MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamında Kırsal Kalkınma Programının hazırlanması, hazırlanan Kırsal Kalkınma Programı ile ilgili uygulamaların etkin, verimli ve doğru bir şekilde yönetilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi, raporlanması, koordinasyonu, tanıtımı ve Programa ilişkin değişiklikler ile ilgili faaliyetleri yürütmekten sorumlu olan Yönetim Otoritesinin görevleri ile çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Yönetim Otoritesinin görevleri, çalışma usul ve esasları ile uygulamalara yönelik düzenlemeleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi ile 4/5/2007 tarihli ve 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 9, 16 ve 17 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Denetim Otoritesi: Katılım Öncesi Yardım Aracına ilişkin oluşturulan yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin ve doğru bir şekilde işlediğine dair doğrulamayı yapmakla sorumlu olan Hazine Kontrolörleri Kurulunu,
c) İç Denetim Birimi: Bakanlık İç Denetim Birimi Başkanlığını,
ç) İletişim Planı: Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım için hazırlanan planı,
d) İzleme Komitesi: İlgili kamu kurum ve kuruluşları,gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve sivil toplum kuruluşlarının Program ve destekleri ile ilgili, izleme, değerlendirme süreçlerine katkı ve katılımlarını sağlamak üzere oluşturulan Program İzleme Komitesini,
e) Katılım Öncesi Yardım Aracı: Avrupa Birliğinin 2007-2013 yıllarını kapsayan ve beş bileşenden oluşan katılım öncesi desteğini,
f) Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesi: Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörü ile Avrupa Komisyonunun eş başkanlığında, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, Yönetim Otoritesi, Kurum ve diğer ilgili kurumların temsilcilerinden oluşan ve temel görevi uygulamada Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenleri arasında uyum ve koordinasyonu sağlamak olan Komiteyi,
g) Kurum: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunu,
ğ) Mutabakat Zaptı: Kurum ile Yönetim Otoritesi arasında imzalanan işbirliği ve görev paylaşımı konusundaki belgeyi,
h) Program: Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma bileşeni kapsamında hazırlanan Kırsal Kalkınma Programını,
ı) Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörü: Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamındaki bileşenlere yönelik genel koordinasyonu sağlamakla sorumlu Avrupa Birliği Bakanlığı Müsteşarını,
i) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi: Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamındaki yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin işleyişi ile Ulusal Fonun başkanı olarak Türkiye’de Avrupa Birliği fonlarının mali yönetiminden ve bu çerçevede yapılan işlemlerin mevzuata ve usulüne uygunluğundan bütünüyle sorumlu Hazine Müsteşarını,
j) Yetkili Akreditasyon Görevlisi: Ulusal Yetkilendirme Görevlisi ve Ulusal Fonun akredite edilmesi, akreditasyonunun izlenmesi ve askıya alınması veya kaldırılmasıyla yetkili Hazine Müsteşarlığından sorumlu Bakanı,
k) Yönetim Otoritesi: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,
l) Yönetim Otoritesi Başkanı: Tarım Reformu Genel Müdürünü,
ifade eder.
İKİNCİBÖLÜM
Yönetim Otoritesi ve Görevleri
Yönetim Otoritesi
MADDE 5 – (1) Yönetim Otoritesi Tarım Reformu Genel Müdürlüğüdür. Yönetim Otoritesinin görevleri, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü bünyesindeki Kırsal Kalkınma Daire Başkanlığı tarafından yürütülür.
Görevleri
MADDE 6 – (1) Yönetim Otoritesi, programın mali yönetim prensibine uygun olarak yönetilmesinden ve uygulamaların izlenmesinden sorumludur. Bu amaçla aşağıdaki görevleri yerine getirir:
a) Programı hazırlar ve uygulamalar sonucunda ihtiyaç duyulan Program değişikliklerine ilişkin çalışmaları yürütür.
b) Program uygulamalarının Programın kriterleri ve mekanizmasına uygun olarak gerçekleştirilmesini ve Program kapsamındaki işlemlerin Avrupa Birliği ile yapılan anlaşmalara, ilgili Avrupa Birliği ve ulusal mevzuata uygunluğunu gözetir.
c) Programın uygulama sürecinin etkin bir şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi için bilgi ve raporlama sistemi kurulmasını,işletilmesini ve güncellenmesini sağlar.
ç) Program uygulamalarının izlenmesi ve değerlendirmesine dair çalışmaları yürütür.
d) İzleme Komitesinin çalışmalarına yardımcı olur ve koordinasyon görevini yürütür.
e) Program uygulamalarına ilişkin yıllık ve nihai uygulama raporlarıyla ilgili çalışmaları Kurum ile işbirliği içerisinde yürütür.
f) Program ile ilgili bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerini yürütür.
g) Teknik destek tedbiri kapsamında öngörülen faaliyetleri yürütür.
ğ) Yönetim Otoritesine ilişkin usulsüzlüklerin bildirilmesini sağlar.
h) Yerel Kırsal Kalkınma Stratejilerinin Hazırlanması ve Uygulanması tedbiri kapsamında öngörülen faaliyetleri yürütür.
ı) İhtiyaç duyulması halinde yukarıdaki görevlerin bir kısmını başka bir kurum/kuruluşa yaptırır. Bu durumda, söz konusu görevlerin düzgün ve etkin bir şekilde yerine getirilmesini, yönetilmesini ve denetlenmesini sağlamak üzere her türlü tedbiri alır ve Yönetim Otoritesinin konuya ilişkin sorumluluğu devam eder.
(2) Yönetim Otoritesi, görevleri ile ilgili konularda Türkiye ile Avrupa Birliği arasında imzalanan ikili anlaşmalar ve ilgili diğer ulusal mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli çalışmaları yapar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim Otoritesinin Çalışma Usul ve Esasları
Programın hazırlanması
MADDE 7 – (1) Program; Yönetim Otoritesi tarafından, Avrupa Birliğinin katılım öncesi kırsal kalkınmaya yönelik olarak sağlanan kaynaklarının kalkınma plan ve programları ile ulusal stratejiler doğrultusunda diğer iç ve dış kaynaklı kırsal kalkınma program, faaliyet ve destekleri ile Avrupa Birliği tarafından sağlanan diğer kaynaklarla tutarlı ve uyumlu bir şekilde ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde hazırlanır.
(2) Program hazırlık çalışmaları, Bakanlıkça belirlenen ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve Avrupa Komisyonu ile koordineli bir şekilde yürütülür.
(3) Program, Avrupa Komisyonu tarafından onaylanır ve Yüksek Planlama Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.
Programın izlenmesi
MADDE 8 – (1) Programın uygulanmasının etkinliği, etkililiği ve kalitesi, Programda öngörülen hedefler ve göstergeler ışığında izlenir.
(2) Programın uygulanmasına yönelik mali ve istatistikî bilgiler ile izleme verileri ve diğer gerekli bilgiler, Kurum ile yapılan Mutabakat Zaptı çerçevesinde Kurumdan temin edilir.
(3) Programın izlenmesi çalışmaları İzleme Komitesi ile işbirliği halinde yürütülür. Ayrıca, Program uygulamalarına ilişkin kaydedilen ilerlemeler hakkında Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesine ve Avrupa Komisyonuna rapor edilir.
(4) Program uygulamalarında kaydedilen gelişmeler, uygulamada yaşanan sorunlar, Programın izlenme ve değerlendirme sonuçları ve tanıtım faaliyetleri ile ilgili bilgiler İzleme Komitesine bildirilir.
Programın değerlendirilmesi
MADDE 9 – (1) Program uygulamalarının değerlendirilmesi, Programın amaç ve hedeflerine bağlı olarak, Avrupa Komisyonu ile işbirliği halinde belirlenen izleme ve değerlendirme kriterleri ve göstergeleri çerçevesinde yapılır.
(2) Program uygulamalarının değerlendirilmesi sırasında, kaynakların kullanım düzeyi, uygulamaların etkililiği ile verimliliği ve Programda belirlenen öncelikler üzerindeki sosyoekonomik etkisi gözetilir.
(3) Programın stratejisini, Program uygulamalarının kalitesini, etkinliğini, etkililiğini ve tutarlılığını geliştirmek ile Program hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını tespit etmek amacıyla, izlemeden elde edilen veriler doğrultusunda Programın ön değerlendirme, sürekli değerlendirme, ara değerlendirme ve nihai değerlendirmesi yapılır.
(4) Programlama kalitesinin yükseltilmesi ve bütçe kaynaklarının tahsisinde uygunluğu ve verimliliği temin etmek amacıyla Program hazırlığı sırasında ön değerlendirme yapılır.
(5) Programın sürekli değerlendirmeleri her yıl yapılır ve İzleme Komitesine rapor edilir. Raporun bir örneği Yetkili Akreditasyon Görevlisi ile Denetim Otoritesine gönderilir.
(6) Avrupa Komisyonu tarafından talep edilmesi halinde, Avrupa Komisyonundan alınan yetki devri tarihini takip eden üçüncü yıl içerisinde, Programın uygulanmasına yönelik ara değerlendirme yapılır.
(7) Ara değerlendirme raporu, altıncı fıkrada belirtilen yılın 31 Aralık tarihine kadar İzleme Komitesi ve Avrupa Komisyonuna sunulur ve değerlendirme raporundaki önerilerin yerine getirilmesi konusunda yapılan çalışmalar hakkında Komisyon bilgilendirilir.
(8) Programın mali anlaşmasının bittiği yıl içinde, Programın nihai değerlendirmesi yapılır.
Raporlama
MADDE 10 – (1) Program uygulamalarına ilişkin yıllık uygulama raporları ve nihai uygulama raporu Kurum ile işbirliği halinde hazırlanır.
(2) Yıllık uygulama raporları, Programın uygulandığı takvim yılını içermekte olup, Programın tüm uygulama dönemini kapsayan kümülatif mali ve izleme bilgilerini içerir. Nihai uygulama raporu, Programın tüm uygulama dönemini kapsar ve Programın son yılında hazırlanır.
(3) Yıllık uygulama raporları ve nihai uygulama raporu; Program amaç ve hedeflerine ulaşılması açısından, öncelik ve tedbirlerin uygulanmasında kaydedilen ilerleme, uygulamada karşılaşılan sorunlar, alınan tedbirler, mali tablolar ve mali yönetim sonuçları, izleme ve değerlendirme çalışmaları, bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri ve Programın ulusal, bölgesel, sektörel politika ve stratejilerle ayrıca diğer Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenleri ile uyumu ve tutarlılığı ile ilgili bilgileri ve ikili anlaşmalarda yer alan diğer hususları içerecek şekilde hazırlanır.
(4) Yıllık uygulama raporları ve nihai uygulama raporu, İzleme Komitesi tarafından incelendikten ve onaylandıktan sonra, Avrupa Komisyonuna, Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörüne ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisine iletilir. Raporların bir örneği de Denetim Otoritesine gönderilir.
(5) Yıllık uygulama raporları her takvim yılının bitimini takiben altı ay içinde, nihai uygulama raporu ise Program kapsamındaki uygun harcamaların ödenmesi için belirlenen en son tarihi takip eden altı ay içinde Avrupa Komisyonuna gönderilir.
Koordinasyon
MADDE 11 – (1) Yönetim Otoritesi, Program uygulamalarının kalitesini izlemek için gerekli belgeleri İzleme Komitesine sunarak çalışmalarına yardımcı olur. Bu kapsamda gerekli koordinasyonu sağlar.
(2) İzleme Komitesinin sekretarya hizmetlerini yürütür. Bu çerçevede aşağıdaki çalışmalar yapılır.
a) İzleme Komitesi çalışmaları için ihtiyaç duyulan tüm belge, materyal, rapor, analiz ve teklifler hazırlanır, tercümeleri yapılır/yaptırılır ve elektronik ortamda ve/veya yazılı olarak İzleme Komitesi üyelerine gönderilir.
b) İzleme Komitesi toplantılarının hazırlıkları,toplantıların düzenlenmesi ve toplantı tutanaklarının hazırlanması ile ilgili çalışmalar yapılır.
c) İzleme Komitesi çalışmalarına yönelik belgelerin, oturumlarda yapılan konuşmaların ve alınan kararların arşivi tutulur.
ç) İzleme Komitesi kararlarının uygulanması sağlanır ve sonuçları hakkında ilgili taraflara bilgi verilir.
d) İzleme Komitesi çalışmalarının tanıtımı ve duyurusu yapılır.
e) İzleme Komitesi toplantılarında tartışma ve karar alma sürecine üyelerin etkin bir şekilde katılımını sağlamak amacıyla ihtiyaç duyulan çeviri, tercüme gibi teknik ve lojistik hizmetler sağlanır.
f) Programın teknik destek tedbiri kapsamında Avrupa Komisyonunun insiyatifi dışında gerçekleştirilen çalışma ziyaretleri ve seminerler konusunda rapor hazırlanır ve İzleme Komitesine sunulur.
g) Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesinin çalışmalarına katılım ve bilgi sağlanır.
Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri
MADDE 12 – (1) Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri, Yönetim Otoritesi, Kurum ve Avrupa Komisyonu ile işbirliği halinde hazırlanan İletişim Planı kapsamında gerçekleştirilir. İletişim Planında, Avrupa Birliğinin Programdaki rolü ve katkısı şeffaf bir şekilde kamuoyuna duyurulur.
(2) İletişim Planı İzleme Komitesinin değerlendirmesine sunulur ve onayı alınır.
(3) Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerinin, Katılım Öncesi Yardım Aracının tanıtım gerekliliklerine uygun olarak yürütülmesi sağlanır. Bu faaliyetlerin yürütülmesi sırasında Kurum ile işbirliği yapılır.
(4) Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri, İletişim Planı çerçevesinde Kurum ile imzalanan Mutabakat Zaptı çerçevesinde uygulanır.
(5) İletişim Planı çerçevesinde yapılan bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri ile ilgili olarak İzleme Komitesi bilgilendirilir.
g) Avrupa Birliği müktesebatı ve ulusal mevzuat değişiklikleri,
çerçevesinde hazırlanır.
(2) Değişiklik tekliflerine ilişkin İzleme Komitesinin onayının alınmasını müteakip Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörüne ve Avrupa Komisyonuna gönderilir.
(3) Değişiklik önerileri hakkında Ulusal Yetkilendirme Görevlisi bilgilendirilir.
(4) Programa ilişkin değişiklik önerilerini Avrupa Komisyonunun kabul etmesinin ardından ilgili merciler bilgilendirilir.
Teknik destek tedbiri
MADDE 14 – (1) Programda yer alan teknik destek tedbiri kapsamında yürütülecek faaliyetler için her yıl eylem planı hazırlanır.
(2) Eylem planı İzleme Komitesinin onayına sunulur.
(3) Tedbir faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için yapılacak kamu alımlarında Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan satın alma kuralları uygulanacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personel
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelikte belirlenen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere konusunda deneyimli ve yeterli sayıda personel, Yönetim Otoritesi Başkanının uygun görüşü alınarak, Bakanlıkça görevlendirilir.
Akreditasyon
MADDE 16 – (1) Akreditasyon çalışmaları, Avrupa Komisyonu ile yapılan ikili anlaşmalarda belirlenen akreditasyon kriterleri çerçevesinde Yönetim Otoritesi tarafından yürütülür.
(2) Bakanlık bu konuda gerekli her türlü tedbiri alır.
Çalışmalarda işbirliği
MADDE 17 – (1) Yönetim Otoritesi, görev ve sorumlulukların etkin, etkili, zamanında ve verimli bir şekilde yerine getirilmesi için Bakanlık birimleri, ihtiyaca göre Bakanlıkça belirlenen ilgili kamu kurum/kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarıile gerekli işbirliği, uyum ve koordinasyon içerisinde çalışmalarını yürütür.
Denetim
MADDE 18 – (1) Katılım Öncesi Yardım Aracının Yönetim ve Kontrol mekanizmalarının işlerliği ve etkinliği Denetim Otoritesi tarafından denetlenir. Ayrıca, Yönetim Otoritesi Bakanlık bünyesinde yer aldığından İç Denetim Birimi tarafından da denetlenir. Yönetim Otoritesi istenen her türlü bilgi, belge, kayıt, rapor ve bilgi sistemlerini sunmak ve bu bilgileri denetime hazır bulundurmak zorundadır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik ile, 18/8/2009 tarihli ve 27323 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kırsal Kalkınma Programı Yönetim Otoritesinin Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI DİSİPLİN AMİRLERİ YÖNETMELİĞİ
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 26/04/2000
Yayımlandığı Resmi Gazete No: 24031
Amaç
Madde 1 – Bu Yönetmeliğin amacı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı personelinin disiplin amirlerini tayin ve tespit etmektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Yönetmelik hükümleri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar hakkında uygulanır.
Dayanak
Madde 3 – Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 134 üncü maddesine göre Bakanlar Kurulunun 17/09/1982 tarihli ve 8/5336 sayılı Kararı uyarınca 24/10/1982 tarihli ve 17848 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesi hükümlerine göre hazırlanmıştır.
Disiplin Amirleri
Madde 4 – Bu Yönetmelik kapsamına giren memurların, memuriyet unvanlarına göre disiplin amiri ve üst disiplin amirleri ekli tabloda gösterilmiştir.
Hüküm Bulunmayan Haller
Madde 5 – Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 17/09/1982 tarihli ve 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Yürürlük
Madde 6 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 7 – Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
KIRSAL KALKINMA PROGRAMI YÖNETİM OTORİTESİNİN GÖREVLERİ İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamında Kırsal Kalkınma Programının hazırlanması, hazırlanan Kırsal Kalkınma Programı ile ilgili uygulamaların etkin, verimli ve doğru bir şekilde yönetilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi, raporlanması, koordinasyonu, tanıtımı ve Programa ilişkin değişiklikler ile ilgili faaliyetleri yürütmekten sorumlu olan Yönetim Otoritesinin görevleri ile çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Yönetim Otoritesinin görevleri, çalışma usul ve esasları ile uygulamalara yönelik düzenlemeleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 4/5/2007 tarihli ve 5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu, 16 ncı ve 17 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Denetim Otoritesi: Katılım Öncesi Yardım Aracına ilişkin oluşturulan yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin ve doğru bir şekilde işlediğine dair doğrulamayı yapmakla sorumlu olan Hazine Kontrolörleri Kurulunu,
c) İletişim Planı: Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım için hazırlanan planı,
ç) İzleme Komitesi: İlgili kamu kurum ve kuruluşları, gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ve sivil toplum kuruluşlarının Program ve destekleri ile ilgili, izleme, değerlendirme süreçlerine katkı ve katılımlarını sağlamak üzere oluşturulan Komiteyi,
d) Katılım Öncesi Yardım Aracı: Avrupa Birliğinin 2007-2013 yıllarını kapsayan ve beş bileşenden oluşan katılım öncesi desteğini,
e) Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesi: Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörü ile Avrupa Komisyonunun eş başkanlığında, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, Yönetim Otoritesi, Kurum ve diğer ilgili kurumların temsilcilerinden oluşan ve temel görevi uygulamada Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenleri arasında uyum ve koordinasyonu sağlamakla olan Komiteyi,
f) Kurum: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunu,
g) Mutabakat Zaptı: Kurum ile Yönetim Otoritesi arasında imzalanan işbirliği ve görev paylaşımı konusundaki belgeyi,
ğ) Program: Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma bileşeni kapsamında hazırlanan Kırsal Kalkınma Programını,
h) Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörü: Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamındaki bileşenlere yönelik genel koordinasyonu sağlamakla sorumlu Avrupa Birliği Genel Sekreterini,
ı) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi: Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamındaki yönetim ve kontrol sistemlerinin etkin işleyişi ile Ulusal Fonun başkanı olarak Türkiye’de Avrupa Birliği fonlarının mali yönetiminden ve bu çerçevede yapılan işlemlerin mevzuata ve usulüne uygunluğundan bütünüyle sorumlu Hazine Müsteşarını,
i) Yetkili Akreditasyon Görevlisi: Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin akredite edilmesi, akreditasyonunun izlenmesi ve askıya alınması veya kaldırılmasından sorumlu Bakanı,
j) Yönetim Otoritesi: Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığını,
k) Yönetim Otoritesi Başkanı: Strateji Geliştirme Başkanını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yönetim Otoritesi ve Görevleri
Yönetim otoritesi
MADDE 5 – (1) Yönetim Otoritesi Bakanlıkça belirlenen Strateji Geliştirme Başkanlığıdır. Yönetim Otoritesinin görevleri, Strateji Geliştirme Başkanlığı bünyesinde İç Kontrolden sorumlu Daire Başkanlığı tarafından yürütülür.
Görevleri
MADDE 6 – (1) Yönetim Otoritesi, programın mali yönetim prensibine uygun olarak yönetilmesinden ve uygulamaların izlenmesinden sorumludur. Bu amaçla aşağıdaki görevleri yerine getirir:
a) Programı hazırlar ve uygulamalar sonucunda ihtiyaç duyulan Program değişikliklerine ilişkin çalışmaları yürütür.
b) Program uygulamalarının Programın kriterleri ve mekanizmasına uygun olarak gerçekleştirilmesini ve Program kapsamındaki işlemlerin Avrupa Birliği ile yapılan anlaşmalara, ilgili Avrupa Birliği mevzuatı ve ulusal mevzuata uygunluğunu gözetir.
c) Programın uygulama sürecinin etkin bir şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi için bilgi ve raporlama sistemi kurulmasını, işletilmesini ve güncellenmesini sağlar.
ç) Program uygulamalarının izlenmesi ve değerlendirmesine dair çalışmaları yürütür.
d) İzleme Komitesinin çalışmalarına yardımcı olur ve koordinasyon görevini yürütür.
e) Program uygulamalarına ilişkin yıllık ve nihai uygulama raporlarıyla ilgili çalışmaları Kurum ile işbirliği içerisinde yürütür.
f) Program ile ilgili bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerini yürütür.
g) Teknik destek tedbiri kapsamında öngörülen faaliyetleri yürütür.
ğ) Usulsüzlük raporlarının hazırlanmasını sağlar.
h) İhtiyaç duyulması halinde yukarıdaki görevlerin bir kısmını başka bir kurum/kuruluşa yaptırır. Bu durumda, söz konusu görevlerin düzgün ve etkin bir şekilde yerine getirilmesini, yönetilmesini ve denetlenmesini sağlamak üzere her türlü tedbiri alır ve Yönetim Otoritesinin konuya ilişkin sorumluluğu devam eder.
