Yazar: Mert Akgün

14 Aralık 2018 CUMA                      Resmî Gazete                            Sayı : 30625

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİ İLE BİTKİ KORUMA ÜRÜNÜ

HAMMADDELERİNİN İTHALATI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, bitki koruma ürünleri, bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddeler, ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılmak üzere bitki koruma ürünü ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numuneleri ile ihracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılacak olan hammaddelerin ithalat izinleri ile ithalat iznine esas kontrolleri hakkında usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik;

a) Bakanlık tarafından ruhsatlandırılan bitki koruma ürünlerinin ithalat izin işlemlerini,

b) Bakanlık tarafından ruhsatlandırılan bitki koruma ürünlerinin imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat izin işlemlerini,

c) Ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılmak üzere bitki koruma ürünü ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunelerinin ithalat izin işlemlerini,

ç) İhracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılacak olan hammaddelerin ithalat izin işlemlerini,

d) Bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünleri imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas kontrollerini,

kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15, 18, 19, 34, 35, 39 ve 42 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Aktif madde: Zararlı organizmalara karşı; bitkiler, bitki kısımları veya bitkisel ürünlerde genel veya spesifik etkiye sahip maddeleri, mikro-organizmaları,

b) Analiz sertifikası: Üretici firma tarafından düzenlenen, bitki koruma ürünü hammaddesinin adı, miktarı, teknik madde olması durumunda safiyeti, imalat ve son kullanma tarihi ile şarj numarası bilgileri bulunan, spesifikasyonunda belirtilen fiziksel, kimyasal özelliklerinin uygun metotlarla analizinin yapılarak, sonuçlarının raporlandığı belgeyi,

c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

ç) Bitki koruma ürünü: Kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, istenmeyen bitki veya bitki kısımlarını yok etmek, istenmeyen bitki gelişimini kontrol etmek veya önlemek amacıyla kullanıcıya bir veya daha fazla aktif madde içeren bir formülasyon halinde sunulan aktif madde ve preparatları,

d) Bitki koruma ürünü hammaddesi: Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan teknik ve yardımcı maddelerden her birini,

e) Bitki koruma ürünü teknik maddesi: Bitki koruma ürünü içerisinde belirli oranda aktif madde olarak bulunan safiyeti yüksek maddeyi,

f) Bitki koruma ürünü yardımcı maddesi: Bitki koruma ürünü içerisindeki aktif madde dışında kalan inaktif ve dolgu maddelerini,

g) E-başvuru: Bitki koruma ürününün ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin ithalat iznine esas, Tek Pencere Sistemi veya Bakanlığın evrak yönetimi ile ilgili sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılan başvuruyu,

ğ) E-belge: Tek Pencere Sistemi üzerinden oluşturulan uygunluk yazısı ile ilgili elektronik belgeyi,

h) EFTA ülkeleri: Avrupa Serbest Ticaret Birliğine üye olan ülkeleri,

ı) FAO: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünü,

i) Garanti sertifikası: Bitki koruma ürününün ruhsatında yer alan üretici firma tarafından düzenlenen, bitki koruma ürününün adı, ruhsat tarih ve numarası, aktif madde adı ve oranı, imalat ve son kullanma tarihi, şarj numarası ile üretim yeri bilgileri bulunan, bitki koruma ürününün ruhsatına esas spesifikasyonuna ve gizli reçetesine uygun olarak üretildiğinin garanti edildiği belgeyi,

j) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

k) İl müdürlüğü: Bakanlık il müdürlüğünü,

l) İthalat iznine esas kontroller: Bitki koruma ürünlerinin ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin, ithalat aşamasında yapılan belge kontrollerini, fiziksel kontrolleri ve analizleri,

m) Ön bildirim: Bitki koruma ürünleri veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalatı öncesinde, ruhsat sahibi firma tarafından Genel Müdürlüğe yapılan ithalat ile ilgili bildirim başvurusunu,

n) Ruhsat: Bitki koruma ürününün imalat, ithalat ve kullanım izni ile ilgili Bakanlık tarafından düzenlenen belgeyi,

o) Ruhsat sahibi firma: Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip gerçek veya tüzel kişiyi,

ö) Safsızlık: Saf etken madde veya saf varyantı haricinde teknik materyalde bulunan, imalat prosesinde veya depolama esnasında ayrışma yoluyla oluşan bileşenler de dahil her türlü bileşeni,

p) Spesifikasyon: Bitki koruma ürünü hammaddesinin üretici firma tarafından, FAO ve WHO standartlarına uygun olarak düzenlenen, bitki koruma ürünü hammaddesinin fiziksel ve kimyasal özellikleri, depolama şartları, antidot, safsızlık gibi hammaddeyi tanımlayıcı bilgileri bulunan belgeyi,

r) Şarj: Bitki koruma ürünü üretim tesisinde, ekipmanların kapasitesine göre, bitki koruma ürününün, spesifikasyonuna veya gizli reçetesine uygun olarak bir defada hazırlanan miktarı,

s) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesi: Bitki koruma ürününün ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin ithalatına esas taşıma, yükleme bilgilerinin bulunduğu belgeleri veya gümrük işlemlerinde kullanılan Antrepo Beyannamesi veya Özet Beyan gibi belgeleri,

ş) Tek Pencere Sistemi: Ticaret Bakanlığı tarafından gümrüklerde, gümrük işlemlerinde ortaya çıkan zaman kaybını ve maliyetleri azaltmak için ilgili kurum ve kuruluşlar arasında entegre bir yönetim tesis eden sistemi,

t) Türkiye gümrük bölgesi: Türkiye Cumhuriyetinin, karasularını, ülke içi deniz sularını ve hava sahasını da kapsayan Türkiye Cumhuriyeti topraklarını,

u) Uygunluk yazısı: Genel Müdürlük tarafından bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin ithalatına izin verildiğini belirten yazıyı,

ü) Uygunsuzluk yazısı: Genel Müdürlük tarafından bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin ithalatına izin verilmediğini belirten yazıyı,

v) Üretici firma: Bitki koruma ürününün veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin üretimini yapan firmayı,

y) WHO: Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütünü,

z) Yetki Belgesi: Bitki koruma ürününün ithalatında, ruhsatında belirtilen üretici firma tarafından faturalandırma işleminin yapılmaması durumunda, Türkiye’ye satışı ile ilgili yetkiye ilişkin belgeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Ön Bildirime İlişkin Hükümler

Ön bildirim

MADDE 5 –

(1) Ruhsat sahibi firma tarafından, bitki koruma ürünlerinin ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalatı öncesinde Ek-1’de yer alan ön bildirim formu ile Genel Müdürlüğe başvuru yapılır.

(2) Ön bildirim başvurusu;

a) Ruhsat sahibi firma tarafından dörder aylık dönemlerde planlanan ithalatlara ilişkin, her yıl Ocak, Mayıs ve Eylül ayları içerisinde olmak üzere yılda üç kez yapılır.

b) Ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılmak üzere numune ithalatlarında, ihracat amaçlı ithalatlarda ve 8 inci maddenin altıncı fıkrasında belirtilen ithalatlarda aranmaz.

c) Genel Müdürlük tarafından elektronik altyapının düzenlenmesi durumunda, elektronik ortamda da yapılabilir.

(3) İkinci fıkranın (a) bendinde belirtilen dönemlerden sonra ruhsatlandırılan bitki koruma ürünleri ve bu bitki koruma ürünlerinin imalatında kullanılan hammaddelerin ön bildirim başvurusu, ruhsat düzenlenme tarihinden itibaren bir ay içinde yapılabilir.

(4) Ön bildirim; bitki koruma ürününün, ruhsatına ilişkin iptal veya askıya alma veya aktif maddesinin kullanımının sonlandırılması durumları hariç olmak üzere dört ay geçerlidir.

(5) Ön bildirim başvurusunun değerlendirilmesi sonucunda, ithalatı uygun bulunmayan bitki koruma ürünleri ve bitki koruma ürünü hammaddeleri ruhsat sahibi firmasına bildirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Başvuru, Gümrük Giriş Kapılarına İlişkin Hükümler

Başvuru

MADDE 6 –

(1) İthalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusu;

a) Bitki koruma ürünlerinin ithalatında ruhsat sahibi firma,

b) Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalatında, ruhsat sahibi firma veya ruhsat sahibi firma tarafından verilen yetki doğrultusunda bitki koruma ürününün ruhsatında belirtilen üretici firma,

tarafından yapılır.

(2) Bitki koruma ürünlerinin ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin, ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları, Tek Pencere Sistemi üzerinden e-başvuru olarak yapılır. E-başvuru tamamlandıktan sonra gerekli belgeler ile başvuru yapılır.

Gümrük giriş kapıları

MADDE 7 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin, ithalatının gerçekleşeceği gümrük giriş kapıları, Ticaret Bakanlığı ile birlikte Bakanlık tarafından belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İthalat İznine İlişkin Hükümler

İthalat izni

MADDE 8 –

(1) Bitki koruma ürünleri ile ilgili olarak;

a) İthalat iznine esas uygunluk yazısı;

1) Bakanlık tarafından ruhsatlı olması ve ruhsatının geçerli olması,

2) İthalat iznine esas ön bildirimde bulunulması ve ön bildirim sonucunda ithalatın uygun bulunması,

3) Son kullanma tarihine altı aydan daha fazla süre bulunması,

4) Bakır, kükürt ve ziram içeren bitki koruma ürünlerinin, ağır metal içeriği yönünden yapılan analizleri sonucunda, ağır metal değerlerinin Ek-7’de yer alan tabloda belirtilen değerlere uygun olması,

5) İthalat iznine esas kontroller kapsamında uygun bulunması,

durumunda düzenlenir.

b) Bitki koruma ürününün ambalaj büyüklüğü, ambalaj bilgilerinin yer aldığı ruhsata esas belgede belirtilen ambalaj büyüklüğü ile aynı olmalıdır. Bitki koruma ürününün, ruhsata esas belgesinde belirtilen ambalaj büyüklüklerinden farklı bir ambalaj ile ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusunda;

1) Ruhsata esas belgede belirtilen ambalaj büyüklüklerine göre yapılacak ambalajlama işleminin, ruhsat sahibi firma sorumluluğunda, Genel Müdürlük tarafından üretim izni verilmiş bitki koruma ürünü üretim tesislerinde yapılması,

2) Bitki koruma ürününün ülkeye giriş tarihinden itibaren en geç on gün içerisinde ambalajlama işleminin tamamlanması,

3) Ambalajlama işlemi yapılan bitki koruma ürününün imal tarihi ve şarj numarası bilgilerinin, ithalat iznine esas uygunluk yazısında belirtilen imal tarihi ve şarj numarası bilgileri ile aynı olması,

4) Ambalajlama işlemi tamamlandıktan sonra ambalajlanan bitki koruma ürününün, karekod kayıtlarının yapılması ve ambalaj ağırlığı hariç olmak üzere ithal edilen miktar ile ambalajlanan miktarın aynı olması,

5) Karekod kayıtlarının yapıldığına dair bilgilerin en geç on beş gün içerisinde Bakanlığa bildirilmesi,

6) Gerekli görülmesi durumunda, ambalajlama işlemi tamamlanmış olan bitki koruma ürününün ruhsatına esas spesifikasyonuna veya gizli reçetesine uygunluğunun belirlenmesi amacıyla yapılacak analiz için numune alınması,

şartı ile düzenlenir.

c) (b) bendi kapsamında belirtilen şartların ruhsat sahibi firma tarafından yerine getirilmemesi veya analiz sonucunun uygun bulunmaması durumunda, bitki koruma ürününün piyasaya arz edilmesine izin verilmez.

ç) Piyasaya arz edilmesine izin verilmeyen bitki koruma ürünü ile ilgili olarak sorumluluğu ruhsat sahibi firmasına ait olmak üzere imha işlemi gerçekleştirilir ve 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yaptırım uygulanır.

d) Ambalajlama işleminin tamamlanmasından sonra piyasaya arz edilen bitki koruma ürünü ile ilgili olarak bu fıkrada belirtilen şartların yerine getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda;

1) Ambalajlama işleminin yapıldığı bitki koruma ürünü üretim tesisine 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen yaptırım ve ruhsat sahibi firmasına ise 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen yaptırım uygulanır.

2) Aynı bitki koruma ürünü için daha sonra yapılacak ruhsatına esas belgede belirtilen ambalaj büyüklüğünden farklı ambalaj ile yapılan ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları reddedilir.

(2) Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddeler ile ilgili olarak ithalat iznine esas uygunluk yazısı;

a) İmal edilecek bitki koruma ürününün ruhsatlı olması ve ruhsatının geçerli olması,

b) İmal edilecek bitki koruma ürününün ruhsatına esas gizli reçetesinde yer alması,

c) Son kullanma tarihine altı aydan daha fazla süre bulunması,

ç) Bakır, kükürt ve ziram içeren bitki koruma ürünü hammaddelerinin, ağır metal içeriği yönünden yapılan analizleri sonucunda, ağır metal değerlerinin Ek-7’de yer alan tabloda belirtilen değerlere uygun olması,

d) İthalat iznine esas kontroller kapsamında uygun bulunması,

durumunda düzenlenir.

(3) Bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numuneleri için ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas olmak üzere araştırma ve denemelerde kullanılmak şartı ile ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenir.

(4) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında ithalatı yasak olan bitki koruma ürünü hammaddeleri hariç olmak üzere, ihraç edilmek şartı ile imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddeler için Genel Müdürlük tarafından ihraç amaçlı imal izni verilmesi veya uygun görülmesi şartı ile ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenir.

(5) 2/2/1993 tarihli ve 93/4005 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ziraî Mücadele İlaç ve Teknik Maddeleri, Teknik Madde İmalinde Kullanılan Hammaddelerin, Çekici Tuzaklar ile Hidrolize Protein İhtiva Eden Cezbedicilerin Gümrük Vergisi ile Toplu Konut Fonu’ndan Muaf Olarak İthal Edilmesi Hakkında Karar gereğince, üretimi yapılarak ülke ihtiyacının karşılanacağı taahhüt edilen bitki koruma ürünleri imalatında kullanılan hammaddeler, bu hammaddeleri içeren bitki koruma ürünleri ile bitki gelişim düzenleyici olarak ruhsatlandırılan bitki koruma ürünleri ve bu ürünlerin imalatında kullanılan hammaddeler için;

a) Avrupa Birliği ve EFTA ülkeleri dışında başka bir ülkeden ithalatın gerçekleşmesi durumunda, “Gümrük Vergisi ve Toplu Konut Fonu Ödenmek Kaydıyla”,

b) Avrupa Birliği ve EFTA ülkelerinden ithalatın gerçekleşmesi durumunda “Gümrük Vergisi ve Toplu Konut Fonundan muaf” olarak,

ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenir.

(6) Bakanlık tarafından;

a) Kullanımına geçici olarak izin verilen,

b) Yürütülen veya paydaşı olunan projeler veya herhangi bir zararlı organizmadan dolayı salgın meydana gelmesi durumunda yürütülecek zirai mücadele uygulamalarında kullanımı uygun görülen,

c) Taşıma öncesi ve zirai karantina uygulamalarında kullanımı uygun görülen,

ruhsatlandırılmamış bitki koruma ürünlerine gerekli görülmesi durumunda, ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenebilir.

(7) İthalat iznine esas uygunluk yazısı başvurularında;

a) Belgelerde, herhangi bir tereddüt oluşması veya gerekli görülmesi durumunda, bitki koruma ürününün ruhsatına esas bilgi ve belgeleri kapsayan ek bilgi ve belgeler istenebilir.

b) Belgelerde belirtilen bilgilerin doğruluğundan ve belgelerin gerçekliğinden ruhsat sahibi firma sorumludur.

c) Belgelerin Türkçe tercümeleri, yeminli tercüman tarafından usulüne uygun olarak yapılır.

(8) İthalat iznine esas uygunluk yazısı veya uygunsuzluk yazısı, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen Tek Pencere Sistemi üzerinden e-belge olarak düzenlenir.

(9) Bitki koruma ürünleri ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelere ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenmesinde, Genel Müdürlük yetkilidir. Genel Müdürlük gerekli görülmesi durumunda yetkisini 7 nci madde kapsamında belirlenen gümrük giriş kapılarının bulunduğu il müdürlüklerine devredebilir.

(10) Bitki koruma ürünü olarak Bakanlık tarafından ruhsatlandırılan biyolojik mücadele etmenlerinin ithalat izin işlemleri ve ithalat iznine esas kontrolleri, Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak talimat ile belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İthalat İznine Esas Kontrollere İlişkin Hükümler

Bitki koruma ürünlerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı için gerekli belgeler ve değerlendirme

MADDE 9 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusuna ilişkin gerekli belgeler aşağıda belirtilmiştir:

a) Ek-2’de yer alan başvuru formu.

b) Fatura veya proforma fatura ve tercümesi.

c) Garanti sertifikası ve tercümesi.

ç) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesi.

(2) Bitki koruma ürünlerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları, aşağıda belirtilen hususlara göre değerlendirilir:

a) Başvuru formu, Ek-2’de yer alan örneğe uygun olmalıdır. Başvuru formunda ruhsat sahibi firmanın kaşesi, yetkilisinin adı, unvanı ve imzası bulunmalıdır.

b) Bitki koruma ürününün;

1) Fatura veya proforma faturasında, bitki koruma ürününün adı, miktarı, şarj numarası, ambalaj büyüklüğü, birim fiyatı, toplam tutarı ve menşei ülkesi bilgileri bulunmalıdır.

2) Fatura veya proforma faturasının, ruhsatında belirtilen üretici firma tarafından düzenlenmemesi durumunda, üretici firma, faturalandırma işlemini yapan firmayı yetkilendirmelidir. Yetki belgesinde, bitki koruma ürününün adı, imalat ve son kullanma tarihi ile şarj numarası bilgileri bulunmalıdır.

3) Garanti sertifikası, ruhsatında belirtilen üretici firma tarafından düzenlenmelidir. Garanti sertifikasında bitki koruma ürününün adı, ruhsat tarih ve numarası, aktif madde adı ve oranı, miktarı, imalat ve son kullanma tarihi, şarj numarası, üretim yeri ve adresi belirtilerek, ruhsatına esas spesifikasyonuna veya gizli reçetesine uygun olarak üretildiği garanti edilmelidir.

4) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesinde bitki koruma ürününün adı, belgenin cinsi, tarihi ve numarası bulunmalıdır.

5) Bakır, kükürt ve ziram içermesi durumunda, ağır metal içeriği yönünden yapılan analiz sonucunda bulunan değerler, FAO ve WHO değerleri dikkate alınarak belirlenen ve Ek-7’de yer alan tabloda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.

Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas uygunluk yazısı için gerekli belgeler ve değerlendirme

MADDE 10 –

(1) Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin, ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusuna ilişkin gerekli belgeler aşağıda belirtilmiştir:

a) Ek-3’te yer alan başvuru formu.

b) Fatura veya proforma fatura ve tercümesi.

c) Analiz sertifikası ve tercümesi.

ç) Spesifikasyon ve tercümesi.

d) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesi.

(2) Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları, aşağıda belirtilen hususlara göre değerlendirilir:

a) Başvuru formu, Ek-3’te yer alan örneğe uygun olmalıdır. Başvuru formunda ruhsat sahibi veya ruhsatta belirtilen üretici firmanın; kaşesi, yetkilisinin adı, unvanı ve imzası bulunmalıdır.

b) Bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddenin;

1) Fatura veya proforma faturasında, bitki koruma ürünü hammaddesinin adı, teknik madde safiyeti, miktarı, şarj numarası, birim fiyatı, toplam tutar ve menşei ülke bilgileri bulunmalıdır.

2) Analiz sertifikası, üretici firma tarafından düzenlenmelidir. Analiz sertifikasında bitki koruma ürünü hammaddesinin adı, teknik madde safiyeti, miktarı, imalat tarihi, son kullanma tarihi ve şarj numarası bulunmalıdır. Analiz sertifikasında bulunan değerler, spesifikasyonda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.

3) Spesifikasyonu, üretici firma tarafından FAO ve WHO standartlarına uygun olarak düzenlenmelidir. Spesifikasyonda bitki koruma ürünü hammaddesinin fiziksel ve kimyasal özellikleri, analiz metotları, depolama şartları, antidotları, safsızlıkları bulunmalıdır. Ruhsata esas spesifikasyona uygun olmalıdır.

4) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesinde hammaddenin adı, belgenin cinsi, tarihi ve numarası bulunmalıdır.

5) Yardımcı madde olması durumunda, imal edilecek bitki koruma ürününün gizli reçetesinde, ticari adı veya kimyasal adının bulunmaması halinde, ruhsat sahibi firma tarafından ticari adı ile kimyasal adının ilişkilendirildiği belgelenmelidir.

6) Teknik madde olması durumunda, safiyet değeri, imalatında kullanılan bitki koruma ürününün ruhsatına esas gizli reçetesinde belirtilen safiyet değerinin altında olmamalıdır.

7) Bakır, kükürt ve ziram içermesi durumunda, ağır metal içeriği yönünden yapılan analiz sonucunda bulunan değerler, FAO ve WHO değerleri dikkate alınarak belirlenen ve Ek-7’de yer alan tabloda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.

8) Bitki koruma ürünü teknik maddesi üretiminde kullanılan bir hammadde olması durumunda, üretim sürecinin belirtildiği, ruhsat sahibi firma tarafından onaylı belge, gerekli belgeler arasında istenir.

Bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunelerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı için gerekli belgeler ve değerlendirme

MADDE 11 –

(1) Ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılacak bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunelerinin, ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusuna ilişkin gerekli belgeler aşağıda belirtilmiştir:

a) Ek-4 ve Ek-5’te yer alan başvuru formu.

b) Fatura veya proforma fatura ve tercümesi.

c) Spesifikasyon ve tercümesi.

ç) Analiz sertifikası ve tercümesi.

d) Taahhütname.

e) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesi.

f) Araştırma ve deneme hakkında teknik bilgi.

g) Ruhsatlandırma çalışmalarına esas denemeler için deneme bilgi formu.

(2) Ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılacak bitki koruma ürünü ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunelerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları, aşağıda belirtilen hususlara göre değerlendirilir:

a) Başvuru formu, Ek-4 veya Ek-5’te yer alan örneğe uygun olmalıdır. Başvuru formunda firma kaşesi, firma yetkilisinin adı, unvanı ve imzası bulunmalıdır.

b) Bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunesinin;

1) Fatura veya proforma faturasında, bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü hammaddesinin ticari adı, miktarı, şarj numarası, birim fiyatı ve toplam tutar bilgileri bulunmalıdır.

2) Spesifikasyonu, üretici firma tarafından FAO ve WHO standartlarına uygun olarak düzenlenir. Spesifikasyonda, bitki koruma ürünü veya bitki koruma ürünü hammaddesinin fiziksel ve kimyasal özellikleri, analiz metotları, depolama şartları, antidotları ve safsızlıkları bulunmalıdır.

3) Analiz sertifikası, üretici firma tarafından düzenlenmelidir. Analiz sertifikasında bitki koruma ürünü hammaddesinin adı, teknik madde safiyeti, miktarı, imalat tarihi, son kullanma tarihi ve şarj numarası bulunmalıdır. Analiz sertifikasında bulunan değerler, spesifikasyonda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.

4) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesinde, hammaddenin adı, belgenin cinsi, tarihi ve numarası bulunmalıdır.

5) Araştırma ve deneme çalışmaları ile ilgili teknik bilgide, numunenin adı, miktarı, araştırma ve denemelerin amacı, yeri, alan büyüklüğü, ürün, doz, uygulama zamanı ve uygulama sayısı ile ilgili bilgiler bulunmalıdır.

6) Araştırma ve deneme çalışmalarına ilişkin firma yetkilisi tarafından onaylı taahhütnamede,  numunenin adı, miktarı, araştırma ve denemeler dışında başka bir alanda kullanılmayacağı veya piyasaya arz edilmeyeceği ve bu durumun tespit edilmesi halinde, 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde belirtilen hükümlere göre uygulanacak yaptırım kararına uyulacağının kabul edildiği belirtilmelidir.

7) Ticari adının, fatura veya proforma faturasında veya spesifikasyonunda kodlanarak belirtilmesi durumunda, aktif madde adı, oranı ve formülasyon bilgileri belirtilmelidir.

İhracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas uygunluk yazısı için gerekli belgeler ve değerlendirme

MADDE 12 –

(1) İhracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin, ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusuna ilişkin gerekli belgeler aşağıda belirtilmiştir:

a) Ek-6’da yer alan başvuru formu.

b) Fatura veya proforma fatura ve tercümesi.

c) Spesifikasyon ve tercümesi.

ç) Taahhütname.

d) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesi.

e) İhracatın gerçekleşeceği ülkeye girişte sakınca olmadığına ilişkin belge ve tercümesi.

(2) İhracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları aşağıda belirtilen hususlara göre değerlendirilir:

a) Başvuru formu, Ek-6’da yer alan örneğe uygun olmalıdır. Başvuru formunda firma kaşesi, firma yetkilisinin adı, unvanı ve imzası bulunmalıdır.

b) İhracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürününe Genel Müdürlük tarafından imal izni verilmiş ya da bitki koruma ürünü imalatında kullanılacak hammaddenin ihracat amacıyla ithalatı, Genel Müdürlük tarafından uygun görülmüş olmalıdır.

c) İhracat amacıyla ithal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılacak olan hammaddelerin;

1) Fatura veya proforma faturasında, hammaddenin adı, miktarı, şarj numarası, birim fiyatı ve toplam tutar bilgileri bulunmalıdır.

2) Spesifikasyonu, WHO ve FAO standartlarına uygun olmalıdır.

3) Taşıma veya yükleme veya gümrük belgesinde, hammaddenin adı, belgenin cinsi, tarihi ve numarası bulunmalıdır.

4) İhracat amacıyla imalata ilişkin firma yetkilisi tarafından onaylı taahhütnamede, hammaddenin adı, miktarı, imal edilecek bitki koruma ürünü miktarı belirtilmeli, ihraç amacıyla imalat dışında başka bir alanda kullanılmayacağı veya piyasaya arz edilmeyeceği, bu durumun tespit edilmesi halinde, 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde belirtilen hükümlere göre uygulanacak yaptırım kararına uyulacağının kabul edildiği belirtilmelidir.

5) İhracatının gerçekleşeceği ülkeye girişinde sakınca olmadığına ilişkin belge, yetkili kurumdan alınmalıdır.

(3) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamında ithalatı yasak olan bitki koruma ürünü hammaddelerine ihracat amaçlı ithalat izni düzenlenmez.

Geri gelen eşya niteliğinde Türkiye gümrük bölgesine gelen bitki koruma ürünlerinin ülkeye girişi

MADDE 13 –

(1) İhracatı tamamlandıktan sonra geri gelen eşya niteliğinde Türkiye gümrük bölgesine geri gönderilen bitki koruma ürününün ülkeye girişine;

a) Ruhsatlı olması ve ruhsatının geçerli olması ayrıca kullanımı ile ilgili herhangi bir kısıtlamanın bulunmaması,

b) Son kullanma tarihine altı aydan daha fazla süre bulunması,

c) Piyasaya arzı ile ilgili yapılacak işlemlerde, ruhsat sahibi firmasının tüm sorumluluğu alması,

ç) Gerekli görülmesi durumunda ruhsatına esas spesifikasyonuna veya gizli reçetesine uygunluğunun belirlenmesi amacıyla yapılacak analiz veya fiziksel kontrollerinin uygun bulunması,

durumunda izin verilir.

(2) Geri gelen eşya niteliğinde Türkiye gümrük bölgesine geri gelen ve birinci fıkra kapsamında uygun bulunmayan bitki koruma ürününe, ruhsat sahibi firma veya ihracatı yapan firma tarafından imha edilmesi koşulu ile izin verilir. İmha işlemi tamamlandıktan sonra imha işlemi ile ilgili belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir.

İthalat iznine esas numune alma, analiz, fiziksel kontroller ve değerlendirme

MADDE 14 –

(1) Bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas kontrolleri, belge kontrolü, fiziksel kontrol ve analiz şeklinde yapılır.

(2) İthalat iznine esas kontroller kapsamında analize alınacak bitki koruma ürünleri ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddeler, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.

(3) İthalat iznine esas kontrollere ilişkin numune alma ve fiziksel kontrol işlemleri, Genel Müdürlük veya 7 nci madde kapsamında belirlenen gümrük giriş kapılarının bulunduğu illerde, il müdürlüğünde görevli en az iki kontrol görevlisi tarafından yapılır.

(4) Kontrol görevlilerine, Genel Müdürlük tarafından yılda en az bir kez ve iki günden az olmamak üzere eğitim verilir.

(5) İthalat iznine esas kontroller kapsamında;

a) Alınacak numune miktarları, Genel Müdürlük tarafından belirlenir.

b) Kontrol görevlileri tarafından, ithalatın yapıldığı Türkiye gümrük bölgesinden veya bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin bulunduğu alandan, rastgele ve tüm ürünü temsil edecek şekilde numune alınır.

c) Kontrol görevlilerinin numune almasını kolaylaştırmak için gerekli koşullar ile ihtiyaç duyulması halinde numuneye uygun kaplar ve numune alma ile ilgili donanımlar, ruhsat sahibi firma tarafından sağlanır.

ç) Analizler, Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, İstanbul İl Müdürlüğü Zirai Mücadele İlaçları Kontrol Laboratuvarı veya Genel Müdürlüğün yetkilendireceği bu analizleri yapma kapasitesine sahip diğer resmi laboratuvarlar tarafından yapılır.

d) Bakır, kükürt ve ziram aktif maddelerini içeren bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin ağır metal analizleri, Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen resmi laboratuvarlar tarafından yapılır.

e) Analiz süresi, numunenin ilgili laboratuvara teslim tarihinden itibaren on beş gün olup, analizler sonuçlanmadan, ithalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenmez.

f) Analizin, teknik nedenlerden dolayı (e) bendinde belirtilen sürede tamamlanmaması durumunda, ilgili laboratuvar tarafından analiz sürecindeki gecikme, gerekçesi belirtilerek Genel Müdürlüğe bildirilir. Bu kapsamda;

1) İthalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenir. Ancak analiz işlemi tamamlanıncaya kadar piyasaya arz edilmesine izin verilmez.

2) Analizin tamamlanıp, sonucunun uygun bulunması durumunda piyasaya arz edilmesine izin verilir.

(6) İthalat iznine esas kontroller veya ağır metal içeriği yönünden yapılan analizlerde kullanılan şahit ve analiz numunelerinin, ithalat iznine esas kontrollerin tamamlandığı tarih itibariyle bir ay içerisinde analizin yapıldığı laboratuvardan, ruhsat sahibi firma tarafından teslim alınması zorunludur.

(7) İthalat iznine esas kontroller kapsamında yapılan;

a) Fiziksel kontrollerde, Ek-8’de yer alan “Bitki Koruma Ürünleri ile Bitki Koruma Ürünlerinin İmalatında Kullanılan Hammaddelere ait Fiziksel Kontrol Formu” doldurulur. Tespit edilen hususlar ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusunda bulunan belgelerdeki bilgilere uygun olmalıdır.

b) Beşinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen analizlerin sonuçları, bitki koruma ürününün ruhsatına esas spesifikasyonuna veya gizli reçetesine, (d) bendinde belirtilen analiz sonucunda ağır metal değerleri, Ek-7’de yer alan tabloda belirtilen değerlere uygun olmalıdır.

c) Beşinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen analiz sonuçlarına yapılacak itirazlar ve itirazların değerlendirilmesi 20/5/2011 tarihli ve 27939 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.

ALTINCI BÖLÜM

İthalat İznine Esas Uygunluk veya Uygunsuzluk Yazısına İlişkin Hükümler

Uygunluk veya uygunsuzluk yazısı

MADDE 15 –

(1) Bitki koruma ürünlerine, bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelere, ruhsatlandırma veya ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılmak üzere bitki koruma ürünü ve bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammadde numunelerine ve ihracat amacıyla imal edilecek bitki koruma ürünü imalatında kullanılacak olan hammaddelere ilişkin ithalat iznine esas uygunluk veya uygunsuzluk yazısı düzenlenmesinde, 8 inci maddede belirtilen ithalat iznine ilişkin hükümler esas alınır.

(2) İthalat iznine esas uygunluk yazısının geçerlilik süresi altı aydır.

İthalat iznine esas uygunluk yazısı düzenlenmesi

MADDE 16 –

(1) Bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelerin;

a) İthalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusu 9, 10 ve 14 üncü maddelere,

b) Ruhsatlandırma ve ürün geliştirme çalışmalarına esas araştırma ve denemelerde kullanılacak numunelerinin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusu 11 inci maddeye,

göre değerlendirilir.

(2) Bitki koruma ürünlerinin ihraç edilmesi amacıyla imalatında kullanılan hammaddelerin ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvurusu 12 nci maddeye göre değerlendirilir.

(3) İthalat iznine esas uygunluk yazısı başvurularının incelenmesi ve değerlendirilmesi ile ithalat iznine esas kontroller sonucunda;

a) Uygun bulunanlara uygunluk yazısı,

b) Uygun bulunmayanlara gerekçe belirtilerek uygunsuzluk yazısı,

düzenlenir.

(4) İthalatı uygun görülmeyen bitki koruma ürünleri ile bitki koruma ürünü imalatında kullanılan hammaddelere, 5996 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre işlem yapılır.

YEDİNCİ BÖLÜM

Döner Sermaye ve Analiz Ücretleri ile Son Hükümler

İthalat izni döner sermaye ve analiz ücretleri

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen ithalat iznine esas uygunluk yazısı başvuruları ile bunlara ilişkin değişiklik talebi başvurularında, 5996 sayılı Kanun ve 31/1/2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca Bakanlık tarafından o yıl için belirlenen döner sermaye ücreti alınır.

(2) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (4) ve (5) numaralı alt bentleri ve ikinci fıkrasının (ç) ve (d) bentleri ile 14 üncü maddesi kapsamındaki analiz ücretleri, ruhsat sahibi firma tarafından karşılanır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen ön bildirimin ilk başvurusu, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde yapılır.

Yürürlük

MADDE 18 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinden iki ay sonra yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 19 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

KENEVİR EKİMİ VE KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK

Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığından:

Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 21/10/1990

Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı: 20672

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç

Madde 1 –

Bu Yönetmelik kenevire bağlı olarak uyuşturucu madde üretiminin önlenmesi amacıyla, kenevir ekimi yapılacak bölgelerin tesbiti, ekimlerin izne bağlanması, gerekli kontrollerin yapılması ve izinsiz ekimlere yapılacak işlemlere ait usul ve esasları belirlemek üzere hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2 –

Bu Yönetmelik, kenevir ekiminin yapılmasına izin verilecek il ve ilçelerin tesbit edilmesi, ekim izni alınmasında izlenecek usul ve esasları, ekimlerin kontrolü, hasadı, izinsiz ilişkilere uygulanacak işlemleri ve kontrollerde görevli personelin yetiştirilmesi ilgili çalışmaları kapsar.

Hukuki Dayanak

Madde 3 –

Bu Yönetmelik, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 3116 sayılı Kanununun 33 üncü maddesi ile 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun 3652 sayılı Kanun ile değişik 23 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 –

Bu Yönetmelikte geçen:

Bakanlık: Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığını,

İl Müdürlüğü: Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının İllerdeki Müdürlüğünü,

İlçe Müdürlüğü: Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının İlçelerdeki Müdürlüğünü,

Kenevir: Saplarından lif ile kağıt ve yakacak hammaddesi, tohumlarından yağ ve dişi bitkilerin çiçekli veya meyveli dal uçlarından esrar elde edilebilen, mahalli olarak bazı yörelerde kendir, hintkeneviri, çedene veya çetene olarak isimlendirilen başta cannabis sativa ssp sativa ve cannabis sativa ssp indica olmak üzere cannabis cinsine bağlı kültürü yapılan bütün tür ve alt türlere ait bitkiler.

Lif: Kenevir saplarından elde edilen ve birçok maksatla kullanılan bitkisel materyali.

Tohum: Kenevir saplarından elde edilen, genelde yağlık, çerezlik ve kuş yemi olarak kullanılan tohumu veya keneviri üretimi için gerekli olan tohumu ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Ekimle ilgili hükümler

Ekim Bölgeleri

Madde 5 –

Lif, tohum veya her iki amaca yönelik kenevir ekimlerine müsaade edilecek İl ve İlçeler aşağıda gösterilmiştir. Bu İl ve İlçelerin dışında her ne maksatla olursa olsun kenevir ekimi yasaktır.

İl’in Adı:                                                İlçenin Adı

1.     Amasya                                                Bütün İlçeler

2.     Antalya                                                            “

3.     Burdur “

4.     Çorum                                                  “

5.     İzmir                                                               “

6.     Kastamonu                                                       “

7.     Kayseri                                                 “

8.     Kütahya                                                           “

9.     Malatya                                                            “

10.  Ordu                                                                “

11.  Samsun                                                           “

12.  Sinop                                                               “

13.  Tokat                                                               “

14.  Uşak                                                                “

15.  Yozgat                                                 “

16.  Rize                                                                 “

17.  Zonguldak                                                        “

18.  Bartın                                                              “

19.  Karabük                                                           “

Yeniden Ekim Bölgesi İhdası

Madde 6 –

Ekim bölgelerini azaltmak veya çoğaltmak Bakanlık yetkisindedir. Yapılacak tetkik ve değerlendirmelere göre gerektiğinde talimatla yeniden ekim bölgeleri ihdas edilebileceği gibi mevcut ekim bölgeleri de iptal edilebilecektir.

Ekim İzni Müracaatı

Madde 7 –

Her ne maksatla olursa olsun kenevir ekimi yapacak çiftçiler, İl veya İlçe Müdürlüklerinden izin almak zorundadırlar. Çiftçiler her yıl 1 Ocak – 28 Şubat tarihleri arasında bulundukları yerin İl veya İlçe Mülki amirliklerine ( EK – 1 ) ‘deki dilekçe örneğine göre doldurulmuş bir dilekçe ile müracaat ederler. Dilekçede ekiliş amacı olan Lif ve tohum ayrı ayrı belirtilir. Müracaat tarihleri dışında çiftçi müracaatları değerlendirilmez ve kenevir ekim izni verilmez.

Ekim İzni Verilmesi

Madde 8 –

Kenevir ekimi izni için müracaat eden üreticilerin dilekçeleri, bu iş için İl veya İlçe Müdürlüklerinde tutulan müracaat defterinde kayıt edilir ve müracaatçıya müracaatının alındığına dair bir belge verilir.

İl veya İlçe Müdürlüklerinde görevli teknik elemanlarca müracaatçının tarlaları görülür, tarlaların müracaat formuna uygun olup olmadığı tespit edilir ve birer krokileri çizilerek dosyasına konur. Tarlalar müracaat formundaki bilgilere uygunsa müracaatçıya (Ek – 2)’deki örneğe göre Kenevir Ekim İzin Belgesi verilir.

İzinsiz Ekimler

Madde 9 –

İzinsiz yapılan kenevir ekimleri hangi amaca yönelik olursa olsun kanun hükümlerine göre imha edilir ve ekici hakkında cezai işlemler uygulanır.

İzin belgesi alınmasına rağmen belgede belirtilen alandan fazla yerde veya izin belgesinde kayıtlı yerden başka yerde ekim yapanlar hakkında da 1. fıkradaki hükümler uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kontrol İşleri

Kontrol Mercii

Madde 10 –

Kenevir ekimi için izin verilen ve ekim yapılar yerler, izin veren İl ve İlçe Müdürlüklerince ekimden hasada kadar devamlı kontrol altında tutulur ve amaca yönelik ekim yapılıp yapılmadığı izlenir.

Ekim bölgeleri dışında yapılan kaçak kenevir ekimleri de İl ve İlçe Müdürlüklerince izlenir ve kaçak ekimler hakkında mevzuat hükümleri uygulanır.

Kontrol Zamanı

Madde 11 –

İl ve İlçe Müdürlükleri teknik elemanları tarafından kenevir ekimleri, ekiminden hasadına kadar kontrol edilir. Teknik elemanlar kendi sorumluluk bölgelerindeki ekilişleri en az ayda bir defa kontrol ederler ve kontrol sonuçları her ekicinin kartına işlenir.

Kontrollerde Dikkat Edilecek Hususlar:

Madde 12 –

Kontrollerde dikkat edilecek hususlar şunlardır;

a) Kontrollerde esas amaç, esrar üretimine mani olmakla beraber kenevir üretim tekniği konusunda da çiftçilere yardımcı olmaktır.

b) Kontrollerde ilk defa ekiliş izni olup olmadığına bakılır ve beyan edilen ekiliş miktarının aşılıp aşılmadığı tesbit edilir.

c) Ekiliş amacı dışında kullanılmasına kesinlikle müsaade edilmeyecektir. Bu yolda işaretlere rastlandığı takdirde çitçiler ikaz edilir, ikaza uymayanlar için kanuni işlemler yapılarak izni iptal edilir.

d) Kontrollerde çiftçilere kenevir ekimi, bakımı ve hasadı konularında teknik bilgiler götürülerek çiftçilerin daha teknik ve verimli çalışmaları sağlanır.

e) Bitkilerden esrar alınabilecek çiçeklenmeden tohum elde edilmesi ve havuzlamaya kadar olan dönemlerdeki kontroller çok daha hassasiyetle yapılır.

f) Her kontrolden sonra tesbit edilen hususlar çiftçi kontrol kartlarına işlenir.

Kontrollerde Görevli Personel

Madde 13 –

Kenevir ekim bölgelerindeki İl ve İlçe Müdürlüklerinde, ekiliş alanları dikkate alınarak yeterli sayıda teknik eleman görevlendirilir.

Teknik elemanlar ziraat yüksek mühendisi ve ziraat mühendisi olur. Bunların bulunmadığı yerlerde ziraat teknisyenleri görevlendirilir.

Görevlendirilen teknik elemanlar en kısa zamanda Bakanlığa bildirir. Bakanlıkça düzenlenecek hizmetiçi eğitim programları ile teknik elemanların kenevir tarımı ve kontrolü hususlarında yetiştirilmeleri sağlanır.

Teknik elemanların görevleri ile ilgili her türlü ihtiyaçları görevli oldukları İl ve İlçe Müdürlüklerince karşılanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yürürlük Hükümleri

Yürürlük

Madde 14 –

Bu Yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 15 –

Bu Yönetmelik hükümleri Tarım Orman ve Köyişleri Bakanı tarafından yürütülür.

(EK : 1)

……………………VALİLİĞİNE

…………………… KAYMAKAMLIĞINA

İl’i:

İlçesi:

Köyü:

Mevki:

Ada No:

Parsel No:

Dekar:

Yukarıda mahallini belirttiğim tarlama lif/tohum amacıyla kenevir ekmek istiyorum. Tetkiki ile gerekli ekim izninin verilmesini arz ederim.

Adı ve Soyadı

Tarih, İmza

(EK : 2)

T.C. TARIM ORMAN VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI

……..İl/İlçe MÜDÜRLÜĞÜ

KENEVİR EKİM İZİNİ BÖLGESİ

Adı                                                       :

Soyadı                                                  :

Baba Adı                                               :

Doğum Yeri                                           :

Doğun Tarihi                                          :

Ekim Amacı                                           :

Ekim Miktarı (m²)                                   :

Tarlanın Bulunduğu Köy              :

Tarlanın Bulunduğu Mevki                       :

Tarlanın Bulunduğu Pafta No       :

Tarlanın Bulunduğu Ada No                     :

Tarlanın Bulunduğu Parsel No      :

Yukarıda kimliği belirtilen                             için, Lif/Tohum üretimi yapmak amacıyla             m² alanda kenevir ekimi izni verilmiştir.

Kontrol Elemanı                                                 Daire Amiri

(Adı Soyadı İmza)                                              (Adı-Soyadı imza ve Mühür)

A19 Ocak 2019 CUMARTESİ             Resmî Gazete                            Sayı: 30660

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

XYLELLA YAPRAK YANIKLIĞI İLE MÜCADELE

HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Xylella fastidiosa (Wells et al)’nın varlığının ve yayılış alanlarının tespiti, yayılmasının engellenmesi ve eradikasyonuyla Xylella fastidiosa ile mücadeleye ilişkin alınacak asgari önlemleri düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Xylella fastidiosa’nın sürveyi, tespit edilmesi, mücadelesi, yayılmasının engellenmesi ve eradike edilmesine ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Araştırma: Araştırma kuruluşlarının araştırmacıları tarafından projeli olarak yürütülen çalışmaları,

b) Araştırma kuruluşu: Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı, zirai mücadeleye yönelik araştırma ve uygulama faaliyetlerini yürüten enstitü müdürlüklerini,

c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

ç) Belirlenmiş bitki: Konukçu bitkiler ile EK-1’de listelenmiş, tohumları hariç dikim amaçlı bütün bitki cins veya türleri ile Avrupa Birliğinde zararlı organizmaya karşı duyarlı olduğu tespit edilmiş olan, Avrupa Birliğince sürekli güncellenerek yayımlanan ve Bakanlık internet sitesi üzerinden de ulaşılabilen bitki cins veya türlerini,

d) Bitki Pasaportu: Bitki sağlığı ile ilgili 12/1/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hale getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmi etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işareti,

e) Bulaşık alan: Zararlı organizmanın tespit edildiği ve sınırlarının belirlendiği alanı,

f) EPPO: Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütünü,

g) Eradike/eradikasyon: Xylella yaprak yanıklığının, tespit edildiği alandan yok edilmesine yönelik uygulanan bitki sağlığı tedbirlerini,

ğ) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

h) ISPM 9: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası Standartlar, Zararlı Organizma Eradikasyon Programı Rehberini,

ı) ISPM 14: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası Standartlar, Zararlı Risk Yönetimi İçin Sistemlerin Yaklaşımlarında Entegre Tedbirlerin Kullanımını,

i) ISPM 31: Bitki Sağlığına İlişkin Uluslararası Standartlar, Sevkiyat Örnekleme Yöntemlerini,

j) İn vitro ortam: Bitkilerin test tüpü, petri kabı, kültür ortamı gibi ortamlarda yetiştirilmelerini veya bulunmalarını,

k) Konukçu bitki: Zararlı organizmanın ülkemizde tespiti halinde Bakanlıkça internet sayfasında güncellenerek yayımlanacak olan, ülkemiz topraklarında yetişen ve söz konusu zararlı organizmaya duyarlı olduğu belirlenen tohumları hariç dikim amaçlı bütün bitki cins veya türlerini,

l) Koruma alanı: Bulaşık olduğu bilinen ve karantina tedbirlerinin uygulamaya konulduğu alanı,

m) Laboratuvar: Bakanlığa bağlı zirai mücadele araştırma faaliyetlerini yürüten enstitü ve zirai karantina müdürlüklerinin laboratuvarlarını,

n) Müdürlük: Tarım ve Orman il/ilçe müdürlüklerini,

o) Operatör: Bitkilerle ilgili çoğaltma, büyütme ve korumayı içeren üretim, dikim, yetiştirme, yetiştiricilik, ülke topraklarındaki hareketi ile piyasada kullanılabilir hale getirme faaliyetlerinin bir veya birden çoğu ile profesyonel olarak meşgul olan kişileri,

ö) Sınırlandırılmış alan: Bulaşık alan ile tampon bölgeden oluşan alanı,

p) Sürvey: Bir alanda hangi türlerin var olduğunu ya da zararlı organizma popülasyonunun özelliklerini belirlemek için belirli bir süre boyunca yürütülen resmi prosedürü,

r) Tampon bölge: Bulaşık alan olarak tespit edilmiş bölge sınırlarından başlamak üzere, bulaşık alanın tamamını çevreleyecek şekilde en az 5 km genişliğinde tedbir alınmış ve sınırları belirlenmiş alanı,

s) Vektör: Herhangi bir patojeni taşıyan ve bulaşmasında rol oynayan organizmayı,

ş) Zararlı organizma: Xylella fastidiosa (Xylella yaprak yanıklığını)’nın tüm alt türlerini,

t) Xylella fastidiosa (Wells et al): Konukçu bitkilerin sadece ksilem demetlerinde bulunan, vektör böcekler ile nakledilen, ksilem demetlerini tıkaması sonucunda, bitkinin su ve besin maddesi ihtiyacını karşılayamamasına neden olan bakteriyel etmeni,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Zararlı Organizmanın Varlığından Şüphe Edilmesi veya Tespiti, Zararlı Organizma

Sürveyleri, Sınırlandırılmış Alanların Oluşturulması

Zararlı organizmanın varlığından şüphe edilmesi veya tespiti

MADDE 5 – (1) Zararlı organizmanın varlığından şüphelenen veya haberdar olanlar, derhal müdürlüğü bilgilendirir ve zararlı organizmanın varlığı veya şüpheli varlığı hakkında tüm bilgileri müdürlüğe sağlar. Müdürlük bu bilgiyi derhal kaydeder.

(2) Müdürlükler, zararlı organizmanın varlığı veya şüpheli varlığı hakkında bilgilendirildiğinde, tüm gerekli önlemleri alarak, durumu bölge araştırma kuruluşuna bildirir. Zararlı organizmanın varlığının doğrulanması halinde laboratuvar vakit kaybetmeden Genel Müdürlüğü ve ilgili müdürlüğü bilgilendirir.

(3) Müdürlükler, sorumluluğu altında olan, zararlı organizma ile bulaşık olabilecek bitkilere sahip kişilere derhal zararlı organizmanın varlığı veya şüpheli varlığı, olası sonuçları, riskleri ve alınacak önlemler hakkında bilgi verir.

(4) Zararlı organizma ile bulaşık bitkilerin tespit edilmesi halinde Genel Müdürlük tarafından Acil Eylem Planı hazırlanır.

Zararlı organizma sürveyleri ve teşhisi

MADDE 6 – (1) Müdürlükler, belirlenmiş bitkilerde zararlı organizmanın varlığına dair yıllık olarak sürvey yürütür.

(2) Sürveyler, görsel muayeneleri ve zararlı organizma tarafından herhangi bir bulaşıklık şüphesi olması durumunda numune toplanması ve bu numunelerin analiz edilmesini kapsar. Sürveyler, sağlıklı bilimsel ve teknik ilkeleri temel alır ve zararlı organizmanın görsel muayene, numune alma ve analiz yoluyla tespit etme olasılığı açısından yılın uygun zamanlarında gerçekleştirilir. Söz konusu sürveylerde, mevcut bilimsel ve teknik kanıtlar, zararlı organizmanın ve vektörlerinin biyolojisi, belirlenmiş bitkilerin varlığı ve biyolojisi ve zararlı organizmanın varlığı hakkında diğer uygun bilgiler dikkate alınır. Sürveyler sırasında ayrıca Bakanlık internet sayfasında yayımlanan Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatı ve ilgili teknik kılavuzlar da dikkate alınır.

(3) Zararlı organizmanın sınırlandırılmış alan dışındaki bölgelerde varlığı, tek bir moleküler analiz ile taranır ve sonuçların pozitif çıkması durumunda zararlı organizmanın varlığı uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilecek ve genomun farklı bölümünü hedefleyen en az bir farklı pozitif moleküler analiz daha yapılarak tespit edilir. Zararlı organizmanın ve alt türlerinin teşhisine yönelik olarak yapılan bu testler EPPO tarafından yayınlanan standart teşhis protokolünde yer alan metotlardan seçilir.

(4) Zararlı organizmanın sınırlandırılmış alanlardaki varlığı, tek bir analiz ile taranır ve sonuçların pozitif çıkması durumunda zararlı organizmanın varlığı uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilecek en az bir pozitif moleküler analiz daha yapılarak tespit edilir. Zararlı organizmanın ve alt türlerinin teşhisine yönelik olarak yapılan bu testler EPPO tarafından yayınlanan standart teşhis protokolünde yer alan metotlardan seçilir.

Sınırlandırılmış alanların oluşturulması

MADDE 7 – (1) Müdürlükler, zararlı organizmanın varlığının tespit edildiği yerlerde gecikmeden “sınırlandırılmış alan” oluşturur.

a) Zararlı organizmanın belirli bir alt türünün varlığının tespit edildiği durumda yalnızca o alt tür için sınırlandırılmış alan oluşturulabilir.

b) Birden fazla alt türün varlığının tespit edildiği yerlerde, zararlı organizma ve onun tüm olası alt türleri ile ilgili olarak söz konusu alan sınırlandırılır.

c) Bir alt türün varlığının tespitinin karara bağlanmadığı durumda, zararlı organizma ve onun olası tüm alt türleri ile ilgili olarak söz konusu alan sınırlandırılır.

ç) Alt türlerin varlığının tespiti 6 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen testlerin sonuçlarına dayanır.

 (2) Sınırlandırılmış alan, bulaşık alan ve tampon bölgeden oluşur. Bulaşık alan; zararlı organizma ile bulaşık olduğu bilinen bütün bitkileri, benzer bulaşıklık belirtileri gösteren bütün bitkileri ve bulaşık bitkilerin çok yakınında veya bulaşıklık gösteren bitkiler veya bulaşık bitkilerden yetiştirilen bitkiler ile ortak üretim kaynağından olmaları nedeniyle zararlı organizma ile bulaşık olma riski taşıyan tüm diğer bitkileri kapsar.

 (3) Tampon bölge, bulaşık alanı çevreleyen en az 5 km genişlikte oluşturulur. Zararlı organizmanın varlığının ilk olduğu ve herhangi bir yayılmaya yol açmadığına dair yüksek güven derecesi varsa ve;

a) Bulaşık olduğu tespit edilen bitkinin etrafındaki 100 m yarıçapında tüm konukçu bitkilerin sağlık durumlarına bakılmaksızın derhal ortadan kaldırılması,

b) Bulaşık olduğu bilinen bir alanda, bulaşıklığın belirlendiği tarihten itibaren yapılan eradikasyon çalışmalarından sonra Bakanlığın Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatına uygun olarak her yıl yapılan ve resmi analizlerle desteklenen sürveylerin sonucunda zararlı organizma ile ilgili herhangi bir bitkide bulaşıklık tespit edilmemesi ve kullanılan bu analizlerin, belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkileri de kapsayan, %1 veya üzerinde bulaşık olan bitkilerin varlığını %99 güven aralığı ile tespit edebilme kabiliyetine sahip bir numune alma planına dayanması,

c) Bulaşık alanı çevreleyen, genişliği en az 5 km olan bir bölgede bir sınırlandırma sürveyinin gerçekleştirilmesi ve zararlı organizmanın o bölgede bulunmadığı sonucuna varılması; bulaşık alanı çevreleyen, en az 1 km genişlikteki bir alanın 100 m×100 m’lik bölümlere, tampon bölgenin geri kalanının da 1 km×1 km’lik bölümlere ayrıldığı bu sürveyde bu bölümlerin her birinde, ilgili müdürlüğün belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkileri de kapsayan görsel muayene, numune alma ve analiz işlemlerini gerçekleştirmesi,

ç) Bulaşık alan içerisinde eradikasyon tedbirlerinin alınmasından itibaren vektörlerin uçuş dönemi boyunca iki kez uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilen analizler sonucunda zararlı organizmayı taşıyan herhangi başka bir vektörün tespit edilmemesi ve bu analizlerin, zararlı organizmanın doğal yayılımının söz konusu olmadığı sonucunu ortaya koyması,

koşullarının hepsinin gerçekleşmesi durumunda, tampon bölge 1 km’den daha az olmayan bir genişliğe indirilebilir.

(4) Tampon bölgenin genişliği azaltılırken, ilgili müdürlük araştırma kuruluşu ile birlikte gerekçeli bir rapor hazırlayarak Genel Müdürlüğe bilgi verir.

(5) 10 uncu maddenin birinci fıkrası uyarınca ilan edilen koruma alanlarında uygulanacak tedbirler söz konusu olduğunda, tampon bölge en az 10 km genişliğinde olmalıdır.

(6) Bölgelerin kesin sınırlandırılması, sağlam bilimsel ilkelere, zararlı organizma ve vektörlerinin biyolojisine, bulaşıklık seviyesine, vektörlerin varlığına ve ilgili alanda belirlenmiş bitkilerin dağılımına dayandırılır.

(7) Zararlı organizma varlığının tampon bölgede onaylanması durumunda, bulaşık alan ve tampon bölgenin sınırları derhal gözden geçirilir ve buna uygun olarak değiştirilir.

(8) Müdürlükler tarafından yapılan bildirimlere göre, Genel Müdürlük, sınırlandırılmış alanların listesini oluşturur ve güncelleyerek Bakanlık internet sayfasında yayımlar.

(9) Sınırlandırılmış alanda, 6 ncı maddeye göre yürütülen sürvey ve 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (f) bendine göre yürütülen izleme sonuçlarına göre, 5 yıl boyunca zararlı organizmanın varlığı tespit edilmezse, bu sınırlama kaldırılabilir. Bu tür durumlarda, ilgili müdürlük, Genel Müdürlüğü bilgilendirir.

(10) Dokuzuncu fıkraya istisna olarak ilgili müdürlük, üçüncü fıkra uyarınca tampon bölgede en az 1 km olacak şekilde azaltma işlemi yaptığı durumlarda;

a) Üçüncü fıkra uyarınca alınan tedbirler sonucunda, zararlı organizmanın varlığına dair tespitin ilk olması, izole edilmiş bir vaka olması ve ilgili sınırlandırılmış alanda herhangi bir yayılma eyleminin meydana gelmediği sonucuna yüksek bir güven derecesiyle varılması,

b) Sınırlandırmanın kaldırma dönemine yakın bir zamanda, sınırlandırılmış alan içerisinde Bakanlığın Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatını dikkate alan, uluslararası standartlar uyarınca %1 veya üzerinde bulaşık olan bitkilerin varlığını %99 güven aralığı ile tespit edebilme kabiliyetine sahip bir numune alma planını kullanan ve belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkileri de kapsayan resmi analizlerin uygulanması,

koşullarının karşılanması kaydıyla sınırlandırmanın ilk kurulduğu tarihten itibaren 12 ay geçtikten sonra sınırlandırılmış alanı kaldırabilir.

(11) Sınırlandırılmış bir alanın onuncu fıkraya göre kaldırıldığı durumlarda, daha önceden tesis edilen sınırlandırılmış alanda yer alan belirlenmiş bitkiler takip eden iki yıl boyunca yoğun bir şekilde incelenir. Söz konusu inceleme, uluslararası standartlar uyarınca %1 veya üzerinde bulaşık olan bitkilerin varlığını %99 güven aralığı ile tespit edebilme kabiliyetine sahip bir numune alma planı kullanılarak gerçekleştirilir ve zararlı organizmanın yakın çevrelerde potansiyel yayılması ile ilgili olan bilimsel ve teknik ilkeleri esas alır ve belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkileri de kapsar.

(12) İlk tesis edildiği tarihten itibaren 12 ay geçtikten sonra herhangi bir sınırlandırılmış alanı kaldırırken ilgili müdürlük, araştırma kuruluşu ile birlikte gerekçeli bir rapor hazırlayarak Genel Müdürlüğe bilgi verir.

