YEM YÖNETMELİĞİ
Bakanlar Kurulu Karar Tarihi – No: 25/06/1974 – 7/8487
Dayandığı Kanun Tarihi – No: 29/05/1973 – 1734
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi – No: 05/08/1974 – 14967
BÖLÜM I :
Genel Hükümler
Kanuni dayanak:
Madde 1 – Bu Yönetmelik; 29/05/1973 gün ve 1734 sayılı Yem Kanununun uygulama şeklini göstermek ve kanunun çeşitli maddeleriyle yönetmeliğe bırakılan hususları açıklamak üzere, Kanunun 20 nci maddesi uyarınca düzenlenmiştir.
Amaç:
Madde 2 – Bu Yönetmelik; hayvanların rasyonel bir şekilde beslenmelerini sağlamak ve hayvansal üretimi geliştirmek üzere ticarete arz edilecek yemlerin hazırlanması, imali, ithali, ihracı, sürüm ve satışının belli esaslara bağlanması ve yemlerin özelliklerine göre haiz olacakları nitelikler ve ihtiva etmeleri gereken temel besin maddeleri cins ve miktarlarının tespiti, bu yemlerin beyana ve tescile tabi tutulmaları ve benzeri hususlar göz önünde tutularak;
A) Yem imal eden kuruluşların, dolayısıyla yem imal ve pazarlama faaliyetlerinin memleket ve çiftçi ihtiyaçları doğrultusunda, sürekli olarak geliştirilmesini,
B) Yem imalathane ve fabrikalarının tesis ve işletmeleri sırasında vaki olabilecek teknik ve ekonomik yanılmaları, eksiklik ve aksaklıkları giderme ve bu suretle hem imalatçıların hem de çiftçi ve memleket çıkarlarının üstün düzeyde tutulmasını,
C) Yemlerin belli norm ve standartlara uygun, garantili olarak ve dengeli fiyatlarla, kolaylıkla temin şartlarını, gerçekleştirecek hükümleri açık ve seçik bir şekilde belirtmek amacı ile hazırlanmıştır.
Kapsam:
Madde 3 – Bu Yönetmelik; ticarete arz edilecek yemlerin:
1) Tariflerini, sınıflandırılmalarını, norm ve standartlarla ilgili işlemlerini,
2) Beyan, tescil, ruhsat ve kontrol işlerini,
3) Laboratuvarlarda muayene ve analiz işlerini,
4) Laboratuvar analiz metodlarını,
5) İmal edildikleri işletmelerin tabi olacakları asgari teknik ve sağlık şartlarını,
6) Depolama ve satışa arzetme yerlerinin ruhsat için tabi olacakları şartları,
7) İmal ruhsatları, satış fiyatları, ithal ve ihraç işlemleri ile kanunda yer alan diğer hükümleri, ve Yem Tescil ve Kontrol Dairesinin kuruluş şeklini kapsar.
BÖLÜM II :
Tarifler ve Sınıflandırma
Tarifler:
Madde 4 – Yem Kanununda ve bu Yönetmelikte geçen başlıca deyim ve terimlerin anlamları aşağıda gösterilmiştir.
Bakanlık; Gıda – Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
Daire; Yem Tescil ve Kontrol İşleri Dairesini,
Ekip; (Değişik fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Ruhsata tabi yem imal eden işletmeler ve bunların depo ve satış yerlerinin mahallinde denetimi ve kontrolü için görevlendirilen yem konusunda eğitim görmüş biri sağlık hizmetleri sınıfından Veteriner Hekim, diğer ikisi teknik hizmetler sınıfından Ziraat Mühendisi olmak üzere 3 (üç) kişilik Kontrolörler Kurulunu,
ifade eder.
Yem; Madde ve enerji bakımından hayvanın yaşama ve verim ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile ve belli sınır ve şartlarda yedirildiği zaman hayvan sağlığına zararlı olmayan, hayvanlar tarafından faydalanabilecek durumdaki organik ve inorganik maddeler veya bunların karışımlarıdır.
Beyan; Ticarete arz edilecek yemlerde değer tayinine esas olan temel besin maddeleri oranlarının ve form (1) de bildirilen hususların yazılı olarak belirtilmesidir.
Ruhsat; Ticarete arz edilmek için yem imal etmek üzere kurulan işletmelere asgari teknik ve sağlık şartlarının haiz olmaları halinde Bakanlıkça verilen yem imal belgesidir.
Tescil; Beyana tabi olan yemlerin; ihtiva ettikleri her türlü maddelerin adları, yemin ticari adı, çeşidi, değer tayinine esas olacak temel besin maddeleri kapsamı bakımından norm veya standartlara uygun olmaları halinde Bakanlıkça ilgili kütüğe kaydedilmesidir.
Kontrol; Yem imal eden işletmeler ile yem depolama ve satışa arz etme yerlerinin asgari teknik ve sağlık şartları yönünden denetimi ile yemlerin beyan ve tescile uygunluklarını tespit için yapılan fiziksel, kimyasal ve gerektiğinde biyolojik muayene ve analizlerdir.
Temel besin maddeleri; Yemlerin bileşiminde bulunan ve değer tayinine esas olan ham protein, ham yağ, ham selüloz, azotsuz öz maddeler, kalsiyum, fosfor ve benzeri gibi minaraller, vitaminler ve benzeri besin maddeleridir.
Analiz; Beyan ve tescile tabi yemlerde Bakanlığın görevlendirdiği laboratuvarlarda veya göstereceği referans laboratuvarında, Bakanlıkça belirtilen metodlar çerçevesinde, uygulanan kimyasal, fiziksel ve biyolojik işlemlerdir.
Referans laboratuvarı; 1 inci analize itiraz vukuunda kesin sonucu verecek analizi yapan laboratuvardır.
Yem örneği (numunesi); Analiz için ilgili laboratuvara gönderilmek üzere Bakanlığın görevli ve yetkili kıldığı kimseler tarafından depodan, fabrikadan, satış yerinden, tüketici ambarından, usulüne göre alınarak bir ambalaj içine konulmuş, ağzı mühürlenmiş ve durumu bir tutanakla tespit edilmiş olan yemlerdir.
Ev hayvanları; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Kürkü için beslenen hayvanlar hariç, insanlar tarafından normal olarak bakılan ve beslenen ancak tüketilmeyen türlere ait hayvanlardır. Bu hayvan grubu özellikle; kedileri, köpekleri, kuşları, kemirgenleri, sürüngenleri süs balıkları ile atlarını ve benzer hayvanları kapsar.
Karma yemler; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Çeşitli yem hammaddelerinin ve yemlerin norm veya standardına uygun şekilde karıştırılması ile elde edilen yemler olup bu yemler aşağıda tanımlanan tüm yem gruplarını kapsar.
Ev hayvanı yemleri; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Ev hayvanları için üretilen yemlerdir.
Tam yemler; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Bileşimleri itibariyle, hayvanların günlük beslenme ihtiyacını tek başına karşılayan yemlerdir.
Tamamlayıcı yemler; (Ek fıkra: 02/12/1996-96/9305 K.) Belli maddeleri yüksek miktarlarda ihtiva etmekle birlikte bileşimlerinden dolayı, ancak diğer yemlerle beraber kullanıldıklarında hayvanların günlük beslenmesi için yeterli olan yemlerin oluşturduğu karışımlardır.
Özel amaçlı yemler; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Diğer yemlerden veya ürün tiplerinden ayırt edici özellikte, özel besleme amaçları güden yemlerdir.
Fason üretim; (Ek fıkra: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Ruhsatlı yem fabrikalarında, ticari olarak gerçek ve tüzel kişilerce norm veya standartlara uygun yem ürettirme şeklidir.
Kaba Yem; (Ek fıkra: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./1. md.) Özellikle ruminantların beslenmesinde kullanılan ve kuru maddesinde en az %18 ham selüloz içeren bitkisel kökenli yemlerdir.
Kesif Karma Yem; (Ek fıkra: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./1. md.) Hayvanların özellikle enerji, protein ve diğer besin maddeleri yönünden ihtiyaçlarını dengelemek amacıyla organik maddece zengin ve sindirilme oranı yüksek belirli formulasyonlara göre yem fabrikaları tarafından üretilen karma yemlerdir.
Rasyon; (Ek fıkra: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./1. md.) Hayvanların bir günde tüketebileceği yem kuru maddesi içerisinde, hayvanın ihtiyaç duyacağı yaşama ve verim payı besin maddelerini karşılayacak şekilde hayvan besleme bilimine uygun olarak düzenlenen yem karışımıdır.
Sınıflandırma:
Madde 5 – Yem Kanunundaki sınıflandırmaya göre Yönetmelik kapsamına alınan yem çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.
