SONRADAN KONTROL VE RİSKLİ İŞLEMLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, riskli işlemlerin, gümrüğe yapılan beyanların ve gümrük işlemlerinin doğruluğu ile işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının ilgili kişilere ait yerlerde sonradan kontrolüne ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 1 inci maddede belirtilen amaç doğrultusunda, beyan sahibine veya ilgili diğer kişilere ait yerlerde yapılacak sonradan kontrole ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 10 uncu ve 73 üncü maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Beyan sahibi: Kendi adına beyanda bulunan kişiyi veya adına beyanda bulunulan kişiyi,
b) Kişi: Gerçek veya tüzel kişiler ile hukuken tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat uyarınca hukukî tasarruflar yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklığını,
c) Merkez denetim elemanı: Gümrük Müsteşarlığı gümrük müfettişleri ile kontrolörlerini,
ç) Risk Değerlendirme ve Koordinasyon Komisyonu; Gümrük Müsteşarının başkanlığında, sekreterya işlemlerini yürütmek üzere Gümrük Müsteşarınca belirlenen birim ile bu birimin bağlı olduğu Müsteşar Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Gümrükler Genel Müdürü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürü, Gümrükler Kontrol Genel Müdürü ve TASİŞ Genel Müdüründen oluşan komisyonu,
d) Riskli kişi veya işlem: Risk kriterlerine göre gümrük işlemleri açısından yüksek risk ifade eden kişi veya işlemleri,
e) Sonradan kontrol: Beyan edilen bilgilerin doğruluğu ve işlemlerin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı da dâhil eşyanın gümrük işlemlerine ve/veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerin ya da riskli kişi veya işlemlerin ilgili kişilere ait yerlerde kontrolünü,
f) Sonradan kontrol planı: Sonradan kontrol programının belirlenmesinde kullanılan verilere ilişkin planı,
g) Sonradan kontrol programı: Yıllık kontrol planı çerçevesinde hazırlanan yıllık veya sınırlı sonradan kontrol programını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sonradan Kontrole İlişkin Genel Usul ve Esaslar
Yetki
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki sonradan kontrol Gümrük Müsteşarlığı merkez denetim elemanları tarafından yapılır.
(2) Gümrük idarelerinde belge kontrolü veya ertelenmiş kontrol kapsamında işlem gören gümrük beyannamelerinin kontrol işlemleri gümrük muayene memurları tarafından Gümrük Yönetmeliği ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılır.
Sonradan kontrole tabi kişiler ve işlemler
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak sonradan kontrol, eşyanın gümrük işlemlerine veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerin kontrolünün yapılmasını teminen gümrük işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bulunan kişiler ile söz konusu işlemlere ilişkin bilgi, belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişileri kapsar.
(2) Sonradan kontrolün birinci fıkrada belirtilen kişilere ait yerlerde yapılması esastır. Ancak, bunun mümkün olmaması hâlinde sonradan kontrole tabi kişinin yerleşik olduğu yerde varsa gümrük idaresi yoksa başka bir resmî dairede yapılabilir. Birden çok yerde şubesi olan şirketlere ilişkin sonradan kontrol şirket merkezinde yapılabilir.
Sonradan kontrolün amaç ve kapsamı
MADDE 7 – (1) Sonradan kontrol, kişilerin gümrük vergileri karşısındaki durumu ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini belirlemek için yapılır.
(2) Sonradan kontrol, belirli konularla da sınırlı olabilir.
Sonradan kontrole tabi kişilerin belirlenmesi ve kontrol şekli
MADDE 8 – (1) Sekreterya işlemlerini yürüten birim, risk analizi kriterlerine dayanarak sonradan kontrole tabi tutulacak riskli kişi veya işlemleri tespit eder.
(2) Sonradan kontrol planlı ve sistematiktir. Bir takvim yılı içinde sonradan kontrole tabi tutulacak kişiler bir kontrol planı çerçevesinde önceden belirlenir.
(3) Gerekli görülmesi hâlinde, yıllık planla belirlenen kontrollerin dışında da sonradan kontrol yapılabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sonradan Kontrol İşlemleri
Sonradan kontrol programı
MADDE 9 – (1) Sekreterya işlemlerini yürüten birim, yıllık kontrol planı çerçevesinde hazırladığı sonradan kontrol programını Risk Değerlendirme ve Koordinasyon Komisyonunun görüşüne sunar. Program, Komisyonun olumlu görüşü ve Müsteşarın onayı ile yürürlüğe girer. Yıllık kontrol planı dışında gerek duyulması hâlinde hazırlanan sonradan kontrol programlarında da aynı usul izlenir. Bu programlarda; sonradan kontrolün hukukî dayanağı, kontrole tabi tutulacak kişi ve kişiler ya da işlemler ile sonradan kontrolün dönemi, kapsamı ve başlama tarihi belirtilir.
Sonradan kontrole ilişkin tebligat
MADDE 10 – (1) Sonradan kontrolü yapacak merkez denetim elemanı, sonradan kontrole başlama tarihinden en az 15 gün önce, sonradan kontrole başlanacağını ilgilisine bildirir.
(2) Sonradan kontrole tabi kişilerce, tebligat tarihinden itibaren bir hafta içinde yazılı olarak geçerli ve kabul edilebilir bir neden ileri sürülmesi hâlinde, sonradan kontrolün başlama tarihi istisnai olarak ertelenebilir.
(3) Sonradan kontrolün amacını tehlikeye düşürecek olması durumunda önceden tebligatta bulunulmaz. Bu durumda, sonradan kontrol mahalline gidildiğinde, sonradan kontrolü yapacak merkez denetim elemanları tarafından sonradan kontrole tabi tutulacak kişilere bilgi verilir.
(4) Sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanının önerisi ve Müsteşarın onayı ile sonradan kontrole ilişkin programda ekleme yapılabilir veya kapsamı genişletilebilir.
Sonradan kontrole başlama
MADDE 11 – (1) Sonradan kontrolü yapacak merkez denetim elemanları, kontrol mahalline gittiklerinde kimliklerini gösterir ve kendilerini tanıtırlar.
(2) Sonradan kontrolün başlangıç tarihi ve saati bu amaçla oluşturulan dosyaya kaydedilir veya durum tutanakla tespit edilir.
Sonradan kontrolün esasları
MADDE 12 – (1) Sonradan kontrol yapan merkez denetim elemanları gümrük vergileri ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülüklere ilişkin kişinin lehine ve aleyhine olan tüm hususları inceler.
(2) Sonradan kontrolün amacı ve süreci olumsuz yönde etkilenmemek şartıyla, sonradan kontrole tabi kişiye sonradan kontrol sırasında tespit edilen konular ve hukukî sonuçları hakkında bilgi verilir.
Soruşturma önlemleri
MADDE 13 – (1) Yapılan kontrol sırasında soruşturmayı gerektirir bir fiilin tespit edilmesi hâlinde, sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanının çalışma usul ve esaslarını düzenleyen mevzuat ve ilgili mevzuat çerçevesinde hareket edilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlarda, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca eşya, bilgi, belge ve veriler için el koyma dâhil gerekli tedbirler alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yükümlülükler, Nihai Değerlendirme ve Raporlama
Sonradan kontrole tabi kişilerin yükümlülükleri
MADDE 14 – (1) Kişiler, sonradan kontrol için esas oluşturacak gerekli her türlü bilgi, veri, kayıt, defter, belge ve diğer evrakı vermek ve her türlü yardımı sağlamakla yükümlüdür. Kişiler, sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanına gerekli belgeler ile bilgi işlem sistemi vasıtasıyla tanzim edilmiş bilgi, belge ve verilere doğrudan veya dolaylı erişimde yardımcı olmak zorundadır.
(2) Kişilerin veya belirlediği kişilerin bilgi veremeyecek durumda olmaları veya verilen bilgilerin açıklayıcı veya yeterli olmaması hâlinde sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanları gümrük işlemleriyle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bütün kişilerden de bilgi talep edebilir. İlgili kişiler işlemlerle ilgili bütün bilgi ve belgeleri sunmakla yükümlüdür.
(3) Kişiler, sonradan kontrolün yapılabilmesi için uygun bir çalışma ortamı ve gerekli yardımcı maddeleri bedelsiz olarak sağlamakla yükümlüdür.
(4) Sonradan kontrol, kontrole tabi kişilerin mesai saatleri içinde gerçekleştirilir. Kontrole tabi kişiler tarafından kabul edilmesi hâlinde mesai saatleri dışında da sonradan kontrol yapılabilir.
(5) Sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanları kontrole tabi kişilere ait işyerlerinin her yerine girme ve inceleme yapma yetkisine sahiptir. Kişilere ait yerlerde yapılacak bu tür kontrol sırasında kontrole tabi kişi veya kişiler veya vekilleri bulunur.
