasebeleştirilmesinde, 28.03.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen borçlanma şartlarına göre, Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur esas alınır.

Hazine bonolarının faiz ve genel giderleri ve nominal bedelinin altında bir bedelle ıskontolu olarak satılan bonoların nominal bedelleri ile satış bedelleri arasındaki fark bu hesapla ilgilendirilmeksizin doğrudan bütçeye bu amaçla konulan ödenekten karşılanır.

Kuponlu hazine bonolarının ıskontolu veya primli satılması durumunda, nominal bedel ile satış bedeli arasında ortaya çıkan ve ilgisine göre bütçe giderleri hesabı veya bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutarların, hazine bonosunun vadesinin;

a) Satışın yapıldığı yıl içinde dolması durumunda ilgisine göre giderler hesabı veya gelirler hesabına,

b) Satışın yapıldığı yılı takip eden yıla taşması durumunda ise içinde bulunulan yıla isabet eden kısmı ilgisine göre giderler hesabı veya gelirler hesabına; takip eden yıla isabet eden kısmı ise ilgili dönem giderler veya gelirler hesabına aktarılmak üzere gelecek yıllara ait giderler hesabı ya da gelecek yıllara ait gelirler hesabına,

kaydedilir.

Yıl sonlarında hesapta kayıtlı hazine bonosu stokuna ait olup; gerek kupon ödeme tarihinin gelecek yıla taşması nedeniyle ödenmemiş olan ve gerekse kuponsuz senetlerde vade sonunda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları hesap edilir ve giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki, gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir. Kuponlu hazine bonolarından değişken faizli olup, faiz oranı kupon ödeme zamanında kesinleşecek olanlara ilişkin yıl sonu işlemiş faiz hesaplaması, hazine tarafından belirlenen faiz oranından yapılır. Kupon ödeme zamanında kesinleşen faiz oranının, Hazine Müsteşarlığınca belirlenen orandan farklı olmasından dolayı ortaya çıkan fark ise geçmiş dönem giderleri veya geçmiş dönem gelirleri olarak muhasebeleştirilir.

Kuponlu hazine bonolarının kupon ödemeleri ve kuponsuz hazine bonolarının vade sonu faiz ödemeleri bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç, ilgisine göre verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı veya döviz gönderme emirleri hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödemenin yapıldığı yıla ait faiz tutarı giderler hesabına, önceki yıla ait işlemiş faiz tutarı gider tahakkukları hesabına borç, tamamı gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 194- Hazine bonoları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Kuponlu olarak ihraç edilen hazine bonolarından nominal bedelden satılanların nominal bedeli bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Kuponlu olarak ihraç edilen hazine bonolarından nominal bedelin altında ıskontolu olarak satılanların nominal bedeli bu hesaba alacak, satış bedeli 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara, ıskonto tutarı ise 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Hazine bonosunun vadesinin bir sonraki yıla taşması halinde ıskonto tutarının içinde bulunulan yıla isabet eden kısmı 700-Giderler Hesabına, kalanı 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Kuponlu olarak ihraç edilen hazine bonolarından nominal bedelin üstünde primli olarak satılanların nominal bedeli bu hesaba, nominal bedel ile satış bedeli arasındaki fark 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, satış bedeli 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Hazine bonosunun vadesinin bir sonraki yıla taşması halinde prim tutarının içinde bulunulan yıla isabet eden kısmı 600-Gelirler Hesabına, kalanı 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

4-Kuponsuz olarak ve vade sonu faiz ödemeli ihraç edilen hazine bonolarının satış bedeli bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

5-Bütçe ile ilgilendirilmeksizin ikrazen verilen kuponlu özel tertip hazine bonolarının nominal bedeli bu hesaba alacak, 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

6-Bütçe ile ilgilendirilmeksizin ikrazen verilen kuponsuz özel tertip hazine bonolarının satış bedeli bu hesaba alacak, 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

7-Bütçe kanunundaki ödeneğine dayanılarak verilen kuponlu özel tertip hazine bonolarının nominal bedeli bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Bütçe kanunundaki ödeneğine dayanılarak verilen kuponsuz özel tertip hazine bonolarının satış bedeli bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

9-Nakit imkanı sağlayan iç borçlanma senedi veya özel tertip iç borçlanma senetlerinin senet değişimi işlemlerinde geri alınan iç borçlanma senedi anaparası bu hesaba veya 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabına ya da 405-Devlet Tahvilleri Hesabına, faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz borcu karşılığı hazine bonosu verilmesi durumunda tutarı bu hesaba alacak kaydedilir.

Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabına veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

10-Döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan hazine bonolarının her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde aleyhte meydana gelen kur farkı bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Hazine bonolarından geri ödenen anapara tutarları bu hesaba, faiz tutarı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faizin, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıla ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Nakit imkanı sağlayan hazine bonoları veya özel tertip hazine bonolarının senet değişimi işlemlerinde geri alınan hazine bonosu anaparası bu hesaba, faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz borcu karşılığı hazine bonosu verilmesi durumunda tutarı bu hesaba, devlet tahvili verilmesi durumunda tutarı 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan hazine bonolarının, her faiz ödeme tarihinde, ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur azalışı farkları ile ay sonunda, T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde lehte meydana gelen kur farkı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

303 Para Piyasası Nakit İşlemleri Borçları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 195- Bu hesap, hazinece kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak üzere devlet iç borçlanma senedi çıkarmaksızın yapılan, azami otuz gün vadeli, borçlanmaların izlenmesi için kullanılır.

Bu işlemlerden doğan faiz ve diğer giderler bu hesapla ilgilendirilmeksizin doğrudan bütçeye gider kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 196- Para piyasası nakit işlemleri borçları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Hazinece kısa vadeli nakit ihtiyacının karşılanması için iç borçlanma senedi ihraç etmeksizin piyasadan yapılan, azami otuz gün vadeli borçlanmalar, bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Para piyasası nakit işlemlerinde döviz cinsinden yapılan borçlanma tutarı, 28.03.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen borçlanma şartlarına göre Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur üzerinden bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

3-Para piyasası nakit işlemlerinden doğan döviz cinsinden borçların her ödeme tarihinde ödemeye esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan aleyhte kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan aleyhte kur farkları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödenenler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Para piyasası nakit işlemlerinden doğan döviz cinsinden borçların her ödeme tarihinde ödemeye esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan aleyhte kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan lehte kur farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

304 Kısa Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 197- Bu hesap, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olup hazinece devralınmış olan kısa vadeli iç borçlar ile yukarıdaki hesaplarda tanımlanmamış olan kısa vadeli diğer iç borçların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 198- Kısa vadeli diğer iç borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Diğer kurumlarca ödenemeyip hazinece üstlenilen iç borçlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabı veya 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

2-Ortaya çıkan kısa vadeli diğer iç borçlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde kur artışından kaynaklanan fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı borçlardan ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde kur azalışından kaynaklanan fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

305 Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 199- Bu hesap, devlet nam ve hesabına ihraç edilmiş olan ve karşılığında nakit imkanı sağlayan devlet tahvilleri ile özel tertip devlet tahvillerinden vadesi bir yılın altına inmiş olanların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 200-Kuponlu devlet tahvillerinin kupon ödemeleri ve kuponsuz devlet tahvillerinden itfa edilenlerin faiz ödemeleri bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç, ilgisine göre verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı veya döviz gönderme emirleri hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödemenin yapıldığı yıla ait faiz tutarı giderler hesabına, önceki yıl/yıllara ait işlemiş faiz tutarı kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına borç, tamamı gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.

Devlet tahvilleri hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 201- Cari yılda ödenecek devlet tahvilleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Devlet tahvilleri hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba alacak, 405-Devlet Tahvilleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan devlet tahvillerinin, her faiz ödeme tarihinde, ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde aleyhte meydana gelen kur farkı, bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödenenler bu hesaba, faiz tutarı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faizin, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı nakit imkanı sağlayan devlet tahvilleri veya özel tertip devlet tahvillerinden senet değişimi işlemlerinde geri alınan devlet tahvili anaparası bu hesaba, faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz borcu karşılığı hazine bonosu verilmesi durumunda tutarı 301-Hazine Bonoları Hesabına, devlet tahvili verilmesi durumunda tutarı 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tahvillerin her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden, değerlemesi sonucu aleyhte oluşan kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından meydana gelen fark, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

309 Cari Yılda Ödenecek Diğer İç Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 202- Bu hesap, dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olan uzun vadeli diğer iç borçların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 203- Cari yılda ödenecek diğer iç borçlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Uzun vadeli diğer iç borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde kur artışından kaynaklanan fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı borçlardan geri ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde kur azalışından kaynaklanan fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

31 Kısa Vadeli Dış Borçlar

Madde 204- Bu hesap grubu; kısa vadeli olarak yapılan dış borçlanmalar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki dış borç hesaplarında kayıtlı dış borç tutarlarından dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta izlenen borçlarla ilgili faiz gideri ödemeleri bu gruptaki hesaplarla ilgilendirilmeksizin, bütçeye konulan ödeneklerden karşılanır.

Yıl sonlarında bu hesap grubundaki dış borç hesaplarında kayıtlı borç stokuna ait işlemiş faiz tutarları hesaplanarak giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

310 Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı

310 Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 205- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak devlet nam ve hesabına Hazine Müsteşarlığı tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından, belirli bir geri ödeme planına göre geri ödenmek üzere sağlanan ve gerek genel ve katma bütçeye dahil birimler tarafından kullanılan, gerekse genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara ikrazen kullandırılan dış borçlardan cari yılda ödenecek olanların anapara taksitleri ile anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 206- Cari yılda ödenecek dış borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki dış borçlar hesabında kayıtlı olup dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olan tutarlar bu hesaba alacak, 410-Dış Borçlar Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara, geri ödemelerde değişken havuz birim katsayısı uygulanması sonucu doğan aleyhte farklar ile yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farkı artışları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı dış borçlardan dış finansman kaynağına ödenen tutarlar bu hesaba, faiz tutarı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faizin, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 381-Gider Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı genel ve katma bütçeye ait olan tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşen tutarların anaparası işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe Gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3- Bu hesapta kayıtlı genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara ikrazen devredilen tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşenlerin anaparası işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba, işlemiş faiz tutarı 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, alacağın anaparası 131-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına, işlemiş faiz alacağı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlara, geri ödemelerde değişken havuz birim katsayısı uygulanması sonucu doğan aleyhte farklar ile yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur azalış farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

32 Bütçeden Doğan Borçlar

Madde 207-Bu hesap grubu; verile emrine bağlandığı halde henüz hak sahiplerine ödenemeyen tutarları gösteren bütçe emanetleri ile mal alınıp, hizmet gördürülerek gider tahakkuku gerçekleştirilmiş olmakla birlikte ödeneği bulunmadığı ve kanunun öngördüğü ödenek üstü sarfiyat kapsamına da girmediği için verile emrine bağlanamamış tutarları belirten bütçeleştirilecek borçların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

320 Bütçe Emanetleri Hesabı

322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı

320 Bütçe Emanetleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 208-Bu hesap, mali yıl içerisinde veya sonunda verile emrine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya istihkak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 209-Bütçe emanetleri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Bütçe Emanetlerine Alınacak Tutarlar

Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınabilmesi için; hizmetin yapılmış veya malın teslim edilmiş bulunması; Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre bütün tahakkuk belgelerinin, tahakkuk dairelerince tamamlanarak ita amirine imzalattırılmış verile emri ekinde ödeme yapılmak üzere saymanlığa gönderilmiş olması gerekir.

Gerek mali yıl içerisinde, gerekse mali yıl sonunda nakit yetersizliği veya istihkak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle ilgililerine ödenemeyen verile emri tutarları bütçeleştirilerek bu hesaba alınır. Herhangi bir tutarın bütçeye gider yazılmak suretiyle dairesi mutemedine ödendiği halde, mutemedin hak sahibine ödeme yapamaması nedeniyle en geç bir ay içerisinde saymanlıklara geri verilmesi gereken paralar da ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba kaydedilir.

Bütçe emanetleri hesabına alınan tutarların her biri için kayda alınma sırasında düzenlenmiş muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası istihkak sahibine verilir. İstihkak sahibine verilmeyen muhasebeleştirme belgeleri saymanlıkça saklanır. Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınması sırasında istihkak sahibinin imzası aranmaz.

Tahakkuk ettirilecek tutar, müşterek olduğu ve ayrılması mümkün bulunmadığı veya ibraz olunacak veraset ilamına bağlı bulunduğu takdirde bir tek kayıt yapılarak ortakların veya mirasçıların adları yazılır.

Tahakkuk belgeleri, ita amirine imzalattırılmış verile emri ekinde noksansız olarak saymanlığa verilmedikçe, herhangi bir tutar bütçeye gider kaydedilerek bütçe emanetine alınamaz.

II-Bütçe Emanetlerinden Yapılacak Ödemeler

Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için saymanlık işlem fişi düzenlenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için saymanlıkça saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası saymanlık işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.

III-Bütçe Emanetlerinde Zamanaşımı ve Zamanaşımı Dolayısıyla Gelir Kaydedilen Paraların Ödenmesi

Bütçe emanetleri hesabına alınan tutarlardan, emanete alındığı tarihe bakılmaksızın hizmetin yapıldığı veya malın teslim edildiği tarihi izleyen mali yıl başından başlamak üzere, beşinci yıl sonuna kadar ilgilisine ödenemeyenlerin bir listesi çıkarılır ve düzenlenecek saymanlık işlem fişine bağlanarak bütçeye gelir kaydedilir.

Beş yıllık zamanaşımı süresini doldurması nedeniyle bütçeye gelir kaydedilen tutarların ödenebilmesi için, istihkak sahiplerinin mazeretlerini adliye mahkemelerinde kanıtlayarak ilam almaları gerekir.

Hesabın İşleyişi

Madde 210-Bütçe emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenler bir taraftan bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabına ya da söz konusu tutar varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

2-Bir istihkak karşılığı olarak daire mutemetlerine verilen paralardan, mutemetler tarafından, herhangi bir nedenle alacaklısına ödenemeyerek saymanlıklara iade edilen miktarlar, ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben yapılan ödemeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan başka bir saymanlığa aktarılması gereken miktarlar bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için, bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

4-Zamanaşımına uğraması veya herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 211-Bu hesap, bütçe kanunu veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere gerçekleştiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle verile emrine bağlanamayan borçların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 212-Bütçe kanunu veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere gerçekleştiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle verile emrine bağlanamayan ve bütçe giderlerinin ekonomik ayrımlarındaki “mal ve hizmet alım giderleri”nden doğan borçlar tahakkuk dairelerince ita amirinin imzasını taşıyan 3 nüsha “Bütçeleştirilecek Borçlar Bildirim Listesi” (Örnek: 37) ile ilgili saymanlığa bildirilir. Liste tahakkuk dairesince örneğine uygun olarak doldurularak ve fatura ve benzeri belgelerin bir örneği eklenerek saymanlıklara gönderilir. Formun genel sıra numarası bölümüne her tahakkuk dairesince, mali yılın başından itibaren birden başlayarak bir sıra numarası verilir. Saymanlık kendisine tahakkuk dairesince iletilen bilgilere dayanarak giderin tahakkuk kaydını saymanlık işlem fişi ile yapar. Saymanlık işlem fişlerine kanıtlayıcı belge olarak bütçeleştirilecek borçlar bildirim listesi ve eki belgeler bağlanır. Listelerin birer nüshası tahakkuk daireleri itibariyle ve genel sıra numarasına uygun bir şekilde dosyalanarak saklanır. Daha sonra ödenek temin edildiğinde, bu hesapta kayıtlı tutarlar bütçeye gider kaydedilerek ödeme işlemi tamamlanır.

Bütçeleştirilecek borçlar hesabında bulunan tutarlar kurumsal ve ekonomik bazda konsolide edilerek Bakanlıkça aylık dönemler itibariyle raporlanır ve bu raporlar ödenek dağıtımında öncelikle dikkate alınır. Saymanlıklar, gelen ödeneklerin dağıtımında bu hesaba alınan borçlara öncelik verir.

Hesabın İşleyişi

Madde 213-Bütçeleştirilecek borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Bütçe kanunu veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere tahakkuk ettiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle verile emrine bağlanamayan tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçeye mal edilmek üzere, bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına veya ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk müzekkeresi ve verile emrine bağlananlar bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 320-Bütçe Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesaba yersiz kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç 700 Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

33 Emanet Yabancı Kaynaklar

Madde 214-Bu hesap grubu, saymanlıklarca depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatlar, okul pansiyonları işlemleri ile saymanlıklar adına işlem yapan gümrük mutemedi işlemleri ve konsolosluk tahsilatlarının ve risk yönetimi kapsamında oluşturulan risk hesabının izlenmesi için kullanılır.

Saymanlıklarca emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemler Bakanlıkça belirlenir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı

332 Okul Pansiyonları Hesabı

333 Emanetler Hesabı

337 Mutemetlikler Cari Hesabı

338 Konsolosluk Cari Hesabı

339 Risk Hesabı

330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 215-Bu hesap, saymanlıklarca, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 216-Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-İhale Teminatları

Devlet ihalelerine katılan isteklilerden kanunları gereği nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin teminat ve ek kesin teminatlar bu bölüme kaydedilir.

Bu paralardan, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ilgili maddeleri uyarınca ödenmemiş sigorta primleri ve gecikme zamları karşılığı olarak, Kurumun bildirmesi üzerine müteahhitlere geri verilmeyerek tutulanlar, kurumun ilgili şube veya bürosuna gönderilir.

Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 13 üncü maddesine göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde bütçeye gelir kaydedilir.

II-Adli Teminatlar

1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri uyarınca, tahliye kefaleti olarak alınan paralar ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca, icranın geri bırakılması için teminat olarak alınan paralar ile mevzuatları gereği alınması gereken diğer adli teminatlar bu bölüme kaydedilir.

Adli teminat olarak alınan paralar zamanaşımı süresini doldurup doldurmadığına bakılmaksızın tahsil edildiği yılı izleyen 2 nci yıl sonunda bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilecek paralara ait tahsilinde verilen alındının tarih ve sayısını, kimden tahsil edildiğini, tutarını ve mahkeme dosya numarasını gösteren iki nüsha liste düzenlenir. Bu listelerin bir nüshası saymanlık işlem fişine bağlanır; diğer nüshası ise saymanlıkta ayrı bir dosya da saklanır. Gelir kaydedilen paralardan ilgilisine ödenmesi gereken tutarlar olduğu takdirde bütçeye gider yazılarak ödenir.

III-Vergi Teminatları

Vergi Kanunları uyarınca teminat olarak tahsil veya tevkif edilen tutarlar bu bölüme kaydedilir. Bu tutarlar, teminat alınmasını gerektiren işin sonucuna göre ilgilisine geri verilir veya bütçeye gelir kaydedilir.

IV-Gümrük Teminatları

Gümrük mevzuatı uyarınca teminat olarak tahsil edilen tutarlar bu bölüme kaydedilir. Bu tutarlar, teminat alınmasını gerektiren işin sonucuna göre ilgilisine geri verilir veya bütçeye gelir kaydedilir.

V-Beyan Edilen Gümrük Vergileri ve % 10 Fazlaları Depozitoları

Gümrük mevzuatı uyarınca, eşyaları hakkında Gümrük Kanununun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasını isteyen mükelleflerden, beyan edilen gümrük vergileri ve % 10 fazlaları depozito suretiyle tahsil edilerek bu bölüme kaydedilir.

Bu bölümde toplanan paralar, işin sonucuna göre ilgilisine iade edilir veya bütçeye gelir kaydedilir.

VI-Zamanaşımı Süreleri

Saymanlıklarca tahsil edilerek bu hesaba kaydedilen paralar, aşağıda belirtilen hallerde zamanaşımına uğradığında bütçeye gelir kaydedilir.

a) Müteahhit ve taşeronlardan alınan geçici teminatlar;

1-İhale başkası üzerinde kaldığı takdirde; en avantajlı ikinci teklifi veren istekli için sözleşmenin yapıldığı tarihi, diğer istekliler için ihale kararının verildiği tarihi,

2-Komisyonca ihaleden vazgeçildiği takdirde, bu husustaki karar tarihi,

3-Geçici teminatını yatıran şahıs ihaleye girmekten vazgeçtiği takdirde, bu isteğini bildirdiği veya en geç ihalenin başkası üzerinde kaldığı tarihi,

izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

b) Müteahhit ve taşeronlardan alınan kesin teminatlar;

1-Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmesi nedeniyle teminatın geri verilmesi gerektiği tarihi,

2-İdarece, müteahhit veya taşeron kusurlu görülerek sözleşme bozulduğu ve teminatını geri almak için müteahhit veya taşeron tarafından mahkemeden karar alındığı takdirde, hüküm tarihini,

izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

c) Adli teminat olarak alınan paralar;

1-Kefalete bağlanarak serbest bırakılan kişilerden alınan nakdi teminatlarda paranın iadesi hakkında verilen karar tarihini,

2-İcranın geri bırakılması için karar verilmek üzere alınan teminatlarda istekli lehine çıkan kararın kesinleştiği tarihi,

izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

Hesabın İşleyişi

Madde 217-Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlar 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen miktarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan başka bir saymanlığa gönderilenler bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan gelir kaydedilmesi gerekenler bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

332 Okul Pansiyonları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 218-Bu hesap, okul pansiyonları ile ilgili işlemlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 219-Okul pansiyonları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Pansiyon Gelirlerinin Çeşitleri ve Tahsilatı

2698 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Pansiyonları Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul Pansiyonları Yönetmeliği hükümlerine göre, pansiyon gelirleri ve bunların tahsilatına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

1-Her yıl bütçe kanunu ile tespit edilerek paralı yatılı öğrencilerden alınacak ücretler,

2-Parasız yatılı öğrencilerin, her yıl bütçe kanunu ile belirlenen miktar üzerinden devletçe karşılanan ücretleri,

3-Pansiyonların bağlı bulundukları okulların öğretmenleri, memurları, hizmetlileri ve gündüzlü öğrenciler ile Milli Eğitim Bakanlığı müfettişleri ve Bakanlıkça görevlendirilenler, başka okullardan gelen öğretmen ve öğrenci gruplarından alınan yemek ücretleri,

4-Pansiyon gelirlerinin yetişmemesi nedeniyle Milli Eğitim Bakanlığından verilecek emir üzerine merkezden veya başka saymanlıklardan aktarılan paralar,

5-Pansiyon paralarından fazla ve yersiz ödendiği anlaşılarak kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen paralar.

Bunlardan 1 ve 3 üncü fıkralarda belirtilen pansiyon gelirleri sayman mutemedi alındısı karşılığı kefalete tabi sayman mutemetlerince tahsil edilir. Sayman mutemetlerince tahsil edilen bu paralar; sayman mutemedi ve pansiyondan sorumlu idareci tarafından düzenlenen ve % 12 ler ile % 88 lerin tutarını, tahsilatın kimden yapıldığını ve öğrenci sayısını gösteren bir liste ile birlikte en geç iki gün (resmi tatil günleri hariç) içinde saymanlığa yatırılır.

İkinci fıkrada belirtilen öğrencilerin pansiyon ücretlerine ait ödeme emirleri tutarı okul idarelerince öğrencilerin adları ile her birine ait ücret miktarını gösterir bir cetvel düzenlenmek suretiyle verile emrine bağlanarak saymanlığa verilir. Saymanlıkça, tamamı bütçe giderleri hesabına borç, % 12 si emanetler hesabına ve % 88 i de okul pansiyonları hesabına alacak kaydedilir; 4 ve 5 inci fıkralarda belirtilen pansiyon gelirlerinin tamamı ise okul pansiyonları hesabına kaydedilir ve tahsilata ilişkin okul idaresine yazı ile bilgi verilir.

II-Pansiyon Giderlerinde Aranacak Belgeler ve Çeşitli Hükümler

Okul pansiyonları hesabına borç kaydı ile yapılan ödeme ve gönderme işlemleri aşağıda gösterilmiştir.

Öğrencilerin yiyecek, barınma ve ısınma giderleri ile Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul Pansiyonları Yönetmeliğinde belirtilen çeşitli okul giderleri, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde yer alan belgeler ve tahakkuk dairesince düzenlenen verile emirleriyle yapılır.

Tahsil edilen pansiyon gelir fazlalarından pansiyon geliri yetişmeyen okullara para aktarılması, Milli Eğitim Bakanlığından gönderilen yazılara göre yapılır.

Pansiyon paralarından, gerektiğinde avans verilebilir veya kredi açılabilir. Verilen avanslar ve açılan krediler ile girişilen taahhütlere ait paralar saklı tutulur.

Saymanlıklarca, her mali yıl sonunda o yıl içinde tahsil edilen pansiyon paralarının miktarını, yapılan harcamaları ve artan miktarı gösteren bir hesap özet cetveli düzenlenerek Milli Eğitim Bakanlığına gönderilir.

Okul idarelerince, pansiyon paralarından yapılacak harcamalar için girişilen taahhütlere ait taahhüt dosyalarının bir örneği ilk hakedişle birlikte veya daha önce saymanlığa verilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 220-Okul pansiyonları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Paralı yatılı öğrencilerden tahsil edilen pansiyon ücretleri ile öğrenci ve diğer görevlilerden yemek parası olarak tahsil edilip sayman mutemetlerince, saymanlıklara yatırılan paraların % 88 i bu hesaba, % 12 si 333-Emanetler Hesabına alacak, tamamı 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

2-Parasız yatılı öğrenciler için tahakkuk ettirilen tutarın % 88 i bu hesaba, % 12 si 333-Emanetler Hesabına alacak, tamamı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Milli Eğitim Bakanlığının bildirmesi üzerine merkezden veya pansiyonla idare olunan diğer okulların bağlı bulundukları saymanlıklardan aktarılan tutarlar bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.

4-Pansiyon paralarından fazla veya yersiz olarak ödendiği anlaşılanlar bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Pansiyon gideri olarak ödenen paralar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Pansiyon giderlerine harcanmak üzere okul mutemetlerine verilen avans veya açılan kredilerden yapılan mahsuplar bu hesaba borç, 172-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Pansiyon paralarından başka saymanlıklara aktarılması bildirilen tutarlar bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

333 Emanetler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 221-Bu hesap, saymanlıklarca, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 222-Emanetler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

Emanetlerden Nakden veya Mahsuben Yapılan Ödemeler

Emanetler hesabında kayıtlı paralardan nakden yapılan ödeme ve başka hesaplara aktarılan tutarlar ile başka bir saymanlığa gönderilen emanet paralar için saymanlık işlem fişi düzenlenir. Emanete alınan para aynı kişiye geri ödeniyorsa ve emanete alınma sırasında kendisine alındı verilmişse, bu alındı alınarak saymanlık işlem fişine bağlanır.

Emanet olarak alınan paraların; gerek parayı teslim edene, gerek istihkak sahibi sıfatıyla başkalarına verilmesi veya gelir kaydedilebilmesi için (zamanaşımına uğramasından dolayı gelir kaydedilenlerle kanunen veya gönderilen haciz kararlarına dayanılarak saymanlıklarca tevkif ve ilgili daire ve kurumlara ödenmesi gereken paralar hariç); parayı teslim ettiren daire veya kurumca usulüne göre düzenlenmiş onaylı bordro, bildirim veya bu dairelerce paranın ilgililerine verilmesine ilişkin bir yazının ya da alındı arkasına yazılmış onaylı bir açıklamanın bulunması gerekir.

Elçilik ve konsolosluklarda emanetlerden nakden ve mahsuben yapılan ödemelerde harcamaların ayrıntılı dökümünü gösterir onaylı bir listesi aranır. Bu harcamaların karşılığında ilgili kurum ve kişilerden alınan fatura veya benzeri kanıtlayıcı belgeler liste ekine bağlanır.

Hesabın İşleyişi

Madde 223-Emanetler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Emanet olarak nakden tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Aylık, ücret veya diğer istihkaklardan mahsuben tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, fazla veya yersiz olarak yapılan ödemeler, bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

4-Bütçe geliri olarak kaydedilenler dışında fazla veya yersiz olarak tahsil edilen tutarlar ilgilisine iade edilmek üzere bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

5-Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydı suretiyle tahsil olunan paralardan fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği yılı içinde anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydı suretiyle tahsil olunan paralardan fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği yılı geçtikten sonra anlaşılan tutarlar ilgilisine iade edilmek üzere bir taraftan bu hesaba alacak, 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

7-Diğer saymanlıklarca tahsil edilen ve gelen saymanlık işlem fişinden ilgili olduğu hesabın tespit edilememesinden dolayı geçici olarak bir hesapta kalması gereken tutarlar ile PTT veya banka aracılığı ile yapılan tahsilatta, yükümlülüğe ilişkin bilgilerin yetersiz olması nedeniyle ilgili hesaplara alınamayan tutarlar bu hesaba alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

8-Gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine de özel ödenek kaydolunan tutarların yıl sonuna kadar harcanamayan kısmı bir taraftan bu hesaba alacak, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

9-Maaş ve ücretlerden fazla ve yersiz kesilmesi nedeniyle Emekli Sandığı veya SSK’ya fazla gönderilen tutarlardan; memur veya işçiye ödenmesi gereken tutar bu hesaba, kurum payı 600-Gelirler Hesabına, noksan kesilen gelir vergisi ilgili hesaplara alacak; tamamı sandık veya SSK adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden yapılan ödeme ve göndermeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan başka bir hesaba aktarılanlar veya kayıtlı bir borca mahsup edilenler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bütçeye gelir yazılması gerekenler bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan başka bir saymanlığa gönderilenler bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.

337 Mutemetlik Cari Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 224-Bu hesap, gümrük saymanlıklarının kendilerine bağlı gümrük sayman mutemetlikleri ile olan nakit ilişkilerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 225-Gümrük sayman mutemetlikleri ve bunların tahsilat ve ödemelerinde kullanacakları defter ve belgeler ile işlemlerine ilişkin esas ve usuller aşağıda açıklandığı gibidir.

I-Gümrük Saymanlıkları ve Sayman Mutemetleri

Gümrük gelirlerini tahsil ve gümrük giderlerini ödeme işleri, gümrük saymanlığı olan yerlerde bu saymanlıklarca, gümrük saymanlığı bulunmayan yerlerde ise bu konuda yetki verilmiş olan malmüdürlükleri ve muhasebe müdürlüklerince yapılır. Saymanlık teşkilatı olmayan yerlerde bulunan gümrük müdürlüğü, gümrük başmemurluğu ve gümrük idare memurluklarında kendilerine Bakanlıkça sayman mutemedi yetkisi verilmiş olan görevliler gümrük gelirlerini ve gümrük işlemlerinden doğan emanet ve teminatları tahsil eder ve iade işlemlerini yaparlar. Gümrük sayman mutemetleri, yaptıkları tahsilat ve ödemelere ilişkin hesaplarını en geç ayın son günü bağlı bulundukları saymanlığa verirler. Gümrük sayman mutemetliklerince nakden yapılan tahsilattan iadeler yapıldıktan sonra kalan tutarlar her hafta Salı ve Cuma günleri ve ayın son günü, bu günlerin tatil gününe rastlaması durumunda bir önceki mesai günü itibariyle bağlı bulundukları saymanlık hesabına aktarılır. Salı ve Cuma günleri beklenmeksizin yatırılacak tutarlar Bakanlıkça belirlenir.

II-Gümrük Sayman Mutemetliklerince Tutulacak Defterler

Gümrük sayman mutemetliklerince aşağıda belirtilen defterler tutulur.

Mutemetlikler Tahsilat ve Ödemeler Defteri (Örnek: 38)

Emanetler Defteri (Örnek: 25)

Menkul Kıymetler Defteri (Örnek: 26)

Teminat Mektupları Defteri (Örnek: 39)

a) Mutemetlikler Tahsilat ve Ödemeler Defteri

Gümrük sayman mutemetliklerince nakden ve mahsuben tahsil olunan veya gelen paralarla, nakden ödenen veya gönderilen paraların kaydedildiği bu defter, birisi dip koçan olmak üzere üç nüsha olarak düzenlenir. İlk iki nüshası tahsilat ve ödemelere ilişkin diğer belgelerle birlikte ay sonlarında bağlı oldukları saymanlığa verilir.

Defter “tahsilat” ve “ödemeler/göndermeler” başlıklı iki ana tabloya ayrılmıştır.

Defterin “tahsilat” tablosundaki;

Gümrük gelirleri bölümüne; gümrük işlemleri dolayısıyla nakden veya mahsuben tahsil edilen gümrük vergi ve resimleri gelir türlerine göre kaydedilir.

Emanet ve teminatlar bölümüne; gümrük gelirleri ile birlikte veya doğrudan emanet ve teminat olarak tahsil edilen paralar çeşitlerine göre kaydedilir.

Diğer tahsilat bölümüne; mutemetliklerce bağlı bulunulan veya diğer saymanlıklar adına tahsil edilen paralar kaydedilir.

Saymanlıktan gelen bölümüne; bağlı bulunulan saymanlıktan mutemetliğe gönderilen paralar kaydedilir.

Defterin “ödemeler/göndermeler” tablosundaki;

Ödeme ve mahsubun çeşidi bölümüne; mutemetliklerce emanet ve teminat olarak tahsil edilen paralardan nakden geri verilenler ile bütçeye gelir yazılması gerekenler kaydedilir.

Saymanlığa gönderilen bölümüne; mutemetlikten saymanlığa gönderilen paralar kaydedilir.

Defterin “tahsilat” tablosunda kayıtlı emanetlerden herhangi bir nedenle gelir yazılması gerekenler “ödemeler/göndermeler” tablosuna kaydedildikten sonra “tahsilat” tablosu “gümrük gelirleri” bölümünde ilgili gelir türüne ait sütuna kaydedilir.

Ay sonlarında defterin altı, tek çizgi ile çizilerek tüm sütunların dikey toplamı alınarak “bu ay toplamı” bulunur. Bu tutarın altına geçen aylardan gelen toplamlar “geçen aylar toplamı” olarak yazıldıktan sonra her iki rakam toplanarak o ay sonuna kadar olan “genel toplam” bulunarak altı çift çizgi ile kapatılır.

Tahsilat tablosu “toplam tahsilat” sütunu genel toplamı ile “ödemeler/göndermeler” tablosu “ödemeler/göndermeler toplamı” sütunu arasındaki fark mutemetliğin o ay sonu itibariyle kasa mevcudunu (banka mevcutları dahil) göstereceğinden kasa mevcudu ile uygunluğu beyan edilerek onaylanır. Adlarına bankada hesap açtıran mutemetlikler bankadan alacakları aylık hesap ekstrelerini defterin saymanlığa gönderecekleri nüshasına bağlarlar.

Mali yıl sonunda, defter kapatılarak kasa mevcudu banka kanalıyla saymanlık hesabına aktarılır.

b) Emanetler Defteri

Bu deftere mutemetliklerce tahsil edilip, mutemetlikler tahsilat ve ödemeler defterinin tahsilat tablosu “emanetler ve diğer tahsilat” bölümüne kaydedilen emanet ve teminatlar ile bunlardan nakden veya mahsuben geri verilenler veya gelir kaydedilenler bölümler itibariyle kaydedilir.

c) Menkul Kıymetler Defteri

Mutemetliklere teslim edilen, menkul kıymetler, bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir. Hazine malı ve kişi malı kıymetler için ayrı ayrı defter tutulur. Defterin borç sayfasına elçilik veya konsolosluğa teslim edilen menkul kıymetler, alacak sayfasına ise bunlardan ilgilisine geri verilen, başka bir yere gönderilen veya paraya çevrilenler sütun başlıklarına göre kaydedilir. Teslim alınan kıymetler defterin borç sayfasına, hesaplara alındığı mali yılın son iki rakamı ile bu rakamlardan sonra gelen ve mali yılbaşında birden başlamak üzere verilen rakamlardan oluşan sıra numarası verilerek kaydedilir. Bu sıra numaraları, değerlerin tamamı hesaplardan çıkarılıncaya kadar kullanılır. Alacak sayfasına ise ilgilisine geri verilen, başka bir saymanlığına gönderilen veya paraya çevrilen menkul kıymetler her mali yıl başında birden başlamak üzere verilen sıra numarasına göre kaydedilir.

Defterin giriş ve çıkış kayıtları arasında bağlantı kurmak için borç sayfası sıra numarası, alacak sayfasındaki ilgili sütuna; alacak sayfasındaki sıra numarası ise borç sayfasındaki ilgili sütuna yazılır.

d) Teminat Mektupları Defteri

Bu deftere, mutemetliklerce mevzuatı uyarınca teminat olarak alınan banka teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler kaydedilir.

Mutemetliklere teslim edilen teminat mektupları, defterin borç sayfasına alındığı mali yılın son iki rakamı ile bu rakamlardan sonra gelen ve mali yıl başında birden başlamak üzere verilen rakamlardan oluşan sıra numarasına göre kaydedilir. Bu sıra numaraları, teminatın tamamı iade edilinceye kadar kullanılır. İlgilisine geri verilen veya paraya çevrilen teminat mektupları, mali yıl başında birden başlamak üzere sıra numarası verilmek suretiyle defterin alacak sayfasına kaydedilir. Teminat mektuplarının giriş ve çıkış kayıtları arasında bağlantı kurmak için defterin borç sayfasındaki ilgili sütuna alacak sayfası sıra numarası, alacak sayfasındaki ilgili sütuna ise borç sayfası sıra numarası yazılır.