(2) Yönetim Otoritesi, görevleri ile ilgili konularda Türkiye ile Avrupa Birliği arasında imzalanan ikili anlaşmalar ve ilgili diğer ulusal mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli çalışmaları yapar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çalışma Usul ve Esasları
Programın hazırlanması
MADDE 7 – (1) Program; Yönetim Otoritesi tarafından, Avrupa Birliğinin katılım öncesi kırsal kalkınmaya yönelik olarak sağlanan kaynaklarının kalkınma plan ve programları ile ulusal stratejiler doğrultusunda diğer iç ve dış kaynaklı kırsal kalkınma program, faaliyet ve destekleri ile Avrupa Birliği tarafından sağlanan diğer kaynaklarla tutarlı ve uyumlu bir şekilde ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde hazırlanır.
(2) Program hazırlık çalışmaları, Bakanlıkça belirlenen ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve Avrupa Komisyonu ile koordineli bir şekilde yürütülür.
(3) Program, Avrupa Komisyonu tarafından onaylanır ve Yüksek Planlama Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.
Programın izlenmesi
MADDE 8 – (1) Programın uygulanmasının etkinliği, etkililiği ve kalitesi, Programda öngörülen hedefler ve göstergeler ışığında izlenir.
(2) Programın uygulanmasına yönelik mali ve istatistikî bilgiler ile izleme verileri ve diğer gerekli bilgiler, Kurum ile yapılan Mutabakat Zaptı çerçevesinde Kurumdan temin edilir.
(3) Programın izlenmesi çalışmaları İzleme Komitesi ile işbirliği halinde yürütülür. Ayrıca, Program uygulamalarına ilişkin kaydedilen ilerlemeler hakkında Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesine ve Avrupa Komisyonuna rapor edilir.
(4) Program uygulamalarında kaydedilen gelişmeler, uygulamada yaşanan sorunlar, Programın izlenme ve değerlendirme sonuçları ve tanıtım faaliyetleri ile ilgili bilgiler İzleme Komitesine bildirilir.
Programın değerlendirilmesi
MADDE 9 – (1) Program uygulamalarının değerlendirilmesi, Programın amaç ve hedeflerine bağlı olarak, Avrupa Komisyonu ile işbirliği halinde belirlenen izleme ve değerlendirme kriterleri ve göstergeleri çerçevesinde yapılır.
(2) Program uygulamalarının değerlendirilmesi sırasında, kaynakların kullanım düzeyi, uygulamaların etkililiği ile verimliliği ve Programda belirlenen öncelikler üzerindeki sosyoekonomik etkisi gözetilir.
(3) Programın stratejisini, Program uygulamalarının kalitesini, etkinliğini, etkililiğini ve tutarlılığını geliştirmek ile Program hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını tespit etmek amacıyla, izlemeden elde edilen veriler doğrultusunda Programın ön değerlendirme, sürekli değerlendirme, ara değerlendirme ve nihai değerlendirmesi yapılır.
(4) Programlama kalitesinin yükseltilmesi ve bütçe kaynaklarının tahsisinde uygunluğu ve verimliliği temin etmek amacıyla Program hazırlığı sırasında ön değerlendirme yapılır.
(5) Programın sürekli değerlendirmeleri her yıl yapılır ve İzleme Komitesine rapor edilir. Raporun bir örneği Yetkili Akreditasyon Görevlisi ile Denetim Otoritesine gönderilir.
(6) Avrupa Komisyonu tarafından talep edilmesi halinde, Avrupa Komisyonundan alınan yetki devri tarihini takip eden üçüncü yıl içerisinde, Programın uygulanmasına yönelik ara değerlendirme yapılır.
(7) Ara değerlendirme raporu, altıncı fıkrada belirtilen yılın 31 Aralık tarihine kadar İzleme Komitesi ve Avrupa Komisyonuna sunulur ve değerlendirme raporundaki önerilerin yerine getirilmesi konusunda yapılan çalışmalar hakkında Komisyon bilgilendirilir.
(8) Programın mali anlaşmasının bittiği yıl içinde, Programın nihai değerlendirmesi yapılır.
Raporlama
MADDE 10 – (1) Program uygulamalarına ilişkin yıllık uygulama raporları ve nihai uygulama raporu Kurum ile işbirliği halinde hazırlanır.
(2) Yıllık raporlar, Programın uygulandığı takvim yılını içermekte olup, Programın tüm uygulama dönemini kapsayan kümülatif mali ve izleme bilgilerini içerir. Nihai rapor, Programın tüm uygulama dönemini kapsar ve Programın son yılında hazırlanır.
(3) Yıllık uygulama raporları ve nihai uygulama raporu; Program amaç ve hedeflerine ulaşılması açısından, öncelik ve tedbirlerin uygulanmasında kaydedilen ilerleme, uygulamada karşılaşılan sorunlar, alınan tedbirler, mali tablolar ve mali yönetim sonuçları, izleme ve değerlendirme çalışmaları, bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri ve Programın ulusal, bölgesel, sektörel politika ve stratejilerle ayrıca diğer Katılım Öncesi Yardım Aracı bileşenleri ile uyumu ve tutarlılığı ile ilgili bilgileri ve ikili anlaşmalarda yer alan diğer hususları içerecek şekilde hazırlanır.
(4) Yıllık raporlar ve nihai rapor, İzleme Komitesi tarafından incelendikten ve onaylandıktan sonra, Avrupa Komisyonuna, Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörüne ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisine iletilir. Raporların bir örneği de Denetim Otoritesine gönderilir.
(5) Yıllık raporlar her takvim yılının bitimini takiben altı ay içinde, nihai rapor ise Program kapsamındaki uygun harcamaların ödenmesi için belirlenen en son tarihi takip eden altı ay içinde Avrupa Komisyonuna gönderilir.
Koordinasyon
MADDE 11 – (1) Yönetim Otoritesi, Program uygulamalarının kalitesini izlemek için gerekli belgeleri İzleme Komitesine sunarak çalışmalarına yardımcı olur. Bu kapsamda gerekli koordinasyonu sağlar.
(2) İzleme Komitesinin sekretarya hizmetlerini yürütür. Bu çerçevede aşağıdaki çalışmalar yapılır.
a) İzleme Komitesi çalışmaları için ihtiyaç duyulan tüm belge, materyal, rapor, analiz ve teklifler hazırlanır, tercümeleri yapılır ve elektronik ortamda ve/veya yazılı olarak İzleme Komitesi üyelerine gönderilir.
b) İzleme Komitesi toplantılarının hazırlıkları, toplantıların düzenlenmesi ve toplantı tutanaklarının hazırlanması ile ilgili çalışmalar yapılır.
c) İzleme Komitesi çalışmalarına yönelik belgelerin, oturumlarda yapılan konuşmaların ve alınan kararların arşivi tutulur.
ç) İzleme Komitesi kararlarının uygulanması sağlanır ve sonuçları hakkında ilgili taraflara bilgi verilir.
d) İzleme Komitesi çalışmalarının tanıtımı ve duyurusu yapılır.
e) İzleme Komitesi toplantılarında tartışma ve karar alma sürecine üyelerin etkin bir şekilde katılımını sağlamak amacıyla ihtiyaç duyulan çeviri, tercüme gibi teknik ve lojistik hizmetler sağlanır.
f) Teknik destek kapsamında gerçekleştirilen çalışma ziyaretleri ve seminerler konusunda rapor hazırlanır ve İzleme Komitesine sunulur.
g) Katılım Öncesi Yardım Aracı İzleme Komitesinin çalışmaları ile ilgili koordinasyon faaliyetleri yürütülür.
Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri
MADDE 12 – (1) Program hakkında bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri, Yönetim Otoritesi, Kurum ve Avrupa Komisyonu ile işbirliği halinde hazırlanan İletişim Planı kapsamında gerçekleştirilir. İletişim Planında, Avrupa Birliğinin Programdaki rolü ve katkısı şeffaf bir şekilde kamuoyuna duyurulur.
(2) İletişim Planı İzleme Komitesinin değerlendirmesine sunulur ve onayı alınır.
(3) Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerinin, Katılım Öncesi Yardım Aracının tanıtım gerekliliklerine uygun olarak yürütülmesi sağlanır. Bu faaliyetlerin yürütülmesi sırasında Kurum ile işbirliği yapılır.
(4) Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri, İletişim Planı çerçevesinde Kurum ile imzalanan Mutabakat Zaptı çerçevesinde uygulanır.
(5) İletişim Planı çerçevesinde yapılan bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri ile ilgili olarak İzleme Komitesi bilgilendirilir.
g) Avrupa Birliği müktesebatı ve ulusal mevzuat değişiklikleri
çerçevesinde hazırlanır.
(2) Değişiklik tekliflerine ilişkin İzleme Komitesinin onayının alınmasını müteakip Ulusal Katılım Öncesi Yardım Koordinatörüne ve Avrupa Komisyonuna gönderilir.
(3) Değişiklik önerileri hakkında Ulusal Yetkilendirme Görevlisi bilgilendirilir.
(4) Programa ilişkin değişiklik önerilerini Avrupa Komisyonunun kabul etmesinin ardından ilgili merciler bilgilendirilir.
Teknik destek tedbiri
MADDE 14 – (1) Programda yer alan teknik destek tedbiri kapsamında yürütülecek faaliyetler için her yıl eylem planı hazırlanır.
(2) Eylem planı İzleme Komitesinin onayına sunulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Personel
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelikte belirlenen iş ve işlemleri yerine getirmek üzere konusunda deneyimli ve yeterli sayıda personel, Yönetim Otoritesi Başkanının uygun görüşü alınarak, Bakanlıkça görevlendirilir.
Akreditasyon
MADDE 16 – (1) Akreditasyon çalışmaları, Avrupa Komisyonu ile yapılan ikili anlaşmalarda belirlenen akreditasyon kriterleri çerçevesinde Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yürütülür.
(2) Bakanlık bu konuda gerekli her türlü tedbiri alır.
Çalışmalarda işbirliği
MADDE 17 – (1) Yönetim Otoritesi, görev ve sorumlulukların etkin, etkili, zamanında ve verimli bir şekilde yerine getirilmesi için Bakanlık birimleri, ihtiyaca göre Bakanlıkça belirlenen ilgili kamu kurum/kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları ile gerekli işbirliği, uyum ve koordinasyon içerisinde çalışmalarını yürütür.
Yürürlük
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
26 Nisan 2008 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 26858SÖZLEŞMELİ ÜRETİM İLE İLGİLİ USÛL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİKBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 –(1) Bu Yönetmelikle; sözleşmeli üretimin belirli usûl ve esaslar çerçevesinde düzenlenerek verim ve kalitenin arttırılması, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması, standartlara uygun ürün elde edilmesi, plânlı üretim yapılması, yeni üretim teknikleri konusunda bilgi aktarılması ve özendirici olunması amaçlanmaktadır.KapsamMADDE 2 – (Değişik: RG-5/9/2014-29110)(1) Bu Yönetmelik; tarımsal üretim yapan üreticiler veya temsil yetkisine sahip üretici örgütleri ile bunların ürünlerini satın alacak olan alıcılar arasında akdedilen “Tarımsal Üretim Sözleşmesi” ile ilgili usûl ve esasları kapsar..DayanakMADDE 3 –(1) Bu Yönetmelik, 18/4/2006 tarihli 5488 sayılı Tarım Kanununun 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;a) Alıcı: Bu Yönetmelik hükümlerine göre üretici ile sözleşme akdeden gerçek ve tüzel kişiler ile bunların yetkili temsilcilerini,b) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,c) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Bakanlık il/ilçe müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık il/ilçe müdürlüklerini,ç) Çiftçi kayıt sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanını,d) İyi tarım uygulamaları: İlgili mevzuat çerçevesinde; tarımsal üretim sisteminin sosyal açıdan yaşanabilir, ekonomik açıdan kârlı ve verimli, insan sağlığını koruyan, hayvan sağlık ve refahı ile çevreye önem veren bir hale getirmek için uygulanması gereken işlemleri,e) Organik tarım faaliyetleri: İlgili mevzuat çerçevesinde; toprak, su, bitki, hayvan ve doğal kaynaklar kullanılarak organik ürün veya girdi üretilmesi ya da yetiştirilmesi, doğal alan ve kaynaklardan ürün toplanması, hasat, kesim, işleme, tasnif, ambalajlama, etiketleme, muhafaza, depolama, taşıma, pazarlama, ithalat, ihracat ile ürün veya girdinin tüketiciye ulaşıncaya kadar olan diğer işlemlerini,f) (Değişik: RG-5/9/2014-29110) Sözleşmeli üretim: Üretici ve alıcı arasında karşılıklı menfaat esaslarına dayalı yazılı akitlerle yürütülen tarımsal üretim şeklini,,g) Tarımsal üretim: Toprak, su ve biyolojik kaynaklar ile birlikte tarımsal girdiler kullanılarak yapılan bitkisel, hayvansal, su ürünleri, mikroorganizma ve enerji üretimini,ğ) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Tarımsal üretim sözleşmesi: Sözleşmeli üretime konu olan ürünün cinsi, miktarı, fiyatı veya fiyatlandırma yöntemi, üretim şekli, teslim tarihi gibi hususları içeren ve bu Yönetmelik esaslarına göre düzenlenen taraflar arasındaki sözleşmeyi,h) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Üretici: Üyesi olduğu üretici örgütü kanalıyla veya doğrudan alıcı ile sözleşme gereği tarımsal üretim yapan gerçek veya tüzel kişileri,ı) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Üretici örgütü: Üreticilerin gönüllülük esasına dayalı olarak tarımsal alanda üretimden pazara kadar ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla çeşitli kanunlara dayanarak kurdukları organizasyonları,i) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Ürün: Bitkisel, hayvansal ve su ürünleri alanında elde edilen her türlü işlenmemiş ham ürünleri,j) Ürün takvimi: Bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretiminde sözleşmede belirlenen üretim dönemini, ifade eder.k) (Ek: RG-5/9/2014-29110)Tarımsal üretim kayıt sistemi (TÜKAS): Yasal durumu ne olursa olsun, arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim ve/veya hayvancılık faaliyeti ve/veya su ürünleri üretimi yapan tek yönetim altındaki tarımsal üretime konu ekonomik birimlerin adres, kimlik bilgileri, tarımsal faaliyet bilgileriyle tarım alet makina ve ekipmanlarını belirlemeye yarayacak bilgilerin yer aldığı veri tabanını,İKİNCİ BÖLÜMSözleşmede Yer Alacak Hususlar ve Sözleşme ile İlgili EsaslarSözleşme ve sözleşmede yer alacak hususlarMADDE 5 –(1) Üretici ile alıcı bu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen tüm bilgi ve hükümleri içeren bir sözleşme imzalar. Sözleşme, bir nüshası üreticide, bir nüshası alıcıda ve bir nüshası da Bakanlık il/ilçe müdürlüğünde kalacak şekilde 3 nüsha halinde düzenlenir.(2) (Değişik: RG-5/9/2014-29110) Sözleşmeli üretim yapılacak işletmenin çiftçi kayıt sistemine ve/veya tarımsal üretim kayıt sistemine kayıtlı olma şartı aranır.(3) Sözleşmeli üretime yönelik bütün sözleşmelerin bu Yönetmelik esaslarına uygun olarak hazırlanması zorunludur.(4) Sözleşmede, ilgili ürün mevzuatı ile bu Yönetmeliğe aykırı hükümlere yer verilemez. Sözleşmede;a) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Tarafların adı ve unvanı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası olmayanlar için vergi numarası, tüzel kişiler için ticaret sicil numarası ve vergi numarası, faaliyet gösterdikleri ve ikamet ettikleri yerin açık adresi, tüm iletişim bilgileri ve varsa elektronik posta adresinin,b) Teslim edilecek ürünün sözleşmede yer alan normlar dışında, ticari değerini etkileyecek herhangi bir şekilde hatalı, hileli, bozuk, çürük, ürünün yapısını bozan hastalık ve zararlı organizmalarla bulaşık, başka ürünlerle karışık, şekil bozukluğu olmayacağının,c) Sözleşme ile belirlenen miktarın yalnızca alıcıya satılabileceği ve alıcının sözleşmeye uygun olarak belirtilen ürünü önceden belirlenen zaman takvimine uygun olarak satın almak zorunda olduğunun,ç) 8/9/2006 tarihli ve 26283 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Hizmetlerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmelik” çerçevesinde sertifikalandırılmış ve alıcı tarafından tayin edilmiş olan kişilerin veya alıcının, üretim yerlerini üretimin her safhasında kontrol yetkisinin bulunduğunun,d) Ürün bedelinin ödeme zamanı ve şekli, taksitli ödemelerde ödeme planına göre uygulanacaksa faiz oranlarının,e) Üretim faaliyetlerinin başlangıcından ürünün teslimine kadar olan dönemlerde, her ürün ve üretim faaliyetlerinin kendi özellikleri gereği olarak, üretimin her evresinde gerekli olacak ana madde, yardımcı madde, malzeme ve teçhizat gibi girdilerin, nakdi avansın veya kredilerin; birim fiyatı, tutarı, temin şekli, teslimi, ödeme şekli ve zamanının,f) Alıcı tarafından sözleşme karşılığı yapılan üretim faaliyetleri ile ilgili her türlü girdi ve nakdi avansın bu sözleşmeli üretimin yapılacağı yerin dışında kullanılamayacağının,g) (Değişik: RG-5/9/2014-29110) Don, kuraklık, deprem, sel, dolu, fırtına, hortum, yangın, aşırı sıcaklık gibi doğal afetler nedeniyle ürünün zarar gördüğünün il/ilçe müdürlüğünden alınacak raporlar ile belgelendirilmesi halinde; alıcının üreticiden tazminat talep etmeyeceğinin; ancak alıcı ve üreticinin uğramış olduğu zararın tazmini konusunun taraflarca karşılıklı mutabakat çerçevesinde sözleşmede açıkça belirtileceğinin; ayrıca hastalık, zararlı ve salgınların sözleşme ekinde yer alacak olan teknik şartname kapsamında alıcı ve üreticinin karşılıklı mutabakatı çerçevesinde değerlendirileceğinin,ğ) Grev, lokavt, işletmede meydana gelen önemli teknik arıza veya iflas durumlarında meydana gelecek zararların tazminine ilişkin taraflar arasında karşılıklı mutabakat çerçevesinde belirlenecek hükümlerin,h) Ürünün, sözleşmede belirtilen üretim yeri dışındaki başka bir yerde üretilmiş ürünlerle karıştırılamayacağının,ı) Sözleşmenin ne şekilde akdedileceğinin sözleşmede belirleneceği; sözleşmenin noterde yapılması durumunda noter masraflarının alıcı tarafından ödeneceğinin,i) Ürün kalitesinin belirlenmesi için numunenin hangi esaslara göre alınacağı ve masrafların alıcı tarafından ödeneceğinin,j) Üretim sürecinde alıcı tarafından görevlendirilen kişilerce verilen teknik destek kapsamındaki hizmetlerin maliyetinin üreticiye yansıtılmayacağının,k) Üretimle ilgili her türlü girdinin temin edildiği günkü fiyatı ile avans olarak kabul edileceğinin,l) Üretimin yapılacağı yer, var ise ürüne ait Türk Standartları Enstitüsü Standardı veya Türk Gıda Kodeksi veya alıcı tarafından belirlenen kalite normlarının,m) Ürünün, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içerisinde üçüncü kişilere satılamayacağının,n) (Değişik: RG-5/9/2014-29110) Üretici ve alıcı arasında belirlenen ürünün ödemeye esas fiyatının veya fiyatının tespitini sağlayacak fiyatlandırma yöntemi ile ödeme zamanının,o) Teslim edilecek ürünün fire oranının ve bunun belirlenmesi ile ilgili usul ve esasların,ö) Alıcıya teslim edilecek ürünün asgari ve azami miktarlarının,p) Sözleşmeye konu ürünün cinsi/türü, çeşidi, teslim yeri, şekli ve zamanı, üretim için kullanılacak yöntemlerle ilgili olarak hazırlanan ek teknik şartname kapsamında ürünün yetiştirilmesi ile ilgili faaliyetlerin plan ve bilgileri, muhtemel hasat ve kesim tarihi, tartım yeri ve nakliye ile ilgili temel hususlar ve bu faaliyetler ile işlemlerden sorumlu gerçek ve tüzel kişilerin ad veya unvanlarının,r) Sözleşme kapsamında, ürüne ve üretim yöntemlerine ait teknik hususların; ürünün ve üretimde kullanılacak hammadde ve malzemelerin kalite ve standartlarını, üretimde uygulanacak yöntemleri, hastalıklar, zararlılar, yabancı otlar ve bu etmenlerin yol açtığı salgınlara karşı mücadele ve tedbir planlarını, üretim izleme kriterlerini, üretim faaliyetlerinin üretici tarafından alıcıya rapor edilmesini düzenleyen ek bir teknik şartname kapsamında alıcı ve üretici tarafından belirlendiğinin,s) (Değişik: RG-5/9/2014-29110) Üretimin organik tarım faaliyetleri esaslarına veya iyi tarım uygulamalarına uygun olarak yapılması halinde bu durumu belirten ifadenin,ş) (Değişik: RG-5/9/2014-29110)Üreticinin ve alıcının, sözleşmenin hüküm ve şartları ile sözleşmeye ek teşkil eden her türlü belgeyi karşı tarafın izni olmaksızın herhangi bir üçüncü şahsa vermeyeceğinin,t) Sözleşmenin geçerlilik süresinin,u) Sözleşmeli üretimle ilgili anlaşmazlıkların giderilmesi hususunda hangi yer mahkemelerinin veya icra dairelerinin yetkili olacağının yer alması zorunludur.(5) Taraflar, akdettikleri tarımsal üretim sözleşmesine ayrıca özel hükümler de koyabilirler.Ekim nöbetiMADDE 6 –(1) Üretici, alıcı tarafından talep edilmesi halinde, üretim yerinin üretime uygunsuz hale gelmesi, verimin azalması gibi hallerle, hastalık, zararlı organizma ve yabancı ürünlerin zararlı etkilerinin azaltılması, ürün ve toprak kalitesinin korunması amacıyla, son ürün takviminde hangi ürünü ürettiği ve müteakip yıllarda aynı üretim yerinde hangi ürünleri üretmesi gerektiğine ilişkin belgeyi Bakanlık il/ilçe müdürlüğünden temin eder.SigortaMADDE 7 – (Değişik: RG-5/9/2014-29110)(1) Sözleşmeye tabi ürünlerin üretici ve/veya alıcı tarafından Tarım Sigortası yaptırılması isteğe bağlıdır.ÖdemeMADDE 8 –(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (n) bendine göre belirlenen ürün bedelinden alıcı tarafından üreticiye borç senedi ile verilen aynî ve nakdî avanslar mahsup edilir. Aradaki fark, sözleşmede belirtilen ödeme planına ve şekline uygun olarak alıcı tarafından ödenir.ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerMevcut sözleşmelerMADDE 9 –(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce akdedilmiş sözleşmeler için bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.YürürlükMADDE 10 –(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.YürütmeMADDE 11 – (Değişik: RG-5/9/2014-29110)(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
26/4/2008
26858
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Bu Yönetmelik, tarımsal amaçlı kooperatiflerin kalkınma planları ilkelerine ve politikalarına uygun olarak, tarımsal üretimi ve istihdamı artırıcı, tarımsal ürünleri pazarlayıcı ve değerlendirici, ortaklarına uygun şartlarla girdi sağlayıcı, ortakların tarımsal üretim faaliyetlerini artırıcı yatırım projelerini aynî veya nakdî kredilerle destekleyip kooperatif faaliyetlerini yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam ve Dayanak
Madde 2 —
Bu Yönetmelik, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 3476 sayılı Kanunla değişik 19 uncu maddesi ve Bütçe Kanunlarının ilgili hükümleri gereğince tarımsal amaçlı kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının birinci maddede belirtilen nitelikteki projeli faaliyetlerine kullandırılacak kredilerin programlama, tahsis, geri ödeme, sarf esas ve usulleri ile ilgili hususları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 —
Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık; Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük; Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü,
c) İl Müdürlüğü; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğünü,
d) Banka; T.C. Ziraat Bankasını,
e) Merkez Saymanlığı; Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğünü,
f) Kooperatif; Bakanlık görev alanına giren, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulmuş, tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarının en az %80’i kırsal alanda oturan, fiilen tarımsal üretimde bulunan ve yine ortaklarının en az %60’ının geçimini kısmen veya tamamen desteklenecek proje konusunda tarımsal üretimde bulunarak sağlayan kooperatifler ile onların üst kuruluşlarını,
g) Kırsal Alan; Kalkınma planı ile yıllık programlardaki esaslara göre Bakanlıkça tespit edilen tanımı,
h) Tarımsal Üretimde Bulunan Ortaklar; Bitkisel ve hayvansal üretimde bulunan veya istihdamı artırıcı el ve ev sanatları, küçük sanatlar ve ormancılıkla uğraşan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’na göre kurulan Bakanlığımız görev alanına giren tarımsal amaçlı kooperatif ortaklarını,
i) Proje Tutarı; Proje sabit yatırım tutarı ile işletme sermayesi toplamını,
j) Kredi; Kooperatiflere verilen nakdî ve aynî kredileri,
k) Aynî Kredi; Projenin sabit yatırım bölümünün fiilen veya ihale yoluyla Bakanlıkça gerçekleştirilerek kooperatif ve ortağının borçlandırılmasını, ifade eder.