Sonradan kontrolün tamamlanması ve değerlendirilmesi
MADDE 15 – (1) Merkez denetim elemanı sonradan kontrol sonucuyla ilgili olarak sonradan kontrole tabi kişilerle nihai bir görüşme yapar. Kontrol sonucunda gümrük vergileri tutarı ile gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen yükümlülükler açısından bir değişikliğin olmaması veya kontrole tabi kişinin talepte bulunmaması durumunda bu görüşme yapılmayabilir. Bu görüşmede, özellikle ihtilaf konusu hususlar, hukukî değerlendirme ve tespit edilen hususların gümrük vergileri ve sonuçları açısından etkileri ifade edilir.
(2) Nihai görüşmenin sonucu bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta düzenlenme yeri, tarihi, görüşme konusu, görüşmede bulunanların isim, unvan ve imzaları yer alır. Bu tutanağın bir sureti ilgiliye verilir.
Sonradan kontrole ilişkin raporlar
MADDE 16 – (1) Sonradan kontrol sonucunda varsa, vergilendirme için önemli olan tespitler, muhtemel vergi tutarı değişiklikleri ve yol gösterici nitelikteki tespitlerin yer aldığı değerlendirme raporu düzenlenir. Ancak, bu konularda önemli bir tespit söz konusu olmazsa, rapor düzenlenmeden bu hususun yazılı olarak kişiye bildirilmesi yeterli olur.
(2) Kişinin talep etmesi durumunda, rapor değerlendirmeye tabi tutulmadan kendisine gönderilir ve 15 gün içinde görüşlerini bildirme fırsatı tanınır.
(3) Sonradan kontrol sonucunda sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanının genel tespitlerini, değerlendirmelerini ve idarece alınması gereken önlemleri içeren idari rapor tanzim edilerek Müsteşarlığa sunulur. Bu rapora değerlendirme raporu da eklenir. Bu raporlar sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanının çalışma usul ve esaslarını düzenleyen mevzuat hükümlerine göre işlem görür.
Sınırlı sonradan kontrol
MADDE 17 – (1) Müsteşarlık, risk analizi kriterlerine göre düzenli aralıklarla sonradan kontrole gerek bulunmadığını düşünüyorsa, sınırlı sonradan kontrol de uygulayabilir.
(2) Sınırlı sonradan kontrol sırasında düzenli sonradan kontrolde belirtildiği şekilde işlem tesis edilir.
Risk puanı
MADDE 18 – (1) Sonradan kontrolü yapan merkez denetim elemanlarının düzenlediği değerlendirme ve idarî raporlar, sekreterya işlemlerini yürüten birim tarafından değerlendirilerek, sonradan kontrole tabi tutulan her kişiye bir risk puanı verilir. Bu puanlar Birim tarafından risk değerlendirmelerinde kullanılır. Risk puanlamasında; (1) düşük riskli, (2) orta riskli ve (3) yüksek riskli durumu ifade eder. Risk puanları verilirken riskin hangi alanlara (menşe, kıymet, tarife veya 4458, 5607, 5237 sayılı kanunlar ve benzerlerine) ilişkin olduğu da belirtilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan hususlar
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda;
a) 17/7/2006 tarihli ve 2006/10757 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Gümrük Müsteşarlığı Teftiş Kurulu Tüzüğü,
b) 11/8/1999 tarihli ve 23783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Kontrolörleri Yönetmeliği,
c) 13/4/2007 tarihli ve 26492 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Muhafaza Kontrolörleri Yönetmeliği,
ç) 13/4/2007 tarihli ve 26492 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü Kontrolörleri Yönetmeliği,
d) 28/3/1991 tarihli ve 20828 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığı Tasfiye Kontrolörleri Görev ve Çalışma Yönetmeliği, hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 20.12.2008 Resmi Gazete Sayısı: 27086
TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ, TUZ VE ALKOL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ SATIM
VE KİRAYA VERME YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi ile bağlı şirketlerin iç ve dış satım ile kiraya verme işlerinde uygulanacak kuralları ve çalışacak komisyonların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aday/İstekli: Bu Yönetmeliğe göre yapılacak ihalelerde teklif verebilecek durumda olan ve/veya veren katılımcıları,
b) İdare: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirket ile bağlı şirketleri,
c) İhale: Bu Yönetmelikte belirtilen usul ve şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanmasıyla tamamlanan işlemleri,
ç) İhale dokümanı: İsteklilere talimatları da içeren idarî, teknik, özel şartnameler ile sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri,
d) İhale onay belgesi: İdarenin ihaleye çıkılması ve tasdiki hususlarının ihale yetkilisince onaylandığını gösteren belgeyi,
e) İhale yetkilisi: İdarenin ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlilerini,
f) İlgili birim: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi ile bağlı şirketlerin müdürlükleri, daire başkanlıklarını ve işletmelerini,
g) İş: Bu Yönetmelikte belirtilen her türlü satım ve kiraya verme işlerini,
h) Kamu kurum ve kuruluşları: Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile kamu iktisadi teşebbüsleri, kanunla kurulmuş kamu tüzel kişiliğine sahip kuruluşları ve sayılan idarelerin sermayesinin en az %50’sine sahip oldukları işletmeleri,
ı) Kiraya verme: Taşınır ve taşınmazlar ile her türlü ihtiyaç maddeleri ve hakların en iyi şekilde uygun değer ve koşullarla zamanında kiraya verilmesini,
i) Ortak girişim: İhaleye katılmak üzere birden fazla gerçek veya tüzel kişinin aralarında yaptıkları anlaşmayla oluşturulan iş ortaklığını,
j) Satım: Taşınır ve taşınmazlar ile her türlü ihtiyaç maddeleri ve hakların en iyi şekilde uygun değer ve koşullarla zamanında satımını,
k) Sözleşme: İdare ile yüklenici arasında yapılan yazılı anlaşmayı,
l) Şartname: Yapılacak işlerin genel, özel, teknik ve idarî esas ve usullerini gösteren ve İdare tarafından hazırlanan veya benimsenen belge veya belgeleri,
m) Şirket: Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketini,
n) Teklif: Bu Yönetmeliğe göre yapılacak ihalelerde isteklinin İdareye sunduğu fiyat teklifi ile değerlendirmeye esas belge ve/veya bilgileri,
o) Yüklenici: Üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekliyi,
ifade eder.
Temel ilkeler
MADDE 4 – (1) İdare, bu Yönetmeliğe göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Yaklaşık maliyet
MADDE 5 – (1) İhale isteğinde bulunan birim yetkililerince bir ön inceleme ile günün piyasa koşulları ve birim fiyatları göz önünde tutularak yaklaşık bedel tespiti yapılır. Yaklaşık maliyete ihale ilanlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
İhale Hazırlıkları
Şartnameler
MADDE 6 – (1) Şartnameler ihalesi yapılacak iş ve hizmetlerin gerçekleşmesine ilişkin her türlü özellik ve ayrıntıları içeren teknik ve idarî belgelerdir. İlgili birimler, idarî şartnamelerin hazırlanmasında Hukuk Müşavirliği ile ihtiyaç duymaları hâlinde, diğer ilgili birimlerin görüşüne başvurabilirler.
(2) Önceden Hukuk Müşavirliğince incelenen ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla birimlerce kullanılan şartnameler için yeniden görüş almaya gerek yoktur. İlgili birimce bunlarda yeni ve değişik hükümlerin yer alması istendiğinde; ihale yetkilisince gerek görülürse, Hukuk Müşavirliğinden görüş istenilebilir.
(3) Hazırlanan şartname ile ilgili dokümanlar istekliler tarafından İdarenin ilanda belirtilen adresinde bedelsiz olarak görülebilir. İhaleye katılacak isteklilerin bu dokümanın İdarece her sayfası onaylanmış örneklerini satın almaları zorunludur. İhale dokümanı talep edenlere rekabeti engellemeyecek bir bedelle satılır. İhale dokümanının satış hakkı yalnız İdareye aittir. İhale dokümanının basım maliyetinin tespitine ilişkin belge ve bilgileri içeren tutanak düzenlenerek ihale işlem dosyasında muhafaza edilir. İdare, dokümanların satışına ilişkin olarak bağış, yardım veya başka her ne ad altında olursa olsun ek bir ücret talep edemez, ihale doküman bedelinin bütçesi dışında vakıf, sandık, dernek, birlik gibi kuruluşların hesabına yatırılmasını isteyemez.
(4) Bu Yönetmelikteki esaslar ve diğer mevzuat hükümlerine göre yapılacak ihalelere ait şartnameler ilgili birimin en büyük amiri tarafından hazırlattırılır ve onaylanarak ilgili ihale komisyonuna intikal ettirilir.
Şartnamelerde bulunması zorunlu hususlar
MADDE 7 – (1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idarî ve teknik şartnameler ile varsa gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.