III-Aysonu İşlemleri

Mutemetliklerce bir ay içinde nakden ve mahsuben tahsil edilen paralar ile yapılan ödemelerin, tahsilat ve ödemeler itibariyle ayrı ayrı olmak üzere; tarihini, kimden tahsil edildiği veya kime ödendiğini, niteliğini, belge adedi ve tutarını gösteren iki nüsha listesi yapılır. Listenin birinci nüshası mutemetlikler tahsilat ve ödemeler defterinin iki nüshası ile tahsilat ve ödemelere ilişkin belgelerle birlikte bağlı bulunulan saymanlığa gönderilir. Diğer nüshası ise mutemetlikte saklanır.

IV-Saymanlıkların Mutemetliklerden Alınan Tahsilat ve Ödeme Belgeleri Üzerinde Yapacakları İncelemeler ve Kayıtlar

Gümrük saymanlıkları ile gümrük işlemleri konusunda yetki verilmiş olan malmüdürlükleri ve muhasebe müdürlüklerince mutemetliklerden alınan tahsilat ve ödeme belgeleri incelenerek “mutemetlikler tahsilat ve ödemeler defteri”ne uygunluğu sağlandıktan sonra mutemetlikler itibariyle düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile aşağıda açıklandığı şekilde gerekli muhasebe kayıtları yapılır.

Mutemetlikler tahsilat ve ödemeler defterinin “tahsilat tablosu”, “gelirler toplamı (I)”, “emanet ve teminatlar toplamı (II)” ve “diğer tahsilat (III)” sütunlarının “bu ay” toplamları bir kalemde mutemetlikler cari hesabına borç; “ödemeler/göndermeler” tablosu “emanet ve teminat ödemeleri” sütunu bu ay toplamı aynı hesaba alacak; “tahsilat” tablosu “gelirler toplamı” sütunu bu ay toplamı bütçe gelirleri hesabına, “emanetler teminatlar toplamı” sütunu bu ay toplamı ilgili emanet hesabı veya alınan depozito ve teminatlar hesabına, “diğer tahsilat” sütun toplamı ise saymanlıklar arası işlemler veya diğer ilgili hesaplara alacak kaydedilir. Defterin “ödemeler/göndermeler” tablosu “emanet ve teminat ödemeleri toplamı” sütunu bu ay toplamı ilgisine göre emanetler hesabı veya alınan depozito ve teminatlar hesabına borç kaydedilir. Mutemetliklerce başka saymanlıklar adına yapılan tahsilat için düzenlenecek saymanlık işlem fişine saymanlığın kendi muhasebeleştirme işlemleri için mutemetlikler itibariyle düzenlenen saymanlık işlem fişinin yevmiye numarası verilir. Defterin bir nüshası Sayıştay’a gönderilecek olan ve mutemetlikler itibariyle düzenlenen saymanlık işlem fişine bağlanır.

Yukarıda belirtilen muhasebe işlemleri yapıldıktan sonra tahsilat ve ödeme belgelerine dayanılarak yardımcı defter kayıtları da yapılır.

Mutemetliği bulunan gümrük saymanlıkları ile gümrük işlemleri konusunda yetki verilmiş olan malmüdürlükleri ve muhasebe müdürlükleri, ay sonlarında mutemetliklerden alınan “mutemetlikler tahsilat ve ödemeler defteri”nin bir nüshası ile bu mutemetliklerin gümrük işlemlerinden doğan tahsilatına ilişkin beyanname ve diğer belgeleri de aynı şekilde bağlı olduğu bakanlığa gönderilmek üzere saymanlığın bulunduğu yerdeki gümrük idaresine verirler.

Hesabın İşleyişi

Madde 226-Mutemetlik cari hesabına ilişkinborç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Mutemetliklerden saymanlığa aktarılan paralar ilgili saymanlıkça bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

2-Mutemetliklerce ilgililerine iade edilen emanet ve teminat niteliğindeki paralar bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı veya ilgili emanet hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Mutemetliklerin nakit ihtiyacı için saymanlıktan gönderilen paralar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Mutemetliklerden alınan belgelere göre, mutemetliklerce gümrük işlemleri nedeniyle tahsil edilen gümrük gelirleri ile diğer gelirler bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Mutemetliklerden alınan belgelere göre, mutemetliklerce emanet ve teminat olarak tahsil edilen tutarlar bu hesaba borç, ilgili emanet hesabı veya 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Mutemetliklerden alınan belgelere göre, mutemetliklerce bağlı bulunulan saymanlık veya diğer saymanlıklar adına yapılan tahsilat bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

338 Konsolosluk Cari Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 227-Bu hesap, Dışişleri Bakanlığı Saymanlığınca konsolosluk hasılatından ödeme ve gönderme talimatı verilen bütçe giderleri ile iş avans ve kredilerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 228-Konsolosluk cari hesabı kullanılarak yapılan işlemlere ilişkin esas ve usuller “Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı”na ait bölümde açıklandığı gibidir.

Hesabın İşleyişi

Madde 229-Konsolosluk cari hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Saymanlıkça konsolosluk hasılatından ödenmesi talimatı verilen bütçe giderleri ve elçilik avansları bu hesaba alacak, ilgisine göre 702-Bütçe Giderleri Hesabı, 170-İş Avans ve Kredileri Hesabı veya 170 Personel Avansları Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Elçilik ve konsolosluklarca dönemler ve her halde mali yılın son günü itibariyle ödendiği veya gönderildiği bildirilen bütçe giderleri ve avans tutarları elçilik ve konsolosluklar itibariyle saymanlıkça talimat verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba borç, 107-Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabına alacak kaydedilir.

339 Risk Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 230- Bu hesap,hazine garantileri kapsamında risk hesabından ödenecek bütün tutarlar ile risk yönetimi kapsamında önceden öngörülmesi mümkün bulunmayan ödemelerin karşılanması amacıyla, T.C. Merkez Bankası nezdinde oluşturulan hesaba ilişkin tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 231- Hazine garantileri kapsamında risk hesabından ödenen bütün tutarlar ile risk yönetimi kapsamında önceden öngörülmesi mümkün bulunmayan ödemeler, T.C. Merkez Bankası nezdinde oluşturulan risk hesabından karşılanır. Hesaptan, 28.03.2003 tarih ve 4749 sayılı Kanunda belirtilen haller dışında kullanım yapılamaz.

Risk hesabının kaynakları şunlardır:

a) İkraz anlaşmaları karşılığı tahsil edilen ikraz ücretleri.

b) Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar lehine verilen hazine garantileri karşılığı tahsil edilen garanti ücretleri.

c) Hesaptan yapılan ödemeler karşılığında ilgili kuruluşlardan yapılan geri ödemeler ve gecikme zammı dahil tahsil edilen her türlü ödemeler.

d) Hesapta bulunan tutarlar karşılığı sağlanan nemalar.

e) Bütçe Kanunlarıyla risk hesabına aktarılmak üzere öngörülen ödenekler.

Yılı bütçesine bu amaçla konulan ödenek bir başka tertibe aktarılamaz. Yılı bütçesinde risk hesabına aktarılması öngörülen ödeneklerin yetersiz olması halinde ilgili tertibe ödenek aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir.

Hazine garantili borçların, bu hesaptan ödeme yapılabilmesi için “kredi devralma ve ikraz anlaşması”nın yapılmış olması, saymanlığın da bu anlaşmanın varlığını araması gerekir. Söz konusu anlaşmanın ödeme tarihine kadar yapılamamış olması durumunda, hazineden sorumlu Bakanın onayına dayanılarak ödeme yapılmakla birlikte, sonradan kredi devralma ve ikraz anlaşmasının yapılması ve ilgili taraflarca imzalanan anlaşmanın bir örneğinin ödemeye ilişkin saymanlık işlem fişine bağlanmasının sağlanması gerekir.

Hesaptaki tutarlar günlük bazda nemalandırılır. Nemalandırmanın koşulları T.C. Merkez Bankası tarafından belirlenir.

Hesapta kayıtlı döviz cinsi tutarlar günlük olarak değerlemeye tabi tutulur.

Hesabın İşleyişi

Madde 232- Risk hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Genel ve katma bütçe dışındaki kurum ve kuruluşlarca dış finansman kaynağından elde edilen dış finansman imkanları için, hazinece verilen garantiler karşılığı tahsil edilen garanti ücretleri bu hesaba alacak, ilgisine göre 102-Banka Hesabına veya tahsil tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

2-Dış finansman kaynaklarından elde edilen dış finansman imkanlarının ikraz anlaşmaları ile genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara kullandırılması karşılığında tahsil edilen ikraz ücretleri bu hesaba alacak, ilgisine göre 102-Banka Hesabına veya tahsil tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesaptan, dış finansman kaynaklarına yapılan hazine garantisi kapsamındaki ödemelere ilişkin olarak ilgili genel ve katma bütçe dışı kurumca risk hesabına geri ödenen anapara, faiz ve gecikme zammı tutarları, bir taraftan bu hesaba alacak, ilgisine göre 102-Banka Hesabına veya hazine hesaplarına aktarıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 105-Döviz Hesabına borç; diğer taraftan 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına borç, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına alacak kaydedilir.

4-Hesapta bulunan tutarlar karşılığında sağlanan nemalar bu hesaba alacak, ilgisine göre 102-Banka Hesabına veya hesaba aktarıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

5-Bütçeden bu hesaba yapılan transferler bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Bankadan gelen banka hesap özet cetveline göre hesaba aktarıldığı bildirilen tutar bir taraftan 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç, 102-Banka Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

6-Vadesinde ödenmediği takdirde gecikme faizi doğuracak risk hesabı kapsamında ödenmesi gereken devlet dış borcu tutarı, risk hesabı için yılı bütçesinde öngörülen ödeneğine bağlı kalmak ve aynı yıl içerisinde ödeneğine mahsup edilmek kaydıyla, bir taraftan 703-Bütçeden Mahsup Edilecek ÖdemelerHesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Bankadan gelen banka hesap özet cetveline göre hesaba aktarıldığı bildirilen tutar, bir taraftan 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç, 102-Banka Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

7-Bu hesapta toplanan dövizlerin gün sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur artışı farkı bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında risk hesabından dış finansman kaynaklarına yapılan anapara ve faiz ödemeleri, ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına borç, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutarların anaparası ayrıca 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç, 962-Hazine Garantileri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta toplanan dövizlerin gün sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.

36 Değer Hareketleri

Madde 233-Bu hesap grubu, aynı bütçeli idare saymanlıkları arasındaki nakit ve nakit dışı değer hareketlerinin izlenmesi için kullanılan alacak karakterli değer hareketleri hesaplarına ait işlemlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

364 Nakit Hareketleri Hesabı

366 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

367 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

368 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

364 Nakit Hareketleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 234-Bu hesap, gerek tek hazine hesabı sistemine dahil gerekse tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklara nakit ihtiyacı ve nakit fazlası olarak gelen paraların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 235-Nakit hareketleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan saymanlıklara, nakit ihtiyacı ya da bu saymanlıklarca nakit fazlası olarak gönderilen paralar, alan saymanlıklarca bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

2-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklara nakit ihtiyacı olarak gönderilen paralar, alan saymanlıklarca bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

3-Tek hazine hesabı sistemine dahil saymanlıklardan nakit fazlası olarak gönderilen paralar ile nakit ihtiyacı olarak merkezden aktarılan paralar, muhasebe müdürlüklerince bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına (il hazine cari hesabı) borç kaydedilir.

4-Saymanlıklardan nakit fazlası olarak gönderilen paralar ile bankalarca tahsil edilip doğrudan hazine hesaplarına aktarılan tutarlar, İç Ödemeler Saymanlığınca bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba borç, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

Yıl içinde bu hesabın borcuna, hesap düzeltmesi dışında herhangi bir kayıt yapılmaz.

366 Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 236-Bu hesap, aynı bütçeli idare saymanlıklarının birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 237-Saymanlıklar arası işlemler, kullanılacak belgeler ile işlemlere ilişkin esas ve usuller Yönetmeliğin dönen varlıklar ana hesap grubu bölümünde saymanlıklar arası işlemler hesabında açıklandığı gibidir.

Hesabın İşleyişi

Madde 238-Saymanlıklar arası işlemler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken ve başka bir saymanlıkta kayıtlı olan kişilerden alacaklara karşılık, borçlulardan veya ilgililerden nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, tahsilatı yapan saymanlıkça bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Başka bir saymanlıkta kayıtlı olan vergi borçlarına karşılık borçlulardan veya ilgililerden nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, tahsilatı yapan saymanlıkça bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

3-Denetim elemanlarına ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlıklar dışındaki saymanlıklarca yapılan ödemeler, ödeme yönünden bağlı oldukları saymanlıklarca bu hesaba alacak, 171-Personel Avansları Hesabına borç kaydedilir.

4-Deniz filoları saymanlığı adına il ve ilçe saymanlıklarınca gemi mutemetlerine yapılan ödemeler deniz filoları saymanlığınca bu hesaba alacak, ilgisine göre 170-İş Avans ve Kredileri Hesabı veya 172-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir.

5-Dolaşımdan çekilmesi nedeniyle diğer saymanlıklardan gelen madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca itibari değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.

6-Dolaşıma çıkarılmak üzere darphaneden saymanlıklara gönderilen madeni paralar, alan saymanlıklarca bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç kaydedilir.

7-Saymanlıklardan gönderilen dövizler, ilgili hazine saymanlığınca, işlemi başlatan saymanlıktaki aktarma değeri üzerinden bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.

8-Başka bir saymanlık nezdinde açılan kredi tutarı, krediyi açtıran saymanlıkça bu hesaba alacak, 170-İş Avans ve Kredileri Hesabına borç kaydedilir.

9-Başka bir saymanlık adına açılan kredilerden harcanmayarak hesaben iade olunan tutarlar, nezdinde kredi açılan saymanlık tarafından bu hesaba alacak, 333-Emanetler Hesabına borç kaydedilir.

10-Bütçe emanetleri, emanetler veya okul pansiyonları hesaplarında kayıtlı olup da başka bir saymanlığa hesaben yapılan aktarmalar, aktarmayı yapan saymanlıkça bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

11-Başka bir saymanlıkta kayıtlı borçlarına karşılık ilgililerden nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan, tahsilatı yapan saymanlıkça, aynı bütçeli saymanlıklara aktarılanlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

12-Kişi ve kurumların, başka bir saymanlıkta kayıtlı avanslarına karşılık nakden veya mahsuben yapılan tahsilat, tahsilatı yapan saymanlıkça bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

13-Başka saymanlıklardan alınan tahvil, senet ve bonolar bu hesaba alacak 112-Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba borç, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

Yıl içinde bu hesabın borcuna, hesap düzeltmesi dışında herhangi bir kayıt yapılmaz.

367 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 239- Bu hesap, dış finansman kaynağı tarafından proje özel hesabına aktarılan tutarlardan genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce yapılan kullanımların, ilgili kurum saymanlıklarınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 240- proje özel hesabından kullanımlar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Kullanıcı Kurum Saymanlıklarınca Yapılacak İşlemler

Proje özel hesabından kullanımlarda, muhasebeleştirme işleminden önce, proje özel hesabından kullanım emri düzenlenip, ilgili belgelerle birlikte saymanlığa verilir. Malın teslimi ve hizmetin ifası sonucu, verile emrine bağlanmış kanıtlayıcı belgeler saymanlığa verildiğinde tahakkuk tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplanan tutar bütçeleştirilerek muhasebeleştirilir. Muhasebeleştirme işlemini takiben proje özel hesabından kullanım emrinin ilgili bölümü sayman tarafından onaylanarak mal ve hizmet sağlayan alacaklılara ödeme yapılması için T.C. Merkez Bankasına gönderilir.

Proje özel hesabından kullanımlarda, mal ve hizmet teslim alınmadan kullanıcı kuruluş tarafından kullanım söz konusu ise; bütçeleştirme işlemi, ödeneği saklı kalmak üzere, proje özel hesabından avans ve akreditifler hesabına kayıt yapılmak suretiyle gerçekleştirilir. Açılan akreditiflerde, akreditif tutarının tamamı yerine, cari yıl içerisinde kullanılan tutar, proje özel hesabından kullanım emri ve mevcutsa proforma fatura ve benzeri belgeler eklenerek, ödeneği karşılığında bütçeleştirme yapılır.

Proje özel hesabından avans verilmesi veya akreditif açılması şeklinde yapılan kullanımlar, avans verildiği veya akreditifin açıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden muhasebeleştirilir. Kullanıcı kuruluş tarafından belgeler mahsup için saymanlığa gönderildiğinde, saymanlıkça avans verildiği veya akreditifin açıldığı tarihteki kur üzerinden, bütçe giderleri hesabına borç, proje özel hesabından avans ve akreditifler hesabına alacak kaydı yapılarak mahsup işlemi yapılır. Yılı içerisinde mahsup edilemeyen avans ve akreditifler karşılığı ödenek ertesi yıla devredilir.

II-Katma bütçeli idarelerde proje özel hesabından yapılan dış proje kredisi kullanımlarının hazine yardımı ile ilişkilendirilmesi

Katma bütçeli idareler tarafından proje özel hesabından yapılan dış proje kredi kullanımları, üçer aylık dönemler itibariyle ve her halde yıl sonunda, ait oldukları ay sonlarındaki kur üzerinden hazine yardımı ile ilişkilendirilir. Hazine yardımı ile ilişkilendirilen tutar ilgili idare merkez saymanlıklarınca, proje özel hesabından kullanımlar hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 241- Proje özel hesabından kullanımlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce, malın teslimi veya hizmetin ifası üzerine, proje özel hesabından yapılan kullanım tutarları tahakkuk tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, ilgili kurum saymanlığınca bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından verilen avans ve açılan akreditifler avansın verildiği veya akreditifin kullanıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden ilgili kurum saymanlığınca bu hesaba alacak, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabına borç kaydedilir.

3-Ay sonlarında bu hesabın, içinde bulunulan ayda yapılan kullanımını gösteren kısmının ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşacak kur artış farkı bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerce proje özel hesabından verilen avans ve akreditiflerden nakden alınan iadeler, avansın verildiği veya akreditifin açıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, ilgili saymanlıkça bu hesaba borç, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabına alacak; Devlet Borçları Saymanlığınca iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 104-Proje Özel Hesabına borç, 167-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Ay sonlarında bu hesabın, içinde bulunulan ayda yapılan kullanımı gösteren kısmının ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşacak kur azalış farkı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Proje özel hesabından katma bütçeli idarelerce yapılan kullanım tutarları, üçer aylık dönem sonlarında hazine yardımı ile ilişkilendirileceğinden, yapılan kullanımlar ait oldukları ay sonlarındaki kur üzerinden, ilgili katma bütçe saymanlığınca bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

İç Ödemeler Saymanlığına bildirilen, katma bütçeli idarelere ait kullanımlar bu saymanlıkça 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilerek Devlet Borçları Saymanlığına rapor edilir.

4-Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba borç, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

368 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 242- Bu hesap, genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerce, hazine hesaplarına intikal ettirilmeksizin, dış finansman kaynağından doğrudan (mal ve hizmet karşılığı olarak) kullanılan dış proje kredilerinin ilgili kurum saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 243- Doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin doğrudan dış proje kredisi kullanımlarında; dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi üzerine, Devlet Borçları Saymanlığınca dış borç kaydının yapılması esas olup, kullanıcı kuruluş tarafından mali yükümlülük karşılığı edinilen mal veya sağlanan hizmet karşılığının bütçeleştirildiğinin teyit edilmesi zorunludur.

II-Kullanıcı Kuruluşlarca Yapılacak İşlemler

Doğrudan kullanımlarda, doğrudan dış proje kredi kullanımları bilgi/izin formunun bütçeleştirme işleminden sonra, ilgili bölümü onaylanıp örneğinin kullanıcı kuruluşa verilmesi üzerine, kredi anlaşmaları ile belirlenen görevlilerce dış finansman kaynağına kullanım emri verilir. Mal ve hizmet teslim alınmadan kullanım söz konusu ise; bütçeleştirme işlemi, ödeneği saklı kalmak üzere, doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditif hesabına kaydedilerek gerçekleştirilir. Açılan akreditiflerde, akreditif tutarının tamamı yerine, cari yıl içerisinde kullanılan tutar, doğrudan dış proje kredi kullanımları bilgi/izin formu ve mevcutsa proforma fatura ve benzeri belgeler eklenerek, ödeneği karşılığında bütçeleştirme yapılır.

III-Genel Bütçeye Dahil Daireler ve Katma Bütçeli İdareler Saymanlıklarınca Yapılacak Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımı İşlemleri

Malın teslimi ve hizmetin ifası sonucu verile emrine bağlanmış, kanıtlayıcı belgeler saymanlığa verildiğinde tahakkuka esas alınan tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bütçe giderleri hesabına borç, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirimleri hesabına alacak kaydedilir.

Mal ve hizmet teslim alınmadan kullanıcı kuruluş tarafından kredi kullanımı söz konusu ise, avansın verildiği veya akreditifin çekildiği tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditifleri hesabına borç, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına alacak kaydedilir. Malın teslimi ve hizmetin ifası üzerine kullanıcı kuruluş tarafından mahsup işlemi için, belgeler verile emrine bağlanarak saymanlığa gönderildiğinde aynı kur üzerinden, bütçe giderleri hesabına borç, doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditif hesabına alacak kaydı yapılarak mahsup işlemi yapılır. Yılı içerisinde mahsup edilemeyen avans ve akreditif karşılığı ödenek ertesi yıla devredilir.

Gider ve ödeneği karşılığı avans ve akreditif kaydı yapılmasını takiben, doğrudan dış proje kredi kullanımları bilgi/izin formu onaylanarak, Devlet Borçları Saymanlığına gönderilir.

IV-Katma Bütçeli İdarelerde Doğrudan Dış Proje Kredilerinin Hazine Yardımı ile İlişkilendirilmesi

Katma bütçeli idareler tarafından yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımları üçer aylık dönemler itibariyle ve her halde yıl sonunda hazine yardımı ile ilişkilendirilir. Hazine yardımı ile ilişkilendirilen tutar ilgili idare merkez saymanlıklarınca, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 244- Doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerce bütçeleştirilen doğrudan dış proje kredisi kullanımları, ilgili kurum saymanlığınca, tahakkuk tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerce mal ve hizmet teslim alınmadan avans verilmek veya açılan akreditiflerden çekiş yapılması suretiyle doğrudan dış proje kredi kullanımı yapılması durumunda, işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden tutarı bu hesaba alacak, 176-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Katma bütçeli idarelerce yapılan doğrudan dış proje kredi kullanımlarının üçer aylık dönem sonlarında ve her halde yıl sonunda hazine yardımı ile ilişkilendirildiğinden, yapılan kullanımlar, ilgili katma bütçe saymanlığınca bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

Devlet Borçları Saymanlığına bildirilen, katma bütçeli idarelere ait doğrudan dış proje kredi kullanımları bu saymanlıkça 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak, 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilerek hazine yardımı ile ilişkilendirilmek üzere İç Ödemeler Saymanlığına rapor edilir.

2-Yıl sonlarında hesabın bakiyesi, bu hesaba borç, öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki 503-Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

37 Ödenecek Vergi ve Yükümlülükler

Madde 245-Bu hesap grubu, sorumlu veya mükellef sıfatıyla ödenecek her türlü vergiler, sosyal güvenlik kurumları adına yapılan tahsilatlar, fonlar adına tahsil edilen tutarlar ile mevzuatı gereğince merkezde genel bütçe gelirlerinden mahalli idareler ve fonlar adına ayrılan mahalli idareler ve fon paylarının izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

370 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

371 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı

372 Fonlar Adına Yapılan Tahsilat Hesabı

373 Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabı

370 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 246-Bu hesap, katma bütçeli idareler saymanlıklarınca, mevzuatı gereğince nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairesine ödenmesi gereken genel bütçe gelirlerinin izlenmesi için kullanılır.

Katma bütçeli idareler tarafından personele yapılan özel gider indirimi ödemeleri, bu hesaba borç kaydedilmek suretiyle yapılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 247-Ödenecek vergi ve fonlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Saymanlıklarca, mevzuatı gereğince nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairelerine yatırılması gereken genel bütçe gelirleri bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yapılan göndermeler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

2-Personele yapılan özel gider indirimi ödemeleri bu hesaba borç 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yapılan göndermeler hazine yardımıyla ilişkilendirilirse bu hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

371 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 248-Bu hesap, saymanlıklarca, sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu adına nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 249-Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Emekli Sandığı Gelirleri

5434 sayılı Kanununa göre, Emekli Sandığı geliri olarak saymanlıklarca tahsil edilerek Sandığa gönderilmesi gereken paralar aşağıda sayılmıştır;

1-İştirakçilerin emeklilik keseneğine esas aylık tutarları üzerinden her ay kesilecek emeklilik kesenekleri;

Ay başlarından sonra vazifeye girenlerin o aya ait eksik aylık veya ücretlerinden kesenek alınmaz. Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanların eksik aylık veya ücretlerinden tam kesenek alınır.

2-Emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye ilk defa girenlerin veya önceden emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunmadan çalışmakta olduğu vazifesi emekliliğe tabi hale getirilenlerin (Bu vazifelerde çalışmakta olanlarla kesenekleri geri verilenlerden bunları iade etmek istemeyenler dahil) emekliliğe esas ilk tam aylık veya ücretlerinden kesilecek giriş kesenekleri;

Bu gibilerden o ay için ayrıca (1) fıkrada yazılı tutar kesilmez.

3-Emekliliğe esas aylık veya ücretleri yükselme suretiyle artanların ilk aya ait artış farkları;

Emekliliğe esas aylık veya ücretinden daha aşağı aylık veya ücretli bir vazifeye geçmiş olanların sonradan evvelki aylık derecesine yükselmeleri halinde artış farkı kesilmez.

Aylık veya ücret tutarlarında kanunlarla yapılacak artırmalarla 15 inci maddenin (b) fıkrasında gösterildiği üzere ücretleri ilk derece ücretleri tutarından az olanların bu ücretlerine yapılacak zamlar yükselme sayılır.

4-Subay ve askeri memurlardan mahkeme kararı ile nasp ve rütbeleri düzeltilenlere ödenen aylık farklarından dolayı (1) ve (3) fıkralarına göre alınacak kesenek ve artış farkları;

5-(1), (2), (3) ve (4) üncü fıkralarda yazılı emeklilik keseneğine karşılık kurumlarınca verilecek karşılıklar;

6-İştirakçilerin aylık veya ücretlerinden kurumlarınca kesilen inzibati para cezaları;

7-17 nci madde gereğince alınacak paralar;

8-Kurumlarda harç pulları dışında her çeşit pul, bilet ve yardım makbuzları satışlarından alınan satış aidatının yarısı;

9-15 inci maddenin (e) fıkrası ile 28, 34, 38, 39, 42, 56, 64, 65, 81 ve 89 uncu maddelere göre ödenecek paralar;

10-Bağışlar ve başka çeşitli gelirler.

II-Sandık Gelirlerinin Gönderilmesi ve Düzenlenecek Belgeler

Saymanlıklarca tahsil edilen sandık gelirlerinin gönderilmesi ve düzenlenecek belgeler aşağıda açıklanmıştır.

a) Saymanlar, bu Yönetmelikte sayılan emekli sandığı gelirlerini, 5434 sayılı Kanunda belirtilen sürelerde Sandığa göndermekle yükümlüdürler.

Sandık gelirlerini tahakkuk ettirmeyen, söz konusu Kanun hükümlerinde belirtilen süreler içinde kesmeyen veya göndermeyen kurumların ve ödeme merkezlerinin tahakkuk ve ödemeyle ilgili memurları ile saymanlarından, bu paralar % 10 fazlası ile birlikte ve Sandığın talebi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümlerince tahsil olunur.

Kendilerinden para cezası tahsil edilecek memur ve saymanların kurumları tarafından, gecikmenin mücbir sebepler dolayısıyla meydana geldiği bildirildiği ve Sandık Yönetim Kurulunca bu husus haklı görüldüğü takdirde, para cezasının tahsilinden vazgeçilir.

Yukarıda 10 uncu fıkrada belirtilen sandık gelirleri, 5434 sayılı Kanun hükümlerinde yazılı süreler içerisinde yatırılmamış ise kurumlarından % 30 faizi ile birlikte 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.

b) Saymanlıklarca Sandığa Gönderilecek Aylık Belgeler

1-Emekli Kesintileri İcmal ve İhbar Fişi (No: 1) (Örnek: 40/A)

Bu fiş, saymanlıklarca her ay örneğindeki açıklamalara uygun olarak 3 nüsha düzenlenir ve 2 nüshası gönderme emri ile birlikte ilgili banka şubesine verilir. Fişin 3 üncü nüshası, kurumlar kesenek defterinin kontrolünü sağlamak için saymanlıkta saklanır.

2-Emekli Kesintileri İcmal ve İhbar Fişi (No: 2) Bu fiş, saymanlıklarca her ay örneğindeki açıklamalara uygun olarak 4 nüsha düzenlenir ve 3 üncü nüshası gönderme emri ile birlikte ilgili banka şubesine verilir.

Fiili veya itibari hizmet zammına ilişkin, kurumlarınca 3 nüsha olarak düzenlenen ve 2 nüshası saymanlıklara verilen “şahıs emeklilik fişlerinde kayıtlı fiili veya itibari hizmet zammı icmal bordrosu (Örnek: 40/B)”nun bir nüshası, bu fişe eklenerek Sandığa gönderilmek üzere gönderme emri ile birlikte bankaya verilir; diğer nüshası ise saymanlıklarda saklanır.

c) Saymanlıklarca Yıl Sonlarında Sandığa Gönderilecek Defter ve Belgeler

1-Şahıs Emeklilik Kesenekleri İcmal Bordrosu (Örnek: 40/C)

Bu bordro, kurumlarınca yıl sonlarında örneğindeki açıklamalara uygun olarak 2 nüsha düzenlenir ve saymanlıklarca tasdik edilerek birinci nüshası, takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar Sandığa gönderilir; ikinci nüshası ise kurumlarınca dosya da saklanır.

2-Kurumlar Kesenek Defteri (Örnek: 40/D)

Bu defter, saymanlıklarca örneğindeki açıklamalara uygun olarak 2 nüsha düzenlenir ve birinci nüshası, kurumlar yıllık icmal bordrosuna eklenir; ikinci nüshası saymanlıkta saklanır.

3-Kurumlar Yıllık İcmal Bordrosu (Örnek: 40/E)

Bu bordro, saymanlıklarca yıl sonlarında örneğindeki açıklamalara uygun olarak 2 nüsha düzenlenir ve birinci nüshası, ait olduğu yılı takip eden Ocak ayı içinde kurumlar kesenek defterinin birinci nüshası ile birlikte Sandığa gönderilir; ikinci nüshası saymanlıklarda saklanır.

III-Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kurumuna Fazla veya Yersiz Olarak Gönderilen Tutarlar Hakkında Yapılacak İşlemler

Herhangi bir nedenle Sandık veya Kuruma fazla veya yersiz olarak gönderilen paralar hakkında aşağıda açıklandığı şekilde işlem yapılır.

Sandık veya Kuruma, hesap yanlışlığı veya toplam hatası gibi nedenlerle fazla veya yersiz olarak gönderilen tutarlar kişilerden alacaklar hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilerek ertesi ay Sandık veya Kuruma gönderilecek tutarlardan mahsup edilir veya Sandıktan istenir.

Memur aylıklarından fazla veya yersiz kesilerek fazla gönderilen tutarların tamamı Sandık veya Kurum adına kişilerden alacaklar hesabına borç; kurum adına verilmiş olan karşılıklar tutarı gelirler hesabına, fazla kesintiden dolayı noksan hesaplanan gelir vergisi tutarı, genel bütçe için gelirler hesabına, katma bütçe için ödenecek vergi ve fonlar hesabına, memura ödenmesi gereken tutar ise emanetler hesabına alacak kaydedilerek ertesi ay Sandık veya Kuruma gönderilecek tutarlardan mahsup edilir veya Sandıktan istenir.

Katma bütçeli idarelerde memur aylıklarından fazla veya yersiz kesintiden dolayı eksik hesaplandığı için ödenecek vergi ve fonlar hesabına kaydedilen gelir vergisi tutarı, Sandık veya Kurumdan nakden veya mahsuben tahsil edildiği ay vergi gelirleri ile birlikte genel bütçeye aktarılır.

Memur, aylığı hak etmediği halde yanlışlıkla aylık tahakkuk ettirilerek ödeme yapıldığı takdirde, aylığa ilişkin emekli kesenekleri toplamı, saymanlık işlem fişi ile Sandık adına kişilerden alacaklar hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedildikten sonra Sandığa gönderilecek tutarlardan mahsup edilir veya Sandıktan istenir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle Sandık veya Kuruma yersiz olarak gönderilmiş tutarların daha sonraki aylarda Sandık alacaklarından mahsup edilmesi halinde Sandık veya Kuruma bir yazı ile bilgi verilir. Sandık veya Kurumadan getirtilecek tutarlar da yazı ile istenir. Bu yazılarda; paranın fazla veya yersiz olarak gönderilme nedeni, hangi aylara ve kimlere ait olduğu, göndermeye ilişkin icmal ve ihbar fişinin sıra numarası ile gönderme emrinin tarihi, numarası ve tutarı belirtilir.

IV-Sosyal Sigortalar Kurumu Gelirleri

Saymanlıklarca nakden veya mahsuben tahsil edilen sosyal sigortalar kurumu gelirleri aşağıda gösterilmiştir.

a) Sosyal Sigortalar Kurumu Aidatları

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca, işçi ücretlerinden kesilen sigorta primleri ve karşılıkları bu bölüme kaydedilir. İşin veya işyerinin sicil numarası ile bordronun ait olduğu ay, yardımcı defterde gösterilir.

Sigorta primleri aynı Kanun uyarınca; en geç ait oldukları ayı izleyen ayın sonuna kadar “işyeri sicil numarası”, “işyeri adı”, ilgili olduğu ay ve kesinti miktarını gösteren ve saymanlıkça düzenlenen bir listeye göre gönderme emri ile Kurumun hesabına gönderilir ve durum bir yazı ile bildirilir. Zorunlu nedenlerle ait oldukları ayı izleyen ay ya da aylarda saymanlık kayıtlarına alınabilen primler, en geç kayıtlara alındığı ay sonuna kadar Kuruma ödenir.

Sigorta primlerini süresi içinde ve tam olarak ödemeyenlerden, ödenmeyen prim tutarları için sürenin bittiği tarihten başlayarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen gecikme zammı alınır.

b) Sosyal Sigortalar Kurumu Para Cezaları

Çeşitleri 4857 sayılı İş Kanununun ilgili maddelerinde sayılan ve Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununda kurum gelirleri arasında yer alan para cezaları vergi dairelerince tahsil edildiğinde bu bölüme kaydedilir.

Bu paralar, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın 15 inci gününe kadar Kurumun ilgili şube veya bürosuna gönderme emri ile gönderilir ve durum ayrıca bir yazı ile bildirilir.

c) Müteahhit Hakedişlerinden Yapılan Sigorta Primi ve Gecikme Zamları

Sigorta Primlerinin Hakedişlerden Mahsup Edilmesi ve Ödenmesi ile Kesin Teminatların İadesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, iş veya işyerinden dolayı tahakkuku muhtemel sigorta primi ve gecikme zammını karşılamak üzere, yüklenicilerin hakedişlerinden söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre yapılan kesintiler bu bölüme kaydedilir.

Bu kesintiler saymanlıklarca, muhasebe kayıtlarına alındığı ayı izleyen ayın 20 sine kadar Kurum hesabına yatırılır veya gönderilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 250-Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu geliri olarak saymanlık veznelerince nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

2-Hesap veya toplam hatası gibi nedenlerle Emekli Sandığına veya Sosyal Sigortalar Kurumuna fazla gönderilen tutarlar Sandık veya Kurum adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Saymanlıklarca nakden veya mahsuben tahsil edilen Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu gelirlerinden Sandığa ve Kuruma gönderilenler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçe saymanlıklarınca maaş veya ücretlerden kesilerek fazla veya yersiz olarak gönderilmesinden dolayı Sandık veya Kurum adına kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlara karşılık yapılan mahsuplar bu hesaba borç, kurum payı ve noksan hesaplanan gelir vergisi tutarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, hak sahibine ödenmesi gereken tutar 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar aynı zamanda 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Katma bütçe saymanlıklarınca maaş veya ücretlerden kesilerek fazla veya yersiz olarak gönderilmesinden dolayı Sandık veya Kurum adına kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlara karşılık yapılan mahsuplar bu hesaba borç, kurum payı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, hak sahibine ödenmesi gereken tutar ve noksan hesaplanan gelir vergisi tutarı 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar aynı zamanda 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

372 Fonlar Adına Yapılan Tahsilat Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 251-Bu hesap, mevzuatları gereği saymanlıklarca, bütçe dışı fonlar adına tahakkuklu veya tahakkuksuz olarak yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 252-Fonlar adına yapılan tahsilat hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Özel tahakkuklar hesabında kayıtlı bu hesabı ilgilendiren tutarlardan tahsil edilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, diğer taraftan 931-Özel Tahakkuklar Hesabına borç, 930-Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Fonlar adına yapılan tahakkuksuz tahsilat bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

b) Borç

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yapılan göndermeler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

373 Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 253-Bu hesap, saymanlıklarca tahsil edilip, özel kanunları gereğince mahalli idareler ve fonlar ile kanunlarla belirlenen diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 254-Genel bütçe geliri olarak tahsil edilip aylık olarak veya özel kanunlarında belirlenen dönemler itibariyle belediyelere, il özel idarelerine, fonlara, derneklere, odalara vb. kuruluşlara aktarılması gereken tutarlar Bakanlıkça hesaplanarak merkez saymanlığına bildirilir. Merkez saymanlığı, hazineden gerekli nakit sağlandıktan sonra büyükşehir belediyelerinin paylarından doğrudan aktarılması gereken kısmı ilgili büyükşehir belediyelerinin hesaplarına, İller Bankasına aktarılması gereken tutarları da bu Bankaya aktarır. Fonlara, derneklere, odalara vb. kuruluşlara aktarılması geren tutarlar merkez saymanlığınca bu kuruluşlarca bildirilen banka hesaplarına aktarılır.