Kredilendirmede Kullanılacak Kaynaklar
Madde 4 —
Tarımsal Kooperatiflerin amaca uygun projeli yatırımlarının kredilendirilmesinde kullanılacak kaynaklar:
a) Bakanlık bütçesinin ilgili tertiplerine tahsis edilen ödeneklerden,
b) Kredi geri dönüşlerinden, teşekkül eder.
Kredi Kullanma Esasları
Madde 5 —
Kredi kullanma esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) 4 üncü maddede belirtilen kaynaklar sabit yatırım ve işletme sermayesi ile kredinin aynî olarak kullandırılması halinde ortaya çıkan ihale, taşıma ve benzeri giderleri karşılamak için kullandırılır.
b) Kredi kooperatif tüzel kişiliği adına yapılır.
Ancak;
– Ortağın mülkiyetinde üretimi gerektiren projelerde yer alacak ferdi üretim üniteleri ile işletme binası ve ekipmanları dışındaki sosyal tesisler ile diğer menkul ve gayrimenkuller kooperatif tarafından yapılmak ve kooperatif tüzel kişiliği borçlandırılmak suretiyle,
– Projeyle ilgili ferdi üretim üniteleri ile işletme binaları ve ekipmanları ortaklar tarafından yapılmak ve her ünite için kooperatif ile ünite sahibi ortağın müteselsilen borçlandırılması suretiyle, kredi kullandırılır.
c) Proje uygulaması, yıllara bölünmüş ise her yıla isabet eden sabit yatırım tutarı, proje tutarı olarak kabul edilir.
d) Uygulaması birden fazla yıllara bölünmüş projelerde, bir yılın dilimi, Genel Müdürlükçe onaylanmış projeye uygun şekilde gerçekleştirilmeden onu takip eden dilime kredi verilemez. Ancak, Genel Müdürlükçe bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde yer alan oranlardan daha az kredi verilmişse bu durum dikkate alınmaz. Uygulaması aksayan dilimler müteakip dilimlerle birleştirilerek kredilendirilebilir.
e) Kredilerde; kullandırılma yılının birim fiyatları esas alınır. Yapım ile ilgili olarak düzenlenecek keşiflerde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca tespit edilen birim fiyatları, işin özelliğine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları, birim fiyatlarına göre yapılmış analizler, bu birim fiyatlarında yer almayan kalemler için ise, ilgili kuruluşlara (Ticaret, Sanayi Odaları v.b.) tasdik ettirilmiş rayiç bedelleri ile piyasa araştırılması neticesi tespit edilmiş değerler kullanılır.
İKİNCİ KISIM
Programa Alınma Esasları
Şartlar
Madde 6 —
Kooperatiflerin kredilendirme programına alınabilmeleri için, kalkınma planlarında ve yıllık programlar ile icra planlarında yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla bölgeler arası dengeler de gözetilerek, aşağıdaki şartlar aranır.
a) Kredi programına alınacak kooperatiflerin kanuni organlarının teşekkül etmiş olması ve faaliyette bulunması,
b) Projenin gerçekleştirilmesiyle ilgili her türlü tasarrufta bulunmak üzere genel kurulun yönetim kuruluna yetki vermiş olması, kredi için yönetim kurulu kararı ile müracaatta bulunulması,
c) Kredi verilecek kooperatif projesinin risturn ilkesine uygunluğunu sağlamak bakımından; ortakların ürünlerini değerlendiren ve pazarlayan projelerde ortakların en az %60’ının geçiminin tamamını veya bir kısmını desteklenecek proje konusunda tarımsal üretimde bulunarak sağlaması ortaklara üretim girdisi sağlayan projelerde ise sağlanacak girdilerin ortakların en az %60’ının ihtiyacını karşılayacak miktarda olması,
d) İl Müdürlüklerince düzenlenen sosyo-ekonomik etüdlerin değerlendirilmesi sonucunda, bu maddenin (c) bendi ile 1 inci madde ve 3 üncü maddenin (f) bendine uygun proje konusunun belirlenerek Genel Müdürlükçe hazırlanmış veya uygun görülmüş projesinin bulunması,
e) 10 uncu maddede yer alan projenin gerektirdiği arsa, nakdi bloke veya fiili gerçekleştirme şartlarının kooperatifçe yerine getirebilecek durumda olduğunun ve bu konuda gerekli öz kaynak iştiraki sağlanabileceğinin İl Müdürlüğünce tespit ve Genel Müdürlükçe kabul edilmesi,
f) Kredi verilecek projeye ilişkin ortakların ikamet ettiği çalışma bölgesinin ana sözleşmede tespit edilip Genel Müdürlükçe uygun görülmesi,
g) Sabit yatırımı, kooperatifin kendi veya bir başka kamu kuruluşunun finans imkanlarıyla gerçekleştirilmiş veya satın alınmış tesislere işletme sermayesi sağlamakta veya onlara entegre olacak sabit yatırımların kredilendirilmesinde, tesisin ekonomik ve teknik geçerliliği ile bu Yönetmeliğin ve proje esaslarına uygunluğunun; bu maddenin (c) bendi ile 1 inci madde, 3 üncü maddenin (f) bendi etüdle tespit ve fizibilitesinin Genel Müdürlükçe kabul edilmesi ve programa alınmayla ilgili diğer şartların yerine getirilmiş olması,
h) Kooperatifin, proje kapasitesine göre belirlenecek asgari ortak sayısına ve öz varlığa sahip olması.
Öncelik Kriterleri
Madde 7 —
6 ncı maddedeki şartları yerine getiren kooperatifler arasından kredi programına alınacakların seçiminde sıralama yapılırken aşağıda belirtilen nitelikleri taşıyanlara öncelik verilir.
a) Kalkınma planlarında ve yıllık programlarda öncelik tanınmış konularda proje uygulayan,
b) Kalkınmada öncelikli yörelerde proje uygulayan,
c) İhracata yönelik proje uygulayan,
d) Rantabilitesi yüksek olan,
e) Herhangi bir kuruluştan yardım görmeyen,
f) Bir üst kuruluşa ortak olan,
g) Proje yatırım tutarına göre öz kaynak iştiraki ve ortak sayısı oranı fazla olanlar,
h) Kooperatif üst kuruluşlarınca uygulanacak bölgesel çapta projeler,
i) Bakanlığın hizmet politikasına, bakanlıklar arası ve bakanlık içi kuruluşlarla işbirliğine gidilen projeler.
a) Yatırım programına alınabilme şartları ve kriterleri ile bütçe imkanları dikkate alınarak Ocak ayı sonuna kadar Genel Müdürlükçe yapılacak değerlendirmeden sonra, durumu uygun görülen kooperatifler kredilendirme için programa alınır. Yıl içinde ortaya çıkan ek kaynaklar ve geri dönüşler için ayrıca program yapılabilir.
b) İşletme sermayesi için yapılacak programlar Genel Müdürlükçe belirlenen kriterler dâhilinde yılda iki defa yapılır. Geri dönüşlerden işletme sermayesi olarak kullandırılacak bölümler için aktarma dönemlerinde program yapılabilir.
a) Krediye esas olan konuda kesin projenin Genel Müdürlükçe onaylanmış olması,
b) Krediye esas olan konuda kesin projelerin onaylanmasından önce;
– Tüzel kişilikleri adına tapuda tescilli ve üzerinde projenin uygulanacağı bir arazi bulunması,
– Veya kadastro geçmemiş yerlerde, zilyetlik yoluyla arazi edinmek durumunda iseler, zilyetliğin mahkeme yoluyla tüzel kişilikleri adına tescil edilmiş olması,
– Proje için sağladıkları ve halihazır rayiç bedeli satış bedelinden farklı araziler ile tüzel kişiliklerine hibe edilen araziler için, İl Müdürünün başkanlığında ilgili kuruluşlardan (Maliye Bakanlığı, T.C. Ziraat Bankası) teşkil edilecek üç kişilik takdir komisyonunca rayiç bedelinin tespit edilmiş olması,
– Arazinin tespit edilen rayiç bedelinin veya gerçek satış bedelinin, toplam proje sabit yatırım tutarının %5’ini geçmeyecek şekilde, projenin onayı anında bir defaya mahsus olmak üzere değerlendirmede dikkate alınması,
– Deniz ve göl balıkçılığı konusunda, herhangi bir taşınmaz mal ilavesini gerektirmeyen şekilde proje uygulayan kooperatiflerde, tapu temin edilemediğinden, Maliye Bakanlığı ile yapılan kira sözleşmesi dikkate alınarak değerlendirmenin yapılması,
– Tüzel kişilikleri adına kayıtlı taşınmaz mal bulunmadığı gibi kamu dışında temin etmenin de mümkün olmadığının Bakanlıkça belirlenmesi halinde kamu mülkiyetindeki arazi için kooperatif tüzel kişiliğine projenin hazırlanmasını sağlamak üzere Maliye Bakanlığınca izin verilir. Bu süre içerisinde proje Bakanlıkça onaylanır ise 10 yıl süreyle Maliye Bakanlığınca kiraya verilebilir. Yatırımın projeye uygun gerçekleştirildiği tespit edildiği taktirde kira süresi 10’ar yıllık dilimler halinde projesinde belirtilen süre kadar uzatılabilir. Bu durumu belirleyen belgelerin dikkate alınarak değerlendirme yapılması,
– Tapulu arazi temin etmenin mümkün olmadığının belirlenmesi şartıyla Köy tüzel kişiliği veya Belediyelerin mülkiyetinde olan arazinin uygulanan projenin ekonomik ömründen az olmamak ve 49 yılı aşmamak kaydıyla kooperatif hükmi şahsiyetine irtifak hakkı tesis edildiğini belirleyen belgelerin (Bunların dışındaki kamu arazileri için Maliye Bakanlığı ile yapılan kira sözleşmelerinin) dikkate alınarak değerlendirme yapılması,
– Yukarıdaki esasların birine uygun olarak sağlanmış arazinin projedeki miktara ve teknik şartlara uygunluğunun İl Müdürlüğünce yapılacak kontrolle tespiti ve Genel Müdürlükçe kabulü.
c) Kooperatiflerin; hukuki, idari, mali ve teknik yönden ilgili kanun, tüzük, yönetmelikler ve anasözleşmelerinde belirtilen vecibeleri yerine getirmiş olmaları,
d) Ortağın mülkiyetinde ferdi üretimle ilgili kooperatif projelerinde, Genel Müdürlüğün tespit ettiği esaslar dahilinde krediden yararlanacak ortakların kooperatifçe tespiti ve İl Müdürlüğünce uygun görülmüş olması,
e) Nakdi kredilerde, projede herhangi bir sabit yatırım varsa, Genel Müdürlükçe onaylanmış kesin projedeki sabit yatırım tutarının kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların %15, diğerlerinin %20 oranında ve projesine uygun olarak öz kaynağından fiilen gerçekleştirilmesi, (Yukarıda bildirilen esaslara göre tespit edilen ve kredilendirilen projeye ilişkin arsa veya arazi bedeli, deniz ve göl balıkçılığında ise arsa veya arazi kira bedeli fiili gerçekleşme içinde yer alır.)
f) Aynî kredilerde, Genel Müdürlükçe onaylanmış kesin projedeki sabit yatırım tutarının kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların %15’i, diğerlerinin %20’si oranında, öz kaynaklardan, İl Müdürlüğü adına bankada bloke edilmiş olması, (Yukarıda bildirilen esaslara göre tespit edilen ve desteklenecek projeye ilişkin arsa değeri veya deniz ve göl balıkçılığında projenin işletmeye geçmesine kadarki arsa kira bedeli nakdi bloke kapsamında yer alır.)
g) Çok yıllık projelerde projenin bütün dilimlerine ait özkaynak katılımları olan %15-20’sinin tamamını ilk yıllarda gerçekleştirerek kredilendirilen kooperatiflere daha sonra kredi verileceği zaman %15-20 özkaynak katılımı aranmaz ,
h) Krediden yararlanacak kooperatifin; kredilendirilecek projeyi kooperatifçilik ilkelerine sadık kalarak uygulayıp üçüncü şahıslara devretmeyeceğine, projenin gerçekleştirilmesinde Genel Müdürlükçe uygun görülecek usul ve yapılacak işlemleri kabul edeceğine; işletme dahil olmak üzere projedeki teknik şartlara ve yönetmelik hükümlerine aynen uyacağına, bloke hesabından çekilen öz kaynağını ve krediyi proje amaçlarına uygun olarak zamanında kullanacağına, verilen mal, malzeme ve tesisi başkasına satmayacağına, Genel Müdürlüğün izni olmadan devir ve kiraya vermeyeceğine, tesisi ve tesisle ilgili ekipmanları, taşıtları ve motorlu tarım araçlarını sigorta ettireceğine, Genel Müdürlüğün projenin özelliğine göre talimatla belirleyeceği idari ve teknik personeli çalıştıracağına, bunlara uymadığı takdirde 14 üncü madde hükmünü kabul ettiğine dair bir maddenin borçlanma sözleşmesinde bulunması, diğer taraftan ferdi üretimle ilgili kooperatif projelerinde kredilerden yararlanacak ortakların, kredi borcu tamamen bitmeden kooperatif ortaklığından ayrılmayacağına, projede yer alan şartları zamanında yerine getireceğine, üretimini kooperatifine teslim edeceğine, proje ile ilgili menkul ve gayrimenkulleri başkasına satmayacağına, devir ve kiraya vermeyeceğine, Ortakların Mülkiyetinde Süt veya Damızlık Sığır Yetiştiriciliği projesi uygulayan ortakların hayvanlarının iktisap tarihinden itibaren 1 yıl, Ortakların Mülkiyetinde Besi Sığırcılığında 6 ay müddetle sigorta ettirileceğine bunlara uyulmadığı taktirde 14 üncü madde hükmünü kabul ettiklerinin borçlanma sözleşmesi ile belirlenmesi.
Kredilerin Gönderilmesi
Madde 11 —
Programa alınan ve gerekli şartları yerine getiren kooperatiflere verilecek krediler; Bakanlık Bütçe Dairesi Başkanlığı ve Merkez Saymanlığınca, tahakkuk müzekkeresi ve verile emri ekine kullandırılacak kredi tutarı, krediyi kullanacak kooperatif ve/veya kooperatif ortakları ve aktarmanın yapılacağı banka hesap numarasını belirtir Makam Onayı bağlanmak suretiyle, kooperatifin mahalli banka şubesindeki hesabına aktarılır.
Mahalli banka şubesine intikal ettirilen bu krediler Genel Müdürlük ile T.C. Ziraat Bankası arasında yapılacak protokol hükümleri çerçevesinde İl Müdürlüğünce kontrollü olarak kullandırılır.
Programdan Çıkarılma
Madde 12 —
Genel Müdürlükçe yapılacak program değerlendirilmesi sonucunda, bu Yönetmeliğin şartlarını yerine getirmeyen kooperatifler programdan çıkarılır. Programdan çıkarılan kooperatiflerin ödeneği yardım talebinde bulunan diğer kooperatiflere kullandırılabilir.
Kredinin Kullandırılması
Madde 13 —
Kredilerin kooperatiflere nakdi mi yoksa aynî mi kullandırılacağı projenin kapasitesi, proje ve bölge özellikleri, kooperatiflerin durumları ve imkanları dikkate alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilir.
Kredinin kullandırılabilmesi için:
a) Kredi alacak kooperatif ve ferdi üretim için krediden yararlanacak kooperatif ortağı Bakanlıkça hazırlanan örneğine uygun olarak düzenlenecek borçlanma sözleşmesinin aslını Bankaya, birer suretini İl Müdürlüğü ve Genel Müdürlüğe verir.
b) Genel Müdürlük tarafından uygun görülen ve kooperatifçe uygulanması kabul edilen projede değişiklik yapılmaz. Ancak uygulamadan doğan zaruri değişiklikler Genel Müdürlüğün izni ile yapılabilir. Tip projelerde bölge şartlarının gerektirdiği değişiklikler, ilgili İl Müdürlüğünün teklifi ve Genel Müdürlüğün uygun görmesi halinde yapılır.
Kredi verilen projelerde konu değişikliği zaruri görülürse, İl Müdürlüğünce yapılacak etüdle uygun görülecek yeni konuyu Genel Müdürlüğün kabul etmesi gerekir. İlk projenin sabit yatırım bölümlerinin ikinci projede devamı söz konusu ise, bu bölümler için önceden kullandırılmış kredilerin muaccel olarak tahsili cihetine gidilmez. Konu değişikliği dolayısıyla ikinci projede kullanılmayan ve tasfiyesi söz konusu olan inşaat, alet-ekipmanlar için evvelce yapılmış krediler hazırlanacak yeni ödeme planında dikkate alınarak bu ödeme planına göre Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına kredi geri dönüşü sağlanır. Proje konusu değişikliği halinde, bu Yönetmeliğe uygun olarak kooperatifçe verilmiş borçlanma sözleşmesinde gerekli değişiklik yapılır.
c) Genel Müdürlükçe gerekli görüldüğünde, sabit yatırımda yer alan inşai tesisler, makine, alet-ekipman, canlı demirbaş vesaire sağlanarak kooperatife aynî kredi verilir. İl Müdürlüklerince görevlendirilecek elemanlar, ihaleye verilen sabit yatırımların projesine göre uygulama durumunu kontrolle yetkilidirler.
Genel Müdürlükçe hazırlanacak şartnameler ve diğer hususlar yapılacak ihalelerde esas alınacaktır.
Tahsis edilen kredi, İl Müdürlüğünce uygun görülen proje bölümleri için “Durum Raporları” na istinaden kullandırılır. İl Müdürlüğünce ödenecek meblağ için mahalli bankaya talimat verilir.
d) Genel Müdürlükçe kredinin aynî olarak yapılmasının uygun görülmesi halinde; alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri aynî hak tesisi ve taşıma işleri, Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır.
e) Projenin sabit yatırım bölümünde yer alan inşaat malzemeleri, makine, alet-ekipman, canlı demirbaş vesaire alımı ile ilgili olarak, gerektiğinde; kooperatifin kamu kuruluşları veya firmalarla yaptığı ve Genel Müdürlükçe de uygun görülen anlaşmalar dahilinde Genel Müdürlüğün talimatı üzerine, kooperatife tahsis edilen krediden uygun görülen miktarlarda ödeme yapılabilir.
f) Nakdî ödemeler, yıllık iş programındaki uygulama kademelerinin projesine uygun gerçekleştirildiği ilgili İl Müdürlüğünce veya gerektiğinde Genel Müdürlükçe tasdik edildikten sonra, projenin uygun görülen bölümleri için bankaya talimat verilerek yapılır. Kooperatif yönetim kurulunca kendilerine imza yetkisi verilen en az iki kişinin müşterek imzaları ile para kooperatif adına çekilir.
g) İşletme sermayesi ile ilgili kredi, iş programının gerçekleşme durumuna göre, İl Müdürlüğünce bankaya talimat verilerek kullandırılır. İşletme sermayesi için kredi, kalkınmada öncelikli yörelerde %85’ine, diğer yörelerde %80’ine kadar verilebilir. Kısmi işletme sermayesi yönünden kredilendirmede de bu oranlar dikkate alınır.
h) İşletme sermayesi kredisi, proje sabit yatırım bölümünün en az %80 oranında ve teknik şartlarına uygun gerçekleştirilmesinden sonra kullandırılır. Ancak, kısmi işletmeye geçebilme özelliği gösteren projelerde, Genel Müdürlük uygun görürse, gerçekleşen bölümün ihtiyacı kadar kredi, 13 üncü maddenin (g) bendindeki oranları geçmemek şartıyla kullandırılabilir.