(2) İdarî şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.
a) İşin adı, niteliği, türü ve miktarı,
b) İlgili birimin adı, adresi, telefon ve faks numarası,
c) İhale usulü, ihale tarih ve saati ile tekliflerin nereye verileceği,
ç) İsteklilere talimatlar,
d) İsteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterleri,
e) Tekliflerin geçerlilik süresi,
f) Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinden hangisinin teklif fiyatına dâhil olacağı,
g) Tekliflerin alınması, açılması ve değerlendirilmesinde uygulanması gereken ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar,
ğ) İhale kararının alınmasından sözleşmenin imzalanmasına kadar uygulanması gereken ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar,
h) Geçici ve kesin teminat oranları ile teminatlara ait şartlar,
ı) İhale saatinden önce ihalenin iptal edilmesinde İdarenin serbest olduğu,
i) Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesinde İdarenin serbest olduğu,
j) İhale konusu işin başlama ve bitirme tarihi, yapılma yeri, teslim şartları ve gecikme hâlinde alınacak cezalar,
k) Ödeme yeri, süresi ve şartları,
l) Süre uzatımı verilebilecek hâller ve şartları ile sözleşme kapsamında yaptırılabilecek iş artışları ile iş eksilişi durumunda karşılıklı yükümlülükler,
m) Vergi, resim ve harçlar ile sözleşme ile ilgili diğer giderlerin kimin tarafından ödeneceği,
n) Anlaşmazlıkların çözümü,
o) Varsa diğer hususlar,
ö) Şartnamede belirtilmeyen hususlarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı,
p) Bu ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olmadığı.
İhale onayı
MADDE 8 – (1) İhale işlemlerine, ihale yetkilisinden onay alınmak suretiyle başlanır. İhtiyaç sahibi birimler, ihaleye çıkmadan evvel ihale yetkilisinden ihaleye çıkma onayı alırlar.
(2) İhale onayının ekinde varsa aşağıdaki belgeler bulunur.
a) Yaklaşık maliyete ilişkin hesap cetveli,
b) İdarî şartname,
c) Teknik şartname,
ç) Sözleşme tasarısı,
d) İhtiyaç sahibi birim tarafından gerekli görülen diğer belge ve bilgiler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İhaleye Katılmaya İlişkin Hususlar
Ortak girişimler
MADDE 9 – (1) Birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak iki türlü oluşturulabilir. İş ortaklığı üyeleri, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise, hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık yaparlar. İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir. Ancak İdare, işin farklı uzmanlıklar gerektirmesi durumunda, ihaleye konsorsiyumların teklif verip veremeyeceğini ihale dokümanında belirtirler. İhale aşamasında ortak girişimden kendi aralarında bir iş ortaklığı veya konsorsiyum yaptıklarına dair anlaşma istenir. İş ortaklığı anlaşmalarında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmalarında ise koordinatör ortak belirtilir. İhalenin iş ortaklığı veya konsorsiyum üzerinde kalması hâlinde, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli iş ortaklığı veya konsorsiyum sözleşmesinin verilmesi gerekir. İş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan, gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde ise, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin, işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla aralarındaki koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.
İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlilik kriterleri
MADDE 10 – (1) İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgelerden İdarece istenilenleri teklif kapsamında sunmaları gerekir.
a) Tebligat için adres beyanı ve ayrıca irtibat telefonu ve varsa faks numarası ile elektronik posta adresi,
b) Mevzuatı gereği kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası veya meslek odası belgesi,
1) Gerçek kişi olması hâlinde, ihaleye ilişkin ilk ilanın yapıldığı yıl içinde, ticaret ve/veya sanayi odası veya meslek odasına kayıtlı olduğunu gösterir belge,
2) Tüzel kişi olması hâlinde, mevzuatı gereği tüzel kişiliğin siciline kayıtlı bulunduğu ticaret ve/veya sanayi odasından, ihaleye ilişkin ilk ilanın yapıldığı yıl içinde alınmış, tüzel kişiliğin sicile kayıtlı olduğuna dair belge,
c) İhaleye teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri,
1) Gerçek kişi olması hâlinde, noter tasdikli imza beyannamesi,
2) Tüzel kişi olması hâlinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi veya bu hususları tevsik eden belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri,
ç) Teklif mektubu,
d) Geçici teminat,
e) Vekâleten ihaleye katılma hâlinde, istekli adına katılan kişinin ihaleye katılmaya ilişkin noter tasdikli vekâletnamesi ile noter tasdikli imza beyannamesi,
f) İsteklinin ortak girişim veya konsorsiyum olması hâlinde;
1) Ortak girişim ise iş ortaklığı beyannamesi,
2) Konsorsiyum ise konsorsiyum beyannamesi,
g) İstenilmesi hâlinde, isteklinin alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait önerileri ve işlerin listesi,
ğ) İhale dokümanının satın alındığına dair belge.
(2) İsteklinin ortak girişim olması hâlinde, birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen belgeler, her bir ortakça ayrı ayrı verilir. Ortak girişimlerde fiyat teklif mektubu pilot ve diğer ortakların her biri tarafından imzalanır.
İhaleye giremeyecek olanlar
MADDE 11 – (1) Aşağıda sayılanlar, doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar.
a) Bu Yönetmelik ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar.
b) İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler.
c) İhale yetkilisi kişiler ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli kişiler.
ç) İhale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanlar.
d) (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kayın hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenleri.
e) (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilenlerin ortakları ile şirketleri (bu kişilerin yönetim kurullarında görevli bulunmadıkları veya sermayesinin %10’undan fazlasına sahip olmadıkları anonim şirketler hariç).
f) Ayrıca, yapılacak işin ihale işlemlerinin hazırlanması, yürütülmesi ve sonuçlandırılması sırasında 13 üncü maddede belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulundukları tespit edilen istekliler de ihaleye iştirak ettirilmeyeceği gibi, fiil ve davranışlarının özelliğine göre İdarenin diğer ihalelerine de iştirak ettirilmezler.
g) Münhasıran satım ihalelerinde uygulanmak üzere; İdarece daha önce yapılan ihalelerde kasıtlı durumları veya yetersizlikleri veya kendilerine daha önce İdare tarafından Yeterlilik Belgesi verildiği hâlde ciddi teklif vermemeyi alışkanlık hâline getirdikleri tespit edilenlerle, üzerine ihale yapıldığı hâlde, usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen, mücbir sebepler dışında taahhütlerini yerine getirmediği İdarece belirlenenler, Hukuk Müşavirliğinin görüşü ve Yönetim Kurulu kararı alınmak suretiyle bir yıla kadar ihaleye alınmazlar. İhaleden men kararları, ilgili birimler tarafından Ticaret Dairesi Başkanlığına iletilir. Ticaret Dairesi Başkanlığı en geç bir hafta içinde bütün birimlere bu kararı aktarır ve firmaya tebligat çıkartılır. Bu firmaların kapalı zarfla verdikleri teklif mektupları açılmaz. Hakkında ihaleden men kararı verilenler bu sebebe dayanarak herhangi bir hak, masraf ve tazminat talep edemezler. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da aynı biçimde yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.
ğ) İhaleyi yapan İdare bünyesinde bulunan veya İdare ile ilgili her ne amaçla kurulmuş olursa olsun vakıf, dernek, birlik, sandık gibi kuruluşlar ile bu kuruluşların ortak oldukları şirketler İdarenin ihalelerine katılamaz.
(2) Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir. Sözleşme yapılanların ise sözleşmeleri fesh edilerek kesin teminatları irad kaydedilir.
İhale saatinden önce ihalenin iptal edilmesi
MADDE 12 – (1) İdarenin gerekli gördüğü veya ihale dokümanında yer alan belgelerde ihalenin yapılmasına engel olan ve düzeltilmesi mümkün bulunmayan hususların bulunduğunun tespit edildiği hâllerde ihale yetkilisinin onayı ile ihale saatinden önce ihale iptal edilebilir.
(2) Bu durumda, iptal nedeni belirtilmek suretiyle ihalenin iptal edildiği isteklilere duyurulur.
(3) İhalenin iptal edilmesi nedeniyle isteklilerce İdare’den herhangi bir hak talebinde bulunulamaz.
Yasak fiil veya davranışlar
MADDE 13 – (1) İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır.
a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikâp, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.
b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.
c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.
ç) Alternatif teklif verebilme hâlleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekâleten birden fazla teklif vermek.
(2) Bu yazılı fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında 11 inci maddenin (g) bendinde belirtilen hükümler uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İlan
İlan
MADDE 14 – (1) İhaleye çıkılacak iş, her türlü hazırlığı ve şartnamesi tamamlandıktan sonra, isteklilere aşağıda belirtilen yöntemlerle gazete, ilan panosu, mektup, hoparlör ve elektronik haberleşme (internet gibi) benzeri araçlarla duyurulur.
(2) Şirket merkezinde yapılacak ihalelerin duyuruları Ticaret Dairesi Başkanlığı tarafından, bağlı şirketler ve işletmelerce yapılacak ihalelerin ilanları ise ihale sekreteryalığı hizmetlerini üstlenen ilgili birimlerce yapılır.
(3) İlanlar aşağıda belirtildiği şekilde yapılır.