Saymanlıklarca genel bütçe geliri olarak tahsil edilen tutarlardan mahalli idareler ve fonlar ile kanunlarla belirlenen diğer kurumlara mahallinde aktarılması gerekenler ilgili kurumların banka hesaplarına aktarılır.

Yukarıda sayılan kuruluşlara genel bütçe gelirlerinden aktarılan paylar merkezi yönetimin gelirlerinden ilgili kuruluşlara yapılan yardımlar olduğundan transfer olarak kabul edilir. Hesaplanan bu paylar, bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabına borç, mahalli idareler ve fon payları hesabına alacak; giderler hesabına borç, gelir yansıtma hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Saymanlıklarca bütçe gelirleri ile ilişkilendirilmeksizin tahsil edilip özel kanunları gereği mahalli idareler ve fonlar ile kanunlarla belirlenen diğer kurumlara mahallinde aktarılması gerekenler tutarlar, ilgili hesaba borç bu hesaba alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 255-Mahalli idareler ve fon payları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Genel bütçe gelirlerinden mahalli idareler ve fon payları olarak hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Saymanlıklarca bütçe gelirleri ile ilişkilendirilmeksizin tahsil edilip özel kanunları gereği mahalli idareler ve fonlar ile kanunlarla belirlenen diğer kurumlara mahallinde aktarılması gerekenler tutarlar, bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

b) Borç

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan mahalli idareler ve fonlara nakden veya mahsuben ödenen tutarlar bu hesaba borç, aktarılacak tutarlardan ilgili kurumların hazineye olan hazine garantili borçları veya vergi borçları için yapılacak kesintiler ile bildirilen haciz kararlarına istinaden kesilerek Sosyal Sigortalar Kurumu veya diğer kuruluşlara aktarılması gereken tutarlar ilgili hesaplara, kalan tutarlar ise 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları

Madde 256- Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ve gelecek yıla ait olan peşin tahsil edilmiş gelirler ile tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek yılda ödeme zamanı gelecek olan borçların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı

381 Gider Tahakkukları Hesabı

380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 257- Bu hesap, içinde bulunulan dönemde tahsil edilen ancak, takip eden yıla ait olan gelirlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 258- Dönem sonunda, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gelecek yıllara ait gelirler hesabında yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler bu hesaba aktarılır.

Bu hesapta kayıtlı peşin olarak tahsil edilerek bütçeleştirilmiş olan gelirler, ilgili oldukları dönemde düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile gelirler hesabının ilgili alt bölümüne kaydedilerek gelir tahakkuku gerçekleştirilir. Bu hesaptaki tutarlar ilgili oldukları dönemde gelirler hesabına aktarılacağı için devir vermez.

Hesabın İşleyişi

Madde 259- Gelecek aylara ait gelirler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan yılı takip eden yılda gelir hesaplarına yansıtılması gerekenler dönem sonunda bu hesaba alacak, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ilgili dönemde gelir haline gelmesi nedeniyle gelirler hesabına alınanlar, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

381 Gider Tahakkukları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 260- Bu hesap, tahakkuk etmiş ancak ilgililer adına kesin alacak kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden dönemde ödenebilir duruma gelecek olan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 261- Yıl sonlarında uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içinde yer alan iç ve dış borçlara ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve takip eden yılda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları ile kuponlu devlet tahvillerinin takip eden yılda kupon ödemesi yapılacak işlemiş faiz tutarları bu hesaba kaydedilir.

Dönem sonunda, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında yer alıp ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan tutarlar bu hesaba aktarılır.

Bu hesapta takip edilen döviz cinsinden faiz gideri tahakkukları ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlenir.

Hesabın İşleyişi

Madde 262- Gider tahakkukları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Yıl sonlarında hazine bonoları stokuna ait olan veya kuponlu devlet tahvillerine ait olan ve gerek kupon ödeme tarihinin gelecek yıla taşması nedeniyle ödenmemiş olan ve gerekse kuponsuz hazine bonolarında vade sonunda takip eden yılda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 700-Giderler Hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere bu hesaba alacak kaydedilir.

2-Yıl sonlarında uzun veya kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki hazine bonoları dışında kalan borçlara ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve takip eden dönemde ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 700-Giderler Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.

3-Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden yılda ödenebilir duruma gelecek olanlar dönem sonunda bu hesaba alacak, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.

4-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ödenenler bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Kuponlu hazine bonoları ve devlet tahvillerinin kupon ödemeleri ve kuponsuz hazine bonolarının vade sonu faiz ödemeleri bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödemenin yapıldığı yıla ait faiz tutarı 700-Giderler Hesabına, önceki yıl/yıllara ait işlemiş faiz tutarı bu hesaba borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan tutarlardan bağış veya hibeye dönüşenler bu hesaba borç ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Madde 263-Bu hesap grubu, kısa vadeli yabancı kaynak niteliğinde olup yukarıdaki gruplara alınamayan tutarların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

397 Sayım Fazlaları Hesabı

397 Sayım Fazlaları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 264-Bu hesap, yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, banka, döviz, alınan çek, menkul kıymetlerin nedenleri, belirleninceye kadar geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 265-Sayım fazlaları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Sayım sonucunda fazla çıkan değerler bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunamadığından gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, nakit olanlar 602-Bütçe Gelirleri Hesabına; nakit olmayanlar 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunduğunda tutarı bu hesaba borç, ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir.

3-Yanlışlıkla bu hesaba alınmış olan tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

4-Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar

Madde 266- Bu ana hesap grubu, bir yıldan uzun vadede ödenebilecek yabancı kaynakları kapsar.

Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu, uzun vadeli iç borçlar ve uzun vadeli dış borçlar hesap gruplarına ayrılır.

40 İç Borçlar

Madde 267- Bu hesap grubu, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak devlet nam ve hesabına Türk Lirası veya dövize endeksli olarak yapılan iç borçlanmalardan, vadesi bir yıl ve daha fazla olan borçların anaparası ile döviz cinsi ve dövize endeksli iç borç anaparasına eklenecek/düşülecek kur farkları ve uzun vadeli diğer iç borçların izlenmesi için kullanılır.

Bu grupta izlenen borçlanmalarla ilgili genel gider ve faizler bu gruptaki hesaplarla ilgilendirilmeksizin, bütçeye konulan ödeneklerden karşılanır.

Yıl sonlarında iç borç hesaplarında kayıtlı borç stokuna ait olarak işlemiş faiz tutarları hesap edilir ve giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

405 Devlet Tahvilleri Hesabı

409 Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

405 Devlet Tahvilleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 268- Bu hesap, hazinece, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak, devlet nam ve hesabına, Türk Lirası, döviz cinsi ve dövize endeksli olarak karşılığında nakit imkanı sağlayan devlet tahvili ve özel tertip devlet tahvili ihracı suretiyle yapılan iç borçlanmaların anaparası ile bunlardan döviz cinsi ve dövize endeksli olanların anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 269- Döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilen devlet tahvillerinin muhasebeleştirilmesinde 28.03.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen borçlanma şartlarına göre, Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur esas alınır.

Devlet tahvillerinin faiz ve genel giderleri ile nominal bedelinin altında bir bedelle ıskontolu olarak satılanların nominal bedelleri ile satış bedelleri arasındaki fark, bu hesapla ilgilendirilmeksizin doğrudan bütçeye bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Devlet tahvillerinin primli satılması durumunda ise prim tutarı buhesapla ilgilendirilmeksizin bütçe gelirleri hesabına kaydedilir.

Kuponlu devlet tahvilleri veya kuponlu hazine bonolarının ıskontolu veya primli satılması durumunda, nominal bedel ile satış bedeli arasında ortaya çıkan ve ilgisine göre bütçe giderleri hesabı veya bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutarların; satışın yapıldığı yıla isabet eden kısmı ilgisine göre giderler hesabı veya gelirler hesabına; içinde bulunulan yılı takip eden yıllara isabet eden kısmı ise gelecek yıllara ait giderler hesabı veya gelecek yıllara ait gelirler hesabına kaydedilir.

Yıl sonlarında hesapta kayıtlı devlet tahvili stokuna ait olup; gerek kupon ödeme tarihinin gelecek yıl/yıllara taşması nedeniyle ödenmemiş olan ve gerekse kuponsuz senetlerde vade sonunda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları hesap edilir ve giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere ilgisine göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına veya uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir. Kuponlu devlet tahvillerinden değişken faizli olup, faiz oranı kupon ödeme zamanında kesinleşecek olanlara ilişkin yıl sonu işlemiş faiz hesaplaması hazine tarafından belirlenen faiz oranından yapılır. Kupon ödeme zamanında kesinleşen faiz oranının, hazinece belirlenen orandan farklı olmasından dolayı ortaya çıkan fark ise geçmiş dönem giderleri veya geçmiş dönem gelirleri olarak raporlanır.

Kuponlu devlet tahvillerinin kupon ödemeleri ve kuponsuz devlet tahvillerinden erken itfa edilenlerin faiz ödemeleri bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç, ilgisine göre verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı veya döviz gönderme emirleri hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödemenin yapıldığı yıla ait faiz tutarı giderler hesabına, önceki yıl/yıllara ait işlemiş faiz tutarı ilgisine göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu veya uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına borç, tamamı gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 270- Devlet tahvilleri hesabının alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Kuponlu olarak ihraç edilen devlet tahvillerinden nominal bedelden satılanların nominal bedeli bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Kuponlu olarak ihraç edilen devlet tahvillerinden nominal bedelin altında ıskontolu olarak satılanların nominal bedeli bu hesaba alacak, satış bedeli 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara, ıskonto tutarı ise 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Iskonto tutarının, satışın yapıldığı yıla isabet eden kısmı 700-Giderler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıllara isabet eden kısmı ise 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Kuponlu olarak ihraç edilen devlet tahvillerinden nominal bedelin üstünde primli olarak satılanların nominal bedeli bu hesaba, nominal bedel ile satış bedeli arasındaki fark 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, satış bedeli 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Prim tutarının, satışın yapıldığı yıla isabet eden kısmı 600-Gelirler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıllara isabet eden kısmı ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

4-Kuponsuz olarak ve vade sonu faiz ödemeli ihraç edilen devlet tahvillerinin satış bedeli bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

5-Bütçe ile ilgilendirilmeksizin ikrazen verilen kuponlu özel tertip devlet tahvillerinin nominal bedeli bu hesaba alacak, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

6-Bütçe ile ilgilendirilmeksizin ikrazen verilen kuponsuz özel tertip devlet tahvillerinin satış bedeli bu hesaba alacak, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

7-Bütçe kanunundaki ödeneğine dayanılarak verilen kuponlu özel tertip devlet tahvillerinin nominal bedeli bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Bütçe kanunundaki ödeneğine dayanılarak verilen kuponsuz özel tertip devlet tahvillerinin satış bedeli bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

9-Nakit imkanı sağlayan devlet iç borçlanma senetleri veya özel tertip devlet iç borçlanma senetlerinin senet değişimi işlemlerinde geri alınan iç borçlanma senedinin anaparası ilgisine göre bu hesaba veya 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabına ya da 301 Hazine Bonoları Hesabına, faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz borcu karşılığı verilen devlet tahvili tutarı bu hesaba alacak kaydedilir.

Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ilgisine göre 481-Gider Tahakkukları Hesabı veya 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

10-Döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan devlet tahvillerinin her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde aleyhte meydana gelen kur farkı bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesinden önce ödenenler bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Nakit imkanı sağlayan devlet tahvilleri veya özel tertip devlet tahvillerinin senet değişimi işlemlerinde geri alınan devlet tahvili anaparası bu hesaba, faizi 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, anapara ve faiz borcu karşılığı devlet tahvili verilmesi durumunda tutarı bu hesaba, hazine bonosu verilmesi durumunda 301-Hazine Bonoları Hesabına alacak kaydedilir.

Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tahvillerin her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu aleyhte oluşan kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler dönem sonunda bu hesaba borç, 305-Cari Yılda Ödenecek Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

409 Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 271- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak devlet nam ve hesabına yapılan ve karşılığında kağıt verilmeyen ve diğer hesaplarda izlenemeyen uzun vadeli iç borçlar ile madeni para basımından doğan borçların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 272- Uzun vadeli diğer iç borçlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Yapılan uzun vadeli diğer iç borçlanmalar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-Basımı yapılıp Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına teslim edilen madeni paralar bir taraftan 100-Kasa Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde meydana gelen kur artış farkı bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Dolaşımdan kaldırılması sebebiyle Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca döner sermayeye satılan madeni paraların itibari kıymet tutarı bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; döner sermayeye satış bedeli ise 100-Kasa Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Dolaşımdan kaldırıldığı halde, belirlenen süre içerisinde darphane ve damga matbaasına iade edilmeyen madeni paralar itibari değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı dövize endeksli tutarların ay sonlarında değerlemesinde meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 309-Cari Yılda Ödenecek Diğer İç Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

41 Dış Borçlar

Madde 273- Bu hesap grubu; devlet adına Hazine Müsteşarlığı tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından, belirli bir geri ödeme planına göre geri ödenmek üzere sağlanan finansman imkanları ve bunlardan ikraz anlaşmaları vasıtasıyla genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara kullandırılanların anapara tutarları ile dış borç bakiyesinin döviz kurları ile değerlenmesi sonucu ortaya çıkan farkların izlenmesi için kullanılır.

Dış borçların faiz ve genel giderleri ile uluslararası piyasaya ihraç edilen senetlerin nominal değerinin altında bir değerle satılması durumunda, nominal değeri ile satış değeri arasında oluşacak fark bu hesapla ilgilendirilmeksizin doğrudan bütçeye bu amaçla konulan ödenekten karşılanır ve bütçeye gider kaydedilir.

Yıl sonlarında dış borç hesaplarında kayıtlı borç stokuna ait olarak işlemiş faiz tutarları hesap edilir ve giderler hesabına borç, ilgili dönemde ödemesi yapılmak üzere ilgisine göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına veya uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Devlet borçlanma senetlerinin uluslararası piyasalarda primli satılması durumunda ortaya çıkan pirim tutarı bu hesapla ilgilendirilmeksizin bütçeye gelir kaydedilir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

410 Dış Borçlar Hesabı

410 Dış Borçlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 274- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak devlet nam ve hesabına Hazine Müsteşarlığı tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından, belirli bir geri ödeme planına göre geri ödenmek üzere sağlanan ve gerek genel ve katma bütçeye dahil birimler tarafından kullanılan, gerekse genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara ikrazen kullandırılan dış borç anaparaları, dış borç geri ödeme tutarları ile geri ödemelerde değişken havuz birimi katsayısı uygulanması söz konusu olduğunda ortaya çıkan farklar ve bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu döviz kurları ile değerlemesi sonucu ortaya çıkan farkların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 275- Dış borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Dış finansman kaynağından hazinenin banka veya döviz hesaplarına aktarılan dış borçlanma tutarları, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına, varsa masraf olarak kesilen tutar 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Dış finansman kaynağı tarafından dış proje kredisi olarak ilgili genel bütçeye dahil daire veya katma bütçeli idarenin, T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesabına yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 104-Proje Özel Hesabına borç; diğer taraftan 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yurtiçinde veya yurtdışında mal, hizmet ve eğitim bedeli olarak ilgili genel bütçeye dahil daire veya katma bütçeli idarelerce kaynaktan yapılan doğrudan (mal ve hizmet karşılığı olarak) dış proje kredisi kullanımları, dış finansman kaynağı tarafından Hazine Müsteşarlığına bildirildiğinde,

a) Kullanım bilgisinde yer alan tutarın kullanıcı kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarına eşit olması durumunda; kullanım tutarı, kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirildiği kur üzerinden 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç; kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirilmeye esas alınan kur ile kullanım tarihindeki kur arasında lehte veya aleyhte oluşan fark, 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

 b) Kullanım bilgisinde yer alan kullanım tutarının, kullanıcı kuruluş saymanlığınca bütçeleştirildiği bildirilen kullanım tutarından fazla olması durumunda, kullanım tutarının tamamı kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, bütçeleştirildiği bildirilen tutar kullanıcı kuruluş saymanlığınca muhasebeleştirildiği kur üzerinden 168-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına, aradaki fark ise 198-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç; saymanlıkça esas alınan kur ile kullanım tarihindeki kur arasında lehte veya aleyhte oluşan fark 700-Giderler Hesabına borç veya 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

c) Dış finansman kaynağı kullanım bilgisi gelmesine rağmen, kullanıcı kuruluş saymanlığından kullanıma ilişkin bütçeleştirme bilgisi gelmediği durumlarda kullanım tutarı; kullanım tarihindeki T.C Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 198-Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç kaydedilir.

Ayrıca, (a), (b) ve (c) alt bentlerinde belirtildiği şekilde dış borçlar hesabına alacak kaydedilen tutar, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

4-Hazinece sağlanıp ikraz anlaşmaları ile kendilerine aktarılan dış proje kredilerinden genel ve katma bütçe dışındaki daire veya kurum adına, T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesaba yapılan aktarmalar T.C. Merkez Bankası tarafından gönderilen hesap özeti üzerine, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Hazinece sağlanıp ikraz anlaşmaları ile kendilerine aktarılan dış proje kredilerinden, genel ve katma bütçe dışı kuruluşlarca doğrudan (mal ve hizmet karşılığı olarak) kullanılanlara ilişkin kullanım bilgileri ilgili dış finansman kaynağı tarafından Hazine Müsteşarlığına bildirildiğinde, kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak hesaplanacak kullanım tutarı Devlet Borçları Saymanlığınca bir taraftan bu hesaba alacak, 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan kullanım bilgisi ilgili kurumca onaylanıncaya kadar 966-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabına borç, 967-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar aynı zamanda 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç, 960-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Yurt dışında ihraç olunan dış borçlanma senetleri, karşılığı dövizlerin hazine hesaplarına aktarıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına, varsa masraf olarak kesinti yapılmış olan tutar 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

7-Devlet borçlanma senetlerinin uluslararası piyasalarda ıskontolu satılması durumunda; senetlerin geri ödemeye esas tutarları bu hesaba alacak, borçlanma hasılatı 102-Banka Hesabına veya ilgili hesaba, senetlerin satış değeri ile nominal değeri arasındaki fark ise 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Söz konusu farkın; satışın yapıldığı yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olan kısmı ise 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Devlet borçlanma senetlerinin uluslararası piyasalarda primli satılması durumunda; senetlerin geri ödemeye esas tutarları bu hesaba, senetlerin satış değeri ile nominal değeri arasındaki fark 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, borçlanma hasılatı 102-Banka Hesabına veya ilgili hesaba borç kaydedilir. Söz konusu farkın; satışın yapıldığı yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olan kısmı ise 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

9-Bu hesapta kayıtlı tutarların geri ödemelerde değişken havuz birim katsayısı uygulanması sonucu doğan aleyhte farklar ile yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farkı artışları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta kayıtlı genel ve katma bütçeye ait olan tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşen tutarların anaparası işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba, işlemiş faiz borcu tutarı 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe Gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara ikrazen devredilen tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşenlerin anaparası işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba, işlemiş faiz borcu tutarı 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, alacağın anaparası 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına, işlemiş faiz alacağı 281-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Dış proje kredisi kullanıcısı genel ve katma bütçeli dairelerin talebi üzerine proje özel hesabından dış finansman kaynağına iade edilen tutarların, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak bulunacak Türk Lirası karşılığı bu hesaba borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.

4-Dış proje kredisi kullanıcısı genel ve katma bütçe dışındaki kurumların talebi üzerine özel hesaptan dış finansman kaynağına iade edilen tutarların, iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak bulunacak Türk Lirası karşılığı bu hesaba borç, 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Hazinece sağlanıp bu hesaba kaydedilmiş olan dış borçlardan ikraz anlaşmaları yoluyla genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara kullandırılanlar bir taraftan bu hesabın alt hesaplarına borç ve alacak; diğer taraftan 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç, ilgisine göre 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

5-Bu hesapta kayıtlı dış borçlardan vadesinden evvel ödenen tutarlar bu hesaba, faiz tutarı 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faizin, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 481-Gider Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bu hesapta kayıtlı tutarlara geri ödemelerde değişken havuz birimi katsayısı uygulanması sonucu doğan lehte faklar ile yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur azalış farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

7-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 310-Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları

Madde 276- Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde tahsil edilen ancak gelecek yıllara ait olan gelirler ile tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ve gelecek yıllarda ödenecek olan borçların izlenmesi amacıyla kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı

481 Gider Tahakkukları Hesabı

480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 277- Bu hesap, dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına ait olan gelirlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 278- Peşin tahsil edilen gelirlerden tahakkuk zamanına bir yıldan uzun süre olanlar ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir.

Kuponlu devlet tahvilleri ve kuponlu hazine bonolarının nominal bedelin üstünde primli olarak satılması durumunda, nominal bedel ile satış bedeli arasındaki farkın içinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olan kısmı bu hesaba kaydedilir.

Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler açılış kaydını takiben düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gelecek aylara ait gelirler hesabına aktarılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 279- Gelecek yıllara ait gelirler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-İçinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olarak tahsil edilen gelirlerden bütçe ile ilgilendirilmeyenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

2-İçinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olarak tahsil edilen gelirlerden bütçe ile ilgilendirilenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3-Kuponlu devlet tahvilleri veya kuponlu hazine bonolarının primli satılması durumunda ortaya çıkan, borçlanma hasılatı ile nominal değer arasındaki farkın; satışın yapıldığı yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıllara ait olan kısmı ise bu hesaba alacak, tamamı 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Diğer taraftan borçlanma hasılatı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, devlet tahvillerinin satış değeri ile nominal değeri arasındaki fark 602-Bütçe Gelirleri Hesabına, geri ödemeye esas tutarları ise 405-Devlet Tahvilleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Borç

Bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanlar dönem sonunda bu hesaba borç, 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

481 Gider Tahakkukları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 280- Bu hesap, tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak ilgililer adına kesin alacak kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda ödenebilir duruma gelecek olan borçların izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 281- Gider olarak tahakkuk ettirilmiş olup ilgililer adına kesin alacak kaydı yapılamayan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda ödenebilir olan giderlerden kaynaklanan borçlar, ilgili olduğu dönemde borç kaydı yapılmak veya ödenmek üzere bu hesapta izlenir.

Yıl sonlarında uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki hesaplarda yer alan iç ve dış borçlar için hesaplanan ve içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda ödenecek olan işlemiş faiz giderleri bu hesaba kaydedilir.

Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp ödeme zamanına bir yıldan az süre kalan borçlar, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına aktarılır.          

Bu hesapta takip edilen döviz cinsinden faiz gideri tahakkukları ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlenir.

Hesabın İşleyişi

Madde 282- Gider tahakkukları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-İçinde bulunulan yılı takip eden yıllarda ilgililere ödenebilir duruma gelecek olan giderlerden kaynaklanan borç tahakkukları bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Yıl sonlarında devlet tahvilleri stokuna ait olup; gerek kupon ödeme tarihinin gelecek yıla taşması nedeniyle ödenmemiş olan ve gerekse kuponsuz senetlerde vade sonunda ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 700-Giderler Hesabına borç, içinde bulunulan yılı takip eden yılda ödenecek olanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 381-Gider Tahakkukları Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda ödenecek olanlar ise bu hesaba alacak kaydedilir.

3-Yıl sonlarında uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki devlet tahvilleri dışındaki borçlara ilişkin olarak tahakkuk ettirilen ve gelecek dönemlerde ödenecek olan işlemiş faiz tutarları 700-Giderler Hesabına borç, içinde bulunulan yılı takip eden yılda ödenecek olanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 381-Gider Tahakkukları Hesabına, içinde bulunulan yılı takip eden yıldan sonraki yıllarda ödenecek olanlar ise bu hesaba alacak kaydedilir.

4-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu hesapta yer alan tutarlardan bağış veya hibeye dönüşenler bu hesaba borç ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan izleyen yılda ödenebilir duruma gelecek olanlar dönem sonunda bu hesaba borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 381-Gider Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan döviz cinsinden tutarların ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

ÖZ KAYNAKLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

5-Öz Kaynaklar

Madde 283-Bu ana hesap grubu net değer, yedekler, geçmiş yıllar faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonucu hesap gruplarına ayrılır.

50 Net Değer

Madde 284-Bu hesap grubu, genel bütçeye dahil dairelerin tamamı ve her bir katma bütçeli idare için bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihteki varlıklar ve yabancı kaynaklar arasındaki fark ve envanteri yapılan duran varlık karşılıkları ile yedekler ve faaliyet sonuçlarından bu gruptaki hesaplara aktarılmasına karar verilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu hesap grubu aşağıdaki hesaplardan oluşur.

500 Net Değer Hesabı

503 Değer Hareketleri Hesabı

500 Net Değer Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 285-Bu hesap, Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihteki kayıtlı varlıklar ve yabancı kaynaklar arasındaki fark ve envanteri yapılan duran varlık ve yükümlülük karşılıkları ile yedekler ve faaliyet sonuçlarından bu hesaba aktarılmasına karar verilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 286-Net değer hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihte kayıtlı varlıklar toplamının, yabancı kaynaklar toplamından fazla olması durumunda farkı ilk açılış kaydında bu hesaba alacak kaydedilir.

2-Envanteri yapılan varlık karşılıkları bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.

3-Yedekler ve lehte faaliyet sonuçlarından bu hesaba aktarılmasına karar verilenler bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

b) Borç

1-Bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihte kayıtlı varlıklar toplamının, yabancı kaynaklar toplamından az olması durumunda farkı ilk açılış kaydında bu hesaba borç kaydedilir.

2-Envanteri yapılan borç karşılıkları bu hesaba borç, ilgili yabancı kaynak hesabına alacak kaydedilir.

3-Aleyhte faaliyet sonuçlarından bu hesaba aktarılmasına karar verilenler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

503 Değer Hareketleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 287-Bu hesap, saymanlıklarda, dönen varlıklar ana hesap grubu ve kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki değer hareketleri hesaplarının yıl sonlarında kapatılması için kullanılır. Bu hesap, borç veya alacak kalanının hangi işlemlerden kaynaklandığının belirlenebilmesi için bu hesapla karşılıklı çalıştırılan değer hareketleri hesaplarının bölümlenmesi dikkate alınarak alt hesaplara ayrılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 288-Değer hareketleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubunda yer alan değer hareketleri hesap grubu içerisindeki hesapların alacak bakiyeleri yıl sonunda bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

b) Borç

Dönen varlıklar ana hesap grubunda yer alan değer hareketleri hesap grubu içerisindeki hesapların borç bakiyeleri yıl sonunda bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

52 Yedekler

Madde 289Bu hesap grubu, yeniden değerleme değer artışlarının izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

522 Yeniden Değerleme Artışları Hesabı

522 Yeniden Değerleme Artışları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 290-Bu hesap, maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan yeniden değerlemeye tabi tutulanların yeniden değerlemesinde oluşan değer artış ve azalışlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 291-Yeniden değerleme artışları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer artışı ilgisine göre bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, ilgili duran varlık hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer azalışı bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.

2-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, borç ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta kayıtlı tutarların net değere aktarılması durumunda, aktarılmasına Bakanlıkça karar verilenler bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

57 Geçmiş Yıllar Faaliyet Sonuçları

Madde 292-Bu hesap grubu, geçmiş yıllar lehte ve aleyhte faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.

Bu hesap grubundaki hesaplar en az 5 yıllık geçmiş faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde bölümlenir ve 5 yıllık geçmiş faaliyet sonuçları ayrı ayrı gösterilir.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı

571 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)

570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 293-Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumlu faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 294-Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumlu faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 590-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

2-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

b) Borç

1-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan net değere aktarılmasına 5 yılın sonunda Bakanlıkça karar verilenler bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına veya 503 Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

571 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)

Hesabın Niteliği

Madde 295-Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 296-Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba borç, 590-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan net değere aktarılmasına 5 yılın sonunda Bakanlıkça karar verilenler bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına veya 503 Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan net değere aktarılmasına 5 yılın sonunda Bakanlıkça karar verilenler, bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına veya 503 Değer Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.

59 Dönem Faaliyet Sonuçları

Madde 297-Bu hesap grubu, dönem faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

590 Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabı (+)

590 Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 298-Bu hesap, faaliyet döneminde ortaya çıkan faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi            

Madde 299-Dönem faaliyet sonucu hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Dönem sonu olumlu faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

2-Açılış kaydını takiben önceki yıl olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 571-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Dönem sonu olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba borç, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Açılış kaydını takiben önceki yıl olumlu faaliyet sonucu bu hesaba borç, 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

ONUNCU BÖLÜM

GELİRLERE İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

6-Gelirler

Madde 300-Bu ana hesap grubu, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.

Genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerin bütçe geliri tahsilatları bu ana hesap grubu içinde açılacak bütçe gelirleri hesabına kaydedilir ve yansıtma hesabı kullanılarak ilgili faaliyet hesapları ya da bilanço hesaplarına yansıtılır.

Gelir Hesap Grubuna İlişkin İşlemler

Madde 301-Bu hesap grubu, tahakkuk esasında tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılan gelir hesapları; nakit esasında bütçe gelirlerinin izlenmesi için kullanılan bütçe gelirleri hesabı; bütçe gelirleri tahsilatlarından indirim ve iadelerin izlenmesi için bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına; bütçe gelirleri hesabı ile bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına kaydedilen tutarların gerek faaliyet hesapları ve gerekse bilanço hesapları ile ilişkilendirilmesinde kullanılan gelir yansıtma hesabı ve dönem faaliyet sonucunun hesaplandığı dönem faaliyet sonucu hesabı ile bütçe uygulama sonucunun hesaplandığı bütçe uygulama sonuçları hesabından oluşur.

I-Gelir Hesaplarının Sınıflandırılması

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin bütçe gelirleri hesabı; vergi gelirleri, vergi dışı gelirler, sermaye gelirleri, alınan bağışlar ve alacaklardan tahsilat gelirleri; gelirler hesabı ise vergi gelirleri, vergi dışı gelirler, yardım ve bağışlar ve diğer gelirler şeklinde sınıflandırılır. Bunlar da uluslararası sınıflandırmalara ve ihtiyaçlara uygun olarak alt hesaplara ayrılır.

Maddi duran varlıkların yeniden değerlemesinden kaynaklanan değer artış ve azalışları yeniden değerleme artışları hesabında; Yeniden değerleme artışları dışında, varlık ve yükümlülüklerdeki değer ve miktar değişimlerinden kaynaklanan gelirler, gelirler hesabının değer ve miktar değişimleri alt hesabında izlenir.

Gelir hesaplarının alt sınıflandırması, gelirlerin ekonomik sınıflandırması tablosu ile bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosunu verecek şekilde Bakanlıkça belirlenir.

II-Gelir Ayrıntı Kodlarına Ait Hata Düzeltmeleri

Gelir ayrıntı kodlarına ait hata düzeltmeleri, yanlış kaydedilen ayrıntı kodundan düşülmek ve ilgili ayrıntı koduna eklenmek üzere düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile muhasebe kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.

III-Bütçe Gelirlerinden Yapılacak Red ve İadeler

Bütçe gelirleri hesabından yapılacak red ve iadelerde; vergi dairelerinde “düzeltme fişi”, diğer saymanlıklarda Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği eki “düzeltme ve iade belgesi” düzenlenir. Bütçe gelirlerinden yapılacak red ve iade işlemlerinde saymanlık işlem fişi muhasebeleştirme belgesi olarak kullanılır.

IV-Gelir Yansıtma İşlemleri

Bütçe gelirleri hesabı veya bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına kaydedilen tutarların gerek faaliyet hesaplarıyla gerekse bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmesinde gelir yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe gelirleri hesabının alacak bakiyesi ile bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabının borç bakiyesi arasındaki fark, gelir yansıtma hesabının borç bakiyesine eşittir.

V-Para Farkları

Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları gelirler hesabına alacak ilgili hesaba borç kaydedilir. Mali yılın sonunda gelirler hesabının para farkları ayrıntı kodunda biriken tutarlar topluca bir defada bütçe gelirleri hesabına alacak gelir yansıtma hesabına borç kaydedilir.

600 Gelirler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 302-Bu hesap, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir sayılan ve tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 303-Gelirler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Vergi dairelerinde vergilendirme bölümünden, diğer saymanlıklarda gelir veya milli emlak servislerinden verilen tahakkuk bordrolarının toplamı bu hesaba alacak, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

2-Tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilerek bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlardan bilanço hesaplarına yansıtılması gerekmeyenler bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3-Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca, döner sermaye saymanlığı veya T.C. Merkez Bankasına satılan menkul varlıkların satış tutarı ile kayıtlı tutarı arasındaki lehte fark, bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

4-Mahkeme, emniyet ve diğer daireler tarafından hazine malı olarak saymanlıklara teslim edilen menkul kıymetler bu hesaba alacak, ilgisine göre 112-Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabı veya 117-Menkul Varlıklar Hesabına borç kaydedilir.

5-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen menkul kıymetlerden hazine malına dönüşenler nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba alacak, ilgisine göre 112-Tahvil, Senet ve Bonolar Hesabı veya 117-Menkul Varlıklar Hesabına borç kaydedilir.

6-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilecek olan kişilerden alacak tahakkukları bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

7-Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlar için hesaplanan faizler bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

8-Sayım sonucunda noksan çıkan hazine malı menkul kıymetler ve duran varlıklardan sorumluları belirlenenler, rayiç bedeli üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, kayıtlı değeri ile rayiç bedeli arasındaki fark bu hesaba, kayıtlı değeri ise 197-Sayım Noksanları Hesabına alacak kaydedilir.

9-Saymanlıklarca bağış ve yardım olarak tahsil olunan paralar bir taraftan ilgili hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

10-Önceki yılda gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine özel ödenek kaydolunup yıl sonuna kadar harcanamayıp emanetler hesabında devrettirilen tutarlar, açılış kaydını takiben 333-Emanetler Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

11-Katma bütçeli idarelere hazine yardımı olarak verilen tutarlar bu idarelerin merkez saymanlıklarınca, bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

12-Döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerin değerlemesi sonucu gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.

13-Varlıkların doğal olaylar veya başka nedenlerle miktarında ve değerinde meydana gelen artışlar bu hesaba alacak, ilgili varlık hesaplarına borç kaydedilir.

14-Yükümlülüklerin miktarında veya değerinde meydana gelen azalışlar bu hesaba alacak, ilgili yükümlülük hesabına borç kaydedilir.

15-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları bu hesaba alacak ilgili hesaba borç kaydedilir.

16-Bütçe geliri olarak tanımlanmayan mal ve hizmet satışları, para cezaları, kar payları, yararlanma ücreti gibi diğer gelirler bu hesaba alacak, tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç kaydedilir.

b) Borç

1-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlara ilişkin kayıtlar tahakkuksuz bütçe geliri olarak yapılmışsa, bu tutarlar bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba (yılı geçtikten sonra 700-Giderler Hesabına) borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlardan, hesaba alındığı yıl içinde silinmesine herhangi bir kanun ya da kararla hükmedilenler bu hesaba borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Tahsil edilen bütçe gelirlerinden fazla ve yersiz tahsil edilmesi dolayısıyla yılı içinde yapılan iade tutarları bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine de özel ödenek kaydolunan tutarların yıl sonuna kadar harcanamayan kısmı yıl sonunda bir taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, 333-Emanetler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

602 Bütçe Gelirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 304-Bu hesap, bütçe kanunu veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 305-Bütçe gelirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Bütçe geliri olarak nakden veya hesaben yapılan her türlü tahsilat bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Bütçe gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurlarca zimmete geçirilen tahsilat tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

3-Tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlardan nakden veya hesaben tahsil edilenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili hesaba borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

4-Saymanlıklarca bağış ve yardım olarak tahsil olunan paralar bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

5-Hazinece bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilmiş olup hazinece verilen borçlardan alacaklar hesabında izlenen tutarlardan yapılan tahsilat, bir taraftan 105-Döviz Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, vadesine göre 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı veya 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

6-Katma bütçeli idarelere hazine yardımı olarak verilen tutarlar bu idarelerin merkez saymanlıklarınca, bir taraftan bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

7-Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca, döner sermaye saymanlığına devredilen dolaşımdan kaldırılan madeni paraların satış bedeli bir taraftan bu hesaba alacak, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

Satılan madeni paraların itibari kıymet tutarı bir taraftan 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak; diğer taraftan 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Önceki yılda gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine özel ödenek kaydolunup yıl sonuna kadar harcanamayan ve emanetler hesabında devrettirilen tutarlar, açılış kaydını takiben bu hesaba alacak, 333-Emanetler Hesabına borç; 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

9-Basımı yapılarak Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına teslim edilen madeni paralar, bu saymanlıkça itibari değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç, diğer taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

10-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları yıl içinde 600-Gelirler Hesabına alacak ilgili hesaba borç kaydedilir. Mali yılın sonunda gelirler hesabının para farkları ayrıntı kodunda biriken tutarlar topluca bir defada bu hesaba alacak 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

11-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, ilgili hesaba borç; diğer taraftan 605 Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Tahakkuklu bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden bankaca karşılığı olmadığı için iade edilenlerin tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden bankaca karşılığı olmadığı için iade edilenlerin tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilen tutarlar;

-Tahakkuklu bütçe geliri olarak kaydedilmişse, bu tutar düzeltme işlemini teminen bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir,

Tahakkuksuz bütçe geliri olarak kaydedilmişse, bu tutar bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Gelir bütçesine gelir, ilgili daire bütçesine özel ödenek kaydedilen tutarların yıl sonuna kadar harcanamayan kısmı bir taraftan bu hesaba borç, 333-Emanetler Hesabına alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, ilgili hesaba borç; diğer taraftan 605 Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.