(13) Birinci fıkraya istisna olarak müdürlükler;

a) Zararlı organizmanın, üzerinde bulunduğu bitkilerle birlikte yakın bir zamanda bölge içerisinde taşındığı veya zararlı organizmanın vektörlerinden fiziksel olarak korunduğu bir yerde bulunduğu yönünde kanıt bulunması,

b) Bu bitkilerin, ilgili alana girişlerinden önce bulaşık olduklarına ilişkin bulgular bulunması,

c) Bu bitkilerin çevresinde uluslararası geçerliliği kabul edilmiş analiz yöntemlerine uygun olarak gerçekleştirilmiş analizlere dayalı olarak zararlı organizmayı taşıyan herhangi bir vektör tespit edilmemesi,

şartlarının hepsinin bir arada bulunması durumunda sınırlandırılmış alan oluşturmamaya karar verebilir.

(14) On üçüncü fıkrada belirtilen durumlarda müdürlüklerce aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Zararlı organizmanın ilk tespit edildiği bitkiler hariç olmak üzere herhangi bir bitkinin bulaşık olup olmadığını tespit etmek için en az 2 yıllık bir süre boyunca yıllık sürvey yürütür.

b) Bu sürveye göre, sınırlandırılmış alan oluşturmaya gerek olup olmadığını tespit eder.

c) Sınırlandırılmış alanın oluşturulmamasına ilişkin gerekçeyi ve (a) bendinde belirtilen sürvey sonuçlarına göre mevcut durumu Genel Müdürlüğe bildirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bulaşık Alanlarda Konukçu Bitkilerin Dikimine Yönelik Yasaklama ve İstisna,

Eradikasyon Tedbirleri ve Koruma Tedbirleri

Bulaşık alanlarda konukçu bitkilerin dikimine yönelik yasaklama ve istisna

MADDE 8 – (1) Zararlı organizmanın vektörleriyle girişine karşı fiziksel olarak korunan alanlar hariç, bulaşık alanlarda konukçu bitkilerin dikimi yasaktır.

 (2) Müdürlükler, birinci fıkraya istisna olarak, 10 uncu maddenin yedinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen 20 km’lik alan hariç olmak üzere, 10 uncu madde uyarınca koruma tedbirlerinin uygulandığı koruma alanlarında konukçu bitkilerin ekimine yönelik yetkiyi Genel Müdürlükten onay almak suretiyle verebilir. Bu yetkileri verirken ilgili müdürlük, zararlı organizmaya dirençli veya toleranslı olarak değerlendirilen türlere ait konukçu bitkileri tercih eder.

Eradikasyon tedbirleri

MADDE 9 – (1) Müdürlükler, 7 nci maddeye göre oluşturulan sınırlandırılmış alanlarda aşağıda yer alan tedbirleri alır:

a) Zararlı organizma tarafından bulaşık olduğu analizlerle tespit edilerek belirlenmiş bitkilerin 100 m yarıçapı içinde bulunan aşağıdaki bitkileri derhal imha eder:

1) Sağlık durumlarına bakılmaksızın, konukçu bitkileri.

2) Zararlı organizma tarafından bulaşık olduğu bilinen bitkileri.

3) Zararlı organizma tarafından muhtemel bulaşıklık belirtileri gösteren veya zararlı organizma tarafından bulaşık olacağından şüphelenilen bitkileri.

b) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine istisna olarak, müdürlükler, resmi olarak tarihi değer taşıyan bitkiler olarak belirlenmiş münferit konukçu bitkilerin ortadan kaldırılmasına gerek olmadığına;

1) Söz konusu konukçu bitkilerden, 6 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre numune alınması, bu madde uyarınca analizlerinin yapılması ve zararlı organizma tarafından bulaşık olmadığının teyit edilmesi,

2) Münferit konukçu bitkilerin veya söz konusu alanın zararlı organizmanın daha da yayılmasına katkıda bulunmayacak şekilde vektörlerden uygun şekilde fiziksel olarak izole edilmesi,

3) Zararlı organizmanın ve vektörlerinin yönetimi için uygun tarımsal uygulamaların gerçekleştirilmesi,

4) Herhangi bir istisna yapılmadan önce ilgili müdürlüğün bu bendin (1) numaralı alt bendinde atıfta bulunulan numune alma ve analiz sonuçları, (2) ve (3) numaralı alt bendinde atıfta bulunulan tedbirler, bunların gerekçeleri ve bitkilerin konumu hakkında Genel Müdürlüğü bilgilendirmesi ve Bakanlığın, bu tür bir istisna yapılan konukçu bitkilerin listesini ve konumunu yayımlaması,

5) Bu bitkilerin her birinin, vektörün uçuş döneminde, zararlı organizmanın belirtileri ve fiziksel izolasyonun uygunluğunu kontrol etmek amacıyla resmi olarak denetlenmesi ve belirtiler mevcut olduğunda bitkinin, zararlı organizmanın varlığı için numune alma ve analiz işlemlerine tabi tutulması,

koşullarının tümünün yerine getirilmesi kaydıyla karar verebilir.

c) Müdürlükler, ISPM 31’e göre, bulaşık bitkilerin her birinin 100 m yarıçapı içinde bulunan belirlenmiş bitkilerden numune alarak analiz yaptırmak üzere laboratuvara gönderir.

ç) Müdürlükler, (a) bendinde belirtilen bitkilerin imha edilmesinden önce zararlı organizmanın vektörlerine ve bu vektörleri barındırabilen bitkilere karşı bitki sağlığı tedbirlerini uygular. Bu tedbirler, uygun görüldüğü takdirde, bitkilerin imha edilmesini de içerir.

d) Müdürlükler, mahallinde veya bulaşık alan içerisinde yer alan bu amaçla tasarlanmış yakın bir yerde, zararlı organizmanın yayılışını engelleyecek şekilde (a) bendinde belirtilen bitkileri ve bitki kısımlarını imha eder.

e) Müdürlükler, bulaşıklığın kökenini belirlemek için uygun araştırmaları gerçekleştirir. Sınırlandırılmış alan oluşturulmasından önce taşınmış olanlar da dâhil olmak üzere ilgili bulaşıklık durumu ile bağlantılı olan belirlenmiş bitkileri izler. Bu araştırmaların sonuçları, ilgili bitkilerin geldiği müdürlüklere, bu bitkilerin transit geçtiği müdürlüklere ve bu bitkilerin taşındığı müdürlüklere iletilir ve ayrıca Genel Müdürlüğe bilgi verilir.

f) Müdürlükler, Bakanlık internet sayfasında yer alan Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatına göre zararlı organizmanın varlığını yıllık sürveylerle izler. 6 ncı maddenin ilgili hükümlerine uygun olarak belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkilerin yanı sıra belirlenmiş bitkilere ilişkin görsel muayene, numune alma ve analiz işlemlerini gerçekleştir. Tampon bölgelerde sürvey alanı, bulaşık alanı çevreleyen en az 1 km genişlikteki bir alanda 100 m × 100 m’lik bölümlere, tampon bölgenin geri kalanında 1 km × 1 km’lik bölümlere ayrılır ve bu bölümlerin her birinde, ilgili müdürlük belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen bitkileri de kapsayan görsel muayene, numune alma ve analiz işlemlerini gerçekleştirir.

g) Müdürlükler, zararlı organizmanın tehlikesi, ülkeye girişi ve yayılmasını engellemek amacıyla alınacak tedbirler hakkında toplumu bilinçlendirir, sınırlandırılmış alanları belirten yol işaretlerini yerleştirir.

ğ) Müdürlükler, gerektiğinde, özellikle bulunduğu konuma, kamu veya özel mülkiyet veya sorumluluğu olan kişi veya tüzel kişiye ait olduğuna bakılmaksızın, bulaşık veya bulaşıklığından şüphelenilen bitkilerin tümüne erişebilirlik ve uygun imha ile ilgili olarak, eradikasyonu önleyecek, engelleyecek veya geciktirecek sebeplere yönelik tedbirleri alır.

h) Müdürlükler, ISPM 9 ve ISPM 14’e uygun entegre bir yaklaşım uygulayarak, zararlı organizmanın eradikasyonuna ilişkin ilave tedbirleri alır.

ı) Müdürlükler, zararlı organizma ve vektörlerinin yönetimi için uygun bitki sağlığı tedbirlerini uygular.

Koruma tedbirleri

MADDE 10 – (1) 9 uncu maddeye istisna olarak, koruma alanı olarak ilan edilen bulaşık alanlardaki sorumlu resmi kurumlar, iki ila on birinci fıkralar arasında öngörülen sınırlama tedbirlerini uygulamaya karar verebilir.

(2) Müdürlükler, yedi ila on birinci fıkralar arasında atıfta bulunulan resmi sürveylere dayanarak zararlı organizma ile bulaşık olduğu tespit edilen tüm bitkileri ortadan kaldırır. Söz konusu ortadan kaldırma işlemi, zararlı organizmanın varlığının resmi olarak tanımlanmasından hemen sonra gerçekleştirilir. Zararlı organizmanın ortadan kaldırılması sırasında ve bu işlem sonrasında yayılmasını önlemek amacıyla gerekli tüm tedbirler alınır.

(3) Müdürlükler, ISPM 31’e uygun olarak, ikinci fıkrada belirtilen bitkilerin ve zararlı organizma tarafından bulaşık olduğu tespit edilen bitkilerin 100 m yarıçapındaki konukçu bitkilerden numune alarak laboratuvarda analiz ettirir. Bu analiz işlemi, düzenli aralıklarla ve yılda en az iki defa gerçekleştirilir.

(4) Müdürlükler, ikinci fıkrada belirtilen bitkilerin imhasından önce, zararlı organizmanın vektörlerine ve bu vektörlerin konukçusu olabilecek bitkilere karşı uygun bitki sağlığı tedbirlerini alır. Bu tedbirler, uygun görüldüğünde bitkilerin imhasını da içerir.

(5) Müdürlükler, mahallinde veya sınırlandırılmış alan içerisinde bu amaçla tasarlanmış yakın bir alanda, zararlı organizmanın yayılmasını engelleyecek şekilde ikinci fıkrada belirlenmiş bitkileri ve bitki kısımlarını imha ettirir.

(6) Müdürlükler, zararlı organizma ve vektörlerinin yönetimi için uygun kültürel tedbirlerin uygulanmasını sağlar.

(7) Müdürlükler, Bakanlık internet sayfasında yer alan Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatını dikkate alarak, zararlı organizmanın mevcudiyetini asgari;

a) 11 inci maddenin üçüncü fıkrasında atıfta bulunulan alanların yakınında,

b) Belirli kültürel, sosyal veya bilimsel değere sahip bitkilerin bulunduğu alanların yakınında,

c) Bulaşık alan olarak listelenen ve müdürlük toprakları içerisinde olması halinde bu bulaşık alanların sınırından itibaren en az 20 km mesafede,

bulunan yerlerde yıllık resmi sürveylerle izler.

(8) Yedinci fıkradaki sürveyler, 100 m × 100 m’lik karelerde yapılır. Müdürlükler, bu karelerin her birinde 6 ncı maddenin ilgili hükümlerine uygun olarak belirti veren bitkilerle beraber bu bitkilerin yakınındaki belirti vermeyen belirlenmiş bitkilere ilişkin görsel muayene, numune alma ve analiz işlemlerini gerçekleştirir.

(9) Müdürlükler, yedinci fıkranın (c) bendinde atıfta bulunulan yerlerde, zararlı organizmanın mevcudiyetinin resmi olarak herhangi bir şekilde tespit edilmesi halinde durumu Genel Müdürlüğe ve diğer müdürlüklere derhal bildirir.

(10) Söz konusu koruma alanı birden fazla müdürlüğün üretim alanlarını kapsıyorsa, sürveyler bulaşıklık tespit edilen İl Müdürlüğü koordinasyonu ile diğer müdürlüklerle birlikte yürütülür.

(11) Yedinci fıkranın (c) bendi, tamamen koruma alanı olan ve en yakın müdürlük topraklarına 10 km’den daha fazla mesafede bulunan adalar açısından uygulanmaz.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Belirlenmiş Bitkilerin Ülke İçindeki Hareketi, İn Vitro Ortamda Büyüyen Belirlenmiş

Bitkilerin Ülke İçindeki Hareketleri, İzlenebilirlik, Belirlenmiş Bitkilerin Hareketleri

Hakkında Resmi Kontroller, Yetkilendirilmiş Alanlar Listesi, Tedbirlere İlişkin

Raporlama ve Bilgilendirme

Belirlenmiş bitkilerin ülke içindeki hareketi

MADDE 11 – (1) Bu madde hükümleri; tüm üretim dönemi boyunca in vitro olarak yetiştirilen bitkiler veya Ek 2’de listelenen belirlenmiş bitki türlerine ait bitkiler dışındaki bitkilerin hareketi için uygulanır.

(2) Yaşamının en azından bir kısmını, 7 nci maddeye göre oluşturulmuş sınırlandırılmış alanlarda geçiren belirlenmiş bitkilerin sınırlandırılmış alanların dışına ve bulaşık alandan tampon bölgeye hareketi yasaktır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralara istisna olarak, belirlenmiş bitkiler aşağıda bulunan koşulların tamamının yerine getirildiği bir alanda yetiştirilmişse ve yetkilendirilmişse ülke içerisinde hareket gerçekleşebilir:

a) Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmeliğe göre kayıtlı olması.

b) İlgili ISPM’ler göz önüne alınarak, sorumlu müdürlük tarafından zararlı organizma ve vektörlerinin bulunmadığının belgelenmesi.

c) Vektörler aracılığı ile zararlı organizmanın girişine karşı fiziksel korumanın bulunması.

ç) Yılda iki kez resmi denetimlere tabi tutulmuş ve zararlı organizma ile bulaşık olduğu veya belirtilerin bulunduğu tespit edilen ve bu belirtilerin derhal ortadan kaldırıldığı ve söz konusu ortadan kaldırma işleminden önce zararlı organizmanın vektörlerine karşı uygun bitki sağlığı işlemlerinin uygulandığı 100 metre genişliğinde bir bölge ile çevrili olması.

d) Bitkilerin, yılın uygun zamanlarında, zararlı organizmanın vektörlerinden ari olmasını sağlayacak şekilde, gerekli olduğu takdirde bitkilerin ortadan kaldırılmasını da içeren bitki sağlığı tedbirlerine tabi tutulması.

e) Bakanlık internet sayfasında Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatını dikkate alarak, (ç) bendinde atıfta bulunulan bölge ile birlikte her yıl en az iki resmi denetime tabi tutulması.

f) Söz konusu alanda belirlenmiş bitkilerin yetiştirilme süresi boyunca, zararlı organizma belirtilerinin ve vektörlerinin tespit edilmemesi veya şüpheli belirtiler gözlemlenmiş; ancak laboratuvar tarafından analizlerle zararlı organizmanın olmadığının teyit edilmesi.

g) Belirlenmiş bitkilerin yetiştirilme süresi boyunca, (ç) bendinde belirtilen bölgede herhangi bir zararlı organizma belirtisinin bulunmaması veya şüpheli belirtiler gözlemlenmiş; ancak zararlı organizmanın olmadığının analiz yapılarak teyit edilmesi.

(4) Her bir alandan, belirlenmiş bitkilerin her bir türünü temsil eden numuneler her yıl en uygun zamanda alınarak laboratuvar tarafından analiz işlemine tabi tutulur ve zararlı organizmanın olmadığı, uluslararası geçerliliği kabul edilmiş analiz yöntemlerine uygun olarak teyit edilir.

(5) Hareket zamanına en yakın zamanda, belirlenmiş bitki partileri; ISPM 31’e göre, %1 veya daha üstü bulaşık bitkinin varlığını % 99 güvenilirlik ile tespit edebilen ve özellikle zararlı organizmanın şüpheli belirtilerini taşıyan bitkilere odaklanmış bir numune planı kullanılarak görsel kontrol, numune ve uluslararası geçerli test metotlarına göre yapılan bir moleküler teste tabi tutulur.

(6) Birinci ve beşinci fıkralara istisna olarak, tohumları haricinde dikim amaçlı dormant dönemdeki asmaların ülke içerisindeki sınırlandırılmış alanların içerisinde veya dışına taşınması için;

a) Bitkinin, Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmeliğe göre kayıtlı bir yerde büyümüş olması,

b) Harekete mümkün olan en yakın zamanda, yetkilendirilmiş bir ısıl işlem tesisinde uygun ısıl işlemden geçirilmesi; bu amaçla dormant bitkilerin ilgili EPPO standartlarına uygun olarak 50^oC’ye getirilmiş su içerisine 45 dakika batırılması,

koşullarının her ikisinin de gerçekleşmiş olması gerekmektedir.

(7) Hareketten önce, belirlenmiş bitki partileri, zararlı organizmanın vektörlerinden herhangi birine karşı bitki sağlığı tedbirlerine tabi tutulur.

(8) Sınırlandırılmış alanın içinde veya dışına hareket eden belirlenmiş bitkiler, zararlı organizma veya vektörlerinin bulaşmasını engelleyecek şekilde kapalı konteynırlarda veya ambalajlarda taşınır.

(9) Yaşamlarının en azından belirli bir bölümünde sınırlandırılmış alanda yetiştirilen belirlenmiş bitkilerin, yalnızca bitki pasaportunun eşlik etmesi koşulu ile ülke topraklarında taşınmasına izin verilir.

(10) Sınırlandırılmış alanda yetiştirilmemiş konukçu bitkilerin ise yalnızca;

a) Zararlı organizmanın varlığına yönelik olarak uluslararası standartlara uygun şekilde analiz yapmanın yanı sıra Bakanlık internet sayfasında Xylella Yaprak Yanıklığı Sürvey Talimatını dikkate alarak yıllık sürvey ve zararlı organizmanın belirtileri ile ilgili olarak da numune alma işlemine tabi olan bir alanda yetiştirilmiş olması,

b) Bu bitkilere, bitki pasaportunun eşlik ediyor olması,

koşullarını sağlaması durumunda ülke içinde taşınmasına izin verilir.

(11) Bununla birlikte, Coffea, Lavandula dentata L., Nerium oleander L., Olea europaea L., Polygala myrtifolia L. ve Prunus dulcis (Mill.) D.A. Webb’in, tohumları hariç, dikim amaçlı bitkilerin; %5 oranındaki bulaşık bitkinin %99 güven aralığı ile tespit edilebildiği bir numune planı kullanılarak belirtilen zararlı organizmanın bulunmadığının teyit edildiği uluslararası standartlara uygun analizlere tabi tutulmalarının yanı sıra; Bakanlığın web sayfasında yer alan Xylella fastidiosa sürvey talimatı göz önünde bulundurularak yıllık olarak numunelerin ve resmi kontrollerin yürütüldüğü bir alanda yetiştirilmeleri durumunda ülke içerisinde dolaşımlarına izin verilecektir. Ek olarak, ülke içinde hareket edecek olan ekime yönelik her bir Polygala myrtifolia L.’nin üretim alanından ilk hareketinden önce, hareket zamanına mümkün olan en yakın zamanda, %5 oranındaki bulaşık bitkinin %99 güven aralığı ile tespit edilebildiği bir numune planı kullanılarak belirtilen zararlı organizmanın bulunmadığının teyit edildiği uluslararası standartlara uygun analizlere tabi tutulmalarının yanı sıra; Bakanlığın web sayfasında yer alan Xylella fastidiosa sürvey talimatı göz önünde bulundurularak resmi görsel muayene ve numune almaya tabi tutulacaktır. 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına istisna olarak, zararlı organizmanın varlığı, tek bir analiz ile taranır ve sonuçların pozitif çıkması durumunda zararlı organizma varlığı uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilecek en az bir pozitif moleküler analiz ile tespit edilir. Zararlı organizmanın ve alt türlerinin tespitine yönelik söz konusu analizler Bakanlık veri tabanında listelenir.

(12) Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik hükümleri saklı kalmak koşuluyla, bu maddenin on ve on birinci fıkralarında atıfta bulunulan konukçu bitkileri; ticaret, iş veya meslek dışında kendi kullanımı için edinen kişiler için söz konusu bitkilerin hareketi sırasında bitki pasaportuna gerek yoktur.

(13) On ila on ikinci fıkralardaki hükümler saklı kalmak koşuluyla, Juglans regia L., Olea europaea L., Prunus amygdalus Batsch, P.amygdalus × P.persica, P.armeniaca L., P.avium (L.) L., P.cerasus L., P.domestica L., P.domestica × P.salicina, P.dulcis (Mill.) D.A. Webb, P.persica (L.) Batsch ve P.salicina Lindley türlerine ait olan ve sınırlandırılmış alanların dışında yetiştirilen ve ömürlerinin en azından bir kısmını zararlılara karşı dayanıklı tesislerde geçirmiş olan, ön temel ana materyal ve ön temel materyallerin ülke içindeki hareketlerine, hareket öncesi mümkün olan en kısa süre içerisinde zararlı organizmanın varlığına yönelik olarak uluslararası standartlara uygun şekilde gerçekleştirilen görsel muayene, numune ve moleküler analiz işlemlerine tabi tutulmuşlarsa ve bitki pasaportu eşlik ediyorsa izin verilir.

(14) Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik hükümleri saklı kalmak koşuluyla, on üçüncü fıkrada atıfta bulunulan ön temel ana materyal ve ön temel materyalleri ticaret, iş veya meslek dışında kendi kullanımı için edinen kişiler için söz konusu bitkilerin hareketi sırasında bitki pasaportuna gerek yoktur.

İn vitro ortamda büyüyen belirlenmiş bitkilerin ülke içindeki hareketleri

MADDE 12 – (1) Bütün üretim dönemi boyunca in vitro ortamda büyümüş ve yaşamının en azından bir kısmını 7 nci maddeye göre oluşturulan sınırlandırılmış alanlarda geçiren belirlenmiş bitkiler yalnızca aşağıdaki şartları yerine getiren bir yerde büyümeleri halinde, sınırlandırılmış alanın dışına ve bulaşık alandan tampon bölgeye hareket edebilir:

a) Bitki Pasaportu ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmeliğe göre kayıtlı olması,

b) İlgili ISPM’ler göz önüne alınarak, sorumlu müdürlük tarafından zararlı organizma ve vektörlerinin bu yerde bulunmadığının belgelenmesi,

c) Vektörler aracılığı ile zararlı organizmanın girişine karşı fiziksel koruma bulunması,

ç) Yıllık olarak en az iki kere uygun zamanlarda resmi denetime tabi olması,

d) Belirlenmiş bitkilerin büyüme dönemi boyunca, ne zararlı organizmanın belirtilerinin ne de vektörlerinin alanda bulunmaması veya şüpheli belirtilerin gözlemlendiği bitkilerde yapılan analizlerle zararlı organizmanın bulunmadığının doğrulanması.

(2) Birinci fıkrada atıfta bulunulan belirlenmiş bitkiler steril şartlar altında şeffaf konteynırlarda büyüyorsa ve aşağıdaki şartlardan birini karşılıyorsa sınırlandırılmış alanın dışına ve bulaşık alandan tampon bölgeye hareket edebilir:

a) Tohumdan büyütülmesi,

b) Ülke içerisinde zararlı organizmadan ari bir alanda yetiştirilen ve analizlerle zararlı organizmanın bulunmadığı tespit edilen ana bitkiden steril şartlarda çoğaltılması,

c) Birinci fıkrada atıfta bulunulan şartların yerine getirildiği alanda büyüyen ve analizlerle zararlı organizmanın bulunmadığı tespit edilen ana bitkiden steril şartlarda çoğaltılması.

(3) Birinci fıkrada atıfta bulunulan belirlenmiş bitkiler, şeffaf konteynırlar ile zararlı organizmanın vektörleri ile bulaştırılmasını engelleyen steril şartlarda taşınır.

(4) Belirlenmiş bitkilere, Bitki Pasaportu ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkındaki Yönetmeliğe göre hazırlanan bitki pasaportu eşlik eder.

İzlenebilirlik

MADDE 13 – (1) Yaşamlarının en azından bir kısmında sınırlandırılmış alanda yetiştirilen veya sınırlandırılmış alan boyunca taşınan belirlenmiş bitkileri alan ve satan operatörler, tedarik edilen her bir partinin ve onu alan ve satan operatörün kaydını tutar.

(2) Ayrıca, birinci fıkra, hiçbir zaman sınırlandırılmış alanda yetiştirilmemiş olan Coffea, Lavandula dentata L., Nerium oleander L., Olea europaea L., Polygala myrtifolia L. ve Prunus dulcis (Mill.) D.A. Webb türlerinin ekimine yönelik bitkilerin temini için de geçerlidir.

(3) Operatörler, ilgili partinin kendilerine temin edildiği tarihten itibaren 3 yıl boyunca birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen kayıtları tutar.

(4) Birinci fıkrada belirtilen operatörler, kendileri tarafından tedarik edilen veya alınan her bir parti konusunda ilgili müdürlüğü derhal bilgilendirir. Bu bilgi, bitki pasaportunun menşei, gönderici, alıcı, varış yeri, bireysel seri numarası, hafta veya parti numarasını, ilgili lot ve miktarını içerir.

(5) Dördüncü fıkraya uygun olarak bilgileri alan sorumlu müdürlük derhal ilgili partinin varış yerinin sorumlu müdürlüğünü bilgilendirir.

(6) Talep üzerine müdürlükler, dördüncü fıkrada belirtilen bilgiyi Bakanlığa sağlar.

Belirlenmiş bitkilerin hareketleri hakkında resmi kontroller

MADDE 14 – (1) Müdürlükler, sınırlandırılmış alandan dışarı veya bulaşık alandan tampon bölgeye hareket eden belirlenmiş bitkiler üzerinde düzenli resmi kontroller yürütür. Bu kontroller en azından;

a) Belirlenmiş bitkilerin bulaşık alanlardan tampon bölgelere taşındığı noktalarda,

b) Belirlenmiş bitkilerin tampon bölgelerden sınırlandırılmamış alanlara taşındığı noktalarda,

c) Tampon bölgedeki belirlenmiş bitkilerin varış yerlerinde,

ç) Sınırlandırılmamış alanlardaki varış yerlerinde,

gerçekleştirilir.

(2) Kontroller, belge kontrolünü ve belirlenmiş bitkilerin kimlik kontrolünü içerir ve belirlenmiş bitkilerin lokasyonuna, mülkiyetine veya onlardan sorumlu kişi veya tüzel kişiliğe bakılmaksızın gerçekleştirilir.

(3) Kontrollerin yoğunluğu; bitkinin zararlı organizmayı, bilinen veya potansiyel vektörlerini taşıma riski, partinin geldiği yer, bitkinin duyarlılık derecesi ve hareketten sorumlu operatörün bu Yönetmeliğe ve zararlı organizmayı eradike etmek ve koruma tedbirlerini almak gibi diğer tedbirleri almadaki uyumu dikkate alınarak belirlenir.

(4) Bu kontroller, 11 inci maddede getirilen şartların karşılanmadığını gösterdiğinde, kontrolleri gerçekleştiren müdürlük, uygunsuz bitkiyi mahallinde veya yakın bir lokasyonda derhal imha eder. Bu eylem, imha sırasında ve sonrasında, bitkinin taşıdığı zararlı organizmanın veya vektörünün yayılmasını önlemek için tüm gerekli tedbirler dikkate alınarak gerçekleştirilir.

Yetkilendirilmiş alanlar listesi

MADDE 15 – (1) Müdürlükler, 11 inci maddenin üçüncü fıkrasına uygun olarak yetkilendirilmiş bütün alanların bir listesini oluşturur, günceller ve listeyi talep edilmesi durumunda Bakanlığa sunar.

(2) Müdürlüklerden alınan bilgilere dayanılarak Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş alanların listesini oluşturur ve günceller.

Tedbirlere ilişkin raporlama ve bilgilendirme

MADDE 16 – (1) Müdürlükler 6, 7, 9, 10 ve 14 üncü maddelere uygun olarak alınmış tedbirler ve bu tedbirlerin sonuçlarına ilişkin bir raporu ve takip eden yılda alınacak her bir tedbirin programlandığı zamanı içeren bir planı her yıl 31 Aralık tarihine kadar Bakanlığa bildirir.

(2) Müdürlükler, 10 uncu maddeye uygun olarak koruma tedbirlerini uygulamaya karar vermeleri durumunda, koruma tedbirlerini, alınan veya alınması amaçlanan tedbirleri uygulamak için gerekçelerini derhal Bakanlığa bildirir.

(3) Müdürlükler, zararlı organizmanın varlığının tespiti halinde olası tehlikeleri hakkında tüm paydaşları bilgilendirerek farkındalık oluşturmakla yükümlüdür. Bu amaçla, liflet, broşür, afiş bastırılabilir ve internet sayfalarından bilgilendirme yapılabilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Avrupa Birliği mevzuatına uyum

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik, Xylella Yaprak Yanıklığı (Xylella fastidiosa (Wells et al)) ile mücadele hakkında 18/5/2015 tarihli ve 2015/789/AB sayılı Konsolide Komisyon Uygulama Kararı dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

İdari yaptırımlar

MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen idari yaptırımlar uygulanır.

Yürürlük

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız

Resmî Gazete Tarihi: 01.11.2006 Resmî Gazete Sayısı: 26333

BANKALARIN KREDİ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankalarca verilen kredilere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri;

a) Risk grubunun belirlenmesinde banka ve ortaklıklarda yönetim kurulu üyesi ve genel müdür olarak görev yapanlar ve velâyet altında olmayan çocuklar bakımından aynı risk grubuna dahil edilecek gerçek ve tüzel kişilerin tespiti,

b) (Değişik: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Kredi açma yetkisinin devri, bankanın dahil olduğu risk grubu ve mensupları ile ilişkiler, kredi komitesinin oluşumu, çalışması ve karar alması,”

c) (Değişik: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Kredilerin izlenmesi, hesap durum belgesi alınması ve derecelendirme notu talep edilmesi,

ç) Kredilerin kredi sınırlamalarında dikkate alınma oranları,

d) Kredi sınırlamalarına tabi olmayan işlemler,

e) Kredi sınırlarının izlenmesi,

f) Aşımların giderilmesi,

g) Katılım bankalarınca finansman sağlama yöntemleri,

ile ilgili usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 47, 48, 49, 51, 52, 54, 55 ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Ana ortaklık: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan ana ortaklığı,

b) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

c) Finansal kuruluş: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan finansal kuruluşu,

ç) Kanun: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

d) Konsolide özkaynak: Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik uyarınca hesaplanacak konsolide özkaynağı,

e) Kontrol: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kontrolü,

f) Kredi: Kanunun 48 inci maddesi uyarınca kredi sayılan işlemleri,

g) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

ğ) Nitelikli pay: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan nitelikli payı,

h) Özkaynak: Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik uyarınca hesaplanacak özkaynağı,

ı) Risk grubu: Kanunun 49 uncu maddesinde tanımlanan risk grubunu,

i) 3568 sayılı Kanun: 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununu

j) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Satıcı: Bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında sayılan yöntemlere dayalı finansmana konu mal, hak ve hizmeti satan, sağlayan, üreten, kiralayan ve/veya dağıtan gerçek ya da tüzel kişiyi,

k) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Üst yönetim: 11/7/2014 tarihli ve 29057 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların İç Sistemleri ve İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan üst yönetimi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Aynı Risk Grubuna Dahil Edilecek Gerçek ve Tüzel Kişiler, Kredi Açma Yetkisinin Devri ve Bankanın Dâhil Olduğu Risk Grubu ve Mensupları ile İlişkiler ve Kredi Komitesi⁽⁴⁾

Aynı risk grubuna dahil edilecek gerçek ve tüzel kişiler

MADDE 4 –

(1) Birden fazla ortaklıkta genel müdür, yönetim kurulu üyesi veya yönetim kurulu başkanı olarak görev yapanlar bakımından aynı risk grubuna dahil edilecek gerçek ve tüzel kişilerin bankalarca tespitinde;

a) Bu kişilerin görev aldıkları ortaklıklarda, ilgili mevzuat uyarınca edinmeleri gerekenden fazla miktarda hisseye sahip olmaları,

b) Bu kişilerin görev aldıkları ortaklıklar arasında kontrol ilişkisinin bulunması veya birinin ödeme güçlüğüne düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu doğuracak boyutta kefalet, garanti veya benzeri ilişkinin varlığı,

c) Görev alınan ortaklıklarda kontrolü elinde bulunduran gerçek kişi ortaklar ile üçüncü dereceye kadar kan veya ikinci dereceye kadar sıhri hısım derecesinde akrabalık ilişkisi bulunması,

ç) Bu kişilere, vasıf ve tecrübeleriyle mütenasip özlük hakları üzerinde bir hakkın tanınması

hususları dikkate alınır. Bu hususların birinin ya da birkaçının varlığı halinde yönetim kurulu başkan veya üyesi olarak görev yapanlarla bahse konu ortaklıklar aynı risk grubuna dahil edilir.

(2) (Değişik: RG-30/4/2013-28633) Banka ve bankanın dahil olduğu risk grubu içinde yer alan ortaklıkların yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürlerinden yalnızca bu sıfatları dolayısıyla Kanunun 49 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bankanın dahil olduğu risk grubu içinde yer alanlar hakkında bankanın dahil olduğu risk grubuna kullandırılacak kredilere ilişkin olarak 5 inci maddenin dördüncü fıkrası uygulanmaz.

Kredi açma yetkisinin devri ve bankanın dâhil olduğu risk grubu ve mensuplar ile ilişkiler (Değişik başlık: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾

MADDE 5 –

(1) Bankalarda kredi açma yetkisi esas itibariyle yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu; kredi açma, onay verme ve diğer idarî esaslara ilişkin politikaları oluşturmak,  bunların uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Yönetim kurulu kredi açma yetkisini teşkil edeceği kredi komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir. Yönetim kurulunca kredi açılmasında veya yetki devrinde genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Hesap durumu belgesi alınması zorunluluğu bulunan krediler için, genel müdürlüğün kredi açılmasına ilişkin önerilerinde, kredi talebinde bulunanların mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.

(2) Bir gerçek veya tüzel kişiye açılacak kredi sınırının tespitinde, yönetim kurulu, en fazla, kredi komitesine özkaynakların yüzde onu, genel müdürlüğe yüzde biri tutarındaki kredi açma yetkisini devredebilir. Genel müdürlük kendisine devredilen kredi açma yetkisini diğer birimleri, bölge müdürlükleri veya şubeler aracılığıyla da kullanabilir.

(3) Yönetim kurulunca yetkinin, kredinin tutarı, cinsi, alınacak teminat başta olmak üzere kredi açılmasında mutaden tespiti gereken hususları içerecek şekilde kapsam ve sınırlarının açık ve ayrıntılı olarak belirlenmiş ve yazılı biçimde, kredi açılmadan önce devredilmiş olması gerekir.

(4) Kredi açma yetkisini haiz olanlar, kendileri ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının veya bunlarla risk grubu oluşturan diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf olduğu kredi işlemlerine ilişkin değerlendirme ve karar verme aşamalarında yer alamaz ve bu hususu yazılı olarak denetim komitesine bildirir.

(5) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Bankanın dâhil olduğu risk grubu ve Kanunun 50 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kişiler ile yapılan;

a) Kredi işlemleri ile hizmet sözleşmeleri, mal alım satım işlemleri ve benzeri işlemler için değerlendirme, onay ve iş akış süreçleri yönetim kurulunca yazılı olarak belirlenir.

b) Yönetim Kurulunca belirlenecek önemlilik eşiği üzerindeki hizmet sözleşmeleri, mal alım-satım işlemleri, yapılan kredi işlemleri ve benzeri işlemler yönetim kurulunca onaylanır. Kurul söz konusu önemlilik eşiğine ilişkin olarak sınır koymaya yetkilidir.

c) Kredilendirme ve diğer işlemlerde aranan koşulların bu işlemlere ilişkin değerlendirme, ödeme, teminatlandırma ve zarara aktarma dâhil tüm aşamalarda piyasa koşullarından farklılık arz etmemesi gerekir.

(6) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Beşinci fıkrada belirtilen kişilere verilecek krediler ile bunlarla gerçekleştirilecek diğer işlemlere ilişkin karar ve süreçlerde yer alan kişilerin çıkar çatışmasını engelleyecek şekilde belirlenmesi gerekir.

(7) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Üst yönetim, kredi tahsis ve izleme birimlerinin bu maddede düzenlenen şartlara uyum konusunda azami dikkati göstermesine yönelik tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.

(8) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Bankanın bu madde kapsamındaki işlemlerinin gerekli şekilde tesis edilip edilmediği ile bu işlemlerin izlenmesi ve raporlanması iç denetim birimlerince gözden geçirilir. Tespit edilen aksaklıklar, alınması tavsiye edilen tedbirler ile birlikte üst yönetime bildirilir.

Kredi komitesinin oluşumu

MADDE 6 –

(1) Banka yönetim kurulunun, kredilerle ilgili olarak vereceği görevleri yapmak üzere, Kanunun 25 inci maddesine göre süre hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan üyeleri arasından seçeceği en az iki üye ile banka genel müdürü veya vekilinden oluşan bir kredi komitesi kurulabilir. Herhangi bir toplantıya katılamayacak kredi komitesi üyesi yerine görev yapmak üzere süre hariç genel müdürde aranan şartları taşıyan yönetim kurulu üyeleri arasından iki yedek üye seçilir. Kredi komitesi üye ve yedeklerinin seçiminde yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte üçünün olumlu oyu aranır.

(2) Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyet gösteren yabancı bankalarda kredi komitesi kurulması halinde, müdürler kurulu aynı zamanda kredi komitesi görevini yürütür.

Kredi komitesinin çalışma esasları

MADDE 7 –

(1) Kredi komitesi tüm üyelerin katılımı ile toplanır.

(2) Kredi komitesinin oybirliği ile verdiği kararlar doğrudan, oyçokluğu ile verdiği kararlar yönetim kurulunun onayından sonra uygulanır.

(3) Komite gündemi genel müdür veya genel müdürün bulunmaması halinde vekili  tarafından tespit edilir ve diğer üyelere duyurulur. Kredi komitesince kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Hesap durumu belgesi alınması zorunluluğu bulunan kredilere ilişkin yapılacak önerilerde, kredi talebinde bulunanların mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur.

(4) Yönetim kurulu, kredi komitesinin faaliyetlerini denetlemekle yükümlüdür. Yönetim kurulu üyelerinden her biri, kredi komitesinden, komitenin faaliyetleri hakkında her türlü bilgiyi istemeye ve gerekli göreceği her türlü kontrolü yapmaya yetkilidir.

(5) Kredi komitesi kararları karar defterine kaydedilir. Kredi komitesi karar defteri, yönetim kurulu karar defterinin tabi olduğu usul ve esasa  göre tutulur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Hesap Durumu Belgesi ve Kredi Derecelendirme Notu⁽⁵⁾

Hesap durumu belgesi alınması ve kredi derecelendirme notu talep edilmesi (Değişik başlık: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾

MADDE 8 –

(1) Bankaların kullandıracakları krediler için, aşağıda sayılan işlemler hariç, hesap durumu belgesi almaları zorunludur.

a) (Değişik: RG-19/2/2019-30691) İki milyon Türk Lirasını geçmeyen işlemler.

b) Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri hariç olmak üzere, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, bunlara bağlı kuruluşlar ve mahalli idareler ile yapılan işlemler,

c) Yabancı ülkelerin merkezi idareleri, merkez bankaları ile veya bunlarca çıkarılan veya ödemesi garanti edilen bono ve tahviller karşılığı yapılan işlemler,

ç) Karşılığı nakit, nakit benzeri kıymet ve hesaplar ile kıymetli maden olan işlemler,

d) Hazine, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı veya Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca çıkarılan ya da ödenmesi garanti edilen bono ve tahviller karşılığı yapılan işlemler,

e) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile ya da bu banka nezdindeki piyasalarda yapılan işlemler,

f) Menkul kıymet borsalarından veya ikinci el piyasadan çok kısa vadeli fon fazlalarını değerlendirmek gayesiyle edinilen alım-satım amaçlı menkul kıymetler,

g) Teşkilatlanmış borsalardan alınan veya alacaklardan dolayı elde edilen hisse senetleri,

ğ) Yurt içi bankaların kendi aralarındaki vadesiz veya vadesi  üç ayı aşmayan işlemler ile bu bankaların mukabil kefaletine dayanılarak verilecek teminat ve garantiler,

h) Kanunun 54 üncü maddesinin kredilerin dikkate alınma oranlarına ilişkin altıncı fıkrası nazara alınarak yapılacak hesaplamalara göre banka nezdindeki toplam kredi riski beş milyon ABD Dolarını aşmayan ve ek-1’de asgari ikinci sınıf olarak tasnif edilen derecelendirme notlarını haiz banka ya da finansal kuruluşlarla yapılan işlemler ile bunların kefaletine dayanılarak verilecek gayrinakdi krediler.

(2)  (Değişik: RG-12/11/2009-27404) Tüketici kredileri hariç olmak üzere, kredi ilişkisinin devam ettiği süre boyunca her yıl hesap dönemini izleyen altı ay içinde hesap durumu belgesi alınır.

(3) (Ek: RG-25/1/2019-30666)⁽³⁾ Kurulca kapsamı belirlenecek krediler için 17/4/2012 tarihli ve 28267 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Derecelendirme Kuruluşlarının Yetkilendirilmesine ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş bir kuruluşun verdiği kredi derecelendirme notunun alınması zorunludur.

Hesap durumu olarak kabul edilecek belgeler

MADDE 9 – (Değişik: RG-19/2/2019-30691)

(1) Bankalar 8 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca hesap durumu belgesi olarak,

a) 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili düzenlemeler uyarınca bağımsız denetime tabi şirketlerin, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarına uygun şekilde hazırlanmış ve bağımsız denetimden geçmiş finansal tabloları,

b) (a) bendi dışında kalanlar için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve ilgili düzenlemeleri uyarınca düzenlenecek finansal tabloları, yurtdışında yerleşik kişilerin ise tabi oldukları yabancı mevzuat uyarınca düzenleyecekleri uluslararası standartlara uygun dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile bunlara ek mali tabloları kabul ederler. Ortaklık payları için hesap durumu belgesi alınmaz. Halka arz yoluyla ihraç olunacak menkul kıymetlere yapılacak yatırımlarda bu belgeler yerine tasarruf sahipleri için yayımlanan sirkülerin muhafazası yeterlidir.

(2) Bilanço esasına göre defter tutmayan gerçek kişilere verilecek ihtisas kredileri için Kurumdan izin almak kaydıyla, bu kişilerin faaliyetlerinin niteliğine uygun olarak düzenlenecek hesap durumu belgeleri alınabilir.

(3) Ticari kredi niteliği taşımayan işlemler için gerçek kişilerden Ek-2’de yer alan örneğe uygun olarak alınacak hesap durumu belgesinin ekinde kişinin kimliği ve gelirini gösterir belgeler alınır.

(4) Türkiye’de yerleşiklerden alınacak hesap durumu belgelerinin yetkili ve sorumlu şahıslarca imza edilmiş olması, ayrıca Kanunun 54 üncü maddesinin kredilerin dikkate alınma oranlarına ilişkin altıncı fıkrası nazara alınarak yapılacak hesaplamalara göre banka nezdindeki toplam kredi riskleri beş yüz bin ABD Dolarını aşan yurt dışında yerleşik kişilerden, kredi notları Ek-1’de asgari ikinci sınıf olarak tasnif edilenlerden daha düşük olanlardan alınacak finansal tabloların ilgili ülkelerin mevzuatına göre yetkilendirilen veya uluslararası düzeyde faaliyet gösteren bağımsız denetim firmalarınca denetlenmiş olması şarttır. Bağımsız denetim raporlarının kredi ilişkisinin devam ettiği sürece her yıl hesap dönemini izleyen altı ay içinde alınmasına devam olunur.

Hesap durumu belgelerinin denetlenmesi

MADDE 10 – (Değişik: RG-19/2/2019-30691)

(1) Sermayesinin yarısından fazlasına merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, kamu iktisadi teşebbüslerinin, 28/5/1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanun kapsamına alınan kuruluşların sahip olduğu kurum ve ortaklıklar, bankalar ve 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili düzenlemeler uyarınca bağımsız denetime tabi şirketler dışında kalan müşterilere bankaların tahsis edecekleri kredilerin iki milyon Türk Lirasını geçmesi halinde, alınacak hesap durumu belgelerinin mevzuat hükümlerine, Türkiye’de uygulanan muhasebe ilkeleri ile muhasebe standartlarına uygunluğunun 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat almış denetim yetkisine sahip meslek mensupları tarafından denetlenmesi şarttır.

(2) Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca yapılacak denetimlerde uyulacak esaslar ve kapsam hakkında, 3568 sayılı Kanun gereği uygulanan çalışma usul ve esaslarındaki denetim ile ilgili hükümler uygulanır.

Hesap durumu belgelerinin denetimi, denetim raporu ve diğer hususlar

MADDE 11 –

(1) (Değişik: RG-19/2/2019-30691) 10 uncu madde uyarınca yapılacak denetim işlemi Ek-3’te yer alan esaslara uygun raporun düzenlenmesinin ardından bilanço ve kâr ve zarar cetveline bu belgenin mevzuata, Türkiye’de uygulanan muhasebe ilkelerine ve muhasebe standartlarına uygun olarak düzenlendiğine dair şerh verilmek suretiyle yapılır. Söz konusu şerhin altı meslek mensubu tarafından isim ve unvanı yazılarak imzalanır.

(2) Bilanço ve kâr ve zarar cetveli Türkiye’de uygulanan muhasebe ilkelerine ve muhasebe standartlarına uygun olarak düzenlenmediği takdirde, denetim raporu 3568 sayılı Kanunun uygulama hükümlerine göre şartlı olabilir.

(3) Denetim yapacak meslek mensuplarının Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği tarafından yayımlanacak çalışanlar listesinde yer almaları gerekir.

(4) Bu Yönetmelikte düzenlenmeyen denetime ilişkin diğer hususlarda 3568 sayılı Kanun ve bu Kanuna ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.

Bankalarca alınması zorunlu olan ilave belgeler

MADDE 11/A – (Ek: RG-19/2/2019-30691) (Değişik: RG-16/8/2019-30860)

(1) Bankacılık sektöründeki toplam riski talep edilen kredi dahil, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi nezdindeki en güncel bilgilere göre 100 milyon TL ve üzerinde olan bankalar ve finansal kuruluşlar dışındaki kredi müşterilerinden, kredi tahsis aşamasında;

a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartları çerçevesinde konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü bulunanlardan konsolide, konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü bulunmayanlardan konsolide olmayan, aynı standartlara uygun olarak hazırlanıp Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel finansal tablolarının,

b) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarında tanımlandığı şekilde başka bir işletmenin bağlı ortaklığı olanlardan, söz konusu standartlardaki tanımlamalara uyan ana ortaklıklarının Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel konsolide finansal tablolarının,

c) Başka işletmelerin tek başına kontrolünde olmayan ancak müşterek kontrol edilen bir işletme olanlardan, müşterek kontrol eden işletmelerin her birinin Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartları çerçevesinde hazırlanmış ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel haliyle varsa konsolide, yoksa konsolide olmayan finansal tablolarının,

ç) (a) ila (c) bentlerinde belirtilen finansal tablolarda yer verilen bilgilerden hareketle hazırlanacak ve bağımsız denetim kuruluşunun güvence raporunu içeren Ek-4’te verilen analiz tablosunun,

d) Anonim ortaklık olanlardan, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 3/1/2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1)’nde yer alan kurumsal yönetim ilkelerine uyum raporunun,

bankalarca alınması zorunludur. Kurumsal Yönetim Tebliğine tabi olmayan anonim ortaklıklar açısından (d) bendi uyarınca hazırlanacak rapor, kurumsal yönetim ilkelerinden; yönetim kurulunun işlevi, faaliyet esasları ve yönetim kurulu üyelerine ve üst düzey yöneticilere sağlanacak mali haklara ilişkin ilkeler bakımından Kurumsal Yönetim Tebliğinde yer alan hükümler kıyasen dikkate alınmak suretiyle ve anılan Tebliğe uygun şekilde hazırlanır.

Bu madde hükümleri uyarınca bankalarca alınması zorunlu tutulan finansal tablolar, yurt dışında yerleşik kredi müşterileri bakımından, tabi oldukları yabancı mevzuat uyarınca düzenleyecekleri uluslararası standartlara uygun dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri ile bunlara ek finansal tabloları ifade eder. Yurt dışında yerleşik kredi müşterileri açısından birinci fıkranın (d) bendi uygulanmaz.

(2) Birinci fıkrada sayılan finansal tabloların, Ek-4’te verilen analiz tablosunun ve kurumsal yönetim ilkeleri uyum raporunun, kredi ilişkisinin devam ettiği sürece her yıl hesap dönemini izleyen altı ay içinde alınmasına devam olunur.

Sektörel ve mali analiz raporları

MADDE 11/B – (Ek: RG-19/2/2019-30691)

(1) 23/2/2016 tarihli ve 29633 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sistemik Önemli Bankalar Hakkında Yönetmelik uyarınca belirlenen sistemik önemli bankalar,

a) Maruz kaldıkları kredi riskinin en yoğun olduğu sektörlerden, bireysel krediler hariç ilk 5 sektörü belirlemek suretiyle yıllık bazda hazırlayacakları analiz raporlarını,

b) Kanunun 49 uncu maddesinde belirtilen risk grubu tanımına göre yıl sonları itibarıyla en büyük 50 risk grubu için yıllık bazda hazırlayacakları konsolide mali tahlil ve istihbarat raporlarını

denetime hazır halde bünyelerinde saklamak zorundadır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kredi Sınırlarında Dikkate Alınma Oranları, Kredi Sınırlarının Konsolide Esasa Göre Hesaplanması, Kredi Sınırlamalarına Tabi Olmayan İşlemler

Gayrinakdi krediler, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ve benzeri diğer sözleşmeler ile ortaklık paylarının dikkate alınması

MADDE 12 –

(1) Kanunun 48 inci maddesinde sayılan işlemler ve bu işlemlere ilişkin olarak bankalar tarafından kabul edilen aval, garanti ve kefaletler kredi sınırlamalarına dahil edilir.

(2) Kredi sınırlarının uygulamasında;

a) Nakit temini amacıyla verilen teminat mektupları, kabul kredileri, menkul kıymet ihracında satın alma garantileri, kredi kartları harcama limiti ile çekler için ödeme taahhütleri yüzde yüz oranında,

b) (Değişik: RG-12/11/2008-27052) Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerine yönelik olarak verilen teminat mektupları ile Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’nin katıldığı konsorsiyumlar şeklinde yurt dışı kuruluşlara verilecek teminat mektupları ve yurt dışı müteahhitlik hizmetleri kapsamında Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. tarafından düzenlenecek avans ve kesin teminat mektuplarına ilişkin olarak bankaların verecekleri kontrgarantiler yüzde kırk oranında, bu kapsamda verilecek teminat mektubu ve kontrgarantilerin, her bankanın riskin en az % 15’ini üstlenmesi ve katılan banka sayısının üçten az olmaması şartıyla oluşturulacak konsorsiyum tarafından verilmesi durumunda ise yüzde yirmi oranında,

c) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarca ihraç olunan veya ödemesi garanti edilen menkul kıymetler karşılığında veya bu bankaların mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen gayrinakdi krediler yüzde yirmibeş oranında,

ç) Diğer gayrinakdi krediler yüzde elli oranında,

d) Birinci fıkra kapsamındaki aval, garanti ve kefaletler Kanunun 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrası hükmünde yer alan sekiz kat sınırının hesabı hariç olmak üzere, aval veya garanti verilen ya da kefil olunan kredinin dikkate alınma oranı ile aynı oranda

dikkate alınır.

(3) Kanunun 54 üncü maddesinde belirlenen kredi sınırlarının uygulamasında;

a) Döviz, faiz oranı ve altına dayalı vadeli, futures ve swap alım satım sözleşmeleri ile satın alınan alım ve satım opsiyonlarının nominal değerlerinin, sözleşmelerin başlangıç vadelerine göre, aşağıda yer alan tabloda belirtilen oranlarla çarpılması,

BAŞLANGIÇ VADESİ(Sözleşme Üzerindeki Vade)	Faiz Oranına İlişkinSözleşmeler (%)	Döviz Kuruna ve Altınaİlişkin Sözleşmeler (%)
İki Haftaya Kadar Vadeli	0	0
Bir Yıl ve Daha Az Vadeli	0,5	2
Bir Yıldan İki Yıla Kadar	1	5
İki Yıl ve İki Yıldan Sonraki Her İlave Yıl İçin	1	3

b) Hisse senedine, altın dışındaki kıymetli madenlere ve diğer ürünlere dayalı vadeli, futures, swap alım satım sözleşmeleri ile satın alınan alım satım opsiyonlarına ilişkin sözleşmelerin pozitif rayiç değerleri ile, nominal değerlerinin kalan vadelerine göre aşağıda yer alan tabloda belirtilen oranlarla çarpılmasından elde edilen tutarların toplanması

VADEYE KALAN SÜRE(Sözleşme Üzerindeki Vade)	Hisse Senedine İlişkin Sözleşmeler (%)	Altın Dışındaki Kıymetli Madenlere İlişkin Sözleşmeler (%)	Diğer Varlıklara İlişkin Sözleşmeler (%)
Vadesine Bir Yıl veya Daha Az Kalmış Olanlar	6	7	10
Vadesine Bir Yıldan Fazla, Beş Yıldan Az Kalmış Olanlar	8	7	12
Vadesine Beş Yıl ve Daha Fazla Kalmış Olanlar	10	8	15

suretiyle dikkate alınır.

(4) Kanunun 54 üncü ve 56 ncı maddesi uyarınca belirlenen sınırlamalarda ortaklık payları maliyet bedelleri üzerinden dikkate alınır. Alım satım amacıyla elde tutulan ve elde tutma süresi beş iş gününü aşmayan hisse senetleri dikkate alınmaz.

(5) (Değişik: RG-11/7/2013-28704) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarca, bu bankaların yabancı ülkelerde bankacılık faaliyetlerinde bulunan ortaklıklardan konsolide edilmeyenlerin yükümlülüklerine karşılık, yabancı ülkelerin yetkili mercilerine ilgili ülke mevzuatı gereğince verilen sınırsız garanti niteliğini taşıyan taahhütler yüzde otuz oranında dikkate alınır ve kredi sınırlarının hesaplanmasında esas alınacak tutar, ortaklığın yükümlülüklerinden, ortaklık tarafından bankaya verilen krediler ile ortaklığın ilgili ülke mevzuatına göre hesapladığı ana sermayenin indirilmesiyle bulunur.

(6) Yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri, merkez bankaları ve kredi kurumları ile ilgili işlemlerin dikkate alınma oranları hakkında 14 üncü madde hükümleri saklıdır.

Konut, taşıt ve tüketici kredilerine ilişkin sınırlamalar

MADDE 12/A – (Ek: RG-31/12/2013-28868) ⁽¹⁾

(1) (Değişik: RG-25/1/2019-30666) Tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla kullandırılacak kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut teminatlı kredilerde, kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranı yüzde sekseni aşamaz. Bu oran, 18/4/2007tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile alt düzenlemelerine istinaden düzenlenen Enerji Kimlik Belgesi bulunan; enerji performansı A sınıfı olan konutlar için yüzde doksanı, enerji performansı B sınıfı olan konutlar için yüzde seksen beşi aşamaz. Sınırlamaya konu krediler için teminat olarak alınan gayrimenkullerin değerlemesinin Kurul veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılması ve sınırlamada bu değerlerin kullanılması zorunludur.

(2) (Değişik: RG-25/1/2019-30666)  Tüketicilere, binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde ve taşıt teminatlı kredilerde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine oranı taşıtın nihai fatura değeri yüz yirmi bin Türk Lirası ve altında olanlar için yüzde yetmişi aşamaz. Bu oran, nihai fatura değeri yüz yirmi bin Türk Lirasını aşan binek araçlarda, bedelin yüz yirmi bin Türk Lirasına kadar olan kısmı için yüzde yetmiş, yüz yirmi bin Türk Lirasının üstünde olan kısım için yüzde elli olarak uygulanır. İkinci el binek araçlarda taşıtın değerinin tespitinde kasko değeri esas alınır.

(3) (Değişik: RG-14/1/2020-31008) Konut edinmeleri ve konut tadilatı kapsamında konutun 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 684 üncü maddesinde düzenlenen bütünleyici parçası niteliğini haiz olacak şekilde mal veya hizmet alımı amacıyla tüketicilere kullandırılan krediler, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, diğer gayrimenkul alımı amaçlı krediler, eğitim ve öğrenim ücretinin finansmanı amacıyla kullandırılacak krediler ve kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçların finansmanı amacıyla doğrudan ilgili kurum veya kuruluşun hesabına ödeme yapılmak şartıyla kullandırılan krediler ile bu kredilerin yeniden finansmanı amacıyla kullandırılan krediler hariç olmak üzere, tüketici kredilerinin vadesi altmış ayı, nihai fatura değeri yüz yirmi bin Türk Lirası ve altında olan taşıt alımı amacıyla kullandırılan kredilerin vadesi altmış ayı, nihai fatura değeri yüz yirmi bin Türk Lirasının üzerinde olan taşıt alımı amacıyla kullandırılan krediler ile taşıt teminatlı kredilerin vadesi kırk sekiz ayı, bilgisayar alımı amacıyla kullandırılan kredilerin vadesi on iki ayı, tablet alımı amacıyla kullandırılan kredilerin vadesi altı ayı, fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasına kadar olan cep telefonu alımı amacıyla kullandırılan kredilerin vadesi on iki ayı, fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üzerinde olan cep telefonu alımı amacıyla kullandırılan kredilerin vadesi üç ayı aşamaz. Bu kredilerin yeniden yapılandırılmasında aynı vadeler uygulanır.

(4) Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki sınırlamalar, bu maddenin yayımı tarihinden önce kullandırılan krediler ile bu kredilerin yeniden yapılandırılması halinde uygulanmaz.

(5) Bu maddede belirtilen sınırların aşılması halinde aşan kredi tutarı, birinci fıkraya konu krediler için teminat olarak alınan gayrimenkullerin değerlemesinin Kurul veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılmaması halinde ise kredi tutarının tamamı bankaların özkaynaklarının hesaplanmasında sermayeden indirilen değer olarak dikkate alınır.

(6) (Ek: RG-14/1/2020-31008) Kurul, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünü alarak, bu maddede yer alan sınırlamaları değiştirmeye veya bu konuda ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.

Kredi sınırlarının konsolide esasa göre hesaplanması

MADDE 13 –

(1) Kanun uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre ana ortaklıklarca Kanunun 54 üncü maddesinde yer alan kredi sınırları bu maddede yer alan usule göre konsolide esasa göre hesaplanır ve uygulanır.