Kooperatifin vadesi gelmiş borçlarını zamanında ödemesi ve Genel Bütçeden Bakanlığımıza ayrılan ödeneklerin elverişli olması, projede yer alan işletme sermayesinin kalkınmada öncelikli yörelerde %85’ine, diğerlerinin %80’ine kadar kredi verilmesi şartıyla, işletme sermayesi en çok bir devre daha verilebilir.
i) Rehabilitasyon programına giren kooperatiflerin daha önce aldıkları işletme sermayeleri dikkate alınmadan en fazla iki dönem daha işletme sermayesi için % 80-85 oranına kadar kredi verilir.
Kredinin Durdurulması ve Geri Alınması
Madde 14 —
Genel Müdürlükçe veya İl Müdürlüğünce yapılan kontrollerde, mahalline aktarılan kredi ve öz kaynak blokesinin maksada uygun ve zamanında kullanılmadığı, proje uygulamalarının ve kooperatif işlemlerinin bu Yönetmelikte yer alan esaslara, ilgili kanunlar ve anasözleşme hükümlerine ve mevzuata aykırı olduğu görülürse, kooperatife durumunun en çok 45 gün içinde düzeltilmesi için yazılı uyarı yapılır. Uyarının gereğini yerine getirmeyen kooperatife tanınan sürenin sonunda, yapılmakta olan krediler durdurulur ve uyarı tarihinden itibaren kooperatif veya ortaklara ait toplam borç (anapara + faiz ) o gün cari olan “3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun” hükmüne göre belirlenecek faizle tahsil edilerek Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına aktarılır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Kredinin Miktarı, Vadesi, Faiz Oranı ve Borcun Tahsili
Kredinin Miktarı
Madde 15 —
Kredinin miktarı aşağıdaki esaslara göre tespit edilir:
a) Kredi, projenin sabit yatırım ve işletme sermayesi bölümlerinden birinin veya her ikisinin kalkınmada öncelikli yörelerde kurulanların % 85’ine, diğer yörelerde % 80’ine kadar verilebilir. Projenin yıllık uygulama dilimleri için de aynı oranlar geçerlidir.
Bir projeye yukarıdaki oranlardan daha düşük oranda kredi tahsis edildiğinde, bu kredinin kullanıldığı yıldaki projesine oranlanması sonucu bulunan miktar, yukarıdaki oranlardan düşülerek, o projeye ayrılabilecek kredi miktarı hesaplanır. İşletme sermayesi için yapılan kredilerde de bu esas geçerlidir.
b) Krediler bankaca teminata bağlandığından, bu kredilerde sorumluluk sınırı aranmaz.
c) Kooperatif kredi alarak projesini gerçekleştirip verimli bir şekilde işletmeye geçtikten sonra bu projenin büyütülmesi, entegrasyonu veya rehabilitasyonu Genel Müdürlükçe gerekli görülürse programa alınabilir.
d) Kooperatif, kredi ile uygulamış olduğu projelerini en az iki yıl üst üste başarılı bir şekilde çalıştırmış olması kaydıyla başka bir proje uygulamak isterse bu isteğin Genel Müdürlükçe de uygun görülmesi halinde tekrar programa alınabilir.
Vade
Madde 16 —
Sabit yatırım ve işletme sermayesi için kullandırılan kredilerde vade, projenin özelliğine göre aşağıdaki gibidir.
a) Sabit yatırım için; borçlanma sözleşmesindeki vade tarihi itibariyle ilk yılı ödemesiz (ilk yıl için faiz tahakkuk ettirilmez), ikinci yılı faiz ödemeli, diğer yıllarda taksit ve faiz ödemeli olarak eşit taksitler halinde olmak üzere ve proje özelliğine göre en çok 12 yıldır. Ortakların mülkiyetindeki projelerde ise bu süre en çok 7 yıldır. Ancak çok yıllık projelerde geri ödeme işletmeye geçtikten sonra başlar.
Özel projelere kullandırılacak kredilerin vadeleri proje özelliği dikkate alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilir.
b) İşletme sermayesi için; ilk yıl faiz ödemeli ikinci ve üçüncü yıllarda taksit ve faiz ödemeli olarak 3 yıldır. Taksitler eşit olarak alınır.
Tahsis edilen kredilerin mahalli Bankaya intikalini takip eden 1 ay içinde borçlanma sözleşmesinin yapılması ve bu sözleşme tarihinden itibaren 6 ay içinde de kullanılması zorunludur. Bu sürelerde faaliyet gösterilmemesi halinde verilen kredi tenkis edilerek Bakanlık Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası Merkez Şubesindeki hesabına aktarılır. (Tenkis edilen kredi için faiz alınmaz.) Ancak kredinin kullandırılmasında Genel Müdürlükçe uygun görülen mücbir sebeplerin bulunmasında 6 aylık süre bir defaya mahsus olmak üzere ikinci bir 6 ay daha uzatılabilir.
Faiz
Madde 17 —
a) Kredi Faizi; Kooperatiflere verilecek krediler için uygulanacak faiz oranı; piyasa fiyat hareketleri, ekonomik durum ile mevduat ve kredi faizlerindeki gelişmeler dikkate alınarak, bankanın küçük ve orta ölçekli tarımsal işletme tanımına giren üreticilere doğrudan açtığı kredilere uyguladığı faizin 1/2 – 1/4’ü arasında Bakanlıkça belirlenen faiz oranı uygulanır. Hesaplamada küsuratlar tama iblağ edilir. (Bakanlıkça belirlenen faiz oranı Maliye Bakanlığına bildirilir.) Bankanın yıl içerisinde faiz oranlarında yapacağı değişiklik, daha önce yapılmış borçlanma sözleşmelerinde dikkate alınmaz.
Ayrıca, kredi uygulama hizmetleri için tahakkuka esas kalan borç üzerinden bankayla yapılan protokolde belirlenen oranda masraf payı, masraf payı matrahı üzerinden de Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi oranında vergi tahakkuku ve tahsili ilgili kooperatiften banka tarafından yapılır. Masraf payı bu işle ilgili olarak yapılacak bütün banka işlemlerinin (İpotek belgelerinin Tapu Dairesine verilmesi ve gerekli ipotek işlemlerinin sonuçlandırılması ile borcun muaccel hale gelmesi durumunda gayrimenkulun paraya çevrilmesi işlemleri dışında) gerektirdiği giderleri kapsar.
b) Temerrüt Faizi; 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun gereği o gün geçerli olan faiz oranıdır.
Borcun Tahsili
Madde 18 —
a) Borcun tamamına borçlanma tarihinden vade tarihine kadar geçen günler için borçlanma sözleşmesindeki faiz oranı üzerinden faiz tahakkuk ettirilir. Taksit miktarıyla, tüm alacağa tahakkuk ettirilmiş olan faiz ve diğer masraflar toplamı, taksit vadesinde tahsil edilir.
b) Borcun vadesinde tahsil edilememesi durumu; Borcun vadesinde ödenmemesi halinde, yapılacak ödeme için 3 aylık bekleme süresi verilir. Bu süre içinde tahsil edilmesi halinde borç toplamına bu süre için ayrıca herhangi bir faiz tahakkuku yapılmaz.
c) Borcun 3 aylık bekleme süresi sonunda tahsil edilememesi durumu; Borcun vadesinden sonraki 3 aylık bekleme süresi sonunda da ödenmemesi halinde borç muaccel hale gelir ve bakiye borcun tamamı icraya intikal ettirilir.
Bu durumda ;
1) Krediye vade tarihine kadar sözleşme faizi oranında faiz tahakkuk ve kapitalizesi yapılır.
2) Birinci maddeye göre tespit edilen borca, 3 aylık bekleme süresi için sözleşme faizi üzerinden faiz tahakkuk ve kapitalizesi yapılır.
3) İkinci maddeye göre tespit edilen borç, 3 aylık bekleme süresi sonu ile kredinin tahsil edildiği tarihe kadar geçen günler için cari olan temerrüt faiziyle birlikte tahsil edilir.
d) Sadece faiz ödenmesi öngörülen (ödemesiz dönemli) vadelerde, ödemesiz dönem faizi taksit gibi kabul edilerek yukarıdaki açıklamalara göre işlem yapılır.
e) Ortaklar mülkiyetindeki projelerde muacceliyet hükümleri, borcunu yukarıda belirtilen esaslara göre ödemeyen ortaklar için uygulanır. Borcunu zamanında ödeyen ortaklar için muacceliyet hükümleri uygulanmaz.
f) Ortaklar mülkiyetindeki projelerde kooperatif tüzel kişiliğine açılan kredilerin yukarıda belirtilen esaslara göre ödenmemesi ve muaccel olması halinde yalnızca kooperatif tüzel kişiliğine açılan krediye muacceliyet hükümleri uygulanır.
g) Muacceliyetin Kaldırılması; Herhangi bir sebeple muaccel duruma gelmiş bir kooperatif veya ortağın, muacceliyet sebebinin giderilmiş olması, işletme faaliyetini sürdürmesi ve üç aylık bekleme süresinin sonundaki ödenmesi gereken borcun o tarihteki toplam borç miktarı üzerinden ödeme tarihine kadar geçen günler için tahakkuk ettirilen temerrüt faizi ile birlikte tahsil edilmesi kaydıyla borçların muacceliyet hesaplarından çıkarılarak tekrar vadesi gelmeyen hesaplara aktarılması, İl Müdürlüğünün teklifi ve Bakanlığın onayı ile mümkün olabilir.
BEŞİNCİ KISIM
Borcun Tespiti, Teminatı, Ertelenmesi ve Tahsilat Havalesi
Borcun Tespiti
Madde 19 —
Kredi alan kooperatiflerin borcu;
a) Tahsis edilen krediden, (Gerek kooperatif, gerekse kooperatif ortaklarına müteselsil kefaletle kullandırılan kredi)
b) Faiz ve masraf payı ve bunlarla ilgili gider vergisinden,
c) Yatırımın sigorta giderlerinden, (Sigorta Bankaca yapılmış ise)
d) İhale yoluyla Bakanlıkça gerçekleştirilmiş projenin bütün masraflarla birlikte maliyetinden,
e) Ayni krediyle sağlanan malzemenin bütün masraflarla birlikte maliyetinden,
f) Muacceliyet kesbeden borcun takibi ile malın paraya çevrilmesine ilişkin giderlerden, oluşur.
Teminat
Madde 20 —
Krediden yararlanacak kooperatif ve ferdi üretim için kooperatif kanalıyla kredi kullanacak ortaklardan aşağıdaki teminatlar alınır.
a) Yatırım yapılacak arsa ve tesis. (Genel Müdürlükçe onaylanmış projedeki yatırım bedelleri üzerinden)
b) Yatırım yapılacak tesisle ilgili diğer menkul ve gayrimenkuller. (Genel Müdürlükçe onaylanmış projedeki veya rayiç bedeller üzerinden)
(a) ve (b) bentlerindeki teminatlar yetmediği takdirde aşağıdaki teminatlardan biri alınır.
– (a) ve (b) bentlerinde sayılmayan diğer menkul ve gayrimenkuller.
– Kooperatifin elindeki veya üreteceği emtianın rayiç bedeli.
– Yönetim kurulu üyelerinin veya ortakların müteselsil kefaleti.
– Üst kuruluşlar için, ortak kooperatiflerin menkul ve gayrimenkulleri.
– Ortakların mülkiyetindeki projelerde ortağa kullandırılan krediler için en az iki ortak ve kooperatif tüzel kişiliğinin müşterek borçlu ve müteselsil kefaleti.
Yukarıda belirtilen karşılıkların ipotek veya rehini banka lehine yapılır. İpotekte birinci derece birinci sıra dikkate alınır. Gayrimenkuller başka bir kuruluşa ipotekli veya başka bir kuruluştan kredi almış ise birinci derece ikinci sırada ipotek tesis edilebilir.
Bankaca yapılacak ipotek işlemleriyle ilgili giderler kooperatifçe ödenir.
Borcun Ertelenmesi
Madde 21 —
Deprem, toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu gibi tabii afet veya mücbir sebeplerle vade bitiminde borçlarını ödeyemeyen kooperatiflerin tahakkuk eden borçları (taksit ve faiz) ertelenebilir. Ertelenen borç nedeniyle sözleşmedeki taksit vadeleri birer yıl kaydırılır, o yıla tahakkuk eden faiz bir yıl sonraki vade borcuyla birlikte tahsil edilir. Bu erteleme sebebiyle borçlanma sözleşmesinde değişiklik yapılmaz.
Mücbir sebeplerle ödeme zorluğuna düşen kooperatiflerin borç ertelemeleri İl Müdürlüklerinin gerekçeli raporları Genel Müdürlükçe değerlendirildikten sonra yapılır. Erteleme işlemleri her program için ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulur, birden fazla ve muaccel hale gelen borçlara erteleme yapılamaz.
Deprem, toprak kayması, kuraklık, taşkın, dolu v.b. gibi tabii afetler sebebiyle sıkıntıya düşen kooperatiflerin borçları (2090 sayılı Afet Yasası çerçevesinde il ve ilçelerde kurulan hasar tespit komisyonlarının kararları doğrultusunda) Bakanlar Kurulu kararıyla ertelenebilir.
Tahsilat Havalesi
Madde 22 —
Tahsil edilen kredi taksit ve faizleri ile muacceliyet hükümlerine göre alınacak diğer paralar mahalli bankada kooperatif adına açılan hesapta toplanarak bekletilmeksizin Merkez Saymanlığının T.C. Ziraat Bankası nezdinde bu amaçla açtırılan hesabına aktarılır. Bu hesapta toplanan tutarlar her ayın sonunda Merkez Saymanlığının T.C. Merkez Bankasındaki hazine hesabına aktarılır ve Saymanlıkça T.C. Merkez Bankasından gelen ekstrelere dayanılarak bütçeye gelir kaydını müteakip ilgili tertiplere ödenek kaydı yapılmak üzere belgelerin birer nüshası Bütçe Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Tahsilatın takibi ve Merkezdeki hesaba intikalinden Banka sorumludur. Ayrıca bu konu İl Müdürlüğünce de takip edilir.
Bankayla yapılan protokolde belirlenen oranda masraf payı, Banka ve Sigorta Muameleri Vergisi ile muacceliyet kesbeden borcun takibine ilişkin giderler dışında, bu Yönetmeliğe göre yapılacak işlemler için Bakanlıktan ve borçludan hiçbir masraf alınmaz.
Ödenemeyen kredi borçları 13 üncü maddenin (b) bendinde belirtildiği şekilde proje konusu değişikliği sebebiyle ödenmesi gereken kredi borçları ve devamında Bakanlıkça yarar görülmediği için uygulanmasından vazgeçilen projelere evvelce kullandırılan kredilerin, Bakanlığın uygun görmesi halinde 5 yılı geçmemek şartıyla yeni bir ödeme planına bağlanarak tahsili cihetine gidilir.
ALTINCI KISIM
Son Hükümler
Madde 23 —
Milli Güvenlik Kurulunca uygulanması öngörülen kooperatif yatırımlarına kullandırılacak kredilerin tahsis ve sarf işlemlerinde Bakanlık bu Yönetmelik hükümlerine bağlı kalıp kalmamakta serbest olup, uygulama esaslarını ihtiyaçlarına göre Maliye Bakanlığı ile birlikte tespite yetkilidir.
Madde 24 —
30/4/1990 tarihli ve 20504 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan ” Tarımsal Kooperatiflerin Yatırım Faaliyetlerine Yapılacak Devlet Yardımı Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde —
Bu Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesinden önce kredi tahsis işlemi yapılmış kooperatifler 24’üncü maddeyle kaldırılan Yönetmelik hükümlerine; daha önce yatırım bütçelerinde yer almış, fakat kredi tahsis işlemi yapılmamış kooperatifler bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Yürürlük
Madde 25 —
Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26 —
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
ÖZEL ORMANLARDA VE HÜKMİ ŞAHSİYETİ HAİZ AMME MÜESSESELERİNE AİT ORMANLARDA YAPILACAK İŞ VE İŞLEMLER HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 —
25/4/2002 tarihli ve 24736 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Özel Ormanlarda ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlarda Yapılacak İş ve İşlemler Hakkındaki Yönetmeliğin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 2 — Bu Yönetmelik özel ormanların ve amme müesseselerine ait ormanların idaresi, muhafazası ile bu ormanlarda yapılacak iş ve işlemler ile verilecek izinleri kapsar.”
MADDE 2 —
Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (a), (i), (k) ve (l) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
i) 47 nci Madde Şerhi: 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 47 nci maddesi uyarınca, amme müesseselerine ait ormanların parçalanarak şahıslara veya müesseselere toprağı ile birlikte devir ve temlik edilemeyeceğine dair tapu sicilindeki beyanlar hanesine konulacak şerhi,
k) Ön İzin: Özel orman alanı üzerinde 6831 sayılı Orman Kanununun 52 ve 17 nci maddelerine göre, amme müesseselerine ait ormanlarda ise 17 nci madde kapsamında verilecek kesin izne dayanak olmak üzere ve gerekli belgelerin hazırlattırılması amacıyla Bakanlıkça verilecek izni,
l) Kesin İzin: Özel orman alanı üzerinde 6831 sayılı Orman Kanununun 52 ve 17 nci maddelerine göre imar planlamasına uygun inşaat yapılmak üzere, amme müesseselerine ait ormanlarda ise 17 nci madde kapsamında Bakanlıkça verilecek izni”
MADDE 3 —
Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü paragrafları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Özel ormanların ve amme müesseselerine ait ormanların kadastrosu; 15/7/2004 tarihli ve 25523 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6831 Sayılı Orman Kanununa Göre Orman Kadastrosunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin 28 inci maddesi kapsamında yerine getirilir.
Özel orman veya amme müesseselerine ait ormanlarda, orman sahipleri orman kadastro komisyonlarınca belirlenecek orman sınırlarını, sınır tespit tarihinden itibaren iki yıl içinde beton kazık dikmek veya sabit kayalar üzerine işaretler konulmak suretiyle belli etmeye mecburdurlar.
Yine 6831 Sayılı Orman Kanununa Göre Orman Kadastrosunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin 44 üncü maddesi gereğince özel orman veya amme müesseselerine ait ormanlar sahipleri tarafından istendiği ve giderleri karşılandığı taktirde, orman kadastro komisyonlarınca 2/B madde uygulaması yönünden incelemeye tabi tutulur.”
Madde 10 — Şehir, kasaba, köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerlerdeki özel orman alanlarında 6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci maddesine göre izin alınmak ve yatay alanın % 6 sını geçmemek koşuluyla imar planlamasına uygun inşaat yapılabilir.
İnşaatların yapılmasında orman alanlarının doğal özelliklerinin korunmasına özen gösterilmek kaydıyla ormanın kapalılık durumu ve arazinin topoğrafik yapısı göz önünde bulundurulmak ve orman içi açıklıklardan ve bozuk orman alanlarından azami faydalanılmak suretiyle uygun yerlerde izin verilir. Enerji nakil hattı, haberleşme, su isale hattı, doğalgaz hattı, kanalizasyon, yol ve benzerleri ile 6831 sayılı Orman Kanununun 17 nci maddesine göre genel kamu hizmetlerine yönelik verilen izinler % 6 lık alana dahil değildir. Bunların dışındaki her türlü tesis ve müştemilat; garaj, havuz, spor tesisleri, çocuk oyun alanı, otopark, ticari ve sosyal tesisler ve benzeri yapılar % 6 lık alana dahildir.
Yapılması zorunlu olan yollar ile yapılacak alt yapı tesisleri genel ormancılık faaliyetlerinin yerine getirilmesi için de kullanılır.
İzin verilirken 6831 sayılı Orman Kanununa göre konusu itibariyle daha özel kanun konumunda olan; 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu ve 19/10/1989 tarihli ve 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığının Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ayrıca göz önünde bulundurulur.
Genel Müdürlüğün 202 sayılı “Orman Yolları Planlaması ve İnşaat İşlerinin Yönetilmesi Hakkında Tebliğ” esaslarına göre ormanın devamlılığı ve işletmesine yönelik yol şebeke planları tanzim edilir. Bu planlar Genel Müdürlük İnşaat ve İkmal Dairesi Başkanlığınca onaylanır. Onaylanan bu planlar dahilinde yapılan yollar Orman Kanununun 52 nci maddesine göre verilen % 6 lık alana dahil değildir.
Amme müesseselerine ait ormanlarda ise, talep halinde 6831 sayılı Kanunun 17 nci maddesine göre izin verilebilir.
İzin verilenlerden izin konusundaki yükümlülüklerini belirtir noter onaylı taahhütname alınır.”
“Madde 11 — İzin talebinde bulunan özel orman veya amme müesseselerine ait orman sahibi bir dilekçe ile ilgili orman bölge müdürlüğüne müracaat eder.
Dilekçeye;
a) Özel ormanın veya hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanın tapusu,
b) Ormanın tesisi ile ilgili belgeler; Bakanlık oluru, mahkeme kararı veya orman kadastro komisyonu kararı,
c) Üzerinde orman alanını ve izne konu edilmek istenilen saha yerlerini koordinatlı olarak gösteren harita ve koordine özet çizelgesi,
d) İzin sahasının alanlar cetveli, eklenir.”
MADDE 7 —
Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci ve son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve sonuna bir fıkra eklenmiştir.
“Mahallinde kadastro ve mülkiyet şube müdürü başkanlığında ilgili işletme müdürü ve ilgili işletme şefi ile ölçme işlerinde uzman bir eleman tarafından özel orman sahibi veya mesul müdürünün, amme müesseselerine ait ormanda ise müesseseden bir temsilcinin iştiraki ile izin istenilen saha incelenir ve izin talebi rapora bağlanır.
Ayrıca özel ormanlarda ormanın tabii vasfının korunmasına özen gösterilmek suretiyle imar planlamasına açılan yüzde altı saha yerleri, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda izne konu saha yeri köşe koordinat değerleri belirtilmek suretiyle işaretlenir.
Bu şekilde hazırlanan rapor ve ekleri Genel Müdürlüğe gönderilir.”