I – Kökeni bitkisel olan yemler:
Yaş ve kuru olarak doğrudan doğruya kullanılmaya elverişli olan her nevi otlar ile öğütülmemiş dane yemler, kök, yumru, meyve, saman, silaj yemleri ve benzeri bitkisel yemlerdir.
Bunların grupları ve adları aşağıda gösterilmiştir:
1) Yeşil yemler:
Taze olarak, doğrudan doğruya veya parçalanarak hayvan beslenmesinde kullanılan aşağıda yazılı buğdaygil, baklagil ve diğer familyalara ait yeşil yemler bu gruba girerler.
Buğday hasılı, – Arpa hasılı, Çavdar hasılı, – Yulaf hasılı, – Darı hasılı, – Mısır hasılı, – Kültürü yapılan diğer buğdaygil yeşil yem bitkileri,- hertürlü yonca, – her türlü bakla, – her türlü tırfıl, – yeşil fiğ, – yeşil burçak, – korunga (evliya otu), – yeşil bezelye, – yeşil soya fasulyesi, ayçiçeği hasılı, çayır otları, – yemlik lahana ve yaprakları, – yemlik ebegümeci, – havuç yaprakları, – hayvan pancarı yaprakları, – şeker pancarı yaprakları, – yer elması yaprakları, – hardal bitki parçaları, – deniz yosunları v. b. yeşil yemler.
2) Kuru otlar:
Buğdaygil, baklagil ve diğer familyalara ait yeşil yemlerin tabii yollarla kurutulmalarıyla elde edilen ve doğrudan doğruya veya parçalanıp kıyılarak hayvan beslenmesinde kullanılan sap ve yapraklardır.
3) Sun’i kurutulmuş otlar:
Buğdaygil, baklagil ve diğer familyalara ait değerli yeşil yemlerin körpe halde biçilip, sıcak hava akımında kurutulmasiyle elde edilen yemlerdir.
Sun’i kurutulmuş otlar; Kilogramında 150 mg. ın üzerinde karotin, 180 gr.ın üzerinde ham protein ve 250 gr. ın altında selüloz ihtiva etmeleri halinde kesif yem sayılırlar.
4) Saman, kavuz, kılıf ve kabukları:
Kültüre alınan ve alınmayan buğdaygil, baklagil ve diğer familyalara ait bitkilerin tohum ve meyveleri elde edilirken harmandan arta kalan aşağıda adları yazılı saman, kavuz, kılıf, kabuk v. b. kalıntılardır.
Arpa samanı, – buğday samanı ve kavuzu, – çavdar samanı ve kavuzu, – yulaf samanı ve kavuzu, – Mısır samanı ve koçanı, – çeltik samanı ve kavuzu, – darı samanı ve kavuzu, – gernik ve kaplıca samanları, – kuşyemi samanı, – her türlü bakla samanı ve kılıfı, – Bezelye samanı ve kılıfı, – burçak, fiğ samanları ve kılıfı, – fasulye ve börülce samanları, – mercimek samanı ve kılıfı, – nohut samanı, – soya fasulyesi samanı ve kılıfı, – üçgül ve yonca samanları, – yer fıstığı samanı, – ayçiçeği samanı ve tablası, – pamuk tohumu kabuğu (çiğit kabuğu = kapçık), – keten samanı ve kavuzu, – kolza samanı v.b.saman, kavuz, kılıf ve kabuklar bu gruba girerler.
5) Sap ve yapraklar:
Yeşil yemlerin kurutulmuş olan sap ve yaprakları bu gruba girerler.
6) Ekşitilmiş (silaj = silo) yemler:
Yeşil yemlerin ve suca zengin diğer yemlerin uzun süre muhafazasını sağlamak üzere, belirli şartlarda bir fermantasyon devresi geçirmeleri sonucu elde edilen aşağıda gösterilen yemlerdir.
Yonca silajı, – mısır silajı, – (mısır + baklagil) silajı,- (Çayır üçgülü + çimen) silajı, – (fiğ + çavdar) silajı, – (şeker pancarı + hayvan pancarı) silajı (fiğ + yulaf + çavdar silajı) v.b. silaj yemler bu gruba girerler.
7) Kök veya Yumru yemler:
Yedek besin maddelerini köklerinde veya toprak altı dallarında depo eden ve doğrudan doğruya veya parçalanarak hayvanlara yedirilen, suca zengin yemler ile insan yiyeceği özelliğini kaybetmiş aşağıda gösterilen kök ve yumrulardır.
Hayvan pancarı, – şalgam, – patates, – tatlı patates v.b. kök ve yumru yemler.
8) Dane yemler ve meyveler:
Doğrudan doğruya, kırılarak veya öğütülerek hayvanlara yedirilen buğdaygil, baklagil ve diğer familyalara ait tohum, dane ve meyveler ile insan yiyeceği olarak kullanılma özelliğinde olmayan aşağıda gösterilen tohum, dane ve meyveler bu gruba girerler.
(Değişik fıkra: 08/02/1990 – 90/131 K.) Her türlü buğday, – arpa, – çavdar, – çeltik, – her türlü darı, – kaplıca, – mısır, – yulaf, – yem bezelyesi, – burçak, her türlü fiğ, – nohut (standart dışı), – yer fıstığı (standart dışı), aspir,- pamuk tohumu (çiğit), – meşe palamudu ve insan yiyeceği olarak kullanılmayan diğer dane ve meyveler.
II – Kökeni bitkisel olan sanayi kalıntıları:
Bunlar; Bazı bitkisel ürünlerin işlenmesi sırasında elde olunan un, nişasta, bira, şeker, bitkisel yağ ve benzeri sanayinin kalıntıları olarak ortaya çıkan ve yem olarak kullanılabilen maddelerle öğütülmüş her türlü bitkisel yemlerdir.
1) Değirmencilik kalıntıları:
Bunlar; Değirmenlerde işlenen danelerin eleme ve soyulmalarında başlıyarak un haline gelinceye kadar geçen safhalarda elde edilen aşağıda adları yazılı kalıntılardır.
Buğday kepeği ve razmolu, – bonkalite, – bulgur kepeği, – yulaf ezmesi, – çavdar kepeği, – mısır kepeği, – pirinç kepeği, – baklagil kepekleri v.b. ezme ve kepekler.
2) Nişastacılık Sanayii kalıntıları:
Nişastaca zengin ürünlerden nişasta elde edildikten sonra arta kalan aşağıda adları yazılı kalıntılar bu gruba girerler. Bunlar taze olarak veya kurutularak hayvanlara yedirilirler.
Buğday posası, – buğday şilempesi, – mısır posası, – mısır şilempesi,- mısır gluten yemi (mısır grizi), – mısır gluten unu (mısır proteini), – mısır özü (mısır embriyosu) küspesi, – patates posası, – patates şilempesi v.b. nişastacılık kalıntıları.
3) Fermantasyon Sanayii kalıntıları:
3.1 – Biracılık sanayii kalıntıları:
Biranın yapımı sırasında elde olunan aşağıda adları yazılı kalıntılardır.
Malt çimi, – malt posası, – bira mayası, – şerbetçi otu posası v.b. biracılık kalıntıları.
3.2 – Alkol sanayii kalıntıları:
Alkol ve alkollü içkilerin elde edilmesi sırasında arta kalan, doğrudan doğruya veya kurutularak hayvanlara yedirilen posalar bu gruba girerler.
Melas mayası (ispirto mayası) v.b. alkol sanayii kalıntıları gibi.
3.3 – Şarapcılık sanayii kalıntıları:
Şarap imali sırasında elde edilen aşağıda adları yazılı kalıntılar bu gruba girerler.
Üzüm cibresi, – şarap mayası, – elma posası v.b. posa ve cibreler gibi.
4) Şeker sanayii kalıntıları:
Şeker pancarı veya kamışından şeker üretilirken elde edilen kalıntılardır.
Şeker pancarı posası veya talaşı, – şeker kamışı posası veya talaşı, – melaslı şeker pancarı posası, – melas v.b. şeker sanayii kalıntıları, bu gruba girerler.
5) Yağ sanayii kalıntıları:
Yağlı tohumlardan yağ elde edildikten sonra arta kalan aşağıda adları yazılı kalıntılardır.
Ayçiçeği tohumu küspesi, – pamuk tohumu (çiğit) küspesi, – haşhaş tohumu küspesi, – keten tohumu küspesi, – kendir tohumu küspesi, – soya fasulyesi küspesi, – susam tohumu küspesi, – yer fıstığı küspesi, – fındık ve ceviz küspeleri, – aspir tohumu küspesi, – tütün tohumu küspesi, – kolza küspesi v.b. yağ sanayii kalıntıları gibi.
6) Diğer Bitkisel sanayii kalıntıları:
Marmelat, meyve suyu, salça v.b. mamuller elde edildikten sonra arta kalan kalıntılardır.