(4) İhale konusu işin her türlü işlemleri tamamlandıktan sonra ilana çıkılır.
a) Yaklaşık maliyeti Yönetim Kurulu kararıyla belirlenen işletme müdürü yetki limitinin üst sınırına kadar olan işlerin ihalelerinde, ihale tarihinden en az yedi gün önce ihalenin yapılacağı yerde çıkan bir gazete ile işin yapılacağı yerde çıkan bir gazete olmak üzere en az bu iki mahaldeki birer gazetede, ihalenin ve işin yapılacağı mahallin aynı olması hâlinde tek mahallî gazetede bir defa,
b) Bu meblağı aşan ve yaklaşık maliyeti işletme müdürü yetki limitinin iki katına kadar olan ihalelerde, ihale tarihinden en az on gün önce Resmî Gazete’de ve ayrıca işin yapılacağı yerde çıkan mahallî gazetelerin birinde olmak üzere en az birer defa,
c) Yaklaşık maliyeti işletme müdürü yetki limitinin iki katını aşan ihalelerde, ihale tarihinden en az onbeş gün önce Resmî Gazete ile ayrıca işin yapılacağı yerde yayınlanan gazetelerin birinde, birer defa yayınlanmak suretiyle ilan edilir.
(5) İhalenin yapılacağı yerde gazete çıkmaması hâlinde ilan, aynı süreler içinde ilgili İdare ile hükümet ve belediye binalarının ilan tahtalarına asılacak yazılar ve belediye yayın araçları ile yapılır. Bu işlemler bir tutanakla belgelenir.
(6) İlgili birimler, yukarıda belirtilen zorunlu ilanların dışında işin önem ve özelliğine göre ihaleleri, uluslararası ilan veya yurt içinde çıkan başka gazeteler veya yayın araçları, bilgi işlem ağı veya elektronik haberleşme (internet) yoluyla da ayrıca ilan edebilir. Ancak, uluslararası ilan yapılması hâlinde yukarıda belirtilen asgari ilan sürelerine oniki gün eklenir.
(7) İhracatla ilgili ihale koşulları, gerek görüldüğü takdirde Ticaret Ataşelikleri aracılığıyla veya İdarenin doğrudan ilişkide bulunduğu firmalara ilana ilaveten mektupla da duyurulur.
(8) İlan sürelerinin hesaplanmasında ilanın yayınlandığı gün dikkate alınır, ihale günü veya son başvuru günü dikkate alınmaz. İlan sürelerine uyulmak üzere, ilan yapılmasına kadar geçecek sürede göz önüne alınarak ilan yapılacak yerlere yeterli süre öncesinde ilan metinlerinin gönderilmesi zorunludur.
(9) İhale için tespit olunan tarih tatil gününe rastlamışsa ihale, tekrar ilana gerek kalmaksızın tatili takip eden ilk işgününde aynı yer ve saatte yapılır ve bu saate kadar verilen teklifler kabul edilir. İhale saati çalışma saati dikkate alınarak tespit edilir. İlandan sonra çalışma saati değişse de ihale ilan edilen saatte yapılır.
İlanlarda bulunması gerekli hususlar
MADDE 15 – (1) İhale edilecek işin önem ve özelliklerine göre duyurularda yer alması gerekli hususlar aşağıya kaydedilmiştir.
(2) İhale dokümanında belirtilmeyen hususlar ile yaklaşık maliyete ilanlarda yer verilemez. İhale ilanlarında aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.
a) İlgili birimin adı, adresi, telefon ve faks numarası,
b) İhalenin adı, niteliği, miktarı,
c) İhale konusu işin yapılacağı yer,
ç) İhale konusu işin süresi,
d) Uygulanacak ihale usulü, ihaleye katılabilme şartları ve istenilen belgelerin neler olduğu,
e) İhale dokümanının nerede görülebileceği ve hangi bedelle alınacağı,
f) İhalenin nerede, hangi tarih ve saatte yapılacağı,
g) Tekliflerin ihale saatine kadar nereye verileceği,
ğ) İdarece belirlenecek tutarda geçici teminat alınacağı,
h) Tekliflerin geçerlilik süresi,
ı) Postada doğacak gecikmeler ile telgraf, teleks, faks veya elektronik postayla yapılacak başvuruların geçersiz olduğu,
i) İhalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında olmadığı ve İdarenin işi ihale edip etmemekte veya bir bölümünü ihale etmekte serbest olduğu.
Düzeltme ilanı
MADDE 16 – (1) İlanda değişiklik yapılması zorunlu görülürse, değişiklikler ve nedenleri bir tutanakla tespit edilir. Yapılmış ilana ilaveten yeniden ilan ve düzeltme ilanı ihale tarihinden en az bir hafta önce ilan edilmek kaydıyla yeniden yapılır. Gerektiğinde ihale tarihi yeniden belirlenebilir. Bu durumda, ilk ilan nedeniyle istekliler İdare’den herhangi bir masraf talebinde bulunamazlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Tekliflerin ve Başvuruların Sunulması
Tekliflerin hazırlanması ve sunulması
MADDE 17 – (1) Teklifler aşağıda belirtildiği şekilde hazırlanır.
a) A Zarfı: İhaleye ilişkin İdarece istenen tüm belge ve bilgilere ait dokümanlar bu zarf içine konularak İdareye sunulur. Zarfın üzerine isteklinin adı soyadı veya ticaret unvanı, tebligata ait açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu, ihaleyi yapan birimin adı ve açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli veya teklif vermeye yetkili kılınan tarafından kaşelenir ve imzalanır.
b) B Zarfı: Bu zarfa fiyata ilişkin teklif mektubu konur. Fiyatı içeren teklif mektubunda aşağıda belirtilen hususların yer alması zorunludur.
1) Teklif mektubunun İdareye hitaplı olması,
2) İşin cins ve miktarının belirtilmesi,
3) Şartnamenin okunup tümünün kabul edilmiş olduğunun açıklanması,
4) Teklif edilen fiyatın rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açık şekilde yazılı olması,
5) İsteklinin açık adresi, adı soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalı olması,
6) Kazıntı ve silinti olmaması,
7) Teklifin geçerlilik sürelerinin belirtilmesi.
c) Ortak girişim olması hâlinde teklif mektupları bütün ortaklarca imzalanır.
ç) B Zarfı İdarece istenilen diğer dokümanlarla birlikte (A) zarfının içine konularak İdareye sunulur.
(2) Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar İdareye (ilgili birimine) verilir. Bu saatten sonra verilen teklifler kabul edilmeyerek açılmaksızın iade edilir. Teklifler iadeli taahhütlü olarak da gönderilebilir. Postayla gönderilecek tekliflerin ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar İdareye ulaşması şarttır. Postadaki gecikme nedeni ile işleme konulmayacak olan tekliflerin geliş zamanı bir tutanakla tespit edilir ve değerlendirmeye alınmaz.
(3) Verilen teklifler ilan suretiyle düzeltme yapılması hâli hariç, herhangi bir sebeple geri alınamaz ve değiştirilmez.
Teklifle ilgili belgelerin sunuluş şekli
MADDE 18 – (1) İstekliler, İdarece istenilen belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini verirler.
(2) Yerli veya yabancı isteklilerce sunulacak yabancı ülkelerden temin edilen belgelerin, ait olduğu ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması gerekir. Ancak, İdarece ihale dokümanında belirtilen belgeler ile Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine taraf ülkelerden sağlanan ve söz konusu Sözleşmenin 1 inci maddesi kapsamındaki resmî belgeler, “apostille” kaşesi taşıması kaydıyla belgelerin alındığı ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu veya Türk Dışişleri Bakanlığı onay işleminden muaftır. Türkiye Cumhuriyeti ile diğer devlet veya devletler arasında belgelerdeki imza, mühür veya damganın tasdik işlemini belirli işlemlere bağlı tutan hükümler içeren bir anlaşma veya sözleşme bulunduğu takdirde, bu ülkelerden sağlanan belgelerin onayı bu anlaşma veya sözleşme hükümlerine göre yaptırılabilir. İdarece belgelerin Türkçe tercümelerinin istenildiği hâllerde ise, yurt dışından sağlanan resmî belgeler ile İdarece ihale dokümanında belirtilen belgelerin tercümelerinin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şarttır. Apostille kaşesi taşıyan belgelerin tercümeleri ile Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunca veya Türk Dışişleri Bakanlığınca onaylı olması şartı aranmayan belgelerden Türkçe tercümeleri istenenlerin tercümelerinin yeminli mütercimlerce yapılması ve noter onaylı olması zorunludur.
Tekliflerin geçerlilik süresi
MADDE 19 – (1) Tekliflerin asgari geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdare ihtiyaç duyulması hâlinde bu süreyi sözleşme koşulları değiştirilmemek kaydıyla en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılmasını teklif sahiplerinden yazılı olarak isteyebilir. İstekliler cevaplarını yazılı olarak belirtilen süre içinde bildirirler. Kabul etmeyen istekliler ihale dışı kalır. İhale dışı kalanların geçici teminatları iade edilir.
Teminat
MADDE 20 – (1) Teminat; ihaleye katılmalarda isteklilerden, ihalenin kesinleşmesinden sonra ise yüklenicilerden istenen aşağıda belirtilen şartlarda işin önemsenmesini ve güvenirliliğini sağlayacak maddi değerlerdir.