6-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

603 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 306-Bu hesap, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilattan kanunları gereğince yapılan ret ve iadelerin izlenmesi için kullanılır.

Bütçe gelirlerinden yapılacak ret ve iadeler, Bakanlıkça (Gelirler Genel Müdürlüğü) belirlenecek usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. Bu ödemeler saymanlık işlem fişi ile yapılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 307-Bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Tahakkuk ettirilen vergi iadesi tutarları (ihracata katma değer vergisi iadeleri, özel gider indirimi vs) bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili hesaba alacak, diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Genel bütçe gelirlerinden mahalli idareler ve fon payları olarak hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Genel bütçe harç tahsilatlarından meslek odaları payı olarak hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bütçe alacakları hesaplarında yer alan tutarların ödeme gününden önce tahsil edilmesi durumunda, indirim yapılmasına karar verilen tutar bu hesaba, tahsilat tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, tamamı 602-Bütçe Gelirleri hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan bu hesaba kaydedilen tutar 700-Giderler Hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutar 605-Gelir Yansıtma hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

5- Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına veya ilgili hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Yukarıda sayılanlar dışında her ne suretle olursa olsun tahsil edilen bütçe gelirlerinden yılı geçtikten sonra yapılan iade tutarları (gelir hesabı düzeltici işlemler) bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına veya ilgili varlık hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

7-Yukarıda sayılanlar dışında her ne suretle olursa olsun tahsil edilen bütçe gelirlerinden yılı içinde yapılan iade tutarları (gelir hesabı düzeltici işlemler) bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına veya ilgili varlık hesabına borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba borç; 605 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba borç; diğer taraftan 605 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 700 Giderler Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

2-Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi, bu hesaba alacak, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

605 Gelir Yansıtma Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 308-Bu hesap, bütçe gelirleri hesabına veya bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına kaydedilen tutarların ilgisine göre faaliyet hesaplarına veya ilgili bilanço hesaplarına yansıtılması için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 309-Gelir yansıtma hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Gerek tahakkuklu ve gerekse tahakkuksuz bütçe geliri olarak tahsil edilip, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları yıl içinde 600-Gelirler Hesabına alacak ilgili hesaba borç kaydedilir. Mali yılın sonunda gelirler hesabının para farkları ayrıntı kodunda biriken tutarlar topluca bir defada bu hesaba borç 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hesabın yıl sonunda alacak bakiyesi vermesi durumunda bakiyesi bu hesaba borç, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-İlgili hesaba alacak, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

2-İlgili hesaba alacak, 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

3-Yıl sonlarında hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

690 Faaliyet Sonuçları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 310-Bu hesap, bir faaliyet dönemine ait faaliyet gelirleri ve giderlerinin karşılaştırılarak, tahakkuk esasına göre, dönem faaliyet sonucunun elde edilmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 311-Faaliyet sonuçları hesabına borç ve alacak yazılacak tutarlar aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Dönem sonunda, giderler hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 700-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

2-Hesap alacak bakiyesi vermesi durumunda, bakiyesi bu hesaba borç, 590-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Dönem sonunda, gelirler hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.

2-Hesap borç bakiyesi vermesi durumunda, bakiyesi bu hesaba alacak, 590-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

695 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 312-Bu hesap, bir bütçe yılına ait bütçe gelir ve bütçe gider hesaplarından bütçe uygulama sonuçlarının elde edilmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 313-Bütçe uygulama sonuçları hesabına borç ve alacak yazılacak tutarlar aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Dönem sonunda bütçe giderleri hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Dönem sonunda bütçe gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yıl sonunda bütçe uygulama sonucunun üretilmesinden sonra, gelir yansıtma hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Dönem sonunda, bütçe gelirleri hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Yıl sonunda bütçe uygulama sonucunun üretilmesinden sonra, gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 705-Gider Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

3-Yıl sonunda gelir yansıtma hesabının alacak bakiyesi vermesi durumunda bakiyesi bu hesaba alacak, 605-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

ONBİRİNCİ BÖLÜM

GİDERLERE İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

7-Giderler

Madde 314-Bu ana hesap grubu, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü giderin, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.

Genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerin bütçe gideri ödemeleri bu grup içinde açılacak bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına kaydedilir ve yansıtma hesabı kullanılarak giderler hesabına veya bilanço hesaplarına yansıtılır.

Giderler Hesap Grubuna İlişkin İşlemler

Madde 315-Bu hesap grubu, tahakkuk esasında tahakkuk eden her türlü giderin izlenmesi için kullanılan gider hesapları, nakit esasında bütçe giderlerinin izlenmesi için kullanılan bütçe gider hesapları ve bütçe gider hesaplarına kaydedilen tutarların gerek giderler hesabı ve gerekse bilanço hesapları ile ilişkilendirilmesinde kullanılan gider yansıtma hesabından oluşur.

I-Gider Hesaplarının Sınıflandırılması

Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin bütçe gider hesapları; personel giderleri, sosyal güvenlik kurumlarına kamu idarelerince ödenen karşılıklar, mal ve hizmet alım giderleri, faiz giderleri, cari transferler, sermaye giderleri, sermaye transferleri ve borç verme şeklinde; giderler hesabı ise, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak, sosyal güvenlik kurumlarına ödenen karşılıklar dahil personel giderleri, mal ve hizmet kullanımları, sabit sermaye tüketimleri, faiz giderleri, sübvansiyonlar, bağışlar, sosyal yardımlar ve diğer giderler olarak sınıflandırılır. Değer değişimlerinden ve her ne şekilde olursa olsun fiziksel varlıkların hacim, miktar veya adedinde meydana gelen azalışlardan kaynaklanan giderler değer ve miktar değişmelerinden kaynaklanan giderler olarak hesabın detayında ayrıca muhasebeleştirilir. Genel ve katma bütçeden kamu ve özel şirketlerine yapılan sübvansiyonlar bu ayrımı gösterecek şekilde alt hesaplarda izlenir. Genel veya katma bütçeden yabancı devletlere, uluslararası kuruluşlara ve diğer kamu idarelerine yapılan yardım ve bağışlar da alt hesaplarda ayrıca gösterilir.

Gider hesaplarının alt sınıflandırması Bakanlıkça hazırlanır.

II-Gider Yansıtma İşlemleri

Bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına kaydedilen tutarların gerek giderler hesabıyla gerekse bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmesinde gider yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarının borç bakiyeleri toplamı ile gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi her zaman birbirine eşittir.

Bütçe giderleri hesabına borç geçen yıl bütçe mahsupları hesabına alacak kaydı yapıldığı durumlarda gider yansıtma hesabı kullanılmaz. Bunun dışındaki tüm bütçe giderleri kaydında hesap düzeltmeleri dahil bu hesap kullanılır.

III-Para Farkları

Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları giderler hesabına borç ilgili hesaba alacak kaydedilir. Mali yılın sonunda giderler hesabına kaydedilen tutarlar topluca bir defada tahakkuk müzekkeresi ve verile emri düzenlenerek bütçe giderleri hesabına borç, gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.

700 Giderler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 316-Bu hesap, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gider sayılan ve tahakkuk eden her türlü giderin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 317-Giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilmiş olan tutarlardan, bilanço hesabına yansıtılmayanlar (gider sayılanlar) bu hesaba borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Devlet adına yapılan veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere devlet zimmetinde gerçekleştiği halde, ödeneği bulunmayan ve kanunen ödenek üstü sarfiyata da izin verilmediğinden verile emrine bağlanamayan tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçe giderlerine mal edilmek üzere, bu hesaba borç, 322-Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bütçe uygulamasında gider olarak tanımlanmamakla birlikte, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gider olarak kaydedilmesi gereken tutarlar, bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

4-Mevzuatı gereğince gerçekleşen bütçe gelirlerinden hesaplanıp diğer kamu idareleri veya kurum ve kuruluşlara gönderilmesi gereken tutarlar bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 373-Mahalli İdareler ve Fon Payları Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Tahakkuk ettirilen vergi iadesi tutarları (ihracata katma değer vergisi iadesi, özel gider indirimi, erken ödeme indirimi vs.) bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-Tahsil edilen bütçe gelirlerinden fazla ve yersiz tahsil edilmesi dolayısıyla yılı geçtikten sonra yapılan iade tutarları bir taraftan 603-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 605-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

7-Gelirler hesabına kaydedilen tutarlardan mevzuatı gereğince henüz tahsil edilmeden yılı geçtikten sonra tahakkuktan indirilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

8-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere hesaba alınan kişilerden alacaklardan, hesaba alındığı yıldan sonra silinmesine herhangi bir kanun ya da kararla hükmedilenler bu hesaba borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

9-Döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerin değerlemesi sonucu gider kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

10-Varlıkların doğal olaylar veya başka nedenlerle miktar veya hacminde meydana gelen azalışlar bu hesaba borç, ilgili varlık hesaplarına alacak kaydedilir.

11-Yükümlülüklerin doğal olaylar veya başka nedenlerle miktarında meydana gelen artışlar bu hesaba borç, ilgili yükümlülük hesaplarına alacak kaydedilir.

12-Ayrılan amortisman tutarları bu hesaba borç, ilgisine göre 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir.

13-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları bu hesaba borç ilgili hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

702 Bütçe Giderleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 318-Bu hesap, bütçe ile ilgili olup; ödeneğine dayanılarak veya bütçe kanunları ve diğer kanunların verdiği yetkilerle ödenek üstü olarak nakden veya mahsuben yapılan bütçe giderlerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 319-Bütçe giderleri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Bütçe Giderlerine Kaydedilecek Tutarlar

Bütçe kanunlarındaki tertibine uygun olarak bütçeye gider kaydıyla ödenecek veya gönderilecek paralar ile yapılacak mahsuplar için tahakkuk müzekkeresi ve verile emrine, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirtilen belgeler bağlanır.

Ödeme emri olmadan bütçeye gider kaydıyla herhangi bir ödeme yapılmaz. Ancak, kanunların verdiği yetkiye istinaden ödeme emri aranmaksızın ödeme ya da mahsup yapılabilir. Alınan ve kullanılan ödeme emirleri nazım hesaplar grubundaki ödenek hesaplarında takip edilir.

II-Kadro Dağıtımı ve Tenkisi

Genel ve katma bütçeli idarelerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadrolarına ait kadro dağıtımı cetvelleri (Kadro İhdası Serbest Bırakma ve Kadro Değişikliği ile Kadroların Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe ekli 5 sayılı cetvel) saymanlıklara geldiğinde, kadro-aylık raporuna kaydedilir ve bu cetveller kurumlar itibariyle açılacak dosyada saklanır. Aylık ödemeleri söz konusu vizeli cetvele dayanılarak yapılır.

Bir kuruma tahsis edilen kadroların tamamının veya bir kısmının tenkis edilmesi istenildiği takdirde, saymanlıkça kadro kaydından düşülür ve buna ait belge veya yazı yukarıda sözü edilen dosyada saklanır.

III-İşçi Kadroları

Genel bütçeye dahil dairelerin ve katma bütçeli idarelerin işçi istihdamı zorunlu olan hizmet birimleri için, Bakanlıkça (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) vize edilmiş sürekli ve geçici işçi kadrolarına ait vizeli cetvellere dayanılarak kurumlarınca bu kadroların dağılım cetvelleri hazırlanır. Cetveller ilgili bütçe dairesi başkanlığınca onaylandıktan sonra birer nüshası ödemeyi yapacak olan saymanlıklara gönderilir. Ödeme, kurumlar itibariyle ayrı ayrı dosyalarda saklanacak olan bu cetvellere dayanılarak yapılır.

IV-Taahhütler

Kamu ihale mevzuatı hükümlerine göre girişilen taahhütler dolayısıyla, kurumun, yılı içinde ödemeyi taahhüt ettiği paraya karşılık o miktar ödeneğin bulunması ve bu ödeneğin başka bir işe kullanılmayarak saklanması gerekir.

Hesabın İşleyişi

Madde 320-Bütçe giderleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutarlar ile kesintiler ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Ödeneğine dayanılarak bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenler bir taraftan bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar 320-Bütçe Emanetleri Hesabına, kesintiler ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Avans ve kredi hesaplarına borç kaydedilen tutarlardan bütçe gideri olarak mahsubu gerekenler bir taraftan bu hesaba borç, ilgili avans ve kredi hesaplarına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

4-Bakanlıktan verilen emir üzerine, başka bir saymanlıkça ödemesi yapılan hakediş tutarları bir taraftan bu hesaba borç, 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına ya da ilgili varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Katma bütçeli idarelere yapılan hazine yardımları tutarı, İç Ödemeler Saymanlığınca bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

6-İç ve dış borç hesaplarında yer alan tutarlar karşılığı olarak hazinece ödenen faiz giderleri bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödemenin yapıldığı yıla ait faiz gideri 700-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan faiz giderleri ilgisine göre 381-Gider Tahakkukları Hesabı veya 481-Gider Tahakkukları Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

7-Hazinece, ödeneğine dayanılarak genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara verilen borç tutarları bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ilgisine göre 138-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına ya da 238-Hazinece Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

8-Hazinece, ödeneğine dayanılarak genel ve katma bütçe dışındaki kurumlara yatırılan sermayeler bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ilgili mali duran varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

9-Bütçeleştirilecek borçlar hesabına yazılmış olan tutarlardan ödeneğine dayanılarak tahakkuk müzekkeresi ve verile emrine bağlananlar bir taraftan bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 320-Bütçe Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan 322-Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

10-Dolaşımdan kaldırılan madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığınca, döner sermayeye verildikçe itibari kıymet tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak; diğer taraftan 409-Uzun Vadeli Diğer İç Borçlar Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; döner sermayeye satış bedeli ise 100-Kasa Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

11-Bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabına kaydedilerek yapılan ödemelerden tahakkuk işlemi tamamlananlar bu hesaba borç, 703-Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabına alacak kaydedilir. Bu şekilde bu hesaba borç kaydedilen tutarlara ilişkin yansıtma kaydı, bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabına borç kaydı yapılması sırasında yapıldığından, burada ikinci bir yansıtma işlemi yapılmaz.

12-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları yıl içinde 700-Giderler Hesabına borç ilgili hesaba alacak kaydedilir. Mali yılın sonunda giderler hesabına kaydedilen tutarlar topluca bir defada bu hesaba borç 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

13-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç; diğer taraftan 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine Bakanlıktan tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;

-Giderler hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

-Bütçe giderlerinden herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.

Ödeneğine iade işlemine ilişkin Bakanlıktan talimat gelmeden önce bu tür paraların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla kapatılır.

2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç; diğer taraftan 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

3-Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.

703 Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 321-Bu hesap, herhangi bir dış finansman anlaşmasının yürürlüğe girmesini sağlayacak kanuni düzenlemelerin tamamlanmasına kadar, anlaşma gereğince peşin ödenmesi gereken komisyon, ücret, garanti ücreti ve benzeri giderler ile vadesinde ödenmediği takdirde gecikme faizi doğuracak devlet iç borcu ve devlet dış borcu ile ilgili faiz giderleri, ödeneğinin yılı bütçesinde bulunmasına rağmen tahakkuk işlemlerinin tamamlanamadığı durumlar ile bütçe kanununda bu hesaba kaydedilmesi öngörülen işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 322-Bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-28.03.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir dış finansman veya türev ürüne ilişkin olarak yapılan anlaşmanın yürürlüğe girmesini sağlayacak kanuni düzenlemelerin tamamlanmasına kadar, anlaşmalar gereğince peşin ödenmesi gereken komisyon, ücret, garanti ücreti ve benzeri giderler bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak, kaydedilir.

2-Vadesinde ödenmediği takdirde gecikme faizi doğuracak devlet iç borcu ve devlet dış borcu ile ilgili faiz gideri için yılı bütçesinde öngörülen ödeneğine bağlı kalmak ve aynı yıl içerisinde ödeneğine mahsup edilmek kaydıyla, yapılacak ödemeler bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

3-Vadesinde ödenmediği takdirde gecikme faizi doğuracak risk hesabı kapsamında ödenmesi gereken devlet dış borcu tutarı, risk hesabı için yılı bütçesinde öngörülen ödeneğine bağlı kalmak ve aynı yıl içerisinde ödeneğine mahsup edilmek kaydıyla, bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Bankadan gelen banka hesap özet cetveline göre, hesaba aktarıldığı bildirilen tutar bir taraftan 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç, 102-Banka Hesabına alacak; diğer taraftan 102-Banka Hesabına borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yılı bütçe kanununda bu hesaba kaydı suretiyle ödenebileceği hükme bağlanan tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

5-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Yukarıda “Borç” bölümünde kayıtlı tutarların bütçeleştirme işlemleri mali yıl sonuna kadar tamamlanarak bu hesaba alacak, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Bu işleme ilişkin gider yansıtma işlemi hesabın borcuna kayıt yapılması sırasında yapılmış olduğundan burada ikinci bir yansıtma kaydı yapılmaz.

2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

704 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 323-Bu hesap, mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden bütçe giderine dönüşenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 324-Mali yıl içinde herhangi bir memur ya da mutemede bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen avanslar ile açılan kredilere ait mal teslim edildiği veya hizmet o yıl sonuna kadar yapıldığı halde, herhangi bir nedenle mahsup belgeleri yılı geçtikten sonra verilenler veya mahsup belgeleri yılı içinde verildiği halde saymanlıklarca inceleme işinin sona ermemesi dolayısı ile mahsup dönemine aktarılmış olan tutarlar, saymanlıklarca, geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilmek suretiyle mahsup dönemi sonuna kadar kapatılır ve geçen yıla ait bütçe giderleri ilgili bütçe tertibiyle ilişkilendirilir. Söz konusu tutarlar mahsup döneminin sonunda ilgili yıl bütçe giderleri içinde raporlanır.

Mahsubu yapılacak avans veya krediye ait karar, fatura, tesellüm makbuzu, senet, alındı vb. belgelerin, avans veya kredinin verildiği veya açıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki bir tarihi taşıması gerekir.

Hesabın İşleyişi

Madde 325-Geçen yıl bütçe mahsupları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden belgeleri verilerek mahsubu yapılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak; diğer taraftan 700-Giderler Hesabına veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Mahsup dönemi sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 705-Gider Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 705-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 705 Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.

705 Gider Yansıtma Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 326-Bu hesap; bütçe giderleri hesabı, bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilen tutarların giderler hesabına veya ilgili bilanço hesabına yansıtılması için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 327-Gider yansıtma hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Bütçe giderleri hesabı, bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak, 700-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç kaydedilir.

2- Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları yıl içinde 700-Giderler Hesabına borç ilgili hesaba alacak kaydedilir. Mali yılın sonunda giderler hesabına kaydedilen tutarlar topluca bir defada bu hesaba alacak 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine Bakanlıktan tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;

-Giderler hesabına da kaydedilmiş olanlar bir taraftan bu hesaba borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

-Bütçe giderlerinden herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.

2-Bütçe giderleri hesabı, bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç, 700-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına alacak kaydedilir.

3-Mahsup dönemi sonunda geçen yıl bütçe mahsupları hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 695-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.

ONİKİNCİ BÖLÜM

NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN HESAP VE İŞLEMLER

9-Nazım Hesaplar

Madde 328-Bu ana hesap grubu; varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme görevi yüklediği işlemler ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.

Bu ana hesap grubu aşağıdaki hesap gruplarından oluşur.

90 Ödenek Hesapları

91 Pul ve Değerli Kağıt Hesapları

92 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları

93 Özel Tahakkuk Hesapları

94 Vakıflar Genel Müdürlüğüne Ait İştirak Hesapları

95 Taahhüt Hesapları

96 Dış Borçlanmaya İlişkin Nazım Hesaplar

90 Ödenek Hesapları

Madde 329-Bu hesap grubu, saymanlıklara gelen ödeme emirleri, bunlardan yapılan tenkisler ile mahsup dönemine aktarılan ödeme emirlerinin izlenmesi için kullanılır.

Bu gruptaki hesaplar aşağıdaki gibi bölümlenir

900 Kullanılacak Ödeme Emirleri

901 Ödeme Emirleri Hesabı

902 Ödenekli Giderler Hesabı

903 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabı

904 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri

Hesap Grubuna Ait İşlemler

Madde 330-Ödenek hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Ödeme Emri (Örnek: 41)

I-Ödeme Emri (Örnek: 41)

Bütçe ödeneklerinin dağıtımı ödeme emri ile yapılır. Dairesince planlanarak talep edilen ödeme emri Bütçe Dairesi Başkanlığınca iki nüsha olarak düzenlenir. Düzenlenen ödeme emri, genel bütçeye dahil dairelerde birinci derece ita amiri, katma bütçeli idarelerde en üst amir veya bunların yetkilendirecekleri memurlar tarafından imza edildikten sonra Bütçe Dairesi Başkanlığı Maliye Bakanlığı adına ödeme emrini vize eder. Bu işlemler tamamlandıktan sonra ödeme emri Sayıştay’a vize edilmek üzere gönderilir. Sayıştayca vize edilen ödeme emri, bir nüshası bütçe dairesi başkanlığında muhafaza edilir diğer nüshası da ilgili saymanlığa   gönderilir.

Ödenekler, kurumsal sınıflandırmanın aynı düzeyindeki birimlere  fonksiyonel, finansal veya ekonomik sınıflandırmadaki farklılıklara bakılmaksızın  aynı ödeme emri ile  gönderilir. Kurumsal sınıflandırmanın ikinci, üçüncü veya dördüncü düzeyinde farklılık gösteren ödeneklerle ilgili harcama yetkisinin aynı ita amiri tarafından imzalanan ödeme emirleri ile devredilmesi halinde söz konusu ödenekler de sınıflandırmadaki farklılıklara bakılmaksızın  aynı ödeme emri ile gönderilebilir. Bu durumda,  kurumsal sınıflandırmanın her farklı  düzeyi itibarıyla ara toplamları yapılır.

Mali yıl başlarında ve yıl sonlarında ya da ivedi hallerde telgrafla da ödeme yetkisi verilebilir. Ancak, verilen yetki geçici olup, bu yetkiye dayanılarak ödeme ya da mahsup yapılmakla beraber, ödeme emrinin sonradan gönderilmesi ve saymanların da bunu araması gerekir.

Alınan ödeme emirlerinde;

a) Gönderilen saymanlığın ad ve kodunun doğru olup olmadığı,

b) İmzaların tamam olup olmadığı,

c) Rakam ve yazı ile yazılan miktarların birbirine uygun olup olmadığı,

d) Gösterilen detayların ödeneğin çeşidine uygun olup olmadığı,

gibi hususlar saymanlıklarca incelenir. Saptanan noksanlıklar ilgili bütçe dairesi başkanlığı ile temas kurularak giderilir.

Ödeme emirleri, saymanlıkça belge aslına dayanılarak muhasebeleştirilir ve ilgili deftere kaydedilir. Ödeme emri muhasebeleştirme belgesinin Sayıştay’a gönderilecek nüshasına eklenir, aslının fotokopisi veya sistemden alınacak bir örneği onaylanarak tahakkuk daireleri itibarıyla saymanlıkta dosyalanır.

Mali yıl sonunda tenkisler yapıldıktan sonra saymanlığa gelen ödeme emirleri, hiçbir kayda tabi tutulmaksızın bir yazı ekinde geri gönderilir.

II-Tenkis Belgesi (Örnek: 42)

Bir mali yıl içinde alınan ödeneklerden bir kısmının yılı içinde tenkisi istenildiği takdirde, saymanlıkça “tenkis belgesi” düzenlenerek ilgili birime gönderilir. Ödeneğin tamamının ya da bir kısmının tenkis edilmesi bütçe dairesi başkanlığı veya ita amirlerince yazı ile istenilebilir.

Kurumsal sınıflandırmanın birinci düzeyi esas alınarak üç nüsha olarak düzenlenen tenkis belgesine, belgeyi düzenleyen saymanlık ile ödeneği tenkis edilen dairenin adı, mali yıl başında Kurumsal sınıflandırma ayrımı yapılmaksızın birden başlamak üzere verilen sıra numarası ile bütçe yılı yazıldıktan sonra, tenkis edilen ödeneğin bütçe tertibi ve miktarı ilgili sütunlara ayrı ayrı kaydedilir. Tenkis edilen ödeneklerin toplamı alınarak belgenin altındaki özel sütuna tenkis toplamı yazı ile yazılır.

Tenkis belgesinin birinci nüshası bir yazıya bağlanarak ödeneği tenkis edilen dairenin bütçe dairesi başkanlığına gönderilir; ikinci nüshası saymanlık işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır; üçüncü nüshası ise saymanlıkta saklanır.

Tenkis edilen ödenek miktarı aynı zamanda ödeme emirleri defterinin ilgili daire bölümündeki ait olduğu tertipten düşülür.

Yıl sonlarında, mali yılın son ayına ait bütün ödeme ve mahsuplar işlendikten sonra, yılı içinde alınan ödeneklerden kullanılmayarak arta kalan miktarlar saymanlıklarca doğrudan tenkis edilir. Ancak, yılı içinde verilmiş olup mali yıl sonuna kadar mahsubu yapılamaması nedeniyle mahsup dönemine aktarılması gereken avans ve kredilerin karşılığı ödenekler alıkonularak ertesi yıla aktarılır. Mahsup dönemi sonunda kullanılmayan miktarlar da tenkis edilerek tenkis belgesi ilgili bütçe dairesi başkanlığına gönderilir.

Yabancı ülkelerden yapılacak alımlar için açılan akreditif karşılığı kredilerden ertesi yıla devredilen miktarlara ait yıl sonlarında iptal edilecek ödeneklerin tenkis belgesinde, tenkis edilen ödeneğin devreden akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilerek, yeni mali yıl içerisinde ilgili tertipten ödenek gönderilmesi istenir.

Yılı için geçerli sözleşmeler ile gelecek yıl ya da yıllara geçerli sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş, ancak ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi mali yıla taşmış ise ertesi yıla devreden taahhüt artıklarına ait ödeneğin, tenkis belgesinde, devredilen taahhüt karşılığı olduğu belirtilerek iptal edilmesi ve yeni mali yılda ilgili tertipten ödenek gönderilmesi istenir.

Dış proje kredilerinden açılan akreditiflerden yapılan çekiş tutarlarından mahsup döneminde mahsubu yapılacak olanlar ile mali yıl sonuna kadar harcanamadığından ertesi yıla devredilecek çekiş tutarları hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.

III-Ödenekli Gider İşlemleri

Ödeneğine dayanılarak tahakkuk ettirilip nakden veya mahsuben ödenen bütçe giderleri, Bakanlıkça daha uzun bir süre öngörülmemişse, gün sonlarında ödenekli giderler hesabına kaydedilir. Bakanlıktan verilen talimat üzerine tahakkukun iptal edilmesi nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen miktarlar ödenekli giderler hesabından düşülür.

IV-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler

Bütçe yılının sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan avans ve kredi artıkları için saklı tutulan ödenekler, söz konusu avans ve kredilerle birlikte mahsup dönemine aktarılır. Bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenler mahsup dönemine aktarılan ödenek hesaplarında izlenir.

900 Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 331-Bu hesap, saymanlıklara gelen ödeme emirleri ile bunlardan kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 332-Kullanılacak ödeme emirleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Saymanlıklara gelen ödeme emirleri bu hesaba borç, 901-Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödenmesinin anlaşılması üzerine Bakanlıktan tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen miktarlar, bir taraftan bu hesaba borç, 902-Ödenekli Giderler Hesabına alacak; diğer taraftan;

-Gerçekleştirilen bütçe gideri tutarı, giderler hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına alacak,

-Bütçe gideri tutarı herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesaba alacak,

kaydedilir.

Ödeneğine iade işlemine ilişkin Bakanlıktan talimat gelmeden önce bu tür paraların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmışsa bu işlem ters kayıtla kapatılır.

b) Alacak

1-Ödeneğine dayanılarak, tahakkuk edip verile emrine bağlanarak bütçeye gider kaydedilen miktarlar bu hesaba alacak, 902-Ödenekli Giderler Hesabına borç kaydedilir.

2-Alınan ödeneklerden yılı içerisinde tenkis edilenler bu hesaba alacak, 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

3-Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri ile personel avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba alacak, 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç; diğer taraftan 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yıl sonunda, kullanılmamış ödenek tutarları tenkis edilmek üzere bu hesaba alacak, 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

Mali yıl sonunda, yapılan tenkislerden sonra bu hesabın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit olması gerekir.

901 Ödeme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 333-Bu hesap, saymanlıklara gelen ödeme emirleri ile bunlardan yapılan tenkislerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 334-Ödeme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Saymanlıklara gelen ödeme emirleri bu hesaba alacak, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Alınan ödeneklerden yılı içerisinde yapılan tenkisler bu hesaba borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri ile personel avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba borç, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yıl sonunda, kullanılmamış ödenek tutarları tenkis edilmek üzere bu hesaba borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yıl sonunda, hesabın alacak bakiyesi bu hesaba borç, 902-Ödenekli Giderler Hesabına alacak kaydedilerek hesap kapatılır.

902 Ödenekli Giderler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 335-Bu hesap, ödeneğine dayanılarak tahakkuk ettirilip nakden veya mahsuben ödenen bütçe giderleri ile Bakanlıktan verilen talimat üzerine tahakkukun iptal edilmesi nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen miktarların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi            

Madde 336-Ödenekli giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ödeneğine dayanılarak bütçeye gider kaydedilen miktarlar bu hesaba borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Mevzuatı gereği ödeme emri aranmaksızın yapılan bütçe giderlerine ait ödeme emri geldiğinde, tutarı bu hesaba borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödenmesinin anlaşılması üzerine Bakanlıktan tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen miktarlar, bir taraftan bu hesaba alacak, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç, diğer taraftan;

-Gerçekleştirilen bütçe gideri tutarı faaliyet hesabı olan giderler hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, 700-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.

-Bütçe gideri tutarı varlık hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 702-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 705-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.

Ödeneğine iade işlemine ilişkin Bakanlıktan talimat gelmeden önce bu tür paraların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla kapatılır.

2-Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç kaydedilerek kapatılır.

903 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 337-Bu hesap mali yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan avanslar için saklı tutulan ödenekler; bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 338-Mahsup dönemine aktarılan kullanılacak ödeme emirleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri, personel avansları, proje özel hesabından verilen avanslar ve doğrudan dış proje kredisi kullanımı avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar belgelerine dayanılarak mahsubu yapılan tutarlara ait ödenekler, bir taraftan bu hesaba alacak, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına borç; diğer taraftan 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, ilgisine göre 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı veya 176-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi içerisinde mahsubu yapılmayarak nakden iade edilenlere ait saklı tutulan ödenekler bir taraftan bu hesaba alacak, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, ilgisine göre 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı veya 176-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar mahsup edilmemesi nedeniyle sorumlusu adına kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlara ait saklı tutulan ödenekler bu hesaba alacak, 904-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.

904 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödeme Emirleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 339-Bu hesap, mali yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan iş avans ve kredileri, personel avansları, proje özel hesabından verilen avanslar ve doğrudan dış proje kredi kullanımları avansları için saklı tutulan ödenekler; bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 340-Mahsup dönemine aktarılan ödeme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri, personel avansları, proje özel hesabından verilen avanslar ve doğrudan dış proje kredisi kullanımları avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba alacak, 901-Ödeme Emirleri Hesabına borç; diğer taraftan 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına borç, 900-Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Borç

1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar belgelerine dayanılarak mahsubu yapılan tutarlara ait ödenekler, bir taraftan bu hesaba borç, 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 704-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, ilgisine göre 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı veya 176-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi içerisinde mahsubu yapılmayarak nakden iade edilenlere ait saklı tutulan ödenekler, bir taraftan bu hesaba borç, 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, ilgisine göre 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı, 175-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabı veya 176-Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve Akreditifleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar mahsup edilmemesi nedeniyle sorumlusu adına kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlara ait saklı tutulan ödenekler bu hesaba borç, 903-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödeme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

91 Pul ve Değerli Kağıt Hesapları

Madde 341-Bu hesap grubu; basım, dağıtım ve satış yetkisi devlete ait olan pul ve değerli kağıtların izlenmesi için kullanılır.

Bu gruptaki hesaplar aşağıdaki gibi bölümlenir;

910 Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabı

912 Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

914 Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

915 Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabı

Hesap Grubuna Ait İşlemler

Madde 342-Pul ve değerli kağıtlar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Pul ve Değerli Kağıtlar

Bakanlıkça pul ve değerli kağıt satma yetkisi verilen saymanlıkların ambarlarında bulunması gereken pul ve değerli kağıtların çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.

a) Pullar

Damga Pulu: Damga Vergisi Kanununa göre, damga vergisi tahsili için ilgili belgelere yapıştırılan pullardır.

Harç Pulu: Harçlar Kanunu veya ilgili mevzuatı uyarınca, harçların tahsili için ilgili belgelere yapıştırılan pullardır.

b) Değerli Kağıtlar

Değerli kağıtlar, Değerli Kağıtlar Kanununa bağlı değerli kağıtlar tablosunda gösterilen veya Bakanlıkça bu bölümde izlenmesi bildirilen belge ve kağıtlardır.

Değerleri döviz cinsinden belirlenen vize bandrolleri gibi değerli kağıtlar, pul ve değerli kağıt hesaplarında izlenir. Bunların hangi değerlerle hesaba kaydedilip çıkarılacağına ilişkin işlemler Bakanlıkça belirlenir.

II-Pul ve Değerli Kağıt İşlemlerinde Kullanılacak Belgeler

Pul ve değerli kağıtların getirtilmesinde, gönderilmesinde ve alınıp verilmesinde kullanılan belgeler ve bunların düzenlenme yer ve şekilleri aşağıda açıklanmıştır.

a) Pul ve Değerli Kağıt İsteme, Gönderme ve Teslim Alma Fişi (Örnek: 43)

Seri ve sıra numarası taşıyan bu belge; gereğine göre Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığından pul ve değerli kağıt isteyen muhasebe müdürlüklerince veya il büyük ambarlarından pul ve değerli kağıt isteyen malmüdürlüklerince “isteme fişi”; bir ambardan başka bir ambara pul ve değerli kağıt gönderen saymanlıklarca “gönderme fişi”; kendisine gönderilen veya bayi ve yetkili memurlar tarafından iade edilen pul ve değerli kağıtları alan saymanlıklarca “teslim alma fişi” olarak kullanılır.

Bu fiş, pul ve değerli kağıt isteyen saymanlıkça dört nüsha düzenlenir. Saymanlığın adı, kodu ve mali yıl başında birden başlamak üzere verilen “isteme fişi numarası” üst tablodaki ilgili bölümlere yazılır. İstenilen pul ve değerli kağıtların cinsi, birim değeri, adedi ve tutarı orta tablodaki bir ve iki numaralı sütunlardaki bölümlere alt alta yazıldıktan sonra “adedi” ve “tutarı” sütunlarının toplamı alınır. Alt tablodaki isteme yazısı bölümü; illerde muhasebe müdürü, ilçelerde ise malmüdürü tarafından imzalandıktan sonra fişin ilk üç nüshası pul ve değerli kağıt istenilen saymanlığa gönderilir.

Kendisine gelen üç nüsha “isteme fişi”ni alan saymanlık, üst tablodaki “gönderme fişi numarası” olarak mali yıl başında birden başlamak üzere verdiği numarayı ilgili bölüme yazdıktan sonra altındaki bölümlere kendi ad ve kodunu yazar. Pul ve değerli kağıtların cinsi ve birim değeri, isteyen saymanlıkça daha önce yazılmış olduğundan gönderen saymanlık gönderdiği pul ve değerli kağıtların adet ve tutarını, “gönderilen” başlıklı üçüncü sütunun ilgili bölümlerine yazarak toplamlarını alır. Alt tablodaki “gönderme tutanağı” düzenlenerek; Saymanlık müdürü ve veznedar tarafından imzalanır. Aynı zamanda bu tutanağın altındaki gönderme yazısı, gönderen birimin yetkilisi tarafından imzalandıktan sonra ilk iki nüshası pul ve değerli kağıt isteyen saymanlığa gönderilir.

Pul ve değerli kağıtların gönderildiğine ilişkin iki nüsha “gönderme fişi” gelince pul ve değerli kağıtlar, veznedar tarafından bu Yönetmelikte açıklandığı şekilde teslim alınarak illerde büyük ambara, ilçelerde küçük ambara getirilir. Pul ve değerli kağıt kolileri sayım kurulu huzurunda açılarak sayılmak suretiyle teslim alınır. Pul ve değerli kağıtları teslim alan saymanlık, fişin üst tablosundaki “teslim alma fişi numarası” bölümüne, mali yıl başında birden başlamak üzere verdiği numarayı yazdıktan sonra altındaki bölümlere kendi ad ve kodunu yazar. Teslim aldığı pul ve değerli kağıtların adet ve tutarını, orta tablodaki dört numaralı “teslim alınan” başlıklı sütunun ilgili bölümlerine yazarak toplamlarını aldıktan sonra alt tablodaki “teslim alma tutanağı” düzenlenerek imzalanır. Fişin birinci nüshası pul ve değerli kağıtları gönderen saymanlığa gönderilir; diğer nüshası mahallinde kalır.