(2) Konsolide kredi sınırları, ana ortaklık ile konsolidasyona tabi tutulan finansal kuruluşlar topluluğuna dahil her ortaklığın bilanço ve bilanço dışı hesaplarında yer alan krediler ve Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik uyarınca hesaplanan konsolide özkaynak tutarı dikkate alınarak, konsolide mali tabloların hazırlandığı dönemler itibariyle hesaplanır. Konsolidasyona tabi tutulan finansal kuruluşların aktöring alacakları ile çeşitli ikrazlarına ve vermiş oldukları ödünçlere ilişkin kalemler nakdi kredi niteliğindedir.

(3) Bir risk grubuna kullandırılabilecek kredi sınırının konsolide esasa göre hesaplanmasında, risk grubu tanımı kapsamındaki gerçek ve tüzel kişilerin, konsolidasyona tabi tutulan finansal kuruluşlar topluluğuna dahil tüm ortaklıklara olan ve ikinci fıkrada belirtilen nitelikteki tüm borç ve yükümlülükleri dikkate alınır.

(4) Bir risk grubuna kullandırılabilecek kredi sınırının konsolide esasa göre hesaplanmasında, risk grubu tanımı, ana ortaklık ve konsolidasyona tabi tutulan finansal kuruluşlar topluluğuna dahil her bir ortaklık dikkate alınmak suretiyle, “finansal kuruluşlar topluluğunun da dahil olduğu risk grubu” şeklinde uygulanır.

(5) Kanunun 54 üncü maddesinde yer alan kredi sınırları, konsolide olmayan esasa göre de hesaplanır ve uygulanır.

(6) Kanun hükümlerinin uygulanmasında aşım tutarı olarak, konsolide ve konsolide olmayan esasa göre hesaplanan sınırlardan hangisinde aşım varsa o tutar, her ikisinde birden aşım varsa yüksek olan tutar dikkate alınır.

(7) 12 nci ve 14 üncü maddelerde belirlenen dikkate alınma oranları ile sınırlamalara tabi olmayacak işlemlere ilişkin hükümler saklıdır.

Yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri, merkez bankaları ve kredi kurumları ile ilgili işlemlerin dikkate alınma oranları

MADDE 14 –

(1) Kanunun kredi sınırlarının uygulanmasında;

1) Yüzde sıfır oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler ile bunlarca ihraç edilen menkul kıymetler veya verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Avrupa Merkez Bankasına açılacak krediler ile bu bankaca ihraç edilecek menkul kıymetler veya verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler.

2) Yüzde yirmi oranında dikkate alınacak işlemler;

a) “Çok Taraflı Banka ve Mali Kurumlar”ın menkul kıymet ihracı veya diğer formlardaki borçlanmalarından ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara yapılacak katılımlar ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c) Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler.

3) Yüzde elli oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Ek-1’de ikinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler ile bunlarca ihraç edilen menkul kıymetler veya verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Merkezleri yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

c)  Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, ek-1’de ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

ç) Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, ek-1’de ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler.

4) Yüzde seksen oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Ek-1’de üçüncü sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak krediler ile bunlarca ihraç edilen menkul kıymetler veya verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Merkezleri yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarının kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetlerden, ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlar karşılığında kullandırılacak krediler,

c) Merkezleri yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, ek-1’de ikinci sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

ç) Ek-1’de birinci sınıf olarak tasnif edilen ülke notlarını haiz yabancı ülkelerde bulunan kredi kurumlarından, ek-1’de üçüncü sınıf olarak tasnif edilen kredi notlarını haiz olanlara kullandırılacak krediler ile bunlarca verilecek garantiler karşılığında kullandırılacak krediler.

5) Yüzde yüzelli oranında dikkate alınacak işlemler;

a) Mali tabloları kredi kullandıran banka ile tam konsolidasyon yöntemine göre konsolide edilenler hariç olmak üzere, merkezleri kıyı bankacılığı bölgelerinde bulunan her türlü banka kredi kurumu ve finansal kuruluşa kullandırılacak krediler ile bu kurum ve kuruluşlar tarafından ihraç olunan menkul kıymetler, verilecek garantiler veya bunların kefaletiyle ihraç olunan menkul kıymetler karşılığında kullandırılacak krediler,

b) Yabancı banka, kredi kurumu ve finansal kuruluşlara kullandırılan nakdi kredilerden geri ödenmeleri vade dışında şartlara bağlanmış olanlar ile belirli gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırılmak veya kullandırılacak kredilerin teminatını teşkil etmek üzere verilenler,

c) Karşılıklı işlemler.

(2) İlk fıkrada belirtilenler dışında kalan işlemler yüzde yüz oranında dikkate alınır.

(3) Bu madde kapsamındaki gayrinakdi krediler ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile benzeri diğer sözleşmeler, 12 nci maddede belirtilen dikkate alınma oranları uygulandıktan sonra bu maddede yer alan oranlara göre ayrıca ağırlıklandırılır.

(4) Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarınca verilen notların düşürülmesi veya geri çekilmesi nedeniyle kredi sınırlarında aşım ortaya çıkması ve aşımın vadesiz kredi kullandırımlarının geri çekilmesi ile giderilememesi halinde, vadeli krediler, ilave hiçbir kullandırımda veya vade yenilemesinde bulunulmaması kaydıyla, menkul kıymet, mevduat ve diğer kredi hesaplarının vadeleri sonuna kadar idame ettirilebilir.

(5) Aynı ülke, borçlu, borçlanma, menkul kıymet veya banka hakkında bir veya birden fazla uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu tarafından verilen notlar arasında ek-1’de yer alan tasnifler bakımından sınıf farkı doğması halinde notlardan düşük olanı esas alınır.

(6) Bankalar bu madde hükümlerinden yararlanan işlemleri ile ilgili sıhhatleri hususunda şüphe bulunmayan her türlü bilgiyi ve belgeyi temin, takip ve muhafaza ile yükümlüdürler. İşlemlerinin bu maddede belirlenen imtiyazlı oranlardan yararlanmaya ehil olduğunu ispatlama mükellefiyeti bankalara aittir.

Merkezi yurt dışında kurulu bankaların Türkiye’deki şubelerinin merkezleri ve yurt dışında kurulu diğer şubeler ile yaptıkları işlemler

MADDE 15 –

(1) Merkezi yurt dışında kurulu bankaların Türkiye’deki şubelerinin, merkezlerine ve yurt dışında kurulu diğer şubelere yaptıkları tevdiat Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında kredi olarak sayılır ve Kanunun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “bankanın dahil olduğu risk grubu” hesaplamasına dahil edilir.

(2) Bu madde uygulamasında, yapılan tevdiatın vadesinden kısa olmamak kaydıyla, merkez ve yurt dışında kurulu diğer şubelerden sağlanan fonlar, Kanunun 55 inci maddesi kapsamında nakit karşılık olarak değerlendirilir.

Kredi sınırlamalarına tabi olmayan işlemler

MADDE 16 –

(1) Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca aşağıdaki işlemler de Kanunun 54 üncü maddesinde yer alan kredi sınırlamalarına tabi tutulmaz:

a) Teminat ya da rehin olarak veya belirli bir gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırılmak amacıyla verilenler hariç olmak üzere, bankaların birbirlerine verdikleri, vadesiz ve temdite konu olmamış üç aya kadar vadeli krediler,

b) Türkiye Bankalar Birliğince Türk Lirası Referans Faiz Oranının (TRLIBOR) tespit edilmesine yönelik olarak oluşturulan piyasalarda yapılan işlemlerden vadesiz ve temdide konu olmamış altı aya kadar vadeli olanlar,

c) (Değişik: RG-25/1/2019-30666) Sermayesinin çoğunluğu ayrı ayrı veya birlikte Hazineye, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketine ve merkezî yönetim kapsamındaki diğer kamu idarelerine ait bankalara kullandırılan krediler,

ç) 15 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında merkezi yurt dışında kurulu bankaların Türkiye’deki şubelerinin, merkezleri ve yurt dışında kurulu diğer şubeleri ile borç-alacak kayıtlarının mutabakatsızlığından kaynaklanan günlük farklar,

d) (Ek: RG-02/02/2007-26422) Konsolide edilen bankalar ve finansal kuruluşlardaki ortaklık payları.

e) (Ek: RG-30/7/2010-27657) 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun geçici 20 nci maddesi çerçevesinde Hazine Müsteşarlığı tarafından verilen destek kapsamında sağlanan kefaletler karşılığı kullandırılan krediler,

f) (Ek: RG-30/7/2010-27657) Krediyi kullandıran banka tarafından menkul kıymet şeklinde ihraç edilen borçlanma senetleri karşılığı yapılan işlemler.

g) (Ek: RG-11/7/2013-28704) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarca, bu bankaların yabancı ülkelerde bankacılık faaliyetlerinde bulunan konsolide ettikleri ortaklıklarının yükümlülüklerine karşılık, yabancı ülkelerin yetkili mercilerine ilgili ülke mevzuatı gereğince verilen sınırsız garanti niteliğini taşıyan taahhütler.

(2) (Ek: RG-25/1/2019-30666) Kanunun 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca, bankanın dâhil olduğu risk grubuna kullandırılan kredilerin hesabında 19 uncu maddede belirtilen finansman ortaklıkları dikkate alınmaz.

Kredi sınırlarının izlenmesi

MADDE 17 –

(1) Bankalarca kredi sınırlarının hesabında, banka bakımından nihai riskin kimden doğduğu ve yükümlülüğünün kime ait olduğu dikkate alınarak krediyi fiilen kullanan kişiler ile kredi açılan kişilerin farklı olabileceği ya da birden fazla kişiye kredi açılmış sayılabileceği hususlarının göz önünde bulundurulması ve bireysel kredi sınırlarının  her bir gerçek veya tüzel kişi bazında ayrı ayrı izlenmesi gerekir.   

Aşımların giderilmesi

MADDE 18 –

(1) Kredi sınırlarının hesaplamasında, Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik uyarınca hesaplanan son dönem özkaynaklar ile konsolide özkaynakları dikkate alınır. Özkaynak ve konsolide özkaynaklarda olabilecek düşüşler nedeniyle Kanunun 54 ve 56 ncı maddelerinde yer alan sınırlamaların hesabında aşım oluşması halinde, sözkonusu aşımların, özkaynak veya konsolide özkaynakların oluşan aşımları giderecek tutarda artırılması veya aşıma neden olan işlemlerin azaltılması suretiyle, özkaynak veya konsolide özkaynak hesaplama dönemini izleyen yedi aylık süre içinde giderilmesi zorunludur. Özkaynak veya konsolide özkaynak artışının sermaye artırımı yoluyla sağlanması halinde, artırılan bedelden özkaynak veya konsolide özkaynağın eksik kısmına eşit olan tutarın bu  yedi aylık sürede nakden tahsil edilmesi şarttır. Oluşan aşımın, özkaynak ve konsolide özkaynak artışı gerektirmesi halinde, artırım, en yüksek artış tutarını gerektiren özkaynak dikkate alınarak gerçekleştirilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemleri

MADDE 19 – (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-25/1/2019-30666)⁽⁶⁾

(1) Katılım bankalarının fon kullandırma yöntemleri aşağıda belirtilmiştir.

a) Satım yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü maddi ve gayri maddi mallar ile hak ve hizmetin, bedeli satıcıya ödenerek tedarik edilmesi işlemidir. Satım yöntemleri; kâr beyanı ile satım (murabaha), kârsız satım (tevliye), pazarlık usulüyle satım (müsaveme), peşin ödemeli satım (selem),  açık hesaplı satım (isticrar), kâr beyanı ile emtia satımı (teverruk) ve eser sözleşmesi (istisna) türlerinden oluşur.

b) Kiralama yöntemleri: Tüketilmeden kullanılabilen bir varlığın menfaatinin finansman sağlama amacıyla belirli bir süre için müşteriye bırakılması işlemidir. Kiralama yöntemleri; adi kiralama, finansal kiralama, faaliyet kiralaması, ürün kiralaması ve işgücü kiralaması türlerinden oluşur.

c) Ortaklık yöntemleri: Gerçek veya tüzel kişilerin tüm faaliyetlerinden, belirli bir faaliyetinden veya belirli bir malın mülkiyetinin edinilmesinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere finansman sağlama amacıyla müşterilerle ortaklık kurulması işlemidir. Ortaklık yöntemleri; emek-sermaye ortaklığı (mudarebe), kâr-zarar ortaklığı (müşareke), yatırım ortaklığı (girişim sermayesi), mülkiyet ortaklığı, zirai ortaklıklar türlerinden oluşur.

ç) Vekâlet yöntemleri: Müşteri ile imzalanan vekâlet sözleşmesi kapsamında kârın tamamı veya önceden belirlenmiş belirli bir kısmı ile zararı bankaya ait olmak üzere, gelir getirici bir faaliyeti için finansman sağlama amacıyla müşterinin vekil olarak yetkilendirilmesi işlemidir. Vekâlet yöntemleri, adi vekâlet ve yatırım vekâleti türlerinden oluşur.

d) Diğer yöntemler: Karşılıksız ödünç (karz-ı hasen), kefalet, garanti, vaat, ödül vaadi (cuâle) türleri ile Kurulca belirlenecek diğer yöntemlerden oluşur.

(2) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere ve bu yöntemlere ilişkin belirlenecek standartlara dayalı hukuki ilişkiler münhasıran finansman sağlama amacıyla kurulur.

(3) Katılım bankaları, gelir elde etme amaçlı olarak müşterilerine nakit finansman sağlayamazlar.

(4) Satım yöntemlerine dayalı işlemlerde satıcı tarafından müşteri adına düzenlenen belgeler sebebiyle yapılacak ödemelerin finansman sağlayan banka vasıtasıyla yapılması, bankanın kayıtlarında gösterilmesi ve alım satıma ilişkin belgenin bir suretinin bankada muhafazası zorunludur.

(5) Birinci fıkranın (c) bendinde sayılan ortaklık yöntemlerinden mülkiyet ortaklığı dışındaki yöntemlere dayalı finansman işlemlerinde banka ile müşteri arasında finansman ortaklığı kurulur. Finansman ortaklığı, müşterinin belirli bir faaliyetinden veya tüm faaliyetlerinden doğacak kâr ve zarara katılmak üzere Kanunun 48 inci maddesi hükümleri kapsamında münhasıran finansman sağlama amaçlı olarak kurulur ve bu madde hükümlerine uygun düştüğü ölçüde ortaklıkları düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine tabidir.

(6) Finansman ortaklığı, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenen sermaye şirketi şeklinde veya taraflar arasında imzalanan süreli ortaklık sözleşmesi ile kurulur. Tarafların kâr ve zarara katılma oranları sözleşmede belirtilir.

(7) Finansman ortaklığı sözleşmelerinde, sermayesine iştirak edilen ortaklığın yönetimi başta olmak üzere tarafların hak ve yükümlülüklerine yer verilmesi zorunludur. Finansman ortaklığı paylarının en fazla yedi yıl içinde elden çıkarılması şarttır. Kurul, ihtiyaç duyulması halinde bankaca konuya ilişkin tevsik edici belgelerle Kuruma başvurulması halinde yedi yıllık süreyi uzatabilir.

(8) Birinci fıkrada sayılan yöntemlere dayalı finansmanlar için müşteriler ile imzalanacak sözleşmelerin yeknesak bir şekilde uygulanmasını ve katılım bankacılığı meslek ilke ve standartlarına uyumunu teminen, Kurulun uygun görüşü alınmak suretiyle Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından tip sözleşmeler hazırlanır.

(9) Birinci fıkrada belirtilen her bir finansman yöntemine ilişkin standartlar, Kurulun uygun görüşü alınmak suretiyle Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından belirlenir.

(10) Kalkınma ve yatırım bankaları, bu madde hükümleri ile bu madde hükümlerine dayalı olarak yapılacak düzenlemelere uygun olmak ve münhasıran faizsiz yöntemlerle sağlamış oldukları kaynaklarla sınırlı olmak üzere, müşterilerine birinci fıkrada sayılan yöntemlere dayalı olarak finansman sağlayabilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 20 –

(1) 27/6/2001 tarihli ve 24445 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile 20/9/2001 tarihli ve 24529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyet Hakkındaki Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

İntibak

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) 12 nci madde ile getirilen dikkate alınma oranlarına ilişkin yeni hükümler nedeniyle bir gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırdıkları krediler toplamı Kanunda yer alan sınırlamaları aşan bankalar, bu gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna hiçbir şekil ve surette yeni kredi kullandıramazlar. Bankalar, bu Yönetmelik hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen takvim yılından başlamak üzere, bir gerçek ya da tüzel kişiye veya risk grubuna kullandırdıkları kredilerin toplamında her yıl için oluşan aşım tutarlarını, bu tutarların birinci yıl sonuna kadar yüzde otuzunu, ikinci yıl sonuna kadar yüzde altmışını, üçüncü yıl sonuna kadar yüzde yüzünü itfa etmek suretiyle 31/12/2009 tarihine kadar giderirler.

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek: RG-27/9/2016-29840)

(1) Bu maddenin yayımı tarihinden önce kullandırılan ihtiyaç kredilerinin borç bakiyeleri, borçlu tarafından talep edilmesi durumunda en fazla yetmiş iki ay ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilir. Yeniden yapılandırma kapsamında borçluya ilave kredi kullandırılması halinde ilave kullandırılan kredinin vadesi kırk sekiz ayı aşamaz.

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG-15/8/2018-30510)⁽²⁾

(1)  Bu maddenin yürürlük tarihinden önce kullandırılan ihtiyaç kredilerinin borç bakiyeleri, borçlu tarafından bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde talep edilmesi durumunda en fazla kırk sekiz ay ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilir. Yeniden yapılandırma kapsamında borçluya ilave kredi kullandırılması halinde ilave kullandırılan kredinin vadesi otuz altı ayı aşamaz.

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-27/11/2018-30608)

(1) 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında fiyatı üç bin beş yüz Türk Lirasının üzerinde olan cep telefonu alımı amacıyla kullandırılan kredilerde altı ay olan vade sınırı 31/1/2019 tarihine kadar on iki ay olarak uygulanır.

GEÇİCİ MADDE 5 – (Ek: RG-25/1/2019-30666)

(1) Bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla asgari tutarı ödenip kalan borcu kredilendirilenler de dâhil olmak üzere dönem borcu kısmen veya tamamen ödenmemiş kredi kartlarının mevcut borç bakiyeleriyle sınırlı olmak üzere, kredi kartı borçlarının ödenmesi amacıyla kullandırılan tüketici kredilerinde vade sınırı altmış ay olarak uygulanır. Kredi kartı borcunun başka bir bankada bulunması durumunda kredi, borcun ödenmesini teminen ilgili bankaya ödeme yapılması suretiyle kullandırılır.

GEÇİCİ MADDE 6 – (Ek: RG-10/2/2019-30682) 

(1) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce anapara ve/veya faiz ödemelerinin tahsili geciken ihtiyaç kredilerinin borç bakiyeleri, borçlu tarafından talep edilmesi durumunda en fazla altmış ay ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilir.

GEÇİCİ MADDE 7 – (Ek: RG-26/2/2019-30698)

(1) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce kullandırılan ihtiyaç kredilerinin borç bakiyeleri borçlu tarafından talep edilmesi durumunda en fazla altmış ay ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılabilir.

Yürürlük

MADDE 21 –

(1) Bu Yönetmelik hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 22 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.

__________________

(1) Bu maddenin ikinci fıkrası ½/2014 tarihinde yürürlüğe girer.

(2) Bu değişiklik 1/9/2018 tarihinde yürürlüğe girer.

(3) Bu değişiklik 1/4/2019 tarihinde yürürlüğe girer.

(4) 25/1/2019 tarihli ve 30666 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin İkinci Bölümünün başlığı “Aynı Risk Grubuna Dahil Edilecek Gerçek ve Tüzel Kişiler, Kredi Açma Yetkisinin Devri ve Kredi Komitesi” iken Yönetmeliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

(5) 25/1/2019 tarihli ve 30666 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin Üçüncü Bölümünün başlığı “Hesap Durumu Belgesi”iken Yönetmeliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

(6) Bu değişiklik 1/1/2020 tarihinde yürürlüğe girer.

Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
01/11/2006	26333
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	02/02/2007	26422
2.	12/11/2008	27052
3.	12/11/2009	27404
4.	30/7/2010	27657
5.	30/4/2013	28633
6.	11/7/2013	28704
7.	31/12/2013	28868
8.	25/11/2015	29543
9.	27/9/2016	29840
10.	14/12/2016	29918
11.	12/12/2017	30268
12.	7/6/2018	30444
13.	15/8/2018	30510
14.	27/11/2018	30608
15.	25/1/2019	30666
16.	10/2/2019	30682
17.	19/2/2019	30691
18.	26/2/2019	30698
19.	16/8/2019	30860
20.	14/1/2020	31008

7 Şubat 2019 PERŞEMBE                 Resmî Gazete                            Sayı : 30679

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

ARAZİ TOPLULAŞTIRMASI VE TARLA İÇİ GELİŞTİRME

HİZMETLERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, tarımsal arazilerin toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri ile ilgili usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanunun Ek-9 uncu maddesi, 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununun 6 ncı maddesi ve 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 24 üncü maddesine istinaden hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Aile: Karı, koca ve varsa birlikte oturan reşit olmayan çocuklardan meydana gelen müesseseyi,

b) Arazi: Toprak, iklim, topoğrafya, ana materyal, hidroloji ve canlıların değişik oranda etkisi altında bulunan yeryüzü parçasını,

c) Arazi derecelendirmesi: Arazi toplulaştırma sahasında bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile devlete ait arazilerde yapılacak toprak etütleri ve laboratuvar analizleri ile belirlenen toprak özellikleri, verimlilik ve arazinin konumuna bağlı olarak hesaplanan ve arazinin konum ile büyüklüğünün değişimine esas olacak değerlerin tespit iş ve işlemini,

ç) Arazi derecelendirme komisyonu: Arazi derecelendirme işlemlerini yapmaya yetkili komisyonu,

d) Arazi toplulaştırması: Tarım arazilerinin doğal ve yapay etkilerle bozulmasını ve parçalanmasını önlemek, parçalanmış arazilerde ise doğal özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulmasını, bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesini ve arazi gelişimi hizmetlerinin sağlanmasını,

e) Arazi yetenek sınıflaması: Toprak bozulmasına neden olmayacak şekilde arazinin en uygun kullanım şeklini belirlemek için kullanım ve koruma verilerini bir araya getirerek temel toprak etütlerine ve iklim koşullarına dayalı yapılan planlamalara yönelik arazi sınıflamasını,

f) Arsa: Yerleşim alanları içinde veya dışında konut, sanayi, ticaret, turizm ve benzeri amaçlarla yerleşim için imar planı yapılmış veya bu amaçla kullanılan, planı bulunmayan yoğun yerleşim alanları içinde kalan arazileri,

g) Asgari tarımsal arazi büyüklüğü: Üretim faaliyet ve girdileri rasyonel ve ekonomik olarak kullanıldığı takdirde, bir tarımsal arazide elde edilen verimliliğin, söz konusu tarımsal arazinin daha fazla küçülmesi hâlinde elde edilemeyeceği Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen en küçük tarımsal parsel büyüklüğünü,

ğ) Bakanlık: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığı,

h) Blok: Yol, kanal, dere gibi yapay ve doğal sınırlarla çevrili parseller topluluğunu,

ı) Blok Planı: Aplikasyona müstenit sulama, yol ve drenaj projeleri ile hâlihazır haritaya göre oluşturulmuş uygulama koordinatları olan, toplulaştırma kriterlerine göre çizilmiş planları,

i) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri,

j) Dikili tarım arazisi: Mutlak ve özel ürün arazileri dışında kalan ve üzerinde yöre ekolojisine uygun çok yıllık ağaç, ağaççık ve çalı formundaki bitkilerin tarımı yapılan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri,

k) Ortak tesislere katılım payı (Düzenleme ortalık payı): Arazi toplulaştırmasına konu kadastral parsellerin tapu siciline tescil edilmiş yüzölçümünün,  arazi özellikleri ile birlikte değerlendirilerek bulunan parsel değer sayılarından yol, kanal, tahliye kanalı gibi proje gereği ihtiyaç duyulan ve kamunun ortak kullanacağı yerler için en fazla %10’a kadar yapılan kesinti payını,

l) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatını,

m) Halihazır harita: Arazi toplulaştırma alanına ilişkin blok planlamasının hazırlanmasında ve derecelendirme çalışmalarında altlık oluşturacak, arazinin topografyasını, her çeşit detayı, sabit tesisleri ve mevcut arazi kullanım durumunu gösterecek şekilde yapılan veya yaptırılan haritayı,

n) İsteğe bağlı arazi toplulaştırması: Toplulaştırma etüt sahasındaki arazi sahiplerinin sayıca ve sahip oldukları arazilerin alansal olarak yüzde ellibirinin imzalı muvafakati alınarak yapılan arazi toplulaştırmasını,

o) Kamu yararı kararı: Bakanlıklarca yatırım programına alınmış yatırımlar veya insan, toplum ve çevre ilişkilerinde dengeyi bozucu nitelikte olmayan, ekonomik, ekolojik ve toplumsal kayıplar bakımından toplum aleyhine sonuçlar doğurmayan, kişiler ve toplum yararı birlikte gözetilerek ilgili bakanlık tarafından alınan kararı,

ö) Kanun: 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkındaki Kanunu,

p) Kapitalizasyon oranı: Taşınmazın yıllık ortalama net geliri ile gerçek satış değeri arasındaki oranı,

r) Kuru tarım arazisi: Tarımı yapılan bitkilerin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun, sadece doğal yağışlarla karşılandığı arazileri,

s) Malik: Proje sahasında cinsi ve vasfı ne olursa olsun taşınmaza ait tapusu olan gerçek veya tüzel kişiyi,

ş) Marjinal tarım arazisi: Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamalar nedeniyle üzerinde sadece geleneksel toprak işlemeli tarımın yapıldığı arazileri,

t) Mutlak tarım arazisi: Bitkisel üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin kombinasyonu, yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan, topoğrafik sınırlamaları olmayan veya çok az olan, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla kullanıma elverişli olan arazileri,

u) Mülakat: İşletmelerin yeni parselasyon planlaması ile ilgili tercihlerinin tespit edilerek imza altına alınmasını,

ü) Özel arazi toplulaştırması: Köy tüzel kişiliği, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili yapacakları arazi toplulaştırmasını ve tarla içi geliştirme hizmetlerini,

v) Özel ürün arazisi: Mutlak tarım arazileri dışında kalan, toprak ve topoğrafik sınırlamaları nedeniyle yöreye adapte olmuş bitki türlerinin tamamının tarımının yapılamadığı, ancak özel bitkisel ürünlerin yetiştiriciliği ile su ürünleri yetiştiriciliğinin ve avcılığının yapılabildiği, ülkesel, bölgesel veya yerel önemi bulunan arazileri,

y) Parsel endeksi: Toprak etütleri sonucu elde edilen toprak endeksinin yüzde altmışı alınarak buna konum ve diğer özelliklerinin puanlarının eklenmesiyle bulunan değeri,

z) Parsel değer sayısı: Arazi derecelendirmesi sonucu bulunan her bir alana karşılık gelen parsel endeks değerinin, o parselin alanı ile çarpımı sonucu elde edilen sayısal değeri,

aa) Proje alanı: Arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin yapılacağı yerleşim birimlerinin kadastral sınırları içinde kalan alanı,

bb) Proje birimi: Arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri projesinin hazırlanması, uygulanması ve kontrolü amacı ile DSİ veya proje idaresi bünyesinde birisi başkan, bir harita mühendisi ve konusunda uzman en az biri tercihen toprak veya tarımsal yapılar ve sulama bölümü mezunu iki ziraat mühendisi olmak üzere ve/veya gerektiğinde projenin özelliğine göre diğer meslek gruplarından da üye dahil edilerek oluşturulan ekibi,

cc) Proje idaresi: DSİ’nin iznine tabi olarak hizmet konuları ile ilgili arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerini yürütmeye yetkili DSİ dışındaki kurum ve kuruluşları,

çç) Sabit tesis: Ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili ve kapama meyve bahçesi niteliğindeki tarım arazilerini,

dd) Sulu tarım arazisi: Tarımı yapılan bitkilerin büyüme devresinde ihtiyaç duyduğu suyun, kaynağından alınarak yeterli miktarda, zamanında ve kontrollü bir şekilde karşılandığı arazileri,

ee) Tahsisli arazi: Bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilmek üzere, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan, vasfı ve hâlihazır kullanım şekline bakılmaksızın toplulaştırma kapsamında değerlendirilebilecek yerlerden Maliye Bakanlığı tarafından Bakanlığa tahsis edilen yerleri,

ff) Tarım arazileri sınıfı: Doğal özellikleri ve yapılan tarım şekline göre nitelikleri Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri, marjinal tarım arazilerini,

gg) Tarım arazisi: Toprak, topoğrafya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen arazileri,

ğğ) Tarımsal arazi değeri: Tarım arazilerinden elde edilecek yıllık ortalama net gelirin kapitalizasyon faiz oranı ile bölümü ile hesaplanan m² cinsinden arazi değerini,

hh) Tarımsal İşletme: Yasal durumu ne olursa olsun, sahip olduğu, ortakçılık, yarıcılık ya da kiralama şeklinde işlediği arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim yapan ya da küçükbaş veya büyükbaş hayvan besleyen yahut hem bitkisel üretim hem hayvancılık yapan tek yönetim altındaki ekonomik birimi,

ıı) Tarla içi geliştirme hizmetleri: Sulama, drenaj, toprak koruma, toprak ıslahı, tesviye, anların kaldırılması ile ağaç, çalı temizleme, taş toplama, tarla içi yolları, dere ıslahı ve sanat yapıları gibi arazi geliştirme hizmetlerini,

ii) Toprak: Mineral ve organik maddelerin parçalanarak ayrışması sonucu oluşan, yeryüzünü ince bir tabaka halinde kaplayan, canlı ve doğal kaynağı,

jj) Toprak etüdü: Toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri, toprağın bünyesi, yapısı, ıslah yetersizlikleri, drenaj durumu hususlarının analizlerle ve arazi gözlemleri ile tespit edilmesi iş ve işlemini,

kk) Uygulayıcı Kuruluş: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,

ll) Yeşil bant: Tarla içi ve bağlantı yollarına paralel olarak yeterli genişlikte ağaçlandırılmak üzere planlanan alanları,

mm) Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü: Bölge farklılıkları göz önünde bulundurularak il ve ilçelerin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununa ekli (1) sayılı listede belirlenen yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerini,

nn) Zorunlu Arazi Toplulaştırması: Kamu yararı gözetilerek proje sahasındaki arazi maliklerinin muvafakati aranmaksızın yapılan arazi toplulaştırmasını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Arazi Toplulaştırması

Arazi etütleri ve toplulaştırma alanlarının belirlenmesi

MADDE 5 –

(1) Arazi toplulaştırma projesinin uygulanacağı alanın sınırları ve bu sınırlar içerisinde kalan alan; yapılacak ön etüt çalışmaları ile arazi toplulaştırma proje sahası olarak belirlenir. Arazi toplulaştırma proje sahası olarak belirlenen alan; yeri, ulaşım durumu, mülkiyet ve kadastro durumu, topoğrafya ve toprak durumu, arazi kullanım durumu, sulama, drenaj ve diğer tarla içi geliştirme hizmetleri gereksinimi yönünden incelenerek proje kapsamında yer alacak işler ve gerekçeleri ile birlikte ön etüt raporunda belirtilir.

(2) Arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin yürütülmesinde DSİ uygulayıcı kuruluş olarak yetkilidir. DSİ, sadece kendi yürüttüğü arazi toplulaştırma çalışmaları kapsamında yapılan iş ve işlemlerden hukuki olarak sorumludur. DSİ dışındaki kurum ve kuruluşlar DSİ’nin iznine tabi olarak proje idaresi sıfatıyla arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerini yürütmeye yetkilidir.

(3) Uygulayıcı kuruluş olarak DSİ tarafından, alınan Cumhurbaşkanı Kararı ile DSİ veya proje idaresi tarafından isteğe bağlı ya da maliklerin muvafakati aranmaksızın zorunlu arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri yapılabilir veya yaptırılabilir.

(4) Arazi toplulaştırması projelerinde isteğe bağlı arazi toplulaştırma projelerine öncelik tanınır.

(5) Proje birimince, proje alanı içinde bulunan arazi malikleri ile yerel yönetim temsilcilerinin katıldıkları proje bilgilendirme toplantısı yapılır.

(6) İsteğe bağlı toplulaştırma, proje alanı içerisinde toplulaştırılması istenen arazilerin yarısından çoğuna malik bulunan ve sayıca maliklerin yarısından fazlasını teşkil eden arazi sahiplerinin veya yasal vekillerinin yazılı muvafakati ile yapılır. Muvafakat alınma işlemi, DSİ veya proje idaresince Cumhurbaşkanı Kararı öncesinde yapılır/yaptırılır ve gerekçeye eklenir.

(7) Cumhurbaşkanı Kararı, arazi toplulaştırması ve diğer işlemler yönünden kamu yararı kararı sayılır.

(8) Cumhurbaşkanı Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip bir ay içerisinde mahallin en büyük mülki idare amirine duyurulmak üzere bildirilir. Bu karar DSİ veya özel arazi toplulaştırmasını gerçekleştiren proje idaresinin internet sayfalarında ve ayrıca köy veya mahalle muhtarının çalışma yerinde otuz gün süre ile ilan ettirilir.

(9) Cumhurbaşkanı Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra yapılacak olan sabit tesisler, arazi toplulaştırmasında dikkate alınmaz ve ihtilaf halinde bunlar tazminata konu olamaz. Proje sahasında ortofotogörüntüsü yardımıyla sabit tesisler belirlenir ve tespitler belge sayılır. Sabit tesis bulunan parsellerin listesi ve ortofotoharitası mahallinde ilan edilerek parsel maliklerinin bilgilenmesi sağlanır.

(10) Proje sahası olarak ilan edilen alanlar ilgili kurum ve kuruluşlara bildirilir. Yatırımcı kurum ve kuruluşlardan bilgilendirme ile birlikte söz konusu alana ilişkin projelerinin bulunup bulunmadığına dair bilgi ve belgeler talep edilir.

(11) Arazi toplulaştırması muhtevasında ilanen yapılan duyurular tebligat yerine geçer, ayrıca tebligat yapılmaz.

(12) Arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı; tescil tarihinden itibaren 10 yıl içerisinde dava açılabilir.

(13) Arazi toplulaştırması uygulanacak arazi üzerinde, DSİ veya proje idaresi tarafından yapılacak fiili uygulamalar, hak sahiplerinin iznine tabi değildir. Arazi toplulaştırması yürütülen alanlarda tarımsal faaliyetleri kısıtlamaya DSİ veya proje idaresi yetkilidir.

(14) Arazi toplulaştırma projesi, belirlenen yerleşim birimlerinin kadastral sınırları içerisinde kalan arazilerde uygulanır. Ancak sulama ve rehabilitasyon projelerinde proje sahasında kalan alanı kadastral alanına göre çok küçük olan yerleşim alanlarında sulama veya rehabilitasyon alanı proje alanı olarak kabul edilir. Toplulaştırma projesi uygulama alanına, bir veya birden çok yerleşim birimine ait araziler de girebilir.

(15) İlan edilen toplulaştırma proje alanı, kullanım şekilleri ve arazi özellikleri dikkate alınarak kendi içerisinde toplulaştırma yapılması için birden fazla alt proje alanına ayrılabilir.

(16) İhtiyaç duyulması halinde proje kapsamında yapılacak çalışmalara temel oluşturmak üzere arazi topoğrafyası, sabit tesisler ve benzeri ayrıntıları gösteren proje sahası hâlihazır haritası yapılır veya yaptırılır.

(17) Uygulama esnasında arazi toplulaştırması kriterlerine ve tekniğine uygun olmadığı tespit edilen alanlar, arazi toplulaştırmasını yürüten DSİ veya proje idaresi tarafından onaylanan gerekçeli rapor ile kısmen veya tamamen toplulaştırma dışı bırakılabilir.

Özel arazi toplulaştırması

MADDE 6 –

(1) Köy tüzel kişilikleri, belediyeler, kooperatifler, birlikler gibi tüzel kişilikler veya kamu kuruluşlarının, hizmet konuları ile ilgili arazi toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak istemeleri durumunda; arazi etütleri ve toplulaştırma alanının belirlenmesiyle ilgili gerekçe raporları ile proje idaresi sıfatıyla DSİ’ye başvurarak toplulaştırma isteklerini bildirirler.

(2) Gerekçe raporunun yeterli görülmesi durumunda; isteğe bağlı yapılacak arazi toplulaştırması projeleri için proje alanı içerisinde toplulaştırılması istenen arazilerin yarısından çoğuna malik bulunan ve sayıca maliklerin yarısından fazlasını teşkil eden arazi sahiplerinin veya yasal vekillerinin yazılı muvafakati alınır. Muvafakat alınma işlemi, proje idaresince Cumhurbaşkanı Kararı öncesinde yapılır/yaptırılır ve gerekçeye eklenir.

(3) DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanlığı Kararı alınır. Cumhurbaşkanlığı Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip proje idaresi arazi toplulaştırması projesini yürütür.

(4) Arazi toplulaştırması yapmak isteyen kuruluş; bir toprak ve/veya tarımsal yapılar ve sulama bölümü mezunu ziraat mühendisi ve bir harita mühendisi ile gerekli görülmesi halinde diğer meslek gruplarından gerekli teknik personeli bünyesinde bulundurmak veya proje süresince tâbi oldukları mevzuat hükümlerine uygun olarak personeli çalıştırmak zorundadır.

(5) Arazi toplulaştırması yapan kurum veya kuruluşlar kamu yatırımları için ihtiyaç duyulan arazi miktarını arazi toplulaştırması yoluyla karşılayabilir.

(6) Arazi toplulaştırması yapacak idarelerce ihtiyaç duyulacak yatırımlar için ortak tesislere katılım payı ile karşılanamayan araziler, varsa hazine arazilerinden, hazine arazilerinin yeterli olmadığı veya bulunmadığı yerlerde ise ilgili idarelerce belirlenecek usûl ve esaslar dahilinde fizikî tesislerin yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve tüzel kişilerden anlaşma yoluyla karşılanabilir. Bu araziler, fizikî tesislerin yapılacağı yere taşınır.

(7) Aynı alanda birden fazla kurum veya kuruluş tarafından toplulaştırma ve/veya tarla içi geliştirme hizmeti yapmak talebinde bulunulması halinde arazi toplulaştırması ve/veya tarla içi geliştirme hizmetini yapacak kuruluşu belirlemeye DSİ yetkilidir.

(8)  Arazi toplulaştırma çalışmaları muhtevasında yapılan bütün iş ve işlemlerin onayı, tescili ve bu işlemlerden doğacak hukuki sorumluluk arazi toplulaştırmasını yürüten proje idaresine aittir.

(9) Toplulaştırma kapsamında yapılan parselasyon planları uygulamayı yapan kurum tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir.

(10) Başvuruda bulunan proje idaresi tarafından projenin tamamlanmasından sonra projeye ilişkin tüm bilgi ve belgeler, sayısal ortamda DSİ’ye gönderilir.

(11) DSİ tarafından yapılan toplulaştırma projelerinde uygulanan usul ve esaslar, özel toplulaştırma projelerinde de uygulanır. Uygulamada bütünlük sağlanması açısından proje idareleri, arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri konusunda DSİ tarafından yayımlanan veya yayımlanacak olan tüm yönetmelik, tüzük, talimat, rehber vb. dokümanlara uymakla yükümlüdür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Arazi Toplulaştırma Uygulaması

Kadastro işlemleri

MADDE 7 –

(1) Arazi toplulaştırması, kadastrosu yapılmış olan yerlerde uygulanır. Belirlenen toplulaştırma alanı içerisinde kadastro paftalarının yenilenmesi gerekiyorsa, bu yerlerin kadastro veya yenileme işlemleri Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce öncelikle yapılır veya yaptırılır.

(2) Arazi toplulaştırma projelerinin uygulanması esnasında, elbirliği mülkiyet olarak tescilli parsellerin, paylı mülkiyete dönüştürülmesi işlemleri uygulayıcı kuruluş tarafından re’sen gerçekleştirilir. Kesinleşen listelerin tapu müdürlüğü tarafından doğrudan paylı mülkiyet olarak tescili sağlanır. Bu yetki kapsamındaki işlemler her türlü gider, vergi, resim ve harçtan müstesnadır.

(3) Arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri projelerinin uygulanması esnasında, tapuya kayıtlı olup tescile esas belgesine aykırılığı tespit edilen hisse hataları ile 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 8 inci maddesi hükümlerine tabi olmayan iştirak halinde mülkiyet olarak tescilli parsellerin paylı mülkiyete dönüştürülmesi işlemleri, DSİ veya proje idaresi tarafından re’sen düzeltilir. Kesinleşen listelerin tapu müdürlüğü tarafından doğrudan paylı mülkiyet olarak tescili sağlanır. Bu yetki kapsamındaki işlemler her türlü gider, vergi, resim ve harçtan müstesnadır. Bu madde kapsamında getirilen istisnalar mükelleflerin veraset ve intikal vergisine ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

(4) Toplulaştırma proje alanı içerisinde kalan taşınmazlara ait kadastral altlıklarda; ölçü, tersimat, sınırlandırma ve hesaplamadan doğan yüzölçümü hataları arazi toplulaştırma uygulamasından önce, Kadastro Müdürlüğü tarafından mevzuat hükümleri uyarınca düzeltilir.

Tapu siciline belirtme konulması

MADDE 8 –

(1) Toplulaştırma sahası ilân edilen yerlerde DSİ veya proje idaresince bildirilen parsellerin tapu kütüğü sayfalarının beyanlar hanesine toplulaştırma alanına girdiğine dair “6200 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesi gereğince arazi toplulaştırması kapsamına alınmıştır.” belirtmesinin konulması, arazi toplulaştırmasını yürüten idare tarafından ilgili tapu müdürlüklerinden talep edilir. Bu belirtme tarihinden itibaren toplulaştırma işlemi tamamlanıp tapuya tescili sonuçlandırılıncaya kadar toplulaştırma alanındaki taşınmazlar üzerindeki tescilsiz iktisap halleri hariç malik ya da hak sahiplerinin talebine bağlı her türlü devir, temlik, ipotek ve satış vaadi, ifraz ve taksim, ayni ve şahsi haklar ile belirtme işlemleri DSİ veya proje idaresinin iznine bağlıdır.

(2) Herhangi bir nedenle dava konusu edilmiş olup yargılama süreci devam eden, toplulaştırma alanındaki taşınmazlara ilişkin toplulaştırma kararı alındığı ve tapu siciline belirtme yapıldığı hususları DSİ veya proje idaresince ilgili mahkemelere bildirilir. Mahkeme kararı ile yapılan her türlü devir, temlik ve ifraz işlemlerinin sonucu ilgili tapu müdürlüklerince DSİ veya proje idaresine bildirilir.

(3) Toplulaştırma belirtmesinden sonra araziyi satın alan malik, önceki malikin taahhütlerini aynen kabul etmiş sayılır.

(4) Eski parseller üzerindeki “6200 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesi gereğince arazi toplulaştırması kapsamına alınmıştır.” belirtmesi, yeni parselasyon planlarının tescili ile birlikte sona erer, yeni oluşacak parsellere bu belirtme taşınmaz.

Arazi toplulaştırması alanlarında alınacak önlemler

MADDE 9 –

(1) Toplulaştırma yapılacak alanda, uygulamayı geciktirmemek için üç yılı geçmemek üzere, yapılacak bitkisel üretimin tür ve çeşidi, kapsayacağı alan çiftçilerin de katılımıyla DSİ veya proje idaresince kararlaştırılır. Alınan bu karar, gerekçeleri ile birlikte yerel imkânlarla duyurulur. Bu karara uyulmaması uygulamayı geciktirmez.

(2) Erozyon tehlikesi bulunan alanlarda bitki örtüsünün korunması ve geliştirilmesi için doğal dengeyi bozmamak kaydıyla DSİ veya proje idaresi tarafından yeşil bant alanları planlamak da dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınabilir.

(3) Arazi toplulaştırma projesinin uygulama çalışmalarına başlanacağı, yerel ekim mevsiminden en az otuz gün önce yerel imkânlarla duyurulur.

(4) Ortak kullanım alanları olarak planlanan alanlarda toplulaştırma çalışmaları süresince tarımsal faaliyette bulunmak arazi toplulaştırmasını yapan ilgili kuruluşun iznine tabidir.

(5) Arazi toplulaştırması yapılan veya yaptırılan sahalardaki kanal, yol ve benzeri ortak tesislere katılım payı alanları ile kısıtlama getirilen alanlar olarak planlanan yerlerdeki taşınmazların mütemmim cüzlerinin karşılığı ile taşınmaz sahiplerine yeni parseller teslim edilene kadar doğabilecek gelir kayıpları uygulayıcı kuruluş tarafından karşılanır.

(6) Uygulama sahasındaki çiftçilerin ilk yıldaki ürün kayıpları için zarar, ziyan bedelleri ile daha sonraki yıllardaki kısıtlamalardan dolayı oluşan ürün kayıp bedelleri toplulaştırmayı yürüten idare tarafından karşılanır. Ancak, yüklenici firmanın hatalı uygulamaları ve gecikmelerinden kaynaklanan zarar-ziyan ve ürün kayıp bedeli ödemeleri yüklenici firma tarafından karşılanır.

(7) Arazi mülkiyetinin ihtilaflı olması veya malikinin gelir kaybına ilişkin takdir edilen bedeli kabul etmemesi durumunda, DSİ veya proje idaresi tarafından yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine başvurularak bedelin tespiti istenir. Mahkemece belirlenen bedel, üçer aylık vadeli hesaba yatırılarak taşınmaz üzerinde malikin iznine tabi olmaksızın toplulaştırmaya ilişkin işlemlere devam olunur.

(8) Mahkeme tarafından belirlenen bedelin DSİ veya proje idaresi tarafından yüksek bulunması halinde, gerçek zararın tespiti ve fazla tespit edilen bedele itiraz edilebilir. Dava açıldığında idarece takdir edilen bedelin üzerindeki tutarın dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi hususunda, ilgili mahkemeden tedbir kararı alınabilir.

Arazi derecelendirme komisyonu

MADDE 10 –

(1) Arazi derecelendirme işlemleri arazi derecelendirme komisyonunca yapılır.

(2) Arazi derecelendirme komisyonu;

a) DSİ veya proje idaresince belirlenecek başkan dâhil biri toprak ve/veya tarımsal yapılar ve sulama bölümü mezunu ziraat mühendisi olmak üzere proje biriminden dört asıl bir yedek üye,

b) Köylerde köy muhtarı veya belirleyeceği bir asıl bir yedek üye, belediyelerde, belediye başkanının belirleyeceği konusunda uzman bir asıl bir yedek üye, il özel idarelerinde valinin, büyükşehir belediyelerinde büyükşehir belediye başkanının belirleyeceği konusunda uzman bir asıl bir yedek üye,

c) Proje alanında arazisi bulunan maliklerin kendi aralarından seçecekleri iki asıl bir yedek üye olmak üzere yedi asıl üç yedek üyeden oluşur.

(3) Proje birimi başkanı aynı zamanda arazi derecelendirme komisyonu başkanıdır. Komisyon üyeleri kendilerine, eşlerine veya birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımlarına ait arazilerin derecelendirilmesine yapılan itirazın incelenmesinde görev alamaz. Asıl üyenin katılamadığı toplantılara yedek üye katılır. Herhangi bir nedenle komisyondaki görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre yeni üye belirlenir.

(4) Arazi derecelendirme komisyonu çoğunluk sağlanarak toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır.

(5) Üzerinde irtifak hakkı bulunan parseller, proje kapsamında oluşturulan derecelendirme komisyonu tarafından parsellerin etkilenen alanları dikkate alınarak konum endeksi puanı içerisinde değerlendirilir.

(6) İlgili yerleşim birimi tarafından arazi derecelendirme komisyonuna üye bildirilmemesi halinde, yerleşim biriminin bağlı olduğu mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından re’sen üye atanır.

Arazi derecelendirmesi

MADDE 11 –

(1) Arazi toplulaştırması için ihtiyaç duyulan toprak etüt ve analizleri, arazi toplulaştırmasını yürüten DSİ veya proje idaresi tarafından yapılır veya yaptırılır.

(2) Arazi derecelendirmesi, arazi derecelendirme komisyonu tarafından toplulaştırma alanında bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile devlete ait arazilerin yerine aynı değerde yeni arazi verilebilmesi amacıyla proje birimince yapılır veya yaptırılır.

(3) Arazi derecelendirmesinde; toprağın kalıcı ve değişken özelliklerini belirleyen toprak etütleri, arazinin yerleşim yerlerine veya işletme merkezlerine uzaklığı ile arazinin diğer özellikleri göz önüne alınarak konum ile büyüklüğünün değişimine esas olacak derecelendirme katsayıları belirlenir. Belirlenen katsayılar, kadastral parsellerin düzenlemeye giren alanları ile çarpılarak ilgili parsellere ait parsel değer sayıları elde edilir. Hesaplanan bu değerler parselasyon planlaması esnasında oluşacak yeni parsellerin bulunacağı yerin endekslerine bölünerek yeni parsel alanları belirlenir.

(4) Derecelendirmede, arazi üzerindeki sabit tesisler dikkate alınmaz.

(5) Toplulaştırma sahasında, dere yatağı, kanal, yol ve ark yerleri gibi ıslah edilerek parselasyon planına dâhil edilmesi düşünülen alanlar ile ilgili derecelendirme işlemleri, o yeri çevreleyen toprak sınıfları göz önünde bulundurularak yapılır.

(6) Malikleri bilgilendirmede kolaylık sağlamak amacıyla arazi derecelendirme haritaları proje birimince uygun görülen ölçekte hazırlanır veya hazırlattırılır.

(7) Toprak etüt haritaları, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan Toprak ve Arazi Sınıflaması Standartları Teknik Talimatı esas alınarak Storie Endeksi yöntemine göre hazırlanır.

(8) Parsel endeksi hesaplanırken toprak endeks puanı % 60, konum ve diğer özelliklere ilişkin puan % 40 oranında uygulanır. Birbirine yakın parsel endeks puanlarını içeren arazi grupları derecelendirme komisyonunca birleştirilebilir. 

(9) Arazi derecelendirme komisyonu tarafından denklik dönüşüm katsayıları tespit edilir, arazi derecelendirme haritası üretilir ve komisyon üyelerince onaylanır.

Arazi derecelendirilmesinin ilanı

MADDE 12 –

(1) Arazi derecelendirme komisyonu tarafından tespit edilen denklik dönüşüm katsayılarını ve parsellerin birim değeri cinsinden karşılıklarını gösterir mülkiyet listesi ve arazi derecelendirme haritası, mahallinde; muhtarlık binası, köy konağı, köy camisi ve yerleşim biriminin bağlı olduğu mal müdürlükleri ile belediyelerin ilan tahtalarında ve uygun olması durumunda internet ortamında otuz gün süre ile askıya çıkarılarak ilan olunur.  Ayrıca diğer yerel imkânlarla duyurulur. Askı işlemleri için tutanak düzenlenir.

(2) Arazi malikleri ve diğer ilgililer, arazi derecelendirmesi ile ilgili itirazlarını, ilan süresinin bitiminden itibaren on beş gün içinde yazılı olarak arazi derecelendirme komisyonuna yapabilirler. Arazi derecelendirme komisyonu, yapılan itirazları en geç on beş gün içinde karara bağlayarak ilgililere yazılı olarak bildirir ve yeniden otuz gün süre ile askıya çıkararak ilan eder. Arazi malikleri ve diğer ilgililer ilan süresinin bitiminden itibaren on beş gün içinde, DSİ veya proje idaresine yazılı olarak itiraz edebilirler. DSİ veya proje idaresi bu itirazları kayıt altına alarak otuz gün içinde karara bağlar. DSİ veya proje idaresinin kararı kesin olup ilgililere yazılı olarak bildirilir.

(3) Süresi içinde itiraz edilmeyen arazi derecelendirmeleri kesinleşir.

Blok planlarının oluşturulması

MADDE 13 –

(1) Derecelendirme haritasının onaylanmasını müteakip arazinin topoğrafyası, toprak bünyesi, mevcut ekim yönü, sulama sisteminin özellikleri, sabit tesisler, yerleşim alanları, yollar ve parsel büyüklükleri ile yapılması planlanan yollar, sulama ve drenaj projeleri dikkate alınarak blok planları ve raporları hazırlanır. Hazırlanan blok planları ve raporlar, DSİ/proje idaresi tarafından onaylanır.

(2) Blok Planlamasına başlanılmadan önce diğer kamu kurum ve kuruluşlarının proje sahasındaki mevcut ve planladıkları onaylı projeler sayısal ortamda temin edilir. Belediye imar sınırı ile gayrimeskûn mücavir alan sınırları da temin edilir.

(3) Birinci derece sit alanları, ormanlar, imar alanları ve farklı kullanım amacı taşıyan tarım dışı alanlar arazi toplulaştırmasına konu olamayacağından blok planında proje dışı bırakılır.

(4) Yeni blokların oluşturulmasında, yerleşim birimleri arasındaki mevcut veya yeni düzenlenecek kadastralsınır, mevcut yol, kanal, tesis ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının projeleri ile topoğrafik yapı dikkate alınır. Oluşturulan blok planları, DSİ veya proje idaresi tarafından onaylandıktan sonra parselasyon planlaması çalışmalarına başlanır.

Mülakatların yapılması

MADDE 14 –

(1) Toplulaştırma sahasında arazisi bulunan arazi malikleri ile işletme bazında yeni parselasyon planına yönelik tercihlerinin alınacağı mülakatlar yapılır. Mülakatların yapılacağı gün ve yer mahallinde alışılmış usullerle önceden duyurulur. Mülakatlar esnasında onaylı blok planı, derecelendirme haritası ve mülkiyet listeleri kullanılarak malikler bilgilendirilir. Yapılan mülakatlar neticesinde düzenlenen formlar arazi malikleri, ilgili köy veya mahalle muhtarı, proje mühendisi ve kontrol mühendisleri tarafından imza altına alınır. Noter onaylı vekâlet olması durumunda, diğer arazi malikleri adına da mülakat yapılabilir.

Ortak kullanım ve kamu tesisleri

MADDE 15 –

(1)  Ortak tesislere katılım payı parselasyon planlamasından önce belirlenir. Proje alanındaki arazilerin parsel değer sayılarından yol, kanal, tahliye kanalı gibi proje gereği ihtiyaç duyulan ve kamunun ortak kullanacağı yerler için en fazla %10’a kadar ortak tesislere katılım payı kesintisi yapılır. Bu yolla karşılanamayan arazi, hazine arazilerinden veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan arazilerden, bunların yeterli olmadığı durumlarda gerçek ve tüzel kişilerden anlaşma veya kamulaştırma yoluyla karşılanabilir. Ortak tesislere katılım payı için herhangi bir bedel ödenmeyecek olup bu alanlar tescile tabi değildir. Ancak proje alanına hitap eden tesislerden direk yeri, trafo yeri, dinlendirme ve depolama havuzları gibi daha sonradan ruhsata tabi yasal işlemler gerektiren yerler Hazine adına tescil edilir. Ortak tesislere katılım payları üzerindeki bütünleyici parçalar için proje idarelerince kamulaştırma yapılabilir.

(2) Proje sahasında kamulaştırma yolu ile edinilen kamu idarelerine ait taşınmazlardan ilgili idarenin muvafakati alınmadan kesinti ve yer değişikliği yapılamaz. Ortak tesislere katılım payı yerleşim birimi bazında hesaplanmakla birlikte, farklı mahallelerden oluşan köylerin, köy ve mezra anlaşmazlığının olduğu yerleşim birimlerinin, resmi olarak bölünmüş, ancak kadastrosu ayrılmamış yerleşim birimlerinin ve projenin uygulanmasında sorun teşkil edebilecek durumların olduğu zorunlu haller ile sulama projesi sahası ve kuru tarım arazileri için ayrı ayrıkesinti payı uygulanabilir.

(3) Çayır ve meralar ile kamu ortak malı kütüğüne kayıtlı diğer taşınmazlar, ortak katılım payı kesintisi yapılarak, toplulaştırmaya dâhil edilip mümkün olduğunca sulama, tahliye ve yol sisteminden faydalandırılır.

(4) Ortak kullanım tesisleri dışında kamuya ait karayolları, demiryolları, havaalanları, elektrik iletim tesisleri, barajlar, göletler, drenaj, derivasyon ve iletim kanalları ile buna benzer kamu yatırımları için gerekli olan alan, Hazine arazilerinden, Hazine arazilerinin yeterli olmadığı veya bulunmadığı yerlerde ise ilgili idarelerce belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde fiziki tesislerin yapılacağı alana bağlı kalınmaksızın gerçek ve tüzel kişilerinden anlaşma yoluyla karşılanabilir.

(5) Uygulama sırasında tescil haricinden gelen fazla miktar arazi, Hazine adına re’sen tescil edilir. Tescil işlemlerini hazine adına DSİ veya proje idaresi yaptırır.

(6) Toplulaştırma yapılacak alanda mevcut sulama şebekesi güzergâhı göz önüne alınarak sulama şebekesinin entegre olacağı bir toplulaştırma projesi yapılır.

(7) Daha önceden arazi toplulaştırması yapılmış alanlarda ikinci kez arazi toplulaştırması yapılması durumunda, ortak tesislere katılım payı kesinti oranı toplam %10’u geçemez.

(8) Arazi toplulaştırması tamamlanmış ve tescili yapılmış olan alanlarda mahkeme kararları ve idareden kaynaklı maddi hatalar gibi zorunlu hallerde yapılacak değişikliklere yönelik uygulamalar için yeni bir Cumhurbaşkanı Kararı aranmaz.

Parsellerin yeniden düzenlenmesi

MADDE 16 –

(1) Proje idaresi tarafından proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır.

a) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılır.

b) Uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parseller, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulur.

c) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır.

ç) Proje alanında birden fazla yerleşim birimleri arasındaki sınır düzeltmeleri, parsel değer sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.

d) Dikili tarım arazileri ile örtü altı tarımı yapılan araziler gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında belirlenen parsel büyüklükleri esas alınır.

e) Uygulamaya tabi parsellerde kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak haklarının varlığı halinde; derecelendirme ile denklik sağlanarak ve mülkiyet-zemin uyumu korunarak parselasyon işlemi yapılır. Kamu kuruluşlarınca tesis edilmiş olan irtifak hakları, yeni parsellere maliklerin muvafakati alınmadan ve herhangi bir bedel ödenmeden aktarılır.

f) Proje sahasındaki sabit tesislerin tescile tabi olsun ya da olmasın tüm dokümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumları korunabilir.

g) Mevcut hali ile korunamayan, ancak korunması gereken sabit tesis içeren parsellerde kesinti miktarı kadar alan, öncelikle malikin diğer parsellerinden, bu yolla karşılanamaması halinde hazine arazisinin buraya taşınması ile hisseli hale getirilerek karşılanabilir. Buna rağmen karşılanamayan sabit tesisler için ödeme yapılabilir.