Portakal ve turunçgil posaları, – elma posası, – çilek posası, – domates posası v.b. diğer bitkisel sanayii kalıntıları bu gruba girerler.
III- Kökeni hayvansal olan yemler:
Kadavraların, hayvan organlarının ve hayvansal ürünlerin özel surette kurutulması ve öğütülmesinden elde olunan et unu, etkemik unu, kemik unu, kadavra unu ve balık unu ile süt ve süt sanayii kalıntıları, mezbaha kalıntıları, deniz hayvanlarından elde olunanlar v.b. yemlerdir.
1) Süt ve süt sanayii kalıntıları:
Yağlı ve yağsız (yavan) süt tozu, – yayık altı, – peynir suyu v.b. kalıntılardır.
2) Mezbaha kalıntıları:
Kan unu, – et unu, – et – kemik unu, – kemik unu, – karaciğer unu, – kadavra unu, – yemlik et konserveleri, – tavuk mezbaha kalıntı unları v.b. mezbaha kalıntıları bu gruba girerler.
3) Deniz, Göl, Nehir Hayvanlarından elde olunan yemler:
Her türlü balık unu, – her türlü balık yağı (insan tedavi ve beslenmesinde kullanılan hariç), – her türlü balık karaciğer unu v.b. deniz hayvanlarından elde edilen yemler.
IV – Mineral yemler:
Yalnız yem sanayiinde ve hayvan beslenmesinde kullanılan belli başlıları aşağıda gösterilen kalsiyum, fosfor, sodyum gibi makro elementlerin ve demir, bakır, çinko gibi iz elementlerin tuzları veya diğer bileşikleri ile amonyum tuzları ve benzeri maddeler veya bunların karışımlarıdır.
Sentetik bir madde olan organik yapılıştaki üre de bu grupta yer almaktadır.
Sodyumklorür (yemek tuzu), – sodyum molibdat, – sodyum bikarbonat, – sodyum iyodür, – sodyum selenit, – sodyum selenat, – kalsiyum asetat, – kalsiyum asetoklorit, – kalsiyum klorit, – kalsiyum fumarat, – kalsiyum glikonat, – kalsiyum laktat, – kalsiyum sülfat (jips), – kireç taşı, – mermer tozu (kalsiyum karbonat), – kalsiyum – mağnezyum fosfat, – mono-di-tri kalsiyum fosfat, – kalsiyum iyodat, – kalsiyum molibdat, – deniz hayvanlarının kabukları,- kemik kömürü, – kemik külü, – mağnezyum karbonat, – mağnezyum sitrat, – mağnezyum fumarat, – mağnezyum glikonat, – mağnezyum laktat, – mağnezyum oksit,- magnezyum sülfat, – mono-di-tri mağnezyum fosfat, – Demir- 2 karbonat, – demir – 2 fumarat, – demir-3 sitrat, – demir – 2 glikonat, – demir-3 oksit sakkarat, – demir sülfat, – kobalt asetat, – kobalt klorit, – kobalt nitrat, – kobalt sülfat, bakır iyodir, – bakır asetat, – bakır karbonat, – bakır-2 oksit, – bakır sülfat (göztaşı), – potasyum iyodat, – mangan – 2 karbonat, – mangan-2 oksit,-mangan-2 sülfat, – amonyum molibdat, – molibden oksit, – çinko asetat, – çinko karbonat, – çinko oksit,- çinko sülfat,- sentetik üre v.b. mineral yemler.
V – Yemlik preparatlar:
Kimyasal analiz, sentez veya istihraç (exraction) yolları ile, fabrikasyon şeklinde elde edilen ve yemin değerini, organizmada değerlendirilmesini arttırmaya yardım edebilecek nitelikteki müstahzarlar ile antibiyotik, hormon ve vitaminler gibi katkı maddelerini ihtiva eden yemlerdir.
Hayvan hastalıklarının tedavisi veya önlenmesi maksadı ile kullanılan sülfamit, antibiyotik, hormon ve vitaminler gibi ilaç ve benzeri maddeler bu grup dışında sayılırlar.
VI- Karma Yemler: (Değişik bent: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./2. md.)(*)
A- Kesif Karma Yemler
Yem Sanayi tarafından kanatlı, büyükbaş, küçükbaş ve diğer hayvanların beslenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan kesif karma yemler şu şekilde sınıflandırılır:
1) Kanatlı ve diğer kümes hayvanları yemi,
2) Küçükbaş hayvan yemi,
3) Büyükbaş hayvan yemi,
4) Laboratuvar hayvan yemi,
5) Su ürünleri için hazırlanan yemler,
6) Kürk hayvanları için hazırlanan yemler,
7) Ev hayvanları için hazırlanan yemler,
8) Diğer hayvanlar için hazırlanan yemler.
Bu yemlere, ekli 3 no.lu listedeki karma yemlere katılması yasak olan maddeler katılamaz
B- Geviş Getiren ve Diğer Ot Yiyen Hayvanların Rasyonları
Yem sanayi tarafından büyükbaş, küçükbaş ve diğer ot yiyen hayvanlar için kaba ve kesif yem birlikte olacak şekilde hazırlanan rasyonlar şu şekilde sınıflandırılır:
1) Büyükbaş hayvanların rasyonları,
2) Küçükbaş hayvanların rasyonları,
3) Diğer geviş getiren hayvanların rasyonları,
4) Diğer ot yiyen hayvanların rasyonları.
Bu rasyonlar, Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’teki tablolarda bildirilen minimum ve maksimum değerlere uyulmak kaydı ile beyana tabi yemler sınıfındadır. Ek tablolarda herhangi bir özelliği belirtilmeyen diğer geviş getiren ve diğer ot yiyen hayvanların rasyonları; hayvanların besin maddeleri ihtiyaçlarını karşılamak ve hayvan besleme bilimine uygun olmak koşulu ile beyanları Bakanlıkça incelenip onaylandıktan sonra üretilip pazarlanabilir. İthalatta da aynı işlemler uygulanır.
Bu yemlere, ekli 3 no.lu listedeki karma yemlere katılması yasak olan maddeler (kurutulmuş otlar ve hasıllar hariç) ile yeşil olarak kurutulup öğütülenler hariç hiç bir saman katılamaz.
En fazla %12 nem içerecek şekilde kuru olarak üretilecek rasyonlara katılacak olan kaba yemler, bütün halde değil homojen karışıma imkan verecek boyutlara getirilmelidir.
Bu bölümdeki sınıflandırmaya dahil yem çeşitlerinden bazılarını, günün şartlarına, hayvan besleme bilimi ve teknolojisindeki gelişmelere göre çıkarmaya veya yenilerini eklemeye Bakanlık yetkilidir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
NOT : (*) 04/03/2001 tarih ve 2001/2039 karar sayılı Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilen bent için Tarihçeye bakınız.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
TARİHÇE : 1 – 04/03/2001 tarih ve 2001/2039 karar sayılı Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilen bent metni:
VI – Karma yemler: (Değişik bent: 02/12/1996-9305 K.)
Bu yemler aşağıdaki şekilde sınıflandırılır;
Kanatlı ve diğer kümes hayvanlarının karma yemleri,
Küçükbaş hayvanların karma yemleri,
Büyükbaş hayvanların karma yemleri,
Laboratuvar hayvanlarının karma yemleri,
Su ürünlerinin karma yemleri,
Kürk hayvanlarının karma yemleri,
Ev hayvanlarının karma yemleri ve diğer hayvanların karma yemleri,
Bu yemlere; ekli 3 No.lu listede isimleri bulunan maddeler katılamaz.
Bu bölümdeki sınıflandırmaya dahil yem çeşitlerinden, günün şartlarına, hayvan besleme bilimi ve teknolojisindeki gelişmelere göre bazılarını çıkarmaya veya yenilerini eklemeye Bakanlık yetkilidir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
BÖLÜM III : Beyan, Tescil, Ruhsat ve Kontrol İşleri
Beyan işlemi ve şekli
Madde 6 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Yönetmeliğe ekli 1 No.lu listede isimleri bulunan yemler beyana tabi yemlerdir. Bu yemlerin beyan işlemleri aşağıdaki şekilde yapılır.
a) Bu yemleri satış için imal ve ithal eden gerçek ve tüzel kişiler yemlerin içinde bulunan ve değer tayinine esas olan maddelerin oranlarını ve karışıma giren yemlerin adlarını ve oranlarını, Yönetmelik ekindeki Form (1) beyannamesine göre Bakanlığa bildirmek ve beyanla ilgili işlemlerini satışa ve ithalata başlamadan önce tamamlamak zorundadırlar.
b) Beyana tabi yemlerden herbirinin karşısında o yemin değer tayinine esas olan maddelerden hangi oran veya miktarda beyan edileceği (X) işareti ile gösterilmiştir.
c) Beyana tabi yemler için tanzim olunan Form (1) beyanname bir dilekçe ile Bakanlığa teslim edilir. Beyannamelerin gizliliği esastır.
d) Yemlerin beyanında, beyan edilecek maddeler ve diğer özellikler hayvan besleme bilimi ve yem teknolojisindeki gelişmeler dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenen kriterlere göre değerlendirilir.