Bir ambardan başka bir ambara talep edilmeden pul ve değerli kağıt gönderilmesi gerektiği takdirde bu fiş, sadece gönderme ve teslim alma fişi olarak kullanılacağından üç nüsha olarak düzenlenir. Doğrudan pul ve değerli kağıt gönderen saymanlığın üst tablodaki “gönderme fişi numarası” ve hemen altındaki sütunlara kendi ad ve kodu yazıldıktan sonra, ortadaki (1) numaralı sütunlara gönderilecek pul ve değerli kağıtların “cinsi” ve “birim değeri”, (3) numaralı sütunlara da “adedi” ve “tutarı” sıra ile kaydedilerek bu sütunların toplamı alınır. Alt tablodaki “gönderme tutanağı” bölümü usulüne uygun şekilde doldurularak bu bölümün altındaki gönderme yazısı; saymanlık müdürü tarafından imzalandıktan sonra, fişin ilk iki nüshası pul ve değerli kağıt gönderilen saymanlığa gönderilir; üçüncü nüsha ise mahallinde alıkonur. Kendisine iki nüsha gönderme fişi gelen saymanlık yukarıda açıklandığı şekilde pul ve değerli kağıtları teslim alır.

Bayi ve yetkili memurlar tarafından herhangi bir nedenle iade edilen pul ve değerli kağıtlar için bu belge “teslim alma fişi” olarak iki nüsha düzenlenir. Üst tablodaki “teslim alma fişi numarası” yazıldıktan sonra hemen altındaki bölümlere saymanlığın adı ve kodu yazılır. Teslim alınan pul ve değerli kağıtların cinsi ve birim değeri orta tablodaki bir numaralı sütunlara, adet ve tutarları ise dört numaralı sütunlara yazıldıktan sonra adet ve tutarı sütunlarının toplamları alınır. Alt tablodaki “teslim alma tutanağı” (II) usulüne uygun olarak doldurulup imzalandıktan sonra fişin ilk nüshası teslim edene verilir; ikinci nüsha ise saymanlıkta saklanır.

İl büyük ambarından, küçük ambarına veya küçük ambarından büyük ambarına pul ve değerli kağıt aktarılmasında bu fiş teslim alma fişi olarak kullanılır. Küçük ambardan sorumlu veznedar tarafından orta tablodaki (1) ve (4) numaralı sütunları doldurulan ve iki nüsha düzenlenen fişin alt tablosundaki isteme yazısı bölümü muhasebe müdürü, gönderme tutanağı bölümü teslim eden ambardan sorumlu veznedar, teslim alma tutanağı bölümü ise teslim alan ambardan sorumlu veznedar tarafından imzalanır. Mali yıl başında birden başlamak üzere teslim alma fişi numarası verilen fişin, bir nüshası büyük ambardan sorumlu veznedar, diğer nüshası ise küçük ambardan sorumlu veznedar tarafından ayrı birer dosya da saklanır. Büyük ve küçük ambar arasındaki aktarmalar muhasebe kaydı ile yapılır.

b) Pul ve Değerli Kağıt Bordrosu (Örnek: 44)

Bu bordro, il veya ilçe küçük ambarlarından zimmetle veya peşin para ile pul ve değerli kağıt alan yetkili memurlar, bayiler (noter ve noter yardımcısı durumunda olan mahkeme yazı işleri müdürleri dahil) tarafından damga pulu, harç pulu ve değerli kağıtlar itibariyle ayrı ayrı düzenlenir. Bordroya, istenilen pul ve değerli kağıtların çeşidi, adedi, birim değeri ve tutarı yazılır. Adedi ile tutarı sütunlarının toplamı alınarak “istenilenin toplamı” bölümüne yazılır ve imzalanır.

Ambarda mevcut pul ve değerli kağıtlar, istenilenden az ise bordroda gerekli düzeltmeler yapılır. yetkili memur veya bayiye verilecek olan değerlerin adet ve tutarı “verilen” bölümüne yazılır.

Pul ve değerli kağıtlar yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verileceğinden bordro tutarı, pul ve değerli kağıtlar zimmet defterinin ilgili daireye ait bölümüne kaydedildikten sonra istenilen pul ve değerli kağıtlar verilir. Verilen pul ve değerli kağıtlar küçük ambar yardımcı defterine çıkış kaydedilir.

Bayiler tarafından verilen bordrolar, veznedarca yukarıda açıklandığı şekilde kontrol edildikten sonra muhasebe servisine gönderilir. Düzenlenen bordro tekrar vezneye geldiğinde, parası tahsil edilerek karşılığında düzenlenen alındı parayı teslim edene verilir. Alındının tarih ve numarası bordronun ilgili bölümüne yazıldıktan sonra bordroda yazılı pul ve değerli kağıtlar verilir. Bordro, küçük ambar yardımcı defterinin çıkış kaydı belgesini oluşturur. Yetkili memurlara pul ve değerli kağıt verilmesi sırasında herhangi bir tahsilat yapılmayacağından, bunlar tarafından düzenlenen bordroların alındı tarih ve numarası ile ilgili bölümüne herhangi bir kayıt yapılmaz.

Bayi ve yetkili memurlar tarafından damga pulu, harç pulu ve değerli kağıtlar için ayrı ayrı düzenlenen bordrolara, veznedarca mali yıl başında birden başlamak üzere sıra numarası verilerek bordrolar cinslerine göre (damga pulu, harç pulu, değerli kağıtlar) ayrı dosyalarda sıra numarasına göre saklanır.

III-Pul ve Değerli Kağıtların Dağıtımı

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce basılan pul ve değerli kağıtlar, talep üzerine il büyük ambarlarına, büyük ambarlardan da küçük ambara ve malmüdürlüklerine dağıtılır. Veznedarlar tarafından bayilere peşin parayla, yetkili memurlara ise zimmetle verilir.

Pul ve değerli kağıtların dağıtımı ile ilgili diğer düzenlemeler Bakanlıkça yapılır.

Darphaneden illere, illerden ilçelere, ilçelerden illere veya illerden Darphaneye gönderilecek olan pul ve değerli kağıtlar, sağlam ve dikişsiz torba ya da mühürlü sandıklar içerisinde, kıymetli koli halinde gönderilir.

IV-Gelen Pul ve Değerli Kağıt Kolilerinin Açılması

Pul ve değerli kağıt gönderildiğine ilişkin gönderme fişi gelince bu değerler, veznedar tarafından teslim alınır. Koliler alınırken torba veya sandıkların tamam olup olmadığı, kurşun mühürlerinde bozukluk bulunup bulunmadığı, ağırlığının gönderme fişinde belirtilen miktara uygun olup olmadığı kontrol edilerek illerde büyük ambara, ilçelerde küçük ambara konulur.

V-Pul ve Değerli Kağıtların Gönderilmesi

İlçeler veya il küçük ambarlarınca talep edilen pul ve değerli kağıtlar muhasebe müdürü ve veznedar tarafından sayılarak teslim edilir veya koli yapılarak gönderilir. Koliler gönderilmeden önce tartılır ve mühürlenir. Kolinin adedi ve ağırlığı, gönderme fişindeki gönderme tutanağına kaydedilerek ilgililer tarafından imzalanır.

İlçelerden illere gönderilecek pul ve değerli kağıtlara ait koli, veznedar ve malmüdürü tarafından müştereken hazırlanarak aynı işleme tabi tutulur.

VI-Pul ve Değerli Kağıt Kolilerinin Teslim Alınması ve Kayıt Şekli

Darphaneden il büyük ambarlarına, il büyük ambarlarından ilçe küçük ambarlarına gelen pul ve değerli kağıt kolileri, “sayım kurulu” huzurunda ipleri, mühürleri ve ambalajları gözden geçirildikten sonra açılır.

Aynı şekilde kolinin içindeki pul kutularının kulaklarına, iplerine, mühürlerine bakılır. Bunlar da uygun bulunursa pulların kulakları ve değerli kağıtların ciltleri sayılır. Gelen pul ve değerli kağıtlar parça halinde veya kutu içinde olduğu takdirde, kutunun mühür ve kurşun ambalajından şüphe edilen varsa açılarak birer birer sayılır. Tamam görüldüğü takdirde gönderme fişi ile karşılaştırılır ve fişin “teslim alma tutanağı” doldurularak ilgililer tarafından imzalanır.

Görülen fazlalık veya noksanlıklar ayrıca düzenlenecek ayrıntılı bir tutanakla belgelendirilmekle beraber ilde durum derhal darphaneye ilçede ise defterdarlığa bildirilir. Verilecek emir gelene kadar pul ve değerli kağıtlar ayrıca bir torbaya konularak mühürlenir ve sayım kurulunun muhafazası altına alınır. Bu torba, ilde büyük ambarda, ilçede küçük ambarda saklanır.

Alınan pul ve değerli kağıt kolilerinin açılması bir tutanakla tespit edilmediği takdirde, çıkacak noksandan koliyi açan memurlar sorumlu tutulur. Gönderme fişi gelmeden pul ve değerli kağıt kolileri postaneden alınmaz ve açılmaz. İpleri, mühür ve kutuları sağlam görülen paketler, ilçelere yapılacak göndermelerde ve büyük ambarın sayımında kolaylık olmak üzere saklanır.

Açılan koliler muhteviyatı derhal büyük veya küçük ambar yardımcı defterlerine kaydedilir ve karşılığında pul ve değerli kağıt isteme, gönderme ve teslim alma fişinin, “teslim alma” bölümü düzenlenerek fişin bir nüshası ilgili saymanlığa gönderilir. Pul ve değerli kağıtlar gönderildiği halde uygun süre içinde teslim alma fişi gelmediği takdirde gönderen yerin bunu araması gerekir.

Nüfus cüzdanı, pasaport gibi müteselsil numara taşıyan değerli kağıtların başlayış ve bitiş numaraları, büyük veya küçük ambar yardımcı defterlerinin “açıklama” hanelerine işaret olunur. İllerden ilçelere gönderilmesinde veya yetkili memurlara verilmesinde bu numara sırası takip olunur.

VII-Pul ve Değerli Kağıtların Muhafazası

Darphaneden veya ilçe malmüdürlüklerinden illere gelen pul ve değerli kağıtlar büyük ambara konularak muhasebe müdürü ve veznedarın sorumluluğu altında muhafaza edilir. Büyük ambarın iki anahtarı vardır. Anahtarlardan biri muhasebe müdüründe, diğeri veznedarda bulunur. Büyük ambarın kapısı muhasebe müdürünce mühürlenir. Bu iki sorumlu bir arada bulunmadıkça büyük ambar açılarak pul ve değerli kağıt alınıp konulamaz. Büyük ambar sayımında çıkacak noksandan muhasebe müdürü ve veznedar müştereken sorumludur. Küçük ambarın sorumluluğu ise muhasebe müdürü veya malmüdürü ile veznedara aittir.

Büyük ambardan satış yapılmaz, zimmetle pul ve değerli kağıt verilmez. Bu ambardan yalnız ilçelere ve il küçük ambarına pul ve değerli kağıt gönderilir veya verilir.

İhtiyaçtan fazla olması, kullanımdan kaldırılması veya kolilerde baskı hatası çıkmasından dolayı ilçelerden gönderilen veya il küçük ambarından iade olunan pul ve değerli kağıtlar, büyük ambarda toplanarak buradan Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilir.

VIII-Bayi ve Yetkili Memurların Tanımı

Pul ve değerli kağıt alıp satma yetkisine sahip bayi ve yetkili memurlar aşağıda tanımlanmıştır.

a) Bayi: 3468 sayılı Kanun ve bu Kanunun uygulama şeklini gösteren “Pul ve Değerli Kağıtların Bayiler ve Yetkili Memurlar Vasıtası ile Sattırılmasına ve Bayilere Satış Aidatı Verilmesine Dair Yönetmelik” hükümleri uyarınca; peşin para ile saymanlıklardan Bakanlıkça belirlenen pul ve değerli kağıtları alıp satan ve kendilerine mahallin en büyük maliye memuru tarafından “ruhsat tezkeresi” verilmiş olan kişi ve kuruluşlara denir. Noter ve noter yardımcıları bayi durumunda olmakla birlikte, bunlar ruhsat teskeresi almaktan istisnadırlar.

b) Yetkili Memur: Görevleri gereği veya görevlendirilmeleri nedeniyle saymanlıklardan zimmetle pul ve değerli kağıt alıp satan nüfus, tapu, icra, emniyet, adliye ve ticaret sicili memurları ile maliye veznedarları gibi kefalete tabi memurlara denir. 1587 sayılı Nüfus Kanunu hükümleri gereğince evlendirme yetkisi verilen belediye evlendirme memurları, köy muhtarları veya eğitim öğretim hizmetleri sınıfındaki devlet memurları da yetkili memur sayılır.

İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatı personeli ile konsolosluk görevlileri yetkili memur sayılmakla birlikte, bunlar 1587 sayılı Nüfus Kanununun 57 nci maddesi uyarınca nüfus ve aile cüzdanından dolayı kefalete tabi tutulmazlar. Ancak, bu memurlara nüfus ve aile cüzdanı dışındaki pul ve değerli kağıtlar 2489 sayılı Kefalet Kanunu hükümlerine göre kefalete tabi tutulduktan sonra verilir. Ayrıca, özel kanunlarında kefalete tabi olmayacakları belirtilen yetkili memurlar da kefalete tabi tutulmazlar.

Yetkili memurların göreve başlamaları sırasında isim, unvan ve tatbiki imzaları dairelerince saymanlıklara bildirilir.

IX-Bayi ve Yetkili Memurlara Verilecek Pul ve Değerli Kağıt Miktarları

Bayilere peşin para ile her defasında satılacak en az pul ve değerli kağıt tutarı ile yetkili memurlara zimmetle verilecek en az ve en çok pul ve değerli kağıt tutarı, mahallin şartlarına göre her mali yılbaşında defterdarlarca belirlenerek ilgili saymanlıklara duyurulur.

1587 sayılı Nüfus Kanununa 4826 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile eklenen ek geçici 1 inci maddesi gereğince, kadın ve erkek nüfus cüzdanları ve aile cüzdanlarının her birinden il ve ilçe nüfus müdürlüğü personelinden bir kişiye, 2000 er adedi geçmemek üzere zimmetle verilir. 1587 sayılı Nüfus Kanunu ile Evlendirme Yönetmeliği hükümleri uyarınca ilgili valiliğin teklifi ve İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün onayı ile evlendirme yetkisi verilen belediye başkanlıklarına, köy muhtarları veya eğitim öğretim hizmetleri sınıfındaki devlet memurlarına defterdarlarca belirlenen miktarda zimmetle aile cüzdanı verilir.

Yetkili memurların görevlerinin değişmesi veya herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmaları halinde, hesapları incelenerek ellerinde bulunan pul ve değerli kağıtlar “teslim alma fişi” karşılığında alınır ve küçük ambar yardımcı defterinin “giren” tablosuna kaydedilerek pul ve değerli kağıt zimmet defterindeki kaydı kapatılır.

X-Yetkili Memurlarca Satış Hasılatının Teslimi

Yetkili memurlar, saymanlıklardan zimmetle aldıkları pul ve değerli kağıtların satış hasılatını en çok 15 günde bir saymanlık veznesine yatırmak zorundadır. Ancak, satış hasılatı tutarı Bakanlıkça belirlenen miktara ulaştığı takdirde bu süre beklenmeksizin satış hasılatı saymanlık veznesine yatırılır. Satış hasılatını bu süre içerisinde yatırmayan memurlara yeniden pul ve değerli kağıt verilmez. Aldıkları pul ve değerli kağıtların satış hasılatını bu süre içinde yatırmayanlar hakkında gerekli işlem yapılmak üzere dairesine bilgi verilir.

XI-Bayilere Yapılacak Ödeme

Damga pulu ve değerli kağıt satışından dolayı bayilere, “Pul ve Değerli Kağıtların Bayiler ve Yetkili Memurlar Vasıtası ile Sattırılmasına ve Bayilere Satış Aidatı Verilmesine Dair Yönetmelik” uyarınca satış aidatı verilir.

Yukarıda belirtilen satış aidatları ve primler ödenirken pul ve değerli kağıt bedellerinin tahsilinde verilmiş olan alındılar ilgililerden geri alınır. Alındılar kayıtlarla karşılaştırıldıktan sonra üzerlerine tarih konulmak suretiyle aidat ve primlerin ödendiği yazılır. Ayrıca alındıların tarih, numara ve tutarını gösteren bir listesi yapılarak söz konusu liste ve alındılar, tahakkuk müzekkeresi ve verile emrine bağlanır.

XII-Pul ve Değerli Kağıtların Çeşitli Nedenlerle Geri Alınması, Değersiz Hale Gelmesi, Değerlerinin Değişmesi, Kullanılamayacak Hale Gelmesi, Noksan ve Hatalı Çıkması ve Kullanımdan Kaldırılması Halinde Yapılacak İşlemler

Pul ve değerli kağıtların geri alınması, değersiz hale gelmesi, değerlerinin değişmesi, kullanılamayacak hale gelmesi, noksan ve hatalı çıkması ile kullanımdan kaldırılması hallerinde yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır.

a) Bayi ve Yetkili Memurlardan Geri Alınacak Pul ve Değerli Kağıtlar ve Bayilere Yapılacak Ödemeler

Bayi ve yetkili memurların ellerinde bulunan pul ve değerli kağıtların geri alınması gerektiği takdirde iade olunan pul ve değerli kağıtlar, “teslim alma fişi” düzenlenmek suretiyle alınarak küçük ambar yardımcı defterinde ilgili pul ve değerli kağıda ait bölümün “giren” tablosuna kaydedilir. Yetkili memurlar tarafından yapılan iadeler aynı zamanda pul ve değerli kağıtlar zimmet defterinin “alacak” sayfasına da kaydedilir.

Bayiler tarafından iade edilen pul ve değerli kağıt tutarları bütçeye gider yazılarak ödenir. Bayiye, iade ettiği pul ve değerli kağıtlarla ilgili daha önce satış aidatı ödenmişse, bu tutarlar ödeme sırasında mahsup edilerek bütçeye gelir kaydedilir.

b) Değersiz Hale Gelen Kağıtlar Hakkında Yapılacak İşlemler

210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununda çeşitleri sayılan değerli kağıtlardan, değerli kağıt kapsamından çıkarılmaları suretiyle değersiz hale gelenlerin henüz kullanılmamış olanları, bayi ve yetkili memurlardan Bakanlıkça belirlenen süre içerisinde geri alınarak pul ve değerli kağıtlar küçük ambar yardımcı defterine giriş kaydedilir. Yetkili memurlarca iade edilen değersiz hale gelmiş kağıtlar, aynı zamanda pul ve değerli kağıtlar zimmet defterinin “alacak” sayfasına da kaydedilir. Bayilerden geri alınan değerli kağıt bedelleri bu maddede açıklandığı şekilde ödenir.

Bu şekilde geri alınan kağıtlar ile bu kağıtlardan halen ambarlarda mevcut bulunanlar için iki nüsha “pul ve değerli kağıt sayım tutanağı” düzenlenir ve saymanlık işlem fişi ile hesaplardan çıkarılır. Söz konusu tutarlar pul ve değerli kağıtlar büyük veya küçük ambar yardımcı defterine de çıkış kaydedilir.

Hesap ve defter kayıtlarından çıkarılan değersiz hale gelmiş kağıtlar Bakanlıktan alınacak emre göre işleme tabi tutulur. Düzenlenen tutanakların birinci nüshası hesaplardan çıkarılma kaydına ilişkin saymanlık işlem fişine bağlanır; ikinci nüshası ise veznedarca saklanır.

c) Değeri Değişen Kağıtlar Hakkında Yapılacak İşlemler

Bayi ve yetkili memurların kendilerinde bulunan değeri değişen kağıtları, Bakanlıkça belirlenen süre içerisinde bağlı oldukları saymanlığa beyan etmeleri gerekir.

Bayi ve yetkili memurlarca saymanlığa getirilen değeri değişmiş kağıtlar, sayman ve veznedar tarafından sayılır ve üzerlerine yeni değerleri yazılarak resmi mühürle onaylanır. Ancak sadece yetkili memurlar tarafından satışı yapılan ve özellik arz eden nüfus cüzdanı, aile cüzdanı ve pasaport gibi kağıtların stoklarının belirtilmesi yeterlidir.

Ayrıca bayilerce, satışı yapılan değerli kağıtların illerde defterdar ilçelerde malmüdürlüklerince onaylanmış en son fiyatlarını gösteren bir listesi iş yerlerinin görünür bir yerine asılır.

Peşin para ile satılmış olan değerli kağıtlardan beyan edilenlerin artış farkları ilgililerinden tahsil edilir. Değeri azalan kağıtların değer azalış farkları için de aynı şekilde işlem yapılarak, peşin para ile satılmış olanlardan beyan edilenlerin değer azalış farkları ilgililerine ödenir.

d) Kullanılamayacak Hale Gelen Pul ve Değerli Kağıtlar Hakkında Yapılacak İşlemler

Rengi bozulmak, birbirine yapışmak ya da yanmak gibi nedenlerle kullanılamayacak hale gelen pul ve değerli kağıtlar için, saymanlıklarca durumu tespit eden 3 nüsha tutanak düzenlenir. Kullanılamaz hale gelen pul ve değerli kağıtların bedeli hesaplardan düşülerek, pul ve değerli kağıtlar küçük ambar yardımcı defterine çıkış kaydedilir. İl ve ilçe ambarlarında kullanılamayacak hale gelen pul ve değerli kağıtların bozulma nedenleri ve bu bozulmada kusurlu kimse olup olmadığı defterdarlıklarca incelendikten sonra, düzenlene inceleme raporu ve tutanaklarBakanlığa gönderilir. Tutanaklardan biri, iki nüsha düzenlenecek gönderme fişi ekinde değersiz hale gelmiş olan nüfus cüzdanı, aile cüzdanı ve pasaportlar ile birlikte Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilir ve ilçelerde durum ayrıca defterdarlığa bildirilir. Kullanılamayacak hale gelmiş olan diğer değerli kağıtlar ile pullardan defterdarlıkça imhası bildirilenler, yetkili kurullar tarafından mahallinde imha edilir ve düzenlenecek imha tutanağının bir nüshası defterdarlığa gönderilir.

e) Noksan ve Hatalı Çıkan Değerli Kağıtlar Hakkında Yapılacak İşlemler

Darphaneden gönderilen paketlerden baskı hatalı olarak çıkan ve kullanılma imkanı bulunmayan değerli kağıtlar, il büyük ambarlarında toplanarak buradan Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilir.

Kurşun mühürleri bozulmadan muhafaza edilen ve kimlik olarak da kullanılma imkanı bulunan değerli kağıtların, daha sonra satış için paketlerin açılması sırasında noksan olduğunun anlaşılması halinde; durum düzenlenen iki nüsha tutanakla tespit edilir ve basın yolu ile kayıp ilanı yapılır. Tutanağın bir nüshası, kayıp ilanı verilen gazete kupürleri ile birlikte darphaneye gönderilir. Noksan çıkan ve seri numarası taşıyan değerli kağıt tutarları, kayıp ilanı verilen gazete kupürü ve tutanağın bağlandığı saymanlık işlem fişi ile hesap ve yardımcı defter kayıtlarından çıkarılır.

Noksanlık yetkili memurların satışı sırasında tespit edildiği takdirde dairesinin yazısı tutanak yerine geçer.

f) Kullanımdan Kaldırılan Pullar Hakkında Yapılacak İşlemler

Kullanımdan kaldırılan pullar hakkında yapılacak işlemler Bakanlıkça belirlenir.

910 Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 343-Bu hesap, saymanlık ambarlarına giren ve çıkan pul ve değerli kağıtların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 344-Pul ve değerli kağıt ambarları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Ambarlarda bulanan değerli kağıtların artan değer farkları tutarı bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Darphane ve damga matbaasınca basılarak dağıtıma hazır bir hale getirildikten sonra düzenlenen tutanakla ambara teslim edilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan darphaneye ve bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtlar tutarı; alan saymanlıklarca bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Büyük ambardan küçük ambara veya küçük ambardan büyük ambara aktarılan pul ve değerli kağıt tutarları bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

5-Yetkili memurlara zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlardan aynen iade edilenlerin tutarı bu hesaba borç, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilir.

6-Bayilere satılan pul ve değerli kağıtlardan herhangi bir nedenle iade olunan veya geri alınanların tutarı bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

7-Pul ve değerli kağıt ambarlarının sayımında kayıtlara göre fazla çıkan pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan Darphaneye veya bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtlar, gönderen saymanlıkça bu hesaba alacak, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilir.

2-Büyük ambardan küçük ambara veya küçük ambardan büyük ambara aktarılan pul ve değerli kağıt tutarları bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

3-Yetkili memurlara zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba alacak, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilir.

4-Bayilere satılan pul ve değerli kağıtlar tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç; diğer taraftan 100-Kasa Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-Darphanece veya verilen emir üzerine saymanlıklarca imha edilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç kaydedilir.

6-Pul ve değerli kağıt ambarlarının sayımı sonunda noksan çıkan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç; diğer taraftan sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

7-Ambarlarda bulunan değerli kağıtların azalan değer farkları tutarı bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç kaydedilir.

8-Darphaneden mühürlü paketler halinde gönderilen ve hesaplara kaydedilen seri numarası taşıyan değerli kağıtlardan daha sonra noksan çıkanların tutarı bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç kaydedilir.

9-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan Darphaneye veya bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtların gönderilen saymanlıktaki sayımı sonunda fazla olduğu tespit edilerek düzenlenen teslim alma fişi pul ve değerli kağıtları gönderen saymanlığa geldiğinde tutarı, bu saymanlıkça bir taraftan 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilmekle birlikte ambar mevcudunun kontrolü sonunda, fazla gönderilen tutarın yanlışlıkla gönderildiği anlaşıldığı takdirde fazla gönderilen miktar bu hesaba alacak, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç; şayet ambar kontrolü sonunda gönderilen fazlalığın kayıt harici ambar fazlası olduğu anlaşılırsa, fazla gönderilen değerler tutarının kayıtlara alınmasını teminen bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilerek gönderme işlemi hesaplara yansıtılır.

912 Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 345-Bu hesap, yetkili memurlara zimmetle verilen pul ve değerli kağıt tutarları ile bunlardan satış hasılatı olarak saymanlığa yatırılanlar veya bunlardan iade olunanların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 346-Zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Yetkili memurlara zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Yetkili memurlara zimmetle verilen değerli kağıtların değer artış farkları tutarı bu hesaba borç, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Yetkili memurlar tarafından satılan pul ve değerli kağıtların teslim edilen satış hasılatı bir taraftan bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç; diğer taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.

2-Yetkili memurlar tarafından zimmete geçirilen pul ve değerli kağıt tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Yetkili memurlar tarafından aynen iade olunan pul ve değerli kağıt tutarı bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

4-Yetkili memurların zimmetinde bulunan değerli kağıtların değer azalış farkları tutarı bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç kaydedilir.

914 Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 347-Bu hesap, başka bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtlar tutarları ile bunlardan alındığı bildirilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 348-Yoldaki pul ve değerli kağıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan darphaneye veya bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıt tutarı, gönderen saymanlıkça bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Pul ve değerli kağıt gönderilen saymanlıktan söz konusu değerlerin alındığına ilişkin teslim alma fişi, gönderen saymanlığa geldiğinde tutarı bu hesaba alacak, 915-Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabına borç kaydedilir.

915 Pul ve Değerli Kağıt İşlemleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 349-Bu hesap, pul ve değerli kağıtlar ambarları, zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlar ve yoldaki pul ve değerli kağıtlar hesaplarına kaydedilen işlemlerin karşılıkları izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 350-Pul ve değerli kağıt işlemleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Darphanece basımı yapılarak ambara teslim olunan pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

2-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan Darphaneye veya bir saymanlıktan başka bir saymanlığa gelen pul ve değerli kağıtlar tutarı alan saymanlıkça bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

3-Herhangi bir nedenle bayilerden geri alınan pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

4-Ambar sayımı sonunda kayıtlara göre fazla çıkan pul ve değerli kağıt tutarı bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

5-Ambarlarda bulunan değerli kağıtların değer artış tutarları bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç kaydedilir.

6-Yetkili memurların zimmetinde bulunan değerli kağıtların değer artış tutarları bu hesaba alacak, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan darphaneye veya bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtların alındığına ilişkin teslim alma fişi gönderen saymanlığa geldiğinde, tutarı bu hesaba borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilir.

2-Verilen emir gereğince imha edilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak kaydedilir.

3-Küçük ambarlardan peşin para ile satılan pul ve değerli kağıtlar tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak; diğer taraftan ilgili hesaba borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

4-Yetkili memurlara verilen pul ve değerli kağıtların vezneye yatırılan satış hasılatı bir taraftan bu hesaba borç, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak; diğer taraftan 100-Kasa Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-Yetkili memurlarca zimmete geçirilen pul ve değerli kağıtlar tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak; diğer taraftan ilgili memur adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Ambar sayımı sonunda noksan çıkan pul ve değerli kağıtlar tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

7-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan Darphaneye veya bir saymanlıktan diğer bir saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtlar, alan saymanlıktaki sayımda noksan çıktığı takdirde gelen teslim alma fişi tutarı, gönderen saymanlıkça bir taraftan bu hesaba borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilmekle birlikte ambar mevcudunun kontrolü sonunda;

Yanlışlıkla noksan gönderildiğinin anlaşılması halinde, kayıtlara göre ambar fazlası olarak bulunan miktar 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilir.

-Noksan tutarın ambar açığı olduğu tespit edildiği takdirde bir taraftan bu hesaba borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak; diğer taraftan sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

8-Darphaneden saymanlıklara, saymanlıklardan Darphaneye veya bir saymanlıktan diğer saymanlığa gönderilen pul ve değerli kağıtların gönderilen saymanlıktaki sayımı sonucunda fazla olduğu tespit edildiği takdirde, gelen teslim alma fişi tutarı bu hesaba borç, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilmekle birlikte ambar mevcudunun kontrolü sonunda;

-Yanlışlıkla fazla gönderildiğinin anlaşılması halinde, fazladan gönderilen tutar pul ve değerli kağıt ambarları hesabına alacak, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilir.

-Fazlalığın kayıt dışı ambar fazlası olduğunun anlaşılması halinde, fazla gönderilen tutar bir taraftan bu hesaba alacak, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına borç; diğer taraftan 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak, 914-Yoldaki Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına borç kaydedilir.

9-Darphaneden mühürlü paketler halinde gönderilen ve hesaplara alınan seri numarası taşıyan değerli kağıtlardan daha sonra noksan çıkanların tutarı bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak kaydedilir.

10-Ambarlarda bulunan değerli kağıtların azalan değer farkları tutarı bu hesaba borç, 910-Pul ve Değerli Kağıt Ambarları Hesabına alacak kaydedilir.

11-Yetkili memurların zimmetinde bulunan değerli kağıtların değer azalış farkları tutarı bu hesaba borç, 912-Zimmetle Verilen Pul ve Değerli Kağıtlar Hesabına alacak kaydedilir.

Bu hesabın yıl sonu kapanış kaydı öncesi alacak artığının; pul ve değerli kağıt ambarları hesabı, zimmetle verilen pul ve değerli kağıtlar hesabı ve yoldaki pul ve değerli kağıtlar hesabının borç artıkları toplamına eşit olması gerekir.

92 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları

Madde 351-Bu hesap grubu; teminat ve depozito olarak alınan teminat mektupları ile kişi malı olarak saymanlıklara teslim edilen menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

920 Teminat Mektupları Hesabı

921 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı

922 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı

923 Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı

920 Teminat Mektupları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 352-Bu hesap, saymanlıklara teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi ve garantiye ilişkin belgeler ve bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 353-Teminat mektupları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Saymanlıklara Teminat Olarak Teslim Edilen Teminat ve Garanti Mektupları ile Şahsi Kefalete İlişkin Belgelerin Alınıp Verilmesinde Düzenlenecek Belgeler

Saymanlık veznelerine ihale kanunları, vergi kanunları, gümrük kanunları ve diğer mevzuat hükümleri gereğince teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında ilgilisine alındı verilir. Veznedarca teslim alınan teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler; alınış sırasına göre klasörler içinde veznede saklanır. Bu değerler teslim alındığında, ilgilisine geri verilmesi veya paraya çevrilmesi gerektiğinde saymanlık işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedilir. İlgilisine geri verilmesi gerektiğinde teslimi sırasında verilen alındı geri alınarak saymanlık işlem fişine bağlanır. Alındı geri alınamadığı takdirde durum, alındının dipkoçanı ile teminat mektupları yardımcı defterine şerh edilir. Teminat mektubu, yazılı olarak talep edilmesi halinde muhatap veya ilgili bankaya, garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belge ise yazılı olarak talep edilmesi halinde muhatabına posta ile gönderilir ve talep yazısı saymanlık işlem fişine bağlanır.

Teminat mektubunun bir kısmının serbest bırakılması gerektiği takdirde durum saymanlıkça bir yazı ile ilgili banka şubesine bildirilir ve serbest bırakılan miktar hesaplardan çıkartılmakla birlikte, teminat mektupları yardımcı defterinde de bu durum ayrıca belirtilir.

Teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin saymanlıklarda gereksiz olarak bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak saymanlıklarca takip edilir ve her mali yıl sonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden yeni bilgi alınır ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgeler ilgilisine veya ilgili bankaya iade edilir ya da ertesi mali yıla devredilir.

Banka teminat mektupları, müteahhit veya müşterinin sözleşme yapmaya yanaşmaması ya da sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi gibi ilgili mevzuatında belirtilen hallerin saymanlığa bildirilmesinden sonra paraya çevrilebilecektir. Banka teminat mektupları yukarıda belirtilen paraya çevrilme hallerinin dışında, teminat konusu iş devam ettiği sürece muhafaza edilecektir.

Yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir.

II-Teminat ve Garanti Mektupları ile Şahsi Kefalete İlişkin Belgeler Üzerinde Saymanlıklarca Yapılacak İncelemeler

Saymanlıklara teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgili kanun hükümleri ve getirilen düzenlemeler çerçevesinde incelendikten sonra kabul edilir.

a) Kamu İhale Kanunu Uyarınca Alınan Teminat Mektupları

Saymanlıklara geçici, kesin, ek kesin ve avans teminat mektubu olarak verilen teminat mektupları, kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemeler doğrultusunda incelendikten sonra kabul edilir.

Yabancı banka ve benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantilerine dayanarak Türkiye’deki bankalarca verilen teminat mektupları “işin kesin kabulü yapılıncaya kadar sürenin muayyen devrelerle herhangi bir bildirime gerek kalmadan uzatılacağı” kaydı konularak otomatik temditli hale getirildiği takdirde teminat olarak kabul edilir.

Belirlenen yabancı bankalar ile yerli bankalarca yabancı para cinsinden verilen teminat mektupları, alındığı günkü Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek hesaplara kaydedilmekle birlikte, yardımcı defter kayıtlarında ve verilen alındıda yabancı para cinsinden tutarı da gösterilir. Bu tür teminat mektupları iade edilirken, alınışındaki kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır. Herhangi bir nedenle paraya çevrilenler ise kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır; paraya çevriliş tutarı ise döviz hesabına borç ilgili hesaba veya hesaplara alacak kaydedilir. Bunlardan genel bütçeli saymanlıklarda bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlarla ilgili olup saymanlığın bankadaki hesabında bulunan yabancı para, Cuma günü Hazinenin ilgili saymanlığına gönderilir.

Saymanlıklarca, idareler tarafından bir yazı ekinde gönderilen kesin teminat ve avans teminat mektupları ile bunlara ilişkin banka teyit yazılarının birer örneği teslim alınarak birlikte saklanır. Teminat mektupları ilgili saymanlığa teslim edilmeden önce idarelerce, teminat mektuplarını düzenleyen şubelerden, teminat mektuplarının şubelerince düzenlendiğine ilişkin teyit yazısı istenecek ve alınacak teyit yazısı ile teminat mektubu idarece bir yazı ekinde saymanlığa intikal ettirilecektir.

b) Vergi Kanunları Uyarınca Alınan Teminat Mektupları ve Şahsi Kefalete İlişkin Belgeler

Vergi kanunları uyarınca alınan teminat mektupları ve şahsi kefalete ilişkin belgelerin Bakanlıkça (Gelirler Genel Müdürlüğü) belirlenen şartları taşıyıp taşımadığı araştırılır.

c) Gümrük Mevzuatı Uyarınca Alınan Teminat Mektupları ve Garanti Mektupları ile Şahsi Kefalete İlişkin Belgeler

Gümrük mevzuatı uyarınca alınan teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin Gümrük Yönetmeliği hükümlerine ve yapılan diğer düzenlemelere uygun olması gerekir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 11 inci maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin ilgili maddeleri hükümleri gereğince düzenlenen noter tasdikli şahsi kefalete ilişkin belgeler ve garanti mektuplarının, gümrük saymanlıklarınca teminat olarak alınması sırasında teminata ilişkin bu belgelerin alacaklı tahsil dairesince kabul edildiğine ilişkin yazılı belge de ilgili saymanlığa teslim edilir. Söz konusu yazılı belge, saymanlıklarca şahsi kefalet belgesi ve garanti mektubuna ekli olarak muhafaza edilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 354-Teminat mektupları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Teminat ve depozito olarak saymanlıklara teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgeler bu hesaba borç, 921-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Teminat ve depozito olarak saymanlıklara teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Teminat mektupları ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgelerden usulüne göre ilgililerine geri verilenler ile teminat mektuplarından kısmen serbest bırakılanlar bu hesaba alacak, 921-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

2- Teminat ve depozito olarak saymanlıklara teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

3-Teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgelerden bütçeye gelir kaydedilmek üzere paraya çevrilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 921-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan 602-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

4-Mahkeme veya icra kararına dayanılarak ya da başka nedenlerle paraya çevrilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgeler bir taraftan bu hesaba alacak, 921-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan 333-Emanetler Hesabına alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.