Teminat olarak kabul edilecek değerler
MADDE 21 – (1) Teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir.
a) Tedavüldeki Türk Parası.
b) Bankalar veya katılım bankaları tarafından verilen teminat mektupları.
c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.
(2) İlgili mevzuatına göre Türkiye’de faaliyette bulunmasına izin verilen yabancı bankaların düzenleyecekleri teminat mektupları ile Türkiye dışında faaliyette bulunan banka veya benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantisi üzerine Türkiye’de faaliyette bulunan bankaların veya katılım bankalarının düzenleyecekleri teminat mektupları da teminat olarak kabul edilir.
(3) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen senetler ve bu senetler yerine düzenlenen belgelerden nominal değere faiz dâhil edilerek ihraç edilenler, anaparaya tekabül eden satış değeri üzerinden teminat olarak kabul edilir.
(4) Teminat mektupları dışındaki teminatlar ihale komisyonlarınca teslim alınamaz. Bunların muhasebe birimlerine yatırılması zorunludur.
(5) İhale üzerinde kalan istekli ile ikinci durumdaki teklif sahibi istekliye ait teminat mektupları ihaleden sonra muhasebe birimlerine teslim edilir. Diğer isteklilere ait teminatlar ise hemen iade edilir. İhale üzerinde kalan istekli ile sözleşme imzalanması hâlinde, ikinci durumdaki teklif sahibine ait teminat sözleşme imzalandıktan hemen sonra iade edilir.
(6) Teminatlar, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir.
(7) Her ne sebep ve suretle olursa olsun İdarece alınan teminatlar üzerine istekliler veya yükleniciler tarafından ihtiyati tedbir konulamaz ve haciz uygulanamaz.
Teminat mektupları
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında verilecek teminat mektuplarının kimin adına olacağı ihaleyi yapan ilgili birimin tüzel kişiliği göz önüne alınarak, idarî şartnamede belirtilir.
(2) Teminat mektupları ilgili bankacılık mevzuatına göre düzenlenmiş olmalıdır.
(3) Tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması hâlinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. İşin süresinin iki katından az olmamak üzere kesin teminat mektuplarında süre belirtilir.
(4) İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektupları kabul edilmez.
Geçici teminat
MADDE 23 – (1) İhalelerde; ihaleye gireceklerden işin yaklaşık bedeli belli olan işlerde isteklilerce teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere, yaklaşık bedeli belirlenemeyen işlerde ise İdarenin takdir edeceği maktu bir miktarda, geçici teminat alınır.
Kesin teminat
MADDE 24 – (1) Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden, ihale bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınır. İşin süresinin iki katından az olmamak üzere kesin teminat mektuplarında süre belirtilir.
Teminat aranmayacak hâller
MADDE 25 –(1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak satım ve kiraya verme ihalelerine genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile Kamu İktisadi Teşebbüsleri, kanunla kurulmuş kamu tüzel kişiliğine sahip kuruluşları ve sayılan İdarelerin sermayesinin en az %50’sine sahip oldukları işletmeleri, hayır kurumları, kamu yararına çalışan dernek ve kuruluşların katılması hâlinde ihale yetkilisinin onayı ile bu kurum ve kuruluşlardan geçici ve kesin teminat alınmayabilir.
Teminatların geri verilmesi
MADDE 26 – (1) Geçici ve kesin teminatların geri verilmesinde aşağıdaki esaslara uyulur.
a) Geçici teminatların iadesi:
1) İhale üzerinde kalan istekli ile ikinci teklif sahibi istekliye ait teminat mektupları ihaleden sonra muhasebe birimine teslim edilir. Diğer isteklilere ait teminatlar ise hemen iade edilir.
2) İhale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı ise, gerekli kesin teminatın verilip sözleşmeyi imzalaması hâlinde iade edilir.
3) İkinci durumda bulunan teklif sahibine ait teminat, ihale üzerinde kalan istekliyle sözleşme imzalanmasından hemen sonra sözleşmeyi yapan birim tarafından, ihaleyi yapan birime sözleşmenin imzalanmasıyla ilgili yazı ile bilgi verilmesini müteakip iade edilir.
4) Geçici teminatın iadesi, istekliye veya yetkili temsilcisine imza karşılığı elden teslim edilmek suretiyle yapılır. Ancak, İdareye dilekçe aslı verilmek koşuluyla ilgili banka şubesine de iadesi yapılabilir.
b) Kesin teminatın iadesi:
1) İşin sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı ilgili birimce tespit edildikten sonra, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 90 ıncı maddesi uyarınca, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, 22/9/2008 tarihli ve 2008/14174 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdarî Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ile İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumundan resmî yazışma ile alınacak ilişiksiz belgesinin İdareye gelmesinden sonra, iade edilir.
2) İşin konusunun piyasadan hazır hâlde alınıp satılan işlerden olması hâlinde (işçi çalıştırılmaması durumunda) Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmadan kesin teminat yükleniciye iade edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Satım Yetkileri
Yetki
MADDE 27 – (1) Her türlü mal satım ve kiraya vermede, İdarenin ve ilgili birimlerin yıllık, ek ve münferit yazılı isteklerinin veya muhtemel taleplerin yetkili mercilerce onaylanarak, ilgililere satış ve kiraya verme yetkisinin verilmesidir.
İhale yetkilisi
MADDE 28 – (1) Yetki ve Yetki Limitlerinin Değiştirilmesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda eşik değerler göz önüne alınarak ve/veya gerektiğinde günün şartlarına göre Ticaret Dairesi Başkanlığının teklifi, Şirketin uygun görüşü üzerine, Yönetim Kurulunun kararıyla belirlenir.
(2) İhaleye çıkma kararı verme, ihale sonucunu onaylama veya iptal etme ve harcama yetkilisi olarak Şirket Yönetim Kurulu kararıyla belirlenmiş/belirlenecek kurul ve makamlar, belirtilen limitler dâhilinde bu Yönetmelik kapsamında yapılacak ihalelerde de ihale yetkilisidir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Satım Yöntemleri
Kapalı zarf yöntemiyle açık arttırma
MADDE 29 – (1) Belirli yollarla duyuru yapmak, doğrudan doğruya firmalara elden şartname vermek veya mektupla davet etmek suretiyle kapalı zarf içinde teklif alma yöntemidir.
(2) Yapılacak satımlarda, gazeteyle duyuru zorunludur ve duyurularda bu Yönetmelik hükümleri göz önünde bulundurulur.
(3) Bu yöntemde teklifler yazılı olarak alınır. Teklif mektubu bir zarf içerisine konularak kapatıldıktan sonra zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı ve açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir. Bu zarf, İdarenin maktuen tespit ettiği (ve ihale duyurusunda belirttiği) miktarda geçici teminata ait alındı makbuzu veya banka teminat mektubu ve istenilen diğer belgelerle beraber ikinci zarfa konularak kapatılır. Dış zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı ve açık adresi ile teklif mektubunun hangi işe ait olduğu yazılır.
(4) Bu yönteme göre hazırlanan teklif mektuplarında aşağıda belirtilen hususların bulunması gerekir.
a) İşin cins ve miktarının belirlenmiş olması,
b) Şartnamesinin okunup tümünün kabul edilmiş olması,
c) Teklif edilen fiyatın rakam ve yazı ile açık şekilde yazılı olması,
ç) Teslim süresinin ve yerinin bildirilmiş olması,
d) Açık adresli ve imzalı olması,
e) Kazıntı ve silinti olmaması.
(5) Teklif mektupları ilanda bildirilen ve şartnamede yazılı bulunan gün ve saate kadar, alındı belgesi karşılığında komisyon başkanlığısekreteryasına teslim edilir. Belirli gün ve saate kadar alınan teklifler bir tutanakla tespit edilir. Bu saatten sonra verilen teklif mektupları kabul edilmez.
(6) Postayla gönderilen teklif mektuplarının, ilanında ve şartnamesinde belirtilen gün ve saate kadar komisyon başkanlığının eline geçmiş olacak şekilde postaya verilmesi gerekir. Belirtilen gün ve saatten sonra gelen teklif ve teminat mektupları dikkate alınmaz ve bir tutanakla bu durum tespit edilir. Fiyat ihtiva eden teklif zarfı açılmadan dosyasında saklanır. Diğer belgeleri ve varsa teminatı iade edilir. Komisyon başkanlığına verilen teklifler, herhangi bir sebeple geri alınamaz.
(7) Tekliflerin verilmesinden sonra aşağıdaki usullere uyulur.
a) Oturum ve zarfların açılması:
1) Şartnamesinde belirlenmiş ve ilan türlerinden, biri veya birkaçı ile ilgililere duyurulmuş olan artırmanın yapılacağı gün ve saatte komisyon başkan ve üyeleri oturuma geçer. Toplantıya katılmak üzere gelen istekliler salona alınırlar. İlanda belirtilen gün ve saate kadar alınmış olan zarflar istekliler önünde sayılır ve kaç tane kapalı zarf olduğu bir tutanakla tespit edilir.