Fason Üretim
Madde 7 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Fason üretimde üretimi yapan ile yaptıran gerçek veya tüzel kişiler üretime başlamadan önce; karşılıklı yapılacak sözleşme, ticaret sicili, norm veya standartlara uygun olarak tanzim edilecek beyan, tescil ve yem mevzuatınca gerekli görülen belgeleri Bakanlığa teslim etmek zorundadırlar.
Sorumluluk mekanizması ve kanuni takiplerde sözleşmeye imza koyan her iki tarafda 47 nci madde gereği sorumlu tutulurlar.
Beyanda belirtilecek bilgiler:
Madde 8 – Beyana tabi yemlerin ambalajlı satışlarında; Ambalaj üzerinde veya etiketinde, ambalajsız satışlarda ise, 100 kg. dan fazla olan satışlar için satıcı tarafından verilecek garanti belgesinde, aşağıda yazılı bilgilerin bulunması zorunludur.
a) İmalatçı veya satıcının isim ve açık adresi,
b) Varsa firmanın amblemi ve telefon No. su,
c) Yemin adı ve imal tarihi,
d) Yemin 7 nci maddeye göre beyan edilen temel besin maddelerinin ayrı ayrı oranları veya miktarları,
e) Beyanın tarih ve No. su,
f) Ambalaj içindeki yemin net ağırlığı,
g) (Değişik bent: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Kullanma ve muhafaza tarifnamesi,
h) (Değişik bent: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Son kullanma tarihi veya üretim tarihiyle kullanma süresi,
ı) (Ek bent: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Parti numarası.
Etiket ve belgeler:
Madde 9 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Ev hayvanları yemlerinin etiketleri hariç, etiket ve garanti belgelerinin boyutları 8×15 cm.den küçük olmamalı, ambalaj üzerinde, etikette veya garanti belgesinde verilmesi gereken bilgilerin okunaklı olarak, kolay anlaşılır bir dille yazılması, kullanılan malzemenin, mürekkebin, yapıştırıcı vb.nin sağlığa zararlı olmaması zorunludur.
Etiket veya garanti belgelerinde tüketiciyi aldatıcı şekilde; resim, şekil ve yazılar yer alamaz. Yemin muhtevasında hayvan sağlığı ve verimle ilgili kullanımı sınırlayıcı maddeler varsa bunu belirten uyarıcı veya eğitici bilgilerin etiket ve garanti belgelerinde yer alması zorunludur.
Yemin ambalajı üzerinde “Kg” olarak miktarı rahatça görülebilecek büyüklükte yazılmalı, etiket, ambalaj üzerine gözle rahatça görülebilecek şekilde yerleştirilmeli ve üzerinde hiç bir düzeltme yapılmamış olmalıdır.
Ticarete konu olan yemlerin etiket, ambalaj vb. belgeleri ile ilgili hususlarda değişiklikler yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Tescil ile ilgili beyan:
Madde 10 – Bu Yönetmeliğe ekli 2 No. lu listede adları yazılı olanlar.
a) Yemleri satış için imal eden resmi ve özel işletme ve kurumlar; yemlerin içinde bulunan ve değer tayinine esas olan temel besin maddelerinin oranlarını ve karışıma giren yemlerin adlarını, en az en çok oranları ile miktarlarını yahut en az en çok oranları veya miktarlarını yemin ticaret adını ve nev’ini yönetmelik ekindeki Form (2) beyannameye göre Bakanlığa bildirmek ve tescil ile ilgili işlemlerini satışa geçmeden önce bitirmek zorundadırlar.
b) Tescile tabi yemlerden herbirinin karşısında o yemin değer tayinine esas olan temel besin maddeleri ile verilecek diğer bilgilerden hangilerinin oranları veya miktarlarının bildirileceği (x) işareti ile gösterilmiştir.
c) Tescile tabi yemler için tanzim olunan (Form 2) beyanname kapalı ve mühürlü bir zarf içerisinde ve bir belge mukabilinde Bakanlığa teslim edilir veya iadeli taahhütlü olarak posta ile gönderilir.
Bu beyannameler, görevli ve yetkili kılınan memurlarla, yemi imal edecek firmanın yetkilileri dışında, herkese gizlidir. Gizliliğin sağlanması için Bakanlıkça gereken bütün tedbirler alınır.
Tescil işlemi:
Madde 11 – Dairece form 2 beyannamesi, ilgililer huzurunda ve gizlilik tedbirleri alınarak, açılır. Tescile tabi yemin beyanı, yönetmelik ekindeki çeşitli karma yemlerin normlarını gösteren tablolarla karşılaştırılır. Beyanın bu normlara uygun olması halinde beyan olunan bilgiler, Dairedeki kütüğe kaydedilir.
Tescile tabi yemin ilgili kütüğe kaydedilmesi ile tescil işlemi tamamlanmış sayılır ve keyfiyet taahhütlü bir mektupla imalatçıya duyurulur.
Beyanın (bilgilerin) normlara uymaması halinde o yem tescil edilmez ve durum imalatçıya aynı şekilde en kısa sürede duyurulur.
Liste ve tablolarda değişiklik:
Madde 12 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Hayvan besleme biliminde, yem imal teknolojisinde, hammadde üretiminde ve benzeri konularda meydana gelen değişme ve gelişmelere göre ekli listelerde değişiklik yapmaya veya yeni listeler yayımlamaya Bakanlık yetkilidir. Bu değişiklikler ve bunların yürürlük tarihleri tebliğle ilan edilir.
Ambalaj ve etiketler:
Madde 13 – Tescile tabi yemler ambalajsız olarak alınıp satılamazlar. Her ambalajda, ambalaj üzerinde veya etiketinde;
a) İmalatçı firmanın açık adresi, varsa telefon No. su, amblemi,
b) Yemin nev’i ve tescil ettirilen ticari adı,
c) Tescilin tarih ve No. su,
d) 8 inci maddeye göre verilmesi zorunlu bilgilerden temel besin maddelerinin oranları veya miktarları ile karışıma giren yemlerin ve katkı maddelerinin adları,
e) Ambalaj içindeki yemin net ağırlığı,
f) Yemin yedirileceği hayvanların türü ve yaşı,
g) Yemin imal tarihinin, açık, okunaklı silinmiyecek ve ambalajdan ayrılmayacak bir şekilde yazılması zorunludur.
(Ek bent: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./3. md.) %12 ye kadar nem içeren rasyonların ambalajlanması diğer karma yemler gibi işlem görür. Silaj gibi yaş yemlerle hazırlanan ve %12 den fazla nem içeren rasyonlar ise besin madde kayıplarını ve bozulmayı önleyecek şekilde, özel, uygun ambalajlanması, bu ambalajlama ve muhafaza şeklinin Bakanlıkça onaylanması halinde ticaretine izin verilir.
ı) (Ek bent: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./3. md.) Rasyon ambalajlarının en az bir yüzünün zemini yeşil renkli olmalıdır.
j) (Ek bent: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./3. md.) Rasyonlar fabrika bünyesinde ve bayilerde dökme şeklinde depolanamaz ve satılamaz.
Ambalajsız satışlar:
Madde 14 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Ambalajsız satışlarda 8 ve 13 üncü maddelerde belirtilen bilgileri ihtiva eden garanti belgesini satıcı alıcıya vermek, alıcı da satıcıdan almak mecburiyetindedir. Yukarıda anılan durumlar haricinde ambalajsız satış yapılamaz. Ambalajsız satışlarda nakil için kullanılan tüm araçlar yemin muhtevasını bozmayacak şekilde özel tertibatlı olmalıdır. Nakil için kullanılan vasıtaların tabi olacağı asgari teknik ve sağlık şartlarını Bakanlık belirler.
İthal edilecek yemler:
Madde 15 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Yabancı ülkelerden ithal edilecek tescile ve beyana tabi yemler hakkında da Türkiye’de imal edilen yemlerin tescil ve beyanları ile ilgili hükümler uygulanır.
Bunların dışındaki yemler hakkında ise Bakanlıkça belirlenen esaslar uygulanır.
Ruhsat alma zorunluğu:
Madde 16 – Yem Kanunu kapsamına giren ve bu yönetmeliğin 5 inci maddesinde detaylı şekilde gösterilen yemlerden;
a) Kökeni hayvansal olan yemler,
b) Mineral yemler,
c) Yemlik preparatlar,
d) Karma yemler,
sınıflarına girenleri satış için imal edecek resmi ve özel işletme ve kurumlar, yem imalatına geçmeden önce Bakanlıktan ruhsat (Yem İmal Belgesi) almak zorundadırlar.