“Ön İzin, Ön İzin Süresi İçinde Yapılacak İşler ve Ön İznin Sona Ermesi
Madde 13 — Ön izin raporu düzenlenenlerden uygun görülenlere Bakanlıkça yirmi dört ay süreli ön izin verilebilir. İzin verilenlerden izin konusundaki yükümlülüklerini belirtir noter onaylı taahhütname alınır.
Ön izin süresinde;
a) 1/1000 ölçekli onaylı mevzii imar planı,
b) 1/1000 veya 1/2000 ölçekli Orman Mühendisleri Odasınca onaylı ağaç röleve planı, (hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda bölge müdürlüğü onayı yeterlidir.)
c) 1/1000 ölçekli onaylı yerleşim planı ve mimari proje,
d) Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca belirlenen ait olduğu yılın birim fiyatlarına göre hazırlanmış, onaylı metraj ve keşif özetleri, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlardaki izin taleplerinde istenmez.
e) Çevresel etki değerlendirme belgesi,
f) SİT alanı içerisinde kalması halinde SİT kurulu kararının,
g) Özel çevre koruma bölgesi sınırları içersinde kalması halinde, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı görüşü, hazırlanması istenir.
Yirmi dört aylık süre içinde yukarıda sayılan belgelerin hazırlanamaması halinde özel orman sahibi veya mesul müdürünün ya da amme müesseselerine ait orman yetkilisinin müracaatı üzerine ve Orman İdaresince kabul olunabilecek gerekçe gösterilmek şartı ile bu süre bir defaya mahsus olmak üzere on iki ay daha uzatılır.
Bu süre içerisinde işlemlerin bitirilmemesi durumunda ön izin iptal edilir. İki yıl müddetle aynı yer için müracaat kabul edilmez.”
“Madde 14 — Ön izin süresi içinde bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde istenilen belgeler bölge müdürlüğüne verilir. Bölge müdürlüğünce bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen heyet tarafından incelenir. Arazi üzerinde kontrol edilir. Uygunluğu halinde tasdik edildikten sonra bir rapora bağlanarak Genel Müdürlüğe gönderilir.
İmar ve yerleşim planlarına bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasındaki ilkeler doğrultusunda inşaat yapılacağı hususunda dipnot konulması temin edilir.”
“Ancak; izin için yapılacak müracaatlar sonucu ilk incelemeyi yapan heyet, ön izin süresi içinde düzenlenen plan ve projelerin kontrolü için giden heyet ile kesin izinden sonra saha teslimi için giden elemanların gündelikleri ve zorunlu olarak kullanılması gerekiyorsa Devlete ait resmi araçların akaryakıt giderleri; özel ormanlarda özel orman sahipleri, amme müesseselerine ait ormanlarda ilgili amme idaresi tarafından karşılanır.”
MADDE 12 —
Aynı Yönetmeliğin 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 25 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.”
Yürürlük
MADDE 13 —
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14 —
Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.
GIDA VE YEM AMAÇLI GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ÜRÜNLERİNİN İTHALATI, İŞLENMESİ, İHRACATI, KONTROL VE DENETİMİNE DAİR YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 –
26/10/2009 tarihli ve 27388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi yürürlükten kaldırılmış ve aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin Avrupa Birliğinin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile bu Yönetmeliğin 5 inci, 6 ncı, 9 uncu ve 11 inci madde hükümleri 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanır.”
MADDE 2 –
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 –
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
26/10/2009
27338
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Bu Yönetmelik 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 268-275 inci maddeleri uyarınca çevre ve toplum sağlığının korunması açısından önem arz eden gayri sıhhi müesseselerin zararlı etkilerinin yok edilmesi veya en az düzeye indirilmesi, doğal kaynakların kirlenmelere karşı korunması için gayri sıhhi müesseselerin kontrol altına alınması, ruhsatlandırılması ve denetlenmesindeki usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE 2 –
Bu Yönetmelik Ek-5 sayılı listedeki müesseseler ile bu listede yer almayan ancak tanımına uyan benzeri gayri sıhhi müesseselerin sınıf tayini, sağlık koruma bandı tayini, yer seçimi ve tesis kurma izni ile açılma izni verilmesinin esasları ile bu müesseselerden yönetmelik hükümlerine uygun faaliyet göstermeyenler hakkında alınacak tedbirleri kapsar. Bu Yönetmelik, gayri sıhhi müesseselerin izin verilmesini hükme bağlayan kanunlar uyarınca Sağlık Bakanlığı, Valilik ve Kaymakamlıklarca izin verilmesi öngörülen müesseselere uygulanır.
Tanımlar
MADDE 3 – Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) Kanun: 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununu,
c) Doğal kaynaklar: Su, Toprak, Hava, doğal bitki örtüsü ve yaban hayatını,
d) Çevre Sağlığı: İnsan sağlığının çevredeki fiziki, kimyevi, biyolojik, sosyal ve psiko-sosyal faktörlerle tespit edilen yaşam kalitesini,
e) Toplum Sağlığı: Çevre sağlığı, enfeksiyon, hastalık kontrolü, kişinin yaşam şekli ve sağlık eğitimini,
f) Kurul: 1 inci sınıf gayri sıhhi müesseseler için gayri sıhhi müesseseleri inceleyen kurulu, ikinci ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseler için gayri sıhhi müesseseleri ve beyanname bilgilerini denetleyip inceleyen kurulu,
g) İl İnceleme Kurulu: Birinci sınıf gayri sıhhi müesseselerin yer seçimi ve tesis kurma ile açılma iznine esas inceleme ve değerlendirme yapan ve ilgili kurumların temsilcilerinden teşekkül eden kurulu,
h) Yetkili makam: Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler bakımından Sağlık Bakanlığını, ikinci sınıf gayri sıhhi müesseseler bakımından Valiliği, üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseler bakımından merkez ve metropol ilçe sınırları içinde Valiliği, diğer ilçelerde Kaymakamlığı,
j) Gayri sıhhi müesseseler: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyevi, fiziki, ruhi ve sosyal yönlerden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ve doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri,
k) Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler: Meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulması gereken müesseseleri,
l) İkinci sınıf gayri sıhhi müesseseler: Meskenlerden ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerden kurulca teklif edilip Valilikçe uygun görülecek bir mesafede yapılması gereken müesseseleri,
m) Üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseler: Meskenlerin ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerin yakınında kurulabilmekle beraber sıhhi denetim altında tutulması gereken müesseseleri,
n) Yer Seçimi ve Tesis Kurma İzni: Tesisin yapılmasından önce söz konusu yerde kurulup kurulamayacağı ile kurulacak yer, proje ve belgelerin uygun görülmesi durumunda müessesenin kurulması için yetkili makamca verilen izni,
o) Deneme İzni: Onaylı projelerine göre yapılan müessesenin, planlanan şekilde çalışıp çalışmadığı ve doğal kaynakların kirlenmesini önlemek için alınan tedbirlerin yeterli olup, olmadığını tespit için yetkili makamın yazılı izni ve mahalli sağlık teşkilâtının denetimi altında belirli bir süre deneme mahiyetindeki faaliyetine verilen geçici izni,
p) Açılma İzni: Yerseçim ve Tesis kurma izni verilmiş, onaylı projesine göre yapılmış çevre ve toplum sağlığı açısından uygunluğu tespit edilmiş müesseselerin faaliyet göstermelerine yetkili makamca verilen izni,
r) Sağlık koruma bandı: Müessesenin çevreye olan zararlı etkisi dikkate alınarak müessese etrafında bırakılması gereken iskan dışı alanı,
s) Sanayi Sitesi: Belirli üretim alanlarında çalışan küçük ve orta büyüklüklerdeki sanayi kuruluşlarının toplu olarak bulundukları, öncelikle kendi çalışma türünde kurulan müesseseleri kapsayan siteyi,
t) Sanayi Bölgesi: Büyük sanayi kuruluşlarının toplu olarak bulundukları ve imar plânında bu amaçla gösterilen bölgeyi,
u) Sanayi Alanı: Sanayi tesisinin bulunduğu ve imar planına münferit olarak işlenmiş alanı,
v) Organize Sanayi Bölgesi: Uygun görülen alanlarda sanayi tesislerinin yapılmasını sağlamak, kentleşmeyi yönlendirmek, çevre sağlığı problemlerini önlemek, bilgi ve bilişim teknolojilerinden faydalanmak, imalat sanayi türlerinin belirli plan dahilinde yerleştirilmeleri ve geliştirilmelerini sağlamak, tarımsal alanların sanayide kullanılmalarını disipline etmek, mali kaynak israfına sebep olmadan müşterek alt yapı tesisleri ile çevre kirliliğini önlemek amacıyla sınırları belirli arazi parçalarının gerekli alt yapı hizmetleri ihtiyaca göre tayin edilecek sosyal tesisler ve teknoparklarla donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistem dahilinde sanayi için tahsis edilmesi ile oluşturulan ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretilen bölgeyi,
y) Endüstri Bölgesi: Uygun görülen alanlarda sanayi tesislerinin yapılmasını sağlamak, kentleşmeyi yönlendirmek, çevre sağlığı problemlerini önlemek, bilgi ve bilişim teknolojilerinden faydalanmak, imalat sanayi türlerinin belirli plan dahilinde yerleştirilmeleri ve geliştirilmelerini sağlamak, tarımsal alanların sanayide kullanılmalarını disipline etmek, mali kaynak israfına sebep olmadan müşterek alt yapı tesisleri ile çevre kirliliğini önlemek amacıyla sınırları belirli arazi parçalarının gerekli alt yapı hizmetleri ihtiyaca göre tayin edilecek sosyal tesisler ve teknoparklarla donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistem dahilinde sanayi için tahsis edilmesi ile oluşturulan ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretilen Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen bölgeyi,
z) Meskûn Mahal: Varsa üst ölçek planlarına uygun olarak imar planı ile belirlenmiş ve iskan edilmiş alanı, ifade eder.
İzin, Ruhsat, Sınıflandırma Ve Denetim İnceleme Kurulları
MADDE 4 –
Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseleri inceleme kurulu; illerde sağlık müdürü veya uygun göreceği sağlık müdür yardımcısının başkanlığında, gıda ve çevre kontrol şube müdürü, sağlık ocağı tabibi, iki çevre sağlığı teknisyeni, sanayi ve ticaret il müdürlüğü temsilcisi, çevre müdürlüğü temsilcisi, ilgili imar müdürlüğü temsilcisi, tesisin ve yerinin özelliklerine göre gerektiğinde valilikçe uygun görülecek üniversitelerin ve/veya sanayi odasının temsilcileri ve konusunda bilirkişi olacak bilim adamlarından, ayrıca gıda maddeleri üreten işyerlerinde tarım müdürlüğü temsilcisi ilavesi ile, İkinci ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseleri inceleme kurulu; müesseselerin kurulduğu yerin bağlı olduğu sağlık ocağı tabibinin başkanlığında, en az iki çevre sağlığı teknisyeni, çevre sağlığı teknisyeni yok ise sağlık memuru veya halk sağlığı hemşiresinden teşekkül eder.
Kurulacak tesisin veya kurulacağı yerin özelliğine göre ilgili diğer kuruluşlardan gerektiğinde teknik elemanlar kurullarda görevlendirilir.
Sağlık Koruma Bandı Mecburiyeti
MADDE 5 –
Sanayi bölgelerinin ve sanayi bölgelerinin dışında kurulacak birinci ve ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselerin etrafından sağlık koruma bandı konulması mecburidir. Bu alanda yapılaşmaya izin verilmez; ancak uygun zirai faaliyetler yapılabilir.
Sanayi bölgesi içindeki tesisler ile üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin etrafında, müessesenin faaliyetleri gerektirdiği takdirde sağlık koruma bandı oluşturulmasına karar verilir.
Sağlık Koruma Bandının Tayini
MADDE 6 –
Sağlık koruma bandı, 4 üncü maddede belirtilen Kurulca, tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkileri, kirletici unsurları esas alınarak belirlenir. Sanayi bölgeleri etrafındaki sağlık koruma bandı, sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu rapordaki mesafeler dikkate alınır.
Birinci sınıf gayri sıhhi müesseselerde Kurulca belirlenen sağlık koruma bandı mesafesi sağlık müdürünün teklifi ile valilikçe onaylanır. Bakanlıkça tasdik edilir ve kesinleşir.
Kesinleşen sağlık koruma bandı belediye sınırları içinde mahallin belediyesince, belediye sınırları dışında bayındırlık ve iskan müdürlüğünce korunur.
Başvuru
MADDE 7 –
Birinci sınıf gayri sıhhi müessese kurmak isteyen gerçek, tüzel kişi veya vekili, dilekçe, Ek-1‘deki form ve 18 inci maddede belirtilen bilgi ve belgeler ile mahallin en büyük mülki amirine başvurur.
Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları içinde bulunan ikinci sınıf gayri sıhhi müesseseler ile bu bölgeler içinde veya dışında kurulacak üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin sahip, işletmeci veya vekilleri dilekçe ve Ek-6’daki beyanname ile mahallin en büyük mülki amirine başvurur.
Yukarıda zikredilenlerin dışındaki ikinci sınıf gayri sıhhi müesseseleri kurmak isteyen gerçek kişi, tüzel kişi veya vekili, dilekçe, Ek-1’deki form ve 18 inci maddede belirtilen bilgi ve belgeler ile mahallin en büyük mülki amirine başvurur.
Yer Seçimi Raporu
MADDE 8 –
Gayri sıhhi müesseseleri inceleme kurulu, dilekçe ve ekindeki form ile tesisin kurulacağı yeri mahallinde inceleyerek, Ek-2‘deki formu düzenler ve görüşünü bildirir. Birinci sınıf gayri sıhhi müesseselerin yer seçimi; sağlık müdürünün teklifi ile valilikçe onaylanır ve Ek-2 form ile birlikte Bakanlığa gönderilir. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesisler için düzenlenen ÇED olumlu belgesi ve raporu, yer seçimi raporu yerine kaim olur.
Yer Seçimi İzni
MADDE 9 –
Birinci sınıf gayri sıhhi müessese kurmak isteyen gerçek kişi, tüzel kişi veya vekilinin, 7 nci maddedeki esaslar içinde yapılan başvurusunun İl Sağlık Müdürlüğüne ulaşmasını takip eden en çok 10 iş günü içerisinde yer seçimi ve tesis kurma izni raporu düzenlenmesi için, il inceleme kurulunca yerinde tetkik edilerek uygun görülmesi halinde Valilik Oluru ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, en çok 10 iş günü içerisinde ilgili raporu değerlendirerek yapılacak işleme esas olmak üzere nihai kararını Valiliğe bildirir.
Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları dışında bulunan ikinci sınıf Gayri Sıhhi Müessese kurulması için 7 nci maddedeki esaslar dahilinde yapılan başvurudan sonra kurul tarafından en çok 10 iş günü içerisinde değerlendirilerek Kurulca uygun görülmesi halinde yetkili makam tarafından yer seçimi ve tesis kurma izni verilir.
Yer Seçimi ve Tesis Kurma izni, verildiği tarihten itibaren üç (3) yıl için geçerlidir. Bu süre sonunda açılma izni alınmadığı takdirde Yer Seçimi ve Tesis Kurma izninin yenilenmesi gereklidir.
Tesis İzni
MADDE 10 – Mülga.
Deneme İzni
MADDE 11 –
Tesis izni verilmiş ve projelerine göre inşa edilmiş birinci sınıf gayri sıhhi müesseselere açılma ruhsatı verilmesinden önce, müracaat halinde, kurulun incelemesi sonucunda, sağlık müdürünün teklifi, valiliğin uygun görüşü ile Bakanlıkça toplam 1 yılı geçmemek üzere deneme izni verilir.
Açılma Ruhsatı
MADDE 12 – Açılma İzni aşağıdaki şekilde düzenlenir:
a) Birinci sınıf gayri sıhhi müesseslerde: Yer seçimi ve tesis kurma izni verilmiş olan birinci sınıf gayri sıhhi müesseselerin açılıp çalıştırılabilmesi için müracaatı takiben en çok 10 iş günü içerisinde İl İnceleme Kurulunca yerinde inceleme yapılır; yer seçimi ve tesis kurma izni verilmesi için gerekli olan şartların yerine getirilip getirilmediği incelenir ve Kurulca, Ek-4‘deki form düzenlenir ve Valiliğin uygun görüşü, deşarj ve emisyon izinleri, gerekli tüm bilgi ve belgeler ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, en çok 10 iş günü içerisinde başvuruyu değerlendirerek açılma iznini veya kararını Valiliğe bildirir. Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler için Açılma İzin belgesi Bakanlıkça düzenlenir. Deneme veya Açılma İzin belgesi olmayan birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler faaliyete geçemez.
b) İkinci sınıf gayri sıhhi müesseselerde: Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları içinde bulunan ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselere 7 nci madde hükümleri doğrultusunda en geç müracaatını takip eden iş günü içinde Açılma İzni düzenlenir. Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları dışında bulunan ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselerin açılıp çalıştırılabilmesi için müracaatını takiben 10 iş günü içerisinde Kurul tarafından yerinde inceleme yapılır, uygun görülmesi halinde açılma izni yetkili makam tarafından düzenlenir.
c) Üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselerde 7 nci madde esaslarına göre yapılan müracaatı takip eden iş günü içerisinde açılma izni düzenlenir.
Deneme izni almış ancak süresi sonunda Açılma İzni almaya hak kazanamamış gayri sıhhi müesseseler için 22 nci madde hükümleri uygulanır.
Açılma İzni alınması, mevzuat gereğince alınması gereken diğer izin ve belgelerin düzenlenmemesine sebep olmayacağı gibi imar ve başka mevzuat açısından da müktesep hak doğurmaz.
Ek-7’deki Rapor doğrultusunda yapılan denetimlerde, beyan edilenlere aykırı bir husus veya olumsuz bir durumun tespiti halinde beyan sahibi hakkında gerekli kanunî işlem yapılır; olumsuzlukları toplum ve çevre sağlığı yönünden zararlı olmayan işletmelere, söz konusu olumsuzlukları gidermesi için 22 nci madde muvacehesinde süre verilerek olumsuzlukların giderilmesi sağlanır. Bu süre içerisinde olumsuzluklarını gidermeyen işletmelerin izinleri iptal edilir ve ilgililer hakkında ayrıca kanunî işlem yapılır.
İlgilinin beyanına göre tanzim edilen açılma izni belgesi müktesep hak doğurmaz. Açılma İzni almadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.
İlgili Diğer Kuruluşlardan Müsaade Alınması
MADDE 13 –
Gayri sıhhi müesseselere bu Yönetmelik uyarınca verilen yer seçimi ve tesis kurma izni, deneme izni ve açılma izni, toplumun sağlığını ve huzurunu ve doğal kaynaklarının korunmasını sağlamak bakımından olup, müessese sahibinin ilgili diğer mevzuat hükümlerini yerine getirmesi ve gerekli sair müsaadeleri alması da icap eder. Yer seçimi ve tesis kurma izni ile açılma izni verilmesi safhalarında, gerekli görüldüğünde, müessese ve yerinin özelliğine göre diğer ilgili kuruluşların görüşleri alınır. İşletmenin diğer mevzuatlardan kaynaklanan yükümlülükleri, beyan sahibine ve ilgili kuruma aittir.
Tesise Diğer Kuruluşlarca İzin Verilmesi Durumu
MADDE 14 –
Gayri sıhhi müesseselere diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre çeşitli isimler altında izin verilmiş olması bu Yönetmelik hükümlerine göre izin ve ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.
Bir Üst Sınıfda Değerlendirme
MADDE 15 –
İkinci veya üçüncü sınıf sıhhi müesseselerden oldukları halde bulundukları yerler, kullandıkları teknolojiler, birbirine yakınlıkları veyahut sayıları itibarı ile önem arz eden tesisler yetkili makamın teklifi ile üst sınıfta mütalaa edilebilir ve mütalaa edildiği sınıf hükümlerine göre ruhsatlandırılabilir.
Sınıf Değişikliği
MADDE 16 –
Gayri sıhhi müesseseler listesindeki sınıf değişikliği gerekli görülen müesseseler ile Gayri sıhhi müesseseler listesinde yer almayan müesseselerin sınıf tayini için, Kapasite Raporu, İş Akım Şeması ve müessesenin özelliklerini açıklayan belgeler, Valilik görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile gerekli görülen diğer kurum ve kuruluşların görüşü alınarak sınıf tâyîni ve değişikliği yapılır.
Sorumlu Müdür Tayini
MADDE 17 –
Gayri sıhhi müesseselerden olup, işlerin bir uzmanın gözetiminde yürütülmesi gereken müesseselerde işin gerektirdiği nitelikte bir kişinin, görevini özel mevzuatına uygun olarak yürütmek üzere, sorumlu müdür olarak bulundurulması zorunludur.
Sorumlu müdürlük görevi özel mevzuatına uygun olarak yürütülür.
Dosya Tanzimi
MADDE 18 –
Dosyalardaki evrakın ikmâlinin sorumluluğu ve muhafazası mürâcaatı kabûl eden makama aittir. Gayri sıhhi müesseselere ait Yer seçimi ve tesis kurma ve açılma izni verilmesine esas teşkil eden bilgi ve belgelere ait dosya İl Sağlık Müdürlüklerinde muhafaza edilir. İkinci ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseselere ait dosyaların bir sûreti de ayrıca izni tanzim eden ilçe sağlık grup başkanlıklarında muhafaza edilir.
Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler ile Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları dışında bulunan ikinci sınıf gayri sıhhi müesseseler için aşağıdaki bilgi ve belgeler istenir:
a) Yer seçimi ve tesis kurma izni için gerekli bilgi ve belgeler:
1) Dilekçe ve Beyanname,
2) Müessesenin bulunduğu yeri gösteren onaylı plan ve belge,
3) İş akım şeması ve açıklama raporu,
4) Kurul tarafından hazırlanacak yer seçimi ve tesis kurma raporu,
5) ( 26 Eylül 1995 tarih ve 22416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gayri Sıhhi Müesseseler Yönetmeliğinin 03/12/2003 tarihli ve 25305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle değişik 18 inci maddesinin (a) bendinin (5) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.)
“ Çevre kirlenmesini önlemek amacıyla alınacak önlemlere ait, kirleticilerin nitelik ve niceliğine göre hazırlanmış proje ve açıklama raporları veya yatırım sürecinin hızlandırılması amacı ile yetkili makamca uygun görülen durumlarda 1 yıl içerisinde üretim prosesinin gerektirdiği atık limitlerini sağlayacak projenin ve raporların hazırlatılmasına ilişkin müteşebbisçe verilen taahhütname, (Taahhüdüne uymayan işletmeler hakkında bu Yönetmeliğinin 22 nci maddesi uygulanır.”