2) Bu işlemden sonra, alınan tekliflerin dış zarfları teker teker açılır. Şartnamesinde aranan koşulların yerine getirilip getirilmediği, istenilen belge ve teminatın verilip verilmediği incelenerek, hangi teklif mektuplarının geçerli sayılacağı tespit olunur.
Geçerli sayılmayan teklif mektuplarının iç zarfları işleme konulmaz. Geçersizlik nedenlerini belirtir tutanak düzenlenir ve zarflar açılmadan, istekli ihale salonunda ise kendisine iade edilerek salondan çıkartılır. İstekli salonda değil ise, iç zarf açılmadan dosyasında saklanır.
3) Geçerli sayılan teklif mektuplarının iç zarfı açılarak, teklif ve eklerine açılış tarihi yazılır ve birden başlayarak sırayla numara verilip komisyon başkan ve üyeleri tarafından imzalanır. Her teklif, oturumda hazır bulunan komisyon üyeleri ve istekliler tarafından duyulacak şekilde okunarak tutanağa kaydedilir.
4) İstekliler şartname hükümlerini tamamen okuyup bu hükümleri aynen kabul ettiklerini şartnamenin son bölümüne yazarak, imzalamak zorundadırlar.
5) Bu tekliflerde çıkan en yüksek bedel baz alınmak kaydı ile en küçük bedeli veren istekliden başlayarak sırası ile isteklilerin fiyat artırımı sağlanır. Bu sözlü teklifler pey sürme olarak adlandırılır.
6) İsteklilerin sürdükleri peyler, komisyon raportörü tarafından hazırlanan açık arttırma tutanağına yazıyla kaydedilir.
7) İsteklilerden birinin verdiği fiyatı diğer veya diğerleri arttırmak zorundadırlar. Pey sürmenin devamı sırasında fiyat vermekten çekinen isteklinin son olarak verdiği fiyatın karşısına “çekildim” yazılarak imzası alınır. En yüksek fiyatı veren tek istekli kalıncaya kadar devam edilir.
8) Postayla teklif gönderilmesi hâlinde, en yüksek fiyat oluşana kadar pey (fiyat) mektupları açılmaz. En yüksek fiyat oluşunca pey mektupları açılır, teminatı incelenir, şartname hükümlerini kabul edip etmedikleri kontrol edilir ve bu hususların tamam olduğu anlaşılırsa, fiyatlarına bakılır. Zarfta kayıtlı fiyat, açık arttırmada oluşan en yüksek fiyattan düşük ise, hakkını kaybetmiş sayılır ve bu husus tutanağa yazılır. Şayet yüksek ise, arttırma anında en yüksek fiyatı veren istekliye yeniden pey sürme hakkı tanınır, bu istekli mektupta çıkan fiyatı da arttırdığı takdirde, ihaleyi kazanır. Aksi takdirde arttırmadan çekilmiş sayılarak ihale, postayla teklif verene yapılır.
9) Açık arttırmada en yüksek fiyatı veren tek istekli kaldığında, oluşan bu fiyatla işi kabul ettiğine dair tutanağa imzası alınır.
10) Arttırmaya tek müracaat varsa veya muhtelif sebepler yüzünden arttırma dışı bırakılan isteklilerden dolayı bu durum ortaya çıkmışsa, komisyon tek kalan istekli ile pazarlık yapar.
11) Açık arttırma sonucu elde edilen fiyat komisyon tarafından yeterli bulunduğu takdirde, en uygun fiyatı veren istekliye işin geçici ihalesi kararlaştırılır.
12) Teklif mektuplarında, istenilen teminatın verilmemiş olması, fiyatın bildirilmemiş olması veya kuşku ve yanlış anlamaya meydan verecek şekilde yazılmış olması, tekliflerin imzasız olması, tekliflerin faks ve benzeri cihazlarla verilmiş olması, şartnamesinde kayıtlı belgelerin bulunmaması durumlarında teklifler geçersiz sayılarak işleme konulmazlar.
13) Kapalı zarf yönteminde tamamlattırılabilir noksanlıklar:
a) Şartnamesinde yazılı olup da tekliflerle birlikte verilmesi gereken Ticaret Odası Belgesi, Yeterlilik Belgesi ve vekâletname dışında kalan ihale için istenilen diğer evraklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen evraklardaki eksiklikler geçici teminatlardaki %20’ye kadar olan noksanlıklar, teklifi eksik olan istekliye tamamlattırılabilir.
b) Bazı belgelerin teklif mektubu içeren iç zarfa konulmuş olması veya tamamının bu zarf içinde bulunması noksanlık sayılmaz ve kabul edilir.
c) Tespit edilen noksanlıkların teklif sahibince tamamlanmaması veya isteklinin oturumda bulunmaması yüzünden ikmal edilememesi hâlinde, bu gibi teklifler geçersiz sayılırlar. Alınan tekliflerde en yüksek fiyat tespit edilerek açık arttırmaya geçilir.
MADDE 30 – (1) İhale işleri, ihale konusu işin büyüklüğüne ve özelliğine göre komisyonlar eliyle yapılır. Komisyonların görev ve yetki sınırları, Şirketin teklifi ve Yönetim Kurulunun kararıyla belirlenir ve değiştirilir.
İhale komisyonlarının çalışma kuralları
MADDE 31 – (1) İhale komisyonları çalışmalarını aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütür.
a) İlgili birimlerce hazırlanan ihtiyaca ilişkin ihale dosyası, ihale hazırlıklarının yapılabilmesi amacıyla ihale komisyonu sekreteryalığına gönderilir. Söz konusu sekreteryalık tarafından da tüm prosedürleri tamamlanarak ihaleye çıkılan ihale dokümanı; gerekli incelemeyi yapmalarını sağlamak amacıyla ihale dokümanının birer örneği, ilan veya daveti izleyen üç gün içinde ihale komisyonu üyelerine verilir.
b) Komisyonlar üye tam sayısı ile toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Komisyon mutlaka bir karar almak zorunda olduğundan çekimser oy kullanılmaz. Karşı oy kullanan komisyon üyeleri gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır.
c) Komisyon toplantıları ve teklif sahipleri ile yapılan nihai sonuçlar komisyon tarafından tutanakla tespit edilir.
ç) Komisyon tamamlayıcı bilgiye ihtiyaç duyduğu takdirde teknik birimlerin yetkililerinden komisyonda bilgi alabilir.
d) İhale komisyonu, ihalede oluşan fiyatları uygun bulmaması hâlinde bütün tekliflerin reddedilmesine ve ihalenin iptaline; ihalede oluşan fiyatı uygun bulması durumunda ihalenin fiyatı uygun bulunan istekli üzerine bırakılmasına ve ikinci durumdaki isteklinin teminatının tutulmasına dair kararlardan birini alır.
Komisyon kararının onaya sunulması
MADDE 32 – (1) Sekreterya birimi tarafından komisyon kararı ihale yetkilisinin onayına sunulur.
(2) İhale; ihale yetkilisince on gün içinde kararın onaylanması hâlinde geçerli, iptal edilmesi hâlinde ise hükümsüz sayılır.
(3) İhaleyi onaya yetkili makam ihaleyi kabul, kısmen kabul veya iptal etmeye yetkilidir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
İhalenin Sonuçlandırılması
İhalenin kesinleşmesi ve sonuçların duyurulması
MADDE 33 – (1) Komisyonca alınan geçici ihale kararı, ihale yetkilisi tarafından onaylanmasını müteakip kesinleşmiş olur.
(2) Kesinleşen ihale kararı onaylandıktan sonra üç gün içinde tebliğe çıkarılır.
(3) İhalenin onayını müteakip keyfiyet ihale üzerinde bırakılan istekliye elden imza karşılığı veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanmak suretiyle bildirilir. Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. Yurt dışı satımlarda bu süre onbeş gündür. Yapılan tebliğin bila tebliğ iadesi hâlinde gönderilecek ikinci tebliğ mektubu aynı şekilde iade edilse dahi yükleniciye tebligat yapılmış sayılır.
(4) Acele hâllerde, ihale üzerine bırakılan istekliye imza karşılığı tebliğ İdare personeli vasıtasıyla yapılır. İdare personeli vasıtasıyla yapılacak tebligatta yüklenici veya mümessili beyan ettikleri adreste bulunmazlar veya tebellüğden kaçınırlarsa, tebligatı yapacak personel tarafından tanzim edilecek zabıtla keyfiyet tespit ve tevsik olunur. Bu takdirde de tebligat, müddeti içinde yapılmış sayılır.
İhale serbestisi
MADDE 34 – (1) İdare işi ihale edip etmemekte veya bir bölümünü ihale etmekte serbesttir.