921 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 355-Bu hesaba, teminat mektupları hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 356-Teminat mektupları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Teminat mektupları hesabına borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Teminat mektupları hesabına alacak kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç kaydedilir.

922 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 357-Bu hesap, saymanlıklara kişi malı olarak teslim edilen menkul kıymetler ile bunlardan paraya çevrilenler, başka saymanlıklara gönderilenler ve ilgililerine geri verilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 358-Kişilere aitmenkul kıymetler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin Çeşitleri

Saymanlıklara kişi malı olarak teslim edilen ve kasada saklanması gereken kişilere ait menkul kıymetlerin çeşitleri aşağıda sayılmıştır.

1-Her türlü değerli maden ve taşlar ile bunlardan yapılmış eşyalar,

2-Çeşitli maden, taş veya maddelerden yapılmış antik değeri olan tabak, bardak, kaşık, kupa, ağızlık, sigaralık, şamdan, fincan, çatal, kama, tablo ve benzeri eşyalar,

3-Her türlü antika para ve pullar,

4-Vergi ve diğer hazine alacaklarının teminatı olarak kabul edilen tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları,

5-Teminat ve depozito olarak alınan tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları,

6-Yabancı tahvil ve hisse senetleri,

7-Konvertibl olmayan yabancı paralar.

Saymanlıklara teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul kıymetlerden bu Yönetmelik hükümlerine göre saymanlıklarca muhafaza edilecekleri belirtilenler Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra muhasebe ve defter kayıtlarına geçirilir.

II-Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin Alınması, Saklanması veya Verilmesi

Yukarıda çeşitleri sayılan kişilere ait menkul kıymetler, saymanlıklarca teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.

Kişi malı olarak saymanlıklara teslim edilen yabancı paralardan konvertibl olmayanların saymanlık hesaplarına kaydı, işlem tarihinde geçerli olan devlet hesaplarında yer almayacak en az tutarlar dikkate alınarak, ihtiva ettikleri kupür değerlerine göre yapılır.

Kişilere ait menkul kıymetler, veznedarlarca üzerlerinde defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde kasa veya vezne odasının uygun bir bölümünde saklanır.

Kişilere ait menkul kıymetler ilgilisine geri verildiğinde, teslim alınışında verilmiş olan alındı geri alınarak saymanlık işlem fişine bağlanır.

III-Tahvillerin Faiz Kuponları

Teminat ve depozito olarak kabul edilen tahvillerin üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının eksiksiz olması şarttır. Saklanmak üzere teslim edilen tahvillerin kuponları noksan olduğu takdirde, bu noksanlık verilen alındı ve yardımcı defterde belirtilir.

Teminat olarak alınan tahvillerin vadesi gelmiş kuponları teslim eden tarafından istenildiği takdirde, istem hakkındaki dilekçenin altına iade edilen kuponların adet ve tutarı ile geri verildiğine ilişkin ifade yazılarak teslim alana imzalattırılır. Dilekçeler, saymanlıkça bu iş için açılacak bir dosya da saklanır.

Teminat ve depozito olarak veya saklanmak üzere bırakılan tahvillerin sonradan bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği takdirde, üzerlerinde bulunan kuponlardan o tarihe kadar vadeleri gelmiş olanlar tahsil edilerek gelir kaydedilir.

Nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmiş olan tahvil ve bonolar teminat olarak alındığında, anaparaya tekabül eden satış değerleri üzerinden kabul edilerek hesaplara alınmakla birlikte, alındı ve yardımcı defter kayıtlarında bunların nominal değerleri de ayrıca gösterilir.

IV-Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin Başka Saymanlıklara Gönderilmesi

Saymanlıklara teslim edilen kişilere ait menkul kıymetlerin başka bir saymanlığa gönderilmesi gerektiği takdirde, hesaben herhangi bir kayıt yapılmaz. Bu kıymetlerin yardımcı defterdeki kaydının “açıklama” bölümüne, göndermeye ilişkin yazının tarih ve numarası ile gönderilen saymanlığın adı yazılır. Gönderilen saymanlıktan, alındığına ilişkin alındı geldiğinde, hesaplardan çıkış kaydı yapılır ve alındı, saymanlık işlem fişine bağlanır.

Hesabın İşleyişi

Madde 359-Kişilere ait menkul kıymetler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Saymanlıklarca vergi ve diğer hazine alacakları için alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetler bu hesaba borç, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Başka saymanlıklardan alınan kişi malı menkul kıymetler bu hesaba borç, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

3-Hazine malı olarak teslim alınan menkul kıymetlerden daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan ilgisine göre 112-Tahvil Senet ve Bonolar Hesabı veya 117-Menkul Varlıklar Hesabına alacak, 600-Gelirler Hesabı veya 700-Giderler Hesabına borç kaydedilir.

4-Sayım sonucunda fazla çıkan kişi malı kıymetler tutarı bu hesaba borç, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

5-Saymanlıklarca vergi ve diğer hazine alacakları için alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetlerden bankaya gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Saymanlıklarca vergi ve diğer hazine alacakları için alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetlerden bankaya gönderilenler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

2-Kişi malı menkul kıymetlerden herhangi bir nedenle paraya çevrilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç kaydedilmekle birlikte, satış tutarının alacak miktarına eşit olması, eksik olması veya fazla olması durumlarına göre aşağıdaki kayıtlar da yapılır.

Satış tutarı, alacak miktarına eşit veya az ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, 602-Bütçe Gelirleri Hesabı veya diğer hesaplara alacak kaydedilir.

Satış tutarı, alacak miktarından fazla ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, alacak miktarı 602-Bütçe Gelirleri Hesabı veya ilgili hesaplara, fazlası ilgilisine ödenmek üzere 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.

3-Kişi malı menkul kıymetlerden başka bir saymanlığa gönderilenlerin alındığına ilişkin alındı, gönderen saymanlığa geldiğinde tutarı bu hesaba alacak, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

4-Kişi malı menkul kıymetlerden ilgilisine iade edilenler bu hesaba alacak, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

5-Kişi malı menkul kıymetlerden daha sonra hazine malı haline gelenler bir taraftan bu hesaba alacak, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan ilgisine göre 112-Tahvil Senet ve Bonolar Hesabı veya 117-Menkul Varlıklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.

6-Sayım sonucunda noksan çıkan kişi malı menkul kıymetler, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 923-Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden ise sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

923 Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 360-Bu hesaba, kişilere ait menkul kıymetler hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 361-Menkul kıymet emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Kişilere ait menkul kıymetler hesabına borç yazılan tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Kişilere ait menkul kıymetler hesabına alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

93 Özel Tahakkuk Hesapları

Madde 362-Bu hesap grubu, bütçe geliri olarak tahakkuk ettirilemeyen ve özel kanunları uyarınca, saymanlıklarca 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile başka birimlerin alacaklarından tahsili istenenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

930 Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabı

931 Özel Tahakkuklar Hesabı

933 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı

934 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabı

930 Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 363-Bu hesap, bütçe geliri olarak tahakkuk ettirilmeyen ve özel kanunları uyarınca takip ve tahsili 6183 sayılı Kanuna göre yapılan alacakların izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 364-Özel tahakkuklardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Özel kanunları uyarınca tahakkuk ettirilen tutarlar bu hesaba borç, 931-Özel Tahakkuklar Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Yapılan tahsilat bir taraftan bu hesaba alacak, 931-Özel Tahakkuklar Hesabına borç; diğer taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya diğer hesaplara borç, 333-Emanetler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.

2-Yersiz ve fazla olarak verilen tahakkuklardan yapılan terkinler bu hesaba alacak, 931-Özel Tahakkuklar Hesabına borç kaydedilir.

931 Özel Tahakkuklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 365-Bu hesaba, özel tahakkuklardan alacaklar hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi            

Madde 366-Özel tahakkuklar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Özel tahakkuklardan alacaklar hesabına borç yazılan tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Özel tahakkuklardan alacaklar hesabına alacak yazılan tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

933 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 367-Bu hesap, başka saymanlıkların kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olan tutarlardan saymanlık tarafından tahsili yazıyla istenenler ile icra ve diğer dairelerden gelen haciz kararlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 368-Başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

I-Diğer Saymanlıklar Adına Alacakların İzlenmesi

Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların borçlularının başka bir yerde olduğunun anlaşılması halinde, bunlara ait alacak tutarı tespit edilerek, borca alınma sebebi de açıklamak suretiyle durum borçlunun bulunduğu yer saymanlığına bildirilir.

Bu yazıyı alan saymanlık, bildirilen alacak tutarını borçlular defterine ve bu hesap grubundaki diğer birimler adına izlenen alacaklar hesabına borç ve diğer birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına alacak kaydederek izler.

Borçlu oradan ayrıldığı takdirde durum alacağın kayıtlı bulunduğu saymanlığa bildirilir ve söz konusu alacak hesaplardan çıkarılır.

Saymanlık nakden ya da mahsuben yaptığı tahsilatı, kasa hesabı veya ilgili hesaplara borç, emanetler hesabına alacak kaydedilir. Sözkonusu tahsilat düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile alacağın kayıtlı bulunduğu saymanlığa gönderir. Tahsilat, ayrı bütçeli bir idare saymanlığı adına yapılmış ise göndermede saymanlıklar arası işlemler hesabı kullanılmaz ve para posta veya banka kanalıyla gönderilir ve her halükarda diğer birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına borç, diğer birimler adına izlenen alacaklar hesabına alacak kaydedilerek söz konusu tutar hesaplardan çıkarılır.

II-Aylık ve Diğer Hakedişlerden Yapılacak Kesintiler

Memur veya diğer istihkak sahiplerinin başka birimlerde kayıtlı olan borcuna karşılık aylık veya hakedişlerinden kesinti yapılması hakkında gelen yazıda belirtilen tutar, önce borçlular defterine ve başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına kaydedilir. Her ay memurun aylığından kesilecek para miktarının, aylık bordronun “kesintiler” tablosunun ilgili sütununda gösterilmesi gerektiği memurun dairesine bildirilir.

Kesinti yapılması bir haciz kararına dayanmıyor ise, gelen yazı borçlular defterine kaydedilmeden önce durum memurun dairesine duyurulur ve alınacak cevaba göre işlem yapılır.

Bu suretle dairesince aylık bordroların ilgili kesinti sütununda gösterilen miktarlar ile istihkak sahiplerinin hakedişlerinden kesilerek verile emri üzerinde gösterilen ve yevmiyede emanetler hesabına alacak kaydedilen miktarlar, borçlular defterine işlendikten sonra yapılan kesintiler, düzenlenecek saymanlık işlem fişi ile ilgili birimlere aktarılır ve başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına alacak, başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına borç kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 369-Başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Başka saymanlıkların kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olan alacaklardan izlenmesi saymanlığa bildirilenler bu hesaba borç 934-Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-İcra daireleriyle diğer dairelerden bildirilen alacak tutarları bu hesaba borç 934 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Bu hesapta kayıtlı olan tutarlardan nakden yapılan tahsilat bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabı, 333-Emanetler Hesabı ya da ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir. Diğer taraftan bu hesaba alacak 934-Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

2-Borcun tahsil edilmesine gerek kalmadığının anlaşılması halinde bu hesaba alacak 934-Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

934 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 370-Bu hesaba, başka birimler adına izlenen alacaklar hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 371-Başka birimler adına izlenen alacak emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

933 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabına borç kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

933 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabına alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

94 Vakıflar Genel Müdürlüğüne Ait İştirak Hesapları

Madde 372-Bu hesap grubu, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından vakıflar adına işletilen iştiraklerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

940 Mazbut Vakıflar Adına Yönetilen Sermayeler Hesabı

941 Mülhak Vakıflar Adına Yönetilen Vakıflar Bankası (B) Grubu Hisse Senedi Hesabı

942 Vakıf Emanetleri Hesabı

940 Mazbut Vakıflar Adına Yönetilen Sermayeler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 373-Bu hesap, mazbut vakıfların akar, toprak ve hayrat satışlarından elde edilip bankaya yatırılan paraların çekilerek, 6219 sayılı Vakıflar Bankasının Kuruluş Kanunu gereğince adı geçen vakıflar adına alınan Vakıflar Bankası hisse senetleri ile diğer banka ve şirketlere ait hisse senetleri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 374-Mazbut vakıflar adına yönetilen sermayelerhesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Mazbut vakıfların akar, toprak ve hayrat satışlarından elde edilip bankaya yatırılan paralarının çekilerek, 6219 sayılı Vakıflar Bankasının Kuruluş Kanunu gereğince alınan Vakıflar Bankasının (A) ve (B) grubu hisse senetleri tutarı bu hesaba borç, 942-Vakıf Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Diğer banka ve şirketlerin sermayelerine iştirak maksadıyla mazbut vakıflar adına yapılan katılım tutarları bu hesaba borç, 942-Vakıf Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Sermaye ve iştiraklerden herhangi bir sebeple vakıflara iade edilen tutarlar bu hesaba alacak,942-Vakıf Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

941 Mülhak Vakıflar Adına Yönetilen Vakıflar Bankası (B) Grubu Hisse Senedi Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 375-Bu hesap, mülhak vakıfların gelir fazlalarından, akar ve toprak satış bedeli ile taviz bedelinden karşılanmak suretiyle satın alınan Vakıflar Bankası (B) grubu hisse senetleri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 376-Mülhak vakıflar adına yönetilen Vakıflar Bankası (B) grubu hisse senedi hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Mülhak vakıfların gelir fazlaları, akar ve toprak satış bedelleri ile taviz bedellerinden karşılanmak suretiyle satın alınan Vakıflar Bankası (B) grubu hisse senetleri tutarları bu hesaba borç 942-Vakıf Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Sermaye ve iştiraklerden herhangi bir sebeple vakıflara iade edilenler bu hesaba alacak,942-Vakıf Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.

942 Vakıf Emanetleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 377-Bu hesap, mazbut vakıfların akar, toprak ve hayrat satışlarından; mülhak vakıfların gelir fazlalarından; akar ve toprak satış bedelleri ile taviz bedellerinden karşılanarak 6219 sayılı Vakıflar Bankasının Kuruluş Kanunu gereğince Vakıflar Bankası hisse senetlerinin satın alınmasından veya diğer banka ve şirketlerin sermayelerine yapılan iştiraklerden kaynaklanan vakıf emanetlerinin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 378-Vakıf emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a)Alacak

1-Mazbut vakıfların akar, toprak ve hayrat satışlarından elde edilip bankaya yatırılan paraların çekilerek, 6219 sayılı Kanun gereğince alınan Vakıflar Bankası hisse senetleri ile diğer banka ve şirketlere ait hisse senetleri tutarları bu hesaba alacak, 940-Mazbut Vakıflar Adına Yönetilen Sermayeler Hesabına borç kaydedilir.

2-Mülhak vakıfların gelir fazlaları, akar ve toprak satış bedeli ile taviz bedelinden karşılanmak suretiyle satın alınan (B) grubu hisse senetlerinin tutarları bu hesaba alacak 941-Mülhak Vakıflar Adına Yönetilen Vakıflar Bankası (B) Grubu Hisse Senedi Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

Sermaye ve iştiraklerden herhangi bir sebeple vakıflara iade edilenler bu hesaba borçilgisine göre 940-Mazbut Vakıflar Adına Yönetilen Sermayeler Hesabına veya 941-Mülhak Vakıflar Adına Yönetilen Vakıflar Bankası (B) Grubu Hisse Senedi Hesabına alacak kaydedilir.

95 Taahhüt Hesapları

Madde 379-Bu hesap grubu, ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları, fiyat farkı ödemeleri ile bunlardan yerine getirilenler ile kısmen veya tamamen feshedilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;

950 Gider Taahhütleri Hesabı

951 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı

Hesap Grubuna İlişkin İşlemler

Madde 380-Taahhütler hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

İhale mevzuatına göre girişilen taahhütler dolayısı ile, genel bütçeye dahil daire ve katma bütçeli idarelerin, yılı içinde ödemeyi taahhüt ettiği paraya karşılık o miktar ödeneğin bulunması ve bu ödeneğin başka bir işe kullanılmayarak saklanması gerekir. Girişilen taahhüde ait ödenek, taahhüde bağlandığı ilgili yardımcı defterin açıklama bölümünde gösterilir.

İhale komisyonlarında üye olarak bulunacak maliye memurlarının, komisyona katılmadan önce ödenek artığını tespit ederek, ihalesi yapılacak işin yılı içinde gerçekleştirilecek kısmını karşılayacak ödenek bulunmadığı takdirde, bu hususu kararda belirtmeleri gerekir.

İhale mevzuatına göre, ihale ve tescil işlemleri tamamlanarak mal ve hizmet alımı ve yapım işleri için bu işleri taahhüt eden kimselerle ilgili daireler arasında yapılan sözleşmelere ait hazırlanan ihale dosyasının iki nüshası düzenlenecek ilk hakedişle birlikte saymanlığa verilir. İdarelerin kuruluş merkezlerinde yapılan ihalelerde ise taahhüt dosyasının bir nüshası da ilgili bütçe dairesi başkanlığına verilir. Saymanlıkça bu sözleşmelere dayanılarak taahhüt tutarı taahhüt kartına yazılır ve gider taahhütleri hesabına kaydedilir.

Saymanlığa gelen taahhüt dosyaları daireler itibariyle ayrı ayrı saklanır. Sözleşmeler kanuni nedenlerle veya yargı organlarının kararı ile bozulduğu ve değiştirildiği takdirde, bu hususlar tahakkuk daireleri tarafından en geç bir hafta içinde saymanlığa bildirilir. Alınan yazı dosyalarına konulur ve taahhüt kartındaki kayıtları buna göre düzeltilir.

Gerek bir mali yıl içinde, gerekse ertesi yıl veya yıllara geçerli olarak yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler, fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan istihkak ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler taahhüt kartına (Örnek: 45)kaydedilir.

Kartın ön yüzünde “taahhüde ait bilgiler”, “taahhütler”, “alınan teminatlar”, “verilen avanslar ve mahsuplar” ile “borçlar ve temlikler” başlıklı beş tablo bulunmaktadır.

Bu kartlar, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç 7 gün içinde ilgili tahakkuk dairesi tarafından saymanlığa gönderilir ve bu kartlardan yararlanılarak gider taahhütlerine ilişkin gerekli kayıtlar yapılır. Gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı saymanlık işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği eklenir.

Gider taahhütleri hesabı, kurumlar itibarıyla tutulur ve bu hesaba girişilen yıllara sari tüm taahhütler değil, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümünde tanımlanmış olan taahhütler, katma değer vergisi hariç tutarlar üzerinden kaydedilir. Bu hesap da yer alan taahhütler, bütçe yapılması sırasında dikkate alınır.

950 Gider Taahhütleri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 381-Bu hesap, ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları, fiyat farkı ödemeleri ile bunlardan yerine getirilenler ile kısmen veya tamamen feshedilenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 382-Gider taahhütleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Girişilen taahhüt tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışı bu hesaba borç, 951-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Girişilen taahhüdün yerine getirilmesi nedeniyle hakedişe bağlanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 951-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir. Hakedişe bağlanan tutarlardan tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ile ilgilisine ödenen tutarlar, 702-Bütçe Giderleri Hesabına borç ilgili hesaplara alacak kaydedilir.

2-Herhangi bir nedenle kısmen veya tamamen feshedilen taahhüt tutarları bu hesaba alacak, 951-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

951 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 383-Bu hesaba, gider taahhütleri hesabına borç ve alacak yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 384-Gider taahhütleri karşılığı hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Gider taahhütleri hesabına borç kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Gider taahhütleri hesabına alacak yazılan tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

96 Dış Borçlanma ile İlgili Nazım Hesaplar

Madde 385-Bu hesap grubu, dış finansman kaynaklarıyla yapılan kredi anlaşmaları, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak hazinece garanti verilen tutarlar, risk hesabı alacakları ile genel ve katma bütçe dışı kurumlara ait doğrudan dış proje kredisi kullanımları ve doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.

Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

960 Kullanılacak Dış Krediler Hesabı

961 Kredi Anlaşmaları Hesabı

962 Hazine Garantileri Hesabı

963 Hazine Garantileri Karşılığı Hesabı

964 Risk Hesabı Alacakları Hesabı

965 Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabı

966 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

967 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

968 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Hesabı

969 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı

960 Kullanılacak Dış Krediler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 386-Bu hesap, dış finansman kaynaklarıyla yapılan dış kredi (tahvil ihracı hariç) anlaşmaları ve ek taahhütleri ile bunlardan yapılan kullanım ve iptallerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 387-Dış finansman kaynağıyla yapılan dış kredi anlaşmaları ve ek taahhütler, düzenlenen dış finansman bilgi formu esas alınarak, anlaşma tarihi itibariyle T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden kullanılacak dış krediler hesabına kaydedilir.

Dış finansman kaynağından gelen aktarım veya kullanım bilgisi esas alınarak dış borç kaydedilen tutarlar aynı kur üzerinden; krediden yapılan kısmi iptaller veya anlaşma veya kredi iptalleri ise iptal tarihindeki, T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden kullanılacak dış krediler hesabına kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 388-Kullanılacak dış krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir

a) Borç

1-Dış finansman kaynaklarıyla yapılan kredi anlaşmaları Devlet Borçları Saymanlığına bildirildiğinde, kredi tutarı, anlaşma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesabın borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak değerlemesi sonucunda meydana gelen kur artış farkı bu hesaba borç, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Dış finansman kaynağından doğrudan dış proje kredi kullanım bilgisi geldiğinde, kullanım tutarı, kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bir taraftan ilgili hesaplara borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

2-Dış finansman kaynağından T.C. Merkez Bankası nezdindeki özel hesaba proje kredisi aktarımı yapıldığında, aktarım tutarı, aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bir taraftan 104-Proje Özel Hesabına borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

3-Dış proje kredisi olarak dış finansman kaynağından hazine hesaplarına aktarılan tutar, aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bir taraftan ilgili hesaba borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

4-Dış kredilerinden yapılan kısmi iptaller ile anlaşma veya kredi iptallerinde; iptal edilen kredi tutarı, iptal tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

5-Program kredisi olarak (tahvil hariç) dış finansman kaynağından hazine hesaplarına aktarılan tutar, aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bir taraftan ilgili hesaba borç, dış borçlar hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

6-Bu hesabın borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak değerlemesi sonucunda meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba alacak, 961-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç kaydedilir.

961 Kredi Anlaşmaları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 389-Bu hesap, dış finansman kaynaklarıyla yapılan dış proje kredi anlaşmaları ve ek taahhütler ile bu kredilerden yapılan kullanım ve iptallerin izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 390-Kredi anlaşmaları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Kullanılacak dış krediler hesabının borcuna kaydedilen tutarlar bu hesabın alacağına kaydedilir.

b) Borç

Kullanılacak dış krediler hesabının alacağına kaydedilen tutarlar bu hesabın borcuna kaydedilir.

962 Hazine Garantileri Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 391-Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak hazinece garanti verilen tutarlar ile bunlardan iptal olunan, ilgili kurumca ödemesi yapılan veya ikraza dönüştürülenlerin izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 392-Dış finansman kaynaklarından sağlanan kredilerle finanse edilen kamu projeleri için hazine geri ödeme garantisi verilmesi ile hazine yatırım garantisi verilmesi, hazine garantilerinin verilmesine ilişkin garanti ücretinin belirlenmesi, garantinin değerlendirilmesi, izlenmesi, bütçeleştirilmesi, raporlanması, riskin sınırlandırılması ve paylaşımı, garantiye ilişkin bilgilerin kamuoyuna açıklanması, hazine yatırım garantisi kapsamında garanti edilen tutarın tespit edilmesi ve garanti kapsamında geri ödemelerin güvence altına alınmasına yönelik tedbirlere ilişkin usul ve esasları Hazine Garantileri Verilmesi, İzlenmesi, Bütçeleştirilmesi ve Raporlanmasına İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelikle düzenlenmiştir.

İlgili yönetmelik kapsamında sağlanan hazine geri ödeme garantisi ve/veya hazine yatırım garantisinin geçerlilik kazanması garanti protokolü imzalanması kaydıyla mümkündür. hazine garantilerinin muhasebeleştirilmesinde söz konusu protokolün ve Bakan Onayının saymanlık tarafından aranması ve bir örneğinin saymanlık işlem fişine bağlanması gerekir.

Dış finansman kaynağı ile yapılan kredi ve garanti anlaşması üzerine, Hazine Müsteşarlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğünce üç nüsha hazine garantili krediler için dış finansman bildirim formu (Örnek: 46) düzenlenir ve bir nüshası Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne, bir nüshası da ilgili genel ve katma bütçe dışı kuruluşa gönderilir. Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar, hazine garantili krediler için dış finansman bildirim formunun kendilerine gönderilen nüshasını onaylayarak Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne gönderir.

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşların hazine garantili kredilerden yapmış oldukları kullanım ve geri ödemelerine ilişkin kayıtlar, dış finansman kaynağından gelen kullanım ve geri ödeme bilgisi üzerine yapılır. Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar kullanım ve geri ödemelerine ilişkin olarak düzenleyecekleri hazine garantili krediler kullanım ve ödeme bilgilerine ait izleme formunu (Örnek: 47) teyit amacıyla Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne gönderirler.

Hazine garantili kredileri anlaşmaları ve kullanım ve geri ödemelerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin belgelerin Devlet Borçları Saymanlığına doğru, düzenli ve zamanında gönderilmesinden kullanıcı kuruluşların dış proje kredisi ile ilgili birimleri, tahakkuk memurlukları, saymanlıkları ve işlemleri onaylayanlar sorumludur. Kuruluşlar söz konusu belgeleri ilgili kredinin geri ödemesi tamamlanıncaya kadar muhafaza etmekle yükümlüdür. Bu Yönetmelik ekinde yer alan formların doğru, düzenli ve zamanında gönderilmemesi halinde Hazine Müsteşarlığı gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.

Hesabın İşleyişi

Madde 393-Hazine garantileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazinece garanti verilen tutarlar işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesabın borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur artış farkı bu hesaba borç, 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-İptal olunan garantiler ile ilgili kurumca geri ödendiği bildirilen tutarlar bu hesaba alacak, 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

2-Garantili borçlardan borçlu kurumca ödenmediğinden risk hesabından ödenenlerin anaparası bu hesaba alacak, 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir. Yapılan anapara ve faiz ödemesi ise bir taraftan 339-Risk Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına borç, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesabın borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba alacak, 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

963 Hazine Garantileri Karşılığı Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 394-Bu hesaba hazine garantileri hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 395-Hazine garantileri karşılığı hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Hazine garantileri hesabına borç kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Hazine garantileri hesabına alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

964 Risk Hesabı Alacakları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 396- Bu hesap, hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında yapılan ikraz anlaşmaları ile ilgili kuruluşlar adına risk hesabından ödenen tutarlar ve bu tutarlardan yapılan geri ödemelerin izlenmesi için kullanılır.

Bu hesapta yer alan tutarlardan, ikraz anlaşmalarında öngörülen sürelerde kurumlarca risk hesabına geri ödenmeyen tutarlar, bu hesaba alacak ve borç kaydedilerek takibe alınır.

Hesabın İşleyişi

Madde 397- Risk hesabı alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında kuruluşlar adına risk hesabından yapılan anapara ve faiz ödemeleri, bir taraftan ilgili kuruluş adına bu hesaba borç, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına alacak; diğer taraftan 339-Risk Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutarların anaparası ayrıca 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç, 962-Hazine Garantileri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin olarak hesaplanan gecikme zamları bu hesaba borç, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

3-Bu hesapta yer alan tutarlardan ikraz anlaşmalarında öngörülen vadede kurumlarca risk hesabına geri ödemesi yapılmayan takibe alınmak üzere bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.

4-Bu hesabın yabancı para cinsinden bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur artış farkı bu hesaba borç, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında kuruluşlar adına risk hesabından ödenen tutarlar karşılığı ilgili kuruluştan yapılan tahsilatlar bir taraftan bu hesaba alacak, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına borç; diğer taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta yer alan tutarlardan ikraz anlaşmalarında öngörülen vadede kurumlarca risk hesabına geri ödemesi yapılmayan takibe alınmak üzere bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.

3-Bu hesabın yabancı para cinsinden bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba alacak, 965-Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

965 Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 398- Bu hesaba, hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında risk hesabından yapılan ödemeler ve hesaptaki tutarlara işletilen faizler ile bu tutarlardan ilgili kurumlarca risk hesabına geri ödenenler kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 399- Risk hesabı alacakları karşılığı hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

1-Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında kuruluşlar adına risk hesabından yapılan anapara ve faiz ödemeleri, bir taraftan bu hesaba alacak, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına borç; diğer taraftan 339-Risk Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutarların anaparası ayrıca 963-Hazine Garantileri Karşılığı Hesabına borç, 962-Hazine Garantileri Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin olarak hesaplanan gecikme zamları bu hesaba alacak, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına borç kaydedilir.

3-Bu hesabın yabancı para cinsinden bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur artış farkı bu hesaba alacak, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına borç kaydedilir.

b) Borç

1-Hazine garantileri ve risk yönetimi kapsamında kuruluşlar adına risk hesabından ödenen tutarlar karşılığı ilgili kuruluştan yapılan tahsilatlar bir taraftan bu hesaba borç, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına alacak; diğer taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesabın yabancı para cinsinden bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde meydana gelen kur azalış farkı bu hesaba borç, 964-Risk Hesabı Alacakları Hesabına alacak kaydedilir.

966 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 400-Bu hesap, genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlarca, hazine hesaplarına intikal ettirilmeksizin, dış finansman kaynağından doğrudan mal ve hizmet karşılığı olarak kullanılan dış proje kredilerine ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgileri ve bu kullanımlardan ilgili kurumlarca onaylandığı bildirilen tutarların Devlet Borçları Saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 401-Bütçeleştirme bilgisi gelmeyen kullanımlar için, belirli dönemler itibariyle genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlara yazılır. Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar cevaplarını, 15 iş günü içinde Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Hazine Müsteşarlığına göndermekle yükümlüdürler.

Yıl sonu itibarıyla, Devlet Borçları Saymanlığında kaydedilen, genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabının borç bakiyesi, genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar için bütçeleştirilmeden yapılan kullanımları ifade eder. Yıl sonu itibariyle bütçeleştirilmeden yapılan kullanımlar için düzenlenecek cetveller, Sayıştay’a gönderilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 402-Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılan doğrudan dış proje kredilerine ilişkin, dış finansman kaynağı kullanım bilgisi tutarları kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerindenDevlet Borçları Saymanlığınca bir taraftan 231-Genel ve Katma Bütçe Dışındaki Kurumlardan Alacaklar Hesabına borç, 410-Dış Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan ilgili kurumca onaylanıncaya kadar bu hesaba borç, 967-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlarca onaylanan dış finansman kaynağı doğrudan dış proje kredi kullanım tutarları kullanım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 967-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabına borç kaydedilir.

967 Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 403-Bu hesap, genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlarca, hazine hesaplarına intikal ettirilmeksizin, dış finansman kaynağından doğrudan mal ve hizmet karşılığı olarak kullanılan dış proje kredilerine ilişkin dış finansman kaynağı kullanım bilgileri ve bu kullanımlardan ilgili kurumlarca onaylandığı bildirilen tutarların Devlet Borçları Saymanlığınca izlenmesi için kullanılır.

Hesaba İlişkin İşlemler

Madde 404-Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ait işlemler aşağıda gösterilmiştir.    

I-Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlar Doğrudan Dış Proje Kredisi Kullanımları

Genel ve katma bütçe dışındaki kurum ve kuruluşların doğrudan dış proje kredisi kullanımlarında; dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi üzerine, Devlet Borçları Saymanlığınca dış borç kaydının yapılması esas olup, mali yükümlülük karşılığı kullanıcı kuruluş tarafından edinilen mal veya sağlanan hizmet karşılığının ise, bütçeleştirildiğinin teyit edilmesi zorunludur.

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşların kullanımlarına ilişkin dış borç kaydı dış finansman kaynağından gelen kullanım bilgisi üzerine yapılır.

II-Doğrudan Dış Proje Kredisi Kullanımları ile İlgili Olarak Genel ve Katma Bütçe Dışı Kurum ve Kuruluşlarca Yapılacak İşlemler

Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlarca kullanılacak dış proje kredileri karşılığında, bütçe sistemleri içerisinde ödenek ayrılması ve kullanımdan önce muhasebe sistemleri içerisinde mevcut hesaplara, ihtiyaç bulunması halinde, alt hesaplara veya yeni açılacak hesaplara kayıtların yapılarak raporlanması zorunludur. Yerel idare bütçelerinde İçişleri Bakanlığı onayında, diğerlerinde ise mevzuatı çerçevesinde bütçeleri onaylayan ve denetleyen makamlarca bu hususlar aranır. Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar dış proje kredisi kullanım izleme formunu teyit amacıyla Devlet Borçları Saymanlığına iletilmek üzere Hazine Müsteşarlığına gönderir.

Hesabın İşleyişi

Madde 405-Genel ve katma bütçe dışı kurum ve kuruluşlar doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Genel ve katma bütçe dışı kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabının borcuna kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

 

b) Borç

Genel ve katma bütçe dışı kuruluşlar teyitsiz doğrudan dış proje kredi kullanımları hesabının alacağına kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

968 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 406-Bu hesap, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler için sağlanan doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditifler ile bunlardan yapılan iptaller ve kullanımların kullanıcı kurum saymanlıklarınca izlenmesi için kullanılır.

Hesabın İşleyişi

Madde 407-Doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditiflerhesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

1-Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler için sağlanan doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditifler bu hesaba borç, 969-Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

2-Bu hesabın yabancı para cinsinden borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu meydana gelen aleyhte kur farkı bu hesaba borç, 969-Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

b) Alacak

1-Açtırılan akreditiften yapılan çekiş tutarı, muhasebeleştirme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden kullanıcı kurum saymanlığınca bir taraftan doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditif hesabına borç, doğrudan dış proje kredi kullanımları bildirim hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 969-Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

2-Bu hesabın yabancı para cinsinden borç bakiyesinin, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu meydana gelen lehte kur farkı bu hesaba alacak, 969-Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.

969 Doğrudan Dış Proje Kredileri Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı

Hesabın Niteliği

Madde 408-Bu hesap, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idareler için sağlanan doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditifler ile bunlardan yapılan iptaller ve kullanımların izlenmesi için kaydedilir.

Hesabın İşleyişi

Madde 409-Doğrudan dış proje kredilerinden açılan akreditifler karşılığı hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Alacak

Doğrudan dış proje kredileri açılan akreditifler hesabına borç kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.

b) Borç

Doğrudan dış proje kredileri açılan akreditifler hesabına alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.

ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM

MUHASEBE DÖNEMİ, DÖNEM BAŞI İŞLEMLERİ,

DÖNEM SONU İŞLEMLERİ VE YÖNETİM DÖNEMİ

Muhasebe ve Mahsup Dönemi

Madde 410-Gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterilir. Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir. Hesaplar mali yıl esasına göre tutulur. Mali yılın bitimine kadar fiilen yapılmış olan ödemelerden mahsup edilememiş olanların, ödenekleri saklı tutulmak suretiyle, mahsup işlemleri mali yılın bitimini izleyen bir ay içinde yapılabilir. Zorunlu hallerde bu süre, Maliye Bakanlığı tarafından bütçe giderleri için bir ay, diğer işlemlerde ise beş ayı geçmemek üzere uzatılabilir.

Dönem Sonu İşlemleri

Madde 411-Dönem sonu işlemleri mali yılın sonunda geçici mizanın çıkarılmasının ardından yapılan aşağıdaki işlemleri kapsar.

1-Gerek dönen varlıklar gerekse kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap gruplarının içerisinde yer alan “Değer Hareketleri” hesap grubundaki hesaplar (Geçmiş yıla ait alt kodlardakiler hariç) öz kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki değer hareketleri hesabının ilgili alt hesaplarıyla karşılıklı muhasebeleştirilerek kapatılır. Bu işlemler sonucunda, nakit hareketleri hesabı, saymanlıklar arası işlemler hesabı, proje özel hesabından kullanımlar hesabı ve doğrudan dış proje kullanımları bildirim hesabı kesin mizanda bakiye vermez.

2-Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yıl sonunda gelirlerden alacaklar hesabına alacak, gelirlerden takipli alacaklar hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.

3-Yılı bütçesinden karşılanmak üzere verilen iş avans ve kredileri ile personel avansları hesabında kayıtlı olup mahsup dönemine aktarılması gereken tutarlar, bir taraftan bu hesaplara alacak 174-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir. Bu işlemler sonucunda iş avans ve krediler hesabı ile personel avansları hesabı kesin mizanda bakiye vermez.

4-Proje özel hesabından verilen avans ve akreditifler hesabında kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılan tutarlar, mahsup dönemi koduna aktarılabilmesi amacıyla Proje özel hesabından verilen avans ve akreditifler hesabına borç ve alacak kaydedilir.

5-Doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditifleri hesabında kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılan tutarlar, mahsup dönemi koduna aktarılabilmesi amacıyla Doğrudan dış proje kredi kullanımları avans ve akreditifleri hesabına borç ve alacak kaydedilir.

6-Genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar hesabı ve hazinece verilen borçlardan alacaklar hesaplarında kayıtlı tutarlar için işlemiş faiz tutarları hesaplanır ve ilgili dönemde tahsil edilmek üzere ilgisine göre dönen varlıklar ana hesap grubu veya duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedilir.