Baş vurma:
Madde 17 – İşletme ve kurumlar; satış için yem imalatına geçmeden önce yemin imal edildiği fabrika veya imalathanenin teknolojik sıraya göre tüm yapı ve tesis detaylarını gösterir projesini, vaziyet planını ve ilgili diğer belgeleri bir dilekçeye ekliyerek
Bakanlıktan ruhsat isteminde bulunurlar.
Ruhsat verilmesi için istemde bulunan işletme ve kurumların ham ve mamul madde depoları dahil her türlü yapı ve tesislerinin tamamlanmış ve yem imalatına hazır duruma getirilmiş olması şarttır.
Yapılacak incelemeler:
Madde 18 – Ruhsat istemi ile ilgili dilekçenin Bakanlığa intikalinden itibaren en geç 15 gün içinde Bakanlıkça görevlendirilen ekip, gerekli incelemeleri yapmak amacıyla, mahalline gönderilir.
Ekip; Bu yönetmelikte belirtilen esaslara göre, asgari teknik ve sağlık şartlarının mevcut olup olmadığını, işletmenin 1734 sayılı Kanunun öngördüğü kaliteli ve sağlıklı yem imali için gerekli tesislere ve donanımlara sahip bulunup bulunmadığını araştırır. Makinaların düzgün çalışıp çalışmadığını, sık arıza yapan mi’adlı aksamın yedeklerinin mevcut olup olmadığını, su, elektrik ve buhar tesisatının yeterliliğini, ham ve mamul madde depolarının uygunluğunu, aspiratörleri ve lüzumlu görülecek diğer hususları yerinde inceler.
Ekip, bu inceleme sonuçlarını rapor halinde en geç onbeş gün içinde Bakanlığa sunar.
Belge verilmesi (ruhsat):
Madde 19 – Satış için yem imal etmek üzere kurulan işletmelerin kurma iznine esas olmak şart ve vasıfların yerine getirildiği anlaşıldığı takdirde (Yem İmal Belgesi) verilir.
Bu şartların devamı süresinde verilen ruhsat geçerlidir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına verdiği yetkiler saklıdır.
Eksiklerin bulunması hali:
Madde 20 – Ruhsat talebinde bulunan işletmelerin kontrolünde eksiklikler tespit edilmişse, bu eksikliklerin ikmali için müracaat sahibine yeterli bir süre verilir ve bu sürenin sonunda kontrol ekibi tekrar görevlendirilir. Eksikliklerin tamamlandığının ekip raporu ile tevsiki halinde ruhsat verilir.
İmalat ve kontrolleri:
Madde 21 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Yem imal belgesi alan işletmelerin; Bakanlık ekipleri tarafından yılda en az iki defa ve belli edilmeyen tarihlerde kontrol edilmesi zorunludur. Bu kontrollerde alınan numunelerin analiz ücretleri ilgili fabrika ve işletme tarafından karşılanır.
Fabrika ve işletmelerin kontrolünde, teknik ve sağlık şartları Bakanlıkça belirlenecek olan işletme sahiplerinin sorumlu olacağı; yem üretim zincirinde tehlikelerin ortaya çıkabileceği kritik noktaların belirlenmesi ve bunların izlenmesiyle ilgili kontrol sistemlerinin oluşturulmuş olması aranır.
Ekipler yem imal depolama ve satış yerlerine; kontrol ve numune almak maksadıyla izinsiz girebilirler. Bu yerlerin sahip veya temsilcileri, kendilerinden istenilen bilgileri vermeye, yem ve yemlerle ilgili maddeleri göstermeye ve kontrolü sağlayıcı tedbirleri almaya mecburdurlar. Özel ticari sırlar saklıdır.
Bakanlıktan ruhsat alan her yem fabrikası yılda en az üç defadan az olmamak kaydıyla Bakanlık ekipleri denetiminde fabrikalarının ürettiği yemden alınacak yem numunelerini analiz ettirmek ve analiz sonuçlarını İl Müdürlüklerine ibraz etmek zorundadırlar.
Kontrol sırasında herhangi bir engelleme ile karşılaşan görevli ve yetkililer durumu bir tutanakla tespit eder ve gereği yapılmak üzere mahallin mülki amirine sunularak kendilerinden yardım isteğinde bulunurlar. Ayrıca bu durum Bakanlığa da bildirilir.
Laboratuvar kontrolleri:
Madde 22 – Beyan ve tescile tabi yemlerin ticarete arz edilirken fiziksel, kimyasal, biyolojik muayene ve analizlere dayanan kontrolleri laboratuvarlarda Bakanlıkça yaptırılır.
Bakanlık, laboratuvara gönderilen numunelerin hangi işletmeye ait olduğunun gizli kalması için gerekli tedbirleri alır.
Şikayet halleri ile imalatçısı tarafından formül değişikliği bildirilen karma yemlerin muayeneleri laboratuvarlarda öncelik ve ivedilikle yapılır.
İthal sırasında kontrol:
Madde 23 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Yem ithilatı aşağıdaki hususlar doğrultusunda yapılır;
a) Yem ithal etmek isteyenler, yemlerin beyan ve tescil işlemlerini yaptırarak Bakanlıktan izin almak zorundadırlar.
b) Yem ithal etmek isteyenler, beyan ve tescil beyannamelerinde belirttikleri bilgileri ihtiva eden analiz raporu, proforma fatura ve Bakanlıkça istenilecek diğer belgelerle müracaat ederler. Bakanlıkça uygun bulunan müracaatların ithali için gerekli izin verilir.
c) Gümrüğe gelen yemler, bu Yönetmelik esaslarına göre, yetkililer tarafından incelenir.
d) Gümrükte yemlerden usulüne göre numune alınarak laboratuvara sevkedilir. Numuneler; analiz ücretleri ithalatçıya ait olmak üzere laboratuvarda öncelikle muayene ve analize tabi tutulur ve durum bir raporla tesbit edilir.
Bu tetkik, muayene ve analiz sonuçları belgelerde belirtilenlere ve Yönetmelik hükümlerine uyma halinde bu yemlerin gümrükten çıkarılmasına ve usulüne göre satışına izin verilir.
Bakanlık ithalatla ilgili tüm hususlarda gerekli gördüğü tedbirleri alır.
İhraç sırasında kontrol:
Madde 24 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Yemlerin ve yemlik maddelerin ihracında ihracatçı, Bakanlığın istediği belgelerle müracaat eder. Alıcı firmanın istekleri doğrultusunda, ücreti ilgili firmaya ait olmak üzere kontrol yapılır. Numunelerin kontrol sonuçlarını belirten raporların uygun bulunması halinde ilgili malın fiili ihracına izin verilir.
Bakanlık ihracatla ilgili tüm hususlarda gerekli gördüğü tedbirleri alır.
Kontrol sonuçlarına itiraz:
Madde 25 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Kontrol için alınan yem numunelerenin muayene ve analiz sonuçları numunenin alınmasından itibaren en çok 30 gün içinde ilgililere yazılı olarak bildirilir.
İmalatçı, ithalatçı, satıcı veya bunların kanuni temsilcileri muayene ve analiz sonuçlarına en geç 30 gün içinde itiraz edebilirler. Bu takdirde yeniden yapılacak muayene veya analiz Bakanlığın belirleyeceği diğer bir laboratuvarda yaptırılır. Bu laboratuvarların verecekleri ikinci muayene veya analiz sonuçları en geç 30 gün içinde ilgililere bildirilir ve bu sonuçlara göre gereken işlem yapılır.
Referans laboratuvarlarında yaptırılacak muayene veya analizlerin ücreti itirazcı tarafından ödenir.
BÖLÜM IV : Laboratuvar Muayene ve Aanalizleri
Numune alma tekniği ve lüzumlu materyal:
Madde 26 – Yem Kanununa ve bu yönetmelik esaslarına göre yapılacak normal kontrollerde veya şikayet hallerinde laboratuvarlara gönderilmek üzere alınacak yem numuneleri Bakanlığın yetkili ekip veya kontrolörleri veya görevlendirdiği kimseler tarafından alınırlar. Bunlar numunenin alınış ve gönderiliş usul ve esaslarından sorumludurlar. Gümrüklerdeki kontrollar da normal kontrol sayılır.
Alınacak numuneler karşılığında herhangi bir bedel ödenmez.
Ambalajlı satılmak zorunda olan yemlerden alınacak numuneler mutlak surette ambalajı açılmamış veya hasara uğramamış olanlardan alınırlar.
Numune alma teknikleri Bakanlıkça hazırlanıp yürürlüğe konulacak ayrı bir yönetmelikte belirtilir.