ONUNCU BÖLÜM
Sözleşmeler
Sözleşmelerde bulunması zorunlu hususlar
MADDE 35 – (1) Sözleşmelerde ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.
a) İşin adı, niteliği, türü ve miktarı, hizmetlerde iş tanımı,
b) İdarenin adı ve adresi,
c) Yüklenicinin adı veya ticaret unvanı, tebligata esas adresi,
ç) Sözleşmenin bedeli ve süresi,
d) Ödeme yeri,
e) Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinden hangisinin sözleşme bedeline dâhil olacağı,
f) Vergi, resim ve harçlar ile sözleşmeyle ilgili diğer giderlerin kimin tarafından ödeneceği,
g) Kesin teminat miktarı ile kesin teminatın iadesine ait şartlar,
ğ) İşin yapılma yeri, teslim etme şekil ve şartları,
h) Gecikme hâlinde alınacak cezalar,
ı) Mücbir sebepler ve süre uzatımı verilebilme şartları,
i) Sözleşmede değişiklik yapılma şartları,
j) Sözleşmenin feshine ilişkin şartlar,
k) Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları,
l) İhale dokümanında yer alan bütün belgelerin sözleşmenin eki olduğu,
m) Anlaşmazlıkların çözümü.
Sözleşmenin imza süresi
MADDE 36 –(1) İhale üzerinde kalan istekliler, ihalenin ihale yetkilisince tasdik edildiğinin kendilerine tebliği tarihinden itibaren on gün içinde kesin teminatlarını İdare veznesine vermeye, şartnamede yazılı damga vergisi, resim, harç ve diğer masrafları kendilerine ait olmak üzere imzalayacakları sözleşmeyi veya taahhütnameyi, bu Yönetmelik uyarınca yapılacak protokoller ve akdedilecek sözleşmeleri, şartnamesinde hüküm olması hâlinde notere tescil ettirerek İdareye vermeye mecburdurlar. Yabancı istekliler için yukarıda belirtilen süreye on gün daha eklenir.
(2) Sözleşme, protokol ve taahhütnamelere, şartnameler eklenir.
Yüklenicinin sorumluluğu
MADDE 37 –(1) İhale üzerinde kalan istekliler, 36 ncı maddede belirtilen sürede, geçici teminatı kesin teminata dönüştürmedikleri ve kesin teminatı vermekle beraber sözleşmeyi imzalamadıkları veya işin icabına göre (kesin teminat yerine taahhüt mektubunun istenildiği ve benzeri durumlarda) taahhüt mektubunu vermedikleri takdirde, protesto çekmeye veya hüküm almaya hacet kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda geçici teminatı tutulan ikinci durumdaki firmanın fiyat teklifi ihale yetkilisince değerlendirmeye alınır. Bu takdirde yukarıdaki hükümler aynen geçerlidir. İkinci firmanın da vecibesini yerine getirmemesi hâlinde, teminatı gelir kaydedilir ve ihale iptal edilir.
Sözleşmenin uygulanması
MADDE38 – (1) Sözleşmenin uygulanması sırasında gerçekleşen İdare alacakları idarî şartnamelerde açıklandığı şekilde ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsil edilir. Yüklenicinin taahhüt ettiği işi arızi olarak yapmaması hâlinde, meydana gelecek kısmi aksamayı ortadan kaldırmak amacıyla, sözleşmeyi feshetmeden de nam ve hesaba iş yaptırılabilir. Bunun için yükleniciye azami beş gün süreli bir tebligat yapılır. Buna rağmen işi aksatmaya devam ederse iş, yüklenicinin nam ve hesabına yaptırılarak, fark tutarı yükleniciden tahsil edilir. Nam ve hesaba, iki aydan fazla süreyle ve/veya işin toplam bedelinin %25’inden fazla iş yaptırılamaz ve yüklenicinin üstlendiği söz konusu işi yürütemeyeceğinin anlaşılması üzerine, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanır.
(2) Taahhüdün sözleşme hükümleri uyarınca yerine getirilemeyen kısmının, sözleşme konusu iş bedelinin %5’ini aşmaması hâlinde, İdare, yükleniciyi beş gün süreli tebligatla ifaya davet eder. Bu tebligattan bir sonuç alınmaması veya alınmayacağının anlaşılması üzerine, taahhüdün kalan kısmını veya noksanlığı yüklenici nam ve hesabına yaptırmaya ve bedelini kesin teminatından kesmeye İdare yetkilidir. Teminattan arta kalan kısım yükleniciye iade edilir. Nam ve hesaba yapılan/yaptırılan iş ile alıcının/ikmal ettirilenin fark bedelinin kesin teminat tutarını aşması hâlinde, yüklenici bu bedeli tebligat üzerine derhâl vermek mecburiyetindedir.
İdarenin sorumluluğu
MADDE 39 – (1) İhaleden sonra İdare üstüne düşen mükellefiyetleri yerine getirmediği takdirde, üzerine ihale yapılanlar, onay ve tebligat müddetleri geçtikten sonraki tarihten itibaren onbeş gün içinde İdareye yazılı bilgi vererek tekliflerinden vazgeçebilirler. Bu süre içinde başvurulmadığı takdirde yükleniciler, bu haklarından vazgeçmiş sayılırlar ve İdarenin sözleşme yapılmasını istemesi hâlinde, bu teklifi kabul etmezlerse, teminatları irat kaydolunur.
(2) Sözleşme Sonrası Sorumluluklar: İdare, sözleşme ve şartname ile kendisine düşen vecibeleri, her ne sebeple olursa olsun yerine getirmediği takdirde, yüklenicilerin kesin teminatları iade olunur ve sadece kesin teminat masrafları ile sözleşme giderleri, belgelenmek kaydıyla ödenir. Bu durumda yükleniciler her ne nam altında olursa olsun İdare’den, başka bir masraf ve tazminat talep edemezler.
ONBİRİNCİBÖLÜM
Sözleşme Sonrası İşlemler
Süre uzatımı isteği
MADDE 40 – (1) Süre uzatımı İdarenin yaptıracağı iş ve sağlayacağı hizmetlere ilişkin sözleşmelerde yer alan taahhütlerin icaplarına, yatırım faaliyetleri ve ekonomik konjonktür esaslarına, İdareyi ilgilendiren mevzuat ve teamüllere göre ve aşağıda belirtilen usuller çerçevesinde geciktirici nedenlerle bu nedenlerin, taahhüdün tamamlanmasına tesiri nispetinde belirlenecek ilave süre verilmesidir. Süre uzatımı, ancak yüklenici isteğinin ihale komisyonunda incelenmesi yapıldıktan ve ihale yetkilisinin onayı sağlandıktan sonra verilir.
(2) Yüklenici süre uzatımına dayanak olan nedenin doğması hâlinde, bu durumu varsa sözleşme ve/veya şartnamedeki sürede, süre belirtilmemişse olayın vukuundan itibaren en geç on gün içinde ilgili birime yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi hâlde süre uzatımına ait istekleri işleme konulmaz ve yükleniciler bu nedenle bir talepte bulunamazlar.
(3) Süre uzatımı talebi, yüklenici tarafından ilgili birime verilecek bir dilekçe ile yapılır. Bu dilekçeye, varsa, süre uzatımına esas belgeler eklenir. Süre uzatımına mesnet teşkil eden sebepler, bunların başlayış ve bitiş tarihleri, sözleşmenin ilgili hükümleri, istenilen süre (ay ve/veya gün) belirtilir. Süre uzatımına esas belge yoksa, talep ilgili birimince gerekirse mahallî idare biriminden de bilgi alınmak kaydıyla incelenir.
Süre uzatım nedenleri
MADDE 41 – (1) İdarenin sebep olduğu durumlarla, yüklenicinin çalışmasını engelleyen ve doğal afet vasfını haiz olduğu ilgili resmî kurumlarca belgelendirilen yangın, sel, kasırga, deprem, su baskını ve heyelan ile taahhütte gecikmeye yol açan savaş hâli, hükümet tasarrufları, ambargo konulması, kısmi ve genel seferberlik hâlleri süre uzatım nedenleridir.
Süre uzatımı talebinin ön incelemesi
MADDE 42 – (1) Süre uzatımı ile ilgili işlemlerin aksamaması ve kısa zamanda neticelendirilmesi için aşağıda belirtilen hususlara özen gösterilmesi gerekir.
a) Süre uzatımı talebinin incelenmesi işin sahibi birim tarafından yapılır. Karara bağlamaya değer görülenler, bir önerge ile ihaleyi yapan komisyona gönderilir.
b) Düzenlenecek önergede; İşin niteliği, sözleşme kapsamı, sözleşme bedeli ve verilecek süre uzatımının doğuracağı tahmini parasal külfet ile finansmanın nereden karşılanacağı, (özkaynak, iç-dış kredi ve benzeri) işin mevcut durumu, fiziki ve parasal değer olarak gerçekleşme yüzdeleri ile verilecek süre uzatımı ve süre uzatımı nedenlerinin taahhüdün tamamlanmasına tesir durumu, sürenin cezalı olarak uzatılması gerekiyorsa, sözleşmenin bitim tarihi ve alınacak ceza miktarı, ayrı ayrı belirtilir. Ayrıca, sözleşme örneği, iş programı, süre uzatımı talebi tarihindeki ödeme durumu, süre uzatımı nedenlerinin belgeleri ve gerekli bulunacak diğer belgeler ile ilgili birimin görüşleri önergeye eklenir.