6) Şehir şebeke suyu bulunmayan yerlerde içme ve kullanma suyunun nereden sağlandığı ile suyun bakteriyolojik ve kimyasal analiz raporu,
b) Açılma izni için gerekli bilgi ve belgeler:
1) Dilekçe,
2) Sağlık koruma bandının işaretlendiği imarca tasdikli vaziyet planı,
3) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair belge,
4) Sorumlu müdür sözleşmesi,
5) Devamlı en az 50 işçi çalıştıran ve Kanunu’nun 180 inci maddesi kapsamına giren iş yerlerinde tabip ve sağlık personeli sözleşmesi,
6) Emisyon izni,
7) Deşarj izni,
8) İşletme Belgesi,
9) Sağlık Müdürlüğünce hazırlanacak çevre sağlığı değerlendirme raporu,
10) Kurul tarafından hazırlanacak açılma raporu,
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun kapsamındaki ikinci ve üçüncü sınıf Gayri sıhhi müesseseler bu Kanun ve bu Kanuna istinaden yayımlanan Yönetmeliğe göre izin verilir.
3572 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan ve Organize Sanayi, Endüstri Bölgeleri, Sanayi Bölgeleri ve Sanayi Siteleri sınırları dışında bulunan ikinci sınıf Gayri sıhhi müesseselere, 9 uncu ve 12 nci madde hükümlerine göre izin verilir.
Yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddeler ile çalışan iş yerleri, oksijen, LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri ile perakende satış yerleri, taş ve kum ocakları, akaryakıt istasyonları, gıda ve benzeri müesseselerden, nerede açılırsa açılsın, müessesenin kurulacağı yer ve çevreye verebileceği muhtemel zararlı etkileri bakımından gerekli görüldüğü hallerde yetkili makam tarafından ilâve bilgi ve belgeler istenebilir.
İmar mevzuatına göre özel yapı gerektiren yerlerde faaliyette bulunması gereken işyerleri amacına uygun olarak yapı kullanma izni almak zorundadır.
Denetim
MADDE 19 –
Gayri sıhhi müesseseler çevre ve toplum sağlığı açısından sağlık teşkilatının denetimi altındadır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sanayi Bölgesinde Ve Sanayi Bölgesi Dışında Kurulacak Gayri Sıhhi Müesseseler
Gayri Sıhhi Müesseselerin Sanayi Bölgelerinde Kurulması
MADDE 20 –
Herhangi bir gayri sıhhi müessesenin, öncelikle kendi türündeki işyerlerine mahsus sanayi bölgesinde kurulması aranır. Diğer tesislere ve çalışanlarına zarar verebilecek tesisler ancak sanayi bölgesi içinde diğer tesislerden uzak veya sanayi bölgeleri dışında daha uygun yerlerde kurulabilir.
İl, ilçe ve belde belediyelerince Yer seçimi izni alınmadan sanayi bölgesi ilân edilemez. Sanayi bölgesi ilân edilen yerlerdeki Sağlık Koruma Bandı, İl İnceleme Kurulunca tespit edilir ve Valilikçe onaylanarak kesinleşir.
Gayri Sıhhi Müesseselerin Sanayi Bölgeleri Dışında Kurulması
MADDE 21 –
Sanayi bölgesi dışında birinci ve ikinci sınıf gayri sıhhi müessese kurulması halinde müessesenin etrafından yeterli sağlık koruma bandı oluşturularak kurulması şarttır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Muhtelif Hükümler
Ruhsatsız Olarak Açılmış Gayri Sıhhi Müesseseler
MADDE 22 –
İzinsiz olarak faaliyete geçen müesseseler kapatılır, sorumluları hakkında kanuni işlem yapılır. Ancak bu müesseselerden;
a) Toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olmadığı anlaşılan müesseselere izin alması için süre verilir.
b) Toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olup, alınacak bir takım tedbirlerle mahzurları giderilebilecek müesseselerin, zararları önleninceye kadar faaliyeti durdurulur. Zararları giderilen müesseseler açılarak izin alınması için süre verilir.
c) Toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olup alınacak tedbirlerle mahzurları giderilemeyecek durumda olan müesseseler süresiz olarak kapatılır.
Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre izin almak için müesseselere verilecek süre bir yılı geçemez. Verilen süre içinde izin başvurusunu yapmayan müesseselerin faaliyeti izin alıncaya kadar durdurulur.
Bu maddenin gereği mahallin en büyük mülki amirince yerine getirilir ve yapılan işlemler hakkında yetkili makama bilgi verilir.
Tesislerde Yapılacak Değişiklik Ve İlave
MADDE 23 –
Gayri sıhhi müesseselerde yetkili makamın bilgisi ve yazılı müsaadesi olmadan herhangi bir değişiklik ve ilâve yapılamaz. Sınıf değişikliğini gerektiren ilâveler yapılması halinde yeni sınıfına uygun açılma izni alınması mecbûrîdir.
Açılma İzni mevcut gayri sıhhi müesseseler, açılma izni veren makama bilgi vermek şartıyla, sınıf değişikliğine sebep olmayan değişiklik ve ilâveler yapabilirler.
Aldırılacak Tedbirler
MADDE 24 –
Gayri sıhhi müesseselerin sahip ve işletmecileri, bu müesseselerin çevreye olan zararlarını mümkün olduğu kadar azaltabilmek için 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen hükümleri uygulamak, arıtma tesislerini yapmak ve tekniğine uygun olarak çalıştırmak zorundadırlar. Bu mükellefiyetlerin yerine getirilmemesi halinde tesisin faaliyeti durdurulur.
Açılma İzin Belgesinin Geçerliliği
Madde 25-
Açılma izni, belge üzerinde yazılı gerçek veya tüzel kişi, adres ve faaliyet için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi hâlinde, değişikliklerle ilgili bilgi ve belgeler ile Açılma İzninin aslının eklendiği dilekçe ile mahallin en büyük mülki amirine başvurulur.
Kurul tarafından mahallinde gerekli incelemeler yapılarak iznin verildiği sıradaki şartlarda bir değişiklik olmadığının tespit edilmesi halinde rapor düzenlenir. Bu rapora göre yetkili makam tarafından yeniden açılma izni tanzim edilir. Bu değişiklik İzin belgesi altına şerh düşülür. Sadece numarataj değişikliğinden mütevellit izin belgesi değişikliklerinde, bu durumun belgelenmesi hâlinde ayrıca rapor düzenlenmesine lüzûm yoktur. Müessese mahallinin veya müessesede yapılan işin değişmesi halinde yeniden açılma izni alınması şarttır.
Açılma izin bilgilerinin değiştiğinin yetkili makamca tespiti halinde müracaat için müesseseye üç ay süre verilir, müessese faaliyetine devam edebilir. Bu süre içerisinde Açılma İzni bilgilerindeki değişiklikler hakkındaki ilgili bilgi ve belgeler ile birlikte mahallin en büyük mülki amirine başvurulmaması hâlinde, mülki amir tarafından, yeniden müracaat edilinceye kadar müessesenin faaliyeti durdurulur.
Ruhsat Belgesinin Kaybolması Veya Tahrip Olması
MADDE 26 –
Açılma ruhsatı belgesinin kaybolması veya okunamayacak şekilde tahrip olması halinde, ilgili gazete ilanı veya tahrip olmuş ruhsatın aslı bir dilekçeye eklenerek mahallin en büyük mülki amirine başvurulur. Kurulca yeniden yapılan incelemede, ruhsatın verildiği sıradaki şartlarda bir değişiklik olmadığının tespit edilmesi halinde, rapor hazırlanır ve hazırlanacak raporu göre yetkili makamca yeniden eski tarih ve sayısı ile, gerekli açıklama da yapılarak ruhsat belgesi tanzim edilir.
Sınıf Değişikliği
MADDE 27 –
Ruhsatı olup da gayri sıhhi müesseseler sınıflamasında veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa giren tesislerin yeniden ruhsat alması gerekmez. Ancak, gayri sıhhi müesseseler sınıflamasında yapılan bir değişiklik neticesinde, üst sınıfa geçmiş olan tesislerin altı ay içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı alması gerekir.
Ruhsat Verilen Gayri Sıhhi Müesseselerin Bildirilmesi
MADDE 28 –
Valilikler veya kaymakamlıklarca ruhsat verilen ikinci ve üçüncü sınıf gayri sıhhi müesseseler Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve Çevre Bakanlığına aylık olarak bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat
MADDE 29 –
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile, 26 Ekim 1983 tarih ve 18203 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gayri Sıhhi Müesseseler yönetmeliği ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kalkar.
GEÇİCİ MADDE 1 –
Bu Yönetmelik ile gayri sıhhi müesseselerin sınıflamasında üst sınıfa geçmiş olan tesisler bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde yeni sınıfa göre açılma izni almak zorundadır. Bu tesislerin devir işlemlerinde de bu süre geçerlidir.
Yürürlük
MADDE 30 –
Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 31 –Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
GIDA VE YEM AMAÇLI GENETİK YAPISI DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ÜRÜNLERİNİN İTHALATI, İŞLENMESİ, İHRACATI, KONTROL VE DENETİMİNE DAİR YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 –
26/10/2009 tarihli ve 27388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yem Amaçlı Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerinin İthalatı, İşlenmesi, İhracatı, Kontrol ve Denetimine Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.
“(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak, GDO lu gıda ve yemlerin işleme ve tüketim amacıyla ithali, piyasaya sürülmesi, tescili ve ihracatı yasaktır. GDO lu gıda ve yemlerin transit geçişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Gümrük idarelerince, bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler için GDO ya ilişkin ek bir belge aranmaz.”
MADDE 2 –
Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“(1) Bakanlık tarafından GDO ile ilgili bilimsel ve teknik verileri araştıracak, yorumlayacak ve görüş oluşturacak, görev süreleri iki yıl olan uzmanlar listesi teşkil ettirilir. Uzmanlar listesi üniversiteler, TÜBİTAK ve araştırma kuruluşlarında görevli konu ile ilgili uzman veya öğretim üyelerinden oluşturulur. Her bir başvuru için, uzmanlar listesinde bulunanlar arasından, Bakanlıkça seçilecek on bir üyeden oluşan yeni bir komite teşkil ettirilir.”
MADDE 3 –
Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
“a) İthalatçı firmadan, GDO ve ürünlerinin üretildiği veya yüklendiği ülke yetkilileri tarafından düzenlenmiş ürünün miktarı ve aktarılan geni belirten belge veya uluslararası akredite bir laboratuvardan alınmış analiz raporu istenir.”
“Bu Yönetmelik hükümlerine göre izin verilen GDO lu gıdaların, 16/11/1997 tarihli ve 23172 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinde yer alan gerekliliklere ilave olarak aşağıdaki hususlar çerçevesinde etiketlenmesi zorunludur.”
“Bu Yönetmelik hükümlerine göre, yem veya yemlik madde olarak kullanımına izin verilen GDO lu yemlerin, yem mevzuatında yer alan etiket gerekliliklerine ilave olarak aşağıdaki şekilde etiketlenmesi zorunludur.”
MADDE 6 –
Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE –
(1) 26/10/2009 tarihinden önce kontrol belgesi alınmış ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin Avrupa Birliğinin kabul ettiği kriterlere uygun olması koşulu ile bu Yönetmeliğin 6 ncı,9 uncu ve 11 inci madde hükümleri 1/3/2010 tarihinden itibaren uygulanır.”
MADDE 7 –
Bu Yönetmelik 26/10/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 8 –
Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 26.09.2008 Resmi Gazete Sayısı: 27009
GIDA GÜVENLİĞİ VE KALİTESİNİN DENETİMİ VE KONTROLÜNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıda güvenliğinin ve kalitesinin temini için gıda işyerlerinin asgari teknik ve hijyenik şartları ile gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin Türk gıda mevzuatına uygunluğunun denetim ve kontrol hizmetleri ile işyeri sorumluluklarına dair usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; gıda güvenliğinin ve kalitesinin temini için gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin birincil üretim aşaması dâhil olmak üzere üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında asgari teknik ve hijyenik şartları gözeterek, gıda denetim ve kontrol hizmetleri ile izlenebilirlik, işyeri sorumluluğu ve itiraz hakkına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 7 nci, 10 uncu, 16 ncı, 17 nci, 18 inci, 23 üncü ve 25 inci maddelerine, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesi, 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Denetim: Ulusal düzeyde bu Yönetmelikte belirtilen kriterlere uygunluk işlemleri açısından Tarım ve Köyişleri Bakanlığı; bunun dışında gıda üretim, satış ve toplu tüketim yerlerinin denetlenmesi açısından kendi özel mevzuatına göre yetkili il özel idaresi, belediye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından veya mahalli mülki idare amirin koordinasyonu veya işbirliğinde, gıda kontrol hizmetlerinin yürütülmesi ve/veya doğrulanması için yapılan işlemleri,
b) Doğrulama: Belirtilen şartların karşılandığına ilişkin objektif kanıtların incelenerek veya göz önünde bulundurularak yapılan denetim ve kontrolü,
c) Düzeltici faaliyet: HACCP planında kritik kontrol noktasında kritik limitin dışına çıkıldığı saptandığında uygulanması gereken işlemi, yapılacak faaliyeti,
ç) Geçerli kılma: İşletme tarafından özel kullanım amacına veya uygulamasına yönelik gerekliliklerin karşılandığına ilişkin objektif kanıtlar doğrultusunda yapılan kontrolü,
d) Gıda/Gıda maddesi: Tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere; içkiler ve sakızlar ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dahil, insanlar tarafından yenilen ve/veya içilen ham, yarı mamul veya mamul her türlü maddeyi,
e) Gıda güvenliği: Gıdalarda olabilecek fiziksel, kimyasal, biyolojik ve her türlü zararların bertaraf edilmesi için alınan tedbirler bütününü,
f) Gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler: Gıda ile temasta bulunan veya bulunmak üzere imal edilen her türlü madde ve malzemeleri,
g) Gıda işletmecisi: İthal ettikleri, ürettikleri, işledikleri, imal ettikleri, depoladıkları nakil veya dağıtımını yaptıkları, satışa ve tüketime sundukları gıda maddelerinin Türk gıda mevzuatı şartlarına uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişileri,
ğ) Gıda İşyeri: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu veya özel kişi veya kuruluşlar tarafından gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretimi, işlenmesi ve dağıtımı faaliyetlerinin herhangi bir aşamasında faaliyet gösteren işyerini,
h) Gıda kodeksi: Türk Gıda Kodeksini,
ı) Gıda Kontrolörü/Gıda Denetçisi: Gıda kontrol ve gıda denetim iş ve işlemlerini yerine getirmek üzere, en az 4 yıllık lisans eğitimi almış ziraat, gıda, kimya, su ürünleri mühendisleri, veteriner hekimler, kimyagerler, biyologlar ile gıda bilimi konusunda en az yüksek lisans yapmış diğer meslek gruplarından resmî kontrolleri yapan yetkili makam tarafından, uzmanlık alanlarında kendi görevlerini yeterince yapmak ve resmî kontrollerin aynı şekilde yürütülmesini sağlamak üzere Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca eğitim verilerek yetkilendirilmiş kişileri,
i) Gıda kontrolör yardımcısı/Yardımcı denetim elemanı: Gıda kontrolörü/gıda denetçisine gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin denetim ve kontrol işlemlerinde yardımcı olmak üzere 5179 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce denetim görevi yapanlar ile Sağlık Bakanlığında çevre sağlık teknisyeni olarak görev yapmakta olan sağlık memuru unvanlı kişileri,
j) Gıda maddesi etiketi: Gıda maddesini tanıtıcı her türlü yazılı veya basılı bilgi, marka, damga ve işaretleri içeren ve gıda ile birlikte sunulan veya ambalajında basılı bulunan tanıtım bilgilerini,
k) Gözetim: Bir veya daha fazla sayıda gıda işletmesinin, gıda işletmecisinin ve faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde incelenmesi,
l) HACCP: Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları olarak tanımlanan, gıda güvenliği için önemli olan tehlikeleri tanımlayan, değerlendiren ve kontrol eden sistemi,
m) HACCP planı: İlgili ürünün üretim sürecinde gıda güvenliği açısından önemli olan tehlikelerin kontrol altında tutulduğundan emin olmak amacıyla HACCP ilkelerine uygun olarak hazırlanmış dokümanı,
n) HACCP sistemi: HACCP planı veya planlarını yürütmek ve amaçlarını yerine getirmek için gereken organizasyon yapısı, prosedürleri, süreçleri ve kaynakları,
o) HACCP izleme: Kritik Kontrol Noktasının kontrol altında olup olmadığının değerlendirilmesi amacıyla kontrol parametrelerinin gözlem veya ölçümlerinin planlı bir sırada yürütülmesini,
ö) HACCP tetkiki: HACCP planı ve buna ilişkin sonuçlar dahil, HACCP sisteminin planlanmış düzenlemelere uyup uymadığını, etkili biçimde uygulanıp uygulanmadığını ve amaçlarının yerine getirilmesi için uygun olup olmadığını saptamak üzere yapılan denetim ve kontrolü,
p) Hijyen: Tehlikelerin kontrolü ve amaçlanan kullanımını hesaba katarak, bir gıda maddesinin insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli önlemler ve koşulları,
r) İnceleme: Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler ile ilgili konuların, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun sağlanması için yapılan incelemeyi,
s) İşleme: Isıtma, tütsüleme, tuzlama, olgunlaştırma, yumuşatma, ekstrüzyon, kurutma, salamura, pulp üretimi veya bunların kombinasyonunu kapsayan, başlangıçtaki ürünü önemli ölçüde değiştiren ve muhafaza eden herhangi bir faaliyeti,
ş) İşlenmemiş gıdalar: Bölünen, parçalanan, koparılan, dilimlenen, kemiklerinden ayrılan, doğranan, kabuğu-zarından ayrılan, kıyılan, kesilen, temizlenen, dış kabuğundan ayrılan, öğütülen, soğutulan, dondurulan, derin dondurulan veya çözündürülen ürünleri kapsayan, işlenmemiş gıda maddelerini,
t) İşlenmiş gıdalar: Ham maddelerin işlenmesi sonucu elde edilen ve üretimleri için gerekli olan veya özeliklerini kazandıran bileşenleri içerebilen gıda maddelerini,
u) İyi uygulama rehberleri: Birincil üretim dahil olmak üzere ürüne ait üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında, bulaşan kontrolü, su, organik atıklar ve gübrelerin kullanımı, bitki koruma ürünleri ve veteriner ilaçların kullanımı, haşere kontrolü, izlenebilirlik, geri toplama, atık yönetimi, kayıt tutma, iyi üretim uygulamaları, iyi hijyen uygulamaları, HACCP esaslarının uygulanışı, gıdaların fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik güvenliği gibi gıda güvenliğini sağlamaya yardımcı olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından veya Tarım ve Köyişleri Bakanlığının gözetiminde hazırlanan rehber niteliğindeki yayınları,
ü) İzleme: 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa uygunluk durumuyla ilgili genel bir fikir elde etmek amacıyla, planlı olarak yürütülen bir dizi gözlem veya ölçümleri,
v) İzlenebilirlik: Üretim, işleme ve pazarlama ile ilgili sürecin her aşamasında, gıda maddesine karıştırılması tasarlanan veya muhtemelen ortaya çıkabilecek istenilmeyen herhangi bir maddenin izlenmesini,
y) Kalite kontrolü: Tüketime arz edilen gıda maddelerinin Türk gıda mevzuatına uygunluğunun tespitini,
z) Kalite: Gıda maddelerinin mevzuatla belirlenmiş kriterlere uygunluğunu tayin eden özelliklerinin toplamını,
aa) Kontrol planı: Türkiye genelinde uygulanan gıda denetim ve kontrol sisteminin yapısı ve organizasyonu konusunda genel bilgileri içeren, İçişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan planı,
bb) Kontrol: Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten ve satan işyerlerinin, asgari teknik ve hijyenik şartları ile bu yerlerde üretilen ve satılan gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin Türk gıda mevzuatına uygunluğunun tespitini,
cc) Kritik Kontrol Noktası: Bir gıda güvenliği tehlikesini önlemek, ortadan kaldırmak ya da riski kabul edilebilir bir düzeye indirgemek için belirli bir kontrol önleminin uygulanmasının gerekli olduğu bir aşamayı,
çç) Kritik limit: Bir koşulun, parametrenin kabul edilebilir veya kabul edilemez olma durumunu belirleyen kriteri,
dd) Muayene ve analiz: Numune alma işlemi ile başlayan ve o partinin istenilen özelliklere uygunluğunu kontrol etmek için yapılan işlemlerin tümünü,
ee) Mübadeleye konu gıda maddeleri: Satmak veya sair şekilde devretmek üzere depolama, satış maksadıyla teşhir etme ve her ne surette olursa olsun devredilen gıda maddelerini,
ff) Nihaî tüketici: Gıdayı herhangi bir ticarî amaçla kullanmayan en son gıda maddesi tüketicisini,
gg) Numune alma: Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin 5179 sayılı Kanuna uygunluğunun denetlenmesinde, çevreden toplanması da dahil, üretim, işleme, dağıtım aşamalarından numune alınmasını,
ğğ) Numune: İmal tarihi, parti/kod/seri numarası aynı ve alındığı kitleyi, partiyi her yönüyle temsil edebilecek miktar ve nitelikte olan, muayene ve analiz amacıyla alınan gıda veya gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeyi,
hh) Önleyici faaliyet: Olası uygunsuzluk, hata ya da diğer istenmeyen durumların nedenlerinin ortadan kaldırılması ve oluşmasını önlemek için yapılan işlemi,
ıı) Piyasaya arz: Gıda maddelerinin tedarik veya tüketim amacıyla bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,
ii) Sanitasyon: Halk sağlığını korumak amacı ile yüzeylerden gıda kalıntıları, mikroorganizmalar, yabancı maddeler ve temizlik maddeleri kalıntıları gibi kirlerin uzaklaştırılması için alınan önlemlerin tümünü,
jj) Sapma: Kritik limite uygunsuzluk halini,
kk) Sorumlu yönetici: Gıda mevzuatına uygun üretim yapılmasında, işveren ve/veya tüzel kişilik yasal temsilcisi ile birlikte sorumlu olan yöneticiyi,
ll) Şahit numune: Numunenin alındığı parti ve kitleden, numune ile birlikte alınan, itiraz ve ihtilaflı durumlar için ayrılan numuneyi,
mm) Tağşiş: Gıda maddelerinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin, mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi halini,
nn) Taklit: Gıda maddesini ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerini; şekil, bileşim ve nitelikleri itibariyle evsafında olmayan özellikleri haiz gibi göstermeyi,
oo) Tehlike: Gıda maddesinde olan ve oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak sağlık yönünden ortaya çıkabilecek potansiyel zararı,
öö) Tehlike analizi: Tehlike ve tehlikeye yol açan koşulların, hangilerinin gıda güvenliği açısından önemli olduğuna karar verebilmek için, bu tehlikeler ve koşullar konusunda bilgi toplama ve değerlendirme sürecini,
pp) Tetkik: Bu Yönetmelik kapsamında yürütülen faaliyetler ile sonuçlarının planlanan düzenlemelere uygunluğunun, bu düzenlemelerin etkili olarak uygulanıp uygulanmadığının ve belirlenen amaçlara uygunluğunun Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından bir sistem dahilinde ve bağımsız olarak incelenmesini,
rr) Türk gıda mevzuatı: Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri; özellikle gıda güvenliğini ve kalitesini düzenleyen, gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretimi, işlenmesi, dağıtımı ve satışı ile her aşamayı kapsayan tüm mevzuatı,
ss) Üretim, işleme ve dağıtım aşamaları: Bir ürünün ithalatı dahil, birincil üretimden başlayarak, işlenmesi, depolanması, nakliyesi, nihai tüketiciye satışı veya arzını,
şş) Yetkili idare: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı/özel mevzuatına göre yetkili il özel idaresi ve belediyeyi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Gıda Güvenliği Şartları ve İyi Uygulama Rehberleri
Gıda güvenliği şartları
MADDE 5 – (1) Gıda güvenliği şartları aşağıdaki hususları kapsar.
a) Piyasaya arz edilecek gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin Türk gıda mevzuatına uygun olması zorunludur. Güvenli olmayan gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler piyasaya arz edilemez.
b) Gıda;
1) Sağlığa zararlı olması,
2) Tüketime uygun olmaması durumlarında,
güvenli sayılmaz.
c) Herhangi bir gıdanın güvenli olup olmadığının saptanmasında;
1) Gıdanın tüketici açısından; üretim, işleme, depolama, dağıtım ve satış aşamalarının her birinde normal kullanım koşullarına uygun olup olmadığına,
2) Etiket bilgilerine ve/veya gıdanın içeriğinin sağlığa zararlı olabilecek etkilerine dair tüketiciye verilen bilgiye,
bakılır.