Alınacak numune miktarları:
Madde 27 – Yemlerden kontrol için alınacak numunelerin en az miktarları aşağıda gösterilmiştir:
a) Kökeni bitkisel olan yemler : Beheri 0,5 Kg. dan 4 adet,
b) Bitkisel sanayii kalıntıları : Beheri 0,5 Kg. dan 4 adet,
c) Kökeni hayvansal olan yemler : Beheri 0,5 Kg. dan 4 adet,
d) Yemlik preparatlar : Saf : Beheri 50 Gr.dan 4 adet,
Karma : Beheri 0,5 Kg.dan 4 adet,
e) Mineral Yemler : Beheri 0,5 Kg.dan 4 adet,
f) Karma Yemler : Beheri 0,5 Kg.dan 4 adet,
– Biyolojik muayeneyi gerektiren hallerde yedirme için yeteri kadar numune alınır.
Numune ambalajları:
Madde 28 – Numuneler, yemin özelliğine göre aşağıda yazılı ambalaj nev’ilerinden birine konur ve üzerlerine “Bu Yem Örneği Kontrol için Daire Tarafından Alınmıştır” ibaresi bulunan bir etiket yapıştırılır.
a) Kavanoz (cam, plastik şeffaf veya renkli)
b) Bez torba,
c) Naylon torba,
d) Teneke kutu,
e) Mukavva kutu,
Yemlerin niteliklerine göre bu ambalaj nev’ilerinden hangilerine ve ne şekilde konacağı 26 ncı maddede sözü geçen yönetmelikle belirtilir.
Bir yemden 4 adet numune alınır ve bu numuneler aynı türden ambalajlara konulur.
Numune almak için lüzumlu materyal Bakanlıkça temin edilir.
Numunelerin Bakanlığa gönderilmesi:
Madde 29 – Ambalajlar, içlerindeki yemin değiştirilmesine imkan vermeyecek bir biçimde, kapatılıp mühürlenir. Durum örneği ekli ve Dairece herbiri üçer nüsha olarak matbu ciltler halinde önceden hazırlanan tutanağa geçirilir ve bu tutanak numuneyi alanlar, yemle ilgili şahıslar (imalatçı, ithalatçı, ihracatçı, satıcı veya alıcı ile varsa hazır bulunanlardan bir tanık) tarafından imzalanır. Üç nüsha halindeki tutanakların (3 üncü nüshası) dip koçanda kalır. Numunelerden biri tutanağın ikinci nüshası ile birlikte ilgilisine mahallinde teslim edilir. Geriye kalan üç numara tutanağın birinci nüshası ile birlikte ayrı bir ambalaja konularak görevliler tarafından en kısa zamanda Daireye teslim edilir veya P.T.T. İdaresi yolu ile gönderilir.
Numunelerin laboratuvara gönderilmesi:
Madde 30 – Daire, gelen numunelere şifreli birer kod No. su yapıştırır ve bunlardan birini bir yazı ile muayene ve analiz için ilgili laboratuvara gönderir. Diğer numuneler tutanağı ile birlikte itiraz süresi sonuna kadar tanık numune olarak Dairede muhafaza edilir.
Yem numunelerinin, hangi imal işletmesine ait olduğu hususu analiz için görevli laboratuvardan gizli tutulur.
Alıkonulan numuneler:
Madde 31 – Analiz sonuçlarına süresi içinde itiraz edilmediği takdirde tanık numuneler Dairece uygun görülecek bir biçimde değerlendirilir veya imha edilir.
Analiz metodları:
Madde 32 – Beyan ve tescile tabi yemlerin laboratuvar analiz metotlarının;
a) İlkeleri,
b) Araç ve gereçleri,
c) Çalışma teknikleri,
d) Hesap şekli,
Dünyada en çok kullanılan ve ülkemiz şartlarına göre en geçerli bulunan metotlar gözönünde bulundurulmak suretiyle, Bakanlıkça tespit olunur ve tebliğler halinde ilgililere duyurulur.
Sözü edilen tebliğler bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren Resmi Gazete ile yayımlanmaya başlanır.
Gelişen bilim ve tekniğin gereklerine göre analiz metotlarında yapılacak değişiklikler, ilgili laboratuvarlara ve diğer ilgililere Bakanlıkça, en kısa sürede aynı usule göre duyurulur.
Bakanlıkça analiz için yem örneği gönderilen laboratuvarlar tebliğlerde belirtilen metotları uygulamak zorundadırlar.
Rapor düzenlenmesi:
Madde 33 – Analiz sonuçları, analizi yapan laboratuvarlar tarafından Bakanlıkça hazırlanacak özel yönetmelikte belirtilecek şekil ve esaslara göre düzenlenecek raporla tespit edilir.
BÖLÜM V : Yem İmal Eden İşletmelerin Tabi Olacağı Asgari Teknik ve Sağlık Şartları
Kökeni hayvansal olan yemleri imal eden işletmelerin asgari teknik koşulları:
Madde 34 – Kökeni hayvansal olan yemleri imal eden işletmelerde asgari teknik koşullar bakımından;
a) Parçalayıcı-Yıkayıcı (Hasher-Washer),
b) Kemik kırıcı,
c) Kan toplama tankı veya üstü kapalı kaplar,
d) Taşıyıcı,
e) Pişirme kazanı, (Rendering kazanı),
f) Jet Kondanse,
g) Sarnıç kazanı (Perkülatör),
h) Cendre (Pres),
i) Yağ Toplama dinlendirme tankı,
j) Kek kırıcı,
k) Öğütücü,
l) Emtia taşıma arabaları (kapaklı),
m) İşletmeye enerji sağlayan makinalar,
n) Elek,
o) Yeteri kadar kova gelberi, kürek, çuval taşıma arabası, tartı aleti, ambalaj malzemeleri dikiş makinası veya çuval ağızlarının bağlanıp kurşunlanması için lüzumlu materyal, pülverizatör ve benzeri gibi ekipman ve makinalar, bulunur.
İşletmenin projesinde üreteceği yem çeşidine göre, yukarıda belirtilen ekipman ve makinalardan Bakanlıkça lüzum gösterilenlerin mutlak suretle bulundurulması zorunludur.
Kökeni hayvansal olan yemleri imal eden işletmelerin asgari sağlık koşulları:
Madde 35 – Kökeni hayvansal olan yemleri imal eden işletmeler, hayvan sağlığının emniyeti yönünden aşağıda belirtilen koşullara uyarlar:
a) İmalat kapasitesine yeter büyüklük ve hacımda, üstü kapalı, dış tesirlerden muhafazalı, iş akımına uygun, yeter bölmeli yapılarda, Et Kombinası veya mezbahaların uygun ve müstakil bölümlerinde kurulurlar.
Bu işletmelerde, İşçilerin giyinme ve temizlenmeleri, ham maddenin depolanıp hazırlanması, üretim ve mamul madde depolanması için gerekli bölümler bulunur.
b) Bu işletmelerin etrafı duvar tel örgüsü ve benzeri tesislerle çevrilerek ve giriş-çıkışlarda dezenfeksiyon için gerekli tertibat alınır.
c) İşyerinin zemini ve duvarları fayans, mermer, mozayik, beton, dayanıklı boya v.b. gibi kolayca temizlenebilir yapıda olur. Çalışan personelin gerekli hallerde kullanması için işletmede antiseptik sıvılar ihtiva eden kaplar bulundurulur.
İşyerlerinde ısıtma aydınlatma, havalandırma, basınçlı sıcak ve soğuk su tesisatı bulundurulur.
d) Pişirme kazanları haftada en az bir defa, işletmede kullanılan diğer bütün ekipman (motorlar hariç) her gün iş bitimini müteakıp yıkanıp temizlenir.
e) Hammaddeler, hayvan sağlığını bozucu çeşitli mikroplarla bulaşık olabileceğinden, hammadde depolama ve hazırlama bölümü ile diğer bölümler ve özellikle mamul madde deposu arasında mikropların taşınmasını önleyici tedbirler alınır.
f) İşyerinde kullanılan madeni araç, gereç ve makinalar (motorlar hariç) paslanmaz çelikten veya galvanizli saçtan imal edilmiş olması gerekir.
Her bölümde kullanılan araç gereçlerin üzerlerine hangi kısıma ait oldukları yazılır.
g) İşyerinde çalışan personelin en az altı ayda bir sağlık kontrolları yaptırılır ve kontrol sonuçları muhafaza edilir, işyerinde bir ecza dolabı bulundurulur.