ğ) Hazine taşınmazı ile karşılanacak alan, arazi toplulaştırması kriterlerine göre bağımsız bir parsel olma niteliğini kazanabilecek durumda ise müstakil parsel olarak, aksi takdirde sabit tesis parseli ile hisselendirilebilir.

h) Arazi toplulaştırması projelerinde köy sınır değişimleri sonucu üzerinde sabit tesis bulunan parsellerin komşu köy sınırına geçmesi halinde taşınmaz üzerinde bulunan mütemmim cüz bedelleri ile malikin bulunduğu yerleşim yerinin projesi tamamlanıp yeni yer teslim edilinceye kadarki gelir kaybı DSİ veya proje idaresi tarafından ödenir.

ı) Davalı parsellerin, dava konuları incelenerek, tarafların rızası ve istekleri doğrultusunda toplulaştırmaya konu edilebilir.

Yeni parselasyon planlarının askıya çıkarılması ve onaylanması

MADDE 17 –

(1) DSİ veya proje idaresince arazi derecelendirmeleri esas alınarak yapılan veya yaptırılan yeni parselasyon planı ve yeni mülkiyet listeleri mahallinde muhtarlık binası, köy konağı, köy cami, yerleşim biriminin bağlı olduğu mal müdürlükleri ve belediyelerin ilan tahtalarında otuz gün süreyle askıya çıkılarak ilan edilir. Arazi malikleri ve diğer ilgililer ilan süresinin bitiminden itibaren onbeş gün içinde DSİ veya proje idaresine yazılı olarak itiraz edebilirler. İtirazlar kayıt altına alınarak en geç onbeş gün içinde karara bağlanır ve yazılı olarak bildirilir. İtiraz sonrası değerlendirilen parselasyon planları aynı ilan yöntemleriyle otuz gün süreyle askıya çıkarılarak kesinleşir. DSİ veya proje idaresince, gerekli görülmesi halinde hazırlanacak gerekçeli rapor ile üç askı yapılabilir. Ancak kamu yatırımlarının zorunlu kıldığı hallerde DSİ ve/veya proje idaresinin onayı alınarak yeni bir askı daha yapılabilir.

(2) Yeni parselasyon planı ve mülkiyet listeleri uygulamayı yapan DSİ veya proje idaresi tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir.

(3) Kesinleşen parselasyon planına uygun olarak yeni parseller hak sahiplerine yer teslim tutanağı ile dağıtılır. Dağıtıma katılmayan veya fiilen yer teslimi yapılamayan hak sahiplerinin yeni parsellerine ait parsel kroki örneği iadeli taahhütlü resmi yazı ile ilgili muhtarlıklara gönderilir. İlgili muhtarlığa yapılan teslimatı müteakiben hak sahiplerinin yeni parsellerine ait parsel kroki örneğinin ilgili muhtarlıkta olduğu hususu DSİ veya özel arazi toplulaştırmasını gerçekleştiren proje idaresinin internet sayfalarında ve ayrıca köy veya mahalle muhtarının çalışma yerinde otuz gün süre ile ilan ettirilir. Bu madde gereğince yapılan ilanlar, ilgili gerçek kişilere, kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine şahsen tebliğ edilmiş sayılır.

(4) Tescile esas parselasyon planlarının yapımında, 30/4/2018 tarihli ve 2018/11962 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulur.

Tescil

MADDE 18 –

(1) Kesinleşen parselasyon planı, araziye uygulanır. Uygulama sonucu meydana gelen yeni duruma ilişkin teknik dosya DSİ veya proje idaresince hazırlanarak kadastro müdürlüğüne gönderilir. Kadastro müdürlüklerince gerekli kontroller yapıldıktan sonra tescil edilmek üzere tapu müdürlüğüne gönderilir. Dağıtım cetvellerinde hak sahiplerinin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve diğer kimlik bilgilerinin bulunması gerekir.

(2) Tapu kütüğünde niteliği bağ, bahçe, harman yeri vb. olup, özel mülkiyete konu taşınmazlardan bu niteliğini kaybetmiş olanlar başka bir parsel ile birleştirilmesi durumunda malikin talebi de alınarak fiili kullanım niteliğine yönelik olup yapı ile ilgili olmayan cins değişikliği işlemleri arazi toplulaştırması kapsamında DSİ veya proje idaresi tarafından re’sen yapılır ya da yaptırılır.

(3) DSİ tarafından yürütülen işlemler nedeniyle DSİ Genel Müdürlüğü, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, 6200 sayılı Kanunda belirtilen görevleri kapsamında düzenlenen kâğıtlar sebebiyle damga vergisinden ve tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan döner sermaye hizmet bedellerinden muaftır.

Arazi toplulaştırması parselasyon plânlarının hukuki geçerliliği

MADDE 19 –

(1) Arazi toplulaştırması sonucu oluşturulan parselasyon plânları, tescil işlemleri tamamlandıktan sonra 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 17/8/2013 tarihli ve 28738 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tapu Sicili Tüzüğü, 27/8/2008 tarihli ve 26980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tapu Plânları Tüzüğünde belirtilen plân yerine geçer ve mülkiyete ilişkin sınır gösterme işlemleri mahalli tapu ve kadastro teşkilatınca bu plânlara göre yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Toplulaştırma Sahalarında Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri

Tarla içi geliştirme hizmetleri

MADDE 20 –

(1) Arazi toplulaştırma projesinin araziye uygulanmasında, verimin artması, sulama randımanı ve sulama oranının yükseltilmesi, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanması için; tarla içi yollar, drenaj kanalları, sulama inşaatları, anların kaldırılması, sazlık, söğüt, çalı, azmak, ağaç vb. sökülmesi, kazı dolgu yapılması, arazi tesviyesi ve ıslahı gibi projelerle tarımsal kalkınmayı sağlamak maksadıyla tarla içi geliştirme hizmetleri DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır.

(2) Arazi toplulaştırma projesi başlamadan önce, arazide yapılması gereken tarla içi geliştirme hizmetleri tespit edilerek projelendirilir. Özel arazi toplulaştırması yapmak isteyen proje idareleri, Cumhurbaşkanı Kararı alınmadan önce yapmak istedikleri tarla içi geliştirme hizmetlerine ilişkin DSİ’ye gerekçeli teknik rapor ile talepte bulunur.

a) Tarla içi yollar DSİ veya proje idaresi tarafından yapılır veya yaptırılır. Arazi toplulaştırması projesi kapsamında oluşturulan blok planlarında yer alan tarla içi yolların, mutlak surette yerleşim yerlerine açılan yollar veya köy bağlantı yolları gibi bir ana yola bağlantısı sağlanmalıdır.

b) Arazi toplulaştırması projesi kapsamında drenaj problemi olan sahalar tespit edilerek drenaj projeleri ile ihtiyaç halinde sulama projeleri DSİ veya proje idaresi tarafından hazırlanır. Özel arazi toplulaştırması kapsamında hazırlanacak sulama ve drenaj projeleri DSİ’nin onayına tabidir.

c) Arazi toplulaştırma projesi sonrası yeni oluşan parsellerin teslim edilmesi için, eski kadastral duruma göre arazide mevcut olan tarla sınırlarının (anların) kaldırılması işi, DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır.

ç) Arazi toplulaştırması proje sahasında çiftçilere parselasyon planında yeni parsel olarak verilmesi planlanan bazı kuru dere yatakları, toprak arklar, ufak çaplı çukur ve şevlerin kapatılarak tarıma kazandırılması için arazide kazı dolgu gibi inşaat işleri DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır.

d) Arazi toplulaştırma proje sahasındaki tüm parsellere sulama suyunun ulaşabilmesi için sulama sisteminin ve uygulanan sulama yönteminin zorunlu kıldığı hallerde arazi tesviyesi ile topografyası kademeli olan arazilerde yeni mülkiyet planına göre teraslama DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır.

e) Arazi toplulaştırma kapsamında projenin gerektirmesi halinde ekolojik dengeyi korumak maksadıyla yeni yapılacak yol kenarlarına ağaç dikilmesi ve yeşil bant oluşturulması gibi projeler, DSİ veya proje idaresince yapılabilir veya yaptırılabilir.

Arazi satışı ve kamulaştırma

MADDE 21 –

(1) DSİ veya proje idaresi, gerekli hallerde asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki tarımsal arazileri toplulaştırabilir veya kanun kapsamında değerlendirmek üzere kamulaştırabilir. Arazi toplulaştırması uygulamalarında, tahsisli araziler asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki araziler ile birleştirilerek asgari büyüklükte yeni tarımsal araziler oluşturulabilir. Bu suretle oluşturulan parseller öncelikle arazi toplulaştırmasına veya kamulaştırma konusu olan arazi maliklerine, bu kişiler satın almadığı takdirde, yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünde tarım arazisi bulunmayan yöre çiftçilerine rayiç bedeli üzerinden ve DSİ’nin veya proje idaresinin talebi üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre satılır.

(2) Bu maksatla yapılan kamulaştırma ve satın almalara konu olan işlemler harçlardan, bu işlemlerle ilgili olarak düzenlenecek kağıtlar damga vergisinden müstesnadır.

(3) Proje alanında tarım yapılamayacak kadar küçülmüş ve verimli işletilemeyen tarım arazileri, DSİ veya proje idaresi tarafından anlaşma yolu ile arazi maliklerinden satın alınabilir. Bu araziler kamu tesisleri ile gerektiğinde küçük işletmelerin genişletilmesinde ve ilgili idarelerle işbirliği yapılarak iskân edilecek ailelerin arsa ve arazi ihtiyaçlarında da kullanılabilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Veri paylaşımı

MADDE 22 –

(1) 29/12/2014 tarihli ve 2014/7179 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin Kurulması ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik kapsamına uygun coğrafi verilerin paylaşımı sağlanır.

Düzenleme yetkisi

MADDE 23 –

(1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

MADDE 24 –

(1) 9/12/2017 tarihli ve 30265 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği ile 29/6/1985 tarihli ve 18796 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 20 nci, 21 inci, 22 nci, 23 üncü, 24 üncü, 25 inci, 26 ncı, 27 nci ve 28 inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Başlanmış olan arazi toplulaştırma projeleri

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Bakanlar Kurulu Kararı alınarak çalışmalarına başlanmış arazi toplulaştırma projelerinde ilgili yönetmeliklerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE 25 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 26 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

13 Şubat 2019 ÇARŞAMBA               Resmî Gazete                            Sayı: 30685

YÖNETMELİK

Tarım ve Orman Bakanlığından:

BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN TOPTAN VE PERAKENDE SATILMASI

İLE DEPOLANMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Bakanlıkça onaylı bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende olarak satılması ve depolanması ile bu ürünleri toptan veya perakende satacak ve depolayacakların uyması gereken esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; Bakanlıkça onaylı bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende olarak satışında ve depolamasında kimlerin yetkili olduğu, bu işi yapacakların görev, yetki ve sorumlulukları, toptan veya perakende satış yerlerinin özellikleri, bu yerlerin açılması, işletilmesi, yer değişikliği, devri ve kapanması ile bu ürünleri toptan veya perakende satacak ve depolayacakların uyması gereken usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 18 inci, 19 uncu, 31 inci, 32 nci, 39 uncu, 41 inci, 42 nci ve 43 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Askıya alma: Bu Yönetmelik kapsamında verilen izin belgesinin belirli bir süre ile geçersiz sayılmasını,

b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Barkod: Çeşitli kalınlık, aralık ve sayıda çizginin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş, sayı veya harflerden oluşan, verinin bilgisayarlara doğru ve hızlı olarak aktarılmasını sağlayan teknolojiyi,

ç) Bayi: Bitki koruma ürünlerini perakende satan, izin belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birlikleri,

d) Bitki koruma ürünü: Kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, bitki ve bitki kısımlarının istenmeyen gelişmelerini kontrol eden veya önleyen, istenmeyen bitkileri yok eden, bir veya daha fazla aktif madde veya maddeleri içeren, sinerji yaratan veya güvenilirliği artıran maddeler gibi bileşenleri içeren preparatları,

e) Bitki koruma ürünleri takip sistemi: Bitki koruma ürünlerinin üretimi veya ithalatından başlayarak toptancı, bayi ve son kullanıcıya kadar geçen tüm aşamaları kayıt altına alınarak takibini sağlamak üzere Bakanlık tarafından yürütülen sistemi,

f) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

g) Global Lokasyon Numarası (GLN): Bitki koruma ürünleri takip sisteminde paydaşların tekilleştirilmesi için kullanılan tanımlayıcıyı,

ğ) GS1: Merkezi Brüksel’de bulunan, etkin tedarik zinciri çözümleri ve standartları geliştiren  uluslararası organizasyonu ve bu organizasyonun ülkemizdeki temsilciliğini “Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği” bünyesindeki “GS1 Türkiye”nin yaptığı uluslararası organizasyonu,

h) GTIN numarası (Barkod Numarası, Global Trade Item Number): Ticari ürünlerin dünya genelinde tek olarak tanımlanmasını sağlayan, yapısı GS1 tarafından belirlenen ürün numarasını,

ı) İl müdürlüğü: İl Tarım ve Orman Müdürlüklerini,

i) İlçe müdürlüğü: İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerini,

j) Kanun: 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,

k) Karekod (Data Matrix Symbology): “ISO/IEC 16022 International Symbology Specification-Data Matrix ECC 200 Version” unu esas alan iki boyutlu barkod alfabesini,

l) Kontrol görevlisi: Bitki koruma ürünlerinin satışının yapıldığı ve depolandığı yerlerin kontrolü ile ilgili görevlendirilmiş kişiyi,

m) Perakende satış: Bitki koruma ürünlerinin, tüketicinin ihtiyaçları oranında yapılan satış şeklini,

n) Piyasaya arz: Sevkiyatı takiben depolama veya imha dışında kalan, ücret karşılığı veya ücretsiz yapılan her türlü işlemi,

o) Seri numarası: GTIN ile tanımlanan ürünün her bir birimini tanımlamak için kullanılan numarayı,

ö) Son kullanma tarihi: Ürünün güvenli olarak kullanılabilecek son tarihini,

p) Sorumlu yönetici: Bitki koruma ürünlerinin, toptan veya perakende satışının yapıldığı yerlerde bu Yönetmelik hükümlerine uygun satış yapılmasından işveren ile birlikte sorumlu olan ve bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan, Bakanlıkça yapılan sınavda başarılı olmuş kişiyi,

r) Şarj numarası: Üretimde, bir partinin diğer partilerden ayırt edilmesi için kullanılan numarayı,

s) Toptancı: Bitki koruma ürünlerinin, toplu olarak ve büyük miktarlarda satışını yapan izin belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluş ve birlikleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Piyasaya Arz ile İlgili Hükümler

Bitki koruma ürünlerinin piyasaya arzı ve satışı

MADDE 5 –

(1) Bakanlıkça ruhsatlandırılmamış bitki koruma ürünlerinin ülke sınırları içerisinde piyasaya arzı ve satışı yasaktır.

(2) Satışa hazır olan veya piyasaya verilen bitki koruma ürünü ambalajlarında, Genel Müdürlük tarafından onaylı etiket ve karekod bulunması zorunludur.

(3) Bitki koruma ürünleri Bakanlık tarafından izin verilen satış yerlerinde satılır ve Bakanlık tarafından izin verilen yerlerde depolanır.

(4) Sadece bir coğrafi bölgede yetiştirilen ürünlerde veya sadece bir coğrafi bölgede sorun olan etmenlere karşı ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerinin diğer bölgelerde satışı yapılamaz.

Bitki koruma ürünleri satış yetkisi

MADDE 6 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin toptan satışları bitki koruma ürünleri toptancı izin belgesine, perakende satışları ise bitki koruma ürünleri bayi izin belgesine sahip olanlar tarafından yapılır.

(2) Bakanlıktan bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almayanlar bitki koruma ürünü satışı yapamazlar.

(3) Bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışını yapan toptancı veya bayiler, Bakanlıkça uygun görülmüş ve kayıt altına alınmış satış yerleri dışında veya gezici olarak bitki koruma ürünü satışı yapamazlar.

(4) Bitki koruma ürünlerinin piyasaya arzı ve satışı aşağıda belirtildiği şekilde yapılır;

a) Ruhsat sahibi firmalar, firmaları adına ruhsatlı bitki koruma ürünlerini sadece Bakanlıkça yetkilendirilmiş olan bayi veya toptancılara,

b) Bitki koruma ürünü toptancıları, satın almış oldukları bitki koruma ürünlerini sadece Bakanlıkça yetkilendirilmiş olan bayi veya toptancılara,

c) Bitki koruma ürünü bayileri ise satın almış oldukları bitki koruma ürünlerini, sadece üreticilere ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş olan bayilere,

satabilir.

(5) Ancak dördüncü fıkrada belirtilen şartların dışında;

a) Resmi kurum ve kuruluşlar tarafından ihale usulü ile satın alınacak bitki koruma ürünlerinin,

b) Hasat sonrası sadece paketleme tesislerinde kullanılmak üzere satın alınacak bitki koruma ürünlerinin,

c) Tohum ilaçlamasında kullanılmak üzere tohum işi ile uğraşan firmalar tarafından satın alınacak bitki koruma ürünlerinin,

ç) Hasat sonrası veya hasat öncesi kullanılan ve kullanımında özel işlemler içermesi nedeniyle ruhsat sahibi firma tarafından oluşturulan altyapı ve teknik donanımla uygulanacak olan bitki koruma ürünlerinin,

d) Bitki koruma ürünü kapsamında ruhsata tabi olan biyolojik mücadele etmenlerinin,

resmi kurum, paketleme tesisleri ve tohum üreten şirketler ile üreticilere satışı, ruhsat sahibi firma veya bitki koruma ürünleri toptancıları tarafından yapılabilir.

İnternetten tanıtım ve satış yasağı

MADDE 7 –

(1) Bakanlık tarafından ruhsatlandırılmış olan bitki koruma ürünlerinin internet veya başka herhangi bir elektronik ortamda satışı yapılamaz.

(2) Ruhsat sahibi firma, bitki koruma ürünü bayi veya toptancıları ile üretici veya dağıtıcıları dahil olmak üzere, bitki koruma ürünlerinin satışının yapılması amacıyla internet sitesi açamaz.

(3) Bakanlıkça tavsiye veya onayı bulunmayan ürünler bitki koruma ürünü gibi tanıtılamaz ve satılamaz.

(4) Bakanlık tarafından kullanımı sonlandırılmış olan bitki koruma ürünlerinin tanıtımı ve satışı yapılamaz.

Bitki koruma ürünü bayilerinde bulundurulması zorunlu olan ürünler

MADDE 8 – (1) Bitki koruma ürünlerinin perakende satışını yapmak için yetkilendirilmiş bayiler, bulundukları yerde bitki koruma ürünü satışını yapmaya yetkili başka bir bayi veya toptancının bulunmaması durumunda, mevsiminde bölgeleri için gerekli bitki koruma ürünlerini yeterli miktarda bulundurmak zorundadır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Satış Yerleri ve Depo Alanlarının Genel Özellikleri

Perakende satış yerlerinin taşıması gereken asgari şartlar

MADDE 9 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin perakende satışının yapılacağı yerlerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Satış yerleri, bodrum, asma katları, varsa merdiven boşlukları, merdiven altı kısımları, kolonları, ara duvarları, lavabo ve tuvalet alanı, muhafazalı oda hariç olmak üzere en az yirmi metrekare büyüklüğünde olmalıdır.

b) Tabanı su geçirmeyen, kolayca temizlenebilen özellikte olmalıdır.

c) Nem, yağmur ve güneşin etkilerinden korunmuş özellikte olmalıdır.

ç) Satış yerlerinde ihtiyaca göre sıcaklık kontrolü, nem kontrolü ile kirli hava ve zararlı kokuların giderilmesi amacıyla yeterli kapasitede mekanik havalandırma düzeni kurulu olmalıdır.

d) Yangın ile ilgili önlemler alınmalı ve alan büyüklüğü dikkate alınarak yeterli miktarda yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.

e) Ayrı bir bölümde el ve yüz yıkanabilecek  sıcak ve/veya soğuk su sağlayan fotoselli, pedallı veya elle kullanılmayan musluğun yer aldığı lavabo bulundurulmalı, lavabonun bulunduğu bölümde sıvı sabun, kurutma cihazı veya kağıt havlu bulunmalıdır.

f) Bitki koruma ürünlerini muhafazaya elverişli, yeterli miktarda raf ve havalandırma sistemini içeren kapalı dolap veya kapalı bölme bulundurulmalı ve bitki koruma ürünleri bu kapalı dolapların veya kapalı bölmenin içine konulmalıdır.

g) Satış yerleri, giriş kapısı apartman girişinden farklı olan giriş katları hariç olmak üzere, apartman katlarında ve çevresine zarar verebilecek yerlerde olmamalıdır.

ğ) Bitki koruma ürünleri, insektisit, fungusit, herbisit ve benzeri gruplara göre ayrı ayrı bölmelerde kapalı dolaplarda muhafaza edilerek satışa sunulmalı ve bölmeler üzerine bitki koruma ürünü gruplarının ismi yazılmalıdır.

h) Satış yerlerinde, insan ve hayvan ilaçları ile gıdalar bulundurulmamalı ve bayiler tarafından bu ürünlerin satışı yapılmamalıdır.

ı) Yediemine alınacak bitki koruma ürünleri için en az iki metrekare alana sahip, tabanı su geçirmeyen, kolayca temizlenebilen özellikte, nem, yağmur ve güneşin etkilerinden korunmuş kapalı ayrı bir bölme bulundurulmalıdır.

i) Bitki Koruma Ürünleri Bayi İzin Belgesi, satış yerinde herkesin görebileceği şekilde asılı bulundurulmalıdır.

j) Bayiler, bitki koruma ürünleri için belirlenen en az yirmi metrekarelik alanda, bitki koruma ürünleri dışında gübre de dahil olmak üzere herhangi bir ürün bulundurmamalıdır.

Toptan satış yerlerinin taşıması gereken asgari şartlar

MADDE 10 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin toptan satışının yapılacağı yerlerde aşağıdaki özellikler aranır:

a) Satış yerleri, bodrum, asma katları, varsa merdiven boşlukları, merdiven altı kısımları, kolonları, ara duvarları, lavabo ve tuvalet alanı, muhafazalı oda hariç olmak üzere en az elli metrekare büyüklüğünde ve tabanı su geçirmeyen, kolayca temizlenebilen özellikte olmalıdır.

b) Nem, yağmur ve güneşin etkilerinden korunmuş özellikte olmalıdır.

c) Bitki koruma ürünlerinin olumsuz etkilerine maruz kalınmaması için toptan satış yerlerinde muhafazalı bir oda bulundurulmalıdır.

ç) İhtiyaca göre sıcaklık kontrolü, nem kontrolü ile kirli hava ve zararlı kokuların giderilmesi amacıyla yeterli kapasitede mekanik havalandırma düzeni bulundurulmalıdır.

d) Yangın ile ilgili önlemler alınmalı ve alan büyüklüğü dikkate alınarak yeterli miktarda yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.

e) Satış yerlerinde, el ve yüz yıkanabilecek  sıcak ve/veya soğuk su sağlayan fotoselli, pedallı veya elle kullanılmayan musluğun yer aldığı lavabo bulundurulmalı ve lavabonun bulunduğu bölümde sıvı sabun, kurutma cihazı veya kağıt havlu bulunmalıdır.

f) Bitki koruma ürünlerini muhafazaya elverişli, yeterli miktarda raf, dolap veya kapalı bölme bulundurulmalıdır.

g) Toptan satış yerleri, giriş kapısı apartman girişinden farklı olan giriş katları hariç olmak üzere, apartman katlarında ve çevresine zarar verebilecek yerlerde olmamalıdır.

ğ) Bitki koruma ürünleri, insektisit, fungusit, herbisit ve benzeri gruplara göre ayrı ayrı bölümlerde muhafaza edilerek satışa sunulmalı ve bölümler üzerine bitki koruma ürünü gruplarının ismi yazılmalıdır.

h) Satış yerlerinde insan ve hayvan ilaçları ile gıdalar bulundurulmamalı ve toptancılar tarafından bu ürünlerin satışı yapılmamalıdır.

ı) Yediemine alınacak bitki koruma ürünleri için en az beş metrekare alana sahip, tabanı su geçirmeyen, kolayca temizlenebilen özellikte, nem, yağmur ve güneşin etkilerinden korunmuş kapalı ayrı bir bölme bulundurulmalıdır.

i) Satış yeri dışında, o yerin bitki koruma ürünü toptancısı olduğunu belirten bir levha bulundurulmalıdır.

j) Temizlikte kullanılan suların tahliyesi için atık su deposu veya kanalizasyona irtibatlı bir kanal bulundurulmalıdır.

k) Bitki Koruma Ürünleri Toptancı İzin Belgesi, satış yerinde herkesin görebileceği şekilde asılı bulundurulmalıdır.

Bitki koruma ürünlerinin depolandığı yerlerin taşıması gereken asgari şartlar

MADDE 11 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin depolanacağı yerlerde aşağıdaki özellikler aranır:

a) Depo, tüm belediye hizmetlerinin ulaşabildiği, su baskınlarının olmayacağı yerlerde, yangına karşı korunmuş, bitki koruma ürünü yükleme ve boşaltmaya uygun, trafiğe engel teşkil etmeyecek şekilde hakim rüzgarlara ters yönde kurulmalıdır.

b) Deponun zemini, yağmur ve sel sularının depo içine girmeyecek şekilde toprak yüzeyinden yüksek ve tabanı en az yirmi metrekare alanında beton, kalebodur gibi uygun malzeme ile kaplanmış, kolay temizlenebilen, sürekli kuru tutulabilen nitelikte olmalıdır. Temizlikte kullanılan suların tahliyesini sağlayan atık su deposu veya kanalizasyona irtibatlı bir kanal bulundurulmalıdır.

c) Tavanı ve duvarları, sıcak ve soğuğu geçirmeyen, su ve nemi çekmeyen malzemelerden yapılmalıdır.

ç) Pencereler, güneş ışınlarının doğrudan bitki koruma ürünlerinin üzerine gelmesine engel olacak şekilde yapılmış veya camlar içten kalınca yağlı boya ile boyanmış olmalı, pencerelerin dış kısmında ise kafes teli veya kapak bulundurulmalıdır.

d) Kapılar, bitki koruma ürünlerinin depoya taşınmasına uygun büyüklükte, dayanıklı ve sağlam olmalıdır.

e) Raflar, radyatör veya pencere önleri ile her türlü ısı kaynaklarından uzak olarak çelik iskeletli, yeterli miktarda ve bitki koruma ürünlerinin ambalaj büyüklüklerine uygun ölçülerde yerleştirilmelidir.

f) Depoda, yeteri kadar sıcak ve soğuk su sağlayan fotoselli, pedallı veya elle kullanılmayan musluğun yer aldığı lavabo, musluk ve temizlik malzemesi, sıcaklık kontrolü için ısı ölçer alet bulundurulmalı ve ısının 5-35°C arasında olması sağlanmalıdır. Feromon içeren ürünlerin muhafazası için buzdolabı bulundurulmalıdır.

g) Yangın ile ilgili önlemler alınmalı ve alan büyüklüğü dikkate alınarak, yeterli kapasitede havalandırma, yangın söndürme cihazı bulundurularak, elektrik tesisatı yönünden yangına karşı korunma tedbirleri alınmalıdır.

ğ) Depoda çalıştırılan işçi ve görevliler, bitki koruma ürünlerinin zehirlilikleri, korunma tedbirleri ile zehirlenme belirtileri hakkında yılda en az bir kez yapılacak eğitimlerle bilgilendirilmelidir.

h) Depoda, mevcut bitki koruma ürünleri ile depoya girişi ve çıkışı yapılan bitki koruma ürünlerinin imal tarihi, şarj numarası ile ambalaj büyüklüğü ve miktarının anlık izlenebildiği yazılı veya elektronik kayıt tutulmalıdır.

ı) Depoda, döküntü, akıntı ve sızıntı yapan ambalajları içeren bitki koruma ürünleri bulundurulmamalıdır.

i)  Depoda sadece bitki koruma ürünleri muhafaza edilmelidir.

j) Kapıların üzerinde “Bitki Koruma Ürünü Deposudur” yazısı bulunan levhalar yerleştirilmelidir.

k) Bitki koruma ürünleri, etkili madde gruplarına, formülasyon şekillerine, kullanım yerlerine, ambalaj, cins, şekil ve büyüklüklerine göre tasnif edilmeli ve son kullanma tarihi en yakın olan ürünler, depodan ilk önce çıkarılabilecek şekilde yerleştirilmelidir.

l) Sıvı formülasyonlu bitki koruma ürünleri, raflarda istif edilmeli, raflarda istifin mümkün olmadığı durumlarda zemin üzerine ızgaralar yerleştirilerek, ızgaralar üzerine istifin altında kalan ambalajların delinmesine, ezilmesine, kırılmasına veya yırtılmasına yol açmayacak şekilde, usulüne uygun olarak yerleştirilmelidir.

m) Islanabilir toz formülasyonlu bitki koruma ürünleri, fiber, sac veya kontrplak fıçı ambalajların dışında jüt, polietilen kâğıt, torba ve benzeri ambalajlara konulduğunda en alttaki ambalaja yüz elli kilogramdan fazla ağırlık yüklenmeyecek şekilde istiflenmelidir.

n) Toz formülasyonlu bitki koruma ürünleri raflarda istif edilmeli, raflarda istifin mümkün olmadığı durumlarda zemin üzerine yerleştirilen ızgaralar üzerine duvardan yirmi santimetre, tavandan en az elli santimetre mesafe boşluk bırakılacak şekilde yerleştirilmelidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bitki Koruma Ürünleri Satış Yetkisi ve Depo İzni Verilmesi ile İlgili Hükümler

Bayi veya toptancı izin belgesi almak için başvuru yapabilecekler

MADDE 12 –

(1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak koşulu ile;

a) Ziraat mühendisi,

b) Eczacı,

c) Kimya mühendisi/kimyager,

ç) Bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun olmuş tekniker veya ziraat teknisyeni,

unvanlarından birine sahip kişiler veya bu unvanlardan birine sahip bir kişiyi sorumlu yönetici olarak istihdam eden tüzel kişiler ile kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlar ve birlikler, bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satışını yapmak amacıyla bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak için Bakanlığa müracaatta bulunabilir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen unvanları yurt dışında almış olanların, eşdeğerliliklerinin belgelendirilmesi ve yetkili idarelerce onaylanması zorunludur.

Bayi veya toptancı izin belgesinin verilmesi

MADDE 13 –

(1) Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almak isteyenler, aşağıda belirtilen bilgi ve belgeleri içeren dilekçe ile bayi veya toptancı faaliyetini yapacakları ildeki il müdürlüğüne müracaat ederler:

a) Bayi veya toptancı faaliyetinin yapılacağı yerin açık adresi ile bayi veya toptancının telefon numarası ve e-mail adresi.

b) Toptan veya perakende satış yapılacak yer, depolama alanı ile diğer bölümleri ve raf yerleşimini gösteren krokiler, kullanım alan bilgileri, atık ve temiz su tesisatı ile havalandırma sisteminin özelliklerini gösteren plan ve krokileri.

c) Toptan veya perakende satış yapılacak adres için yetkili birimden alınmış bitki koruma ürünü satış faaliyetini içeren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının onaylı sureti.

ç) Yapı kullanma izin belgesi.

d) Bitki koruma ürünleri bayi izin belgesi almak isteyenler için Ek-1 de yer alan noterlikçe düzenlenmiş “Bitki Koruma Ürünleri Bayi Başvuru Taahhütnamesi”, bitki koruma ürünleri toptancı izin belgesi almak isteyenler için Ek-2 de yer alan noterlikçe düzenlenmiş “Bitki Koruma Ürünleri Toptancı Başvuru Taahhütnamesi”.

e) Bayi veya toptancıda görevlendirilecek olan çalışanlar ve görevleri hakkında bilgi.

f) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlardan birine sahip ve sorumlu yönetici olarak istihdam edilen kişiye ait;

1) Diploma veya mezuniyet belgesinin aslı veya kurumca onaylı sureti ve T.C. Kimlik Belgesi fotokopisi,

2) Sorumlu yönetici olarak istihdam edilenler için noter aracılığı ile yapılan iş sözleşmesi ve SGK belgesi,

3) Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen sınavda başarılı olduğuna ilişkin belge,

4) Son altı aylık sürede çekilmiş iki adet fotoğraf,

5) Bitki koruma ürünlerinin satışını yapmasına engel teşkil edecek herhangi bir sağlık probleminin olmadığına dair sağlık raporu,

6) Bayilik veya toptancılık faaliyetinin yapılacağı il veya ilçede ikamet ettiğini gösteren belge.

g) Bitki koruma ürünü satış faaliyetini içeren aşağıda belirtilen belgelerden herhangi birinin aslı veya il müdürlüğünce onaylı sureti;

1) Ticaret Sicil Gazetesi,

2) Ticaret sicil kaydı,

3) Kuruluş bilgilerinin yer aldığı resmi belge.

ğ) Vergi Levhası veya vergi mükellefi olduğunu gösteren belge.

h) İmza sirküleri veya imza beyannamesi.

(2) Yukarıda belirtilen bilgi ve belgelerin uygun bulunması halinde, bayi veya toptancı faaliyeti için müracaatta belirtilen adreste, il müdürlüğünce incelemeler yapılır ve yerinde yapılan incelemeler sonucunda bu Yönetmelik hükümlerine göre durumu uygun bulunanlara, kontrol yapılan adres için Bakanlıkça oluşturulan sistem kullanılarak, faaliyet konusuna göre Ek-3’te yer alan Bitki Koruma Ürünleri Bayi İzin Belgesi veya Ek-4’te yer alan Bitki Koruma Ürünleri Toptancı İzin Belgesi, il müdürlüğünce iki nüsha olarak düzenlenir.

(3) İl müdürlüğünce onaylanan belgelerin birinci nüshası ilgiliye verilir, ikinci nüshası il müdürlüğünce muhafaza edilir.

Depo izin belgesinin verilmesi

MADDE 14 –

(1) Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi sahibi kişiye ait Bakanlıkça kayıt altına alınmış adreste yer alan satış yerleri ile bitki koruma ürünleri üretim izni almış olan tesislerin içinde bulunan, Bakanlıkça uygun görülmüş mamul madde depoları dışındaki, bitki koruma ürünlerinin depolanacağı yerler için Bitki Koruma Ürünleri Depo İzin Belgesi alınması zorunludur.

(2) Depo izin belgesi almak isteyen bayi veya toptancılar ile bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar veya distribütör firmalar, aşağıda belirtilen bilgi ve belgeleri içeren dilekçe ile bitki koruma ürünlerinin depolanacağı adresin bulunduğu il müdürlüğüne müracaat ederler:

a) Başvuru yapan bayi, toptancı veya bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmanın bitki koruma ürünlerini depolayacakları yerin açık adresi ile iletişim sağlanacak telefon numarası.

b) Bitki koruma ürünlerinin depolanacağı binanın inşaat planı, tadilat yapılması durumunda asıl plan ve tadilat planları.

c) Depolama alanı ile diğer bölümleri ve raf yerleşimini gösteren krokiler, kullanım alan bilgileri, atık ve temiz su tesisatı ile havalandırma sisteminin özelliklerini gösteren plan ve krokiler.

ç) Bitki koruma ürünlerinin depolanacağı yer için yetkili birimden alınmış bitki koruma ürünü depolanmasını içeren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının onaylı sureti.

d) Yapı kullanma izin belgesi.

e) Depoda görevli kişilerin isimleri, görevleri ve iletişim bilgileri.

f) Depolanacak bitki koruma ürünleri ile ilgili bilgi.

g) Deponun kiralık olması durumunda, kira sözleşmesinin onaylı sureti.

(3) Yukarıda belirtilen bilgi ve belgelerin uygun bulunması halinde, belirtilen adreste il müdürlüğünce incelemeler yapılır ve yerinde yapılan bu incelemeler sonucunda bu Yönetmelik hükümlerine göre durumu uygun bulunan adres için Bakanlıkça oluşturulan sistem kullanılarak, Ek-5’te yer alan Bitki Koruma Ürünleri Depo İzin Belgesi, il müdürlüğünce iki nüsha olarak düzenlenir.

(4) İl müdürlüğünce onaylanan belgelerin birinci nüshası ilgiliye verilir, diğer nüshası ise il müdürlüğünce muhafaza edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Sınav ile İlgili Hükümler

Sınav

MADDE 15 –

(1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip olan kişiler için Bakanlıkça veya Bakanlığın uygun gördüğü kurumlarca merkezi sınav yapılır.

(2) Sınav takvimi ve sınavın uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlık tarafından, sınav tarihinden en az üç ay önce ilan edilir.

(3) Yapılan sınav sonucunda 70 ve üzeri puan alan kişiler başarılı sayılır. 

(4) Yapılan sınavda başarılı olan kişilerin listesi Genel Müdürlük web sayfasında yayımlanır ve liste Genel Müdürlük tarafından il müdürlüklerine gönderilir.

(5) Bakanlıkça yapılan sınavda başarılı olan kişiler için yeniden sınava girme şartı aranmaz.

Sınav konuları

MADDE 16 –

(1) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen unvanlara sahip kişiler için yapılacak olan sınav aşağıdaki konuları içerir;

a) Bitki koruma ürünleri ile ilgili mevzuat,

b) Bitki koruma ürünlerinin çevreye ve insan sağlığına etkileri ve korunma yolları,

c) Bitki koruma ürünlerinin uygulamaya hazırlanması, formülasyon şekilleri ve karışabilirlikleri,

ç) Tarım ürünlerinde bitki koruma ürünlerinin kalıntı sebepleri ve kalıntının önlenmesi,

d) Bitki koruma ürünlerinde direnç ve yönetimi,

e) Bitki koruma ürünlerinin satışında karekod, kayıt ve izleme uygulamaları,

f) Bitki hastalık ve zararlıları ile yabancı otlar ve bunlara karşı uygulanabilecek mücadele metotları,

g) Toksikoloji ve ekotoksikoloji,

ğ) Entegre zararlı yönetimi, entegre ürün yönetimi ve organik tarım,

h) Zirai mücadele ve entegre mücadele teknik talimatları,

ı) Temel fitopatoloji, entomoloji, herboloji ve nematoloji konuları,

i) Mücadele metotları,

j) Mesleki diğer konular.

(2) Birinci fıkradaki konular çerçevesinde yapılacak sınavda toplam soru sayısı ve konu dağılımları Bakanlıkça belirlenir ve ihtiyaç durumunda gerekli değişiklikler yapılır.

ALTINCI BÖLÜM

Yetki ve Sorumluluklar

Bayilerin yetki ve sorumlulukları

MADDE 17 –

(1) Bitki Koruma Ürünleri Bayi İzin Belgesine sahip olan bayiler aşağıda belirtilen şartlara uymakla yükümlüdürler:

a) Bitki koruma ürünlerinin perakende satışlarını, bu Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmiş sorumlu yönetici nezaretinde veya sorumluluğunda yapar.

b) Bakanlıkça onayı bulunmayan, kullanma süresi geçmiş, etiketsiz, kullanımı sonlandırılmış, imal tarihi, son kullanım tarihi ve karekod bilgisi olmayan veya bu bilgileri silinmiş veya okunamaz hale gelmiş bitki koruma ürünlerini işyerlerinde bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

c) Bitki koruma ürünlerini, Bakanlık teknik talimatlarında ve bu ürünler ile ilgili hazırlanmış olan reçeteler ile bitki koruma ürünlerinin etiketinde belirtilen ürün, doz ve uygulama esasları dışında tavsiye edemezler.

ç) İl müdürlüğünce uygun görülmeden faaliyetine ara veremez veya faaliyetlerini durduramazlar.

d) Sayfaları il müdürlüğünce numaralanmış ve mühürlenmiş Bitki Koruma Ürünleri Bayi Kontrol Defteri bulundururlar.

e) Kükürt ve göztaşı dahil bitki koruma ürünlerinin orijinal ambalajlarını bozamaz ve açık olarak satamazlar.

f) Bakanlıkça yediemine alınan bitki koruma ürünlerini ikinci bir emre kadar uygun depolama şartlarında muhafaza ederler.

g) Bitki koruma ürünlerini işyerleri ve Bakanlıkça onaylı depoları dışında bulunduramaz ve gezici olarak işyerleri dışında satamazlar.

ğ) Bitki koruma ürünlerinin etiketleri üzerinde sürşarj etiketi dışında herhangi bir değişiklik yapamaz, bitki koruma ürünlerini ülke ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu yararı dikkate alınarak gerektiğinde Bakanlıkça belirlenen satış fiyatlarının üzerinde satamazlar.

h) Bitki koruma ürünlerini, sadece Bakanlıktan izin almış bayi, toptancı ve ruhsat sahibi firmalardan satın alırlar.

ı) Fümigantları, sadece fümigasyon operatör belgesi olanlara satarlar.

i) İl müdürlüğü tamim ve emirlerini, iş yerlerinde her an ulaşabilecek şekilde bulundurarak gereğini yerine getirirler.

j) Bitki koruma ürünü kapsamında olmayan, ancak bitki koruma ürünü gibi etiketinde bitki koruma ürününü çağrıştıracak ifadeler yer alan ürünler ile bu ürünlerin tanıtımı için kullanılan afiş, broşür ve benzeri tanıtım materyallerini işyerinde bulunduramazlar.

k) Bitki koruma ürünleri veri tabanı programı, bitki koruma ürünleri takip programı, duyurular, yayımlar ve mevzuat gibi Bakanlık resmi yayınlarını takip edip güncel verilere erişerek Bakanlıkça yasaklanmış, kullanımı sonlandırılmış, askıya alınmış veya kullanımı kısıtlanmış bitki koruma ürünlerini satamazlar.

l) Bakanlıkça belirlenmiş karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini karekodsuz olarak işyerlerinde bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

m) Ürün alış, satış, iade, satış iptal, ihracat, ihracat iptal, mal devir, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerini Bakanlıkça oluşturulan bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirirler.

n) Karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini Bakanlıkça oluşturulmuş olan bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirimde bulunmadan stoklarına alamaz ve stoklarından çıkışını yapamazlar.

o) Bakanlıkça reçeteli satılması zorunlu hale getirilmiş bitki koruma ürünlerini reçetesiz veya Bakanlıkça belirlenen şartlar dışında satamaz, reçete ile satılan bitki koruma ürünlerinin kayıtlarını düzenli olarak tutar ve reçeteleri beş yıl süre ile saklarlar.

ö) Kontrol görevlilerine işyerlerini ve depolarını gezdirir, bayi kontrol defterlerini, satışını yaptıkları bitki koruma ürünleri ile bu ürünlere ait bilgi, belge ve tutulan kayıtları gösterir, istenilen bilgileri zamanında ve eksiksiz olarak temin ederek kontrol görevlilerinin isteyeceği çeşit ve miktarda bitki koruma ürünü numunesini verirler.

p) Mevsiminde bölgeleri için gerekli bitki koruma ürünlerini yeterli miktarda bulundururlar.

r) Mevcut çalışmaları, mevzuat değişiklikleri ve yeni uygulamaların aktarılması amacıyla il müdürlükleri veya Bakanlıkça düzenlenen eğitim ve bilgilendirme toplantılarına katılırlar.

s) Bitki koruma ürünü uygulamalarında kullanılan koruyucu araç ve gereçleri satışa hazır bulundururlar.

ş) Son kullanım tarihi geçmiş olan bitki koruma ürünlerini firmasına iade ederler.

t) Sahte ve kaçak bitki koruma ürünlerini işyerlerinde bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

Toptancıların yetki ve sorumlulukları

MADDE 18 –

(1) Bitki Koruma Ürünleri Toptancı İzin Belgesine sahip olan toptancılar aşağıda belirtilen şartlara uymakla yükümlüdürler:

a) Doğrudan doğruya çiftçilere veya tüketiciye perakende olarak bitki koruma ürünü satamazlar.

b) Bitki koruma ürünü alıp satmaya yetkili olmayan yerlere bitki koruma ürünü satamaz, bitki koruma ürünlerini sadece bayi izin belgesi olan bayilere veya toptancı izin belgesi olan toptancılara satarlar.

c) Bakanlıkça onayı bulunmayan, kullanma süresi geçmiş, etiketsiz, kullanımı sonlandırılmış, imal tarihi, son kullanım tarihi ve karekod bilgisi olmayan veya bu bilgileri silinmiş veya okunamaz hale gelmiş bitki koruma ürünlerini işyerlerinde bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

ç) İl müdürlüğünce uygun görülmeden faaliyetine ara veremez veya faaliyetini durduramazlar.

d) Sayfaları il müdürlüğünce numaralanmış ve mühürlenmiş Bitki Koruma Ürünleri Toptancı Kontrol Defteri bulundururlar.

e) Kükürt ve göztaşı dahil bitki koruma ürünlerinin orijinal ambalajlarını bozamaz ve açık olarak satamazlar.

f) Bakanlıkça yediemine alınan bitki koruma ürünlerini ikinci bir emre kadar uygun depolama şartlarında muhafaza ederler.

g) Bitki koruma ürünlerini işyerleri ve Bakanlıkça onaylı depoları dışında bulunduramaz ve gezici olarak işyerleri dışında satamazlar.

ğ) Bitki koruma ürünlerinin etiketleri üzerinde sürşarj etiketi dışında herhangi bir değişiklik yapamaz, bitki koruma ürünlerini, ülke ihtiyaçları, piyasa koşulları, kamu yararı dikkate alınarak gerektiğinde Bakanlıkça belirlenen satış fiyatlarının üzerinde satamazlar.

h) Bitki koruma ürünlerini sadece Bakanlıktan izin almış toptancı ve ruhsat sahibi firmalardan satın alırlar.

ı) İl müdürlüğü tamim ve emirlerini, iş yerlerinde her an ulaşabilecek şekilde bulundurarak gereğini yerine getirirler.

i) Bitki koruma ürünü kapsamında olmayan, ancak bitki koruma ürünü gibi etiketinde bitki koruma ürününü çağrıştıracak ifadeler yer alan ürünler ile bu ürünlerin tanıtımı için kullanılan afiş, broşür ve benzeri tanıtım materyallerini işyerlerinde bulunduramazlar.

j) Bakanlıkça belirlenmiş karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini karekodsuz olarak bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

k) Ürün alış, satış, iade, satış iptal, ihracat, ihracat iptal, mal devir, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerini Bakanlıkça oluşturulan bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirirler.

l) Karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini Bakanlıkça oluşturulmuş olan bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirmeden stoklara alamaz ve stoklarından çıkışını yapamazlar.

m) Kontrol görevlilerine işyerlerini ve depolarını gezdirir, toptancı kontrol defterlerini, satışını yaptıkları bitki koruma ürünleri ile bu ürünlere ait bilgi, belge ve tutulan kayıtları gösterir, istenilen bilgileri zamanında ve eksiksiz olarak temin ederek ve kontrol görevlilerinin isteyeceği çeşit ve miktarda bitki koruma ürünü numunesini verirler.

n) Mevcut çalışmaları, mevzuat değişiklikleri ve yeni uygulamaların aktarılması amacıyla il müdürlükleri veya Bakanlıkça düzenlenen eğitim ve bilgilendirme toplantılarına katılırlar.

o) Son kullanım tarihi geçmiş olan bitki koruma ürünlerini firmasına iade ederler.

ö) Sahte ve kaçak bitki koruma ürünlerini işyerlerinde bulunduramaz ve satışını yapamazlar.

Üreticilerin görev ve sorumlulukları

MADDE 19 –

(1) Bitkisel üretim yapan üreticiler aşağıda belirtilen şartlara uymakla yükümlüdürler:

a) Bu Yönetmelikte belirtilen özel şartlar dışında, bitki koruma ürünlerini bitki koruma ürünlerinin satışı konusunda yetkilendirilmiş olan bayilerden alırlar.

b) Bitki koruma ürünlerini Bakanlıkça onaylı tavsiyelerine uygun olarak kullanır veya kullandırırlar.

c) Reçete zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini reçete ile alarak Bakanlıktan Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Belgesi almış kişiye uygulatırlar.

ç) Bakanlıkça veya il/ilçe müdürlüklerince yapılacak olan resmi kontrollerde denetleyici kişilere gerekli kolaylığı sağlayarak, Bakanlık tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri denetleyici kişilere verirler.

d) Kullanmış oldukları bitki koruma ürünleri ile ilgili fatura ve kullanım bilgilerini en az beş yıl süreyle muhafaza ederler.

Ruhsat sahibi firmaların görev ve sorumlulukları

MADDE 20 – (1) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar aşağıda belirtilen şartlara uymakla yükümlüdürler:

a) Ruhsatına sahip oldukları bitki koruma ürünleri ile ilgili her türlü sorumluluğu alırlar.

b) Ruhsata esas dosyasında belirtilen şartları sağlayan ürünleri piyasaya arz ederler.

c) Sadece ruhsatlı bitki koruma ürünlerini piyasaya arz ederler.

ç) Bitki koruma ürünlerini ruhsat dosyasında belirtilen etiket bilgileri ile etiketin üzerinde Bakanlıkça belirlenmiş standartta karekod bilgisini içeren ambalajlarda piyasaya arz ederler.

d) Bakanlıkça belirlenmiş karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini karekodsuz olarak piyasaya arz edemez ve depolarında bulunduramazlar.

e) Firma stok, satış, iade, satış iptal, ihracat, ihracat iptal, mal devir, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerini Bakanlıkça oluşturulan bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirirler.

f) Karekod zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünlerini Bakanlıkça oluşturulmuş olan bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirimde bulunmadan stoklarına alamaz ve stoklarından çıkışını yapamazlar.

g) Ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin Bakanlıkça onaylı tavsiyelerinin dışında kullanılması amacıyla üreticileri veya bayileri yönlendiremezler.

ğ) Bakanlıkça veya il/ilçe müdürlüklerince yapılacak olan resmi kontrollerde denetleyici kişilere gerekli kolaylığı sağlayarak Bakanlık tarafından talep edilen bilgi, belge ve tutulan kayıtları denetleyici kişilere verirler.

h) Piyasaya arz ettikleri bitki koruma ürünleri ile ilgili bütün bilgi ve belgeleri en az beş yıl süreyle muhafaza ederler.

ı) Bitki koruma ürünleri ile ilgili yürürlükte olan mevzuata uyarlar.

i) Bakanlıkça yapılan kontrol veya analiz sonuçlarına göre uygun bulunmayan ve satışı durdurulan ürünlerin Bakanlığın bilgisi dahilinde toptan ve perakende satış noktalarından toplatılmasını sağlarlar.

j) Son kullanma tarihi geçmiş olan bitki koruma ürünlerini piyasadan toplatarak imha işlemlerini yaptırırlar.

YEDİNCİ BÖLÜM

Bayi ve Toptancı ile İlgili Hükümler

Bayi, toptancı ve depo yer değişikliği

MADDE 21 –

(1) Bayi veya toptancının izin verilen adresten farklı bir adrese taşınması durumunda, faaliyetin sonlandırılacağı il müdürlüğüne taşınma işleminin gerçekleştirileceği tarihten on beş gün önce başvuru yapılması zorunludur.

(2) Aynı il sınırları içerisinde bulunan farklı bir adrese taşınılması durumunda, taşınılacak adres ile ilgili, bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen bilgi ve belgeler ile daha önce verilmiş olan Bitki Koruma Ürünleri Bayi İzin Belgesi veya Bitki Koruma Ürünleri Toptancı İzin Belgesi aslını içeren dilekçe ile il müdürlüğüne başvuru yapılır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen durumda, eski izin belgesi Bakanlık tarafından oluşturulan bayi ve toptancıların kayıtlı olduğu sistem kullanılarak iptal edilir. Yeni adres bilgileri dikkate alınarak 13 üncü ve 14 üncü madde kapsamında il müdürlüğünce yapılacak kontrol sonucunun uygun olması halinde aynı sistem kullanılarak yeni adres için düzenlenen izin belgesi bayi veya toptancıya verilir.

(4) Farklı il sınırları içerisinde bulunan bir adrese taşınılması durumunda, Bakanlık tarafından oluşturulan bayi ve toptancıların kayıtlı olduğu sistem kullanılarak yer değişikliği gerekçesi ve yeni taşınılacak il adı belirtilerek daha önce verilmiş olan belge faaliyetin sonlandırılacağı il müdürlüğünce iptal edilir.

(5) Farklı il sınırları içerisinde bulunan bir adrese taşınılması durumunda, taşınılacak adres ile ilgili, bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen bilgi ve belgeleri içeren dilekçe ile faaliyette bulunulacak ilin il müdürlüğüne, en geç bir ay içerisinde başvuru yapılması zorunludur.

(6) Yer değişikliği talebinde bulunan bayi veya toptancılar, yer değişikliği işlemlerini dört ay içerisinde tamamlamamaları durumunda, izin belgeleri ikaza gerek kalmadan iptal edilmiş sayılır.

(7) Bayi veya toptancılar yer değişikliği yaptıktan sonra 6 ay süre ile yeniden yer değişikliği yapamazlar.

(8) Bitki koruma ürünlerinin depolanması amacıyla Bitki Koruma Ürünleri Depo İzin Belgesi verilmiş olan deponun kapatılması veya farklı bir adrese taşınması durumunda, depolama faaliyetinin sonlandırılacağı il müdürlüğüne kapatma veya taşınma işleminin gerçekleştirileceği tarihten on beş gün önce başvuru yapılması zorunludur.

Bayi ve toptancılıktan vazgeçme

MADDE 22 –

(1) Bitki koruma ürünü bayi veya toptancı izin belgesine sahip olanlar, bayi veya toptancı faaliyetinden vazgeçmek istemeleri durumunda, faaliyetin yapıldığı ilin il müdürlüğüne, ekinde daha önce verilmiş olan izin belgesinin aslının yer aldığı bir dilekçe ile müracaat etmek zorundadırlar.

(2) Bayi veya toptancılıktan vazgeçenlerin izin belgesi, belge sahibi bayi veya toptancı tarafından herhangi bir bitki koruma ürünü satışının yapılmaması şartıyla il müdürlüğünce iptal edilir.

Bayi veya toptancı faaliyetine ara verme

MADDE 23 –

(1) Bitki koruma ürünü bayi veya toptancı izin belgesine sahip olanlar, hastalık ve sair mazeretlere istinaden bitki koruma ürünü satışına ara vermek istemeleri durumunda; Bakanlıkça verilmiş olan bitki koruma ürünü bayi veya toptancı belgesi ile birlikte faaliyetlerine ara verme nedeni ve talep edilen süreyi gösteren bir dilekçe ile il müdürlüğüne müracaat etmek zorundadırlar.

(2) Bayi veya toptancıda herhangi bir bitki koruma ürünü satışının olmayacağının garanti altına alınması şartıyla il müdürlüğünce belirlenen sürelerde bayi veya toptancı izin belgesi askıya alınır.

(3) Bayi veya toptancının il müdürlüğünce belirlenmiş süre tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra faaliyetine devam etmek istemesi durumunda; bu Yönetmelikteki bayi veya toptan satış yerlerinde aranan şartlar yönüyle yapılacak kontrol sonucuna göre, bitki koruma ürünü bayi veya toptancı belgesi iade edilir veya herhangi bir adres değişikliği halinde belge bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yenilenir.

(4) Bitki koruma ürünü bayi ve toptancı izin belgesine sahip olanların hastalık ve sair mazeretlere istinaden bitki koruma ürünü satışına ara vermek istemeleri durumunda bayi veya toptancı izin belgesinin il müdürlüğünce askıya alınma süresi en fazla 5 yıldır.

Bayi veya toptancının devri ve ölüm

MADDE 24 –

(1) Bitki koruma ürünleri toptan veya perakende satış yetkisine sahip bayi veya toptancılar Bakanlıkça uygun görülmüş adresteki satış yerinin, gerekli devir sözleşmesinin yapılması ve il müdürlüğünün bilgisi ve uygun görmesi halinde bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan bitki koruma ürünleri toptan veya perakende satış yetkisine sahip başka bayi veya toptancıya devri yapılabilir.

(2) Bitki koruma ürünleri toptan veya perakende satış yetkisine sahip kişinin ölümü halinde belge sahibi kişinin kanuni mirasçıları veya onlar adına yetkili olanlar, bu durumu en geç bir ay içinde il müdürlüğüne bildirmek zorundadırlar.

(3) Kanuni mirasçıların, yetki belgesi sahibi kişinin faaliyetini devam ettirmek istemeleri durumunda yetki sahibi kişinin ölüm tarihinden başlamak üzere en geç 3 ay içerisinde bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan bitki koruma ürünleri toptan veya perakende satış yetkisine sahip olabilecek bir kişiyi sorumlu yönetici olarak çalıştırmak şartıyla bitki koruma ürünleri satışı yapabilirler.

Unvan ve sorumlu yönetici değişikliği

MADDE 25 –

(1) Bayi veya toptancıda unvan veya sorumlu yönetici değişikliği durumunda;

a) Unvan değişikliği için bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen bilgi ve belgeleri,

b) Sorumlu yönetici değişikliğinde bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen bilgi ve belgeleri,

içeren dilekçe ile il müdürlüğüne en geç 1 ay içerisinde başvuru yapılması zorunludur.

(2) Değişikliğin il müdürlüğünce uygun görülmesi halinde yeni unvan veya sorumlu yönetici değişikliği yapılarak belge numarası ve tarihi aynı kalmak koşuluyla Bakanlıkça oluşturulan sistem kullanılarak yenilenen belge il müdürlüğünce iki nüsha olarak düzenlenir.

(3) İl müdürlüğünce onaylanan belgelerin birinci nüshası ilgiliye verilir, diğer nüshası ise il müdürlüğünce muhafaza edilir.

Bayi ve toptancıların çalışma düzeni

MADDE 26 –

(1) Bitki koruma ürünleri bayi ve toptancıları haftanın en az beş günü satış yerlerini açık tutmak zorundadırlar.

Bayi ve toptancıda çalışanların çalışma kıyafeti

MADDE 27 –

(1) Bitki koruma ürünü bayi veya toptancılarında görevli her çalışanın çalışma esnasında beyaz önlük giymesi ve bu kıyafetlerin göğüs cebi üzerinde ad ve soyadı belirtilmesi zorunludur.

Yetkili kişinin bayide bulunma zorunluluğu

MADDE 28 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin perakende satışının yapıldığı bayilerde sorumlu yöneticinin bilfiil bulunması gerekir.

(2) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen yetki ve sorumlulukları ile ilgili hususlara uyulmaması ve ihmali nedeniyle oluşabilecek her türlü olumsuzluktan ve bayide yapılan satıştan kaynaklanacak her türlü yanlış ve hatalı işlemden bayi sorumludur.