ç) Herhangi bir gıdanın sağlığa zararlı olup olmadığının saptanmasında;
1) Gıdayı tüketen tüketicinin sağlığına hemen ve/veya kısa ve/veya uzun vadede yapacağı olası etkiler ile onu izleyecek nesiller üzerindeki etkilerine,
2) Olası toplam toksik etkilerine,
3) Gıdanın belirli bir tüketici grubu için üretilmesi durumunda, tüketicinin o gıdaya karşı biyolojik duyarlılığına,
bakılır.
d) Herhangi bir gıdanın insan tüketimi için uygun olup olmadığının belirlenmesinde; gıdanın, yabancı maddeler ile bulaşmış veya kokuşmuş, bozulmuş, çürümüş olup olmadığına, toksin içerip içermediğine bakılır.
e) Güvenli olmayan gıda, aynı sınıf veya nitelikte bir parti, yığın veya kümenin parçası olması durumunda, ayrıntılı bir değerlendirme sonucunda parti, yığın veya kümenin güvenli olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmaması durumunda, tüm parti, yığın veya kümenin güvenli olmadığı varsayılır.
f) Gıda güvenliği ile ilgili Türk gıda mevzuatı hükümlerine uygun olan gıda, mevzuat hükümlerinin kapsadığı ölçüde güvenli sayılır.
g) Bir gıdanın mevzuat hükümlerine uygun olduğu halde, gıdanın güvenli olmadığına dair ihtimalin olması durumunda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, o gıdanın piyasaya arzına sınırlamalar getirecek uygun önlemleri alır veya piyasadan geri toplatır.
İyi uygulama rehberleri
MADDE 6 – (1) İyi uygulama rehberleri aşağıdaki özellikleri taşır.
a) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından veya gözetiminde hijyen uygulamaları dahil, iyi uygulama rehberleri hazırlanır ve yayımlanır.
b) Hazırlanan iyi uygulama rehberleri, bilimsel ve teknolojik gelişmeler göz önünde bulundurularak gerektiğinde güncelleştirilir ve ilgili sektör için uygulanabilir olması göz önünde tutulur.
c) İyi uygulama rehberleri ihtiyari nitelik taşır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşyeri Sorumlulukları
Birincil üretim
MADDE 7 – (1) Birincil üretime dair işyeri sorumlulukları aşağıda yer almaktadır.
a) Birincil üretim ve aşağıdaki faaliyetleri gerçekleştiren işletmeler; Ek-1’de belirtilen Birincil Üretim ve İlgili İşletmeler için Genel Hijyen Kuralları hükümlerini yerine getirmekle yükümlüdür.
1) Niteliklerini önemli ölçüde değiştirmemek kaydıyla, birincil ürünlerin üretim yerinde taşınması, depolanması ve işlenmesi.
2) İzlenebilirliğin sağlanması amacıyla gerekli olduğu takdirde, canlı hayvanların taşınması.
3) Bitkisel kökenli ürünler, su ürünleri ve av hayvanları için, niteliklerinin önemli ölçüde değiştirilmemesi şartıyla, birincil ürünlerin üretim yerinden başka bir tesise taşınması.
b) Ek-1’de belirtilen genel hijyen hükümlerine dair denetim ve kontroller ilgili kanunlar kapsamında bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan denetim tanımında belirtilen yetkili kurumlar tarafından yürütülür.
Üretim, işleme, dağıtım aşamalarına dair işyeri sorumlulukları
MADDE 8 – (1) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretim, işleme, dağıtım aşamalarına dair işyerleri aşağıda belirtilen sorumlulukları yerine getirir.
a) İthal ettikleri, ürettikleri, işledikleri, imal ettikleri, depoladıkları, dağıttıkları, satışa sundukları tüm gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerde gıda güvenliğinin ve kalitesinin sağlanmasından müteselsilen sorumludur.
b) Gıda denetçisine denetim ve kontrol sırasında yardımcı olmakla yükümlüdür.
c) Sunduğu bilgi, belge ve kayıtların doğruluğundan sorumludur.
ç) İyi hijyen uygulamalarının takip edilmesiyle birlikte, aşağıda 7 temel prensibi belirtilen HACCP ilkelerine dayanan prosedürleri uygulamak ve sürdürmekle yükümlü olup, buna göre;
1) Önlenmesi, elimine edilmesi veya kabul edilebilir düzeylere düşürülmesi gereken tehlikelerin belirlenmesi,
2) Bir tehlikenin önlenmesi veya elimine edilmesi veya kabul edilebilir düzeylere düşürülmesi için kontrolün temelini oluşturan aşama veya aşamalarda kritik kontrol noktalarının belirlenmesi,
3) Belirlenen kritik kontrol noktalarında, tanımlanan tehlikenin önlenmesi, elimine edilmesi veya azaltılması için, kabul edilebilir kritik limitlerin oluşturulması,
4) Kritik kontrol noktalarında etkin izleme prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,
5) Yapılan izlemede kritik kontrol noktasının kontrol altında olmadığını gösterdiği durumlar için düzeltici faaliyet prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,
6) (1), (2), (3), (4) ve (5) numaralı alt bentlerde belirtilen tedbirlerin etkin olarak uygulandığının doğrulanması için düzenli olarak yürütülen prosedürlerin oluşturulması,
7) (1), (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı alt bentlerde belirtilen tedbirlerin etkin olarak uygulandığının kanıtlanması için işyerinin yapısı ve büyüklüğüne uygun belge ve kayıtların oluşturulması, üretilen gıda veya gıda ile temasta bulunan madde ve malzemede, işleme yöntemi veya üretimin herhangi bir aşamasında bir değişiklik yapıldığı zaman, prosedürün gözden geçirilmesi, üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması ve bu değişikliklerin kayıt altına alınması
zorunludur.
d) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerleri, aşağıda belirtilen hijyen tedbirlerini uygulamakla yükümlüdür;
1) Gıdalar için ilgili mevzuatında belirtilen mikrobiyolojik kriterlere uymak,
2) Bu Yönetmelik çerçevesinde ilgili prosedürleri uygulamak,
3) Gıdalar için sıcaklık kontrolü gerekliliklerine uymak,
4) Ürünün özelliğine göre gerekli olan soğuk zinciri korumak ve kayıt altına almak,
5) Yeterli sıklıkta numune almak ve analiz etmek veya ettirmek.
e) İyi hijyen uygulamalarının takip edilmesiyle birlikte, HACCP ilkelerine dayanan prosedürleri uygulamak ve sürdürmekle yükümlüdür.
f) HACCP ile ilgili belgeleri güncelleştirmek, uygulamak, kayıt ve dokümanları saklamak, denetim ve kontrol sırasında gıda kontrolörlerine göstermekle yükümlüdür.
g) Çalışan personele yönelik hijyen kuralları ve teknik bilgileri içeren eğitimler düzenlemek ve personelin bu eğitimleri başarılı bir şekilde uygulamasını sağlamakla yükümlüdür.
ğ) Uygun numune alma ve analiz metotları kullanarak aldığı numunelere ait kontrol, denetim ve/veya analiz sonuçlarını en az iki yıl muhafaza etmekle yükümlüdür.
h) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler için geri toplama ve şikayet değerlendirme prosedürlerini bulundurmakla yükümlüdür.
ı) Kamu-özel kurum ve kuruluşları ile mahallinde üretilerek toplu tüketime sunan işyerleri ve yemek fabrikaları, ürettiği yemek partisinin her çeşidinden alınan bir örneği 72 saat uygun koşullarda saklamakla yükümlüdür.
i) Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerleri, bu Yönetmeliğin Ek-2’sinde öngörülen asgarî teknik ve hijyenik şartlara ve ürettikleri gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin özelliğine göre Türk gıda mevzuatı çerçevesinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve taşra teşkilatından çalışma izni ve gıda sicil numarası, ürettikleri ürünler için üretim izni ve yetkili il özel idaresi veya belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almakla yükümlüdür.
j) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerleri, üretimin niteliğine ve kapasitesine göre sorumlu yönetici istihdam etmekle yükümlüdür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İşyerlerinin Taşıması Gereken Özellikler
Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerleri
MADDE 9 – (1) Gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerleri, bu Yönetmeliğin Ek-2’sinde öngörülen asgarî teknik ve hijyenik şartlara ve ürettikleri gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin özelliğine göre Türk gıda mevzuatında belirlenen kriterlere uymak zorundadır.
Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin satış yerleri ile toplu tüketim yerleri
MADDE 10 – (1) Tüm gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin satış yerleri ile toplu tüketim yerleri ile çadır, büfe ve hareketli araçlar gibi taşınabilir ve/veya geçici tesislere yetkili il özel idaresi veya belediye tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilir ve işyeri kimlik bilgileri Tarım ve Köyişleri Bakanlığına gönderilir.
(2) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin satış yerleri ile toplu tüketim yerleri bu Yönetmeliğin Ek-3’ünde öngörülen asgarî teknik ve hijyenik şartlara uymak zorundadır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Kontrol
Denetim ve kontrol usul ve esasları
MADDE 11 – (1) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler, Türk gıda mevzuatına uygun olmaksızın üretilemez, mübadele konusu yapılamaz ve muameleye tâbi tutulamaz, halk sağlığına zarar verecek muhteviyatta olamaz, içerisine zararlı bir madde katılamaz, böyle bir maddenin kalıntısı bulundurulamaz ve gıdada zararlı özelliğe yol açacak herhangi bir işlem uygulanamaz.
(2) Denetim ve kontrol usul ve esasları aşağıdaki gibidir;
a) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, gıda işletmelerinin denetim ve kontrolleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca eğitim verilerek yetkilendirilen ve adlarına kimlik kartı düzenlenen gıda kontrolörü/gıda denetçisi tarafından yapılır.
b) Valiliğin koordinasyonunda yetkili idareler il genelinde uygulanmak üzere yıllık denetim programını hazırlar ve günceller. Denetim ve kontroller, uygun sıklıkta ve gıda maddesinin taşıdığı riskle orantılı olur. Yıllık olarak hazırlanan denetim programlarında, gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler grubunun risk durumu, önceki kontrollerden edinilen bilgi ve deneyimler, gıda işletmecilerinin uyguladıkları incelemelerin sonuçları göz önünde bulundurulur. Aynı zamanda Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca da ürün veya risk bazında yıllık denetim ve izleme programları hazırlanır ve uygulanmak üzere yetkili idarelere gönderilir.
c) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak halk sağlığını ilgilendiren gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzeme kaynaklı risklerin kontrolüne yönelik acil eylem planları ile çok yıllık ulusal kontrol planını hazırlar. Planlar gelişmeler ışığında düzenli olarak güncelleştirilir.
ç) Çok yıllık ulusal kontrol planı, gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelere dair kontrol sisteminin yapısı ve düzenlenmesi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara dair genel bilgileri içermelidir;
1) Planın stratejik hedefleri, kontrollerin ve kaynakların bu hedeflere tahsis edilmesinin neden öncelik arz ettiği,
2) İlgili faaliyetlerin risk sınıflandırması,
3) Yetkili kurumların merkezi veya yerel düzeyde görevlerinin belirlenmesi ve bu kurumların kullanımına açık kaynaklar,
4) İşletmelerde yapılan denetim ve kontroller dâhil, ulusal veya yerel düzeyde denetim ve kontrollerin genel olarak düzenlenmesi ve idaresi,
5) Farklı sektörlere uygulanan kontrol sistemleri ile bu sektörlerde denetim ve kontrolden sorumlu farklı birimler arasındaki koordinasyon,
6) Denetim ve kontrolün kriterlerinin uygulanmasını sağlamaya yönelik metotlar,
7) Denetim ve kontrolleri gerçekleştiren gıda kontrolörü/gıda denetçisi, gıda kontrolörü yardımcısı ve yardımcı denetim elemanlarının eğitimi,
8) Denetim ve kontrollere ait yazılı prosedürler ile denetim ve kontrol formu ile raporu,
9) Hayvan ve gıda kaynaklı acil durumlar, yem ve gıda bulaşması olayları veya insan
sağlığını ilgilendiren riskler için acil eylem planlarının düzenlenmesi ve işleyişi,
10) İlgili kurumlar arasında işbirliği ve karşılıklı yardımlaşmanın sağlanması.
d) Çok yıllık ulusal kontrol planı aşağıdaki hususlar dikkate alınarak değiştirilebilir ve güncelleştirilir.
1) Yeni mevzuat,
2) Yeni bir hastalığın ya da diğer sağlık risklerinin ortaya çıkması,
3) Yetkili kurumların yapısında, idaresinde veya işleyişinde belirgin değişikliklerin olması,
4) Denetim ve kontrol sonuçları,
5) Bilimsel bulgular,
6) Diğer ülkeler tarafından gerçekleştirilen tetkik ve denetimlerin sonuçları.
e) Denetim ve kontroller; kontrol programları ile çok yıllık ulusal kontrol planlarının yanı sıra şüphe, şikayet, inceleme, izlenebilirliğin sağlanması, izleme, gözetim ve tetkik amaçları ile de gerçekleştirilir.
f) Denetim ve kontroller, gerektiğinde numune alma ve analiz gibi uygun denetim ve kontrol metotları ve teknikler kullanılarak yürütülür. Denetim ve kontrollerde, Türk gıda mevzuatı şartlarını karşılamak üzere gıda işletmecisi tarafından uygulanan HACCP gibi kontrol programları ve/veya gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin kalite kontrolüne yönelik sonuçlar dikkate alınır ve tetkiki yapılır.
g) Gıda ile ilgili denetim ve kontroller aşağıdaki faaliyetleri ihtiva etmelidir;
1) Gıda işletmecilerinin yürüttüğü herhangi bir kontrol sistemi ve bu denetim ve kontrollerin neticelerinin incelenmesi.
2) Aşağıda yer alan hususların denetim ve kontrollerinin yapılması;
(a) Gıda ile işyerinin çevresi, tesisler, ofisler, ekipman, donanım ve makineler, nakil ve gıda maddeleri üreten, satan ve toplu tüketime sunan işyerine ait temel donanımlar,
(b) Hammadde, bileşen, ara ürünler ve diğer maddeler ile işletmede kullanılan alet ve
ekipmanlar,
(c ) Gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler,
(ç) Temizleme, bakım malzemeleri ve işlemleri ile pestisitler,
(d) Etiketleme, sunum, reklâm.
3) Gıda maddeleri üreten, satan ve toplu tüketim yerlerine ait hijyen koşullarının denetim ve kontrolü.
4) İyi üretim uygulamaları ve iyi hijyen uygulamalarının, hazırlanan rehberler doğrultusunda değerlendirilmesi.
5) Türk gıda mevzuatına uygunluğun değerlendirilmesi için yazılı bilgi, belge ve diğer kayıtların incelenmesi.
6) Gıda işletmecisi ve çalışan personel ile yapılan görüşmeler.
7) Gıda işletmesinde bulunan ölçüm aletlerinin kayıtlarının okunması.
8) Gıda işletmecisi tarafından kayıt edilen ölçümlerin doğrulanması için denetimde kullanılan ölçüm araçları ile yürüttüğü denetim ve kontroller.
9) Bu Yönetmelikle getirilen diğer şartlara uyulup uyulmadığının tespiti.
ğ) Yıllık kontrol programları ile çok yıllık olarak hazırlanan ulusal kontrol planı ve diğer amaçlarla yapılan tüm denetim ve kontrollerin hazırlanacak raporlara esas teşkil eden değerlendirme yetkili idarelerce yapıldıktan sonra sonuçlar, genel değerlendirme yapılmak üzere Tarım ve Köyişleri Bakanlığına gönderilir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığının değerlendirme sonuçlarına göre, yetkili idareler yıllık kontrol programları ve gerektiğinde diğer amaçlarla yapılan denetim ve kontrollere dair rapor hazırlar.
h) Kontrol, denetim ve tetkiklerin doğru bir şekilde uygulanması için denetim ve kontrolleri yürüten gıda kontrolörü/gıda denetçileri ile gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanları ile ilgili eğitim konularının belirlenmesi, programı ve ilgili kurumlardan eğitime katılacakların belirlenmesi gibi hususlar Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı işbirliği ile yürütülür.
ı) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinin denetim ve kontrolü ile numune alma işlemi, gıda kontrolörü/gıda denetçisinin başkanlığında gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanından oluşan en az iki kişilik ekip tarafından yapılır. Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin satış yerleri ile toplu tüketim işyerlerinin denetim ve kontrolü ile numune alma işlemi, gıda kontrolörü/gıda denetçisi tarafından veya gıda kontrolörü/gıda denetçisinin başkanlığında gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanından oluşan ekip tarafından yapılır.
i) 8 inci maddenin (ç) bendinde belirtilen esasların tetkiki, bu konuda eğitilmiş en az iki gıda kontrolörü/gıda denetçisi tarafından yapılır.
j) Denetim ve kontroller, gıda işletmecisine haber vermeksizin, özel ve acil durumlar hariç çalışma saatleri içinde gerçekleştirilir.
k) Denetim ve kontrol işlemlerinin etkili ve verimli bir biçimde sürdürülmesini sağlamak için, bakımı yapılmış, uygun donanım ve ekipmanın yetkili idarelerce temin edilmesi zorunludur.
l) Analiz ve şahit numunelerinin uygun koşullarda Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yetkilendirilmiş laboratuvarlara taşınması ile şahit numunenin gereği gibi muhafaza edilmesini sağlamak için yetkili idarelerce uygun koşullar temin edilir.
m) Numune alma, muhafaza, taşıma ve şahit numune ile ilgili özel mevzuatında düzenleme bulunması durumunda özel mevzuat hükümleri uygulanır.
n) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, her türlü denetim ve kontrol sırasında alınan numune ve şahit numunelerin analizini yürütebilecek olan laboratuvar ve referans laboratuvarları belirler ve yetkilendirir.
o) Pazar yerleri, cadde ve sokaklarda, yaş meyve ve sebze hariç her türlü gıdanın açıkta satışı yasaktır.
ö) Gıda kontrolörleri/gıda denetçileri, gerektiğinde izleme, gözetim, inceleme, bildirim ve acil durumlarda birincil üretime dair denetim ve kontrolleri de yapar.
p) Gerektiğinde yetkili idareler, gıda güvenliği ve kalitesi konusunda, kontrol, denetim ve işyeri sorumluluklarına dair her türlü idari tedbiri alır; ülke genelini ilgilendiren konularda gerekli tedbirler Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca alınır.
Gıda denetim elemanlarının sorumluluğu
MADDE 12 – (1) Gıda kontrolörü/gıda denetçisi ve gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanı tarafından denetim ve kontroller aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Bu Yönetmelik ekinde yer alan denetim ve kontrol formlarına göre denetim ve kontrol yapar.
b) Gıda üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında bu Yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığının denetim ve kontrolünü yapar, denetim sonuçlarını işyeri denetim defterine işler, denetim ve kontrol formu ile raporunu düzenler. İki nüsha halinde düzenlenen formun bir nüshasını işyerinde bırakır, diğer nüshasını dosyasında muhafaza eder.
c) Gıda üretim, işleme, depolama, nakil, dağıtım, satış ve tüketim zincirinin tüm aşamaları veya uygun görülen aşamaları ile ilgili olarak işyerinde tutulan üretim kontrolü ve denetimi ve/veya laboratuvar kayıtlarını inceler, gerektiğinde dosyasında saklanmak üzere bunların birer kopyasını alır ve bunu denetim ve kontrol defterine işler.