Mineral yemler ve yemlik preparatlar imal eden işletmelerin asgari teknik koşulları:
Madde 36 – Mineral Yemler ve Yemlik Preparatlar İmal Eden İşletmeler, aşağıda belirtilen teknik koşullara uyarlar:
a) İşletme kapasitesine yeterli büyüklükteki bir binada veya ilaç fabrikalarının uygun bir yerinde kurulurlar.
b) Bu işletmelerde imal olunan mineral yem veya yemlik preparatın özelliğine göre karışıma girecek dolgu ve katkı maddeleri ile aktif maddelerin, özellikle vitaminlerin, antibiyotiklerin, minareller ve benzerlerinin bozulmadan ve aktivitelerini kaybetmeden muhafazasına elverişli hammadde depolama yerleri ile karıştırma, gerektiğinde karışımın depolanması, ambalajlama ve sevk için ayrı bölümler bulunur.
c) Karıştırma bölümünde; bir ön karıştırıcı (premixer) ile işletmenin büyüklüğüne göre değişik kapasitede bir veya daha fazla karıştırıcı (mixer) ve Mixer’den çıkan karışımın el değmeden silolara sevk etme tesisatı bulunur.
d) Ambalajlama bölümünde; hassas tartı aleti, mamulün özelliğine uygun ambalaj malzemesi ile etiketleme ve ambalaj kapatma ekipmanı bulunur ve karışım silolardan ambalajlara el değmeden doldurulur.
Ambalajlar, içindeki mamulün özelliğini ve aktivitesini bozmayacak veya bozulmasını önleyecek nitelik taşır.
e) Yalama taşı şeklinde katı olarak piyasaya sürülen mamuller için gerekli presleme ve fırınlama donanımı, ayrı bir yerde veya karıştırma bölümünde bulunur.
(Ek fıkra: 11/12/1998 – Yön: 98/12191 – 1 md.) Yemlik enzim preparatları imal eden fabrikalar/işletmeler birinci fıkrada belirtilenlere ek olarak ayrıca
a) işletme bünyesinde üretilen ürünü test edecek laboratuvar alet ve ekipmanı,
b) kullanılan saf kültürlerin saklanacağı derin dondurucular,
c) kullanılan malzemelerin sterilizasyonu için alet ve ekipman,
d) mikroorganizmaların uygun şartlarda fermantasyonlarının yapılabileceği değişik kapasitede fermantörler,
e) fermantörde; besi yeri, asit ve baz maddeler temin edecek sistem ve depolar,
f) enzim prepartaları ile besi yerlerini ayırmaya yarayan separatörler ve filtrasyon sistemleri,
g) enzimlerin homojenizasyon ve konsantrasyonunu ayarlayan sistemler,
h) kurutulmuş enzim üretimi yapanlarda kurutma sistemleri,
bulundurmak zorundadırlar.
(Ek fıkra: 11/12/1998 – Yön: 98/12191 – 1 md.) Dikalsiyum fosfat (D.C.P.) imal eden fabrikalar/işletmeler birinci fıkrada belirtilenlere ek olarak ayrıca ısıtma kazanı, reaksiyon tankı ve kireç besleme kazanı, pompalama, filtre etme sistemi ve santrifüj, dinlendirme tankı ve kurutma düzeneği bulundurmak zorundadırlar.
(Ek fıkra: 11/12/1998 – Yön: 98/12191 – 1 md.) Sıvı mineral yemler ve yemlik preparatları imal eden fabrika/işletmeler birinci fıkrada belirtilenlere ek olarak ayrıca sıvı üretimine uygun ön karıştırıcı, paslanmaz özellikte karıştırma tankları, üretilecek üründe kullanılan suyun sağlanacağı temiz su kaynağı, dinlendirme ve dolum tankı bulundurmak zorundadırlar.
Mineral yem ve yemlik preparat imal eden işletmelerin asgari sağlık koşulları:
Madde 37 – Mineral yem ve Yemlik Preparat imal eden işletmelerde aşağıdaki sağlık koşullarına uyulur:
a) İşletmede çalışan işçilerin soyunmaları, temizlenmeleri ve işletmece verilecek temiz iş elbiselerini giyinmeleri için gerekli bölümler işletme girişinde bulunurlar.
b) İşletmede toz ve tozlanmayı önleyici tertibat alınır ve çalışan işçiler her altı ayda bir genel sağlık kontrolünden geçirilir.
c) İşletmede kullanılan alet ve ekipman sık sık temizlenip dezenfekte edilir.
d) İşletmenin zemini ve duvarları kolayca temizlenebilir, dayanıklı bir malzeme ile kaplanır ve sık sık temizlenir.
Karma yemleri imal eden fabrika ve işletmelerin asgari teknik koşulları:
Madde 38 – Karma yem imal eden fabrika ve işletmelerin tabi olacağı asgari teknik koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) (Değişik bent: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Bu fabrikalarda işletmenin kapasitesine göre, yeterli miktar ve büyüklükte hammadde depoları bulundurulur.
b) Karma yem imalinde kullanılacak hammaddelerin toz, toprak, demir parçaları ve diğer yabancı maddelerden temizlenmesi için gerekli temizleme düzeni bulunur.
c) Dane yemlerin kırılması veya öğütülmesi için çeşitli çapta elekleri olan değirmen bulunur.
d) Hammaddelerin karıştırılması için uygun ve yeterli kapasitede mixer ile premix yapanlar için bir ön karıştırıcı (premixer) bulundurulur.
e) Melas kullanılması halinde melaslama ünitesi ve pelet yem imal eden fabrikalarda peletleme ünitesi bulunur.
f) Ambalajlama ünitesinde hazırlanmış karma yem, el değmeden ambalajlara doldurulur, ambalajın sıhhatli tartısı için yeteri miktarda ayarlı tartı aleti bulundurulur ve ambalaj ağızları dikiş makinası ile, küçük paket yemler de bir yapışkan ile kapatılır.
g) Mamul madde ve premixlerin depolanması için uygun nitelikte ve birbirinden ayrı özel depolar bulunur.
h) Fabrikada melaslama ve peletleme üniteleri varsa, mutlaka melas tankları ve peletleme için buhar kazanı bulundurulur. Buhar kazanı, üretilen pelet yem miktarına ve melaslamanın buhar ihtiyacına yeterli kapasitede olur.
i) Mamul yemlerin sevki için, mamul madde depoları çıkışında rampalar ve yükleme düzeni bulundurulur.
j) (Ek bent: 04/03/2001 – 2001/2039 S.Yön./4. md.) Rasyonları üretecek olan yem fabrikaları, bu rasyonları üretebilmek için gerekli karıştırıcı ve uygun paketleme gibi teknik donanımları olan ayrı bir üniteye sahip olduklarını Bakanlığa belgelemek zorundadırlar.
Karma yemleri imal eden fabrika ve işletmelerin asgari sağlık koşulları:
Madde 39 – Karma yem imal eden işletmelerin tabi olacağı asgari sağlık koşulları aşağıda gösterilmiştir:
a) Bu fabrikaların etrafı, dışardan tek ve çift tırnaklı hayvanlar ile kümes hayvanlarının giremiyeceği bir biçimde çevrili olacaktır. Ayrıca fabrika sahası dahilinde hiç bir hayvan yetiştiriciliği yapılmayacaktır.
b) Fabrikaya giriş ve çıkışlar belli kapılardan yapılacak, bu kapılarda (özellikle giriş kapısında) devamlı surette içinde dezenfektan sıvı bulunan uygun beton çukurlar yapılacaktır.
c) Fabrikada çalışan işçiler ve aynı bölümde görevli memurlar, işletmeye dezenfektan sıvı ile ıslatılmış sünger ve benzeri paspas bulunan kapılardan girecektir.
d) İşçilerin soyunma, temizlenme ve giyinmeleri için yeterli büyüklükte bölmeler ve devamlı akar su bulunacaktır. İşçiler günlük elbise ve ayakkabılarını bu bölümde terkedip temiz iş kıyafetlerini giyeceklerdir.
e) İmalat bölümünde çalışan memurlar iş ayakkabısı ve elbise üzerine temiz iş gömleği giyeceklerdir.
f) İşçiler her altı ayda bir defa genel sağlık kontrolünden geçirilecektir.
g) İşletme içinde tozlanmayı ve pis suların etrafa yayılmasını önleyici tertibat alınacaktır.
h) Ham ve mamul madde depoları ile premixlerin muhafaza edildiği bölmelerde ambar zararlıları ve özellikle farelerle devamlı mücadele edilecektir. Bu mücadelede yemlerin zehirli maddelerle bulaşmasına imkan verilmeyecek şekilde tertibat alınacaktır.
i) Ham ve mamul madde depoları, nemsiz, serin, havalandırılabilir (karşılıklı tel kafesli pencereleri olan), sert zeminli, üstü akmayan yerler olacaktır.
k) Premixlerin (kendi imalatı veya satın alınan) muhafazası için ayrılan odalar da aynı şekilde nemsiz, serin ve havalandırılabilir olacaktır.
l) İşletmenin bütün bölümleri (makina ve cihazlar hariç) kolayca dezenfekte edilebilir cinste olacak, gereğince sık sık dezenfekte edilecektir.
m) (Değişik bent: 02/12/1996 – 96/9305 K.) Mamul madde ambalajı olarak kullanılan ambalajlar bir defa kullanıldıktan sonra işletmeye geri alınmayacaktır.
n) Bu defa kullanılmış olan ambalaj kapları fabrikalar tarafından ikinci defa kullanılamaz ve fabrikada bulundurulamaz.