7-Duran varlıklar ana hesap grubu içerisinde yer alan, gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar, genel ve katma bütçe dışındaki kurumlardan alacaklar, hazinece verilen borçlardan alacaklar, gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları hesaplarında kayıtlı tutarlardan dönen varlıklar ana hesap grubuna aktarılması gereken tutarlar; bu hesaplara alacak, dönen varlıklar ana hesap grubundaki karşılık hesaplarına borç kaydedilerek aktarma işlemleri tamamlanır.

8-Maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıklar hesap gruplarında yer alıp amortismana tabi tutulması gereken hesaplardaki tutarlara ilişkin amortisman ayırma kayıtları yapılır.

9-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan amortismana tabi kıymetler, raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile gösterilmesi amacıyla, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca yeniden değerlemeye tabi tutulur.

10-15 Aralık -31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretleri bütçe giderleri hesabına borç, bütçe emanetleri hesabına alacak kaydedilerek emanete alınır.

11-Bütçe emanetleri hesabında kayıtlı olan tutarlar, zamanaşımı süresine göre bütçe emanetleri hesabının ilgili alt koduna kaydırılması gerektiğinden bu hesaba borç ve alacak kaydedilir. Zamanaşımı süresi yönünden 6 ncı alt kodda bulunan tutarlar ise bu hesaba borç bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilerek bütçeye gelir kaydedilir.

12-Dönem sonunda ilgili varlık ve yükümlülük hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden takip ve ödemesi yapılan tutarlar değerlemeye tabi tutulur ve raporlama tarihindeki gerçek değerleri ile mali raporlarda gösterilir.

13-Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grupları içindeki iç ve dış borç hesaplarında kayıtlı tutarlar için işlemiş faiz tutarları hesaplanır ve ilgili dönemde ödenmek üzere ilgisine göre kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu veya uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gider tahakkukları hesabına alacak, giderler hesabına borç kaydedilir.

14-Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisinde yer alan, devlet tahvilleri, uzun vadeli diğer iç borçlar, dış borçlar, gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları hesaplarında kayıtlı tutarlardan, vadeleri bir yılın altına inmesi nedeniyle, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubuna aktarılması gereken tutarlar; bu hesaplara borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki karşılık hesaplarına alacak kaydedilerek aktarma işlemleri tamamlanır.

15-Yeniden değerlemeye tabi tutulması gerekli olan taahhüt ve garantiler değerlemeye tabi tutulur.

16-Mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri ile personel avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan kullanılacak ödeme emirleri hesabına alacak, mahsup dönemine aktarılan kullanılacak ödeme emirleri hesabına borç; diğer taraftan ödeme emirleri hesabına borç, mahsup dönemine aktarılan ödeme emirleri hesabına alacak kaydedilerek devri sağlanır.

17-Ödeme emirleri hesabının alacak artığından, ödenekli giderler hesabının borç artığı çıkarılarak bulunacak kullanılmamış ödeneklerden arta kalan ödenek tutarları tenkis edilmek üzere ödeme emirleri hesabına borç, kullanılacak ödeme emirleri hesabına alacak kaydedilir.

18-Ödenek hesapları grubunda yer alan ve mahsup dönemine aktarılanlar dışındaki ödeneklerin kapatılabilmesi için ödenekli giderler hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, ödeme emirleri hesabına borç kaydedilerek kapatılır. Bu işlemle mahsup dönemine aktarılanlar dışındaki ödenek hesapları kapatılmış olur.

19-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları nedeniyle yıl içinde gelirler hesabının para farkları ayrıntı koduna alacak kaydedilen tutarlar dönem sonunda topluca bir defada bütçe gelirleri hesabına alacak, gelir yansıtma hesabına borç kaydedilir.

20-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları nedeniyle yıl içinde giderler hesabına alacak kaydedilen tutarlar dönem sonunda topluca bir defada bütçe giderleri hesabına borç, gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.

21-Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabında kayıtlı tutarlar bu hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması için bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır.

22- Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabında kayıtlı tutarlar bu hesapların ilgili alt bölümüne aktarılması için bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır.

23-Bütçe giderleri hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, bütçe uygulama sonuçları hesabına borç kaydedilir.

24-Bütçe gelirleri hesabının alacak bakiyesi bütçe gelirleri hesabına borç, bütçe uygulama sonuçları hesabına alacak kaydedilir.

25-Bütçe Gelirlerinden ret ve iadeler hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, bütçe uygulama sonuçları hesabına borç kaydedilir.

26-Gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi gider yansıtma hesabına borç, bütçe uygulama sonuçları hesabına alacak kaydedilir.

27-Gelir yansıtma hesabının borç bakiyesi gelir yansıtma hesabına alacak bütçe uygulama sonuçları hesabına borç kaydedilir.

29-Giderler hesabında kayıtlı olan tutarlar, dönem sonunda faaliyet sonuçları hesabına borç, giderler hesabına alacak kaydedilir.

30-Gelirler hesabında kayıtlı olan tutarlar, dönem sonunda faaliyet sonuçları hesabına alacak, gelirler hesabına borç kaydedilir.

31-Faaliyet sonuçları hesabının alacak veya borç bakiyesi öz kaynaklar hesap grubu içerisinde yer alan dönem faaliyet sonuçları hesabıyla kapatılır. Bu işlemden sonra 6 ve 7 nci hesap gruplarında yer alan tüm hesaplar kapanmış olur.

Her muhasebe döneminin sonunda, muhasebe birimlerinin yöneticileri, o muhasebe dönemine ait işlemlerin dönem sonu işlemlerini yaparak yeni muhasebe döneminin açılış kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkarırlar. Hazırlanan kesin mizanda borç ve alacak kalanı veren hesaplar yeni muhasebe döneminin açılış kaydına esas teşkil eder.

Kesin mizanın düzenlenmesini takiben, dönem sonunda son yevmiye olarak borç ve alacak bakiyesi veren hesapların kapatılmasını sağlamak için kesin mizanda borç bakiyesi veren hesaplar, alacak kaydı yapılarak; alacak bakiyesi veren hesaplar ise borç kaydı yapılarak muhasebe dönemi kapatılır.

Dönem Başı İşlemleri

Madde 412-Mali yılın başında muhasebe kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere önceki muhasebe döneminin son yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar alacak kaydı yapılarak; alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarlar ise borç kaydı yapılarak muhasebe dönemi başlatılır.

Açılış kaydını takiben önceki yıl olumlu veya olumsuz faaliyet sonucu geçmiş yıllar olumlu veya olumsuz faaliyet sonuçları hesabına aktarılır.

Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabının devir bakiyesi yeni muhasebe dönemi için belirlenen cibayet kuruna göre değerlenir; buna göre lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, gelirler hesabına alacak; aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, giderler hesabına borç kaydedilir.

Yönetim Dönemi

Madde 413-Yönetim dönemi, bir muhasebe döneminin başından sonuna kadar yapılan bütün işlemler ile muhasebe dönemi geçtikten sonra mahsup dönemi içerisinde yapılan mahsup dönemi işlemlerini kapsar. Saymanlar yönetim dönemi hesaplarını belirlenen süreler içerisinde hazırlayıp ilgili yerlere göndermek ve istenildiğinde teslim edilmek üzere hazır bulundururlar. Yönetim dönemi içinde görev yeri değiştirilen veya görevden alınan saymanlar görev dönemlerine ait işlemlere ilişkin hesaplarını yerine gelenlere devrederler. Bu durumda yönetim dönemi hesabının çıkarılmasından, ilgili yerlere gönderilmesinden veya istenildiğinde teslim edilmesinden devir alan saymanlar sorumludur.

Yönetim Dönemi Hesabı ile İlgili Hükümler

Madde 414-1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri gereğince düzenlenen yönetim dönemi hesabı raporları ile bu Yönetmelik uyarınca düzenlenmesi gereken yıl sonu sayım tutanakları, mahsup dönemi sonu itibariyle görev başında bulunan sayman tarafından yönetim dönemi hesabı adı altında oluşturulacak bir dosya ile en geç mahsup dönemini izleyen bir ay içerisinde Sayıştay Başkanlığına gönderilir. Yönetim dönemi hesabı dosyasının bir örneği de saymanlıkta saklanır. Ancak, hesapları yerinde incelemeye alındığı duyurulan saymanlıklar, Sayıştay’a gönderecekleri yönetim dönemi hesabı dosyasını, görevli Sayıştay Denetçisine teslim etmek üzere aylık hesap belgeleri ve raporlarla birlikte saymanlıkta bekletirler.

Yönetim dönemi hesabı aşağıda sayılan defter ve raporlardan oluşur.

1) Yevmiye defteri

2) Mizan cetveli (Örnek: 48)

3) Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri uygulama sonuçları tablosu

4) Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu

5) Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu

6) Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu

7) Finansal ayrımına göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu

8) Bütçe giderleri ve ödeme emirleri tablosu (Örnek: 49)

9) Bütçe gelirleri tahakkuk artıklarından zamanaşımına uğramış olanlara ilişkin ayrıntı cetveli (Örnek: 50)

10) Sayıştay ilamları cetveli (Örnek: 51)

I-Bütçe Gelirleri Tahakkuk Artıklarından Zamanaşımına Uğramış Olanlara İlişkin Ayrıntı Cetveli

Bu cetvele, yönetim dönemi hesabı verilen mali yılın sonuna kadar tahsili zamanaşımına uğramış tahakkuk artıkları ayrıntılı olarak kaydedilir.

Zamanaşımına uğramış tahakkuk artıkları cetvele, mükellefler ve gelir çeşitlerine göre kaydedilir.

II-Sayıştay İlamları Cetveli

Bu cetvele, Sayıştayca tazmin hükmedilen tutarlara ilişkin ilamın yılı ve numarası, borçlunun adı ve soyadı, (sorumlular adına ortaklaşa veya zincirleme hüküm verilen hallerde sorumluların ad ve soyadları) borç miktarı, ilamın kesinleştiği yıl, yapılan tahsilat, silme, düşme veya terkin işlemleri ile kalan borç miktarı sütun başlıklarına göre kaydedilir. Borçların izlenmesine ait son durum açıklama sütununda belirtilir.

Yukarıda belirtilen raporlar birer nüsha fazla düzenlenerek en geç mahsup dönemini izleyen bir ay içerisinde gerek merkezde gerekse yerinde incelemeye tabi saymanlıklarca yönetim dönemi hesabı dosyasından ayrı olarak bir yazı ile Sayıştay Başkanlığına gönderilir.

III-Aylık Hesap Belgeleri

Madde 415-Saymanlıklarcaaylık hesap belgeleri aşağıda açıklandığı şekilde sınıflandırılarak ayrı ayrı zarflara konulur. Mahsuben yapılan işlemlere ait belgeler de, asıl kayda ilişkin zarflara konulur. Zarfların üzerlerine saymanlığın adı, belgelerin çeşidi, ilgili olduğu ay ve yıl ile adedi yazılır.

a) Bütçe giderleri ile geçen yıl bütçe mahsuplarına ait belgeler (daireler itibariyle),

b) Kasa veya bankaca yapılan tahsilata ait belgeler ile bankadan alınan banka hesap özet cetveli,

c) Avans ve kredilere ait belgeler,

d) Kişilerden alacaklar hesabına borç kaydedilen paralara ait belgeler ve kayıt silme emirleri,

e) Alınan depozito ve teminatlar, emanetler, ödenecek sosyal güvenlik kesintileri, ödenecek vergi ve fonlar, fonlar adına yapılan tahsilat ve mahalli idareler ve fon payları hesaplarından yapılan ödemelere ait belgeler,

f) Saymanlıklar arası işlemler hesabına ait belgeler,

g) Menkul kıymetler, teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin alınması ve iadesine ilişkin belgeler,

h) Diğer hesaplara ait belgeler.

IV-Defter, Rapor ve Aylık Hesap Belgelerinin Gönderilmesi

Madde 416-Saymanlıklarca üretilen defter, rapor ve aylık hesap belgelerinden Bakanlığa, Gelirler Genel Müdürlüğüne veya bütçe dairesi başkanlıklarına gönderilmesi gerekenlerin türlerini ve gönderilme usul ve esaslarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir.

Sayıştay Başkanlığı ve Bakanlıkça türleri ve gönderilme esasları belirlenecek aylık hesap belgeleri ve raporlar Sayıştay Başkanlığına verilmek üzere ay sonlarında, Bakanlığa gönderilir. Ancak, hesapları Sayıştay’ca yerinde incelemeye alınacağı Bakanlıkça duyurulan saymanlıklar, aylık hesap belgeleri ile raporları görevli Sayıştay denetçisine teslim etmek üzere mühürlü torbalar içerisinde bekletirler.

ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM

MALİ RAPORLAMA

Mali Raporlama

Madde 417-Mali raporlar, uluslararası standartlara uygun olarak bütünlük, güvenirlilik, kullanışlılık, yöntemsel geçerlilik ve ulaşılabilirlik ilkeleri çerçevesinde; yetkili ve uzman personel tarafından muhasebe kayıtlarından üretilir. Dipnotların ve açıklamaların, belirli bir olayın veya işlemin raporlama biriminin mali durumu ve faaliyetleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde yetersiz kalması halinde ilave açıklamalara yer verilir.

Mali Raporlamanın Amaçları

Madde 418-Mali raporlar, genel olarak kaynakların dağıtımı, mali politikaların etkileri ve ileriye yönelik politika oluşturulması ve karar verilmesinde kullanıcılara kamu idarelerinin mali durumu, performansı ve nakit akımları hakkında kapsamlı bilgi sağlar. Mali tablolar genel bütçeye dahil dairelerde ve katma bütçeli idarelerde;

a)Kaynakların dağılımı ve kullanımı,

b)Faaliyetlerin nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl karşılandığı,

c)Faaliyetlerin finanse edilebilme ve taahhütlerin yerine getirilebilme yeteneğinin değerlendirilmesi,

d)Mali durum ve mali durumdaki değişiklikler,

e)Maliyet bakımından performansın, etkinliğin ve başarının değerlendirilmesi,

f)Sağlanan kaynakların bütçelere uygun ve yasal şekilde kullanılıp kullanılmadığı,

g)Bütçe uygulamaları,

hakkında bilgi sağlayarak, mali işlemlerde saydamlık ve hesap verilebilirliğin ortaya konulmasını sağlar.

Mali tablolar, bu amaçların gerçekleştirilebilmesi için; varlıklar, yükümlülükler, öz kaynaklar, gelirler, giderler ve nakit akımları hakkında bilgi sağlar. Mali tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini mümkün kılmak için en az bir önceki yılın verilerini de içermeleri ve herkes tarafından anlaşılmalarını sağlayacak şekilde ve açıklamaları ile birlikte hazırlanması esastır.

Düzenlenecek Mali Rapor ve Tablolar

Madde 419-Aşağıda sayılan mali raporlardan Yönetmelik ekinde yer almayanlar, ilgili bölümünde yer alan açıklamalarını ihtiva edecek tarzda, düzenlenme esasları Bakanlıkça belirlenecek formlarda hazırlanır ve kamuoyunun bilgisine sunulur.

a) Mizan cetveli,

b) Bilanço (Örnek: 52),

c) Faaliyet raporu,

d) Bütçe uygulama sonuçları raporu,

e) Nakit akım tablosu,

f) Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

g) Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

h) Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu,

ı) Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu,

i) Mali varlıklar ve yükümlülükler değişim tablosu,

j) Finansman tablosu,

k) İç borç değişim tablosu,

l) Dış borç değişim tablosu,

m) Borçların kurumsal dağılımı tablosu,

n) Şarta bağlı varlık ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu,

o) Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri uygulama sonuçları tablosu,

ö) Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

p) Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

r) Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

s) Finansal ayrım göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu

ş) Bütçe giderleri ve ödeme emirleri tablosu

Mizan Cetveli

Madde 420-Bu cetvel, yevmiye defteri ile yardımcı defterlerden yararlanılarak ayrıntılı olarak ve ana hesap bazında her ayın sonu itibariyle düzenlenir. Cetvelde; her hesabın borç ve alacak sütunlarındaki tutarların, yevmiye ve yardımcı defterlerindeki borç ve alacak toplamlarına ve borç sütunu toplamı ile alacak sütunu toplamının birbirine, eşit olması gerekir.

Mizan cetveli, örneğine uygun olarak, saymanlık bazında ilgili saymanlıkça ay sonunda çıkarılır.

Dönem sonu işlemleri yapılmadan önce elde edilen mizana geçici mizan denir. Dönem sonu işlemleri yapılmadan önce saymanlıklarda bir geçici mizan çıkarılır ve bunu takiben dönem sonu işlemleri yapılır. Dönem sonu işlemleri tamamlandıktan sonra kesin mizan düzenlenir. Kesin mizanda 6 ve 7 kod numarası ile başlayan gelir ve gider hesapları bakiye vermez.

Bilanço

Madde 421-Bilanço, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin belli bir tarihte varlıklarını, yükümlülüklerini ve öz kaynaklarını gösteren tablodur. Kesin mizanda yer alan hesapların borç kalanları bilançonun aktif hesaplarını, alacak kalanları da bilançonun pasif hesaplarını verir. Aktif ve pasifi düzenleyici hesaplar bulundukları grupta eksi değer olarak gösterilir. Bilançolar, faaliyet dönemlerinin sonunda girdiler ve çıktılar ile dönem sonu dengelerini özetleyecek şekilde ve bu Yönetmelikte belirlenen bilanço ilkelerine uygun olarak hazırlanır ve sunulur.

Varlık ve yükümlülüklerin değerlemesi veya fiziksel varlıklarında hacim, adet ve miktar şeklinde meydana gelen değişimler faaliyet hesapları içinde açılacak alt hesaplarda izlenir. Bu şekilde ortaya çıkan kazanç ve kayıpların öz kaynakları nasıl etkilediği bilançonun dip notlarında açıklanır.

Faaliyet Raporu

Madde 422-Faaliyet raporu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin bir faaliyet döneminde elde ettiği gelirleri, yaptığı giderleri, mali ve mali olmayan varlıkların yönetimi ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerinden kaynaklanan gelir ve giderleri gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali rapordur. Bütün gelir ve giderler, tahakkuk tarihleri itibariyle kayda alınır ve tahakkuk ettikleri dönemin faaliyet tablosunda gösterilir.

Dönem net fazla veya açığının ne kadarının kur ve değer değişimleri farklarından kaynaklandığı ve bunların faaliyet sonucunu nasıl etkilediği raporun dip notunda belirtilir.

Rapor, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Faaliyet Raporu, dönem sonu işlemleri yapıldıktan sonra tahakkuk esasına göre kaydedilen dönem faaliyet gelir ve gider hesaplarının karşılaştırılması suretiyle Bakanlıkça, hazırlanır.

Bütçe Uygulama Sonuçları Raporu

Madde 423-Bütçe uygulama sonuçları raporu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin bir mali yılın bütçe uygulaması sonucunda elde ettikleri bütçe gelirleri ve yaptıkları bütçe giderlerini gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali rapordur. Rapor, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Bütçe uygulama sonuçları raporu, dönem sonu ve mahsup dönemi işlemleri yapıldıktan sonra bütçe gelirleri, bütçe giderleri ve geçen yıl bütçe mahsupları bütçe uygulama sonuçları hesabında karşılaştırılması suretiyle Bakanlıkça hazırlanır.

Nakit Akım Tablosu

Madde 424-Nakit akım tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin belirli dönemler itibariyle nakit ve nakit benzeri varlıklarının akışını gösteren tablodur. Nakit benzeri varlıklar, hemen paraya dönüştürülebilen ve paraya dönüştürülmesinde değer değişikliği oluşma ihtimali ihmal edilebilir ölçüde önemsiz olan varlıklardır. Nakit akım tablosu direkt yönteme göre hazırlanır ve dönem nakit tahsilatları ve ödemeleri, mali ve mali olmayan varlıkları ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerden kaynaklanan nakit akımlarını gösterir.

Yabancı para cinsinden olan nakit giriş ve çıkışları o günkü döviz kuru ile ulusal paraya çevrilip nakit akım tablosuna dahil edilir. Yabancı para cinsinden tutulan varlıkların döviz kurundaki değişikliklerden dolayı yeniden değerlemesinden kaynaklanan kazanç ve kayıplar nakit akım tablosuna dahil edilmezler. Bu tablonun düzenlenmesinde nakit esası benimsenir.

Olağan dışı faaliyetlerden kaynaklanan nakit akımları faaliyet, yatırım ve finansman bölümlerinden ayrı olarak gösterilir. Nakit ve nakit eşdeğeri kaynakların kullanılmasını gerektirmeyen işlemler nakit akım tablosuna dahil edilmezler.

Muhasebe defter ve kayıtlarından yararlanılarak bütün tahsilat ve ödemelerin saptanması yoluyla hazırlanacak nakit akım tablosu, yalnızca nakdi değerlerdeki değişmeleri içerir. Nakit akım tablosunun hazırlanmasında hesap kalemleri değerlendirilirken nakit çıkışı gerektirmeyen giderler ve işlemler ile nakit girişi sağlamayan gelirler ve işlemlerle ilgili gerekli düzeltmeler yapılır. Nakit akım tablosunda ilgili dönemde tahakkuk eden gelirlerin yalnızca tahsil edilen kısımları, aynı şekilde tahakkuk eden giderlerin de yalnızca nakden ödenen tutarları yer alır.

Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde aylık dönemler itibariyle ve kümülatif olarak Bakanlıkça hazırlanır.

a) Faaliyetlerden Kaynaklanan Nakit Akımları

Gelir veya gider işlemlerinden kaynaklanan nakit akımları faaliyetler başlığı altında sınıflanır. Ancak, maddi duran varlıkların satılması veya satın alınması gibi işlemler sonucunda ortaya çıkan gelir veya giderlere ilişkin nakit akımları, yatırım faaliyetleri içerisinde gösterilir.

b) Yatırımlar

Yatırım faaliyetlerine ilişkin nakit akımları;

a) Varlık hesaplarına yansıtılan maddi duran varlık yatırımlarının üretim ve inşasına ilişkin ödemeleri de kapsamak üzere, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların elde edilmesinden kaynaklanan nakit çıkışları,

b) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer uzun vadeli varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişleri,

c) Nakde eşdeğer varlık olarak nitelendirilenler ve ticaret veya alım-satım amacıyla elde tutulanlar hariç olmak üzere, diğer kuruluşların borçlanma senetlerini veya hisse senedi gibi öz kaynak araçlarını veya ortak girişimlerdeki ticari hakları elde etmek için yapılan nakdi ödemeler ve bunların satılmasından sağlanan nakit girişleri,

d) Üçüncü kişilere verilen nakdi borçlar ve nakit avanslar ile bunlardan yapılan tahsilatlar,

e) Finansman faaliyetleri sınıflandırmaları dışında kalan, satılmaya hazır ve vadesine kadar elde tutulacak menkul kıymetlerin elde edilmesi için yapılan nakdi ödemeler ve bunların satılmasından kaynaklanan nakit tahsilatlar,

gibi, nakit akımı sağlayan kaynakların elde edilmesi amacıyla yapılan harcamalar ile bunların elden çıkarılmasından kaynaklanan nakit girişlerine ilişkin faaliyetlerden oluşur.

c) Finansman Faaliyetleri

Finansman faaliyetlerine ilişkin nakit akımları;

a) Tahvil, bono gibi kısa veya uzun vadeli borçlanma araçları ihracı yoluyla veya diğer surette yapılan borçlanmalar karşılığı sağlanan nakit girişleri,

b) Borç ödemelerinden kaynaklanan nakit çıkışları,

gibi, nakit dengesinin sağlanması ve borçlanma gereksiniminin karşılanması için yapılan işlemlerden kaynaklanan nakit akımlarıdır. .

d) Nakit Akımı Yaratmayan İşlemler

Nakit veya nakit benzeri varlıkların kullanımını gerektirmeyen kazanç ve kayıplar, nakit dışı bağış ve yardımlar, takas ve trampa gibi işlemler ile gelecekte nakit akımı yaratacak işlemler nakit akım tablosuna dahil edilmez.

e) Nakit ve Nakde Eşdeğer Varlıklar

Nakit ve nakde eşdeğer varlıkları oluşturan unsurlar dipnotlarda ayrıca açıklanır. Bunların bilançoda kayıtlı tutarları ile nakit akım tablosunda kayıtlı tutarları arasında mutabakat sağlanması gereklidir.

Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu

Madde 425-Gelirler, tahakkuk esasına göre kaydedilir ve gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda; Bakanlıkça belirlenen sınıflandırmaya uygun bir şekilde raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu, gelirler hesabından yararlanılarak örneğine uygun olarak Bakanlıkça aylık dönemler itibariyle hazırlanır.

Giderlerin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu

Madde 426-Giderler, tahakkuk esasına göre kaydedilirler ve giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda, Bakanlıkça belirlenen sınıflandırmaya uygun bir şekilde raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu, giderler hesabından yararlanılarak örneğine uygun olarak Bakanlıkça aylık dönemler itibariyle hazırlanır.

Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu

Madde 427-Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, devletin temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Giderlerin fonksiyonel sınıflandırması tablosunda giderler ;

1-Genel kamu hizmetleri,

2-Savunma hizmetleri,

3-Kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri,

4-Ekonomik işler ve hizmetler,

5-Çevre koruma hizmetleri,

6-İskan ve toplum refahı hizmetleri,

7-Sağlık hizmetleri,

8-Dinlenme, kültür ve din hizmetleri,

9-Eğitim,

10-Sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri,

şeklinde gruplandırılarak raporlanır.

Tabloya tahakkuk etmiş fakat henüz ödenmemiş giderler de dahil edilir. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, giderler hesabından yararlanılarak örneğine uygun olarak Bakanlıkça aylık dönemler itibariyle hazırlanır.

Giderlerin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu

Madde 428-Giderlerin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren tablodur. Bu tablo ile kamu idarelerinin devlet kaynaklarından kullandıkları fonlar raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu, giderler hesabından yararlanılarak örneğine uygun olarak Bakanlıkça, aylık dönemler itibariyle hazırlanır.

Mali Varlıklar ve Yükümlülüklerdeki Değişim Tablosu

Madde 429-Mali varlıklar ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin faaliyet dönemi süresince mali varlıkları ve yükümlülüklerindeki değişmeyi gösterir ve raporlama tarihi itibariyle net mali değeri ölçer. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Mali varlıklar ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil daireler için ve her bir katma bütçeli idare için ayrı ayrı, Bakanlıkça hazırlanır.

İç Borç Değişim Tablosu

Madde 430-İç borç değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin faaliyet dönemi süresince belli raporlama dönemleri arasında iç borç komposizyonundaki değişimler ile ödeme dönemlerini gösterir. İç borç değişim tablosu dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

İç borç değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil daireler için ve her bir katma bütçeli idare için ayrı ayrı aylık dönemler itibariyle Bakanlıkça hazırlanır.

Dış Borç Değişim Tablosu

Madde 431-Dış borç değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve ayrı olarak her bir katma bütçeli idarenin faaliyet dönemi süresince belli raporlama dönemleri arasında dış borç komposizyonundaki değişimler ile ödeme dönemlerini gösterir. Dış borç değişim tablosu dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Dış borç değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil daireler için ve her bir katma bütçeli idare için ayrı ayrı aylık dönemler itibariyle, Bakanlıkça hazırlanır.

Borçların Kurumsal Dağılımı Tablosu

Madde 432-Borçların kurumsal dağılımı tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil dairelerin ve her bir katma bütçeli idarenin faaliyet dönemi süresince belli raporlama dönemleri itibariyle iç ve dış borçların hangi kurumlar tarafından kullanıldığını ve bunlardaki değişimi gösterir. Borçların kurumsal dağılımı tablosu karşılaştırmayı mümkün kılacak ve değişimi gösterecek şekilde son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Borçların kurumsal dağılımı tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil daireler için ve her bir katma bütçeli idare için ayrı ayrı aylık dönemler itibariyle, Bakanlıkça hazırlanır.

Şarta Bağlı Varlık ve Yükümlülüklerdeki Değişim Tablosu

Madde 433-Şarta bağlı bir varlık geçmişteki bir olay dolayısıyla gelecekte belli koşulların gerçekleşmesi halinde kamu idaresi lehine doğması muhtemel olan varlıktır. Şarta bağlı bir yükümlülük ise geçmişteki bir olay dolayısıyla gelecekte belli koşulların gerçekleşmesi halinde kamu idaresi aleyhine doğması muhtemel olan yükümlülüktür. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Şarta bağlı varlık ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu, bir bütün olarak genel bütçeye dahil daireler için ve her bir katma bütçeli idare için ayrı ayrı aylık dönemler itibariyle, Bakanlıkça hazırlanır.

Ekonomik Ayrıma Göre Bütçe Gelirleri Uygulama Sonuçları Tablosu

Madde 434-Bütçe gelirleri, nakit esasına göre kaydedilir ve bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosunda; vergi gelirleri, vergi dışı gelirler, sermaye gelirleri, alınan bağışlar ve yardımlar ve diğer gelirler ana hesap gruplarına ayrılarak raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri uygulama sonuçları tablosu, bütçe gelirleri hesabından yararlanılarak, saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça aylık dönemler itibariyle hazırlanır.

Ekonomik Ayrıma Göre Bütçe Giderleri Uygulama Sonuçları Tablosu

Madde 435-Bütçe giderleri, nakit esasına göre kaydedilir ve giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda, personel giderleri, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, mal ve hizmet alımları, faiz giderleri, cari transferler, sermaye giderleri, sermaye transferleri, borç verme ve yedek ödenekler gruplarına ayrılarak raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarından yararlanılarak saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça hazırlanır.

Fonksiyonel Ayrıma Göre Bütçe Giderleri Uygulama Sonuçları Tablosu

Madde 436-Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, devletin temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Bu tabloda giderler;

1-Genel kamu hizmetleri,

2-Savunma hizmetleri,

3-Kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri,

4-Ekonomik işler ve hizmetler,

5-Çevre koruma hizmetleri,

6-İskan ve toplum refahı hizmetleri,

7-Sağlık hizmetleri,

8-Dinlenme, kültür ve din hizmetleri,

9-Eğitim,

10-Sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri,

şeklinde gruplandırılarak raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarından yararlanılarak saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça hazırlanır.

Kurumsal Ayrıma Göre Bütçe Giderleri Uygulama Sonuçları Tablosu

Madde 437-Bütçe giderlerinin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren mali tablodur. Bu tablo ile kurumların bütçe kaynaklarından kullandıkları fonlar raporlanır. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarından yararlanılarak saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça hazırlanır.

Finansal Ayrıma Göre Bütçe Giderleri Uygulama Sonuçları Tablosu

Madde 438-Finansal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, kurumların kullandıkları fonların hangi kaynaklardan finanse edildiğini raporlar. Tablo dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.

Finansman ayrımına göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu, bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarından yararlanılarak saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça hazırlanır.

Bütçe Giderleri ve Ödeme Emirleri Tablosu

Madde 439-Bu tablo, yapılan bütçe giderleri ile gelen ödenekler, ödeneklerden kullanılanlar ve tenkis edilenler ile ödenek üstü harcamayı gösterecek şekilde, 7 nci hesap grubundaki bütçe gider hesaplarından ve 9 uncu hesap grubundaki ödenek hesaplarından yararlanılarak hazırlanır.

Bütçe giderleri ve ödeme emirleri tablosu, saymanlık bazında ilgili saymanlıkça, genel uygulama sonuçları ise Bakanlıkça hazırlanır.

Raporlama Süreleri:

Madde 440-Hazırlanan raporlar aşağıda belirlenen dönemler itibariyle yayımlanır.

a-Yıllık hazırlanacak raporlar:

1-    Bilanço,

2-    Faaliyet raporu,

3-    Bütçe uygulama sonuçları raporu,

4-    Nakit akım tablosu,

5-    Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

6-    Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

7-     Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu,

8-    Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu,

9-     Finansman tablosu,

10-  İç borç değişim tablosu,

11-  Dış borç değişim tablosu,

12-  Borçların kurumsal dağılımı tablosu,

13-  Şarta bağlı varlıklar ve yükümlülükler tablosu,

14-  Mali varlıklar ve yükümlülükler değişim tablosu,

Bakanlıkça yıllık olarak hazırlanır ve izleyen yılın Mart ayı sonuna kadar yayımlanır.

b-Aylık olarak hazırlanacak raporlar:

1-Aylık mizan,

2-Nakit akım tablosu,

3-Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

4-Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu,

5-Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu,

6-Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu,

7-Mali varlıklar ve yükümlülükler değişim tablosu,

8-Finansman tablosu,

9-İç borç değişim tablosu,

10-Dış borç değişim tablosu,

11-Borçların kurumsal dağılımı tablosu,

12-Şarta bağlı varlık ve yükümlülüklerdeki değişim tablosu,

13-Ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri uygulama sonuçları tablosu,

14-Ekonomik ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

15-Fonksiyonel ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

16-Kurumsal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

17-Finansal ayrıma göre bütçe giderleri uygulama sonuçları tablosu,

18-Bütçe giderleri ve ödeme emirleri tablosu,

ilgisine göre ilgili saymalıklarca ve/veya Bakanlıkça aylık olarak hazırlanır ve izleyen ayın sonuna kadar yayımlanır.

Yukarıda yıllık ve aylık olarak raporlanacağı belirtilen raporlar ihtiyaç duyulması ve mümkün olması halinde daha kısa süreler itibariyle de yayımlanabilir.

ONBEŞİNCİ BÖLÜM

SAYMANLIKLARDA TUTULACAK DİĞER DEFTERLER

Borçlular Defteri (Örnek: 53)

Madde 441-Bu defter, memur aylıklarından veya diğer istihkak sahiplerinin alacaklarından kesilmek üzere, saymanlıklardan veya icra ve diğer dairelerden gelen haciz kararları ve yazılarla bildirilen alacakların takip ve tahsili için tutulur.

Defterin her sayfası borç ve tahsilata ait bilgiler sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Kadro ve Aylık Raporu (Örnek: 54)

Madde 442-Memurların özlük durumları ile kendilerine ödenen aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu raporlar daireler itibariyle tutulur. Daireler itibariyle her memura bir numara verilir. Bu numara aynı zamanda aylık bordrolarda da bulunur.

Dairelerden gelen bordrolar, her memur için tutulan kadro ve aylık raporundaki bilgilerle kontrol edilir.

Mevzuatı gereğince, kadroları gizli tutulan personelin bilgileri girilmez ve kadro ve aylık raporu alınmaz.

Kadro Defteri (Örnek: 55)

Madde 443-Bu deftere, merkezden gönderilen kadrolar ile bunlardan yapılan tenkisler topluca kaydedilir.

Gelen kadrolar önce bu deftere, sonra ayrıntılı olarak kadro ve aylık raporuna, yapılan tenkisler ise önce kadro ve aylık raporuna, sonra bu deftere işlenir.

Alındı Kayıt Defteri (Örnek: 27)

Madde 444-Saymanlıkta kullanılan alındılar, sayman mutemedi alındısı, yurtdışı sayman mutemedi alındısı, tahsildar alındısı, dernek gelirleri alındı belgesi, teslimat müzekkeresi, gönderme emri, kredi ödeme emri ve banka çeki gibi belgeler ile Bakanlıkça bu deftere kaydedilmesi bildirilen diğer benzeri belgeler çeşitlerine göre açılacak bölümlere kaydedilir.

Saymanlığa gelen veya teslim alınan (ilgililerce hiç kullanılmadan tutanakla iade edilen ciltler dahil) belgeler defterin sol sayfasına, saymanlıkça ilgililere verilen veya gönderilen belgeler ise sağ sayfasına, sütun başlıklarına göre kaydedilir. İlgililere verilen belgelerden çeşitli nedenlerle kısmen kullanılmamış olarak geri alınan ciltler de defterin sağ sayfasındaki ilgili sütunlara kaydedilerek geri alınma sebebi açıklama bölümünde belirtilir.

Belgelerin alınmaları, (İlgililerden geri alınanlar dahil) verilmeleri veya gönderilmeleri sırasında ciltler itibariyle yaprak adetleri birer birer sayılarak, numaraların birbirini izleyip izlemediği kontrol edilir. Yaprak sayısında ve numaralarda bir noksanlık varsa durum bir tutanakla tespit edilerek gönderen yere ve Bakanlığa bildirilir. Kullanıldıktan sonra iade edilen belgelerin dipkoçanları da yeniden sayılır ve doğru olduğu tespit edilerek geri alınır.

Arşiv Defteri (Örnek: 56)

Madde 445-Bu deftere, eski yıllara ait olup saymanlıkta kullanılmasına gerek kalmayan defter, yazışma dosyaları ve 5 yıl önceye ait alındı ve çek dipkoçanları ile diğer belgeler kaydedilerek arşive kaldırılır.

Arşiv defteri yıllar itibariyle kısımlara ve kısımlar da kaydedilecek belgelerin çeşitlerine göre bölümlere ayrılır. Arşive kaldırılacak belgeler her yıl için birden başlamak üzere numara verilmek suretiyle ilgili sayfalara sırayla kaydedilir. Bunların defterde alacakları sıra numaraları kaldırılan defter, dosya ve deste halindeki dipkoçanlı basılı kağıtların üzerlerine de yazılır.

Eski yıllara ait bu defter ve belgeler, arşiv defterindeki sıra numaralarına göre, arşivde düzenli bir şekilde yerlerine konulur. Herhangi bir yıla ait bir defter ya da dosyanın çıkarılması gerektiğinde, defterdeki kaydı bulunarak “açıklama” bölümünde kime ya da nereye verildiği belirtilir. Çıkarılan eski evrak tekrar arşivdeki yerine konulurken defterin “açıklama” bölümündeki not iptal edilir.

Alındı, çek ve teslimat müzekkeresi gibi dipkoçanlı ve sıra numarası taşıyan belgeler arşive kaldırılırken deftere birer birer yazılmaz. Bunlar cins ve cilt numaralarına göre desteler halinde getirilerek başlangıç ve bitiş numaraları yazılır.

Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defteri (Örnek: 57)

Madde 446-Duran varlıkların amortisman  ve yeniden değerlemesine ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu defter, duran varlıkların çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle tutulur.

Kayda alınan duran varlıkların cinsi, nevi, miktarı, edinme tarihi, iktisap değeri, amortisman oranı ile yeniden değerleme oranına ilişkin bilgiler deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Kayda alınan maddi olmayan duran varlıklara ilişkin bilgiler de yukarıdaki fıkrada açıklandığı şekilde bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir. Ancak, defterin yeniden değerleme ile ilgili sütunları boş bırakılır.

Maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gereken onarım ve değişiklik yapılması durumunda, maddi duran varlık yeni satın alınmış gibi değerlendirilerek onarım ve değişikliğin hangi duran varlıkla ilgili olduğu defterin “cinsi ve nevi” sütununda belirtilmek suretiyle kaydedilir.

Daha sonraki yıllara ait amortisman ayırma ve yeniden değerleme işlemlerine ilişkin bilgiler, duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar defterin yarım sayfalarında yer alan ilgili sütunlara kaydedilerek izlenir.

Kayıttan düşülmesi gereken maddi duran varlıklar defterin “satış veya terkin tarihi” sütununa, satıldığı veya terkin edildiği belirtilmek suretiyle kaydedilir.

ONALTINCI BÖLÜM

SAYMANLIKLARDA BULUNAN DEĞERLERİN YIL SONU SAYIMLARI

Sayımı Yapılacak Değerler ve Sayım Kurulları

Madde 447-Saymanlıkların kasa, vezne ve ambarlarında bulunan hazır değerler, pul ve değerli kağıtlar, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri mali yılın son günü itibariyle saymanlık müdürünün başkanlığı altında müdür yardımcısı veya şef ve veznedardan oluşturulacak sayım kurulları tarafından sayılır.

Elçilik ve konsolosluklardaki sayman mutemetliklerinin mevcutlarının konsolosluk şubesi bulunan elçiliklerde, konsolosluk şubesi müdürü ya da elçilik katibi; konsolosluklarda ise konsolos, yardımcı konsolos, kançılar (yardımcı konsolos olmayan yerlerde yalnız konsolos ve kançılar) tarafından yapılır.

Fahri konsolosluklarda sayım yapılmayacağından, mali yılın son ayı itibariyle Dışişleri Bakanlığı Saymanlığına gönderilecek “aylık hasılat cetveli” sayım tutanağı yerine geçer.

Sayımlarda Kullanılacak Tutanaklar

Madde 448-Saymanlıklarda ve sayman mutemetliklerinde yıl sonunda yapılan sayımlarda; paralar için “kasa sayımı (Örnek: 58/A) ve banka mevcudu tespit tutanağı” (Örnek: 58/B); alınan çekler için “alınan çekler sayım tutanağı” (Örnek: 58/C) menkul kıymet ve varlıklar (kişilere ait olanlar dahil) ve teminat mektupları sayımında “menkul kıymet ve varlıklar/teminat mektupları sayım tutanağı” (Örnek: 58/D); pul ve değerli kağıtların sayımında, büyük ve küçük ambar için ayrı ayrı “pul ve değerli kağıtlar sayım tutanağı” (Örnek: 58/E) kullanılır. Örneğine uygun olarak ikişer nüsha düzenlenen bu tutanaklar yönetim dönemi hesabı dosyasına bağlanır.

Elçilik ve konsolosluklardaki sayman mutemetliklerinde bu tutanaklar üçer nüsha olarak düzenlenir. İki nüshası yönetim dönemi hesabı cetvellerine bağlanmak üzere bağlı bulunulan saymanlığa gönderilir, diğer nüsha ise mutemetlikte saklanır.

ONYEDİNCİ BÖLÜM

SAYMANLAR, VEZNEDARLAR VE SAYMANLIKLAR ARASINDAKİ DEVİR İŞLEMLERİ

Saymanlar Arasındaki Devir İşlemleri

Madde 449-Saymanlar, görevlerinden her ne suretle ayrılırsa ayrılsın, 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanunu gereğince yerine asil veya vekil olarak gelen ya da bırakılan memura yönetim dönemine ait hesaplar ile kendisinden önceki saymandan aldığı hesaplara ait devri, aşağıdaki hükümler doğrultusunda vermek zorundadır.

Sürekli veya geçici olarak görevinden ayrılacak saymanlara vekalet edecek memurların seçimi ve vekalet görevini onaylayacak makamın belirlenmesine ilişkin esaslar Bakanlıkça tespit edilir.

Saymanlar, yerlerine vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılamazlar. Ancak, zorunlu nedenler veya görev alanları içerisinde yapacakları denetim ve incelemeler için işlemlerden doğacak sorumluluk kendilerine ait olmak üzere en çok iki gün süre ile vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılabilirler.

a) Kesin veya Uzun Süreli Ayrılmalarda Devir İşlemleri ve Devir Cetvelinin Düzenlenmesi

Tayin, emeklilik gibi haller ile geçici görev, kısa süreli askerlik, aylıksız izin, hastalık izni gibi iki aylık süreyi aşacağı önceden bilinen ayrılmalarda görevinden ayrılan sayman, yerine asil veya vekil olarak gelen saymana devir cetveli (Örnek: 59) düzenleyerek ayrıntılı devir vermek zorundadır.

Devir cetvelinin düzenlenmesinden önce asil veya vekil olarak göreve başlayan sayman; hazır değerler, pul ve değerli kağıtlar, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri sayarak teslim alır. Sayımda çıkan miktarlar, bu değerlere ait defterler üzerinde gösterilmekle beraber durum sayım tutanakları ile de tespit edilir. Sayımlarda, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen sayım tutanakları beşer nüsha düzenlenerek devir cetveline eklenir. Defter ve tutanaklar, devir veren ve alan sayman tarafından imzalanır. Bundan sonra bir yazı ile, o günün sonu itibariyle banka mevcudu sorularak bankadan bildirilen miktarın, banka hesabı defteri kayıtlarına uygunluğu sağlandıktan sonra her iki sayman tarafından imzalanır. Aynı gün bankaya ikinci bir yazı yazılarak, devir tarihinden itibaren görevinden ayrılan saymanın yerine asil veya vekil olarak atanan saymanın kimliği ile tatbik imzası bildirilir. Bu yazı, Bakanlık ve kurum merkez saymanlıklarında devir veren sayman, illerde defterdar, ilçelerde kaymakam tarafından imzalanır. Mührü teslim alan yeni sayman fiilen görevine başlar.

Ayrılan sayman, ayrıldığı tarih itibariyle yevmiye ve defter kayıtlarını tamamlatarak her ikisi arasında uygunluk sağlar. Bir ay önceye ait belgeler merkeze gönderilmemiş ise o aya ait belgeleri merkeze gönderir. Saymanlık hesapları Sayıştay’ca yerinde incelenecek ise önceki aylara ait belgeler, düzenlenecek beş nüsha tutanakla mühürlü torbalar içinde yeni saymana teslim edilir ve tutanaklar devir cetvellerine eklenir. İçinde bulunulan aya ait belgeler ise kayıtlarla karşılaştırılarak yeni saymana teslim edilir.

Yukarıda belirtilen işlemler yapılıp kasa, vezne ve ambar sayımları sonucu kayıtlara göre noksan veya fazla çıkan tutarlar, ilgili hesaplara kaydedilerek kayıtlar günlük hale getirilir ve bu kayıtlara göre aşağıda açıklandığı şekilde devir cetveli düzenlenir.

Tablo 1: Devrin yapıldığı günün sonu esas alınarak, her hesabın devir tarihine kadar olan borç ve alacak toplamları ile artıkları alınır. Bu artıkların yevmiye ve yardımcı defter kayıtlarına uygun olması gerekir.

Tablo 2: Devrin yapıldığı aybaşından devir tarihine kadar olan tahsilat, harcama, mahsup ve göndermeye ilişkin belgelerden noksan çıkanlar yevmiye tarih ve numarasına göre kaydedilir.

Tablo 3: Avans ve krediler hesap isimlerine göre kaydedilir.

Tablo 4: Üç numaralı tabloda belirtilen avans ve kredilerden süresinde mahsup edilmeyenlerin ayrıntısı sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Tablo 5: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar; bunlardan tahsil, terkin, nakil ve mahsuplar ile henüz tahsil edilmeyen alacak artıkları, sütun başlıklarına göre kaydedilir. Alacaklara ilişkin teslim edilen ve teslim alınan alacak izleme dosyalarının sayısı, tablonun altındaki ilgili kısımda belirtilir.

Tablo 6: Beş numaralı tabloda belirtilen alacaklardan zamanaşımına uğramış olanların ayrıntısı sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Tablo 7: Bu tabloya, bütçe gelirlerine ait tahakkuk toplamı, tahsilat toplamı ve tahakkuk artıkları kaydedilir.

Tablo 8: Saymanlıkta mevcut olan ve alındı kayıt defterinde kayıtlı bulunan alındı ve benzeri belgelerden kullanılmış ve kullanılmamış olanlar sütun başlıklarına göre kaydedilir. 5 yıl öncesine kadar kullanılmış olan alındı ve benzeri belgelerin dipkoçanları teslim edilir ve alınır.

Tablo 9: Adli ve idari yargı nezdinde açılmış olan ve devam eden dava dosyaları sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Tablo 10: Denetim elemanları tarafından yapılan teftişler sonucunda düzenlenen ve teftiş raporları dosyasında saklanması gereken rapor ve yazılar ile kitap ve benzeri yayınlar sütun başlıklarına göre kaydedilir.

Tabloların yeterli olmayacağının anlaşılması halinde, aynı bilgileri taşıyan liste düzenlenerek cetvele bağlanır ve bu husus ilgili tabloda “listesi eklidir” şeklinde belirtilir.

b) Geçici Ayrılmalarda Devir İşlemleri

Kesin veya uzun süreli ayrılma sayılmayan ve iki aydan kısa süreli geçici görev ya da hastalık gibi nedenlerle saymanlık görevinden ayrılmalarda ayrıntılı devir yapılmaz ve devir cetveli düzenlenmez. Bu gibi ayrılmalarda, ayrılan saymanların yerlerine bırakacakları vekil memurlar, vekalet edecekleri süre içindeki işlemlerden sorumlu olacaklarından, kayıtlara göre kasa, vezne ve ambarlarda bulunan değerleri sayarak teslim alırlar. Sayım işi, bu değerlere ait yardımcı defterlerin devir tarihine rastlayan sayfasına tutanak şeklinde yazılarak devir veren ve devir alan sayman ile veznedar tarafından imzalanır. Geçici ayrılmalarda bankaya yazılacak yazı ayrılan sayman tarafından imzalanır.

Geçici ayrılma, herhangi bir nedenle uzun süreli ayrılmaya dönüştüğü takdirde, Bakanlıktan bildirilmesi üzerine devir kurulunca devir cetveli düzenlenerek kesin devir yapılır.

c) Devir Vermeden Ayrılmalarda Yapılacak İşlemler

Devir vermeden ayrılan saymanlar, yeni atandıkları yerlere gittiklerinde işe başlayamayacaklarından ve aylık (emekli ve açığa alınma aylıkları dahil) alamayacaklarından, saymanların devir vermeden ayrılmamaları; devir alan saymanın da, devir aldığı hesaplarda bir noksanlık görüldüğü takdirde kendisi sorumlu olacağından, devir sırasında hesaplar üzerinde ayrıntılı inceleme yapması ve ayrılan saymanın devir vermemesi halinde bu durumu maaş nakil ilmühaberinde belirtmesi gerekir.

Hastalık, ölüm ve tutuklanma gibi nedenlerden dolayı veya devir vermekten kaçınma hallerinde, ayrılanın yerine gelen asil ya da vekil saymanın başkanlığında, merkezde saymanlıkta görevli saymanlık müdür yardımcıları arasından Bakanlıkça, illerde defterdar, ilçelerde kaymakam tarafından seçilecek bir üye ile veznedardan oluşan devir kurulu eliyle kasa, vezne ve ambarlarda bulunan değerler yeni saymana teslim edilir ve durum derhal Bakanlığa bildirilir. Verilen emir üzerine, devir kurulu önünde devir vermeyen veya veremeyen sayman varmış gibi ayrıntılı devir cetveli düzenlenerek devir işlemleri tamamlanır.

Veznedarlar Arasındaki Devir İşlemleri

Madde 450-Veznedarların ayrılmalarında günlük kasa hesabı defteri toplamı alınarak veznede bulunması gereken para, eski veznedar tarafından yeni veznedara devredilir ve deftere açıklama yapılarak altı sayman ve veznedarlar tarafından imzalanır. Bu işlem veznede bulunan tüm değerler içinde yapılır.

Ayrılan memura bu devrin onaylı bir örneği verilir.

Saymanlıklar Arasındaki Devir İşlemleri

Madde 451-Kaldırılan, bölünen ve bölünme suretiyle yeniden oluşturulan saymanlıklar arasındaki devir işlemleri aşağıda açıklanmıştır.

a) Kaldırılan Saymanlıkların Devir İşlemleri

Saymanlığın kaldırıldığına ilişkin Bakanlıktan emir alındığı tarihten, kaldırılma tarihine kadar işlemlere devam edilir ve o zamana kadar verilmiş olan avansların ya da açılmış kredilerin tahakkuk belgeleri alınmak veya nakden tahsil edilmek suretiyle mahsubu sağlanır. Başka kuruluşlar adına saymanlık hesaplarında toplanmış olan paralar ilgili kuruluşlara gönderilir.

Kaldırılma tarihi olarak belirlenen günün sonu itibariyle ilgili defterler incelenerek, alınan ödeneklere karşılık yapılan harcamalardan arta kalan ödenekler tenkis edilir ve buna ait tenkis belgeleri ilgili bütçe dairesi başkanlığına gönderilir. Tenkis belgelerinin düzenlenmesi sırasında, herhangi bir tertipten avans verildiği veya kredi açıldığı ve kaldırılma tarihine kadar mahsubu yapılmayıp, artık olarak devir alan saymanlığa devir olunduğu takdirde, bu miktarın ayrıca bir cetveli çıkarılarak tenkis belgesine bağlanır. Tenkis belgesinin gönderilmesine ilişkin yazıda, bağlı cetveldeki miktarların avans veya kredi olarak verilip henüz mahsubu yapılmadığından hesaben devredilmesi nedeniyle devir alan saymanlığa bu tutar için ödeme emri gönderilmesi istenir.

Tenkis belgelerini alan bütçe dairesi başkanlıklarınca, cetvelde gösterilen miktarlar için yeniden ödeme emri düzenlenerek devir alan saymanlığa gönderilir.

Saymanlığın mahsup dönemi içinde kaldırılması ve geçen yıla ait devredilen avans ve kredi artığının bulunması halinde, devir alan saymanlığa bu tutarlar için ödeme emri gönderilmesi mümkün olmayacağından, bunlardan yapılacak mahsupların “mevkufat müzekkeresi” ile karşılanacağı ilgili bütçe dairesi başkanlığınca devir alan saymanlığa bildirilir ve tenkis edilen ödenek mahsup dönemi sonuna kadar başka bir tarafa karşılık gösterilmez. Devir alan saymanlık da bu avans ve kredilerden yapılan mahsupları mevkufat müzekkeresi ile kapatması için ilgili bütçe dairesi başkanlığına bildirir.

Yukarıda açıklanan işlemler tamamlandıktan ve yevmiyeler kapatıldıktan sonra, geçici mizan çıkarılarak devir veren hesaplar için yeniden yevmiye açılır ve aşağıdaki işlemler yapılır.

Kasa mevcudu olarak görünen para, teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır ve teslimat müzekkeresinin bankaca onaylı nüshası saymanlığa gelince tutarı hesaplara kaydedildikten sonra banka mevcudu olarak görünen miktar için, devir alan saymanlığa aktarılmak üzere, gönderme emri düzenlenir ve tutarı saymanlıklar arası işlemler hesabına borç, verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına alacak; gönderme emrinin onaylı 2 nci nüshası saymanlığa geldiğinde ise verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına borç, banka hesabına alacak kaydedilir.

Dolaşımdan kaldırılması nedeniyle o güne kadar saymanlıkta toplanmış olan madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Saymanlığına gönderilir ve tutarı saymanlıklar arası işlemler hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.

Saymanlıkta mevcut olup devir alan saymanlığa teslimi gereken değerlerden, hazine malı menkul kıymet ve varlıklar ile kişilere ait menkul kıymetler ve teminat mektupları hesaplardan çıkarılarak devir alan saymanlığa alındı karşılığında teslim edilir.

Saymanlığın kaldırılma tarihinde, yukarıda açıklananlar dışında kalan ve borç artığı devreden hesapların artıkları toplamı saymanlıklar arası işlemler hesabına borç, ilgili hesaplara alacak; alacak artığı devreden hesapların artıkları da ilgili hesaplara borç, toplamları ise saymanlıklar arası işlemler hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaben devredilir ve saymanlık işlem fişinin ilgili nüshaları devir alan saymanlığa gönderilir.

Pul ve değerli kağıtlar, (yetkili memurların zimmetinde bulunanlar geri alınarak küçük ambara konulduktan sonra) yoldaki pul ve değerli kağıtlar hesabına borç, pul ve değerli kağıt ambarları hesabına alacak kaydedilerek devir alan saymanlığa, gönderilir veya teslim edilir.

Karşı saymanlıkça teslim alınan pul ve değerli kağıtlar ile ilgili teslim alma fişi geldiğinde tutarı, pul ve değerli kağıt işlemleri hesabına borç, yoldaki pul ve değerli kağıtlar hesabına alacak kaydedilerek pul hesapları kapatılır.

Aynı bütçeye dahil olmayan idare saymanlıkları arasındaki devir işlemlerinde saymanlıklar arası işlemler hesabı çalışmayacağından yukarıda belirtilen işlemlerde bu hesap yerine net değer hesabına borç veya alacak kaydı yapılır.

Yukarıda açıklandığı şekilde kasa mevcudu bankaya yatırılıp, banka mevcudu devir alan saymanlığa aktarıldıktan sonra, kasa ve banka hesabı dışında kalan ve borç veya alacak artığı devreden hesapların devir tarihine göre artıklarını ayrıntılı olarak gösteren ikişer nüsha devir mizanı düzenlenir. Devir mizanı, devir alan saymanlığın devreden hesaplarla ilgili kayıtlarına esas olacağından, ilgili defterlerde yer alan bilgileri kapsaması gerekir. Devir mizanının birer nüshaları ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabı ile kurumlar kesenek defteri ve kurumlar yıllık icmal bordrosu ile birlikte devir alan saymanlığa teslim edilir. İkinci nüshaları devir alan sayman tarafından imzalandıktan sonra saklanır.

Devir veren hesaplar kapatıldıktan ve devirler yapıldıktan sonra, devir tarihi olarak tespit edilen günün sonu itibarı ile verilmemiş ise o yıla ait yönetim dönemi hesabı dosyası düzenlenerek bir nüshası Sayıştay’a gönderilir.

Yukarıda açıklanan işlemler yapıldıktan sonra saymanlığın gerek eski yıllara, gerek yeni yıla ait kullanılmış olan alındı, gönderme emri, teslimat müzekkeresi, defter ve belgeleri (kısmen kullanılmış olan alındı, gönderme emri ve teslimat müzekkeresi ciltlerinin kullanılmamış yaprakları iptal edilir.) ayrıntılı olarak üçer nüsha düzenlenecek tutanaklar ile devir alan saymanlığa teslim edilir. Tutanakların bir nüshası devir alan saymanlığa, bir nüshası Bakanlığa gönderilir. Üçüncü nüshası ise söz konusu belgeler içerisine konulur.

Kullanılmamış olan alındı, gönderme emri, teslimat müzekkeresi, defter ve belgeler ayrı ayrı ikişer nüsha listesi yapılarak devir alan saymanlığa ayrıca teslim edilir. Bu listelerde seri ve sıra numarası taşıyan alındı ve belgelerin numaraları gösterilir. Her iki nüsha da devir alan saymana imza ettirilerek bir nüshası teslim edilen belgelerle birlikte devir alan saymanlığa verilir, bir nüshası ise saymanlığın bağlı bulunduğu defterdarlığa; defterdarlığa bağlı olmayan saymanlıklara ait listeler ise bu alındıları gönderen yere gönderilir.

Kullanılmamış olan çekler ise seri ve sıra numaralarını belirten üç nüsha liste ile birlikte ilgili bankaya imza karşılığı teslim edilir ve bu listenin bir nüshası bankada kalır, bir nüshası devir alan saymanlığa verilir; bir nüshası ise saymanlık yazışma dosyasına konulur.

Saymanlığa ait resmi mühürler, darphane ve damga matbaası genel müdürlüğüne gönderilir.

b) Devir Alan Saymanlıkça Yapılacak İşlemler

Devir veren saymanlığın, hesap artıklarını gösterir şekilde düzenlediği cetvellerde yazılı miktarlar devir alan saymanlıkça incelenerek; defterlere işlenmesine esas olacak bilgileri kapsayıp kapsamadığı, halen izlenmekte olan alacaklara ait izleme dosyalarının düzenli olup olmadığı, devredilen alacaklardan takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğramış olanların bulunup bulunmadığı tespit edilir. Zamanaşımına uğramış ya da izleme dosyaları verilmemiş olanları varsa, hesaben devir alınmakla beraber, devir veren saymanın bu husustaki yazılı görüşü de alınmak suretiyle durum Bakanlığa bildirilir ve alınacak cevaba göre işlem yapılır.

Cetvel ve dosyalarda bir noksanlık varsa tamamlattırıldıktan sonra cetvellerin birer nüshaları onaylanarak kaldırılan saymanlığa verilir.

Devir veren saymanlıktan alınan saymanlık işlem fişinin “karşı saymanlığın hesap kaydı” başlıklı tablosundaki yevmiye kayıtlarının tersi kayıt yapılmak suretiyle, saymanlıklar arası işlemler hesabı aracılığıyla devir alınan değer ve hesapların devir alan saymanlığın kayıtlarına alınması sağlanır. Saymanlıklar arası işlemler hesabını ilgilendirmeyen pul ve değerli kağıt, kişilere ait menkul kıymetler ve teminat mektupları gibi değerler ise saymanlık işlem fişi ile ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilerek devir alan saymanlığın hesaplarına alınır.

Yukarıda devir alma ve muhasebeleştirme şekli açıklanan hesap artıkları, yevmiyeye ve ilgili defterlere ayrıntılı olarak ve yeniden sıra numarası verilerek kaydedildikten sonra aşağıda açıklanan işlemler de yapılır.

Devir alınan avans ve kredilerden yıl içinde verilmiş veya açılmış olanlara ait ödeme emirleri ilgili bütçe dairesi başkanlığından getirtilir.

Kullanılmamış olarak teslim alınan seri ve sıra numarası taşıyan ve alındı kayıt defterine kaydedilmesi gereken belgelerin giriş kaydı yapılır. Bunların seri numaraları belirtilmek suretiyle, cilt adetlerini ve devredilen diğer defterler ve basılı kağıtları gösterir bir liste düzenlenerek söz konusu belgelerin temin edildiği yere gönderilir.

Kaldırılan saymanlıklardan teslim alınan kullanılmış defter ve dosyalar, bunların dökümünü gösteren liste ile birlikte saklanır.

c) Bölünen veya Bölünen Saymanlıklardan Ayrılmak Suretiyle Kurulan Saymanlıkların Devir İşlemleri

Bölünen veya bölünen saymanlıklardan ayrılmak suretiyle kurulan saymanlıkların devir işlemleri Bakanlıktan verilen emir gereğince ve yukarıda açıklanan esaslar uyarınca yapılır.

d) Saymanlık Bağlantısı Değiştirilen Dairelerle İlgili Devir İşlemleri

Saymanlık işlemleri herhangi bir saymanlıkça yürütülürken saymanlık bağlantısı değiştirilen idare ve kurumlara ait avans ve krediler, menkul kıymet ve varlıklar, emanetler, teminat ve garanti ile şahsi kefalete ilişkin belgeler, kişilerden alacaklar ve diğer varlıklar yukarıda açıklanan esaslara göre devir tarihi itibariyle yeni saymanlığa devredilir, kullanılmayan ödeme emirleri ise tenkis edilir.

Yer Değiştiren Saymanlıkların Eski Yıllara Ait Belgelerinin Devri ve Banka Mevcutlarının Gittikleri Yere Aktarılması

Madde 452-Yer değiştiren saymanlıklar, içinde bulundukları yıldan itibaren geriye doğru 6 yıllık belge ve defterlerini gittikleri yerlere beraberlerinde götürürler. Daha önceki yıllara ait belge ve defterlerden gerekli olmayanlar, saymanlık hangi il veya ilçe sınırı içerisinde ise o il muhasebe müdürlüğü veya ilçe malmüdürlüğüne teslim edilir.

Saymanlıkların adli ve idari dava konusu bulunan, tarihi değer taşıyan, bir şahıs veya kurum lehine hak doğuran ve saklanması gerekli olan imha dışı defter ve belgelerini de gittikleri yerlere götürmeleri zorunludur.

Teslim olunan belge ve defterler için, ayrıntılı olarak 4 nüsha liste düzenlenir ve bunların bir nüshası belge ve defterlerin yerleştirildiği sandık veya torbalar içerisine konulur. Bir nüshası belge ve defterleri teslim alan saymanlığa verilir, bir nüshası Bakanlığa gönderilir, bir nüshası ise saymanlıkta saklanır.

Yer değiştirme halinde ita amiri ile birlikte tespit olunan, yolda harcanacak para veznedar adına düzenlenen bir çekle bankadan alınarak kasaya konulur. Bankada kalan para, gönderme emri ile gidilecek yerdeki banka hesabına aktarılır. Yer değiştiren saymanlık tek hazine hesabı sistemine dahilse böyle bir aktarmaya gerek yoktur.

ONSEKİZİNCİ BÖLÜM

ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

Vezne ve Ambarların Kontrolü

Madde 453-Vezne ve ambarlar, sayman tarafından, Kefalet Kanunu gereğince ayda iki defadan az olmamak üzere en az 15 günde bir belirsiz günlerde, mevcut sayılmak; alındı, çek, teslimat müzekkeresi dipkoçanları, tahsilat bordroları ve diğer ödeme belgeleri ile defter kayıtları karşılaştırılmak ve toplamlarına bakılmak suretiyle kontrol edilir.

İlgili defterlerin “açıklama” bölümüne “mevcut sayılmış, toplamlarına bakılmıştır”, en son kullanılan alındının arkasına da “… tarihinden … tarihine kadar düzenlenen alındıların kayıtlarla karşılaştırılması yapılmıştır” açıklamaları yazılarak sayman tarafından imzalanır.

Sayman tarafından yapılan kontrol sonuçları ilgili defterlerin “açıklama” bölümlerinde yukarıdaki şekilde gösterilerek sayman ve değerlerden sorumlu veznedar tarafından imzalanır.

Birden fazla veznedarın görev yaptığı saymanlıklarda, her veznedarın sorumluluğunu belli edecek ve veznedarların müşterek sorumluluğuna yer vermeyecek şekilde görev dağılımı saymanlık müdürü tarafından yapılır.

Veznedarın küçük ambardan zimmetle aldığı pul ve değerli kağıtların satış tutarları, ayrı bir zarf veya torba içerisinde kasada saklanır.

Kaybedilen Alındılar İçin Verilecek Kayıt Örnekleri

Madde 454-Saymanlıklarca, gerek emanet suretiyle, gerek herhangi bir nedenle ya da mahsuben tahsil olunan paralar ile her ne suretle olursa olsun teslim alınmış her türlü değerlere karşılık verilmiş olan alındıların, ilgilileri tarafından kaybedildiği bir dilekçe ile bildirildiği takdirde, ilgili defterdeki kayıtları karşısına ve dipkoçanının arkasına açıklama yapılmak sureti ile kaybedilen alındının bir örneği dilekçeleri altına veya arkasına yazıldıktan ve onaylandıktan sonra kendilerine verilir. Yatırılan para veya değerlerin geri verilmesi gerektiği takdirde, bu kayıt örneği alındı yerine kabul edilerek gereken işlem yapılır. Kaybedilen alındının tutarı Bakanlıkça tespit edilecek miktarı geçtiği takdirde, kaybedilen alındının hükmü olmadığı, ilgilileri tarafından gazete ile duyurulur ve gazetenin bir nüshası dilekçeye bağlanır. Kaybedilen alındı banka teminat mektubu için verilmiş ise gazete ilanına gerek yoktur.

Hak Sahipleri Tarafından Kaybedilen Çekler

Madde 455-Herhangi bir kimsenin alacağına karşılık verilen çekler, ilgilileri tarafından kaybedildiği bir dilekçe ile bildirildiği takdirde, ibrazında ödenmemesi için, kaybedilen çekin gün ve sayısı ile tutarı derhal ilgili bankaya bir yazı ile bildirilir ve gerekli tedbirlerin alındığının banka tarafından saymanlığa bildirilmesini müteakip ilgilisine ödenir.

Kaybedilen veya Kullanılmayacak Hale Gelen Alındı ve Çekler Hakkında Yapılacak İşlem

Madde 456-Kullanılmamış her türlü alındı ve çek ciltleri ya da yaprakları kaybedildiği veya kullanılamayacak hale geldiğinde, durum bir tutanakla tespit edilir. Konuyla ilgili olarak yapılan inceleme sonucu belirtilerek söz konusu alındı ve çeklerin numaraları gösterilmek suretiyle Bakanlığa bildirilir ve alınacak cevaba göre işlem yapılır. Ayrıca çeklerin numaraları gösterilmek suretiyle durum saymanlığın hesabının bulunduğu bankaya da bildirilir. Kullanılamayacak hale gelen çekler düzenlenecek bir tutanakla imha edilmek üzere bankaya teslim edilir.

İncelenmek Üzere Merkezden İstenilecek Belgeler

Madde 457-Aylık belgelerin saymanlıklarca Bakanlığa veya Sayıştay’a gönderilmesinden sonra denetim elemanları, adli ve idari mahkemeler ile soruşturmacılar tarafından incelemeleri gerekli görüldüğü takdirde, belgeler; ait oldukları yıl, ay ve yevmiye numaraları ile tutarlarını gösteren bir yazı ile Bakanlıktan istenir. Bu yazıya, mahkeme karar veya tutanağının bir sureti ile denetim elemanları dışındaki soruşturmacıların soruşturma onayının bir sureti bağlanır. İnceleme işi tamamlanan belgeler hiç bir surette alıkonulmayarak aynen Bakanlığa geri gönderilir. Konuyla ilgili olarak düzenlenen rapor veya verilen kararın bir sureti de Bakanlığa gönderilir.

Merkeze gönderilmiş bulunan belgelerin asılları her ne sebeple olursa olsun Sayıştay’dan doğrudan istenemez.

İdari inceleme nedeniyle ya da muhasebe kayıtlarındaki herhangi bir yanlışlığın düzeltilmesi için bazı bilgilerin alınması veya aranılmasına gerek görüldüğü takdirde yapılacak incelemenin niteliği, yazılacak yazıda ayrıntılı olarak açıklanır ve buna ait belge ve cetvelin hangi yıl ve aya ait olduğu ve yevmiye numarası ile tutarı gösterilmek suretiyle Bakanlıktan istenir.

Malmüdürlüklerince Takip Edilen Davalara Ait Defter ve Belgeler

Madde 458-Muhakemat müdürlüğü ve hazine avukatlığı teşkilatı bulunmayan yerlerde genel bütçeye dahil daireler ile şahıslar arasında çıkan davalara ait defter, cetvel ve dava dosyaları, Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü gönderilen emir ve genel yazılar uyarınca malmüdürlükleri tarafından düzenlenir ve davalar takip olunur. Devam etmekte olan davalara ait dosyalar malmüdürleri arasında devir ve teslim edilir.

Kayıt Yanlışlıklarının Düzeltilmesi

Madde 459-Kurumsal, fonksiyonel ve finansal kodlarda yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir.

Defter ve Belgelerin Bilgisayarla Düzenlenmesi

Madde 460-Bu Yönetmelikte düzenlenen defter ve belgeler, belirtilen bilgileri kapsamak kaydıyla adedine bağlı kalınmaksızın bilgisayarla düzenlenebilir. Defterler bilgisayarla düzenlendiğinde, Bakanlıkça alınması belirtilen bilgisayar çıkışları dosya içerisinde muhafaza edilir.

Kayıtların Belgeye Dayanması ve İşlemlerin Muhasebe Kayıtlarında Gösterilmesi

Madde 461-Her muhasebe kaydının bir belgeye dayanması ve mali sonuç doğuran bütün işlemlerin muhasebe kayıtlarında gösterilmesi zorunludur.

Teftiş Raporları Dosyası

Madde 462-Denetim elemanları tarafından yapılan teftiş sonunda düzenlenerek defterdarlık ya da saymanlıklara gönderilen rapor veya yazılar ile bunlara verilen cevaplar ve Bakanlıkça ya da defterdarlıklarca yapılan tebligat aşağıdaki şekilde saklanır.

Müfettiş ve kontrolörler tarafından defterdarlık veya saymanlıklara iki nüsha olarak tebliğ edilen raporların bir nüshası ve bu rapor üzerine ilgili memurlar ile üst memurlar tarafından verilecek cevapların birer nüshası ve Bakanlıktan yapılan tebligat bir araya getirilerek üzerine raporun tarih ve numarası ile sayfa sayısının yazıldığı bir dosya içerisine konulur. Dosyalar, teftiş raporları adıyla açılacak bir klasörde sıralı biçimde saklanır.

Defterdarlık denetmenlerince yapılan teftişler sonucunda düzenlenen rapor ve yazılar, ilgili memurlar tarafından verilen cevaplar ile bunlar üzerine defterdarlıktan yapılan tebligat bir araya getirilerek teftiş raporları dosyasında saklanır

Teftiş raporları ilgili memurların görevlerinden ayrılmaları halinde yerlerine atanan asil ya da vekil memurlara aynen teslim edilir. Ayrılan memurun bu dosyaları teslim etmesi ve yerine gelen memurun da bunu araması gerekir.

Kaldırılan Yönetmelikler

Madde 463-Devlet Muhasebesi Yönetmeliği ile bu Yönetmelikte ek ve değişiklikler yapılmasına dair yönetmelikler; Vakıflar Genel Müdürlüğü Muhasebe Yönetmeliği ile bu yönetmelikte ek ve değişiklikler yapılmasına dair yönetmelikler yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1-Bu Yönetmelik ekindeki bilgisayar ortamında düzenlenemeyen defter, cetvel ve belgeler ile alındıların yenilerinin basım ve dağıtım işlemleri tamamlanıncaya kadar Devlet Muhasebesi Yönetmeliğindeki aynı amaç için düzenlenmiş örneklerinin başlıkları düzeltilerek ve gereksiz sütunları boş bırakılarak kullanımına devam edilir.           

Geçici Madde 2-Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki döneme ait olan ve saymanlıklar arası işlemler hesabının kullanıldığı durumlarda saymanlıklar arası işlemler hesabının geçmiş yıllar alt detayı kullanılır ve bu alt detaylara kaydedilen tutarlar dönem sonlarında 500-Net Değer Hesabına borç 166-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına alacak ve 366-Saymanlıklar Arası İşlemler Hesabına borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek 2003 ve öncesi yıllara ait saymanlıklar arası işlemler hesapları kapatılır.

Geçici Madde 3-Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce edinilen ve muhasebe dışında izlenilen varlıklardan envanteri yapılanlar ilgili varlık hesabına borç 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.

Geçici Madde 4-Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce doğmuş olmasına rağmen borç hesaplarında yer almayan yükümlülüklerden envanteri yapılanlar ilgili borç hesabına alacak 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir.

Geçici Madde 5-Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, girişilen taahhütlerden tamamlanmamış olan kısmı, taahhüt kartlarından yararlanılarak katma değer vergisi hariç tutarlar üzerinden 950-Gider Taahhütleri Hesabına borç, 951-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.Saymanlık işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği bağlanır.

Taahhütler hesabı, kurumlar itibarıyla tutulur ve bu hesaba girişilen yıllara sari tüm taahhütler değil, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümünde tanımlanmış olan taahhütler kaydedilir.

Geçici Madde 6-Devlet Borçları Saymanlığınca kayıt ve takip edilen döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerin ay sonlarında yapılacak değerleme işlemleri, tahakkuk birimleri kayıtları ile saymanlık kayıtları arasındaki zaman yönünden farkın ortadan kaldırılacağı Aralık 2004 ayı sonundan başlamak üzere yapılır.

Geçici Madde 7-2003 yılından mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabının mahsubu, geçen yıl bütçe mahsupları hesabının 2003 yılı bütçe mahsupları ayrıntı koduna borç kaydedilerek yapılmakla birlikte, 2003 yılı kesin hesap kanununa dayanak oluşturacak bilgilerde ilaveten korunur.

Dış finansman kaynağından sağlanan dış proje kredileri ile alınacak mal veya hizmeti sağlayacak kişi veya kuruluşa avans verilmek veya açılan akreditiften çekiş suretiyle ön ödeme şeklinde yapılan kullanımlardan 2003 yılı sonuna kadar mahsubu yapılamayanların  mahsup süreleri ve işlemleri hakkında Devlet Muhasebesi Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Geçici Madde 8- 2003 mali yılına ilişkinyönetim dönemi hesabı verilme süre ve şekilleri ile yönetim dönemi hesabı cetvelleri hakkında mülga Devlet Muhasebesi Yönetmeliği hükümleri uygulanmaya devam edilir.

Yürürlük

Madde 464-Sayıştay’ın görüşü alınan bu Yönetmelik 01.01.2004 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 465-Bu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s