ç) Halk sağlığının korunması gerekliliği saklı kalmak kaydıyla, denetim ve kontrol işlemlerini yerine getirirken elde edecekleri bilgiler konusunda gizlilik kurallarına uyar.
d) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerlerinin denetim ve kontrollerinde, denetim ve kontrol raporu ile Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerine Ait Denetim ve Kontrol Formu (EK-2)’yi düzenler.
e) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri satan işyerleri ile toplu tüketim yerlerinin denetim ve kontrollerinde, denetim ve kontrol raporu ile Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Satış ve Toplu Tüketim Yerlerine Ait Denetim ve Kontrol Formu (EK-3)’ü düzenler.
f) HACCP sistemini uygulayan gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten ve/veya satan işyerleri ile toplu tüketim yerlerinin HACCP sistemi tetkiklerinde, HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Formu (EK-4)’ü düzenler.
g) Gerektiğinde gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten işyerinin sorumlu yöneticisi ve/veya çalışanlarıyla görüşülmesi, işyerindeki ölçüm araçlarınca kaydedilen değerlerin okunması ve/veya bu değerleri kendi araçlarıyla doğrulanması ile denetim ve kontrolünü destekler.
ğ) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzeme satış yerlerinin denetim ve kontrollerinde, Türk gıda mevzuatı şartlarını karşılamak üzere gıda işletmecisi tarafından uygulanan HACCP gibi kontrol programları ve/veya gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin kalite kontrolüne yönelik sonuçları dikkate alır ve tetkikini yapar.
h) (Değişik:RG-2/6/2010-27599) Denetim ve kontrol sırasında;
1) Muayene ve analiz amacıyla gerektiğinde 16/11/1997 tarihli ve 23172 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği veya özel mevzuatına uygun olarak, yeterli miktarda numune/numuneleri alır. Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca hazırlanacak “Numune Alma Tutanağı” ile “Numune Alma Etiketini” doldurarak numuneye iliştirir. Numuneyi alan yetkili idare, özel mevzuatı olan gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler hariç olmak üzere, denetim ve kontrol sırasında iki takım halinde alınan numunelerden bir takımını şahit numune olarak ve numunenin yapısını bozmayacak şekilde tekniğine uygun muhafaza eder, bir takım numuneyi ise muayene ve analiz yapılmak üzere usulüne uygun olarak en kısa zamanda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kamu veya özel laboratuvara resmi prosedür ile gönderir.
2) Denetim sırasında fiziksel muayene sonucu, herhangi bir gıdanın, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen hususlara göre, insan tüketimi için uygun olmadığının belirlenmesi veya gıda maddesi vasfını kaybetmiş olması durumunda, bu ürünlerin analizi yaptırılmaz ve yine aynı maddenin (e) bendindeki hüküm saklı kalmak kaydıyla, bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesi hükümleri uygulanır.
ı) Düzenlenen “Muayene ve Analiz Raporu”, laboratuvar tarafından yetkili idarelere ulaştırılır.
i) “Muayene ve Analiz Raporu” ile “Denetim ve Kontrol Raporu”nu, mevcut mevzuat dahilinde özellikle taklit, tağşiş ve sağlığa zararlı hususları da içerecek şekilde değerlendirir.
j) Değerlendirme sonuçları hakkında işyeri bilgilendirilir.
k) Numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarının olumlu olması halinde, sonuç raporunun kendilerine bildirilme tarihinden itibaren raf ömrü ile sınırlı olmak koşulu ile en geç yedi gün içerisinde, işyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisi tarafından numune hazırlama yöntemi ile özellikleri değişmemiş olması şartıyla şahit numune geri alınır. Süresi içinde geri alınmayan şahit numune ile ilgili olarak işyeri herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
l) Denetim ve kontrol sırasında herhangi bir engelleme ile karşılaştığında durumu bir tutanak ile tespit ederek 5179 sayılı Kanun uyarınca gerekli yasal işlemin yapılmasını sağlar. Denetim ve kontrol mahalli mülki amir tarafından görevlendirilen kolluk kuvvetlerinin katılımı ile tekrarlanır.
m) Muayene ve Analiz Raporu/Denetim ve Kontrol Raporu/tetkik değerlendirme sonuçlarının olumsuz bulunması halinde, 5179 sayılı Kanun gereğince işyeri sahibi, yasal temsilcisi ve/veya sorumlu yöneticisi hakkında gerekli yasal işlem yapılır.
Mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve imha
MADDE 13 – (1) Gıda mevzuatına uygun olmayan ve 5179 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi gereği el konulan ve toplatılan gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mahalli mülki amir tarafından karar verilir.
(2) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar, gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin;
a) Kullanılmaz hale getirilmesi,
b) Niteliğinin değiştirilmesi,
c) Ancak belli bir surette kullanılması
koşullarından birinin yerine getirilmesine bağlı olarak geciktirilebilir.
(3) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin kullanılmaz hale getirilmesi amacıyla yapılacak imha işlemi, yetkili idarenin gözetimi altında sorumlu gıda işletmecisi ya da yasal temsilcisi tarafından gerçekleştirilir ve imha ile ilgili belgelerin bir sureti yetkili idarede muhafaza edilir.
(4) Yetkili idarelerce belirlenen ve mahalli mülki amirce onaylanan uygulama şekli ve tanınan süre zarfında koşulun yerine getirilmemesi halinde, gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mahalli mülki amirce karar verilir.
(5) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karar kesinleşinceye kadar mahalli mülki amirin onayının alınması suretiyle yetkili idareler tarafından gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelere el konularak yedi emin tutanağı ile kişilerin muhafazasına bırakılır.
(6) 5179 sayılı Kanunda belirtilen ve el konularak kişilerin muhafazasına bırakılması gereken gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler ile ilgili imha, el koyma ve yedi emine alma kararlarında, mahalli mülki amirinin izin ve onayını almak suretiyle yetkili idareye bu konuda genel bir yetki devri yapılabilir.
(7) Mülkiyeti kamuya geçen gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin insan sağlığı ve tüketimine uygun olmaması durumunda mahalli mülki amirin izin ve onayı alınmak suretiyle yetkili idarenin gözetiminde imha edilir ve belgelenir.
(8) Yeniden değerlendirilmesi mümkün olmayan gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeler, mahalli mülki amirin izin ve onayı alınmak suretiyle yetkili idarenin gözetiminde imha edilir ve belgelenir.
(9) Yeniden değerlendirilmesi mümkün olan gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin yeniden değerlendirilme şekilleri; insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı, gıda ve yem güvenliği ile ilgili şartlara uygun olarak ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yetkili idarece belirlenir ve belgelenir. Yeniden değerlendirme ile ilgili işlemler mahalli mülki amirin izin ve onayı ile yapılır ve takip edilir.
(10) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilmesi için gerçek ve tüzel kişiler hakkında idarî para cezası veya başka bir idarî yaptırım kararı verilmiş olması şart değildir.
Muayene ve analiz sonuçlarına itiraz
MADDE 14 – (1) Muayene ve analiz sonuçlarına aşağıdaki esaslar dahilinde itiraz edilebilir.
a) İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarına, kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde itiraz edebilir. Raf ömrü 15 günden az olan gıdalar için, işyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin denetim ve kontrol raporunda belirtilen süre içerisinde itirazda bulunabilir. Bu süre, ürünün denetim tarihi itibariyle geriye kalan raf ömrü, numunenin laboratuvara gönderilme ve analiz süreleri göz önünde bulundurularak belirlenir. İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin numune alımı sırasında yazılı başvurusu olması durumunda, birinci analiz numunesi ile eş zamanlı olarak şahit numune de analiz yaptırmak üzere yetkili laboratuvara gönderilir.
b) Numuneye ait muayene ve analiz sonuçlarına itiraz edildiğinde, şahit numunenin muayene ve analizi, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yetkilendirdiği laboratuvarda yaptırılır. Şahit numunenin muayene ve analizinde, birinci muayene ve analiz sonuçlarında mevzuata uygun olmayan kriterlerin analizi yaptırılır. Şahit numunenin muayene ve analiz sonuçları kesin olup, verilecek karara esas teşkil eder.
c) İtiraz durumunda, şahit numune ile ilgili tüm masraflar ilgili işyeri tarafından karşılanır.
ç) Gıda zehirlenmelerinde ya da zehirlenme şüphesi bulunan durumlarda zehirlenmeye neden olabilecek gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerden alınan numunelere ait her türlü muayene ve analiz ücretleri dahil tüm masraflar ilgili faaliyetten sorumlu gerçek veya tüzel kişilerce ödenir.
Denetim ve kontrol sonuçlarının değerlendirilmesi
MADDE 15 – (1) Denetim ve kontrol sonuçlarının değerlendirilmesinde aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur.
a) Gıda işyerlerinin denetim ve kontrolü, bu Yönetmeliğin Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerine Ait Denetim ve Kontrol Formu (EK-2) ve Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Satış ve Toplu Tüketim Yerlerine Ait Denetim ve Kontrol Formu (EK-3)’de yer alan ağırlık puanları dikkate alınarak yapılır. Denetim ve kontrolü yapılan husus, denetim ve kontrol formundaki koşullara uymuyorsa verilen puan hanesine ağırlık puanı eksi olarak işaretlenir. Ağırlık puanları sabittir, daha az veya daha çok olarak işaretlenemez.
b) Bu Yönetmeliğin EK-2’sinde yer alan denetim ve kontrol formunda eksik olarak tespit edilen hususlardan;
1) Ağırlık puanı (4) olan eksikliklerden herhangi birinin tespit edilmesi veya ağırlık puanı (3) olarak tespit edilenlerin puan toplamının 60 ve üzeri olması durumunda, üretilen gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelere el konulur. Yetkili idarenin teklifi ile el konulan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine ve işyerinin üretim ile ilgili faaliyetten menine 5179 sayılı Kanuna göre mahalli mülki amirin onayı ile karar verilir. İşyerine eksikliklerin giderilmesi için en fazla 30 gün süre verilir. Verilen süre sonunda yapılan denetim ve kontrol sonucuna göre eksikliklerin giderildiğinin tespit edilmesi halinde faaliyetinin devamına, eksikliklerin giderilmediğinin tespit edilmesi durumunda ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile çalışma izni ve gıda sicili iptaline karar verilir.
2) Ağırlık puanı (3) olarak tespit edilen hususlardan puan toplamının 60’dan az olması veya ağırlık puanı (2) ve (1) olarak tespit edilen hususlarda eksikliğin giderilmesi için iş yerine en fazla 30 gün süre tanınır. Verilen süre sonunda, eksikliklerin giderilmediğinin tespiti halinde üretilen ürünlere el konularak yetkili idarenin teklifi üzerine işyerinin üretim ile ilgili faaliyetinden menine ve el konulan ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine 5179 sayılı Kanuna göre mahalli mülki amir onayı ile karar verilir. Ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile çalışma izni ve gıda sicili iptal edilir.
c) Bu Yönetmeliğin EK-3’ünde yer alan denetim ve kontrol formunda eksik olarak tespit edilen hususlardan;
1) Ağırlık puanının (4) olarak tespit edilen veya asgari teknik ve hijyenik şartlara uygun olarak faaliyet göstermeyen işyerleri hakkında yetkili idare tarafından kendi özel mevzuatına göre gerekli işlem yapılır.
2) Ağırlık puanı (3), (2) ve (1) olarak tespit edilen hususlarda eksikliğin giderilmesi için iş yerine en fazla 30 gün süre tanınır. Verilen süre sonunda eksikliklerin giderilmediğinin tespiti halinde işyerleri hakkında yetkili idare tarafından kendi özel mevzuatına göre gerekli işlem yapılır.
ç) HACCP sistemini uygulayan işletmelerde HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form (EK-4)’e göre yapılan HACCP tetkik işlemleri sonucunda belirlenen tüm sapma, eksiklik ve uygunsuzlukların giderilmesi ve durumun düzeltilmesi için, gıda denetçisi tarafından süre tanınır. Tanınan süre sonunda, tespit edilen hususlar düzeltilmediği takdirde işyeri hakkında 5179 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
(2) Birinci fıkra gereği yapılan iş ve işlemlerle ilgili bilgiler, yetkili idare tarafından Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirilir.
Gıda kontrolörü/gıda denetçisi ve gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanı eğitimi
MADDE 16 – (1) Denetim ve kontrol hizmetlerinde görevlendirilecek personel Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı işbirliğinde düzenlenecek gıda denetçi kursuna katılır. Kurs sonunda yapılan sınavda en az 70 puan alarak, başarılı olan personele Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca kurs bitirme sertifikası ve adına gıda kontrolörü/gıda denetçisi kimlik kartı düzenlenir.
(2) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı işbirliğinde düzenlenecek gıda denetçi kursu aşağıdaki konuları kapsar:
a) Denetim ve kontrol, izleme, gözetim, tetkik ve numune alma, doğrulama gibi çeşitli denetim ve kontrol teknikleri,
b) Denetim ve kontrol prosedürleri,
c) Türk gıda mevzuatı ve mevzuata uyumsuzluğun değerlendirilmesi,
ç) Üretim, işleme, dağıtım, depolama ve satışın çeşitli aşamaları ile gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin, insan sağlığı açısından ve gerekli görüldüğü takdirde hayvan ve bitki sağlığı ile çevre açısından taşıyabileceği riskler,
d) Gıda üretimindeki tehlikeler,
e) HACCP prosedürleri ve HACCP uygulamasının değerlendirilmesi,
f) Gıda sektöründe uygulanan kalite kontrol programları gibi yönetim sistemleri ve bunların Türk gıda mevzuatı gereklerine uygunluğunun değerlendirilmesi,
g) Sertifikasyon sistemleri,
ğ) Acil durumlar için beklenmedik durum düzenlemeleri,
h) 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununda yer alan ilgili konular,
ı) Türk gıda mevzuatına uygunluğun değerlendirilmesi bakımından gerekli olabilecek yeterlilik testi, akreditasyon ve risk değerlendirmesi belgeleri de dahil olmak üzere yazılı belgelerin ve mali ve ticari konuları da içerebilen diğer kayıtların incelenmesi,
i) Denetim ve kontrollerin bu Yönetmeliğe göre yapılmasını sağlamak için gerekli görülen, hayvan sağlığı ve hayvan refahı da dahil olmak üzere diğer alanlar.
(3) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanına hizmet içi eğitim verilir, eğitim sertifikası ve adına gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanı kimlik kartı düzenlenir.
(4) Gıda kontrolörü/gıda denetçisi ve gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanına Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından teknik bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi ve güncelleştirilmesi amaçlarıyla gerektiğinde diğer hizmet içi eğitimler düzenlenir.
(5) Gıda kontrolörü/gıda denetçisi ve gıda kontrolör yardımcısı/yardımcı denetim elemanına eğitim vermek üzere İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve gerekli görüldüğü durumlarda ise, yurt içi ve yurt dışındaki kurum/kuruluş ve üniversitelerin uzmanlarından yararlanılır.
İzlenebilirlik
MADDE 17 – (1) Gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretimi, işlenmesi ve dağıtımı aşamalarındaki işyerleri;
a) Gıda, gıdanın elde edildiği hayvan, bitki ya da gıda maddesinde öngörülen veya ortaya çıkması beklenen herhangi bir maddenin tespit edilmesi için hammadde temini, üretim, işleme, depolama, dağıtım, satış ve tüketim ile ilgili tüm aşamalarda izlenebilirliği tesis etmek,
b) Gıda, gıdanın elde edildiği hayvan, bitki ya da gıdanın içeriğinde bulunabilecek herhangi bir madde ile gıda ile temasta bulunan madde ve malzemeyi temin ettiği kaynağı, dağıtım ve satışını yaptığı yerleri belirleyebilecek ve takibini yapabilecek sisteme sahip olmak, konu ile ilgili tüm bilgileri kayıt altına almak ve bu bilgileri talep üzerine yetkili idarelere vermek,
c) En az yılda bir kez izlenebilirlik sistemini gözden geçirerek, sistemin çalıştığını doğrulamak ve kayıt altına almak,
ç) Piyasaya arz ettiği gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin izlenebilirliğini kolaylaştırmak amacıyla, Türk gıda mevzuatına uygun olmak koşulu ile, parti no ve/veya seri no ve/veya/üretim no ve/veya kod no ve diğer bilgileri içerecek şekilde etiketlemek ve tanımlamak,
ile yükümlüdür.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Düzenleme yetkisi
MADDE 18 – (1) İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.
Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik
MADDE 19 – (1) 9/12/2007 tarihli ve 26725 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı, Sağlık Bakanı ve Tarım ve Köyişleri Bakanı müştereken yürütür.
EK-1
Birincil Üretim ve İlgili İşletmeler için Genel Hijyen Kuralları
I. Hijyen kuralları
Birincil üretimden sorumlu üretici;
a) Birincil ürünlerin sonradan herhangi bir işlemeye tabi tutulacağını göz önünde bulundurarak, birincil ürünlerin mümkün olduğu kadar bulaşmaya karşı korunmasını sağlamak ile yükümlüdür.
b) Birincil ürünler ve ilgili işletmelerde tehlike kontrolüne ilişkin, aşağıdaki kapsam çerçevesinde ilgili mevzuatında belirtilen hükümlere uymak;
1) Hava, su, toprak, yem, gübre, veteriner ilaçları, bitki koruma ürünleri ve biyositler, depolama, işleme ve atıklardan kaynaklanan bulaşmanın kontrolüne ilişkin tedbirler,
2) Zoonozların ve zoonotik bulaşma kaynaklarının izlenmesi ve kontrolüne dair programlar dahil, halk sağlığına etkisi olan, hayvan sağlığı ve refahı ile bitki sağlığına ilişkin tedbirler,
ile yükümlüdür.
c) Hayvan yetiştiren, avlayan veya hayvansal kökenli birincil ürünleri üreten üretici;
1) Birincil üretim ile ilgili işletmeler ve bağlantılı bütün tesislerin temiz tutulması ve gerekli hallerde dezenfekte edilmesi,
2) Ekipman, kap, sandık, araç ve teknelerin temiz tutulması ve gerekli hallerde temizlendikten sonra uygun bir biçimde dezenfekte edilmesi,
3) Kesimevine giden hayvanların ve gerektiğinde diğer hayvanların temizliğinin mümkün olan en iyi biçimde sağlanması,
4) Bulaşmanın önlenmesi için gerektiğinde içme suyu veya temiz su kullanılması,
5) Gıda ile temas eden personelin sağlıklı olmasının ve sağlık riskleri konusunda eğitime katılmasının sağlanması,
6) Hayvanların ve haşerelerin bulaşmaya sebep olmalarının mümkün olduğunca önlenmesi,
7) Atıkların ve zararlı maddelerin bulaşmayı önleyecek biçimde ele alınması ve mevzuatına uygun olarak uzaklaştırılması,
8) Gıdalardan insanlara geçen hastalıkların ortaya çıkması ve yayılmasının önlenmesi amacıyla, yeni hayvanlar getirildiğinde hastalıklara karşı önleyici tedbirlerin alınması ve salgın şüphesi durumunda ilgili makamlara bildirilmesi,
9) Hayvanlardan alınan veya diğer numunelerde yapılan analiz sonuçlarının halk sağlığını ilgilendirmesi durumunda gerekli tedbirlerin alınması,
10) Yem katkı maddelerinin ve veteriner ilaçlarının, ilgili mevzuatında belirtildiği şekilde kullanılması,
ile yükümlüdür.
ç) Bitkisel ürünleri üreten veya hasat eden üretici;
1) Ekipman, kap, sandık, araç ve teknelerin temiz tutulması ve gerekli hallerde temizlendikten sonra uygun bir biçimde dezenfekte edilmesi,
2) Bitkisel ürünler için, gerekli hallerde, bitkisel ürünlerin temizliği ile üretim, taşıma ve depolama şartlarının hijyenik olmasının sağlanması,
3) Bulaşmanın önlenmesi için gerektiğinde içme suyu veya temiz su kullanılması,
4) Gıda ile temasta bulunan personelin sağlıklı olmasının ve sağlık riskleri konusunda eğitime katılmasının sağlanması,
5) Hayvanların ve haşerelerin bulaşmaya sebep olmalarının mümkün olduğunca önlenmesi,
6) Atıkların ve zararlı maddelerin bulaşmayı önleyecek biçimde ele alınması ve muhafaza edilmesi,
7) Bitkilerden alınan veya diğer numunelerde yapılan analiz sonuçlarının halk sağlığını ilgilendirmesi durumunda gerekli tedbirlerin alınması,
8) Bitki koruma ürünlerinin ve biyositlerin, ilgili mevzuatında belirtildiği şekilde kullanılması,
ile yükümlüdür.
d) Resmi denetim ve kontroller sırasında tespit edilen problemlere yönelik düzeltici faaliyetleri uygulamak ile yükümlüdür.
II. Kayıt tutulması
Birincil üretimden sorumlu üretici;
a) Tehlikelerin kontrolüne yönelik, üretim yeri ve büyüklüğüne bağlı olarak alınan tedbirlere ilişkin kayıtları tutmak ve talep edildiğinde bu bilgileri kontrol etmeye yetkili denetim görevlilerine ve alıcıya ibraz etmek ile yükümlüdür.
b) Hayvanları yetiştiren veya hayvansal kökenli birincil ürünleri üreten üretici;
1) Hayvan yeminin niteliği ve orijini,
2) Veteriner ilaçların veya hayvanlara uygulanan diğer tedavilerin uygulanış ve bitiş dönemlerinin tarihleri,
3) Hayvansal kökenli gıdaların güvenliğini etkileyebilecek nitelikteki ortaya çıkan hastalıklara ait kayıtlar,
4) Hayvanlardan tanı amacıyla alınmış ve halk sağlığı için önemli olan analiz sonuçları,
5) Hayvanlar ve hayvansal kökenli ürünlere uygulanan kontrollere ilişkin ilgili tüm raporlar,
ile ilgili konularda kayıt tutmak ile yükümlüdür.
c) Bitkisel ürünleri üreten veya hasat eden üretici;
1) Bitki koruma ürünleri ve biyositlerin her türlü kullanımı,
2) Bitkisel kökenli gıdaların güvenliğini etkileyebilecek zararlı veya hastalıkların ortaya çıkması,
3) Bitkilerden tanı amacıyla alınmış ve halk sağlığı için önemli olan analiz sonuçları,
ile ilgili konularda kayıt tutmak ile yükümlüdür.
ç) Yukarıda belirtilen kayıtların tutulması konusunda, veteriner, agronomist, ziraat mühendisi, veteriner sağlık teknisyeni ve ziraat teknisyeni gibi konu ile ilgili eğitim almış kişilerden yardım alabilir.