Ancak bunların sağlam ve ikinci defa kullanılmaya elverişli durumda olanlarının garantili bir şekilde dezenfekte edilmiş olması halinde ikinci defa kullanılması mümkündür. (1234 sayılı Hayvanların Sağlık Zabıtası Hakkında Kanun ve bu Kanuna bağlı Nizamname Hükümleri saklıdır.)
Bu dezenfeksiyon işlemi fabrikalarca yapılabileceği gibi Bakanlığın müsaadesi ile başka kuruluşlarca da yapılabilir.
Bu bölümdeki sağlık koşulları bakımından, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına ve 1475 sayılı Kanunun da Çalışma Bakanlığına verdiği yetkiler saklıdır.(*)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
NOT : (*) 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134 sayılı R.G.de yayımlanan 4854 sayılı “İş Kanunu”nun Geçici 1. Maddesi gereğince, mevzuatta 1475 sayılı Kanuna yapılmış olan atıflar 4857 sayılı Kanuna yapılmış sayılır.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
BÖLÜM VI : Yem Depolama ve Satışa Arzetme Yerleri
Tanım:
Madde 40 – 1734 sayılı Yem Kanununun 10 uncu maddesinin son paragrafında yer alan yem depolama ve satışa arzetme yerleri değiminden; sözü geçen kanunun 7 nci maddesinde belirtilen kökeni hayvansal olan yemler, mineral yemler, yemlik preparatlar ile karma yemler gruplarına dahil olan yemleri alıp satma maksadıyla ruhsat verilmiş olan yerler anlaşılır.
Ruhsat koşulları:
Madde 41 – Yem depolama ve satışa arzetme yerlerinin ruhsat alma bakımından tabi olacağı koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) Yem satış yerlerinin; zemini sert, nemsiz, aydınlık, havalandırılabilir, gerektiğinde kolayca dezenfekte edilebilir, çatısı, kapısı ve pencereleri sağlam olur.
b) Yem depolama yerleri; satış yerinin hemen bitişiğinde veya uzağında olabilirler. Ancak, bu yerler hiç bir surette hayvan barınaklarının ya da mezbahaların bitişiğinde olamazlar. Bunun gibi, yemlerin satışa arzedildiği yerler de hayvan barınaklarının ve mezbahaların bitişiğinde olamazlar.
c) Yem depolama yerleri, teknik ve sağlık şartları bakımından; bu yönetmeliğin V inci bölümünde yer alan karma yem imal eden işletmelerin mamul madde depolarının özelliklerini taşırlar. Ancak bunların zeminleri mutlaka tahta ızgara şeklinde inşa edilir.
d) Yem depolama yerlerinde ızgaralar üzerine istif edilen çuvallar sırt sırta yapışık olmaz ve istif yüksekliği beş sırayı geçmez.
Kokulu olan yemlerin kokularının birbirine sirayet etmemesi için gereken tertibat alınır.
e) Yem depolama ve satışa arzetme yerlerinde; her nev’i ehli ve vahşi hayvanlarla bunların yumurtaları, etleri, derileri ve sakatatı bulundurulamaz.
f) Yem satış yerlerinde Yem Kanununun 7 nci maddesinde belirtilen yemlerden başka hububat, değirmencilik artıkları gibi maddelerle, yemlerle temas etseler dahi hayvan sağlığına zararlı olmayacak maddelerin satışına müsaade edilir.
Açık satış şartları:
Madde 42 – Yem satış yerlerinde yemlerin orijinal ambalajları içinde satılmaları esastır. Açık ambalajdan yapılan perakende satışlarda ortaya çıkacak aksaklıklardan birinci derecede satıcı sorumludur. Ancak, yemin satış yerinde aynı yemin açılmamış ambalajından alınacak numunenin analizinde aynı aksaklık tespit edilirse birinci derecede imalatçı sorumlu tutulur.
Açık ambalajlı perakende satışlar için, satıcı, yemin adını, imalatçısını ve imal tarihini belli eden bir belgeyi alıcının isteği halinde vermek zorundadır.
Ruhsat verilmesi:
Madde 43 – Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen yemlerin depolama ve satışa arz etme yerlerin yukarıda belirtilen koşullara uyduğu Bakanlığın kontrolör veya ekipleri tarafından yapılan kontroller sonucunda anlaşıldığı takdirde buralar için, durumuna göre, birlikte veya ayrı ayrı kullanma ruhsatı verilir.
Bu ruhsat belli şartların devamı süresince geçerlidir.
BÖLÜM VII : Türlü Hükümler
Fiyat tespiti:
Madde 44 – Aşağıdaki hallerde; beyan ve tescile tabi yemlerin toptan ve perakende satış fiyatları, ilgili Bakanlıkların görüşleri alınmak suretiyle Bakanlıkça tespit ve ilan olunur.
a) Yemlerin maliyetine tesir eden faktörler muvacehesinde fiyatlarda anormal durumlar görülmesi,
b) Hükümetin politikası gereği olarak yem fiyatlarının belli bir seviyede tutulmasının zorunlu olması,
c) İthal ve ihraç edilen yemlerin fiyatlarında anormallik görülmesi,
Fiyat tespitleri sırasında satış için yem imal eden resmi ve özel işletme ve kurumların görüşleri de Bakanlıkça alınabilir.
Fabrika kurma izni:
Madde 45 – Yem Fabrikası kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler kuracakları fabrika ile ilgili müsaadeyi Yem Kanununun 17 nci maddesi uyarınca almak zorundadırlar. Yem fabrikası kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, bu maksatla aşağıdaki belgelerle Bakanlığa müracaat ederler;
a) Fabrika kurulacak arazinin vaziyet planı,
b) Arazinin imar durumu, (Organize sanayi bölgesi bulunan yerlerde yem fabrikaları öncelikle bu bölgede kurulur),
c) Fabrikanın yapı ve tesislerinin ihtiyaç programı,
d) Yerleşme planı,
e) Fizibilite etüdleriyle ilgili rapor.
Bakanlık, kurulacak fabrikanın kanunda ve bu yönetmelikte yer alan asgari teknik ve sağlık şartlarını, üretilecek yemlerin çeşitlerine göre, arz ve talep durumunu, inceleyerek gerekli kararı verir.
Bu incelemeler sonucunda; eksik ve aksaklıklar görülmesi halinde bunlar tamamlatılır. Tetkikler sonunda uygun görülen işletmelere kurma izni verilir. Bu izni almaksızın fabrika kuranlara Yem İmal Belgesi (Ruhsat) verilmez.
İmalden vazgeçme:
Madde 46 – Bakanlığa tescil ettirdikleri yemleri imalden veya ruhsat aldıkları halde yem imalinden vazgeçenler durumu en geç bir ay içerisinde yazılı olarak Bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler. Bu takdirde tescil kaydı silinir ve Yem İmal Belgesi (Ruhsat) iptal edilir ve keyfiyet ilgiliye duyurulur.
Bu yükümlülüğe riayet edilmediğinin tespiti halinde de aynı işlem yapılır.
Fabrika yönetimi:
Madde 47 – (Değişik madde: 02/12/1996 – 96/9305 K.)
Kökeni hayvansal olan yemleri üreten yem fabrikaları ve işletmeleri, mineral yem ve yemlik preparat üreten fabrika ve işletmeler ile Bakanlıkça verilen ruhsata esas olan en az 5 ton/saat kapasiteli karma yem fabrikaları ve işletmeleri; bir Ziraat Mühendisi veya Veteriner Hekimi işletme şefi veya sorumlu müdür olarak istihdam etmek zorundadırlar.
Kapasitesi en az 20 ton/saat olan karma yem fabrikaları gerek yetiştiricileri yem teknolojisi ve hayvan besleme bilimindeki gelişmelerden haberdar etmek, gerekse yetiştiricinin tükettiği yemden dolayı meydana gelebilecek sorunları yakından takip etmek amacıyla saha elemanı olarak bir Ziraat Mühendisi veya Veteriner Hekim istihdam etmek zorundadırlar.
Gerek üretim esnasındaki gerekse satıştan önce veya sonraki beyana uygunluk konusundaki sorumluluk ve bu hususlara aykırılık durumundaki kanuni takiplerde sorumluluk müteselsilen işletme şefi veya sorumlu müdür ile fabrika veya işletmenin sahiplerine aittir.
Yürürlük:
Madde 48 – Bu Yönetmelik yayımı gününde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 49 – Bu Yönetmeliği Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