(3) Hastalık ve sair mazeretlerle sorumlu yöneticinin 24 saatten fazla süreyle bayiden ayrılmak zorunda kalması durumunda bayinin il veya ilçe müdürlüğüne bir yazıyla bilgi vermesi zorunludur. Ayrılış süresinin on beş güne kadar devam etmesi durumunda il veya ilçe müdürlüğünün bilgisi dahilinde işyerinin kapalı tutulması ve herhangi bir bitki koruma ürünü satışının yapılmaması gerekir.

Bayi veya toptancı ile ruhsat sahibi firmada bulunması gereken bilgi ve belgeler

MADDE 29 –

(1) Bayi ve toptancılar ile ruhsat sahibi firmalarda satışı yapılan bitki koruma ürünleri ile ilgili stok, satış, iade, satış iptal, ihracat, ihracat iptal, mal devir, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerini içeren fatura ve benzeri bilgi ve belgelere ait kayıtlar anında ulaşılabilecek şekilde tutulur. Bu kayıtlar denetimlerde istenilmesi halinde sunulmak üzere beş yıl süre ile saklanır.

(2) Bayi veya toptancılarda 1 inci sayfası beyaz, 2 nci sayfası sarı renkli olan 100 koçandan oluşan il müdürlüklerince Ek-6’da belirtilen örneğe göre bastırılmış ve her sayfası il müdürlüklerince onaylanmış olan Bitki Koruma Ürünleri Bayi Kontrol Defteri veya Ek-7’de belirtilen örneğe göre bastırılmış Bitki Koruma Ürünleri Toptancı Kontrol Defteri bulundurulur.

(3) Bayi veya toptancılarda, sorumlu yönetici ile çalışan diğer kişilere ait kişisel bilgiler ve bu kişilerin bu işte çalışmalarında herhangi bir sakınca olmadığına dair alınmış sağlık raporu ve her yıl en az bir kez yapılmış sağlık kontrolü bilgileri anında ulaşılabilecek şekilde tutulur. Bu bilgiler denetimlerde istenilmesi hâlinde sunulmak üzere beş yıl süre ile saklanır.

(4) Bayi veya toptancılarda Bakanlık tarafından yayımlanan tamimler, alınan kararlar ve ilgili mevzuat bulundurulur.

(5) Bayi veya toptancılarda, bitki koruma ürünlerinin kimden alındığını ve kime satışının yapıldığını gösteren fatura bilgileri ile iade edilen bitki koruma ürünlerine ait fatura ve benzeri bilgi ve belgeler anında ulaşılabilecek şekilde tutulur.

(6) Bitki koruma ürünü ruhsat sahibi firmalarda, bitki koruma ürünlerinin imalat ve ithalat kayıtlarını gösteren fatura ve benzeri bilgi ve belgeler anında ulaşılabilecek şekilde tutulur.

Bayi veya toptancı ismi, levhası ve vitrini

MADDE 30 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satış yerlerinde, satış yerinin görülebilir cephelerinden en az birine ve satış yeri olarak kullanılacak yerin sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, bitki koruma ürünleri bayisinin veya toptancısının Bakanlık kayıtlarındaki adını gösterir levha veya yazı konulur.

(2) Bitki koruma ürünleri perakende satış yerlerinde satış yerinin dış cephesine, kolayca görülecek yükseklikte olmak kaydıyla özellikleri ve renkleri Ek-8’de yer alan örneğe göre hazırlanmış “Bitki Koruma Ürünleri Bayisi” ışıklı levhası konulur.

(3) Bitki koruma ürünlerinin toptan veya perakende satış yerlerinin ön vitrinlerine içi dolu herhangi bir bitki koruma ürünü ambalajı konulmaz.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Bitki Koruma Ürünlerinin Takibi

Bitki koruma ürünleri takip sistemi

MADDE 31 –

(1) Bayiler ve toptancılar tarafından bitki koruma ürünlerinin alışı, satışı, alındığı firma veya yetkili satış yerine veya mücbir sebep halinde ya da bayi veya toptancının kapanması halinde diğer satış yerlerine iadesi, son kullanım tarihi geçmiş olan ya da bozulmuş olanların imhası işlemlerinde Bakanlık tarafından uygulamaya konulan bitki koruma ürünleri takip sisteminin kullanılması ve bu sisteme bildirim yapılması zorunludur.

(2) Bitki koruma ürünleri takip sistemi temel olarak, Global Lokasyon Numarası ile tanımlanan ruhsat sahibi firmalar ile Bakanlıkça verilen numaralarla tanımlanan bayi ve toptancıların, tanımlandıkları türlere göre yapmakla yükümlü oldukları bildirimlerin bitki koruma ürünleri takip programında kayıt altına alınarak takip edilmesi esasına göre işler. Bitki koruma ürünlerinin karekodları, ruhsat veya izin sahibi tarafından bitki koruma ürünleri takip sistemine bildirilir. Bitki koruma ürünleri takip sistemi bildirilen karekodun tekilliğini, standartlarını ve içeriğini kontrol ederek uygun olanları veri tabanına kaydeder, uygun olmayanları reddeder.

(3) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar, ürünlerinin her birimini bitki koruma ürünleri takip sistemine kaydetmek ile yükümlü ve yetkilidirler.

(4) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar ile bitki koruma ürünleri bayi ve toptancıları, ürün alış, satış, iade, satış iptal, ihracat, ihracat iptal, mal devir, mal devir iptal gibi işlemler ile miadı dolma, çalınma, bozunma ve benzeri nedenlerle vasfını yitirmiş bitki koruma ürünlerinin deaktivasyon işlemlerini bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirmek zorundadırlar.

(5) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar ile bitki koruma ürünleri bayi ve toptancıları, karekodu veri tabanında kayıtlı bitki koruma ürünü üzerinde gerçekleştirdikleri tüm hareketleri ve hareket iptallerini bitki koruma ürünleri takip sistemine süresinde bildirmekle yükümlüdürler. Bitki koruma ürünleri takip sisteminde, standartları ve içeriği uygun olan bildirimler onaylanır, uygun olmayanlar reddedilir.

(6) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar ile bitki koruma ürünleri bayi ve toptancıları, bitki koruma ürünleri takip sistemine yapmış oldukları bildirimleri doğrulayacak üretim, ithalat, satış gibi iş ve işlemlere ait evraklar ile fatura, irsaliye, reçete gibi evrakların aslını veya okunaklı suretini Bakanlık tarafından talep edildiğinde ibraz etmek üzere beş yıl süreyle fiziki ya da elektronik ortamda saklamakla yükümlüdürler.

(7) Bayi ve toptancılar tarafından, bitki koruma ürünleri takip sistemi kapsamında bildirime tabi bitki koruma ürünlerinin bitki koruma ürünleri takip sisteminde kaydının olmadığının tespit edilmesi durumunda; bayi veya toptancılar, söz konusu durumu il/ilçe müdürlüğü ve mümkün olduğu durumlarda ruhsat sahibine hemen haber vermek zorundadırlar.

Kayıt ve güvenlik

MADDE 32 –

(1) Bitki koruma ürünlerinin hareket kayıtları karekod, ruhsat sahibi firmalar tarafından yapılan hareket kayıtları Global Lokasyon Numarası, bayi ve toptancılar tarafından yapılan hareket kayıtları ise Bakanlıkça belirlenmiş numaralar üzerinden yapılır. Kayıtlar Bakanlıkça hazırlanmış olan bitki koruma ürünleri takip programında saklanır.

(2) Karekod, GTIN numarası, seri numarası, son kullanma tarihi ve şarj numarasından oluşur. Küresel Ticari Ürün Numarası ve seri numarası ürünü benzersiz yapar. Bitki koruma ürünleri takip sistemi, aynı GTIN numarası ve seri numarasına sahip ürünün sisteme yeniden kaydedilmesine izin vermez.

Dağıtım

MADDE 33 –

(1) Her bitki koruma ürününün satışında, dağıtımında ve depolanmasında bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorunludur. Ancak, üretici firmalar tarafından Bakanlıktan ihraç amaçlı imal izni alınarak yurt dışına ihraç edilmek üzere üretilecek ürünlerde Bakanlıkça talep edilen her türlü kaydı tutmak şartıyla karekod zorunluluğu aranmaz.

(2) Bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar, birden fazla bitki koruma ürününü sevk ederken bu ürünlerin güvenilirliğini sağlamak üzere taşıma ambalajları kullanır. Taşıma ambalajları palet, koli, kutu olarak ve iç içe konulacak şekilde olabilir. Taşıma ambalajlarının içerdiği miktarlar satış esnasında açılmadan son noktaya kadar taşıyacak makul seviyelerde belirlenir.

(3) Taşıma ambalajlarının üstünde, taşıma ambalajını tanımlayan bilgileri içeren bir tanımlayıcı veya taşıma ambalajının içindeki bitki koruma ürünlerinin karekod bilgilerinin tümünü içeren bir tanımlayıcı mutlaka bulunur. Taşıma ambalajı üzerine konulacak tanımlayıcılar Bakanlıkça hazırlanacak kılavuzlarda belirlenen şekilde uygulanır.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Kontrol ve İdari Yaptırımlar

Kontrol

MADDE 34 –

(1) Bitki koruma ürünü satmaya yetkilendirilmiş bayi ve toptancılar ile ruhsat sahibi firmalar ve bunlara ait bitki koruma ürünü depolarının kontrolü il müdürlüğü ve yetki verilmesi durumunda ilçe müdürlüğünce yapılır.

(2) İlçe müdürlüğüne kontrol yetkisi verilmesi durumunda, ilçe müdürlüğünce yürütülen iş ve işlemler ile o ilçede faaliyet gösteren bayi ve toptancılar il müdürlükleri tarafından belirli dönemlerde kontrol edilir.

(3) İhtiyaç durumunda il içi veya iller arası görevlendirme yapılarak çapraz kontroller yapılır.

(4) Bitki koruma ürünü satmaya yetkilendirilmiş bayi ve toptancılar ile ruhsat sahibi firmalar ve bunlara ait bitki koruma ürünü depolarında yapılan kontrollerde tespit edilen eksiklikler kontrol defterine yazılır ve imzalanır.

(5) Kontrol yapılırken, daha önceki kontrollerde tespit edilerek kontrol defterine yazılan eksikliklerin giderilip giderilmediği öncelikle aranır.

(6) Yapılan kontrollerde bayi veya toptancının sağlık durumunda bu işi yapmasına engel teşkil edecek değişiklikler olduğunun görülmesi halinde yeni sağlık raporu istenir.

(7) İlçe müdürlükleri tarafından yapılan kontrollerle ilgili bilgi ve belgeler ile hazırlanan raporlar her ay sonunda il müdürlüğüne gönderilir.

(8) Bitki koruma ürünlerinin satış yerleri ile ilgili yapılan kontroller sonucunda Ek-9’da yer alan Bitki Koruma Ürünleri Bayi ve Toptancı Denetim Raporu bilgileri il müdürlüklerince, Genel Müdürlük tarafından oluşturulan web tabanlı programa her ayın sonunda bir kez olmak üzere kayıt yapılır.

(9) Gerekli görülen durumlarda, il ve ilçe müdürlükleri ile bayi, toptancı, ruhsat sahibi firma ve bunlara ait bitki koruma ürünü depolarının kontrolü Genel Müdürlükçe yapılır.

Kontrol zamanı ve şekli

MADDE 35 –

(1) Bitki koruma ürünü satmaya yetkilendirilmiş bayi ve toptancılar ile bunlara ait bitki koruma ürünü depoları, il ve ilçe müdürlüğünce yılda en az bir kez olmak üzere gerekli görüldüğü hallerde ve yeterli sıklıkta yerinde kontrol edilir.

(2) Ruhsat sahibi firmalar ve bunlara ait bitki koruma ürünü depoları ise gerekli görüldüğü hallerde kontrol edilir.

(3) Bitki koruma ürünlerinin satış ve depolandığı yerlerin kontrolü bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılır.

Kontrollerde görevlendirilecek kişiler ve eğitim

MADDE 36 –

(1) Bitki koruma ürünü satmaya yetkilendirilmiş bayi ve toptancılar ile ruhsat sahibi firmalar ve bunlara ait bitki koruma ürünü depolarının kontrolü, Genel Müdürlük tarafından Ek-10’da yer alan Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı verilmiş en az bir kişinin yer aldığı iki kişilik kontrol ekibi tarafından yapılır.

(2) Yapılan denetimler sonucunda yaptırım kararı verilmiş ürünlere ilişkin toplatma, satış durdurma, yediemine alma, ürünlerin üreticisine iadesi gibi iş ve işlemlerde il veya ilçe müdürünün görevlendireceği teknik elemanlar da görev alabilir.

(3) Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı, Genel Müdürlük, il ve ilçe müdürlüklerinde sadece bitki koruma ürünlerinin satışı ile ilgili kontrollerde görevli ziraat mühendisi, kimya mühendisi ve kimyager unvanına sahip teknik personele verilir.

(4) Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı verilmiş kişilerin emekli olması veya bitki koruma ürünlerinin satışı ile ilgili kontrollerden farklı bir alanda görevlendirilmesi durumunda, en geç on beş gün içerisinde, Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı iade edilir ve Genel Müdürlükçe iptal edilir.

(5) Bakanlık tarafından gerekli görüldüğü zamanlarda, üçüncü fıkrada belirtilen unvanlara sahip il veya ilçe müdürlüğünde bitki koruma ürünlerinin satış yerlerinin kontrolünde görevlendirilecek personel için eğitim düzenlenir. Eğitim sonucunda eğitime katılan kişilere, uygun görülmesi durumunda, Genel Müdürlük tarafından Ek-10’da yer alan Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı düzenlenir.

(6) Uygulamalarda birlikteliği sağlamak, faaliyetleri değerlendirmek amacıyla Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartı verilmiş olan kişiler için Bakanlıkça gerekli görüldüğü zamanlarda hizmet içi eğitim, değerlendirme ve bilgilendirme toplantısı düzenlenir.

(7) Bitki koruma ürünü satmaya yetkilendirilmiş bayi ve toptancılar ile ruhsat sahibi firmalar ve bunlara ait bitki koruma ürünü depolarının kontrolünde, bitki sağlığı konusunda eğitim almış olan tekniker veya teknisyen unvanına sahip kişiler, kontrol yetkisi verilen personele yardımcı olmak üzere görev alabilir.

Kontrol görevlilerinin görev ve yetkileri

MADDE 37 –

(1) Bitki koruma ürünleri kontrol görevlisinin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir:

a) Bitki koruma ürünlerinin satış ve depolandığı yerlerin kontrolünü yapmak, gerekli tutanak ve raporları hazırlamak ve ilgili birimlere sunmak.

b) Kontrol faaliyeti sırasında, ilgililerin cezai sorumluluk gerektiren faaliyetlerinin tespiti halinde, ilgili mevzuat gereği gerekli işlemleri yaparak durumu ilgili makamlara iletmek.

c) Görev alanına giren konularla ilgili inceleme, araştırma ve kontrol yapmak.

ç) Gerektiğinde kontrol edilecek olan ürünlerden numune almak.

d) Yürüttüğü kontrol görevi için gerekli gördüğü dosya ve belgeleri gizliliği saklı kalmak kaydıyla, denetim yaptığı kuruluş ve kişilerden istemek, bunları incelemek, bunların yetkili merciler tarafından onaylanmış örneklerini almak, kontrole konu olan diğer yerlerde inceleme ve araştırma yapmak.

e) Bitki koruma ürünlerini toptan veya perakende satan bayi veya toptancı ile bitki koruma ürünlerini piyasaya arz eden üretici veya dağıtıcının yapılan kontrol faaliyetini engellemesi durumunda, güvenlik güçlerinden yardım istemek ve onların nezaretinde gerekli kontrolleri yapmak.

f) Yapılacak kontrollerde işin özelliği ve risk durumuna göre gerekli gördüğü durumlarda, ilgili Genel Müdürlük veya il müdürlüğü onayıyla, refakat etmek üzere konusunda gerekli bilgi ve mesleki tecrübeye sahip kişileri davet etmek, bunların görüş ve önerilerinden yararlanmak.

g) Kontrolün her aşamasında risk değerlendirmesi yapmak suretiyle risk derecesine göre gerekli işlemleri yapmak ve il müdürlüğünü bilgilendirmek.

ğ) Bitki koruma ürünlerinin satış ve depolama işlemlerinin bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılıp yapılmadığını ve bu işlemlerle ilgili bütün bilgi, belge ve kayıtları kontrol etmek.

Kontrol görevlilerinin sorumlulukları

MADDE 38 –

(1) Bitki koruma ürünleri kontrol görevlisinin sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:

a) Bakanlık tarafından verilen Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartını, kontrolden önce kontrol yapılacak yerdeki kişilere ibraz etmek.

b) Bitki koruma ürünlerinin satış ve depolandığı yerlerin kontrolünü yaparken görevini ilgili mevzuata uygun ve tarafsız olarak yürütmek.

c) Yapılan kontrollerde elde ettiği her türlü bilgi ve belgeyi, denetim işlemleri sonuçlanıncaya ve bu sonuçların ilgililere yazılı olarak tebliğine kadar  gizli tutmak.

ç) Yapılan kontrollerde tespit edilen ve tutanak ya da rapor ile kayıt altına alınmış iş ve işlemleri takip etmek ve sonuçlandırmak.

d) Görevinden ayrılması veya farklı bir birimde görevlendirilmesi durumunda en geç on beş gün içerisinde Bitki Koruma Ürünleri Kontrol Görevlisi Kimlik Kartını görev yaptığı ilin müdürlüğüne iade etmek.

İdari yaptırımlar

MADDE 39 –

(1) Bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılan kontrollerde uygulanacak yaptırımlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ve 28 inci maddede belirtilen hususlardan herhangi birine aykırı davrandığı tespit edilen bitki koruma ürünü bayileri, il müdürlüğünce yazılı olarak ikaz edilir. İkaz edilen hususun tekrarı halinde bayilere, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

b) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (ç), (d), (e), (f), (ğ), (h), (ı), (i), (j), (k), (l), (m), (n) ve (ş) bentlerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayilerine, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

c) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (o) bendinde belirtilen hususa aykırı davrandığı tespit edilen bitki koruma ürünü bayilerine, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

ç) Bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d), (e), (f), (ğ), (h), (ı), (i), (j), (k), (l) ve (o) bentlerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü toptancılarına, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

d) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (ö) bendinde belirtilen hususa aykırı davrandığı tespit edilen bitki koruma ürünü bayileri ve 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde belirtilen hususa aykırı davrandığı tespit edilen bitki koruma ürünü toptancıları ile 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen hususa aykırı davrandığı tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalara, Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

e) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (p), (r) ve (s) bentlerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayileri ile 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü toptancıları, il müdürlüğünce yazılı olarak ikaz edilir. İkaz edilen hususun tekrarı halinde bitki koruma ürünü bayi veya toptancılarına, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

f) Bu Yönetmeliğin 9 uncu, 11 inci ve 30 uncu maddelerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayileri ile 10 uncu, 11 inci ve 30 uncu maddelerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü toptancıları, il müdürlüğünce yazılı olarak ikaz edilir. İkaz edilen hususların düzeltilmesi için süre verilir. İkaz edilen hususların verilen süre sonunda düzeltilmemesi durumunda, bitki koruma ürünü bayi veya toptancılarının izin belgesi, il müdürlüğünce bir aydan az olmamak üzere ikaz edilen husus düzeltilinceye kadar askıya alınır.

g) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendinde belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar için ilgili mevzuat dikkate alınarak işlem yapılır.

ğ) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalara, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

h) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalara, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

ı) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) ve (j) bentlerinde belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar için Kanunun 42 nci maddesinin dördüncü fıkrasına göre işlem yapılır.

i) Bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde belirtilen hususlardan herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayi veya toptancıları ile bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalara, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

j) Bu Yönetmeliğin 26 ncı ve 27 nci maddelerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayi veya toptancıları, il müdürlüğünce yazılı olarak ikaz edilir. İkaz edilen hususun tekrarı halinde bayilere, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

k) Bu Yönetmeliğin 31 inci, 32 nci ve 33 üncü maddelerinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayi veya toptancıları ile bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalara, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

l) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen kişilere, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

m) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen kişilere Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

n) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar, il müdürlüğünce yazılı olarak ikaz edilir. İkaz edilen hususların düzeltilmesi için süre verilir. İkaz edilen hususların süresinde düzeltilmemesi durumunda, bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmaların depo izin belgesi, il müdürlüğünce bir aydan az olmamak üzere ikaz edilen husus düzeltilinceye kadar askıya alınır.

o) Yapılan kontrollerde, kontrol görevlilerinin görevlerini yapmalarına engel olan, kontrol esnasında kontrol görevlilerinin yapacağı kontrolü sözlü veya fiili olarak yapılacak hareketlerle engelleyen bayi veya toptancıların belgeleri iptal edilir ve bu kişiler hakkında il veya ilçe müdürlüklerince savcılığa suç duyurusunda bulunulur.

ö) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen kişilere, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

p) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayi veya toptancıları ile aynı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü ruhsatına sahip firmalar ile toptancılara, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

r) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ve 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen hususlar ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen hususların herhangi birine aykırı davrandıkları tespit edilen bitki koruma ürünü bayileri ile bitki koruma ürünü toptancılarına, Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

s) Bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde belirtilen hususlara aykırı davrandıkları tespit edilen üreticiler için ilgili mevzuat dikkate alınarak işlem yapılır.

ş) Yapılan kontrollerde, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinde belirtilen hususlara aykırı davrandığı tespit edilen bayilerin ve 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (ö) bendinde belirtilen hususlara aykırı davrandığı tespit edilen toptancıların belgeleri iptal edilir.

Yetki belgelerinin kaybolması ve/veya tahrip olması durumunda yapılacak işlemler

MADDE 40 –

(1) Bayi veya toptancı izin belgesi ile bitki koruma ürünleri depo izin belgesinin herhangi bir nedenle kaybolması veya okunamayacak ve yanlış anlamalara neden olacak şekilde tahrip olması durumunda, yetki sahibi kişinin söz konusu belgenin yenilenmesi talebiyle, faaliyetin yapıldığı ildeki il müdürlüğüne başvuru yapması gerekir. Bu durumda il müdürlüğünce belgeler yeniden düzenlenir.

Yetki belgelerinin iptali ile ilgili hükümler

MADDE 41 –

(1) Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesine sahip olanlarla ilgili;

a) Bakanlıkça yasaklanan veya kullanımı sonlandırılan bitki koruma ürünlerinin satışının yapıldığının tespit edilmesi,

b) İl veya ilçe müdürlüğüne bilgi vermeden adres değişikliği yapıldığının tespit edilmesi,

c) İl veya ilçe müdürlüğüne bilgi vermeden faaliyetin sonlandırıldığının tespit edilmesi,

ç) Sorumlu yöneticinin işten ayrılmış olmasına rağmen il müdürlüğüne bilgi verilmeden satış yapıldığının tespit edilmesi,

durumunda bitki koruma ürünleri bayi izin belgesi veya bitki koruma ürünleri toptancı izin belgesi iptal edilir.

(2) Bu Yönetmeliğin 31 inci, 32 nci ve 33 üncü maddelerine aykırı davrandığı tespit edilerek bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine göre idari para cezası uygulanmış bayi veya toptancıların, aynı takvim yılı içerisinde aynı hususun tekrarından dolayı ikinci kez idari yaptırım uygulanması gerektiren hallerde yetki belgesi iptal edilir.

(3) Bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre izin belgesi askıya alınan bayi veya toptancının, belgenin askıya alındığı tarihten itibaren en fazla bir yıl süre içerisinde askıya alma işlemine esas eksikliklerin tamamlanmaması durumunda bayi veya toptancı belgesi iptal edilir.

(4) Bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine göre depo izin belgesi askıya alınmış olan ruhsat sahibi firmanın, belgenin askıya alındığı tarihten itibaren en fazla bir yıl süre içerisinde askıya alma işlemine esas eksiklikleri tamamlamaması durumunda depo izin belgesi iptal edilir.

(5) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen durumların dışında bir takvim yılı içerisinde bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesine göre iki kez idari para cezası uygulanmış bayi veya toptancıların, aynı takvim yılı içerisinde bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesine göre üçüncü kez idari para cezası uygulanması gerektiren hallerde yetki belgesi iptal edilir.

(6) Birinci veya ikinci fıkraya göre bayilik veya toptancı izin belgesi iptal edilen bayi veya toptancılara dört yıl, üçüncü ve beşinci fıkralarına göre bayilik veya toptancı izin belgesi iptal edilen bayi veya toptancılara ise iki yıl sonra şartları taşımaları halinde yeniden bayi veya toptancı izin belgesi düzenlenir.

(7) Kendi isteği ile il ve ilçe müdürlüğüne başvuru yaparak bitki koruma ürünleri bayi izin belgesi veya bitki koruma ürünleri toptancı izin belgesi iptal edilen kişilerin yeniden bu belgeleri talep etmesi halinde bu Yönetmelikte bayi veya toptancı olabilecekler için belirtilen şartları yerine getirmesi halinde yeniden bayi veya toptancı izin belgesi verilir.

(8) Bu Yönetmeliğin 21 inci maddesi gereği yer değişikliği işlemlerini dört ay içerisinde tamamlamamaları nedeniyle bayi veya toptancı izin belgesi iptal edilen bayi veya toptancılara iki yıl sonra şartları taşımaları halinde yeniden bayi veya toptancı izin belgesi düzenlenir.

(9) Bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (o) ve (ş) bentlerine göre bayilik veya toptancı izin belgesi iptal edilen bayi veya toptancılara, yeniden bayilik veya toptancı izin belgesi düzenlenmez.

ONUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırımlarla ilgili işlemler

MADDE 42 – (1) Yediemine alınma işlemi, Ek-11’de bulunan Yediemin Tutanağı düzenlenerek kontrol görevlilerince gerçekleştirilir.

(2) Yediemine alınma işlemi;

a) Kaçak olarak ülkeye sokularak satışa sunulmuş olan,

b) Onaysız olarak satışa sunulan veya bulundurulan,

c) Onaysız yerde satışa sunulan,

ç) Resmi kontroller sonucu ruhsatına esas spesifikasyonundan farklı olduğu tespit edilen,

d) İlgili mevzuata aykırı etiket ile piyasaya arz edilmiş olan,

e) Karekod zorunluluğu bulunduğu halde karekodsuz olarak piyasaya arz edilmiş olan,

f) Bakanlıkça alınan karar gereği satış durdurma kararı alınmış olan,

g) Son kullanım tarihi geçmiş olan,

ğ) Sahte olduğu tespit edilen,

h) Bakanlıkça kullanımı sonlandırılmış olan,

bitki koruma ürünleri için uygulanır.

(3) Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izninin askıya alınması işlemi, kontrol görevlilerinin tuttuğu tutanağa göre il veya ilçe müdürlükleri tarafından yapılır.

(4) Bitki koruma ürünleri satış yetkisi askıya alınan bayi veya toptancıların bitki koruma ürünleri ile ilgili her türlü faaliyeti durdurulur. Bu süre içerisinde bitki koruma ürünü alış ve satışı yapılamaz.

(5) Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesinin iptalinin yapılması işlemi, bu izni veren il müdürlüğünce yapılır.

Cezaların uygulanması ve tahsili

MADDE 43 –

(1) Bakanlık tarafından istenen resmi evrakta tahrifat veya sahtecilik yaparak Bakanlığı yanılttığı tespit edilenlerin işlemleri durdurulur ve bu kişiler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulur.

(2) Bu Yönetmelikte belirtilen idari yaptırımları uygulamaya il müdürü yetkilidir ve bu yetkisini ilçe müdürlerine yazılı olarak devredebilir. Ancak resmi kontroller sırasında, bitki koruma ürünlerinin; insan sağlığı, gıda ve yem güvenilirliği, bitki ve hayvan sağlığı açısından tehlike arz etmesi ve acil tedbirler alınmasının gerekli görüldüğü durumlarda, idari para cezaları hariç olmak üzere diğer idari yaptırımları uygulamaya kontrol görevlisi de yetkilidir. Verilen idari para cezaları otuz gün içinde ödenir.

(3) İmha işlemleri, tüm masrafları sahibi tarafından karşılanmak üzere Bakanlık gözetiminde gerçekleştirilir. Ürünlerin sahipsiz yakalanması durumunda masraflar Bakanlık bütçesinden karşılanır.

(4) Sahipleri tarafından piyasadan toplatılması gereken ürünlerin sahibi veya sorumlusu tarafından toplatılmaması durumunda Bakanlık tarafından toplatılır, toplatma masrafının iki katı tutarın sorumlular tarafından ödenmesi için bir aylık ödeme süresi verilir.

(5) Bu Yönetmelikte verilen süreler içinde ödenmeyen tutarlar ile belirlenen idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

Alt düzenleyici işlemler

MADDE 44 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen konularla ilgili olarak açıklanması gerekli hususlar hazırlanacak uygulama talimatlarında belirtilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 45 –

(1) 10/3/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik  yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi almış olan ve izin belgelerinin geçerliliği devam eden kişilerin satış yetkisi devam eder. Ancak satış yerleri ile ilgili belirlenen fiziksel şartların bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde bu Yönetmelik hükümlerine uyumlu hale getirilmesi zorunludur. Aksi durumda belgeler il müdürlüğünce iptal edilir.

Yürürlük

MADDE 46 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 47 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız

5 Şubat 2019 SALI                       Resmî Gazete                            Sayı : 30677

YÖNETMELİK

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığından:

KOBİ REHBERLİĞİ VE TEKNİK DANIŞMANLIK HİZMETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; küçük ve orta ölçekli işletmelerin mevcut durumlarını analiz etmek, sorunlarına çözüm aramak, ihtiyaçlarını belirlemek, beceri ve kabiliyetlerini geliştirmek ve yurt içi ve yurt dışı pazarlarda rekabet edebilir düzeye gelebilmelerini sağlamak için Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından sağlanan destekler kapsamında yararlanacakları rehberlik ve danışmanlık hizmetlerine ilişkin esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından sağlanan destekler kapsamında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yararlandıkları rehberlik ve danışmanlık hizmetlerini sunacak KOBİ rehberlerinin ve teknik danışmanların; niteliklerinin ve sunacakları hizmetlerin belirlenmesi, yetkilendirilmesi, sınıflandırılması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesine ilişkin esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 15/7/2018 tarihli ve 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 227 ncive 234 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Başkanlık: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını,

b) Değerlendirme komisyonu: Yetkilendirme başvurularını değerlendiren ve karar alan komisyonu,

c) Destek programı: 15/6/2010 tarihli ve 27612 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği kapsamında Başkanlık tarafından yürütülen destek programlarını,

ç) İşletme: 19/10/2005 tarihli ve 2005/9617 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan ve 5/8/2009 tarihli ve 2009/15431 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren küçük ve orta büyüklükteki işletmeleri (KOBİ),

d) KOBİ rehberi: İşletmelere rehberlik hizmetleri sunmak üzere bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen kişileri,

e) KOBİ rehberi ve teknik danışman taahhütnamesi: KOBİ rehberleri ve teknik danışmanların, işletmelerin meslek sırları ve ekonomik durumları ile ilgili bilgi ve belgeleri gizli tutacaklarına ve ilgili mevzuata ve etik değerlere uyacaklarına ilişkin, KOSGEB’e verdikleri idari, mali ve hukuki taahhütlerini içeren belgeyi,

f) KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını,

g) Teknik danışman: İşletmelere finansman, uluslararasılaşma, teknoloji/yenilik/dijitalleşme ve büyüme alanlarında danışmanlık hizmetleri sunmak üzere bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen kişileri,

ğ) Veri tabanı: KOBİ rehberleri ve teknik danışmanların yetkilendirilmelerine ve bu Yönetmelik kapsamında sunacakları hizmetlere ilişkin süreçlerin yürütüldüğü veri tabanını,

h) Yükseköğretim kurumu: 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda ifade edilen yükseköğretim kurumlarını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

KOBİ Rehberleri

KOBİ rehberi adaylarında aranan şartlar

MADDE 5 –

(1) KOBİ rehberi olmak isteyen adayların aşağıdaki şartları taşıması gerekir:

a) Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yürürlüğe konulan KOBİ Danışmanı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı kapsamında Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmak.

b) KOBİ rehberliği eğitimini tamamlamak.

c) En az ikiyüzkırk saat danışmanlık tecrübesine sahip olmak veya büyük ölçekli işletmelerde son on yıl içerisinde en az üç yıl üst düzey yönetici (genel müdür, genel müdür yardımcısı ve bunların emsalleri ile üstleri) olarak görev yapmış olmak.

KOBİ rehberlerinin sınıflandırılması

MADDE 6 –

(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şartları taşıdığı değerlendirme komisyonu tarafından uygun bulunanlar, Başkanlık tarafından KOBİ rehberi olarak yetkilendirilir.

(2) KOBİ rehberi, sunduğu hizmetlere ve Başkanlık tarafından yürütülecek izleme ve denetim sonuçlarına göre yetkilendirme tarihinden üç yıl sonra kıdemli KOBİ rehberi olarak yetkilendirilebilir.

(3) Sınıf değişikliklerine ilişkin hususlar, Başkanlık tarafından hazırlanacak usul ve esaslarda belirlenir.

KOBİ rehberleri tarafından sunulacak hizmetler

MADDE 7 –

(1) KOBİ rehberleri tarafından sunulacak hizmetler aşağıda belirtilmiştir:

a) İşletmelerin mevcut durumlarının analiz edilmesi, sorunlarının ve ihtiyaçlarının belirlenmesi.

b) İşletmelere tavsiyelerde bulunulması ve yönlendirme yapılması.

c) İşletmelere proje hazırlama ve yürütme süreçlerinde rehberlik edilmesi.

ç) İşletmelerin genel yönetim, mali işler ve finans, üretim, pazarlama ve insan kaynakları konularındaki temel bilgi ve yönlendirme ihtiyaçlarının karşılanması.

d) Başkanlık tarafından belirlenecek rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili diğer hizmetler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Teknik Danışmanlar

Teknik danışman adaylarında aranan şartlar

MADDE 8 –

(1) Teknik danışman olmak isteyen adayların başvuru yaptıkları alanlarda aşağıdaki şartlardan en az birini taşıması gerekir:

a) Yükseköğretim kurumlarında profesör veya doçent olarak görev yapmak veya yapmış olmak.

b) Doktora mezunu ve en az yüzyirmi saat danışmanlık tecrübesine sahip olmak.

c) Yüksek lisans mezunu ve en az ikiyüzkırk saat danışmanlık tecrübesine sahip olmak.

ç) Büyük veya orta ölçekli işletmelerde orta düzey yönetici (birim müdürü, işletme müdürü ve bunların emsalleri) veya üst düzey yönetici (genel müdür, genel müdür yardımcısı ve bunların emsalleri ile üstleri) olarak son on yıl içinde en az beş yıl görev yapmış ve en az lisans mezunu olmak.

d) Danışmanlık hizmeti veren işletmelerin son on yıl içinde en az beş yıl sahibi, ortağı veya çalışanı olmak, en az ikiyüzkırk saat danışmanlık tecrübesine sahip ve en az lisans mezunu olmak.

e) 15/2/2013 tarihli ve 28560 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik kapsamında Bireysel Katılım Yatırımcısı Lisansına sahip ve aynı Yönetmelikte tanımlanan tecrübeli yatırımcı olmak.

Teknik danışman tarafından sunulacak hizmetler

MADDE 9 –

(1) Teknik danışmanlar tarafından sunulacak hizmetler aşağıda belirtilmiştir:

a) Finansman, uluslararasılaşma, teknoloji/yenilik/dijitalleşme ve büyüme alanlarında Başkanlık tarafından belirlenen ve yetkilendirildikleri konularda, işletmelere danışmanlık hizmetlerinin sunulması.

b) Başkanlık tarafından belirlenecek danışmanlık hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili diğer hizmetler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Başvuru, Değerlendirme ve Yetkilendirme

Başvuru

MADDE 10 –

(1) KOBİ rehberi ve teknik danışman olmak isteyen adaylar, bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıdıklarını gösteren belgeler ile elektronik ortamda Başkanlığa başvurur.

Değerlendirme

MADDE 11 –

(1) Adayların başvuruları KOSGEB, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve yükseköğretim kurumları tarafından görevlendirilen üyelerden oluşan değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilir.

Yetkilendirme

MADDE 12 –

(1) Değerlendirme komisyonu tarafından başvurusu uygun bulunan adaylar Başkanlık tarafından yetkilendirilir ve veri tabanına kaydedilir.

(2) Yetkilendirmenin geçerlilik süresi üç yıldır.

(3) Yetkilendirme geçerlilik süresinin bitiminden sonra, Başkanlık tarafından hazırlanacak usul ve esaslarda belirtilen şartları taşıyanlar, başvurmaları halinde yeniden yetkilendirilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İzleme, Değerlendirme ve Denetim

İzleme ve değerlendirme

MADDE 13 –

(1) KOBİ rehberleri ve teknik danışmanlar tarafından, KOSGEB destekleri kapsamında işletmelere sunulan rehberlik ve danışmanlık hizmetleri Başkanlık tarafından izlenir ve işletmelere etkileri değerlendirilir.

Denetim

MADDE 14 –

(1) Başkanlık, rehberlik ve danışmanlık hizmetlerinin bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla işletmeleri, KOBİ rehberlerini ve teknik danışmanları denetime tabi tutabilir.

(2) Denetim sırasında yetkililerce talep edilen her türlü bilgi ve belge ilgililerce ibraz edilir ve gerekli kolaylık sağlanır.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Genel hükümler

MADDE 15 –

(1) Başvuru süreci ve adayların danışmanlık tecrübelerine ilişkin hususlar, değerlendirme komisyonunun oluşumu ve çalışma usulleri, KOBİ rehberleri ve teknik danışmanların görev, yetki ve sorumlulukları ile izleme, değerlendirme, denetim ve bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Başkanlık tarafından hazırlanacak usul ve esaslarda belirlenir.

(2) KOBİ rehberleri ve teknik danışmanlardan, yetkilendirme öncesinde, işletmelerin meslek sırları ve ekonomik durumları ile ilgili bilgi ve belgeleri gizli tutacaklarına ve ilgili mevzuata ve etik değerlere uyacaklarına ilişkin KOBİ rehberi ve teknik danışman taahhütnamesi alınır.

(3) Yetkilendirme sürecinde gerçeğe aykırı belge ibraz edildiği veya beyanda bulunulduğunun, bu aşamalarda veya daha sonradan tespiti halinde yetkilendirme Başkanlık tarafından doğrudan iptal edilir ve yetkili yargı mercilerine suç duyurusunda bulunulur.

(4) İzleme, değerlendirme ve denetim sonuçlarına göre yetkilendirme Başkanlık tarafından iptal edilebilir.

(5) KOBİ rehberleri ve teknik danışmanlar tarafından sunulacak rehberlik ve danışmanlık hizmetleri için KOSGEB tarafından işletmelere verilecek desteklere ilişkin hususlar destek programlarında ve Başkanlık tarafından hazırlanacak usul ve esaslarda belirlenir.

(6) KOBİ rehberleri ve teknik danışmanlar tarafından KOSGEB destekleri kapsamında sunulacak rehberlik ve danışmanlık hizmetlerine ilişkin standartlar Başkanlık tarafından ilgili kurum ve kuruluşlar ile yapılacak işbirliği ile belirlenir.

(7) KOBİ rehberi ve teknik danışman olarak yetkilendirilecek kişilerin; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması gerekir.

Yürürlük

MADDE 16 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanı yürütür.

15 Mart 2019 CUMA                        Resmî Gazete                            Sayı : 30715

YÖNETMELİK

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:

YERLEŞİM ALANI İÇERİSİNDE KALAN SANAYİ SİTELERİ İLE SANAYİ

İŞLETMELERİNİN DÖNÜŞÜM VE GELİŞİM PROJELERİNİN

KREDİLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

 BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmelik; yerleşim alanları içinde kalmış sanayi sitelerinin planlı sanayi alanlarına taşınması amacıyla sanayi sitesi yapı kooperatifleri, il özel idareleri, büyükşehir belediyeleri veya belediyelerce yapılacak sanayi sitelerinin altyapı ve üstyapı yatırımlarının tamamına kadar olan kısmı ile idari ve sosyal tesis binaları, arsa bedelleri, mülkiyetin edinilmesi masrafları, mimarlık ve mühendislik hizmetleri, taşınma masrafları dâhil kredi ile desteklenmesine, planlı sanayi alanları dışında faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin planlı sanayi alanlarına taşınmasına yönelik taşınma masraflarının kredi ile desteklenmesine ve kredi işlemlerinin Bakanlıkça denetlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.

Dayanak

MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmelik; 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 385 inci ve 390 ıncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Altyapı tesisleri: Yağmursuyu hattı, kanalizasyon hattı, içme ve kullanma suyu, yol, atıksu arıtma tesisi, elektrik, doğalgaz ve haberleşme şebekesi, katı atık depolama tesisi gibi tesisleri,

b) Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,

c) Banka: T.C. Ziraat Bankası A.Ş., T. Halk Bankası A.Ş., T. Vakıflar Bankası T.A.O. ve sermayesinin yarısından fazlası doğrudan ve/veya dolaylı olarak kamuya ait olan diğer mevduat ve katılım bankalarını,

ç) Bilgilendirme raporu: Bakanlıkça belirlenecek formata uygun olarak sanayi sitesi yapı kooperatifince veya idarece başvuru aşamasında hazırlanan ve Bakanlığa sunulan raporu,

d) Genel katılımcı listesi: Başvurunun kooperatiflerce yapılması durumunda sanayi sitesi yapı kooperatifine kayıtlı ortak sayısını, ortakların meslek gruplarına göre dağılımını, işyerlerinin büyüklüğü ile ortaklık nitelik ve şartlarını taşıdıklarına dair bilgileri içeren genel ortak listesini; başvurunun idarelerce yapılması durumunda ise sanayi sitesi gelişim alanı içerisinde yer alacak hak sahibi listesini, sanayi işletme sayısını, işletmelerin meslek gruplarına göre dağılımını, işyerlerinin büyüklüğüne dair bilgileri içeren listeyi,

e) Hak sahibi: Sanayi sitesi dönüşüm alanı içerisinde bulunan ve sanayi sitesi yapı kooperatifi anasözleşmesinde yer alan meslek grubu listesindeki meslek dallarından birinde faaliyet gösteren işyeri malikleri veya kiracıları,

f) İdare: Belediyeler, il özel idareleri ve büyükşehir belediyelerini,

g) İdari ve sosyal tesisler: Eğitim, sağlık, dini, kültürel, ticari ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri, güvenlik, banka ve benzeri tesisleri,

ğ) Mimarlık ve mühendislik hizmetleri: Gayrimenkul değerleme, zemin etüdü, mimari, betonarme, tesisat, elektrik ve benzeri uygulama projeleri yapımı, yapım işi kontrollüğü ve yapı denetimi gibi hizmetleri,

h) Planlı sanayi alanı: Organize sanayi bölgesi, sanayi sitesi, endüstri bölgesi veya Bakanlık tarafından belirlenen yatırım alanlarını,

ı) Sanayi işletmesi: Sanayi sitesi yapı kooperatifi anasözleşmesinde yer alan meslek grubu listesindeki meslek dallarından birinde faaliyet gösteren işletmeleri,

i) Sanayi sitesi: Sanayi sitesi yapı kooperatifi anasözleşmesinde yer alan meslek grubu listesindeki meslek dallarından birinde faaliyet gösteren en az 7 işyerinin yer aldığı ve mekânsal bütünlüğü olan alanı,

j) Sanayi sitesi dönüşüm alanı: Yerleşim alanı içerisinde kalmış sanayi sitesi alanını,

k) Sanayi sitesi gelişim alanı: Yerleşim alanı dışına taşınacak sanayi sitesi ve sanayi işletmelerinin yer alacağı Bakanlığın uygun görüşü ile kurulan planlı sanayi alanını,

l) Sanayi sitesi yapı kooperatifi: 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile sanayi sitesi yapı kooperatifi anasözleşmesi hükümlerine göre kurulmuş kooperatifi,

m) Tip borç taahhütnamesi: Bakanlıktan kredi kullanacak sanayi sitesi yapı kooperatifi veya idareler ile Bakanlık adına banka arasında imzalanan borç sözleşmesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Başvuru, Yatırım Programına Teklif, Kamulaştırma, İhale ve Yapım

Başvuru şartları

MADDE 4 – 

(1) Kredi desteğinden, sanayi sitesi yapı kooperatifleri, il özel idareleri, büyükşehir belediyeleri veya belediyeler ile sanayi işletmeleri yararlanabilirler.

(2) Kredi desteği sağlanacak gelişim projelerinin aşağıdaki nitelik ve şartları taşımaları gerekir:

a) Sanayi sitesi gelişim alanında yer alacak hak sahiplerinin, işyeri inşaatlarının tamamlanarak yapı kullanma izin belgesinin alınmasından itibaren en geç 6 ay içerisinde tahliye edileceğine dair ilgili idareye noter onaylı tahliye taahhütnamesi vermiş olmaları.

b) Sanayi sitesi dönüşüm alanının 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli alan veya 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 73 üncü maddesi uyarınca dönüşüm alanı olarak ilan edilmiş olması.

(3) Planlı sanayi alanları dışında faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin planlı sanayi alanlarına taşınmasında ikinci fıkrada yer alan şartlar aranmaz.

Başvuru ve yatırım programı teklifi

MADDE 5 – 

(1) Bakanlık kredi desteğinden yararlanmak isteyen sanayi sitesi yapı kooperatifleri veya idareler ile sanayi işletmeleri ilgili valiliğe bilgilendirme raporu ile başvurur.

(2) Bilgilendirme raporunda sanayi sitesi dönüşüm alanıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgi ve belgelere yer verilir:

a) Sanayi sitesi dönüşüm alanının belirlenmesi ve ilanına ilişkin karar.

b) Alanın büyüklüğü, konumu ve yapılaşma bilgileri.

c) Taşınması talep edilen işyerlerinin yapı bilgileri.

(3) Bilgilendirme raporunda sanayi sitesi gelişim alanıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgi ve belgelere yer verilir:

a) Alanın büyüklüğünü, konumunu, varsa arazi kullanım durumuna ilişkin bilgiler.

b) Genel yerleşim planı.

(4) Bilgilendirme raporunda hak sahipleriyle ilgili aşağıdaki bilgilere yer verilir:

a) Mülkiyet durumu.

b) Genel katılımcı listesi.

c) Hak sahiplerinin muvafakatlarını gösterir noter onaylı tahliye taahhütnameleri.

(5) Planlı sanayi alanları dışında faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin planlı sanayi alanlarına taşınmasının kredilendirilmesi için yapılacak başvurularda taşınmanın yaklaşık maliyeti, taşınma konusu unsurların envanteri ve taşınılacak yere ilişkin genel bilgiler yer alır.

(6) 4 üncü madde ile getirilen destek şartlarını sağlayan ve bu maddede belirtilen belgeleri tamamlanmış başvurular, Valilik kanalıyla Bakanlığa gönderilir.

(7) Kredilendirilmesi uygun görülen projeler, Bakanlık tarafından yatırım programına alınması için Strateji ve Bütçe Başkanlığına teklif edilir.

Kamu yararı kararı ve kamulaştırma

MADDE 6 – 

(1) Sanayi sitesi gelişim alanı için gerekli olan arazilerin kamulaştırma işlemleri 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri çerçevesinde ilgili idare tarafından yerine getirilir.

Proje ve keşif özetleri

MADDE 7 – 

(1) Sanayi sitesi inşaatlarının uygulama projelerinin ve keşif özetlerinin kredilendirmeye esas olmak üzere Bakanlıkça uygun görülmesi gerekir.

(2) Bakanlıkça kredilendirmeye esas olmak üzere uygun görülmesi işleminin yapılabilmesi için aşağıdaki belgeler Bakanlığa gönderilir:

a) Parselasyon planı.

b) Ruhsat makamınca onaylı;

1) Plankote,

2) Parsel bazında jeolojik ve jeoteknik etüt raporu,

3) Subasman kotlu plan,

4) Genel yerleşim planı,

5) Mimari, statik, mekanik, elektrik tesisat gibi uygulama projeleri, hesap ve detayları,

6) Kazı plan ve kesitleri,

7) Zemin ve temel etüdü raporu,

8) Yol, atıksu, içme ve kullanma suyu, yağmursuyu projeleri ve hesap tabloları,

9) Yüksek gerilim-alçak gerilim elektrik şebeke projeleri,

10) Haberleşme projeleri.

c) Keşif özetleri.

(3) Bakanlıkça yapılacak incelemede işyerlerinin işlevselliği ve kullanılacak malzemelerin ekonomikliği değerlendirilir. Ayrıca 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda ve 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yapı ruhsatı için gerekli sayılan diğer projelerin ilgili idarelerince onaylanmış olması şartı aranır.

(4) Sanayi sitesi dönüşüm ve gelişim projelerinde Bakanlık kredi desteği kapsamı dışındaki yapılara ve imalatlara Bakanlığın uygun görmesi halinde yer verilebilir. Bu durumda sanayi sitesi dönüşüm ve gelişim projesine Bakanlık kredi desteği oranı keşif özetlerinde Bakanlık kredi desteği kapsamı dışındaki maliyetler düşülerek belirlenir.

İhale usul ve esasları

MADDE 8 – 

(1) Sanayi sitesi gelişim alanına ilişkin yapım işlerinin sanayi sitesi yapı kooperatifi tarafından yapılması durumunda yapım işi ihaleleri, Sanayi Sitesi Yapı Kooperatiflerinin Kredi Kullanımına İlişkin Yönetmelikte belirtilen hususlar çerçevesinde gerçekleştirilir.

(2) Sanayi sitesi gelişim alanına ilişkin yapım işlerinin idareler tarafından yapılması durumunda yapım işi ihaleleri, ilgili idarenin tabi olduğu ihale mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilir.

(3) İdarenin kendi imkânlarıyla yapacağı imalatlar ve mühendislik hizmet bedelleri kredi kapsamında değerlendirilmez.

Hakediş raporları ve kabul işlemleri

MADDE 9 – 

(1) Sözleşme esaslarına göre gerçekleştirilen imalat ve ihzaratlar karşılığı kontrol teşkilatı tarafından hazırlanan hakediş raporları sanayi sitesi yapı kooperatiflerince kredi kullanılması durumunda sanayi sitesi yapı kooperatifince onaylandıktan sonra, Bakanlık tarafından kredilendirilme açısından seviye tespiti yapılır.

(2) İdarelerce kredi kullanılması durumunda idare yetkili organınca onaylanan hakediş Bakanlık tarafından kredilendirilme açısından seviye tespiti yapılmadan kredilendirilir.

(3) Sanayi sitesi inşaatlarının kabul işlemleri, sanayi sitesi yapı kooperatiflerince kredi kullanılması durumunda sanayi sitesi yapı kooperatifi, idarelerce kredi kullanılması durumunda idare tarafından oluşturulacak komisyon marifetiyle yapılıp onaylandıktan sonra bir nüshası Bakanlığa bilgi için gönderilir.

(4) Sanayi işletmesinin taşınmasına ilişkin masraflar, taşınma işinin gerçekleşmesi sonrasında Bakanlığa iletilen fatura karşılığında kredilendirilir.

(5) Sanayi sitelerinin taşınması durumunda ise sanayi sitesi yapı kooperatifince veya idarece taşınma işlerinin tamamını kapsayacak bir sözleşme kapsamında yaptırılan işlerin faturası kredi desteği sağlanması için Bakanlığa iletilir.

Kredilendirme

MADDE 10 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamında kullandırılacak krediler, Bakanlık bütçesinde yer alan ödeneklerden karşılanır.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında sanayi işletmeleri, sanayi sitesi yapı kooperatifi veya idareler, Bakanlık tarafından verilen kredi tahsis talimatına göre hazırlanan tip borç taahhütnamesini, notere onaylattıktan sonra bankaya verir. Borç taahhütnamesinin, bankaya intikalinden sonra kredi kullanılabilir.

(3) Kredinin güvencesini oluşturacak arsa ve arazilerin, detaylı bir dökümü sanayi sitesi yapı kooperatifi veya idareler tarafından bankaya onaylı listeler halinde bildirilir. Banka listelerde belirtilen arsa ve araziler üzerine, Bakanlık adına birinci derece ve sırada kredinin yüzde kırk fazlası kadar gayrimenkul ipoteği tesis ederek gerekli teminatı oluşturur. Söz konusu arsa üzerine yapılacak her türlü inşaat, ipotek kapsamına dâhil edilir.

(4) Sanayi işletmelerinin taşınma masrafları için kullandırılacak kredinin güvencesini oluşturacak süresiz teminat mektubu bankaya verilir. Teminat mektubunun değeri, kullandırılacak kredinin yüzde kırk fazlası kadardır.

(5) Bakanlıkça verilen krediler, bu Yönetmelikle belirlenen amaçlar dışında kullanılamaz, başka kişi ve kuruluşlara devredilemez ve haczedilemez. Bu hükümlere uyulmaması halinde, kredilendirilme durdurularak, ödenen meblağlar sanayi sitesi yapı kooperatifi ve idarelere tahakkuk ettirilmek suretiyle, Bakanlık gelir hesabına iade edilir.

(6) Bakanlık kredisi sanayi sitesi yapı kooperatifi ve idareler aracılığı ile kullandırılır. Sanayi işletmeleri taşınmasına ilişkin verilecek destek hariç ferdi kredi kullandırılmaz.

(7) Krediye mahsuben hiçbir şekilde avans verilmez.

(8) Taşınma masrafları dâhil kullandırılacak kredinin kredilendirme, faiz oranları ve geri ödeme ile ilgili hususları Organize Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri Projeleri Ödeneklerinin Kullanımı ve Kredilendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda belirlenir.

(9) Bakanlık, kredi ödeme şekil ve şartlarını mevzuat çerçevesinde tekrar gözden geçirmeye, gerektiği zaman değişiklik yapmaya, ek şart koymaya yetkilidir.

(10) Sanayi sitesi gelişim alanıyla ilgili olarak;

a) Arsa ve arsa mülkiyetinin edinilmesi masrafları,

b) Altyapı tesisleri yapım işi,

c) Üstyapı yapım işi,

ç) İdari ve sosyal tesisler yapım işi,

d) Mimarlık ve mühendislik hizmetleri,

e) Taşınma masrafları,

kredilendirilir.

(11) Planlı sanayi alanları dışında faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin planlı sanayi alanlarına taşınmasında sadece taşınma masrafları kredilendirilir.

Katılım payı

MADDE 11 – 

(1) Katılım payı, bütçe imkânları çerçevesinde kredilendirilme açısından vize edilen hakediş bedelinin, Bakanlık hissesi dışındaki sanayi sitesi yapı kooperatifi veya idareler tarafından ödenmesi gereken kısmıdır.

(2) Katılım payının, sanayi sitesi yapı kooperatifi veya idareler tarafından Bankaya yatırılmasını müteakip, hakediş tutarının Bakanlık hissesi, fiili olarak kredilendirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Satış ve devir

MADDE 12 – 

(1) İdareler, sanayi sitesi gelişim alanı inşaatının tamamlanmasını müteakip hak sahipleriyle yaptıkları sözleşme hükümlerine uygun olarak işyerlerinin mülkiyetini hak sahiplerine devreder.

(2) İdare tarafından hak sahipleri için Bakanlık kredi desteğiyle yapılan işyerlerinin satış bedeli, işyeri inşaat maliyet bedelinin %10’undan fazla olamaz.

Bakanlığın denetimi

MADDE 13 – 

(1) Bakanlık, kendi veya uygun göreceği merciler marifetiyle kredi kullanıcılarını, kredi işlemleriyle ilgili olarak dilediği zaman denetler, düzeltilmesi gerekli görülen hususların tespiti halinde gerekli tedbirleri alır. Kredi kullanıcısı, Bakanlık talimatlarını yerine getirmekle yükümlüdür.

(2) Bakanlık gerekli görmesi halinde sanayi sitesi gelişim projesinin her aşamasında müşavirlik hizmeti alabilir.

Kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği

MADDE 14 – 

(1) Bakanlık, sanayi sitelerinin dönüşüm ve gelişimi kapsamında, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının da dâhil olduğu ortak projeler yürütebilir.

(2) İşbirliği ile yürütülecek projelerde, mimarlık ve mühendislik hizmetleri, altyapı ve üstyapı yapım işi ile idari ve sosyal tesisler yapım işlerinin diğer kamu kurum ve kuruluşlarının sorumluluğunda yürütülmesi halinde 6, 7, 8, 9 ve 12 nci maddelerde düzenlenen hususlar, hazırlanacak olan protokol ile yeniden düzenlenebilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 15 – 

(1) 15/2/2018 tarihli ve 30333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerleşim Alanı İçerisinde Kalan Sanayi Siteleri ile Sanayi İşletmelerinin Dönüşüm ve Gelişim Projelerinin Kredilendirilmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 16 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.

Resmî Gazete Tarihi: 12.05.2019 Resmî Gazete Sayısı: 30772

ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİM YÖNETMELİĞİ

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını (Mülga ibare: RG-11/8/2022-31920) kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması (Mülga ibare: RG-11/8/2022-31920) amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik;

a) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14 üncü maddesi çerçevesinde kurulması öngörülen üretim tesislerinin sisteme bağlanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu üretim tesislerinin kurulmasına ilişkin başvuruların değerlendirilmesine,

b) Lisanssız üretim kapsamında elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde yapılacak uygulamaya,

c) Lisanssız üretim ile ilgili üretim tesisi devri ve üretim faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili şebeke işletmecilerinin hak ve yükümlülüklerine,

ç) Lisanssız üretim yapan kişilerin bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri ile kurulan üretim tesislerinin denetlenmesine,

ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14’üncü maddesi ile 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 6/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Adalanma: Dağıtım sisteminin üretim tesisi bulunan bir bölgesinin enerjili kalacak şekilde dağıtım sisteminden fiziksel olarak ayrılmasını,

b) AG: Etkin şiddeti 1000 Volt ve altındaki gerilim seviyesini,

c) Bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü: Bir kullanım yerinin elektrik projesinde belirtilen kurulu gücün kullanım faktörü ile çarpılmış halini (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) özel trafolu müşteriler için tek terimli tarife sınıfına tabi olan kullanıcılar için kurulu gücün 0,60 katı, cos φ=1 alınarak hesaplanan hali ile çift terimli tarife sınıfına tabi kullanıcılar için talep edilen gücü veya iletim sistemi için bağlantı anlaşmasında yer alan güç değerini,

ç) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

d) Bu Yönetmelik kapsamındaki kojenerasyon tesisi: Bakanlıkça belirlenen verimlilik değerini sağlayan kategorideki kojenerasyon ve trijenerasyon tesisini,

e) Bu Yönetmelik kapsamındaki tüketim tesisi: Bir gerçek ya da tüzel kişinin uhdesinde veya tüketim birleştirme kapsamında, bağlantı anlaşması uyarınca dağıtım veya iletim sistemine bağlı veya üretim tesisi ile birlikte bağlanacak ya da 25/9/2002 tarihinden önce imzalanmış yerine kaim bir sözleşme kapsamında dağıtım veya iletim sistemine bağlı, elektrik enerjisi tüketen birim, tesis ya da teçhizatı,

f) Dağıtım bölgesi: Bir dağıtım şirketinin veya dağıtım lisansı sahibi OSB’nin lisansında tanımlanan bölgeyi,

g) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,

ğ) EİGM: Bakanlık Enerji İşleri Genel Müdürlüğünü,

h) Fatura dönemi: Bir takvim ayının ilk günü saat 00:00’da başlayıp müteakip takvim ayının başlangıcına kadar olan süreyi,

ı) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) İl Özel İdaresi: Üretim tesisinin kurulacağı yerin il özel idaresini veya il özel idaresi bulunmayan yerlerde Valilik Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığını,

i) İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını,

j) İlgili diğer mevzuat: Cumhurbaşkanlığı ile Bakanlıklar tarafından çıkarılan ilgili yönetmelik, tebliğ ve diğer düzenlemeleri,

k) İlgili standart: Üretim tesisinde kullanılacak teçhizat, bağlantı sistemi ve performans kriterlerine ilişkin olan, öncelik sırasına göre TS, EN, IEC, ISO ve diğer uluslararası standartları,

l) İlgili şebeke işletmecisi: İlgisine göre TEİAŞ’ı, dağıtım şirketini veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiyi,

m) İlgili teknik mevzuat: Bakanlık tarafından çıkarılan ilgili yönetmelik, tebliğ ve diğer düzenlemeleri,

n) Kalıcı veri saklayıcısı: Tüketicinin gönderdiği veya kendisine gönderilen bilgiyi, bu bilginin amacına uygun olarak incelemesine elverecek şekilde kaydedilmesini ve değiştirilmeden kopyalanmasını sağlayan ve bu bilgiye aynen ulaşılmasına imkân veren kısa mesaj, elektronik posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı ve benzeri her türlü araç veya ortamı,

o) Kanun: 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nu,

ö) Mahsuplaşma: Belirli bir zaman dilimi içinde gerçekleşen, üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi sonucu kWh cinsinden net üretim veya net tüketim değerinin bulunması işlemini,

p) Mikrokojenerasyon tesisi: Elektrik enerjisine dayalı toplam kurulu gücü 100 kWe ve altında olan kojenerasyon tesisini,

r) OG: Etkin şiddeti 1000 V üstünden 36 kV’a kadar olan (36 kV dahil) gerilim seviyesini,

s) Piyasa işletmecisi: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,

ş) Şebeke: Bu Yönetmelik kapsamındaki tüketim tesisinin bağlantı noktasına göre iletim, dağıtım veya OSB dağıtım şebekesini,

t) (Değişik: RG-25/11/2025-33088) Teknik değerlendirme raporu: Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı başvurulara ilişkin EİGM tarafından yapılan değerlendirme sonucu hazırlanan raporu,

u) Teknik etkileşim izni: Teknik etkileşim analizi neticesine göre, ilgili kurumlar tarafından olumlu veya şartlı olarak Bakanlık aracılığıyla ilgili kişilere verilen rüzgâr türbini kurma iznini,

ü) YEKDEM: 1/10/2013 tarihli ve 28782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesine ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin bizzat (Ek ibare: RG-25/11/2025-33088) veya toplayıcı aracılığıyla ve bu Yönetmelik kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapan kişilerin bölgelerinde bulundukları görevli tedarik şirketleri (Ek ibare: RG-25/11/2025-33088) veya toplayıcı aracılığıyla faydalanabileceği fiyatlar, süreler ve bunlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları içeren destekleme mekanizmasını,

v) Yenilenebilir enerji kaynakları: Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, (Mülga ibare: RG-11/8/2022-31920) dalga, akıntı (Mülga ibare: RG-11/8/2022-31920) ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynaklarını,

y) YEK Kanunu: 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunu,

z) YG: Etkin şiddeti 36 kV’un üstündeki gerilim seviyesini,

aa) (Ek: RG-11/8/2022-31920) İlgili dönem: Yönetmelikte tanımlanan aykırılığın başladığı ve sona erdiği tarihler dahil olmak üzere geçen süreyi,

bb) (Ek: RG-11/8/2022-31920) YEPDİS: EİGM tarafından talep edilen bilgileri içeren ve işletilen Yenilenebilir Enerji Kaynakları Değerlendirme ve İzleme Sistemini,

ifade eder.

(2) Bu Yönetmelik çerçevesinde, üretim tesisinin bağlantısı çift yönlü sayaçtan önce, tüketim tesisi tarafına yapılmış ise ilgili üretim ve tüketim tesisleri aynı yerde kabul edilir.

(3) Bu Yönetmelikte geçen diğer ifade ve kısaltmalar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.

Lisans alma ile şirket kurma muafiyeti

MADDE 5 – (1) Önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri şunlardır:

a) İmdat grupları,

b) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) İletim ya da dağıtım sistemiyle herhangi bir şekilde bağlantısı olmadan çalışan üretim tesisleri,

c) Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14’üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri,

ç) Ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri,

d) Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kategorideki kojenerasyon tesisleri,

e) Mikrokojenerasyon tesisleri,

f) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan üretim tesisleri,

g) Sermayesinin yarısından fazlası doğrudan veya dolaylı olarak belediyeye ait olan tüzel kişilerce, belediyeler tarafından işletilen su isale hatları ile atık su isale hatları üzerinde, teknik imkânın olması ve DSİ tarafından uygun bulunması halinde hidrolik kaynağa dayalı kurulan üretim tesisleri,

ğ) Elektrik aboneliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) veya sulama birliklerine, ait tarımsal sulama amaçlı tesislerin elektrik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, kurulu gücü tarımsal sulama tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü, birden fazla tesis için tesislerin sözleşme güçleri toplamı ile sınırlı olmak koşuluyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) veya DSİ’nin izniyle sulama birlikleri tarafından kurulan ve işletilen yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) tesisi.

h) (Ek: RG-9/5/2021-31479) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) Belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesisler tarafından bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katı ve diğer kişiler bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla, tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi,

ı) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Sulama birliklerinin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğuna sahip olduğu taşınmazlar ile sulama birliği ve DSİ’nin mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan diğer taşınmazlar üzerinde DSİ’nin uygun görüşüyle kurulan ve sulama birlikleri tarafından işletilen bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji üretim tesisleri,

i) (Ek: RG-11/8/2022-31920) İl özel idareleri tarafından kurulan tüzel kişilerin, il özel idaresi tarafından işletilen basınçlı borulu sulama şebekesi veya klasik kanallı şebekeleri ile sadece sulama amacına hizmet eden şebekenin su kaynağı üzerinde teknik imkânın olması ve DSİ tarafından uygun bulunması hâlinde kurulacak üretim tesisleri.

(2) Önlisans ve lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek veya tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde söz konusu elektrik enerjisi, ilgili görevli tedarik şirketi aracılığı ile YEKDEM kapsamında değerlendirilir.

(3) Birinci fıkranın (g) bendi kapsamında kurulacak üretim tesislerinin su kullanım hakkına ilişkin işlemler, su kullanım hakkının elde edilmesine ilişkin mevzuat çerçevesinde sonuçlandırılır.

(4) Bu Yönetmelik çerçevesinde, dağıtım (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve/veya iletim sisteminde yeterli kapasite bulunması halinde bir tüketim tesisi için (Ek ibare: RG-9/5/2021-31479) aynı mahsuplaşma (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve destekleme (Ek ibare: RG-9/5/2021-31479) yapısına sahip birden fazla yenilenebilir enerji (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) kaynağına dayalı üretim tesisi ve/veya aynı ölçüm noktasında birden fazla kojenerasyon tesisi kurulmasına izin verilebilir. Her bir tüketim tesisi için birinci fıkranın (c) bendi kapsamında kurulabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin veya tesislerinin toplam kurulu gücü, birinci fıkranın (c) bendi kapsamındaki azami kapasiteden fazla olamaz. Bir gerçek veya tüzel kişi, uhdesindeki her bir tüketim tesisi için sadece bir adet mikrokojenerasyon tesisi kurabilir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kuracak gerçek veya tüzel kişilerin üretim tesisleri ile tüketim tesislerinin aynı dağıtım bölgesi içerisinde olması zorunludur. (Ek cümle: RG-11/8/2022-31920) Ancak, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında, tüketim tesisinin bulunduğu dağıtım lisansı bölgesi dışında da üretim tesisi kurulabilir.

(6) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Birinci fıkranın (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) (a), (b), (ç), (d), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ibaresi kapsamında yer alan üretim tesisleri için kurulu güç üst sınırı uygulanmaz.

(7) Bu Yönetmelik kapsamında; şebekeye bağlanacak üreticilerle yapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında yer alacak genel hükümler, ilgili şebeke işletmecisinin görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir. Belirlenen genel hükümler ilgili şebeke işletmecisinin ve Kurumun internet sayfalarında yayımlanır.

(8) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Mahsuplaşma işlemleri 26 ncı madde uyarınca yürütülen, birinci fıkranın (c) bendi kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleri ile ilişkilendirilen tüketim tesisleri için ilgili diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi koşuluyla birinci fıkranın (h) bendi kapsamında ilave üretim tesisi veya tesisleri kurulabilir.

(9) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Mahsuplaşma işlemleri 26’ncı madde uyarınca yürütülen ve birinci fıkranın (c) bendi kapsamında; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleriyle ilişkilendirilen mevcut tüketim tesisleri sabit kalmak kaydıyla, farklı ölçüm noktasında yer alan tüketim tesisleri ilişkilendirilerek birinci fıkranın (h) bendi kapsamına geçiş sağlanabilir.

(10) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Mahsuplaşma işlemleri geçici 1 inci ve geçici 4’üncü madde hükümleri kapsamında ve 26’ncı madde uyarınca yürütülen ve birinci fıkranın (ç) bendi kapsamında; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan veya kabul işlemleri tamamlanan üretim tesisleri için birinci fıkranın (ç) bendi kapsamında kurulu güç artış talebinde bulunulabilir.

İlgili teknik mevzuat kapsamındaki işlemler

MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesislerinin projelendirilmesi, kurulumu, sisteme bağlantısı, kabulü, işletmesi, bakımı ile gerekli görülmesi halinde test ve deney faaliyetleri ilgili standartlarda ve ilgili teknik mevzuatta tanımlandığı şekliyle yürütülür.

(2) Üretim tesisi sahibi, birinci fıkrada tanımlanan hususlara uymakla ve ilgili teknik mevzuatın ve ilgili standartların gerektirdiği koşulları sağlamakla yükümlüdür.

(3) İlgili teknik mevzuatın ve ilgili standartların gerektirdiği koşulları sağlamayan üretim tesislerine ilişkin olarak;

a) Esasa ilişkin olan veya can ve mal güvenliği bakımından tehlikeli veya elektrik sisteminin güvenliğini etkileyen riskli durumlarda herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçeleri üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) işgünü içinde yazılı olarak bildirilir.

b) Sistemin veya üretim tesisinin işletmesini ve tesisat güvenliğini etkilemeyecek şekilde esasa ilişkin olmayan veya can ve mal güvenliği bakımından tehlikeli olmayan veya elektrik sisteminin güvenliğini etkilemeyen durumlarda, ilgili şebeke işletmecisi tarafından aykırılığın giderilmesine ilişkin bildirimin yapılmasını izleyen 15 gün içerisinde aykırılığın giderilmemesi halinde ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi şebekeden ayrılır. Söz konusu aykırılığın giderilmesi durumunda üretim tesisi 3 işgünü içinde sisteme yeniden bağlanarak işletmeye alınır.

(4) Üretim tesisi, can ve mal emniyetinin sağlanması için kısa devre arızası veya şebekenin enerjisiz kalması durumunda bağlantı noktası itibarıyla şebekeden izole hale getirilir ve şebekeye enerji verilmez. Şebekenin bir bölümünü içerecek şekilde adalanmaya müsaade edilmez. Bu durumda bağlantı noktası itibarıyla şebekeden izole hale gelen üretim tesisi, izole kalan tüketim tesisi bölümünü şebekeden bağımsız olarak besleyebilir.

Bağlantı esasları

MADDE 7 – (1) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) Bu Yönetmelik kapsamına giren üretim tesisleri, dördüncü fıkra kapsamında belirtilen istisnalar dışında, dağıtım sistemine bağlanır. İlgili şebeke işletmecisi, üretim tesisinin teknik özelliklerine ve bağlantı noktası itibarıyla dağıtım sisteminin mevcut kapasitesine göre üretim tesisini OG veya AG seviyesinden dağıtım sistemine bağlayabilir. Ancak; dağıtım seviyesinden bağlanacak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki üretim tesisleri ile 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 5/B maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bağlantı görüşü oluşturulacak müşterek üretim tesisleri, mevcut dağıtım şebekesi yanında, kapasite artışları dahil olmak üzere, üretim tesisi başvurusu sahibi gerçek veya tüzel kişiler tarafından tesis edilecek dağıtım varlıkları üzerinden de şebekeye bağlanabilir. Bağlantı başvurusu talebi, ancak ilgili mevzuat ve ilgili teknik mevzuat hükümleri kapsamında reddedilebilir ve ret gerekçeleri başvuru sahibine ret kararı ile yazılı olarak bildirilir.

(2) AG seviyesinden bağlanacak üretim tesislerinin toplam kapasitesi, bu üretim tesislerinin bağlı olduğu dağıtım transformatörünün ilgili şebeke işletmecisine ait bir transformatör olması halinde transformatör gücünün yüzde ellisini geçemez. Transformatörün başvuru sahibine ait olması durumunda, söz konusu kapasite azami transformatör gücü kadar olur. (Ek cümle: RG-11/8/2022-31920) Sadece belirli bir iş alanında faaliyet gösteren kişilere ait tüketim tesisleri için tesis edilmiş ve dışarıdan herhangi bir gerçek ya da tüzel kişinin faydalanmasının mümkün olmadığı veya sanayi bölgelerine ait dağıtım transformatörleri için azami transformatör gücüne kadar üretim tesisi başvurusunda bulunulabilir.

(3) 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) kişiler ile sadece belirli bir iş alanında faaliyet gösteren kişilere ait tüketim tesisleri için tesis edilmiş ve dışarıdan herhangi bir gerçek ya da tüzel kişinin faydalanmasının mümkün olmadığı veya sanayi bölgelerine ait dağıtım transformatörlerinden sisteme bağlanan üretim tesislerine ilişkin başvurular hariç olmak üzere ilgili şebeke işletmecisine ait bir dağıtım transformatörünün AG seviyesinde bir kişiye (Değişik ibare: RG-25/11/2025-33088) bir takvim yılı içinde tahsis edilebilecek kapasite Ek-3’te yer alan tabloya göre belirlenir.

(4) 5 inci maddenin birinci fıkrasının;

a) (ç) bendi kapsamında kurulacak üretim tesisleri, bu tesisler ile ilişkilendirilecek tüketim tesisinin sisteme iletim seviyesinden bağlı olması halinde,

b) (d) bendi kapsamında kurulacak kojenerasyon tesisleri, kurulu gücüne bağlı olarak,

c) (Ek: RG-11/8/2022-31920) (h) bendi kapsamında kurulacak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı tesisler, kurulu gücüne bağlı olarak veya aynı ölçüm noktasındaki kurulumlarda tüketim tesisinin sisteme iletim seviyesinden bağlı olması halinde, iletim sistemine bağlanır. Bu fıkra kapsamında iletim sistemine bağlanacak üretim tesisi başvuruları için bu Yönetmelikte dağıtım sistemine bağlanacak üretim tesisi başvurularında dağıtım şirketince yürütülmesi öngörülen iş ve işlemler, aynı şekilde TEİAŞ tarafından yürütülür.

(5) Bu Yönetmelik kapsamında (Ek ibare: RG-9/5/2021-31479) dağıtım seviyesinde kurulacak üretim tesislerine ilişkin başvurular için evrak yönünden yapılan değerlendirmenin ardından TEİAŞ’tan trafo merkezi özelinde arıza akım limiti konusunda görüş alınır. TEİAŞ ilgili talebe ilişkin görüşünü, talebin kendisine geliş tarihinden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır.

(6) TEİAŞ tarafından ilgili trafo merkezine ilişkin arıza akım limitinin aşıldığının (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve/veya ilgili trafo merkezindeki transformatör cebri soğutmasız nominal görünür gücünün aşıldığının bildirilmesi halinde, ilgili trafo merkezine ilişkin başvurular herhangi bir işlem tesis edilmeksizin iade edilir.

(7) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) İletim seviyesinden 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi ve bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında iletim sistemine bağlanacak üretim tesisi başvuruları için trafo merkezlerine doğrudan bağlantı ve dağıtım sistemine bağlanacak üretim tesisi başvuruları için fider tahsisi yapılarak kurulacak üretim tesisleri ile müşterek bağlantı görüşü oluşturulan üretim tesisleri hariç olmak üzere; bağlantı noktasındaki trafo merkezi, dağıtım merkezi ve enerji nakil hattı ile özel trafosu olan kişiler için tüketim tesisine ait trafoyu içerecek şekilde dağıtım tesislerinin geçici kabulü yapılmamış ise bu Yönetmelik kapsamında başvuru yapılamaz. Yapılan başvurular herhangi bir işlem tesis edilmeksizin iade edilir.

(8) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) İletim veya dağıtım seviyesinden toplam 10 MW ve üzeri kurulu güce sahip olarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında kurulacak üretim tesisleri ile iletim sistemine bağlanacak üretim tesisi başvuruları için trafo merkezlerine doğrudan bağlantı ve dağıtım sistemine bağlanacak üretim tesisi başvuruları için fider tahsisi yapılabilir.

(9) Bu Yönetmelik kapsamında kurulacak üretim tesisi, söz konusu üretim tesisinin kurulacağı dağıtım bölgesi dışında yer alan başka bir dağıtım sistemine bağlanamaz.

(10) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) (c), (f), (ğ) ve (ı) bendi kapsamında kurulacak olan üretim tesislerinin kurulu gücü, ilgili üretim tesisi ile ilişkilendirilecek tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünden fazla olamaz.

(11) 23/3/2016 tarihinden önce toplulaştırılarak veya tekli de olsa münhasıran lisanssız üretim tesisleri için verilmiş olan bağlantı görüşleri çerçevesinde yapılmış olan ve 17/1/2018 tarihi itibarıyla ilgili şebeke işletmecisince henüz devralınmayan, dağıtım tesisi niteliğini haiz tesisler üzerinden üretim tesislerine ve/veya lisanssız üretim tesisiyle ilgili olmayan tüketim tesislerine bağlantı görüşü verilmesi halinde, söz konusu tesislerin ortak kullanım haline gelen kısmı 28/1/2014 tarihli ve 28896 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 37’nci maddesi uyarınca ilgili şebeke işletmecisi tarafından iz bedelle devralınır.

(12) (Ek ibare: RG-9/5/2021-31479) İnşa halindeki tüketim tesislerine ait geçici abonelikler hariç olmak üzere Geçici bağlantı kapsamındaki tüketim tesisleri için gerçek veya tüzel kişilerce bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulamaz. (Ek cümle: RG-14/5/2024-32546) Ancak geçici abonelikler kapsamındaki tüketimler, aynı gerçek veya tüzel kişiye ait ve aynı abone grubunda bulunan işletmedeki üretim tesisleriyle mahsuplaşmaya dâhil edilebilir.

(13) Bağlantı anlaşması, üretim tesisinde yapılacak değişiklikler sonucunda, bağlantı ve sistem kullanımına ilişkin ilgili mevzuat hükümlerine göre tadil edilir.

(14) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Üretim tesisi sahibi; üretim tesisinin DC/AC gücünün artırılması, azaltılması, koruma düzeninin değiştirilmesi, kompanzasyon değişikliği dahil olmak üzere başka değişiklikler yapmak istemesi halinde ilgili şebeke işletmecisine önceden başvuruda bulunarak ilgili mevzuatta öngörülen usullere göre izin almakla yükümlüdür. (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı başvurularda; değişikliğe ilişkin sunulacak teknik değerlendirme formunda yer alan bilgiler teknik değerlendirme yapılması için (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) YEPDİS’e girilerek EİGM’ye gönderilir.

(15) Önlisans sahasına veya üretim lisansı başvurusuna konu üretim tesisi sahası için (Ek ibare: RG-25/11/2025-33088) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ve (Ek ibare: RG-2/3/2023-32120) 30 uncu maddenin sekizinci fıkrası ile ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla lisanssız üretim başvurusu yapılamaz, yapılması halinde ilgili başvurular iade edilir.

(16) (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Lisanssız üretim başvurusuna konu üretim tesisi sahası için 16’ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendi saklı kalmak kaydıyla;

a) (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı önlisans başvurusunda bulunulması halinde, her bir başvuru için EİGM tarafından yapılan teknik değerlendirmenin olumlu olması durumunda söz konusu başvurular ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır. EİGM tarafından yapılan teknik değerlendirme sonucu ilgili başvuruların birbirlerini olumsuz etkilemesi halinde lisanssız üretime ilişkin başvurular, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almış olanlar hariç reddedilir. Lisanssız üretime ilişkin başvurunun bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanmış olması durumunda; önlisans ve lisans başvurusu revize edilme imkânı yoksa reddedilir.

b) (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisi dışında diğer kaynaklara dayalı önlisans veya lisans başvurusunda bulunulması ve lisanssız üretime ilişkin başvurunun bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanmamış olması hallerinde ilgili lisanssız üretime ilişkin başvuru reddedilir.

c) (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisi dışında diğer kaynaklara dayalı önlisans veya lisans başvurusunda bulunulması ve lisanssız üretime ilişkin başvurunun bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanmış olması hallerinde ilgili önlisans veya lisans başvurusu reddedilir ve lisanssız üretime ilişkin başvurular ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde sonuçlandırılır. Ancak, aynı günde ilgili üretim tesisi sahasında üretim tesisi kurulması için yapılan lisanssız üretim başvurusunun bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanması ve önlisans veya lisans başvurusunda bulunulması hallerinde lisanssız üretime ilişkin başvuru reddedilir.

(17) (Ek: RG-9/5/2021-31479) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında kurulacak üretim tesislerine ait dağıtım tesisi ve/veya iletim tesisi yatırımları için Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinde yer alan hüküm çerçevesinde işlem tesis edilir.

(18) (Ek: RG-11/8/2022-31920) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde tanımlanan kişilerce aynı ölçüm noktasında ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katına kadar üretim tesisi kurulmak istenmesi halinde, özel trafosu olan kişiler için çekiş yönlü bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü sabit kalmak kaydıyla, trafolarda güç artış talebinde bulunulabilir.

(19) (Ek: RG-29/7/2023-32263) TEİAŞ her bir trafo merkezine ait bağlantı kapasitelerine ilişkin bilgileri Kurul tarafından belirlenecek formata uygun olarak her ayın ilk on beş günü içerisinde kendi internet sayfasında duyurmakla yükümlüdür.

(20) (Ek: RG-29/7/2023-32263) Dağıtım şirketleri ile OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler ilgili dağıtım bölgesinde, lisanslı üretim kapsamında olanlar dahil olmak üzere, bu Yönetmelik çerçevesinde verilen bağlantı görüşlerine ve üretim tesisi başvurularına ilişkin bilgileri Kurul tarafından belirlenecek formata uygun olarak on dokuzuncu fıkra kapsamında TEİAŞ tarafından yapılan duyuruyu müteakip, her ayın yirmi beşinci gününe kadar kendi internet sayfalarında duyurmakla yükümlüdür.

İmdat grupları ve izole üretim tesisleri

MADDE 8 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler ilgili şebeke işletmecisine bildirim yapmakla yükümlüdür. Bu kişilerin başvuruları hakkında bu Yönetmelik kapsamında herhangi bir belge düzenlenmez.

(2) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki üretim tesislerine ilişkin iş ve işlemler ilgili teknik mevzuata göre Bakanlık veya Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum tarafından yürütülür.

Hidrolik kaynaklara dayalı üretim tesislerinde su kullanım hakkının edinilmesi

MADDE 9 – (1) Hidrolik kaynaklara dayalı üretim tesisleri için su kullanım hakkı edinimi amacıyla öncelikle tesisin kurulacağı yerin il özel idaresine başvuruda bulunulur. Başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişi, DSİ tarafından çıkarılan mevzuatta istenen belgeleri de başvuru dosyasına eklemekle yükümlüdür.

(2) İl özel idareleri, üretim tesisinin yapımının su rejimi açısından uygun bulunduğuna dair görüş almak için her takvim ayı içinde alınan bağlantı başvurularını, takip eden ayın ilk beş günü içinde DSİ’nin yetkili bölge müdürlüklerine gönderir. İlgili DSİ birimi, su rejimi açısından uygunluk görüşünü kendisine başvurunun ulaştığı ayı takip eden ayın yirminci gününe kadar sonuçlandırır ve il özel idaresine gönderir. DSİ’nin ilgili birimi tarafından gönderilen görüşün olumlu olması halinde, il özel idaresi olumlu görüşün kendisine ulaştığı ayı takip eden ayın ilk beş günü içerisinde bu görüşü başvuru sahibine gönderir.

Başvuruların alınması

MADDE 10 – (1) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d), (e), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri kapsamında üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgeler ile (Ek ibare: RG-29/7/2023-32263) elektronik ortamda ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunur. (Ek cümle: RG-14/5/2024-32546) Elektronik ortamda alınan başvurular için belge iadesi yapılmaz.

(2) İlgili şebeke işletmecisi tarafından, ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan yükümlülükler hariç olmak üzere Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgeler dışındaki belgelerin eksikliği gerekçesiyle başvurular reddedilemez.

(3) Bu madde kapsamında başvuruda bulunan gerçek veya tüzel kişilerin, başvuruda bulunduğu ay içerisinde ilgili üretim tesisine ilişkin yazılı olarak kurulu güç değişikliği talebinde bulunması halinde,

a) Kurulu güç değişikliğine ilişkin talep tarihi başvuru tarihi olarak kabul edilir.

b) Yeni kurulu güce göre sunulması gereken belgeler başvuru ekinde sunulur.

(4) Başvuru sahiplerince talep edilmesi halinde, başvuruda kullanılacak ve niteliği itibarıyla ilgili şebeke işletmecisinden edinilebilecek veriler, yazılı olarak talep edilmesi halinde başvuru sahibine üç işgünü içerisinde ilgili şebeke işletmecisi tarafından yazılı olarak verilir.

(5) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Veraset ve iflas durumları hariç olmak üzere; 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında üretim tesisi veya tesislerinin devre konu edilmesi hâlinde, söz konusu üretim tesisi veya tesisleriyle ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesisleri için bu Yönetmelik kapsamında yeniden başvuru yapılmaz. Bu kapsamda söz konusu tüketim tesisi veya tesisleriyle ilişkilendirilmek suretiyle bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu başvurusu yapılması durumunda ilgili başvuru değerlendirilmeksizin iade edilir. Ancak söz konusu üretim tesisi ve ilişkili olduğu tüketim tesisinin aynı kişiye birlikte devredilmesi durumuna ve kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı kuruluşları arasındaki devirlere bu fıkra hükmü uygulanmaz.

(6) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Beşinci fıkranın uygulanması kapsamında; aynı ay içinde yapılan devirler, ilgili şebeke işletmecileri tarafından her ayın on beşinci gününe kadar ilan edilmek üzere piyasa işletmecisine bildirilir.

(7) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Beşinci fıkra kapsamında yer alan kişilere, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenmiş olması hâlinde 34’üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında işlem tesis edilir.

(8) (Ek: RG-2/4/2026-33212) Bu madde kapsamında yapılan başvurularla ilgili olarak; başvuru henüz sonuçlanmadan, söz konusu başvuru ile aynı yere aynı kişi tarafından mükerrer başvuru yapılamaz. Ancak söz konusu başvurudan vazgeçilmesi halinde; yeni başvuru, mükerrer başvuru olarak değerlendirilmez.

Başvuruda bulunulabilecek tesisler

MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlık veya Bakanlık tarafından yetkilendirilen kurum tarafından (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) 25 kW’a (25 kW dahil) kadar tip proje hazırlanması uygun görülen, yenilenebilir enerji kaynağına dayalı ve kendi tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüne kadar, üretimi ve tüketimi aynı noktadan bağlı üretim tesisleri için başvuru ve ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar ile bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu formatı kapsamında işlem tesis edilir. Bu kapsamda gerçekleşecek olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine ilişkin başvurular, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar uyarınca değerlendirilir.

(2) (Mülga: RG-2/4/2026-33212)

(3) Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet göstermek isteyen kişiler, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca belirlenecek kurulu gücü geçmeyecek şekilde tüketim tesisi ile aynı ölçüm noktasında, dağıtım tesisi niteliğinde tesis teçhiz etmeden, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurabilir. Güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri ancak çatı ve cephe uygulaması olarak gerçekleştirilebilir.

(4) İlgili diğer mevzuat hükümlerine uygun olması halinde, tarım arazilerinin bir kısmında tarımsal sulama amacıyla bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulabilir. Ancak ilgili üretim tesisinin kurulu gücü söz konusu sulama tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünden fazla olamaz. Bu kapsamda yapılacak başvurularda DSİ tarafından mer’i mevzuat kapsamında verilen Onay Belgesinin sunulması zorunludur. Bu fıkra hükmü kapsamındaki başvurular, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında değerlendirilir.

(5) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Atık lastiklerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yan ürünler olan pirolitik yağ ve pirolitik gazın yakıt olarak kullanılması planlanan lisanssız üretim başvurularında, söz konusu yakıtın ilgili elektrik üretim tesisinde üretilmesi ve bu kaynaklar dışında başka kaynak kullanılmaması gerekir.

Komisyonun oluşturulması

MADDE 12 – (1) İlgili şebeke işletmecisi, 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamındaki başvurular hariç olmak üzere başvuruları; derlemek suretiyle kurulacak bir komisyon marifetiyle evrak yönünden ve teknik yönden incelemeye alır. 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamındaki başvurular ilgili şebeke işletmecisince değerlendirilir ve sonuçlandırılır.

(2) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Dağıtım şirketlerine ait komisyon; TEİAŞ, TEDAŞ ve ilgili şebeke işletmecisinin birer temsilcisinden oluşur ve oy çokluğu ile karar alır. Komisyon başkanı TEİAŞ temsilcisidir. İlgili şebeke işletmecisinin (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) OSB veya EB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi olması halinde komisyon, (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) OSB veya EB müdürü, bölge dağıtım şirketinden uzman bir personel ile (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) OSB veya EB’den konusunda uzman bir personel olmak üzere üç üyeden oluşur ve oy çokluğuyla karar alır. Komisyonca alınan kararlar üyelerce imzalanır ve ilgili dosyalarda muhafaza edilir.

(3) (Ek: RG-9/5/2021-31479) İletim seviyesinden yapılacak lisanssız üretim başvuruları için komisyon, tamamı TEİAŞ temsilcilerinden olmak üzere 3 üyeden oluşur ve oy çokluğu ile karar alır. Komisyonca alınan kararlar üyelerce imzalanır ve ilgili dosyalarda muhafaza edilir.

Başvuruların evrak yönünden değerlendirilmesi

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin her takvim ayı içinde alınan yeni başvuruları komisyon tarafından, takip eden ayın ilk (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) yirmi günü içerisinde evrak yönünden toplu olarak değerlendirilir ve sonuçlandırılır. Eksik veya yanlış evrak verenlerin başvuruları teknik değerlendirmeye alınmaz.

(2) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Eksik veya yanlışlığın mahiyeti hakkında, başvuru sahibine değerlendirme sonuçlarını takip eden üç işgünü içinde bildirimde bulunularak başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir ve hidrolik kaynaklar açısından ilgili il özel idaresine konu hakkında bilgi verilir.

(3) Evrak yönünden yapılan değerlendirmeye ilişkin sonuçlar, değerlendirme tarihini izleyen işgünü içerisinde eksik ve yanlış yapılan başvurular için açıklamaları da içerecek şekilde ilgili şebeke işletmecisinin internet sayfasında yayınlanır.

(4) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Bu Yönetmelik kapsamında iletim seviyesinden bağlanarak üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin her takvim ayı içinde alınan yeni başvuruları 12’nci maddenin üçüncü fıkrasında tanımlanan komisyon marifetiyle, takip eden ayın ilk (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) yirmi günü içerisinde evrak yönünden toplu olarak değerlendirilir ve sonuçlandırılır. Eksik veya yanlış evrak verenlerin başvuruları teknik değerlendirmeye alınmaz. Eksik veya yanlışlığın mahiyeti hakkında, başvuru sahibine değerlendirme sonuçlarını takip eden üç işgünü içinde bildirimde bulunularak başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir. Evrak yönünden yapılan değerlendirmeye ilişkin sonuçlar, değerlendirme tarihini izleyen işgünü içerisinde eksik ve yanlış yapılan başvurular için açıklamaları da içerecek şekilde TEİAŞ’ın internet sayfasında yayımlanır.

Başvuruların teknik yönden değerlendirilmesi

MADDE 14 – (1) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) Eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular, komisyon tarafından evrak yönünden değerlendirme yapılan ayı takip eden ayın yirmi günü içinde teknik yönden değerlendirilir. TEİAŞ tarafından arıza akım limitinin ve/veya ilgili trafo merkezindeki transformatör cebri soğutmasız nominal görünür gücünün aşıldığı bildirilen başvurular teknik değerlendirme yapılmaksızın reddedilir.

(2) Başvurular trafo merkezlerine göre sınıflandırılır.

(3) (Değişik cümle: RG-2/4/2026-33212) Başvurular, bağlantı ve sistem kullanımı açısından bağlantı noktasına göre değerlendirilir. Teknik değerlendirme, başvurunun bu Yönetmelik, ilgili teknik mevzuat ile ilgili mevzuata uygunluğu esas alınarak, kurulması planlanan tesisin ölçme ve koruma sistemi açısından değerlendirilmesi yapılarak (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) bağlantı noktası itibarıyla iletim veya dağıtım şebekesi kısıtları dikkate alınarak tamamlanır. (Ek cümleler: RG-25/11/2025-33088) Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvurular haricindeki diğer başvurular için; TEİAŞ tarafından ilan edilen kapasitelere bağlı olmaksızın, bu madde kapsamında bağlantı görüşü oluşturulmasına ilişkin yapılan teknik değerlendirmenin uygun olması hâlinde, olumlu bağlantı görüşü oluşturulur. Bununla beraber aynı ayda yapılan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvurular haricindeki diğer başvuruların teknik değerlendirilmesinde; birden fazla başvurunun bulunması ve ilgili trafo merkezindeki transformatör cebri soğutmasız nominal görünür gücünün söz konusu başvuruların kapasiteleri için yetersiz olması durumunda, bahse konu başvurular için de altıncı fıkra hükmü uygulanır. Ancak, TEİAŞ tarafından rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvurular için kapasite ilan edilmiş olması ve rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı başvurular ile diğer enerji kaynaklarına dayalı başvuruların aynı ayda yapılması durumunda, öncelikle rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı başvurular için TEİAŞ tarafından ilan edilen kapasite kapsamında işlem tesis edilir.

(4) Teknik değerlendirme sonuçlarından sonra başvurular (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) varsa öncelik değerlendirmesine alınır. Öncelik değerlendirmesinde bağlantı noktası itibarıyla varsa iletim veya dağıtım şebekesi kısıtları dikkate alınarak başvurular sonuçlandırılır.

(5) Bağlantı noktası itibarıyla bağlantı kısıtlarına tabi olmayan başvurular, teknik değerlendirme sonucu öncelik değerlendirmesine alınmaksızın sonuçlandırılır.

(6) (Değişik: RG-25/11/2025-33088) İlgili şebeke işletmecisi tarafından şebekeye bağlantısı yapılacak olan rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı üretim tesisinin bağlantısına ilişkin öncelik değerlendirmesinde;

a) Başvuruya konu üretim tesisinin, ilişkilendirilmesi planlanan tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında olması,

b) Başvuru sahibinin, aynı tüketim tesisi için daha önce çağrı mektubu düzenlenmemiş olması hâlinde son bir yıl içindeki tüketim miktarının, daha önce çağrı mektubu düzenlenmiş olması hâlinde ise iptal edilmiş olanlar hariç olmak üzere, dokuzuncu fıkra uyarınca belirlenen öncelik değerlendirmesine esas tüketim miktarının diğer başvurulardan yüksek olması,

c) Başvuru sahibinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün diğer başvurulardan yüksek olması,

ç) Başvuru sahibinin önceden olumlu bağlantı görüşü verilmiş bir başvurusunun olmaması, kriterleri sırasıyla uygulanır. Bir yıllık tüketimi olmayan tüketim noktalarının yıllık tüketimleri mevcut aylık tüketimlerinin ortalaması dikkate alınarak yıllık bazda, sadece bir aylık tüketiminin olması hâlinde bu tüketimi dikkate alınarak yıllık bazda hesap edilir. Bir aylık tüketimi olmayan tüketim noktaları ile inşa aşamasındaki tesisler için yapılan başvurularda proje değerleri dikkate alınarak en yakındaki benzer tüketim noktalarının tüketimlerine göre hesap yapılır. Yapılan değerlendirme sonucunda, birden fazla başvurunun tüm kriterleri sağlaması durumunda ilgili şebeke işletmecisine yapılan başvuru tarihi sıralamaya esas alınır.

(7) 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan üretim tesislerine ilişkin başvurular için ilgili şebeke işletmecisince, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar saklı kalmak kaydıyla, bu madde kapsamında başkaca bir işlem tesis edilmeksizin olumlu bağlantı görüşü oluşturulur.

(8) (Ek: RG-9/5/2021-31479) 13’üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular evrak yönünden yapılan değerlendirmeyi izleyen ayın ilk (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) yirmi günü içerisinde 12 nci maddenin üçüncü fıkrasında tanımlanan komisyon marifetiyle teknik yönden değerlendirilir. Her bir başvuru bağlantı ve sistem kullanımı açısından diğerlerinden bağımsız ancak bağlantı noktası bakımından birlikte değerlendirilir. Teknik değerlendirme, başvurunun bu Yönetmelik, ilgili teknik mevzuat ile ilgili mevzuata uygunluğu esas alınarak, bağlanabilir kapasite ve ilgili trafo merkezinin kısa devre akım limiti hesaplamaları kapsamında kurulması planlanan tesisin ölçme ve koruma sistemi açısından değerlendirilmesi yapılarak tamamlanır.

(9) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Altıncı fıkra kapsamında yapılan öncelik değerlendirmesinde; daha önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu oluşturulmuş tüketim tesisi veya tesislerinin yeni bir başvuruya konu edilmesi hâlinde, söz konusu tüketim tesisi veya tesisleri için daha önce tahsis edilen üretim tesisinin kurulu gücüne denk gelen oranda söz konusu tesis veya tesislerin tüketim miktarı, yeni yapılan başvurularda dikkate alınmaz. Bu kapsamda altıncı fıkranın (b) bendinde belirtilen öncelik değerlendirmesine esas tüketim miktarı, aşağıdaki şekilde hesaplanır:

Bu formülde geçen;

ÖDT: Öncelik değerlendirmesine esas tüketim miktarını,

TT: Başvuruya konu üretim tesisiyle ilişkilendirilmesi planlanan tüketim tesis veya tesislerinin son bir yıl içindeki mahsuplaşılmamış (mahsuplaşma öncesi) tüketim miktarlarının toplamını,

TSG: Başvuruya konu üretim tesisiyle ilişkilendirilmesi planlanan tüketim tesis veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçlerinin toplamını,

ÜKG: Daha önce söz konusu tüketim tesis veya tesislerinin ilişkilendirilmesi suretiyle bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu oluşturulmuş üretim tesisi veya tesislerinin toplam kurulu gücünü, ifade eder. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki başvurularda; üretim tesisi veya tesisleriyle ilişkili tüketim tesisi veya tesislerinin belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesislere ait olması hâlinde, bu fıkrada yer alan formülde geçen TSG, iki katı kabul edilerek hesaplanır. Ancak bu kapsamdaki tesislerde ÜKG’nin TSG’nin altında olduğu durumlarda, iki katı uygulaması yapılmaz.

Bağlantı görüşü oluşturulması ve bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenmesi

MADDE 15 – (1) 14’üncü madde hükümlerine göre sonuçlandırılan başvurular ile ilgili olarak;

a) Değerlendirmeye ilişkin sonuçlar, değerlendirme tarihini izleyen işgünü içerisinde teknik değerlendirmeye ilişkin açıklamaları da içerecek şekilde ilgili şebeke işletmecisinin internet sayfasında yayınlanır.

b) Başvuruların sonucu hakkında başvuru sahibine değerlendirme sonuçlarını takip eden üç işgünü içinde yazılı olarak bildirimde bulunulur. Başvurusu reddedilen kişilere yapılacak yazılı bildirimlerde ret gerekçelerine ve teknik değerlendirmelere yer verilir ve belgelerin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra söz konusu kişilere on işgünü içerisinde iade edilir.

c) Başvurusu reddedilen kişilerden hidrolik kaynaklara dayalı başvuruda bulunan kişilerle ilgili olarak, internet sayfasında ilanı izleyen beş işgünü içerisinde il özel idaresine bildirimde bulunulur.

ç) Arıza akım limiti konusunda TEİAŞ’ın olumlu görüş bildirdiği ancak teknik değerlendirme sonucu başvurusu olumsuz bulunan kişiler hakkında 5 işgünü içerisinde TEİAŞ’a bildirim yapılır.

d) (Değişik ibare: RG-25/11/2025-33088) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı başvurular dışında bağlantı başvurusu uygun bulunanların, (a) bendinde belirtilen listenin ilan tarihinden itibaren bir ay içerisinde yazılı olarak başvuruda bulunmaları halinde, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ilgili şebeke işletmecisi tarafından ilgilisine tebliğ edilir. Bu kapsamda başvuruda bulunmayan başvuru sahiplerinin, olumlu bağlantı görüşleri kendiliğinden geçersiz hale gelir. Hidrolik kaynaklara dayalı başvurular hakkında, ilgili kişilere bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun tebliğ edilmesini izleyen beş işgünü içerisinde ilgili şebeke işletmecisi tarafından il özel idaresine bildirimde bulunulur.

Teknik değerlendirme sonucunda bağlantı görüşü oluşturulması ve bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenmesi

MADDE 16 – (1) (Değişik: RG-25/11/2025-33088) Teknik değerlendirme ile ilgili olarak;

a) Jeotermal, biyokütle, rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı başvurulardan; bağlantı başvurusu uygun bulunan başvurulara ait teknik değerlendirme formunda yer alan bilgiler, başvurunun uygun bulunma tarihinden itibaren on iş günü içinde teknik değerlendirme yapılması için YEPDİS’e girilerek EİGM’ye gönderilir. EİGM tarafından teknik değerlendirme otuz gün içinde sonuçlandırılır ve teknik değerlendirme raporu ilgili şebeke işletmecisine gönderilir. EİGM’ye gönderilen bilgilerde hata ve/veya eksiklik bulunması durumunda, ilgili şebeke işletmecileri tarafından başvuru sahibine ilgili tespitin yapılmasından itibaren üç iş günü içinde uygunsuzluğun giderilmesi için bildirimde bulunulur. Bu fıkranın (b) bendi hükmü saklı olmak üzere bildirimi takip eden on iş günü içinde hata ve/veya eksikliklerin giderilerek ilgili şebeke işletmecisine sunulmaması veya EİGM değerlendirmesi sonucunda teknik değerlendirmenin olumsuz olması hâlinde başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir ve ilgili şebeke işletmecisi tarafından YEPDİS’de güncellenir.

b) EİGM tarafından yapılan teknik değerlendirme sonucunda santral sahalarında kesişme/çakışma veya rüzgar türbinlerinin etkileşiminin tespit edilmesi hâlinde, 30 uncu maddenin sekizinci fıkrası ile ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, ilgili şebeke işletmecileri tarafından başvuru sahibine; dağıtım seviyesinden bağlantılarda aynı trafo merkezinden, iletim seviyesinden bağlantılarda aynı iletim bölgesinden bağlanmak şartıyla değişiklik başvurusunda bulunma hakkı verilir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme sonucunda, sahası değişen başvuru veya başvurular, yeniden teknik değerlendirme yapılmak üzere EİGM’ye gönderilir.

c) (b) bendi kapsamında, ilgili şebeke işletmecisi tarafından yapılan bildirim tarihinden itibaren doksan gün içinde herhangi bir sebeple saha değişikliği veya revizyon talebini ilgili şebeke işletmecisine sunmaması veya teknik değerlendirmenin tekrar olumsuz olması hâlinde başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir ve söz konusu kapasite tahsisinin yapılmadığı ilgili şebeke işletmecisi tarafından TEİAŞ’a bildirilir ve YEPDİS’de güncellenir.

(2) Teknik değerlendirme raporu olumlu olan (Ek ibare: RG-25/11/2025-33088) jeotermal, biyokütle veya güneş enerjisine dayalı başvurulara ait bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, ilgili şebeke işletmecisi tarafından beşinci fıkraya konu listenin ilan tarihinden itibaren bir ay içerisinde ilgili kişilerin yazılı başvurusu üzerine ilgilisine tebliğ edilir. Bu kapsamda başvuruda bulunmayan başvuru sahiplerinin olumlu bağlantı görüşleri kendiliğinden geçersiz hale gelir ve başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir.

(3) Rüzgâr enerjisine dayalı başvurulardan teknik değerlendirmesi EİGM tarafından uygun görülen başvurulara ait teknik değerlendirme raporu her ayın beşine kadar EİGM internet sayfasında ilan edilir. İlan tarihinden itibaren başvuru sahibi tarafından otuz gün içerisinde teknik etkileşim izni için TÜBİTAK’ın ilgili birimine başvuruda bulunulur. Söz konusu başvurunun eksiksiz yapıldığına dair belge EİGM’nin ilan tarihinden itibaren otuz gün içerisinde EİGM’ye sunulur. TÜBİTAK’ın ilgili birimine teknik etkileşim izni için eksiksiz başvurulduğuna dair belgenin;

a) Süresi içerisinde sunulmaması halinde söz konusu başvuru,

b) Süresi içerisinde sunulması halinde ilgili başvuruya ilişkin kapasitenin teknik etkileşim izni sonucuna kadar bekletilmesi için,

EİGM tarafından ilgili şebeke işletmecisine bildirilir. Teknik etkileşim izni, teknik değerlendirme raporu ile birlikte EİGM tarafından ilgili şebeke işletmecisine on işgünü içerisinde bildirilir. Teknik değerlendirme raporu ve/veya teknik etkileşim izninin olumsuz olması veya teknik etkileşim izni için eksiksiz başvurulduğuna dair belgenin süresi içerisinde sunulmaması halinde başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra ilgili şebeke işletmecisince başvuru sahibine iade edilir. (Ek cümleler: RG-14/5/2024-32546) Rüzgâr enerjisine dayalı başvurularda teknik etkileşim izninin olumsuz sonuçlanması durumunda başvuru sahibine, dağıtım seviyesinden bağlantılarda aynı trafo merkezinden, iletim seviyesinden bağlantılarda aynı iletim bölgesinden bağlanmak şartıyla, altmış gün içerisinde saha değişikliği veya revizyonu için ilgili şebeke işletmecisine başvurma hakkı verilir. Ancak her bir değişiklik veya revizyon için altmış gün içerisinde saha değişikliğini veya revizyonunu ilgili şebeke işletmecisine sunmaması halinde başvuru reddedilir.

(4) Teknik etkileşim izni ve teknik değerlendirme raporu olumlu olan rüzgâr enerjisine dayalı başvurular için ilgili şebeke işletmecisi tarafından bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenir. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, ilgili şebeke işletmecisi tarafından beşinci fıkraya konu listenin ilan tarihinden itibaren bir ay içerisinde ilgili kişilerce yazılı olarak başvuruda bulunmaları halinde ilgilisine tebliğ edilir. Bu kapsamda başvuruda bulunmayan başvuru sahiplerinin olumlu bağlantı görüşleri kendiliğinden geçersiz hale gelir ve başvuru belgelerinin bir örneği kalıcı veri saklayıcısına aktarıldıktan sonra başvuru sahibine iade edilir.

(5) Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri kapsamında olumlu ve olumsuz sonuçlanan başvurulara ilişkin bilgiler gerekli açıklamaları da içerecek şekilde düzenli olarak aylık bazda ilgili şebeke işletmecisinin internet sayfasında ilan edilir.

(6) İlgili şebeke işletmecisi tarafından oluşturulan bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarında bu Yönetmeliğin hangi hükmü uyarınca belge düzenlendiği açıkça ifade edilir. Bu belgede ihtiyaç fazlası enerjinin hangi hüküm uyarınca değerlendirileceği de ayrıca belirtilir.

Bağlantı anlaşması başvurusu

MADDE 17 – (1) (Değişik: RG-14/5/2024-32546) Kendisine bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilenlere, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun tebliğ tarihinden itibaren bir yıl süre verilir. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu sahiplerinin, söz konusu süre içerisinde üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesini Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kurum ve/veya tüzel kişilere onaylatması zorunludur.

(2) İlgili gerçek veya tüzel kişilerin aşağıdaki belgeleri ilgili şebeke işletmecisine birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde eksiksiz ve usulüne uygun olarak sunmaları halinde, ilgili şebeke işletmecisi kendileriyle otuz gün içerisinde bağlantı anlaşması imzalamakla yükümlüdür:

a) Üretim tesisinin inşaatına başlanabilmesi için ilgili teknik mevzuat çerçevesinde alınması gereken proje onayı.

b) Hidrolik kaynaklara dayalı başvurularda su kullanım hakkı anlaşması.

c) (Ek: RG-11/8/2022-31920) (Mülga: RG-14/5/2024-32546)

(3) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) (Mülga: RG-14/5/2024-32546)

(4) (Değişik: RG-14/5/2024-32546) Birinci fıkrada tanımlanan süre içerisinde söz konusu belgeleri ilgili şebeke işletmecisine sunamamaları halinde ilgili gerçek veya tüzel kişiler, bağlantı anlaşması imzalama hakkını kaybeder ve mevcut belgeleri kendilerine iade edilir.

(5) Bağlantıya ilişkin mülkiyet ve işletme sınırları, bağlantı anlaşmasında belirlenir.

(6) (Ek cümle: RG-25/11/2025-33088) Aynı tüketim tesisi veya tesisleriyle ilişkilendirilmek üzere; bütünleşik parsel ya da parseller üzerinde yapılan başvurular, kurulu güç artışı kapsamında değerlendirilir. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yapılacak başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan ve bağlantı anlaşması imzalanan üretim tesislerinde kurulu güç artışı talebinde bulunulması halinde, ilgili talep söz konusu talebin yapıldığı ayda yapılan diğer tüm başvurular ile birlikte değerlendirilir. Bu kapsamda;

a) Söz konusu talebe komisyon tarafından olumsuz görüş verilmesi halinde, başvuru sahibine ait mevcut (Ek ibare: RG-9/5/2021-31479) bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ile bağlantı anlaşmasının geçerliliği devam eder.

b) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu verilen üretim tesisleri için kurulu güç artış talebinde bulunulması ve söz konusu talebe komisyon tarafından olumlu görüş verilmesi halinde, güç artışı kapsamındaki revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun başvuru sahibine tebliğ edildiği tarihten itibaren ikinci fıkra kapsamındaki yükümlülüklerini tamamlaması için birinci fıkrada yer alan sürelere doksan gün ilave süre verilir. (Mülga cümle: RG-25/11/2025-33088)

c) (Değişik: RG-25/11/2025-33088) Bağlantı anlaşması imzalayan ve kabul işlemleri tamamlanmamış üretim tesislerinde kurulu güç artış talebinde bulunulması ve söz konusu talebe komisyon tarafından olumlu görüş verilmesi hâlinde, güç artışı kapsamındaki revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun başvuru sahibine tebliğ edildiği tarihten itibaren revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna ilişkin ikinci fıkra kapsamındaki yükümlülüklerinin tamamlanması için bir yıl süre verilir. Revize bağlantı anlaşmasının imzalanması hâlinde, revize bağlantı anlaşmasından itibaren güç artışına ilişkin kabul işlemlerinin tamamlanması için bir yıl süre verilir. Güç artışına ilişkin kabul işlemlerinin tamamlanması için verilen sürenin, güç artışı yapılmadan önceki mevcut bağlantı anlaşmasının kabulü için kalan süreden az olması hâlinde; güç artışının kabulünün tamamlanması için üretim tesisinin kabulünün tamamlanmasına ilişkin kalan süre esas alınır.

ç) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Kabul işlemleri tamamlanmış üretim tesislerinde kurulu güç artış talebinde bulunulması ve söz konusu talebe komisyon tarafından olumlu görüş verilmesi hâlinde, revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna ilişkin ikinci fıkra kapsamındaki yükümlülüklerin tamamlanması için bir yıl süre verilir. Revize bağlantı anlaşmasının imzalanması hâlinde, revize bağlantı anlaşmasından itibaren güç artışına ilişkin kabul işlemlerinin tamamlanması için bir yıl süre verilir.

d) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Bu fıkra kapsamındaki güç artışı başvurularına ilişkin; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu için verilen süre içinde söz konusu belgeleri ilgili şebeke işletmecisine sunmamaları hâlinde ilgili gerçek veya tüzel kişiler, güç artışı için bağlantı anlaşması imzalama hakkını kaybeder ve güç artışı öncesindeki mevcut bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ile varsa bağlantı anlaşmasının geçerliliği devam eder.

e) (Ek: RG-25/11/2025-33088) Güç artışı için kabulün yapılmasına ilişkin verilen süre içinde, ilave güç artışı kapsamındaki üretim tesisinin kabul işlemlerinin tamamlanmaması hâlinde; güç artışına ilişkin bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, bağlantı anlaşması ve tahsis edilen kapasite kendiliğinden geçersiz hâle gelir ve güç artışı öncesindeki mevcut bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ile bağlantı anlaşmasının geçerliliği devam eder. Güç artışı öncesindeki mevcut bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ile bağlantı anlaşmasının herhangi bir sebeple iptal olması hâlinde, güç artışına konu revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ile bağlantı anlaşması geçersiz hâle gelir.

(7) (Ek: RG-14/5/2024-32546) 12/5/2019 tarihinden önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri için talep edilen mekanik kurulu güç artışı, elektriksel kurulu gücün yüzde yirmisinden fazla olamaz. (Değişik ikinci cümle: RG-2/4/2026-33212) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri için talep edilen mekanik kurulu güç, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisleri hariç olmak üzere elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz.

Uyum, bakım, testler ve (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabul

MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kuran gerçek veya tüzel kişiler; şebekeye bağlanacak üretim tesisinin, bu Yönetmelikte tanımlanan kriterlere ve bağlantı anlaşmasında yer alan şartlara uygun olduğunu ilgili şebeke işletmecisine bildirir. Üretim tesisinin (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabule hazır olduğu ilgili şebeke işletmecisi tarafından on beş gün içerisinde tutanakla imza altına alınır. Bu tutanak Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluşa sunularak kabul başvurusu yapılır.

(2) Kabul işlemleri ilgili teknik mevzuata göre yapılır.

(3) Kabul süreci ve işlemleri ile ilgili olarak; kabul öncesi, (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabul işlemleri sürecinde ve test işlemleri süresince şebekeye verilen elektrik enerjisi için hiçbir şekilde bedel talep edilmez. Bu süreçte üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(4) Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında yer almadığı durumlarda; kabul öncesi, (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabul işlemleri sürecinde ve test işlemleri süresince üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşacak iç tüketim miktarı, üretim tesisinin işletmeye geçmesinden sonraki ilk fatura döneminde üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tüketimlerine eklenmek suretiyle mahsuplaştırmaya dahil edilir.

Üretim tesislerinin işletmeye girmesi ve sistem kullanımı

MADDE 19 – (1) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) Bu Yönetmelik hükümlerine göre şebekeye bağlanacak üretim tesislerinin yatırıma başlanması için gerekli olan ÇED, imar ve diğer izin ve onayların alınması ile kabul işlemlerinin, bağlantı anlaşmasının imza tarihinden itibaren;

a) İlgili şebeke işletmecisine ait dağıtım trafosunu kullanan tüm üretim tesislerinde bir yıl,

b) İlgili şebeke işletmecisine ait dağıtım trafosunu kullanmayan,

1) Hidrolik kaynağa dayalı üretim tesislerinde üç yıl,

2) Diğer kaynaklara dayalı üretim tesislerinde iki yıl,

c) İletim şebekesine bağlanacak üretim tesislerinde 2/11/2013 tarihli ve 28809 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği çerçevesinde aynı niteliklere sahip üretim tesisleri için öngörülen süre,

ç) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki tüm üretim tesislerinin üç yıl,

içinde tamamlanması zorunludur. Bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra imzalanacak bağlantı anlaşmalarında bu sürelere de yer verilir. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 35 inci maddesinde belirtilen mücbir sebepler ve Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında, bu sürelerin sonunda üretim tesisinin tamamlanmaması halinde bağlantı anlaşması ile tahsis edilen kapasite, kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Lisanssız üretim tesislerinde 17’nci maddenin altıncı fıkrası kapsamında gerçekleştirilen güç artışı işlemleri hariç olmak üzere tek bir kabul yapılabilir. Bununla birlikte her bir seferinde 10 MW_e gücünden aşağı olmamak üzere kısmi kabul de yapılabilir. Kısmi kabul yapıldıktan sonra kalan gücün 10 MW_e gücünden az olması durumunda, kalan güç üzerinden kabul yapılır. Ancak kabulü yapılan kısım dışında kalan gücün, süresi içerisinde kabulünün yapılmaması halinde, söz konusu bağlantı anlaşması kabulü yapılan kısım esas alınmak suretiyle güncellenir.

(2) Üretim tesisleri, sistem kullanım anlaşmasında belirtilen tarihten itibaren sisteme enerji verebilir. Bu tarih hiçbir şekilde ilgili teknik mevzuata göre üretim tesisinin ticari faaliyete başladığı tarihten önce olamaz.

(3) (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerinde, tesisin ticari faaliyete başladığı tarihi izleyen bir ay içerisinde taraflarca sistem kullanım anlaşmasının imzalanması zorunludur. Sistem kullanım anlaşmasının üretim tesisi sahibi kişilerce bir ay içerisinde imzalanmaması halinde herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) işgünü içinde yazılı olarak bildirilir.

(4) (Ek: RG-14/5/2024-32546) Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerinde, tesisin ticari faaliyete başladığı tarihi izleyen bir ay içerisinde taraflarca sistem kullanım anlaşmasının imzalanmaması durumunda, ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisinin şebekeden ayrılma işlemleri yapılıncaya kadarki süreçte üretilen enerjinin, görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Bu fıkra kapsamında YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji miktarı için oluşacak sistem kullanım bedeli, görevli tedarik şirketi aracılığıyla ilgili şebeke işletmecisine ödenir ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji için lisanssız üretim tesisi sahibi kişilere herhangi bir fatura tebliğ edilmez.

Lisanssız üreticilere üretim kaynak belgesi verilmesi

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapmak amacıyla ilgili şebeke işletmecisi ile bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalayan üreticilere, talep etmeleri halinde, Ek-2’de yer alan örneğe uygun Üretim Kaynak Belgesi ilgili şebeke işletmecisi tarafından verilir.

(2) Bu madde kapsamında yapılacak başvurular, ilgili şebeke işletmecisi tarafından en geç on işgünü içerisinde sonuçlandırılır. Bu madde kapsamında aynı fatura dönemine ilişkin sadece bir kez Üretim Kaynak Belgesi verilir.

Sayaçlar, uzaktan izleme, koruma ve kontrol sistemleri

MADDE 21 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması amacıyla üçüncü fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla;

a) Üretim ve tüketim tesislerinin aynı yerde bulunması halinde, bağlantı anlaşmasında belirlenen yere ilgili mevzuatta uzlaştırma mekanizmasının gerektirdiği haberleşmeyi sağlayabilecek çift yönlü,

b) Üretim tesisinin tüketim tesisiyle aynı yerde bulunmaması halinde ilgili tesislerin bağlantı anlaşmalarında belirlenen yerlere, ilgili mevzuatta uzlaştırma mekanizmasının gerektirdiği haberleşmeyi sağlayabilecek şekilde üretim tesisi için çift yönlü, tüketim tesisi için tek yönlü, elektronik sayaç takılır. (Ek cümle: RG-9/5/2021-31479) Çift yönlü sayaçlar için şebeke işletmesince kontrol amaçlı ikinci bir sayaç takılabilir.

(2) Faturalamaya esas ölçüm noktası, şebekeye bağlantı noktasında birinci fıkraya uygun olarak tesis edilecek sayaçtır. Şebekeye bağlı her bir üretim tesisinin üretimini ölçmek amacıyla ayrı bir sayaç bulundurulması zorunludur ve bu sayaçtan elde edilen günlük bazdaki veriler ilgililerce Kurum tarafından istenen formata uygun olarak sunulur.

(3) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Kurulu gücü 10 kW’ın üzerinde olan üretim tesisleri için birinci fıkraya göre tesis edilen sayaçların, ilgili mevzuata göre tesis edilecek otomatik sayaç okuma sistemine uyumlu olması zorunludur. 10 kW’ın üzerinde kurulu güce sahip üretim tesisleri için tesis edilen sayaçlar, ölçme ve haberleşme izleme sistemi ile irtibatlandırılır.

(4) Bir tüketim tesisi için kurulacak, farklı teşvik fiyatlarına tabi yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri ile kojenerasyon ve mikrokojenerasyon tesislerinde üretilen elektrik enerjisinin ayrı ayrı saatlik ölçülmesine imkân verecek şekilde sayaç tesis edilir.

(5) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) Bu madde kapsamındaki sayaçlar dağıtım sistemine bağlanacak üretim tesisleri için ilgili dağıtım şebeke işletmecisi tarafından temin ve tesis edilir. İletim sistemine bağlanacak üretim tesisleri için kullanıcının mülkiyet sınırında kalan ölçüm noktalarına tesis edilecek sayaçlar kullanıcı tarafından temin edilir ve TEİAŞ tarafından tesis edilir.

(6) Üretim tesisinin kabulü aşamasında ölçü sistemi, ikinci fıkra kapsamında tesis edilen sayacı da içerecek şekilde ilgili şebeke işletmecisinin yetkilisi tarafından kontrol edilerek mühürlenir ve kayıt altına alınır.

(7) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesislerinden kurulu gücü 50 kW ve üzeri olan üretim tesislerinin bağlı bulunduğu şebeke işletmecisine ait olan SCADA kontrol merkezine bağlantısı, Elektrik Şebeke Yönetmeliğinde yer alan hükümler doğrultusunda yapılır. Bağlantı için üretim tesisi tarafında gerekli olan ekipman ve altyapı üretim tesisi sahibi gerçek veya tüzel kişi tarafından temin ve tesis edilir.

İşletme

MADDE 22 – (1) Üretim tesisi, bağlantı (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve/veya sistem kullanım anlaşmasında yer alan anlaşma gücünden daha büyük güçte çalıştırılamaz. Üretim tesisinin bağlantı (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve/veya sistem kullanım anlaşmasında yer alan anlaşma gücünden daha büyük bir güçte çalıştırılması halinde (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) dağıtım sistemine bağlı üreticiler için Lisanssız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşmasında yer alan cezai şartlar (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) iletim sistemine bağlı üreticiler için iletim sistemi Sistem Kullanım Anlaşmasında yer alan cezai şartlar uygulanır.

(2) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Gerekli koşullarda üretim tesisinin bağlantısının kesilmesi Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 27’nci maddesi uyarınca gerçekleştirilir.

İhtiyaç fazlası enerjinin tespiti

MADDE 23 – (1) Lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmaları esastır. Ancak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen üretim tesislerinde üretilen elektrik enerjisinin, üretim tesisi ile aynı yerde kurulu tüketim tesisi ya da tesislerinde tüketilemeyen miktarı, aynı dağıtım bölgesinde olması şartıyla aynı kişiye ait başka bir tüketim tesisinde ya da tesislerinde tüketilebilir.

(2) İlgili şebeke işletmecisi, bu Yönetmelik kapsamında üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin üreterek şebekeye verdikleri ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarlarını;

a) Üretim tesisi ile tüketim tesisinin aynı yerde olması halinde bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda ve/veya,

b) Üretim tesisi ile tüketim tesisinin aynı yerde olmaması halinde üretim sayacından elde edilen saatlik verilerden, tüketim tesisine ilişkin saatlik sayaç verilerinin veya tüketim sayaçlarından saatlik bazda veri alınamayan tüketim tesisleri için dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümleri uyarınca onaylanan profil uygulaması yapılarak elde edilen saatlik tüketim verilerinin mahsuplaştırılması suretiyle saatlik bazda, tespit eder.

(3) İlgili şebeke işletmecisi, her bir üretici için ikinci fıkra kapsamında elde edilen saatlik verileri kaynak bazında bir araya getirerek fatura dönemi bazında şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarını belirler ve her ayın altıncı gününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine bildirir.

(4) İlgili şebeke işletmecileri, kendi şebekelerindeki lisanssız üreticilere ilişkin toplam ihtiyaç fazlası üretim miktarını;

a) 24’üncü maddenin birinci fıkrası kapsamındaki lisanssız üreticiler için kaynak bazında,

b) 24’üncü maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları kapsamındaki lisanssız üreticiler için,

c) Bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat kapsamında YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınacak diğer durumlar için,

ayrı ayrı toplam değerler olarak piyasa işletmecisine Piyasa Yönetim Sistemi vasıtası ile her ay saatlik bazda, uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir.

(5) Lisanssız üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisinin serbest tüketici olarak ikili anlaşma ile enerji tedarik etmesi halinde, Piyasa Yönetim Sisteminde kayıtlı tüketim noktası için sayaçta okunan değer yerine lisanssız üretim kapsamında yapılan üretim ve tüketimin mahsuplaştırılması neticesinde ortaya çıkan değer girilir. Bu kapsamda üretim tesisi ile ilişkilendirilen birden fazla tüketim tesisinin olması halinde, serbest tüketici olunan durumlar için tüketim tesislerinin tamamının tedarikçi seçme hakkını kullanıyor olması ve bütün tesislerin enerji tedariğinin tek bir tedarikçiden karşılanması zorunludur. Bütün tesislerin enerji tedariğinin tek bir tedarikçiden karşılanmadığı durumlarda ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(6) Serbest bölgelerde bu Yönetmelik kapsamında kurulacak üretim tesislerinden sisteme verilen enerji, ancak serbest bölge sınırları içerisinde tüketilebilir. Bu kapsamda sisteme verilen enerji için herhangi bir bedel ödenmez ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

İhtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi

MADDE 24 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (f) ve (g) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen;

a) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek her fatura döneminde şebekeye verilen net elektrik enerjisi,

b) Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulu olmayan üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilerek şebekeye verilen elektrik enerjisinden ilgili tüketim tesisinde, her fatura dönemi için tüketilemeyen net elektrik enerjisi miktarı, ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından ilgisine göre belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. (Ek cümle: RG-9/5/2021-31479) On yıllık sürenin bitiminden itibaren bu tesislerle ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esaslar YEK Kanununun 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

(2) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri kapsamında yenilenebilir enerji kaynakları dışında diğer kaynaklardan, gerçek veya tüzel kişilerce kurulan üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı, görevli tedarik şirketi tarafından YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde belirlenen en düşük fiyattan, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle satın alınır. Sisteme verilmiş olan enerji görevli tedarik şirketlerince perakende satış tarifesi kapsamında elektrik tedarik ettiği müşterilerine sattığı elektrik içinde değerlendirilir.

(3) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (d) bentleri kapsamında kurulan üretim tesislerinden şebekeye enerji verilmesi halinde, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca, YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(4) Bir tüketim tesisi için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi dışında farklı yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı birden çok üretim tesisinin veya yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı bir üretim tesisi ile mikrokojenerasyon tesisinin kurulması halinde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerjinin hangi üretim tesisinden verildiğinin tespit edilememesi durumunda, bu tesislerden şebekeye verilen enerji ilgisine göre en düşük olan fiyattan YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere satın alınır.

(5) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve/veya (d) bentleri kapsamında kurulabilecek üretim tesisleri ile aynı fıkranın diğer bentleri kapsamında kurulabilecek üretim tesislerinin birlikte kurulması halinde, şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerjinin hangi üretim tesisinden verildiğinin tespit edilememesi durumunda, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca, YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(6) İkinci fıkra kapsamındaki elektrik enerjisi görevli tedarik şirketi tarafından düzenlenen tarife kapsamında enerji alan tüketicilere satılabilir.

(7) Lisanssız üreticiler bu Yönetmelik kapsamındaki üretimleri için ikili anlaşma ve/veya organize toptan elektrik piyasalarında satış yapamazlar.

(8) (Ek: RG-11/8/2022-31920) (Değişik: RG-14/5/2024-32546) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında kurulu üretim tesisleriyle, aynı veya farklı dağıtım bölgesinde ve farklı ölçüm noktasında olmak ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamındaki üretim tesisinden şebekeye enerji verilmemesi kaydıyla, aynı fıkranın (h) bendi kapsamında üretim tesislerinin birlikte kurulması halinde, yapılacak aylık mahsuplaşma sonrasında şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji ilgili mevzuat uyarınca, YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde lisanssız üretim tesisleri için belirlenen fiyat üzerinden YEKDEM kapsamında değerlendirilir.

İhtiyaç fazlası enerjinin bedelinin ödenmesi ve satın alınması

MADDE 25 – (1) Görevli tedarik şirketi, YEKDEM kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için her bir üreticiye her bir fatura dönemi için yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar:

a) 24’üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; 23’üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası üretim miktarını 24’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca belirlenen fiyatla çarparak belirler.

b) Bu fıkranın (a) bendine göre her bir üretici için bulduğu bedelleri kaynak bazında toplayarak kaynak bazında yapılacak ödemeyi belirler.

c) 24’üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; 23’üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası üretim miktarını ilgisine göre en düşük olan fiyatla çarparak belirler.

ç) Bu fıkranın (b) bendine göre kaynak bazında belirlediği bedellerin toplamı ile (c) bendi kapsamında belirlenen bedeli toplayarak ilgili fatura dönemi için piyasa işletmecisine bildireceği lisanssız üreticilere ödenecek toplam bedeli (LÜYTOB) belirler.

d) Bu fıkranın (ç) bendi uyarınca belirlenen LÜYTOB miktarını piyasa işletmecisine piyasa yönetim sistemi üzerinden her ay uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir.

e) Piyasa işletmecisi tarafından kendisine yapılan ödemeyi, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere öder (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve ödemelerin tamamlanıp tamamlanmadığını, bahse konu tarihi takip eden hafta içinde Kuruma bildirir.

f) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Piyasa işletmecisi tarafından eksik ödeme yapılması halinde, kendisine yapılan ödemeyi kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere, üreticilerin düzenledikleri faturaların fatura düzenleme tarihi dikkate alınarak eskiden yeniye doğru sırasıyla öder. Faturaların tarih sıralamasında, fatura tarihi aynı olan faturaların olması durumunda, aynı tarihli faturalar düşük bedelden yüksek bedel sırasına konularak en düşükten en yükseğe doğru ödemeler gerçekleştirilir.

(2) Görevli tedarik şirketleri 24’üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamında satın almakla yükümlü oldukları enerji miktarı için her bir üreticiye yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar:

a) 23’üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası üretim miktarını YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde öngörülen en düşük fiyatla çarparak yapılacak ödemeyi belirler.

b) 23’üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamında kendisine yapılan bildirim tarihini izleyen altı gün içerisinde, şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji miktarı ile enerji alımına esas birim fiyatı ilgili kişiye bildirir.

c) İlgili kişi tarafından düzenlenen faturanın görevli tedarik şirketine tebliğ tarihini izleyen on işgünü içerisinde, fatura bedelini ilgili kişinin bildireceği banka hesabına yatırır.

(3) Görevli tedarik şirketinin, ödemede temerrüde düşmesi halinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı iki katı oranında uygulanır.

(4) Görevli tedarik şirketi tarafından, satın almakla yükümlü olduğu ihtiyaç fazlası enerji miktarına ilişkin YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyatlara göre yapılacak ödemelerde, enerjinin sisteme verildiği gündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılır.

Aylık mahsuplaşma uygulanması

MADDE 26 – (1) İlgili şebeke işletmecisi, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yapılacak başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) üretim tesisleri için, üretilerek şebekeye verilen elektrik enerjisi miktarını bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit eder.

(2) İlgili şebeke işletmecisi, bu madde kapsamındaki her bir üretici için birinci fıkra kapsamında elde edilen saatlik verileri abone grupları ve kaynak bazında bir araya getirerek fatura dönemi bazında şebekeye verilen ve şebekeden çekilen elektrik enerjisi miktarını belirler ve her ayın altıncı gününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine bildirir.

(3) İlgili şebeke işletmecileri; kendi şebekelerindeki bu madde kapsamındaki lisanssız üreticilere ilişkin toplam üretim ve toplam tüketim miktarını abone grupları ve kaynak bazında ayrı ayrı toplam değerler olarak piyasa işletmecisine Piyasa Yönetim Sistemi vasıtası ile her ay saatlik bazda, uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir.

(4) Birinci fıkrada belirtilen koşulları sağlayarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (Değişik ibare: RG-11/8/2022-31920) (c), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ile 11 inci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sonucunda her fatura döneminde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi görevli tedarik şirketi tarafından, on yıl süreyle satın alınır. Bu süre ilgili üretim tesisinin 19 uncu maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanır. (Ek cümle: RG-9/5/2021-31479) On yıllık sürenin bitiminden itibaren bu tesislerle ilgili uygulamaya ilişkin usul ve esaslar YEK Kanununun 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

(5) Birinci fıkrada belirtilen koşulları sağlayarak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kurulan üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sonucunda şebekeye enerji verilmesi halinde, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(6) Görevli tedarik şirketi, bu madde kapsamındaki her bir üretici ve her bir tedarikçiye fatura dönemi için yapacağı ödeme tutarını hesaplamak için sırasıyla aşağıdaki işlemleri yapar:

a) Dördüncü fıkra kapsamında satın almakla yükümlü olduğu enerji miktarı için yapılacak ödemeyi; üçüncü fıkraya göre her bir üretici için belirlenerek kendisine bildirilen üretim miktarını ilgisine göre belirlenen fiyatla çarparak belirler.

b) Bu fıkranın (a) bendine göre her bir üretici için bulduğu bedelleri abone grupları ve kaynak bazında toplayarak yapılacak ödemeyi belirler.

c) Bu fıkranın (b) bendine göre abone grupları ve kaynak bazında belirlediği bedellerin toplamını ilgili fatura dönemi için piyasa işletmecisine bildireceği LÜYTOB’a ekler.

ç) Bu fıkranın (c) bendi uyarınca belirlenen ve LÜYTOB’a eklenen miktarı piyasa işletmecisine piyasa yönetim sistemi üzerinden her ay uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonlarında yer alan sayaçların değerlerinin bildirilmesine ilişkin düzenlenmiş takvime uygun olarak bildirir.

d) Her bir üreticiye ait üretim ve tüketim miktarının aylık mahsuplaştırılması sonrasında sistemden net olarak enerji çekilen durumlar için ilgili mevzuattan kaynaklı işlemlerin yapılabilmesini teminen net tüketim miktarını (ç) bendi ile eş zamanlı olarak ilgili tedarikçilere bildirir.

e) Piyasa işletmecisi tarafından sisteme verilen enerjiye istinaden kendisine yapılan ödemeye ilişkin olarak dördüncü fıkra kapsamındaki tesisler için aylık mahsuplaştırma sonucunda ihtiyaç fazlası enerji oluşması halinde bu fıkranın (a) bendi kapsamında hesaplanan ödemenin söz konusu ihtiyaç fazlası enerjiye tekabül eden kısmını kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci (Değişik ibare: RG-9/5/2021-31479) işgününe kadar ilgili üreticilere öder (Ek ibare: RG-11/8/2022-31920) ve ödemelerin tamamlanıp tamamlanmadığına ilişkin Kuruma bildirimde bulunur..

f) Piyasa işletmecisi tarafından sisteme verilen enerjiye istinaden kendisine yapılan ödemeye ilişkin olarak sistemden çekilen elektrik enerjisinin sisteme verilen enerji miktarını aşmayan kısmı için ilgili tedarikçilere düzenlenmiş tarifede tüketim tesisinin abone grubuna göre hesaplanan bedeli kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili tedarikçilere öder.

g) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Piyasa işletmecisi tarafından eksik ödeme yapılması halinde, kendisine yapılan ödemeyi kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci işgününe kadar ilgili üreticilere ve tedarikçilere, ilgililerin düzenledikleri faturaların fatura düzenleme tarihi dikkate alınarak eskiden yeniye doğru sırasıyla öder. Faturaların tarih sıralamasında, fatura tarihi aynı olan faturaların olması durumunda, aynı tarihli faturalar düşük bedelden yüksek bedel sırasına konularak en düşükten en yükseğe doğru ödemeler gerçekleştirilir.

(7) Yapılan aylık mahsuplaşma işlemi sonrasında sistemden net olarak enerji çekilmesi halinde ilgili tedarikçilerce görevli tedarik şirketi tarafından altıncı fıkranın (f) bendi uyarınca ödemesi gerçekleştirilen tüketimden arta kalan tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre fatura tahakkuk ettirilerek bedeller tahsil edilir.

(8) (Mülga: RG-25/11/2025-33088)

(9) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Sisteme iletim seviyesinden bağlı tüketim tesisleri için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (h) bentleri kapsamında sisteme dağıtım veya iletim seviyesinden bağlanan üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, tüketim tesisine ait elektrik enerjisi çekiş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek TEİAŞ tarafından her ayın üçüncü iş gününe kadar ilgili dağıtım şirketine bildirilir ve bu madde kapsamındaki iş ve işlemler ilgili dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketi tarafından yürütülür.

(10) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Görevli tedarik şirketinin, ödemede temerrüde düşmesi halinde Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı iki katı oranında uygulanır.

(11) (Ek: RG-9/5/2021-31479) 30/6/2021 tarihinden sonra ilk defa işletmeye girecek olan ve şebekeye verdiği ihtiyaç fazlası enerjisi belirli bir fiyattan satın alınan lisanssız üretim tesislerine Türk Lirası olarak uygulanacak yerli katkı fiyatları, bu fiyatların güncellenmesi, uygulanacak süre ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esaslar YEK Kanununun 6/B maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

(12) (Ek: RG-11/8/2022-31920) Sisteme dağıtım seviyesinden bağlı tüketim tesisleri için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında sisteme iletim seviyesinden bağlanan üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, üretim tesisine ait elektrik enerjisi veriş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek TEİAŞ tarafından her ayın üçüncü işgününe kadar ilgili dağıtım şirketine bildirilir ve bu madde kapsamındaki iş ve işlemler ilgili dağıtım şirketi ile görevli tedarik şirketi tarafından yürütülür.

(13) (Değişik: RG-1/10/2022-31970) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında sisteme farklı dağıtım bölgesi sınırları içerisinden bağlanacak şekilde üretim tesisi veya tesisleri kurulması halinde, tüketim tesis veya tesislerine ait elektrik enerjisi çekiş miktarları ve varsa aynı ölçüm noktasında üretim tesisine ait veriş miktarları bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit edilerek ilgili şebeke işletmecisi tarafından her ayın üçüncü işgününe kadar ilgili görevli tedarik şirketine veya ilgili piyasa işletmecisine bildirilir. Bu madde kapsamında bir veya birden fazla tüketim tesisi için birden fazla üretim tesisi kurulmak istenmesi halinde, farklı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde de üretim tesisi kurulabilir. Üretim ve/veya tüketim tesislerinin farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olması durumunda mahsuplaşma işlemleri, piyasa işletmecisi tarafından yürütülür.

(14) (Ek: RG-11/8/2022-31920) (Değişik: RG-14/5/2024-32546) Bünyesinde lisanslı üretim tesisi bulunduran tüketim tesisleri için, farklı ölçüm noktasında olmak kaydıyla, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında üretim tesisi kurulması halinde, tüketim tesisinin tüketimi ile 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında kurulan tesis için yapılacak aylık mahsuplaşma sonrasında şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji ilgili mevzuat uyarınca, YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde lisanssız üretim tesisleri için belirlenen fiyat üzerinden YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Bu fıkra kapsamında yer alan tüketim tesislerinin ayrıca tüketim aboneliğinin bulunmaması halinde, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü olarak, ilgili üretim tesisi için imzalanmış olan bağlantı anlaşmalarında yer alan çekiş yönlü güç esas alınır.

(15) (Ek: RG-11/8/2022-31920) (Değişik: RG-12/9/2023-32307)⁽¹⁾ Mahsuplaşma işlemleri bu madde kapsamında yürütülen, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında yer alan üretim tesisleri ile farklı ölçüm noktasında olmak kaydıyla, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında üretim tesislerinin birlikte kurulması halinde, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamındaki tesisin çalışması şartıyla; aylık mahsuplaşma sonucunda 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki tesisten şebekeye enerji verilmesi halinde, söz konusu enerji miktarı ilgili mevzuat uyarınca altıncı fıkrada yer alan usule uygun olarak YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Bu fıkra kapsamında yer alan üretim tesislerinin toplam kurulu gücü, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca ilişkili tüketim tesisine göre belirlenecek toplam kurulu güçten fazla olamaz.

(16) (Ek: RG-11/8/2022-31920) 12/5/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan kişilerin, ihtiyacının üzerinde satışa konu edilebilecek üretim miktarı, ilişkili tüketim tesisinin toplam elektrik enerjisi tüketimini geçemez. Bu miktarın üzerinde sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Bu fıkra hükmü, kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubundaki tüketim tesisleri ile ilişkilendirilen üretim tesisleri için uygulanmaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.

(17) (Ek: RG-14/5/2024-32546) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında yer alan, bu madde ile 30 uncu madde kapsamında işlemleri yürütülen tesislerde, üretim ve/veya tüketim tesislerinin farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olması halinde, piyasa işletmecisi tarafından yürütülecek mahsuplaşma işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

İtirazlar

MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler, 23’üncü, 24’üncü, 25 inci ve 26’ncı maddeler uyarınca (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) görevli tedarik şirketi veya toplayıcı tarafından yapılan iş ve işlemlere, işlemin kendilerine bildirim tarihinden itibaren üç işgünü içerisinde itiraz edebilir.

(2) (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) Görevli tedarik şirketi veya toplayıcı, itiraz tarihinden itibaren beş işgünü içerisinde itiraza konu işlemi yeniden inceleyerek gerektiği takdirde düzeltir ve sonucu itiraz sahibine bildirir.

(3) Ödemeye esas miktarların ve bedelin değişmesi halinde fark bir sonraki fatura döneminde düzeltilir.

Tüketim tesisleri

MADDE 28 – (Değişik: RG-2/4/2026-33212) ^[1]

(1) Lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin bir dağıtım bölgesinde kurulu üretim tesisinde ürettikleri enerji 5 inci maddenin beşinci fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, ancak aynı dağıtım bölgesi içerisinde yer alan ve aynı kişiye ait tüketim tesisi ya da tesislerinde tüketilebilir. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki üretim tesislerinde üretilen enerji, aynı dağıtım bölgesi içerisinde yer alma şartı aranmaksızın aynı kişiye ait tüketim tesisi ya da tesislerinde tüketilebilir. Bu hüküm kapsamında bir üretim tesisiyle birden fazla tüketim tesisinin ilişkilendirilmiş olması ve 26’ncı madde kapsamında yapılan mahsuplaşma işlemi sonunda tüketimin üretimden büyük olması halinde, ilişkili tüketim tesislerinin mahsuplaşma sonrası tüketimleri, tarifeleri bazında mahsuplaşma öncesi tüketimleri oranında hesaplanır.¹

(2) OSB dağıtım lisans bölgesi içindeki üretim tesisleri, OSB dağıtım lisans bölgesi dışındaki aynı kişiye ait tüketim tesisleri ile ilişkilendirilebilir. Ancak OSB dağıtım lisansı bölgesi içinde yer alan bir tüketim tesisi için diğer madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla OSB dağıtım lisansı bölgesi dışında da üretim tesisi kurulabilir.

(3) 12/5/2019 tarihinden önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri, aynı abone grubunda yer almayan tüketim tesisleri ile de ilişkilendirilebilir. Aynı abone grubunda yer alıp almaması fark etmeksizin, birden fazla tüketim tesisi olan ve bu tesislerini 12/5/2019 tarihinden önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisi veya tesisleri ile ilişkilendiren kişinin üretiminin tüketimini karşılamadığı zaman dilimi için yapılacak mahsuplaşmada, yapılan üretimin öncelikle tarifesi düşük olan tüketim noktalarında tüketildiği kabul edilir. Üretim tesisi veya tesisleriyle ilişkilendirilen tüketim tesisleri arasında, aynı tarifeye tabi tüketim tesislerinin yer alması durumunda ise mahsuplaşma öncesi tüketimleri oranında mahsuplaşma yapılır.

(4) Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında yer almadığı durumlarda, üretim tesisinin üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşacak iç tüketim miktarı, üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tüketimlerine eklenmek suretiyle mahsuplaşmaya dahil edilir. Üretim tesisi ile ilişkilendirilen aynı bölgede bir tüketim tesisinin bulunmaması durumunda; üretim tesisinin üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı olarak oluşacak iç tüketim miktarına karşılık gelen tüketim miktarı; abonelik şartı aranmaksızın, görevli tedarik şirketi tarafından, üretim tesisiyle ilişkili tüketim tesislerine ait abone gruplarına ait en yüksek perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli üzerinden üreticiye aylık olarak fatura edilir. Bu kapsamda tespit edilen tutar için, 19/11/2020 tarihli ve 31309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğin 26 ncı maddesi kapsamında işlem tesis edilir.

(5) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçlerinin toplamı;

a) (b) bendi kapsamındaki üretim tesisleri hariç olmak üzere, üretim tesisi kurulu gücünden,

b) Üretim tesisinin 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında ve üretim tesisiyle ilişkili tüketim tesisi veya tesislerinin belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesislere ait olanlar için;

1) Üretim tesisi kurulu gücünün, tüketim tesisi veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçlerinin toplamından büyük olması halinde, başvuruya esas sözleşme gücünden,

2) Tüketim tesisi veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçlerinin toplamının üretim tesisi kurulu gücünden büyük olması halinde, üretim tesisi kurulu gücünden, az olamaz. Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesis veya tesislerinin (a) veya (b) bentlerindeki koşulları sağlamaması hâlinde, ilgili döneme ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(6) 12/5/2019 tarihinden önce bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisleri ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçlerinin toplamı;

a) Üretim tesisi kurulu gücünün, başvuruya esas sözleşme gücünden büyük olması durumunda, başvuruya esas sözleşme gücünden,

b) Başvuruya esas sözleşme gücünün, üretim tesisi kurulu gücünden büyük olması durumunda, üretim tesisi kurulu gücünden, az olamaz. Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin (a) veya (b) bentlerindeki koşulları sağlamaması hâlinde, ilgili dönemde üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(7) Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin üretim tesisiyle ilişkilendirilmesinin sonlandırılması veya aynı kişiye ait tüketim tesisi veya tesisleriyle değiştirilmek istenmesi hâlinde, ilişkilendirme sonucunda tüketim tesisi veya tesislerinin;

a) Üretim tesisinin bağlantı anlaşması çağrı mektubu tarihine göre, beşinci veya altıncı fıkra hükümlerinden birini sağlaması,

b) 14’üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) bendi kapsamında öncelik değerlendirmesi sonucunda bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna hak kazanan ve bağlantı anlaşması imzalanan üretim tesisleri için, tüketim tesis veya tesislerinin yıllık toplam elektrik enerjisi tüketiminin, başvuruya esas tüketim miktarından az olmaması, zorunludur. Üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin ilgili şebeke işletmecisinin veya ilgili tedarik şirketinin bilgisi olmadan değiştirilmesi ve/veya söz konusu tüketim tesisi veya tesislerinin (a) ve (b) bentlerindeki koşulları sağlamaması hâlinde, ilgili dönemde üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. Tüketim tesisi değişikliği işlemleri, gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması hâlinde, her ayın son iş günü itibarıyla yapılan talepler neticesinde görevli tedarik şirketi ve dağıtım şirketince eş zamanlı olarak aynı gün içinde sonuçlandırılır. Bu kapsamdaki başvurular neticesinde 26 ncı maddenin on yedinci fıkrası kapsamında satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası enerji miktarına ilişkin hesaplamalar, piyasa işletmecisi tarafından yapılır.

(8) Bu Yönetmelik kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu sahibi ve bağlantı anlaşması imzalayan gerçek veya tüzel kişiler uhdesindeki üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerine ilişkin aboneliğe ait kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesi halinde, ilgili aya ve takip eden altı fatura dönemine ilişkin üretilen enerjinin, kaçak elektrik enerjisi tespiti yapılan tüketim tesisinin tespit anındaki sözleşme gücünün, ilişkili tüm tüketim tesislerinin toplam sözleşme gücüne oranı kadarının görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu orana tekabül eden enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından bu fıkrada belirtilen süre boyunca herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(9) Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde mücbir sebep halleri hariç elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(10) Lisanssız üretim tesisiyle ilişkilendirilen bütün tüketim tesislerinin, en geç ilgili üretim tesisinin kabulünün yapıldığı tarih itibarıyla enerji tüketiyor olması zorunludur. İhtiyacı karşılanacak olan tüketim tesisi veya tesislerinin, ilgili üretim tesisinin kabulünün yapıldığı tarih itibarıyla enerji tüketmiyor olması durumunda, tüketim yapılana kadar üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verildiği kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(11) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tamamının Mesken AG abone grubunda bulunması durumunda, ihtiyaç fazlası enerjiye ilişkin fiyatın belirlenmesinde yüksek kademeli tarife fiyatı esas alınır.

(12) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tamamının Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer AG abone grubunda bulunması durumunda, ihtiyaç fazlası enerjiye ilişkin fiyatın belirlenmesinde; ilgili kademe için belirlenen tarife fiyatı, kalan miktar için ise AG yüksek kademesi esas alınır.

(13) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin, birden fazla tüketim tesisiyle ilişkilendirilmesi ve OG ile AG seviyesinden bağlı aboneliklerin birlikte yer alması halinde, ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi bedeli için tüketim tesisleri içerisindeki abone gruplarına ait aktif enerji bedellerinden en düşük tarife fiyatı esas alınır.

Ortak sayaçla ölçülen tüketimlerin birleştirilmesi (Değişik Başlık: RG-2/4/2026-33212)

MADDE 29 – (Değişik: RG-9/5/2021-31479)

(1) Elektrik enerjisi tüketimleri tek bir ortak sayaç ile ölçülebilen bir veya birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişiye ait tesislerde tüketilen elektrik enerjisi için tüketimlerini birleştirerek bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi ya da tesisleri kurabilir.

(2) Tüketim birleştirme ilgili şebeke işletmecisine yazılı bir başvuru ile yapılır.

(3) Bu Yönetmelik kapsamında tüketimini birleştiren kişiler, bu birleştirmeden kaynaklanan her türlü anlaşmazlığı kendi aralarında çözerler. Hiçbir anlaşmazlık (Ek ibare: RG-2/4/2026-33212) piyasa işletmecisi, ilgili şebeke işletmecisi ve/veya görevli tedarik şirketine yöneltilemez.

(4) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre tek bir inşaat ruhsatı kapsamında yapılan yapılarda, onaylı imar projesi üzerinden tüketim birleştirme hükümleri çerçevesinde tüketim birleştirmesi yapılabilir.

(5) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında kurulan yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri vasıtasıyla kurulan üretim tesislerinde kooperatif tüzel kişisi, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesi maksadıyla tüketim tesisi olmaksızın yetkilendirilebilir.

Tüketim ihtiyacına yönelik uygulamalar

MADDE 30 – (1) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Tüketim tesislerinin elektrik ihtiyacını karşılamak üzere, (Mülga ibare: RG-11/8/2022-31920); 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurulabilir. Bu madde kapsamında kamu kurum ve kuruluşları tarafından, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında da yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurulabilir. (Ek cümle: RG-11/8/2022-31920) Ayrıca, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında farklı bir dağıtım bölgesinde de üretim tesisi kurulabilir.

(2) Bu madde kapsamındaki tesisler için (Mülga ibare: RG-1/10/2022-31970) üretim ve tüketim tesislerinin aynı ölçüm noktasında olması şartı aranmaz.

(3) Bu madde kapsamında kurulan üretim tesislerinde, her fatura döneminde şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji için 26’ncı maddenin dördüncü fıkrası hükmü kapsamında işlem tesis edilir.

(4) (Mülga: RG-25/11/2025-33088)

(5) Bu madde kapsamında üretim tesisi ile ilişkilendirilen birden fazla tüketim tesisinin olması halinde, serbest tüketici olunan durumlar için tüketim tesislerinin tamamının tedarikçi seçme hakkını kullanıyor olması ve bütün tesislerin enerji tedariğinin tek bir tedarikçiden karşılanması zorunludur. Bütün tesislerin enerji tedariğinin tek bir tedarikçiden karşılanmadığı durumlarda aylık mahsuplaşma işlemi yapılmaksızın ilgili tedarikçilerce tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki sözleşme veya ikili anlaşma hükümlerine göre fatura tahakkuk ettirilerek bedeller tahsil edilir. İlgili dönemde üretilen enerjinin ise görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. (Ek cümle: RG-1/10/2022-31970) Serbest tüketici hakkını kullanmayarak görevli tedarik şirketinden elektrik temin eden tüketim tesisleri için bu fıkra hükmü uygulanmaz.

(6) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan üretim tesisi ile ilişkilendirilecek tüketim tesislerinin aynı abone grubunda olması zorunludur. Söz konusu tüketim tesislerinin aynı abone grubunda yer almaması durumunda, ilgili döneme ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(7) (Mülga: RG-2/4/2026-33212)

(8) (Ek: RG-2/3/2023-32120) Lisanslı üretim tesisleri ile aynı tesis sahasında yer alacak ve aynı ölçüm noktasından bağlanacak şekilde lisanssız elektrik üretim tesisi kurulması halinde; ilgili üretim tesislerine ilişkin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarının veriş yönlü sıfır olması zorunludur. Bu fıkra hükmü kapsamında yer alan üretim tesislerinden şebekeye herhangi bir enerji akışı olması halinde bahse konu enerji, ilgili mevzuat kapsamında herhangi bir uzlaştırmaya ve mahsuplaşmaya konu edilmez ve sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

Denetim

MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında lisanssız üretim yapan gerçek veya tüzel kişilerin bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerinin inceleme ve denetimi doğrudan veya ilgisine göre (Ek ibare: RG-2/4/2026-33212) piyasa işletmecisi, ilgili şebeke işletmecisi ve/veya görevli tedarik şirketi tarafından hazırlanan raporlar vasıtasıyla Kurum tarafından yapılır.

Kamulaştırma

MADDE 32 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında kurulacak üretim tesisleri için Kurum tarafından taşınmaz mülkiyeti ve sınırlı ayni hak edinimine ilişkin herhangi bir işlem yapılmaz.

Bilgilerin toplanması ve muhafaza edilmesi

MADDE 33 – (Değişik: RG-2/4/2026-33212)^[2]

(1) Bu Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kuran gerçek veya tüzel kişiler; Kurum, piyasa işletmecisi, ilgili şebeke işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından bu Yönetmelik çerçevesinde istenen bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ilgilisine sunmakla yükümlüdür.²

(2) Piyasa işletmecisi, lisanssız üretim tesislerine ilişkin verileri, oluşturduğu veri tabanında tutmakla yükümlüdür. İlgili şebeke işletmecileri, lisanssız üretim tesislerine ilişkin bilgileri, piyasa işletmecisi tarafından belirlenecek formata uygun olarak piyasa işletmecisinin veri tabanına girmekle yükümlüdür. Piyasa işletmecisi, bu verileri düzenleyerek her ay Kuruma sunmakla yükümlüdür.²

(3) İlgili şebeke işletmecilerince bu Yönetmelik kapsamında internet sayfalarında yayımlanan duyurular, yıllar itibarıyla aylık bazda internet adreslerinde sistematik olarak arşivlenir.

(4) Piyasa işletmecisi, ilgili şebeke işletmecileri ve görevli tedarik şirketleri bu Yönetmelik hükümleri uyarınca sahip oldukları bilgileri kalıcı veri saklayıcısına aktararak saklamak ve korumakla yükümlüdür.²

(5) Dağıtım şirketleri ile OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler; ilgili dağıtım bölgesinde bulunan lisanssız elektrik üretim tesislerine ilişkin verileri, sistem kullanım anlaşması imza tarihi itibarıyla beş iş günü içerisinde TEİAŞ’a sunmakla yükümlüdür.

(6) Dağıtım şirketleri ile OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, ilgili dağıtım bölgesindeki bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ve bağlantı anlaşması iptal işlemlerine ilişkin bildirimleri on beş iş günü içerisinde TEİAŞ’a ve piyasa işletmecisine bildirmekle yükümlüdür.

(7) İlgili şebeke işletmecisi tarafından her ayın sonuna kadar, on yıllık süresinin bitimine iki ay veya daha az süre kalmış olan üretim tesislerine ilişkin bilgileri piyasa işletmecisi tarafından belirlenen formata uygun olarak piyasa işletmecisine bildirilir. Piyasa işletmecisi tarafından on yılını dolduran santraller liste olarak Piyasa Yönetim Sisteminde güncel olarak yayımlanır.

Yasaklar ve yaptırımlar

MADDE 34 – (1) İlgili şebeke işletmecileri ile görevli tedarik şirketleri, bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler arasında ayrım yapamaz.

(2) Bu Yönetmelik kapsamına giren üretim tesisleri ilgili mevzuat kapsamında dengeleme birimi olamaz ve bu kapsamda uygulamalara katılamaz.

(3) Bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesislerinde üretilen elektrik enerjisi, bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında ticarete konu edilemez.

(4) Bu Yönetmelikte tanımlanan istisnalar ve düzenlemeler dışında, niteliği itibarıyla aykırılığın düzeltilmesi mümkün olmayan iş ve işlemlerin yapıldığının ve lisanssız üretim başvurusuna esas olan şartların ortadan kalktığının, bu şartların baştan mevcut olmadığının veya yapılan talep ve işlemlerde kanuna ve mevzuata karşı hile veya gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti hâlinde herhangi bir bildirim yapılmaksızın ilgisine göre bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu veya bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması iptal edilir.

Üretim tesisi devri

MADDE 35 – (1) (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabulü yapılmış olmak kaydıyla, bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesisi; satış, devir veya diğer bir düzenleme ile bu Yönetmelik veya ilgili mevzuat kapsamında devretmek isteyen kişinin statüsünden kaynaklanan şartlar dahil kapasite tahsisini sağlayan şartları haiz üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiye devredilebilir. 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yer alan üretim tesisleri hariç olmak üzere (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479)  kabulü yapılmamış üretim tesisleri bu fıkra kapsamında devre konu edilemez.

(2) Birinci fıkra kapsamında üretim tesisini devredecek ve devir alacak gerçek veya tüzel kişiler, devir işlemi gerçekleşmeden önce eşzamanlı olarak ayın ilk on günü içerisinde ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunur. İlgili şebeke işletmecisi, bu fıkra kapsamında yapılan başvuruları devir için gerekli belgelerin tam ve eksiksiz olması halinde fatura dönemi sonu itibarıyla sonuçlandırarak görevli tedarik şirketine bildirir. Devir işlemi, devir alacak gerçek veya tüzel kişinin bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalamadığı sürece ilgili şebeke işletmecisi nezdinde geçerlilik kazanmaz. Tam ve eksiksiz olarak başvuruda bulunulmaması halinde ilgili şebeke işletmecilerince talep değerlendirmeye alınmaz ve 5 işgünü içerisinde muhataplara eksikliklere ilişkin bildirimde bulunulur.

(3) (Ek: RG-2/4/2026-33212) Bu madde kapsamında yapılan devir işlemlerinde, üretim tesisiyle ilişkilendirilmek istenen yeni tüketim tesis veya tesislerinin;

a) Üretim tesisinin bağlantı anlaşması çağrı mektubu tarihine göre, 28 inci maddenin beşinci veya altıncı fıkra hükümlerinden birini sağlaması,

b) 14’üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) bendi kapsamında öncelik değerlendirmesi sonucunda bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna hak kazanan ve bağlantı anlaşması imzalanan üretim tesisleri için, üretim tesisi ile ilişkilendirilecek yeni tüketim tesis veya tesislerinin yıllık toplam elektrik enerjisi tüketiminin, başvuruya esas tüketim miktarından az olmaması, zorunludur.

Bedeller

MADDE 36 – (1) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) Bu Yönetmelik kapsamındaki üretim tesislerine emreamade kapasite bedeli tahakkuk ettirilmez.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında;

a) İlgili şebeke işletmecisi tarafından tahsil edilebilecek başvuru bedeli,

b) İlgili şebeke işletmecisi ve görevli tedarik şirketlerinin bu Yönetmelik kapsamında fiilen üretim yapan kişiler için yürüttükleri iş ve işlemler karşılığında tahsil edebileceği yıllık işletim bedeli,

c) İlgili şebeke işletmecisi ve görevli tedarik şirketlerine yapılacak başvurular ile sonuçlandırılan taleplere ilişkin işlem bedeli, her yıl 31 Aralık tarihine kadar ilgili şebeke işletmecisi ve görevli tedarik şirketi için ayrı ayrı olacak şekilde Kurul tarafından belirlenir. Üretim tesislerinin ilgili mevzuat gereği ödemekle yükümlü oldukları bedeller saklıdır. Üretim tesisinin işletmede olduğu yıla ilişkin yıllık işletim bedeli; üretim tesisinin işletmede olduğu ay sayısı dikkate alınarak, işletmede olduğu her takvim yılının Temmuz ve Aralık ayları son işgünü mesai bitimine kadar ilgili şebeke işletmecisi ve görevli tedarik şirketine ödenir.

(3) (Değişik: RG-9/5/2021-31479) Bu Yönetmelik kapsamında üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler; Kurul Kararı ile belirlenen sistem kullanım bedellerini ödemekle yükümlüdür. Lisanssız üretim tesisi sahibi kişilerce sistem kullanım bedellerinin faturada belirlenen son tarihe kadar ödenmemesi halinde herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi, durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye üç işgünü içinde yazılı olarak bildirilir.

(4) Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilere, bu Yönetmelikte belirtilen hususlar dışında, bağlantı ve sistem kullanımından kaynaklanan her türlü bedel ve teminat için ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

Diğer hükümler

MADDE 37 – (1) Kurum; lisanssız üretim tesislerinin sisteme bağlantısı, sistem kullanımı, lisanssız elektrik üretimi yapmaktan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri ve bu Yönetmelikte düzenlenmeyen hususlar ile şebekenin ilgili mevzuatta öngörülen güvenlik, teknik ve kalite esaslarına göre işletilmesine dair bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkilidir.

(2) Başvuru sahibi tüzel kişiler unvan ve nev’i değişikliklerini ilgili şebeke işletmecisine bildirir. Yapılacak bildirime istinaden 15 gün içerisinde bağlantı anlaşması ve/veya sistem kullanım anlaşması yeni unvana göre tadil edilir.

(3) (Değişik: RG-14/5/2024-32546) Bu Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin birinci fıkrası (Mülga ibare: RG-2/4/2026-33212) kapsamında kısmi kabul yapılan tesisler hariç olmak üzere, kendisine bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu verilen kişiler tarafından, talep edilmesi halinde bir defaya mahsus olmak üzere bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunda ve bağlantı anlaşmasında yer alan kurulu güçten en fazla yüzde on oranında eksiltme yapılabilir.

(4) Birden çok kullanıcıya elektrik enerjisi sağlayacak şekilde tesis edilen imdat jeneratörlerinin, kesinti durumunda ana şebekeden ayrılan şebeke üzerinden kullanıcılarına enerji sağladığı ve bu enerjinin kullanıcı sayaçlarından geçen site, alışveriş merkezi, yerleşke ve benzeri kullanım noktalarında fazla elektrik enerjisi tahakkukunu önlemek amacıyla, söz konusu imdat jeneratörü tarafından üretilerek şebekeye verilen elektrik enerjisi, ilgili ortak tüketim sayaç değerlerinden mahsup edilir. Bu fıkra kapsamındaki üretimin, ortak tüketimden fazla olması halinde, bakiye üretim mahsup için bir sonraki aya aktarılır. Bu fıkra kapsamındaki imdat jeneratörü ayrı bir ölçü sistemi ya da ortak tüketim sayacı üzerinden tesisata bağlanır. Her iki durumda da tek yönlü ölçüm yapabilen sayaç tesis edilir.

(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki rüzgâr enerjisine dayalı inşa halinde veya işletmedeki üretim tesisi sahibi kişiler; kriz, gerginlik ve harp durumlarında Genelkurmay Başkanlığı ve/veya MİT tarafından talep edildiğinde, Genelkurmay Başkanlığının sorumluluğunda işletilen Haberleşme, Seyrüsefer ve Radar Sistemlerine ve/veya MİT’in sorumluluğunda işletilen sistemlere etkisi olduğu tespit edilen türbinlere ilişkin talep edilen tedbirleri yerine getirmekle yükümlüdür.

(6) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) Bu Yönetmelik kapsamında tesis edilecek elektrik üretim tesisi ve depolama ünitesinde kullanılan türbin, jeneratör, kanat, panel, invertör, buhar kazanı, motor, batarya gibi ana ekipmanların son beş yıl içerisinde üretilmiş olması zorunludur. Bu fıkra hükmünde yer alan beş yıl şartı, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (d) bendi kapsamındaki tesisler için uygulanmaz.

(7) (Değişik: RG-25/11/2025-33088) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgar veya güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için; lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin; kendi tüzel kişiliği altında veya diğer bir tüzel kişi bünyesinde, tüm aktif ve pasifleri ile birlikte birleşmek istemesi hâlinde, ilgili üretim tesisi veya tesislerinin tamamının kabulünün yapılmış olması kaydıyla, birleşme işlemi mer’i mevzuat kapsamında gerçekleştirilir ve ilgili şebeke işletmecisi, birleşme veya bölünme bilgilerini işleme ilişkin belgelerin kendisine sunulmasını takip eden beş iş günü içinde görevli tedarik şirketine yazılı olarak bildirir. Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin aynı kalması ve pay oranlarının değişmemesi kaydıyla kabul şartı aranmaz. Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişiler birleşme işlemini ilgili şebeke işletmecisine bildirir ve taraflar arasında bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları imzalanır.

(8) (Değişik: RG-11/8/2022-31920) (Değişik ibare: RG-25/11/2025-33088) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için; bu Yönetmelik kapsamındaki bir tüzel kişinin, uhdesindeki üretim tesislerinin tamamının kabulünün yapılmış olması kaydıyla, tam veya kısmi olarak bölünmek istemesi halinde bölünme işlemi mer’i mevzuat kapsamında gerçekleştirilir. Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin aynı kalması ve pay oranlarının değişmemesi kaydıyla kabul şartı aranmaz. Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişiler bölünme işlemini ilgili şebeke işletmecisine bildirir ve taraflar arasında bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları imzalanır.

 (9) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için başvuru tarihinden, başvuruya konu üretim tesislerinin tamamının (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabulü yapılana kadar, veraset dışında pay devri yapılamaz. Bu hüküm;

a) Halka açık olan payları ile sınırlı olmak üzere, halka açık tüzel kişilere ve halka açık tüzel kişi ortağı bulunan tüzel kişinin, söz konusu ortağının halka açık olan paylarından kaynaklanan ortaklık yapısı değişikliklerine,

b) Pay sahiplerinin rüçhan haklarının kullanımına bağlı olarak ilgili tüzel kişinin mevcut ortakları arasında oluşan pay değişiklikleri sebebiyle, söz konusu tüzel kişinin ortaklık yapısında gerçekleşen doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine,

c) İlgili tüzel kişinin ortaklık yapısında, yurt dışında kurulmuş olan ortakların ortaklık yapılarında oluşan değişiklikler sebebiyle gerçekleşen dolaylı pay sahipliği değişikliklerine,

ç) İlgili tüzel kişi ile bu tüzel kişinin doğrudan veya dolaylı tüzel kişi ortaklarının paylarının halka arz edilmesi kapsamında, söz konusu tüzel kişinin ortaklık yapısında oluşacak doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine,

d) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında doğrudan veya dolaylı paya sahip mevcut ortakları arasında ilgili lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında kontrol değişikliği oluşturmayacak şekilde yapılan doğrudan veya dolaylı pay değişikliklerine,

e) (Ek: RG-9/5/2021-31479) Lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında doğrudan veya dolaylı paya sahip olan ve eşler ile aralarında birinci derece kan hısımlığı bulunan gerçek kişiler arasında yapılan pay devirleri sonucunda söz konusu lisanssız üretim tesisi sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında gerçekleşen doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine, uygulanmaz. İlgili şebeke işletmecileri, bağlantı anlaşması imzalanması ve (Mülga ibare: RG-9/5/2021-31479) kabule hazır tutanağının hazırlanması aşamasında pay devri yapılıp yapılmadığına ilişkin gerekli kontrolleri yapmakla yükümlüdür. Pay devri yapılması halinde ilgili tüzel kişiye ait ilgisine göre bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ve bağlantı anlaşması iptal edilir.

(10) Dağıtım ve görevli tedarik şirketlerinin; doğrudan ve dolaylı ortakları, kontrolünde olan tüzel kişiler, bu tüzel kişilerin doğrudan ve dolaylı ortaklıklarında istihdam edilen kişiler ve bu kişilerin kontrolünde olan tüzel kişiler ilgili dağıtım şirketinin dağıtım bölgesi ve ilgili dağıtım şirketinin hissedarı olduğu dağıtım bölgesinde, bu Yönetmelik kapsamında rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim başvurusunda bulunamaz.

(11) İlgili şebeke işletmecileri ve ilgili görevli tedarik şirketleri bu Yönetmeliğin uygulanması veya Kurum tarafından istenen hususların yerine getirilmesi amacıyla yazılı veya elektronik ortamda gerekli veri ve bilgi transferi yapabilir. (Ek cümle: RG-11/8/2022-31920) Haberleşmenin gerekli olduğu durumlarda ilgililerce mevzuatta yer alan işlemlerin aksamamasını temin edecek şekilde sürelere riayet edilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması zorunludur.

(12) (Ek: RG-14/5/2024-32546) Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan ve kabulü tamamlanarak işletmeye geçen üretim tesisleri için mücbir sebep hallerinde Kurul Kararı ile ve dağıtım seviyesinden bağlantılarda aynı trafo merkezinden, iletim seviyesinden bağlantılarda aynı iletim bölgesinden bağlanmak şartıyla saha değişikliği yapılabilir.

(13) (Ek: RG-14/5/2024-32546) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) Kabul işlemleri yapılmadan bir üretim tesisinin kurularak işletmeye alındığının tespit edilmesi durumunda;

a) Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu veya bağlantı anlaşması bulunmayan tesisler, herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından üretim tesisi şebekeden ayrılır. Tespitin yapılmasını takip eden altmış gün içerisinde, üretim tesisi ile ilgili olan tüm ekipman demonte edilerek tesisin bulunduğu parselin dışına, tesis sahibi tarafından çıkartılır. Bu bent kapsamındaki gerçek veya tüzel kişiler, üç yıl boyunca bu Yönetmelik kapsamında başvuru yapamaz.

b) Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu tebliğ edilmiş veya bağlantı anlaşması imzalanmış tesisler, herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından şebekeden ayrılır.

c) (a) ve (b) bentleri kapsamında kurulmuş olan tesislerle ilgili olarak; ilgili şebeke işletmecisi tarafından ilgili gerçek veya tüzel kişiden tahakkuk edilen tutar, aşağıdaki şekilde belirlenir:

TT=KGxKKOx90x24xAEB

Bu formülde geçen;

TT: İlgili şebeke işletmecisi tarafından ilgili gerçek veya tüzel kişiden tahakkuk edilen tutarı,

KG: Bu fıkra kapsamında kurulmuş olan üretim tesisinin mekanik kurulu gücünü (kW_m),

KKO: Güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri için 0,2; rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri için 0,35 olarak kabul edilecek kapasite kullanım oranını,

AEB: İlgili tüketim tesisinin bulunduğu abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedelini, ifade eder. Bu kapsamda tespit edilen tutar için, Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğin 26’ncı maddesinde yer alan “kaçak elektrik enerjisi kullanım geliri” kapsamında işlem tesis edilir. Ancak (a) bendi kapsamındaki aykırılık giderilinceye kadar her altmış günde bir inceleme yapılır. Aykırılığın devam ettiğinin tespiti halinde, uygulanacak tahakkuk tutarı her defasında bir önceki tutarın iki katı olarak uygulanır.

Atıflar

MADDE 38 – (1) 2/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ile 2/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 39 – (1) 2/10/2013 tarihli ve 28783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Birleştirme işlemleri

EK MADDE 1- (Ek: RG-17/12/2024-32755)

(1) Mevcut bağlantı anlaşmasına çağrı mektupları kapsamında, aynı kişiye ait rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisleri, bağlanacakları trafo merkezi değişmemek kaydıyla, mevcut bağlantı anlaşması çağrı mektuplarından birinin kapsamında birleştirilebilir.

(2) Birleştirme işlemi için, yeni güce göre oluşturulan bilgi ve belgeler ile birlikte ilgili şebeke işletmecisine başvuruda bulunulur. Başvurunun teknik yönden uygun bulunması halinde 16’ncı madde hükümleri uygulanır.

(3) Birleştirilecek üretim tesisleri için oluşturulan bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun süresi, altında birleştirilen bağlantı anlaşması çağrı mektubu esas alınarak belirlenir.

(4) Kabulü yapılan bir üretim tesisiyle kabulü yapılmayan bir üretim tesisi birleştirilemez.

Lisanssız elektrik üretim tesislerinin toplayıcılık faaliyetine katılımı

EK MADDE 2- (Ek: RG-17/12/2024-32755)

(1) On yıllık alım garantisini doldurmuş olan lisanssız elektrik üretim tesisleri, 17/12/2024 tarihli ve 32755 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmeliği kapsamında toplayıcı lisansı sahibi veya tedarik lisansına toplayıcılık faaliyeti dercedilmiş tüzel kişilerin toplayıcı portföyüne katılabilirler.

(2) Toplayıcılık faaliyeti kapsamında lisanssız elektrik üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisine ilişkin tespit ilgili şebeke işletmecisi tarafından gerçekleştirilir. İhtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi ve söz konusu enerjiye ilişkin lisanssız elektrik üretim tesisi sahibi gerçek veya tüzel kişiye yapılacak olan ödemelerden toplayıcılık faaliyeti gösteren piyasa katılımcısı sorumludur.

(3) Lisanssız elektrik üretim tesislerine uygulanan fiyat ve mahsuplaşmaya ilişkin işlemler bu madde kapsamında yer alan lisanssız elektrik üretim tesisleri için de uygulanmaya devam eder.

(4) 24’üncü maddenin (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) dördüncü fıkrası hariç olmak üzere, bu Yönetmelikte görevli tedarik şirketlerine tanımlanan görev, yetki ve sorumluluklar, portföyünde lisanssız elektrik üretim tesisi bulunduran toplayıcılık faaliyeti gösteren tüzel kişiler için de geçerlidir.

Depolama faaliyetlerine ilişkin işlemler

EK MADDE 3- (Ek: RG-2/4/2026-33212)

(1) Lisanssız üretim tesisine bütünleşik depolama ünitesi kurmak isteyen kişiler, 9/5/2021 tarihli ve 31479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliğinin 4’üncü maddesi kapsamında, üretim tesisinin elektriksel gücüne kadar depolama ünitesi kurabilir.

(2) Bu madde kapsamında kurulan elektrik depolama ünitelerinden şebekeye enerji verilmesi durumunda, mahsuplaşma sonrası kalan ihtiyaç fazlası enerjinin, depodan verilen miktarı için herhangi bir ödeme yapılmaz. Depodan verilen miktarın tespit edilememesi durumunda, ihtiyaç fazlası enerjinin tamamı için herhangi bir ödeme yapılmaz. Söz konusu enerji, görevli tedarik şirketi tarafından üretilmiş kabul edilir ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır.

(3) Bu madde kapsamındaki depolama ünitelerinin kabulünde yüzde on tolerans uygulanır.

5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ve 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamındaki tesisler

GEÇİCİ MADDE 1 – 

(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ve 21/6/2018 tarihinden sonra 11 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan ya da geçici kabulü tamamlanarak işletmeye alınan çatı ve cephe uygulamalı elektrik üretim tesislerine ilişkin olarak, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 (altmış) gün içerisinde ilgililerce başvuruda bulunulması halinde, başvuruyu izleyen aydan itibaren 26 ncı madde hükümleri uyarınca işlem tesis edilir.

(2) Birinci fıkra hükmü kapsamına dahil edilen üretim tesislerinin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları sonlandırılana ve/veya iptal edilene kadar 26’ncı madde hükümleri uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen kişilere uygulanacak işlemler

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 39 uncu madde ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu alan veya bağlantı anlaşması imzalayan kişilerin iş ve işlemleri bu Yönetmelik hükümlerine göre devam ettirilir.

(2) Birinci fıkra hükmü kapsamındaki kişilerce yapılan, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki taleplere ilişkin olarak bu Yönetmelik hükümleri uyarınca işlem tesis edilir.

(3) 39 uncu madde ile yürürlükten kaldırılan yönetmelik ve Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenlerine dâhil hibe programlarını da içeren uluslararası hibe programları ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından sağlanan hibe ve/veya krediler kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen kişilerce, söz konusu hibe ve/veya kredi programları kapsamında hibeden ve/veya krediden yararlandırılmaya hak kazanıldığına dair sözleşme, bağlantı anlaşmasının imzalanmasını müteakip yedi ay içerisinde ilgili şebeke işletmecisine sunulur. İlgili belgenin sunulmaması halinde bağlantı anlaşması iptal edilir.

İç tüketim miktarı için abonelik tesis edilen lisanssız üretim tesisleri

GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşan iç tüketim miktarı için abonelik tesis edilen üretim tesislerinin tüketimine ilişkin imzalanan anlaşma ve sözleşmeler bu maddenin yürürlüğe girme tarihinden itibaren 6 ay içinde sonlandırılarak bahse konu tüketime ilişkin iş ve işlemler 28 inci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca sürdürülür.

(2) Birinci fıkrada tanımlanan süreler içerisinde tüketimine ilişkin imzalanan anlaşma ve sözleşmeleri sonlandırılmayan üretim tesisleri herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın ilgili şebeke işletmecisi tarafından durumu uygun hale getirilinceye kadar şebekeden ayrılır ve ayrılma gerekçesi üretim tesisi sahibi kişiye 3 (üç) işgünü içinde yazılı olarak bildirilir.

Aylık mahsuplaşmaya geçebilecek tesisler

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-9/5/2021-31479)

(1) 12/5/2019 tarihinden önce 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi ile kurulu gücü 10 kW ve altında olacak şekilde 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan ya da kabulü tamamlanarak işletmeye alınan elektrik üretim tesislerine ilişkin olarak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde ilgililerce başvuruda bulunulması halinde, başvuruyu izleyen aydan itibaren 26 ncı madde hükümleri uyarınca işlem tesis edilir.

(2) Birinci fıkra hükmü kapsamına dahil edilen üretim tesislerinin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları sonlandırılana ve/veya iptal edilene kadar 26 ncı madde hükümleri uygulanır.

OSB Dağıtım Lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından kurulacak tesisler

GEÇİCİ MADDE 5– (Ek: RG-11/8/2022-31920)

(1) (Değişik: RG-2/4/2026-33212) OSB Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiliğe ait lisanssız üretim tesisleri 25/7/2024 tarihli ve 32612 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Organize Sanayi Bölgelerinin ve Endüstri Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca tanımlanan bağlantı noktalarında yer alan sayaçlar ile ilişkilendirilir ve mahsuplaşma işlemleri bu sayaçlar üzerinden yürütülür.

(2) Birinci fıkra kapsamında yer alan ve henüz gerekli ilişkilendirme işlemleri gerçekleştirilmeyen üretim tesisleri için gerekli ilişkilendirme işlemlerinin, ilgisine göre TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafından 28/2/2023 tarihine kadar tamamlanması zorunludur.

(3) Bu madde kapsamında yer alan ve kabul işlemleri tamamlanarak işletmeye geçen üretim tesislerinde, (Değişik ibare: RG-2/4/2026-33212) saatlik mahsuplaşma sonucu oluşan ihtiyaç fazlası enerji için ilgili mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edilir.

Pirolitik gaz ve pirolitik yağ kullanan lisanssız üretim tesisleri

GEÇİCİ MADDE 6– (Ek: RG-11/8/2022-31920)

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, atık lastiklerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yan ürünler olan pirolitik yağ ile pirolitik gazın yakıt olarak kullanılması planlanan ve bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, bağlantı anlaşması imzalanan ya da kabulü tamamlanarak işletmeye alınan elektrik üretim tesislerinde de söz konusu yakıtın ilgili elektrik üretim tesisinde üretilmesi ve bu kaynaklar dışında başka kaynak kullanılmaması zorunludur.

(2) Kabulü tamamlanan lisanssız üretim tesislerinden, pirolitik yağ ile pirolitik gazı elektrik üretim tesislerinde üretilmeyen ve bu kaynaklar dışında başka kaynak kullanan üretim tesislerinin 31/8/2023 tarihine kadar ilgili yakıtları elektrik üretim tesisinde üretecek şekilde gerekli işlemleri yapar ve varsa diğer kaynakların kullanımına son vermesi gerekir.

Birden fazla dağıtım ve/veya görevli tedarik bölgesi içerisinde yapılacak başvurulara ait mahsuplaşma işlemleri

GEÇİCİ MADDE 7- (Ek: RG-1/10/2022-31970)

(1) 26’ncı ve 30 uncu maddeler kapsamında işlemleri yürütülen tesislerde, üretim ve/veya tüketim tesislerinin farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olması halinde mahsuplaşma işlemlerinin nasıl yürütüleceğine ilişkin gerekli altyapı (Değişik ibare: RG-31/12/2022-32060 5.Mükerrer) 9 (dokuz) ay içerisinde piyasa işletmecisi tarafından hazırlanır.

(2) (Değişik: RG-2/3/2023-32120) Üretim tesislerinin farklı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde olmasına yönelik mahsuplaşma işlemleri, 1/7/2023 tarihinden itibaren uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki işletmede olan üretim tesisleri tarafından şebekeye enerji verilmesi halinde şebekeye verilen enerji, görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olarak kabul edilir ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz. Bu kapsamda sisteme verilen enerji, YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji miktarı için oluşacak sistem kullanım bedeli, ilgili şebeke işletmecileri tarafından EPİAŞ’a bildirilir. Görevli tedarik şirketi aracılığıyla ilgili şebeke işletmecisine ödenen ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji için lisanssız üretim tesisi sahibi kişilere herhangi bir fatura tebliğ edilmez.

(3) Bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarih itibarıyla işletmede olan veya (Değişik ibare: RG-31/12/2022-32060 5.Mükerrer) 1/7/2023 tarihine kadar işletmeye girecek üretim tesisleri ile farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesi içindeki tüketim tesislerinin mahsuplaşma işlemleri, (Değişik ibare: RG-31/12/2022-32060 5.Mükerrer) 1/7/2023 tarihine kadar üretim tesisinin bulunduğu bölgedeki görevli tedarik şirketi tarafından yürütülür. 

Kurulu güç düşürme işlemleri

GEÇİCİ MADDE 8– (Ek: RG-2/3/2023-32120)

(1) Üretim tesisinin henüz kabulü yapılmayan ve mahsuplaşma işlemleri 26 ncı madde kapsamında yürütülecek kişilerce bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde başvuruda bulunulması halinde, bir defaya mahsus olmak üzere, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunda ve bağlantı anlaşmasında yer alan kurulu güçten yüzde onun üzerinde eksiltme yapılabilir.

Elektronik başvuru ve kapasitelerin ilanı öncesinde yapılacak işlemler

GEÇİCİ MADDE 9- (Ek: RG-29/7/2023-32263)

(1) Bu Yönetmeliğin 7’nci maddesinin on dokuzuncu ve yirminci fıkraları kapsamında duyurulacak kapasitelerin tespiti ve ilanı ile 10 uncu maddenin birinci fıkrası uyarınca elektronik başvuru altyapısının hazırlanması amacıyla gerekli işlemlerin yürütülmesini teminen, 1/8/2023 tarihinden 30/9/2023 tarihine kadar ilgili şebeke işletmecilerince yeni lisanssız üretim başvurusu alınmaz. Bu süre içerisinde yapılacak komisyon toplantılarında, 31/7/ 2023’e kadar yapılan başvuruların bu Yönetmelik kapsamındaki işlemleri yürütülür.

(2) Bu Yönetmeliğin 7’nci maddesinin on dokuzuncu ve yirminci fıkraları kapsamında yapılacak duyuruların ilki, 2023 yılının Ekim ayında ve söz konusu fıkralarda belirtilen usule uygun olarak yapılır.

Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubuna ilişkin işlemler

GEÇİCİ MADDE 10- (Ek: RG-14/5/2024-32546)

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, 17’nci madde kapsamındaki bir yıllık süre, kalan süreleri bakımından mevcut bağlantı anlaşmasına çağrı mektupları için de uygulanır. Ancak bu sürenin yüz seksen günden az olması halinde, kalan süre yüz seksen gün olarak uygulanır.

Öncelik değerlendirmesine ilişkin işlemler

GEÇİCİ MADDE 11- (Ek: RG-25/11/2025-33088)

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası kapsamında devre konu olan üretim tesis veya tesisleri ile ilişkili tüketim tesis veya tesislerine ilişkin veriler, ilgili şebeke işletmecileri tarafından ay bazında güncel tutulacak şekilde piyasa işletmecisine bildirilir. Piyasa işletmecisi tarafından söz konusu veriler, ihtiyaç hâlinde ilgili şebeke işletmecilerinin ulaşabileceği bir veri tabanında tutulur. Bu kapsamda piyasa işletmecisi tarafından hazırlanacak sistem 15/12/2025 tarihinde kullanıma açılır.

b) 14’üncü maddesi kapsamında yer alan öncelik değerlendirmesi hesabında kullanılacak veriler ilgili şebeke işletmecileri tarafından ay bazında güncel tutulacak şekilde piyasa işletmecisine bildirilir. Piyasa işletmecisi tarafından söz konusu veriler, ihtiyaç hâlinde ilgili şebeke işletmecilerinin ulaşabileceği bir veri tabanında tutulur. Bu kapsamda piyasa işletmecisi tarafından hazırlanacak sistem 15/12/2025 tarihinde kullanıma açılır.

Bütünleşik parsellerdeki başvuruların değerlendirilmesi

GEÇİCİ MADDE 12- (Ek: RG-25/11/2025-33088)

(1) 12/5/2019 tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümleri uyarınca düzenlenen bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu ve bağlantı anlaşması kapsamında kurulması planlanan ve henüz kabulü tamamlanmayan tesisler için; aynı tüketim tesisi veya tesisleriyle ilişkilendirilmek üzere, bütünleşik parsel ya da parseller üzerinde yapılmış başvurular, ilgili gerçek veya tüzel kişiler tarafından talep edilmesi hâlinde kurulu güç artışı kapsamında değerlendirilir ve revize bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu veya revize bağlantı anlaşması düzenlenmesi durumunda 17 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamındaki süreler uygulanır.

Piyasa işletmecisi tarafından mahsuplaşma ve verilerin düzenlenmesi işlemlerine ilişkin altyapıların hazırlanmasına kadar yapılacak iş ve işlemler

GEÇİCİ MADDE 13- (Ek: RG-2/4/2026-33212)

(1) Bu Yönetmeliğin 33’üncü maddesi kapsamındaki veri tabanının oluşturulması ile 26’ncı maddesi kapsamında gerçekleştirilecek mahsuplaşma işlemlerine ilişkin gerekli altyapılar, piyasa işletmecisi tarafından 1/5/2026 tarihine kadar tesis edilir. Söz konusu tarihe kadar; ilgili maddeler kapsamındaki mahsuplaşma işlemleri, piyasa işletmecisi, ilgili şebeke işletmecileri ve görevli tedarik şirketleri tarafından aylık mahsuplaşma kapsamında yürütülür.

Yürürlük

MADDE 40 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 41 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.

___________________

(1) Bu değişiklik 1/10/2023 tarihinde yürürlüğe girer.

 

Ekleri için tıklayınız.

 

 

^[1] Bu maddenin birinci fıkrası 1/5/2026 tarihinde yürürlüğe girer.

^[2] Bu maddenin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları 1/5/2026 tarihinde yürürlüğe girer.

 

Resmî Gazete Tarihi: 25.02.2017 Resmî Gazete Sayısı: 29990

DÖNÜŞÜM PROJELERİ ÖZEL HESABI YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, dönüşüm projeleri özel hesabı gelirlerinin elde edilmesine, tahsili ve takibi ile bu hesaba bütçeden aktarılan tutarların dönüşüm faaliyetleri kapsamında yürütülecek hibe veya borç verme programlarında kullanılmasına, her türlü yapım, mal ve hizmet alımına ilişkin taahhütlere girişilmesine, giderleştirilmesine, muhasebeleştirilmesine, denetimine ve özel hesabın işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Dayanak

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun (Ek ibare: RG-12/7/2019-30829) 6 ncı, 7 nci ve 8 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Çevre ve Şehircilik Bakanını,

b) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

c) Banka hesabı: Kanun uyarınca özel hesaptan il düzeyinde ödeme yapılabilmesi için il muhasebe birimi nezdinde açılan ve özel hesapla ilişkilendirilen hesabı,

ç) Başlangıç güncellemesi: Kredi sözleşmesinin imzalandığı tarih ile 31 Aralık tarihi arasındaki süreler için kredi borcunun, sözleşme tarihindeki güncelleme oranının kıst olarak uygulanması suretiyle yapılan güncellenmesi işlemini,

d) Brüt inşaat alanı: Bir ailenin oturmasına mahsus, bağımsız bir konut veya apartman dairesinin, müşterek duvarların yarısı ve balkonlar ile ünite içinde kalan bacalar ve aydınlıklar dahil edilmeksizin, dış duvarları dahil olmak üzere, bu duvarlar arasında kalan toplam alanı,

e) Genel Müdürlük: Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,

f) Gerçekleştirme görevlisi: Harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütenleri,

g) Geri ödemesiz dönem: Kredi geri ödemelerinin 24 aya kadar ertelenebildiği durumda borçlunun herhangi bir ödeme yapmadığı ve kredi borçlanma sürelerine dahil olan dönemi,

ğ) Güncelleme dönemi: Kredi borcunda meydana gelecek yıllık artışı belirlemek üzere güncelleme oranının uygulandığı her yılın Ocak ayını,

h) Güncelleme oranı: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksinde (TÜFE) bir önceki yılın aynı ayına göre meydana gelen yıllık değişim oranına 100 baz puan eklenerek bulunan ve her güncelleme döneminde kredi borç tutarını tespit etmek için uygulanan oranı,

ı) Harcama yetkilisi: Harcama talimatını veren, özel hesaptan yapılacak harcamaların etkili, ekonomik, verimli ve amaçlarına uygun olarak yapılmasından, doğacak her türlü zararın tazmininden, kaynağın kullanımından sorumlu olan Bakanlık harcama birimlerinin yöneticileri ile kaynak aktarılan kurumların ilgili mevzuatına göre harcama birimlerinin yöneticisini,

i) İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi halinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini,

j) İl muhasebe birimi: Defterdarlık muhasebe müdürlüklerini,

k) Kanun: 6306 sayılı Kanunu,

l) Kaynak aktarımı: Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere özel hesaptan TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine yapılan ödemeleri,

m) Kredi: Bu Yönetmeliğe göre açılacak yıkım, konut ve işyeri kredilerini,

n) Merkez muhasebe birimi: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğünü,

o) Muhasebe yetkilisi: Gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının tutulması ve raporlanması işlemlerini yürütenleri,

ö) Özel hesap: Merkez muhasebe birimi adına açılan ve Kanunun 7 nci maddesi kapsamında ödeneklerin aktarıldığı, gelirlerin kaydedildiği, harcamaların yapıldığı ve kaynak aktarımının gerçekleştirildiği dönüşüm projeleri özel hesabını,

p) TOKİ: Toplu Konut İdaresi Başkanlığını,

r) (Mülga: RG-12/7/2019-30829)

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Gelirlerin Takibi, Tahsili, Ödenek Kaydı ve Kullanımı

Genel bütçeye yapılacak özel gelir kayıtları ve özel hesap gelirleri

MADDE 4 –

(1) Kanunda öngörülen amaçlar için kullanılmak üzere aşağıda sayılan gelirler, dönüşüm gelirleri olarak ilgili yıl genel bütçesinin (B) işaretli cetvelinde Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşüm Gelirleri adı altında özel gelir olarak öngörülür, gelir gerçekleşmesine bağlı olarak merkez muhasebe birimince gelir kaydedilir:

a) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu gereğince, çevre katkı payı ve idari para cezası olarak tahsil edilerek genel bütçeye gelir kaydedilecek tutarın yüzde ellisi,

b) 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre Bakanlık tarafından proje alanı olarak belirlenen alanların değerlendirilmesinden elde edilen gelirler hariç olmak üzere, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine göre Hazine adına orman dışına çıkarılan yerlerin satışından elde edilen gelirlerden 6292 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince Vakıflar Genel Müdürlüğüne aktarılacak tutardan sonra kalan kısmın, yüzde doksanını geçmemek üzere (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen orana tekabül eden tutar,

c) İller Bankası Anonim Şirketinin Hazine gelirleri ve faiz gelirleri dışındaki banka faaliyetleri ile 26/1/2011 tarihli ve 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapacağı faaliyetlerden elde edeceği kârın yüzde ellisi.

ç) (Ek: RG-12/7/2019-30829) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesinin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın yüzde onu.

(2) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen tutar, hesap dönemini takip eden yılın mayıs ayı sonuna kadar, (ç) bendinde belirtilen tutar ise, en geç takip eden ayın 10’una kadar merkez muhasebe birimi hesabına aktarılır.

(3) Aşağıda sayılan gelirler, Kanunda öngörülen amaçlar için kullanılmak üzere özel hesaba gelir kaydedilir:

a) Kanunda öngörülen uygulamalar sonucunda elde edilecek her türlü gelir ve hasılat,

b) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) Hazine mülkiyetinde olup Bakanlığa tahsis edilen taşınmazların, Kanun kapsamında Bakanlıkça kamulaştırılan taşınmazların ve yürütülen uygulamalar neticesinde Bakanlık payına düşen taşınmazlar ile bu taşınmazların imar uygulamasına tabi tutulması sonucunda meydana gelen yeni taşınmazların kiralanmasından ve satışından elde edilecek gelirler,

c) Özel hesaptan kullandırılan krediler kapsamında ilgili kişi veya kuruluşlarca yapılan geri ödemeler ile bu kapsamda tahsil edilen gecikme zamları,

ç) Her türlü şartlı veya şartsız bağış ve yardımlar ile sair gelirler,

d) Gerektiğinde dönüşüm faaliyetlerinde kullanılmak üzere Bakanlık bütçesinde özel ödenek dışındaki mevcut veya yeni açılacak tertiplere, genel bütçenin diğer tertiplerinden (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Cumhurbaşkanınca aktarılan ödenekler,

e) Bakanlık Döner Sermaye İşletmesinin aylık gayrisafi hasılatından tahsil edilen tutarın % 80’ine kadar Bakanlıkça uygun görülecek orana isabet eden tutar,

f) Özel hesabın nemalandırılması sonucu elde edilen faiz gelirleri.

(4) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) Özel hesap ile bu hesaptan aktarılan kaynaklar 7/3/2019 tarihli ve 810 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Haznedarlığı Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirilir.

(5) Bu maddede öngörülen gelirler Kanunda belirtilen amaçlar dışında kullanılamaz.

Ödeneğin kaydı ve kullanımı

MADDE 5 –

(1) İlgili yıl genel bütçesinin (B) işaretli cetvelinde özel gelir olarak tahmin edilen dönüşüm gelirleri karşılığı tutar, Bakanlık bütçesinde özel ödenek olarak öngörülür. Ödenek tutarını aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek eklemeye Bakan yetkilidir. Özel gelir ve ödenek kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl bütçelerine devren gelir ve ödenek kaydetmeye (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Cumhurbaşkanı yetkilidir.

(2) Kanun kapsamındaki ödeneklere ilişkin iş ve işlemler Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığınca takip edilir.

(3) Özel ödenekler ile genel bütçenin diğer tertiplerinden dönüşüm faaliyetlerinde kullanılmak üzere aktarılan ödenekler, özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılır.

Özel hesaptan yapılacak harcamalar

MADDE 6 –

(1) Aşağıda yer alan harcamalar özel hesaptan yapılır:

a) Dönüşüm hizmetlerine ait danışmanlık, yazılım, araştırma, her tür ve ölçekte harita, etüt, proje, kadastro, kamulaştırma, mikro bölgeleme, risk yönetimi ve sakınım planı çalışmaları, envanter belirleme, arsa ve arazi düzenleme, değerleme iş ve işlemleri, her tür ve ölçekte plan yapımı ve imar uygulaması işleri ve müşavirlik hizmetleri gibi faaliyetlerin gerektirdiği harcamalar,

b) Kanun kapsamındaki uygulamalarda, gerekli taşınmazların satın alınması ve kamulaştırılması ile ilgili harcamalar,

c) Kanun kapsamına giren alanlarda, her türlü konut ve işyerleri, alt yapı ve üst yapı tesisleri, idare binaları, sosyal binalar ve benzeri tesislerin etüt ve projesi, yapımı, bakımı, onarımı ve işletilmesi için yapılan her türlü harcamalar,

ç) Riskli alanların belirlenmesi, riskli yapıların tespit, tahliye ve yıktırma iş ve işlemlerinin gerektirdiği harcamalar,

d) Kanun kapsamına giren alanlarda, yer alan binaların yıktırılması, enkazının taşıtılması ve arsanın yeni inşaata hazır hale getirilmesi ile ilgili harcamalar,

e) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara yapılacak kira yardımı ödemeleri,

f) Kanun kapsamında kullandırılacak krediler,

g) Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılabilecek yardımlar ile enkaz bedeli ödemeleri,

ğ) (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Cumhurbaşkanınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlıkça verilebilecek güçlendirme kredisi ödemeleri,

h) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) Kanunun 7 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kullandırılan kredilere verilecek faiz desteği ödemeleri,

ı) Kanunun 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca çalıştırılacak sözleşmeli personele ilgili mevzuatı uyarınca yapılacak ödemeler ile dönüşüm işlerinde görevlendirilen kişilere 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılacak ödemeler,

i) Kanunun 8 inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yapılacak ödemeler,

j) Kanunun 8 inci maddesinin dokuzuncu fıkrası kapsamında bedeli ödenmeyecek yayınlar hariç Kanun kapsamındaki uygulamaların ve dönüşüm hizmetlerinin tanıtılmasına yönelik olarak; yazılı, görsel basında ve internette yayınlanacak reklam ücretleri, tanıtım amaçlı her türlü yayın, broşür, afiş, kitapçık ve benzeri doküman bedelleri ile yapılacak organizasyon veya tanıtım toplantısı giderleri,

k) Dönüşüm hizmetlerinin gerektirdiği her türlü iş makineleri, taşıt, araç-gereç, ekipman ve benzeri taşınırların satın alınması, kiralanması, bakımı, onarımı ve işletilmesi ile ilgili her türlü harcamalar,

l) Dönüşüm hizmetleri için gerekli olan demirbaş ve tüketim malzemeleri ile ilgili harcamalar,

m) Özel hesaba ilişkin vergi, resim, harç, faiz, ulaştırma ve haberleşme ücretleri ve benzeri giderler,

n) Bakan onayı ile uygun görülen Kanun kapsamındaki diğer harcamalar.

(2) Bakanlıktan izin alınmak kaydıyla, ilgili idarelerin makine parkının yetersiz olması durumunda ihtiyaç duyulan iş makinesi, taşıt, araç ve gereçler hizmet alımı yöntemi ile temin edilebilir.

Özel hesaptan yapılacak iadeler ile fazla veya yersiz yapılan ödemeler

MADDE 7 –

(1) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) 4 üncü maddede sayılan gelirler dışında kalan ve özel hesaba girişi yapılan tutarlar, Genel Müdürlükçe yazılı olarak merkez muhasebe birimine bildirilerek özel hesaptan iade edilir.

(2) Özel hesaptan yapılan fazla veya yersiz ödemeler, tahsilatlar ile yargı kararları uyarınca iade edilmesi gereken tutarlar, ilgili harcama birimi tarafından takip edilir, özel hesaba iadesi sağlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Muhasebeleştirme İşlemleri ve Harcamalara İlişkin Belgeler

Muhasebeleştirme işlemleri

MADDE 8 –

(1) Muhasebe işlemleri, (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Hazine ve Maliye Bakanlığınca geliştirilen merkezi bir sistem üzerinden gerçekleştirilir.

(2) Bu Yönetmelik uyarınca yapılacak muhasebe işlemlerinde; kamu idarelerinin tabi olduğu mevzuatta belirlenmiş yevmiye defteri, büyük defter, bilanço, gelir tablosu, aylık mizan, geçici ve kesin mizan, kasa sayım tutanağı, banka mevcudu tespit tutanağı, menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, teminat mektupları sayım tutanağı, değerli kağıtlar sayım tutanağı, taşınır kesin hesap cetveli, taşınır hesabı icmal cetveli veya envanter cetveli ile yardımcı hesap defteri ve tutulması gereken diğer defterlerin tutulması zorunludur.

(3) Özel hesaptan TOKİ, İdare ve İller Bankası A.Ş.’ye aktarılan tutarların muhasebesinde, bu Yönetmelikte yer alan çerçeve hesap planı kullanılır. Bu muhasebeleştirme işlemleri, söz konusu Kurumlarca bütçe sistemlerinden ayrı olarak tutulur.

(4) Kabul edilen her bir proje için Bakanlık tarafından proje numarası verilir. Proje numarası, projenin başlangıç yılı, ilgili kamu idarelerine ait devlet teşkilat numarası ve her bir projeyi tanımlayan beş haneli (Örnek: 20152430406200001) mali yılbaşında 1’den başlayarak teselsül ettirilen sayıların birleştirilmesi ile oluşturulur.

(5) Muhasebeleştirme belgesi olarak ilgisine göre ödeme emri belgesi veya muhasebe işlem fişi kullanılır.

(6) Merkez muhasebe birimince özel hesaba ilişkin mali işlemler raporlanır.

(7) (Değişik: RG-12/7/2019-30829) Özel hesabın muhasebeleştirilmesinde aşağıda yer alan çerçeve hesap planı kullanılır:

a) 102 Bankalar Hesabı

b) 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)

c) 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

ç) 137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı

d) 140 Kişilerden Alacaklar Hesabı

e) 195 İş Avansları Hesabı

f) 196 Personel Avansları Hesabı

g) 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı

ğ) 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı

h) 250 Arazi ve Arsalar Hesabı

ı) 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı

i) 252 Binalar Hesabı

j) 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı

k) 254 Taşıtlar Hesabı

l) 255 Demirbaşlar Hesabı

m) 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı

n) 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

o) 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı

ö) 260 Haklar Hesabı

p) 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı

r) 326 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı

s) 333 Emanetler Hesabı

ş) 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

t) 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı

u) 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabı

ü) 590 Dönem Net Kârı Hesabı

v) 591 Dönem Net Zararı Hesabı (-)

y) 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabı

z) 634 Dönüşüm Giderleri Hesabı

aa) 690 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı

bb) 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı

cc) 900 Alınan Teminatlar Hesabı

çç) 901 Alınan Teminatlar Alacaklı Hesabı

dd) 912 Gayrimenkul İpotekleri Hesabı

ee) 913 Gayrimenkul İpotekleri Alacaklı Hesabı

ff) 980 Gider Taahhütleri Hesabı

gg) 981 Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabı.

   (8) Bu Yönetmelik kapsamında kullanılacak yeni hesapları ihdas etmeye ve kullanılacak hesapların yardımcı hesaplarını belirlemeye (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.

(9) Bakanlık bütçesinden öngörülen ödeneklerden tahakkuk ettirilerek özel hesaba aktarılan tutarlar ile özel hesaba ilişkin Kanunda öngörülen gelirlerden tahsil edilenler merkez muhasebe birimince; 102 Bankalar Hesabına borç, 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

(10) Özel hesabın gelirlerinin ve giderlerinin detaylı olarak izlenebilmesi amacıyla 4 üncü maddede sayılan gelir türleri ve harcanmasına izin verilen gider türleri itibariyle 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabı ve 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına yardımcı hesaplar açılır.

(11) Özel hesaptan her bir proje için TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine aktarılan tutarlar, merkez muhasebe birimince; 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.

(12) Stok alımları ve taşınır alımları dâhil, projeleri yürüten kamu idarelerince yapılan tüm harcamalar, 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Tevkifat suretiyle tahsil edilen vergiler 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, sosyal güvenlik kurumları adına tahsil edilen tutarlar 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabına alacak kaydedilir. Merkez muhasebe birimi ve il muhasebe birimlerince tahsil edilen vergi ve benzeri tutarlar, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilerek bu muhasebe birimlerinin kendi hesabına aktarılır. Taşınırların kayıtları, kamu idarelerinin envanterine dâhil edilmek üzere ayrıca yapılır.

(13) Dönüşüm projeleri çerçevesinde İdare, TOKİ ve İller Bankasına taşınmaz yapımlarına ilişkin aktarılan tutarlar, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Proje tamamlandığında 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

(14) Dönüşüm projeleri çerçevesinde Bakanlıkça taşınmaz yapımlarına ilişkin ödenen tutarlar, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Proje tamamlandığında 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

(15) Kredi almaya hak kazananlara yapılacak ödemeler vadesine göre; 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına ya da 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. Kredi taksitleri tahsil edildikçe, tahsis edilen tutar 102 Bankalar Hesabına borç, vadesine göre 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına ya da 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

(16) Bakanlıkça verilen kredilerden, zamanında geri ödenmediği için 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilmesi gereken tutarlar ilgilileri adına 137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç, 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı ya da 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

(17) İlgili vergi dairelerince tahsil edilerek özel hesaba aktarılan tutarlar, merkez muhasebe birimince 102 Bankalar Hesabına borç, 137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir.

(18) Bakanlıkça verilen kredilerden dolayı güncellenen kredi tutarı ile kredinin vadesinde ödenmemesinden dolayı kredi borcunun artması halinde artan tutar, vadesine göre; 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına ya da 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.

(19) Proje kapsamında alınan teminat mektupları 900 Alınan Teminatlar Hesabına borç, 901 Alınan Teminatlar Alacaklı Hesabına alacak kaydedilir. Teminat mektuplarının alınması, saklanması ve iadesine ilişkin işlemler kamu idarelerinin tabi olduğu mevzuat çerçevesinde yürütülür.

(20) Kredi verilen kişilerin gayrimenkulleri üzerine tesis edilen ipotekler 912 Gayrimenkul İpotekleri Hesabına borç, 913 Gayrimenkul İpotekleri Alacaklı Hesabına alacak kaydedilir.

(21) Merkez muhasebe birimince dönem sonlarında, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.

(22) Merkez muhasebe birimi, il muhasebe birimlerinin banka hesaplarına nakit aktarabilir. Nakit aktarımlarında; merkez muhasebe birimince 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı alacak kaydedilir. İl muhasebe birimince ise; 102 Bankalar Hesabına borç, 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabına alacak kaydedilir.

(23) Genel Müdürlükçe talep edilmesi halinde nakit tutarlar, il muhasebe birimlerince 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri hesabına alacak kaydedilmek suretiyle merkez muhasebe birimine aktarılır. Merkez muhasebe birimince ise 102 Bankalar Hesabına borç, 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabına alacak kaydedilir.

(24) Özel hesabın nemalandırılması sonucu elde edilen net faiz geliri 102 Bankalar Hesabına borç, brüt faiz geliri 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Brüt faiz geliri ile net faiz geliri arasındaki fark ise 634 Dönüşüm Giderleri Hesabına borç kaydedilir.

(25) Bakanlıkça taahhüt edilen kira yardımı, konut ve işyeri kredileri, yıkım kredileri, kredi faiz desteği ve kaynak aktarım tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışları ve diğer yükümlülükler merkez muhasebe birimine bildirildiğinde, 980 Gider Taahhütleri Hesabına borç, 981 Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına alacak kaydedilir. Gerçekleşen taahhütler 981 Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına borç, 980 Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.

(26) Fazla veya yersiz ödendiği tespit edilen tutarlar, 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bu kapsamda fazla veya yersiz ödenen tutarlar tahsil edildiğinde 102 Bankalar Hesabı hesabına borç, 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.

(27) Dönem sonlarında;

a) 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabının alacak bakiyesi bu hesaba borç, 690 Dönem net kârı veya zararı hesabına alacak kaydedilir.

b) 634 Dönüşüm Giderleri Hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, 690 Dönem net kârı veya zararı hesabına borç kaydedilir.

c) 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabının ilgili yıl alacak bakiyesi tutarının, 634 Dönüşüm Giderleri Hesabının ilgili yılı borç bakiyesi tutarından yüksek olması durumunda, aradaki fark 690 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabına borç, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabına alacak kaydedilir. 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabına alacak bakiyesi bu hesaba borç, 590 Dönem Net Kârı Hesabına alacak kaydedilir.

ç) 634 Dönüşüm Giderleri Hesabının ilgili yıl borç bakiyesi tutarının, 604 Dönüşüm Gelirleri Hesabının ilgili yılı alacak bakiyesi tutarından yüksek olması durumunda, aradaki fark 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabına borç, 690 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabına alacak kaydedilir. 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabının borç bakiyesi bu hesaba alacak, 591 Dönem Net Zararı Hesabına borç kaydedilir.

(28) (Mülga: RG-12/7/2019-30829)

Nakit taleplerinin bildirilmesi ve karşılanması

MADDE 9 –

(1) Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri Bakanlıkça belirlenen tarihe kadar, izleyen aya ilişkin Kanun kapsamında yapılması öngörülen harcamalar için Genel Müdürlüğe yazı ile nakit talebinde bulunur. Nakit taleplerinde, EK-2’de yer alan özel hesap nakit talep belgesi kullanılır.

(2) Genel Müdürlük nakit talebini değerlendirir ve uygun görülen nakit tutarını yazı ile Merkez muhasebe birimine bildirir.

(3) Merkez muhasebe birimi kendisine bildirilen nakit tutarlarını, İl muhasebe birimleri nezdindeki banka hesabına gönderir.

Ödemeye ilişkin belgelerin muhafazası

MADDE 10 –

(1) Özel hesaptan kaynak aktarılanlarca yapılacak ödemelerde ödemeye ilişkin belgelerin onaylı suretleri, gerektiğinde projenin denetimi ile görevli komisyon üyelerine verilmek üzere proje yürütücüsü harcama birimi tarafından; asılları ise projenin ödemelerini gerçekleştiren muhasebe birimi tarafından muhasebeleştirme belgesine ekli olarak muhafaza edilir.

Harcamalara ilişkin kanıtlayıcı belgeler ve sorumluluk

MADDE 11 –

(1) Özel hesaptan İdare, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketine yapılan kaynak aktarımlarında, 21 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılan belgeler bir dosya halinde ödeme emri belgesine eklenir.

(2) Bakanlık ve İdarelerce bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda; ilgisine göre, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır. TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketince bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalarda ise Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen Yönetmeliklerde öngörülen belgelerden herhangi birinin düzenlenememesi halinde, bu belge yerine (Değişik ibare: RG-12/7/2019-30829) Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlıkça belirlenecek belge kullanılır.

(4) Düzenlenen kanıtlayıcı belgelerin içeriğinden ve doğruluğundan belgeyi düzenleyenler ile gerçekleşme sürecinde görev alanlar sorumludur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Özel Hesaptan Kullandırılacak Krediler ve Geri Ödeme

Konut ve işyeri kredileri

MADDE 12 –

(1) Anlaşma ile tahliye edilen, yıktırılan veya kamulaştırılan yapıların maliklerinden ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlerden konutunu ve işyerini kendi imkanları ile yapmak veya edinmek isteyenlere Bakanlıkça özel hesaptan kredi verilebilir.

(2) Özel hesabın finansman durumu, proje büyüklüğü, inşaat maliyetleri, inşaatların bulunduğu bölgeler dikkate alınarak Bakanlıkça kullandırılacak kredilerin azami tutarları ile kredinin tahsis öncelikleri her yıl belirlenir ve ilan edilir.

(3) Talep edilmesi halinde, Bakanlıkça belirlenen tutarların altında da kredi açılabilir.

(4) Kredi başvurularında ve kredi kullandırılmasında aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Özel hesaptan kredi kullanmak isteyenler, bulundukları yerdeki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine başvurur.

b) İl Müdürlüklerince incelenen kredi başvurularından uygun görülenler onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir.

c) Onaylanan kredi karşılığında Bakanlıkça belirlenen tutarda teminat alınır ve kredi kullananlar ile Bakanlık arasında kredi sözleşmesi düzenlenir. Bu sözleşmelerde borçluların gayrimenkullerinin tapu kayıtlarına ve bağımsız bölümlere ait bilgilere, kredi ve geri ödeme şartları ile diğer hususlara yer verilir. Kredi borcuna karşılık olarak gerekli ipotek tesis ve tescil işlemleri yapılır.

ç) Konutunu veya işyerini kendi imkânları ile yapmak isteyenlere açılan kredinin yüzde yirmi beşi peşin, geri kalanı ise inşaatın ilerleme oranı dikkate alınarak üç eşit taksitte hak sahibinin hesabına aktarılır.

d) Konutunu veya işyerini kendi edinmek isteyenlere açılan kredinin tamamı, kredi sözleşmesine istinaden gerekli ipotek tesis ve tescil işlemlerinin yapılmasını müteakip hak sahibinin hesabına aktarılır.

e) Kredi geri ödemelerinde 14 üncü maddenin birinci fıkrasına göre işlem yapılır.

Yıkım kredileri

MADDE 13 –

(1) Riskli alanda yer alan veya riskli olduğu tespit edilen yapılar için, Bakanlıkça özel hesaptan yıkım kredisi verilebilir.

(2) Kredi başvurularında ve kredi kullandırılmasında aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Özel hesaptan kredi kullanmak isteyenler, bulundukları yerdeki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine başvurur.

b) İl Müdürlüklerince incelenen kredi başvurularından uygun görülenler onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir.

c) Verilecek kredinin tutarı her yıl Bakanlık tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca belirlenecek yapı yaklaşık maliyetinin % 1’ini, Tebliğde öngörülmeyen yapı sınıfları için ise yapı keşif bedelinin % 1’ini geçemez.

ç) Açılan kredi peşin olarak özel hesaptan hak sahibinin hesabına aktarılır.

d) Kredi geri ödemelerinde 14 üncü maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılır.

(3) Kredi tutarının hak sahibinin hesabına aktarıldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde yıkım işleminin yaptırılarak enkazının kaldırılması ve Bakanlığa bilgi verilmesi zorunludur.

Kredi geri ödemeleri

MADDE 14 –

(1) 12 nci maddeye göre kullandırılan konut ve işyeri kredilerinin geri ödemelerinde aşağıda belirtilen esaslara uyulur.

a) Kredi borçları, kredi sözleşmesinde yer alan şartlara ve ödeme planında belirlenen sürelere uygun olarak ödenir.

b) Geri ödemeler, kredi taksitinin ait olduğu ayın ilk iş günü ile son iş günü arasında yapılır. Ödeme süresinin son iş günü borcun vadesi tarihidir. Borcun vadesi geçtiği halde geri ödenmeyen kısımları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilir.

c) Kredi geri ödemeleri, brüt inşaat alanı;

1) 100 m² ye kadar olan konutlar için (100,99 m² dahil) 120 aya,

2) 101-150 m² konutlar için (150,00 m² dahil) 84 aya,

3) 150 m² den büyük konutlar için 60 aya,

4) 50 m² ye kadar olan işyerleri için (50,99 m² dahil) 48 aya,

5) 50 m² den büyük işyerleri için 36 aya,

kadar taksitlendirilebilir ve güncellenmiş kredi borcunun bu bentte belirtilen taksit sürelerine bölünmesi suretiyle borçlunun ödemesi gereken aylık taksit tutarı bulunur.

ç) Geri ödemelerde ilk taksit, kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihi takip eden ay içerisinde ödenir. Kredi sözleşmesinde belirtilmek şartıyla ilk taksit ödemeleri, kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihi takip eden aydan itibaren en geç 24 ay sonra da başlatılabilir. Bu durumda, geri ödemesiz döneme ait taksit süreleri (c) bendine göre belirlenen azami taksit sürelerine dâhil olacağından, bu süreler azami taksit sürelerinden düşülerek kalan taksit süreleri bulunur ve geri ödemesiz dönemin bittiği tarihteki güncellenmiş kredi borcu tutarı kalan taksit sayısına bölünerek ödenmesi gereken yeni aylık taksit tutarları belirlenir.

d) Kredi borcu, genel olarak her güncelleme döneminde güncelleme oranının uygulanması suretiyle güncellenir. Güncelleme oranı;

1) Brüt inşaat alanı 101 m² ye kadar olan konutlar (100,99 m² dâhil) için açılan kredilerde aynen,

2) Brüt inşaat alanı 101-150 m² olan konutlar (150,00 m² dâhil) ile 50 m² olan (50,99 m² dâhil) işyerleri için açılan kredilerde % 10 artırılarak,

3) Brüt inşaat alanı 150 m² den büyük olan konutlar ile 50 m² den büyük olan işyerleri için açılan kredilerde % 20 artırılarak,

uygulanır.

e) Yıl içinde imzalanan kredi sözleşmelerinde, ilk taksit ödemesinden önce başlangıç güncellemesi yapılır. Başlangıç güncellemesinden sonra her güncelleme döneminde güncelleme işleminin yapılmasına devam olunur. Söz konusu güncelleme işlemleri geri ödemesiz dönem için de yapılır.

f) Güncellenmiş kredi borcu belirlenirken, kredi borcundan yapılan geri ödemeler düşülür, kalan kredi borcu güncelleme oranının uygulanması suretiyle artırılarak yeni borç tutarı bulunur. Güncellenen bu borç da kalan taksit sayısına bölünerek, aylık ödenmesi gereken taksit tutarları belirlenir. Bu işleme kredi borcu bitene kadar devam olunur.

g) Güncelleme oranı değişiklikleri, Bakanlıkça merkez muhasebe birimine bildirildiğinde bu birimce, hesaplara intikali sağlanır.

ğ) Kredi borcu taksitleri, istenmesi halinde vadesinden önce ödenebilir. Bu durumda, ödeme tarihindeki taksit tutarı üzerinden ödeme yapılır.

h) Erken ödeme nedeniyle borcun tamamının tek seferde kapatılması halinde, ödeme tarihindeki aylık taksit tutarının kalan taksit sayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutara, talep tarihindeki Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksinde (TÜFE) bir önceki yılın aynı ayına göre meydana gelen yıllık değişim oranında erken ödeme indirimi yapılarak borç kapatılır.

(2) 13 üncü maddeye göre kullandırılan yıkım kredilerinin geri ödemelerinde aşağıda belirtilen esaslara uyulur:

a) Kredi borçları, kredi sözleşmesinde yer alan şartlara ve ödeme planında belirlenen sürelere uygun olarak ödenir.

b) Geri ödemeler, kredi taksitinin ait olduğu ayın ilk iş günü ile son iş günü arasında yapılır. Ödeme süresinin son iş günü borcun vadesi tarihidir. Borcun vadesi geçtiği halde geri ödenmeyen kısımları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilir.

c) Geri ödemelerde ilk taksit, kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihi takip eden ay içerisinde ödenir. Kredi borcu en fazla 24 ay taksitlendirilebilir.

ç) Kredi borcunun güncelleme işlemleri, borcun vadesinden önce ödenmesi ve erken ödeme indirimi uygulanması ile ilgili konularda bu maddenin birinci fıkrasına göre işlem yapılır. Birinci fıkranın (d) bendine göre güncelleme oranının belirlenmesi gerektiğinde, yıktırılan yapının brüt inşaat alanı dikkate alınır.

Bakanlık ile kredi kullananlar arasındaki ilişkiler

MADDE 15 –

(1) Bakanlık, kredilerin amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını her aşamada denetler veya denetletebilir. Uygulamada herhangi bir noksanlık tespit edilmesi halinde Bakanlıkça belirlenen sürede bu noksanlıkların giderilmesi istenir. Noksanlıkların giderilmemesi halinde Bakanlık kredi işlemlerini durdurmaya veya verilmiş kredilerden doğan alacağının tamamını muaccel hale getirmeye yetkilidir.

(2) Kredi verilme şartlarını taşımadığı halde, adına kredi açılanların kredi işlemleri iptal edilerek, kullanılan krediler Bakanlıkça borçluya yapılacak tebliği takip eden 1 aylık sürede ödenir. Süresinde ödenmeyen bu alacaklar, Bakanlıkça ilgili vergi dairesine bildirilmesi üzerine, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

(3) Kredi kullanılarak edinilen konut veya işyerinin bir başkası tarafından devir veya satın alınabilmesi için kredi borcunun kapatılması gerekir.

Sigorta

MADDE 16 –

(1) Bu Yönetmelik çerçevesinde kullandırılan krediler için aşağıdaki sigortalar aranır:

a) Konut ve işyerleri edinimleri için, kredi kullananlarca zorunlu deprem sigortası ve tüm riskleri içeren konut/işyeri sigortası yaptırılması zorunludur.

b) Konut ve işyerleri inşaatları için inşaatların devamı süresince tüm riskleri içeren ilgili inşaat sigortası yaptırılır. İnşaat, konut veya işyerine dönüştükten sonra kredi borcu süresince zorunlu deprem sigortası ile tüm riskleri içeren konut/işyeri sigortası yaptırılması zorunludur.

c) Yıkım kredileri için yıktırılan yapıdan dolayı üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortası yaptırılır.

ç) Kredi kullananların sözleşmenin imzalanmasından itibaren geri ödeme süresi sonuna kadar hayat sigortası yaptırması zorunludur.

(2) Sigortalar, yıkım kredileri hariç olmak üzere kredi borcu bitinceye kadar her yıl yenilenir.

(3) Sigortalarda, Bakanlık daini mürtehin olarak belirlenir.

(4) Sigorta poliçesinin aslı veya sigorta şirketi tarafından onaylı sureti Bakanlığa verilir.

Teminatlar

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmeliğe göre açılacak kredi işlemlerinde teminat ilişkileri, doğrudan kredi kullananlar ile Bakanlık arasında kurulur. Bakanlık, teminat türlerinin seçiminde taşınmaz üzerinde birinci derece ve sırada ipotek tesisi esas olmak üzere gerekli gördüğü takdirde başkaca teminat isteminde de bulunabilir.

(2) Tesis olunacak ipotekle ilgili olarak kredi kullananlar ile Bakanlık arasında imzalanan kredi sözleşmesinde;

a) İlk teminat ipoteğinin değer kaybetmesi veya Bakanlıkça gerekli görülen diğer hallerde teminatın istenen tutarda arttırılmasına borçlu tarafından izin verildiğine,

b) Bakanlığın bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde borçlunun teminatı arttırmaması halinde borcun tamamının muaccel olacağına,

c) Teminata konu taşınmaz üzerinde üçüncü şahıslar lehine herhangi bir takyidat konulamayacağına, aksi halde borcun tamamının muaccel olacağına ve Bakanlıkça cebri takibat yapılacağına,

ilişkin hükümlerin bulunması zorunludur.

Yoksul veya dar gelirlilerin borçlandırılması

MADDE 18 –

(1) 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre yoksul veya dar gelirli olarak kabul edilenlere verilecek olan konut veya işyerleri, özel hesabın finansman durumuna göre Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunda belirtilen usul ve esaslar uyarınca borçlandırma suretiyle de verilebilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İdarelere Kaynak Aktarılması

Kaynak aktarılacak faaliyetler ve kurumlar

MADDE 19 –

(1) Bakanlık, Kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere özel hesaptan TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine kaynak aktarabilir.

Kaynak aktarımı başvurularının değerlendirilmesi ve onay

MADDE 20 –

(1) Kanun kapsamında kaynak aktarım talebinde bulunanlardan;

a) Bakanlığa hitaben yazılan müracaat yazısı,

b) Her bir iş kalemi için ayrı ayrı hesaplanmış yaklaşık maliyet hesap cetveli veya ihale bedelini ve iş kalemlerini gösterir dokümanlar

istenir.

(2) Kaynak aktarım talebi, Genel Müdürlükçe değerlendirildikten sonra, uygun görülen talepler Bakan onayına sunulur. Bakan tarafından uygun görülen tutar kadar kaynak aktarımı tutarı belirlenir.

(3) Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca; Bakanlık ile İdare, TOKİ ve İller Bankası arasında Bakan tarafından imzalanan protokollerde aktarılacak kaynak tutarına protokolde açıkça yer verilmesi halinde, kaynak aktarımı için ayrıca Bakan onayı aranmaz.

Kaynağın aktarılması

MADDE 21 –

(1) Kanun kapsamında kaynak aktarılması uygun görülen İdare, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketine durum yazılı olarak bildirilir. Kaynak aktarımının gerçekleştirilebilmesi için;

a) Sadece Kanun kapsamında yapılacak iş, işlem ve uygulamalarda kullanılmak üzere açılacak Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına ilişkin IBAN numarası,

b) Vergi Kimlik Numarası,

c) Aktarım talebinde bulunan İdare, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketi en üst yöneticisi tarafından imzalı ve mühürlü EK-3’te yer alan taahhütname,

Bakanlığa gönderilir.

(2) Kaynak aktarımına ilişkin düzenlenecek dosyada;

a) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan belgelerin,

b) Bakanlığa hitaben yazılan kaynak aktarım talep yazısının,

c) Kaynak aktarımına ilişkin Bakan onayının,

onaylı suretleri yer alır.

Özel hesaba iade

MADDE 22 –

(1) Özel hesaptan kaynak aktarılan ve dönüşüm projesini yürütmekle sorumlu olan TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketi, tamamlanan her bir projeyi en geç otuz gün içinde Genel Müdürlüğe bildirmek zorundadır.

(2) Tamamlanan dönüşüm projelerine ilişkin harcanmayan tutarlar birinci fıkrada belirtilen süre içinde özel hesaba iade edilir.

Kaynak aktarımının durdurulması

MADDE 23 –

(1) TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketi tarafından yürütülen projenin bu Yönetmelik hükümleri ile teknik ve idari şartnamesine uygun yürütülmediğinin tespit edildiği durumlarda kaynak aktarımı durdurulur. Tespit edilen noksanlık ve aksaklıkların giderilebilmesi için Bakanlıkça uygun bir süre verilir.

(2) Birinci fıkraya göre verilen süre içerisinde noksanlık ve aksaklıkların giderilmemesi halinde aktarılan kaynaklar, aktarılış tarihinden itibaren tahakkuk eden kanuni faizi ile birlikte genel hükümlere göre geri alınır.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Harcama yetkisinin devri

MADDE 24 –

(1) Bakanlık ile özel hesaptan kaynak aktarılan İdarelerin harcama yetkilileri, tabi oldukları mevzuat hükümlerine, TOKİ ve İller Bankası Anonim Şirketi harcama yetkilileri ise Bakanlığın tabi olduğu mevzuat hükümlerine uygun olarak harcama yetkisini ihtisas sahibi birimlerinin yöneticilerine devredebilir.

Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufundaki taşınmazların satışı ve kiralanması

MADDE 25 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-12/7/2019-30829)

(1) Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazlardan hak sahiplerine verilecek olanlar dışındaki taşınmazların satışı ve kiralanması 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinden istisnadır.

(2) Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazlardan hak sahiplerine verilecek olanlar dışındakiler;

a) Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum, kuruluş ve bunların iştiraklerine,

b) Belediyelere ve belediyelerin şirketlerine,

c) Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına,

ç) Üzerinde kişiler lehine sınırlı ayni hak tesis edilmiş ise, talep edilmesi halinde hak lehdarlarına,

d) Hisse oranı yüzde kırkı veya hisse miktarı uygulama imar planı sınırları içinde dört yüz, dışında ise dört bin metrekareyi aşmamak kaydıyla talepte bulunan hissedarlarına,

e) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, 30/3/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olan taşınmazların öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine,

f) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında, köy ve mezraların yerleşme alanı içinde bulunan ve yüzölçümü beş bin metre kareye kadar olan taşınmaz kullanıcılarına,

g) 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre kurulan vakıflar ile Bakanlığın görev alanına giren konularda faaliyet yürütmek üzere kurulan ve mal varlığının en az yüzde ellisi Bakanlıkça sağlanan vakıflara,

rayiç bedel üzerinden; küçük sanayi sitesi yapılmak üzere bu amaçla kurulmuş kooperatiflere ise, emlak vergi değerinden düşük olmaması kaydıyla Bakanlıkça belirlenecek bedel üzerinden, doğrudan satılabilir veya Bakanlıkça belirlenecek bedel üzerinden doğrudan kiralanabilir.

(3) Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazların satışı ve kiralanması işleri, Bakanlığın tespit ettiği veya ettireceği rayiç bedel üzerinden, taşınmaz alım ve satımı ile uğraşan kuruluşlara yaptırılabilir. Satış ve kiralama işleri, taşınmaz alımı, satımı ve değerlendirilmesi ile uğraşan kuruluşlara herhangi bir kamu kaynağı harcanmaksızın gördürülecek ise, ilana çıkılmaksızın, işin niteliğine göre, şube sayısı, personel sayısı ve niteliği ve daha önce başka kurum ve kuruluşlara benzer iş niteliğinde iş yapılıp yapılmadığı ve benzeri hususlar gözetilerek, ekonomik, malî, mesleki ve teknik bakımından yeterlilikleri tespit edilen en az üç istekliden imza karşılığı elden veya iadeli taahhütlü mektupla teklif istenilerek pazarlık usulü ile yapılacak değerlendirme sonucunda en uygun teklifi veren istekliye gördürülebilir.

(4) Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazların satışı ve kiralanması aşağıda belirtilen esaslara göre yapılabilir:

a) Satış ve kiralamalarda satış ve kiralama bedeli; taşınmazın mahallinde en az üç kişiden teşkil olunacak bedel tespit komisyonları marifetiyle, aynı yerde ve aynı nitelikte olan emsal taşınmaz malların rayiç satış bedelleri de dikkate alınarak, taşınmaz değerleme konusunda uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan bilgi alınarak ve mahallin emlak alım satım bürolarından alınacak bilgilerden de faydalanılarak 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 11 inci maddesindeki esaslara göre veya 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine göre sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilen değerlendirme kuruluşlarından hizmet satın alınmak suretiyle tespit edilir veya ettirilir. Tespit edilen bedel değişen piyasa koşulları gözetilerek, aynı usulle veya Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE–oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında ilave ile güncellenebilir.

b) Satışlarda aşağıda tanımı yapılan satış yöntemlerinden biri veya birkaçı uygulanabilir:

1) Kuralı satış yöntemi; satılması planlanan taşınmaz sayısından daha fazla talep olması durumunda başvuranlar arasında kura çekilişi yapmak suretiyle alıcıların belirlendiği satış yöntemidir.

2) Açık satış yöntemi; taşınmazların belirlenen rayiç bedelleri üzerinden, ilan edilen tarih aralığında başvuranlar arasından başvuru önceliğine göre alıcıların belirlendiği satış yöntemidir.

3) Açık artırmalı satış yöntemi; taşınmaz için belirlenen muhammen bedelin alıcılar arasında fiyat artırarak oluşturduğu en yüksek fiyat üzerinden alıcısının belirlenmesine yönelik satış yöntemidir.

c) Satış ve kiralamaya ilişkin olarak alınacak onay belgesinde satışa veya kiralamaya konu taşınmazın, niteliği, sayısı, satış ve kiralama bedeli, teminat alınıp alınmayacağı, uygulanacak satış usulü/usulleri ve benzeri hususlar belirtilir.

ç) Satış ve kiralamanın, on gün önceden Bakanlığın internet sayfasında, taşra teşkilatının ilan panolarında ve uygun görülecek diğer vasıtalarla duyurulması zorunludur. Duyuruda, satışa ve kiralamaya konu taşınmazlar, satış ve kiralama bedelleri, satışın veya kiralamanın başlayacağı tarih ile katılım/başvuru yeri ve şartları belirtilir.

d) Satış bedeli taksitle de ödenebilir. Taksitle ödeme hâlinde, satış bedelinin en az dörtte biri peşin, kalanı iki yılda taksitlerle ödenir. Taşınmazların bulunduğu illerdeki mevcut ekonomik durum, bölgedeki potansiyel alıcıların geliri ve satış rakamları göz önünde bulundurularak gerekmesi halinde Bakan onayı ile beş yıla kadar taksit yapılabilir. Alacağın kalan kısmına kanunî faiz uygulanır.

e) Kiralamalar pazarlık usulü ile yapılır. Pazarlık usulünde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir. Pazarlık, işin nitelik ve gereğine göre bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklifler almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır. İstekliler ve verdikleri teklifler tutanak altına alınarak istekliler ve ilgililerce imzalanır. İstekliler ve verdikleri teklifler ihale kararında da belirtilir. Pazarlık usulü ile yapılacak değerlendirme sonucunda en yüksek teklifi veren istekliye kiralama yapılır. Kiraya verilecek taşınmazların kira süresi beş yıldan çok olamaz.

(5) Bu madde kapsamında yapılacak satış ve kiralamalarda, bu madde ile düzenlenmeyen hususlarda 19/6/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin bu maddeye aykırı olmayan hükümleri uyarınca işlem yapılabilir.

Özel hesaptan alınan taşınırların kaydı ve kullanımı

MADDE 26 –  (1) Özel hesaptan iş makinesi alınması Bakanlığın iznine tabidir. 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu kapsamında olan taşıtların edinilmesinde 237 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi hükümlerine ve bu konuda diğer düzenleyici işlemlere uyulur.

(2) Kanun kapsamındaki hizmetlerin gerçekleştirilmesi için özel hesaptan satın alınan her türlü taşınır mal, bağış olarak taşınır işlem fişi düzenlenmek suretiyle proje yürütücüsü harcama biriminin veya kaynak aktarılanların envanter kayıtlarına alınır.

(3) Özel hesaptan alınan taşınırlar, Kanun kapsamında yürütülen projelere ilişkin hizmetler dışında ve başka amaçlarla kullanılamaz. Bu taşınırların kullanıma verilmesi, devir, terkin ve hurdaya ayırma işlemlerinde proje yürütücüsü kurumun tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.

(4) Kanun kapsamında yürüttüğü projelerin sonuçlanmış olması ve söz konusu taşınırlara ihtiyacının kalmadığının anlaşılması halinde taşınırlar, Kanun kapsamında proje yürütücüsü durumundaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarından Bakanlıkça uygun görülenlere, başka bir işleme gerek kalmaksızın bedelsiz olarak devredilebilir veya hiç talep olmaması halinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 18/1/2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümleri uyarınca satılabilir.

Tasfiye

MADDE 27 –

(1) Bakanlıkça özel hesabın tasfiye edilmesi halinde tasfiyeden sonra özel hesap adına tahsil edilmesi gereken tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilir. Tasfiye tarihinden sonra özel hesaptan çeşitli nedenlerle ödenmesi zorunlu olan tutarlar genel bütçeden karşılanır.

Denetim

MADDE 28 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulamasına ilişkin denetim Bakanlık ve Sayıştay tarafından yapılır.

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 29 –

(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 5018 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile 27/12/2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ve 1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin genel esasları kıyasen uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 30 –

(1) 13/9/2012 tarihli ve 28410 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Gelir, Harcama, Kredi ve Kaynak Aktarımı Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 31 –

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 8 inci ve 9 uncu maddeleri 2/5/2017 tarihinde,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 32 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
25/2/2017	29990
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	12/7/2019	30829
2.