Süre uzatımı taleplerinin karara bağlanması
MADDE 43 – (1) Süre uzatımı taleplerini inceleme ve karara bağlama mercii, söz konusu işin ihalesini yapan komisyondur.
(2) Komisyonun kararları, ihale yetkilisinin onayı ile yürürlüğe girer ve üç işgünü içinde ilgililere tebligat çıkartılır. Yükleniciler bu karara itiraz edemez, herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
(3) Prensip olarak, verilecek ek süre sözleşme süresinden fazla olamaz. Haklı nedenlerle bu sürenin aşılması hâlinde taraflardan birinin talebi üzerine sözleşme feshedilebilir.
(4) İdare süre uzatımı talebini kabul edip etmemekte serbesttir.
Yüklenicinin sözleşmenin bozulmasına neden olması ve sözleşmenin feshi
MADDE 44 –(1) Sözleşme yapıldıktan sonra; yüklenicinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya yerine getiremeyeceğinin anlaşılması üzerine İdarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen durumun devam etmesi hâlinde protesto çekmeye ve hüküm almaya hacet kalmaksızın sözleşme feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir. Taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmına ait tutarın %30’una tekabül eden miktar ceza-i şart olarak alınarak yüklenicinin borç ve alacağı tasfiye edilebileceği gibi, işin özelliğine göre nam ve hesaba ihaleye de çıkılabilir. Bu takdirde gelir kaydolunan teminat ceza-i şartlara ve başkaca borçlara mahsup edilemez.
(2) Nam ve hesaba ihaleye iştirak eden olmaz veya ihale neticelendirilmezse %30 cezaî şartla yetinilerek iş tasfiye edilir.
(3) İdarenin yaptığı satımlara ilişkin sözleşme şartlarının yüklenici tarafından yerine getirilmemesinden dolayı sözleşmenin feshi hâlinde de yukarıdaki hükümler uygulanır.
(4) Nam ve hesaba ihaleye çıkma kararı verildiği takdirde, feshin tebliği tarihinden itibaren dört ay içinde, söz konusu işin tamamının ve/veya bakiyesinin, sözleşmeye esas şartname hükümlerinde değişiklik yapılmaksızın, yeniden ihaleye çıkılması hâlinde; feshedilen sözleşmenin yüklenicisi, İdarenin talebi hâlinde meydana gelen zararı derhâl ödemek zorundadır. Eski yüklenici, ihale şekil ve şartlarında değişiklik yapıldığından bahisle ödemeden kaçınamaz ve bu yolda herhangi bir itiraz ve talepte bulunamaz.
(5) Nam ve hesaba ihaleye çıkma kararını takip eden altıncı ayın sonuna kadar sözleşme yapılamaması hâlinde ikinci fıkra hükmü uygulanır.
Yüklenicinin ağır hastalığı, tutukluluk veya mahkûmiyet hâli
MADDE 45 – (1) Yüklenici, sözleşmenin yerine getirilmesini engelleyecek derecede ağır hastalık, tutukluluk veya hapis nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyecek duruma girerse, bu hâllerin oluşundan itibaren otuz gün içinde, İdarenin kabul edeceği birini vekil tayin etmek suretiyle taahhüdünü sürdürebilir.
(2) Eğer yüklenici kendi serbest iradesiyle vekil tayin imkânından mahrum ise, ilgililerce aynı süre içinde yerine bir kayyum tayini istenebilir.
(3) Yukarıdaki hükümlerin uygulanmaması hâlinde sözleşme bozulur, zarar meydana gelirse 44 üncü maddeye göre işlem yapılır.
Yüklenicinin ölümü
MADDE 46 – (1) Yüklenicinin ölümü hâlinde, yapılmış işler tasfiye edilerek, kesin teminatı ve varsa sair alacakları varislerine verilir. Ancak, ölüm tarihinden itibaren otuz gün içinde teminat yatırmak suretiyle, taahhüdü sürdürmek isteyen varislere İdare işi devredebilir.
Yüklenicinin iflası
MADDE 47 – (1) Yüklenicinin iflası hâlinde, sözleşme bozularak teminatları gelir kaydedilir.
Yüklenicinin birden fazla olması
MADDE 48 – (1) Birden çok gerçek veya tüzel kişi tarafından birlikte yapılan taahhütlerde, yüklenicilerden birinin ölümü, iflası, tutuklu veya mahkûm olması gibi hâller, sözleşmenin devamını engellemez.
(2) Birlikte yapılan taahhütlerde yüklenicilerden biri pilot firma olarak bildirilmiş ise, pilot firmanın şahıs veya şirket olmasına göre ölüm, iflas ve dağılma hâllerinde, sözleşme kendiliğinden sona erer. Ancak, diğer yüklenicilerin teklifi ve İdarenin uygun görmesi hâlinde sözleşme yenilenerek işe devam edilir.
(3) Birlikte yapılan taahhütlerde pilot firmanın dışındaki ortağın ölümü veya şirketin herhangi bir sebeple dağılması hâlinde, pilot firma ve grubun diğer ortakları, teminat dâhil işin o ortağa ait sorumluluklarını da üstlenerek işi bitirirler.
Devir
MADDE 49 – (1) Sözleşme, zorunlu hâllerde ihale yetkilisinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir. Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların aranması zorunludur. Ayrıca, isim ve statü değişikliği gereği yapılan devirler hariç olmak üzere, bir sözleşmenin devredildiği tarihi takibeden üç yıl içinde aynı yüklenici tarafından başka bir sözleşme devredilemez veya devir alınamaz. İzinsiz devredilen veya devir alınan veya bir sözleşmenin devredildiği tarihi takibeden üç yıl içinde devredilen veya devir alınan sözleşmeler feshedilerek, devreden ve devir alanlar hakkında bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanır.
ONİKİNCİBÖLÜM
Kiraya Verme
MADDE 50 – (Değişik:RG-27/10/2009-27389)
(1) Mülkiyeti İdareye ait boş veya atıl durumda bulunan taşınmazlar piyasa rayiçlerine göre belirlenecek kira bedeli üzerinden, 29 uncu maddede belirtilen ihale yöntemiyle kiraya verilebilir.
(2) Sözleşmelere;
a) Kiralanan veya tahsis edilen gayrimenkule ait tüm giderlerin (elektrik, su, güvenlik ve benzerleri) kiracı tarafından karşılanacağına,
b) İdarece 45 gün önceden fesih ihbarı yapılmak şartıyla kira sözleşmesinin tazminatsız olarak tek taraflı feshedilebileceğine ve taşınmazın boşaltılmasının talep edilebileceğine,
ilişkin hüküm konulur.
(3) Kira süreleri, yıllık yasal kira artışı oranında zam yapılarak İdarenin onayıyla uzatılabilir.
(4) Her türlü taşınmazın kiraya verilmesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca belirlenen düzenlemelere uyulması zorunludur.
(5) 10/6/1985 tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu hükümleri ve 10/10/2006 tarihli ve 26315 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.
(6) İdareye ait taşınmazların kiraya verilmesi veya tahsisi için yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak Yönetim Kurulundan karar alınması zorunludur.
ONÜÇÜNCÜBÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ünite ve işyerleri ıskartaları
MADDE 51 – (1) İşyerlerinde kullanma neticesinde yıpranan veya kullanma imkânı kalmayan işletmeyle ilgili madde ve eşyalar veya işletme esnasında hasıl olan ıskartalar, yetkili mercilerin kararı ile mümkünse başka maksat ve hizmetlerde kullanılır, mümkün değilse usulü dairesinde satılır veya ihtiyacı bulunan diğer kamu kurum ve kuruluşlarına Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda bedelsiz verilebilir.
(2) Söz konusu işletmeyle ilgili madde ve eşyalar veya üretim ve kullanımda hasıl olan ıskartaların ticari değerinin olmadığı tespit edilirse veya isteklisi çıkmazsa yetkili mercilerden terkin kararı alınarak usulünce imha edilir.
Yurt içinde ve dış ülkelerde açılan ihalelere katılma
MADDE 52 – (1) Şirket, Yönetim Kurulunca prensip olarak kabul edilmek kaydıyla, tek başına veya Türk özel firmalarıyla müştereken veya bu firmaların aracılığı ile kendi ürettiği veya iştigal konusuna giren mal ve hizmetlerin dış ve iç satışı ihalelerine iştirak edebilir.
Gizlilik
MADDE 53 – (1) İdarenin ihale edeceği Satım ve Kiraya vermeye ait firmalardan gelecek teklif mektupları, proforma faturalar ve bunlar üzerinde verilecek kararlar, yapılacak yazışmalar gizlidir. Bu işlemlerle ilgili hususları, kişisel çıkar karşılığı olsun ya da olmasın açıklayan veya gizlilik icaplarına uymayan İdare personeli, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, toplu iş sözleşmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre cezalandırılır.
Dağıtım ve satışlarda uygulanacak kurallar
MADDE 54 – (1) İdare ve işletmeler tarafından imal ve ithal edilen madde ve mamuller ile yaprak tütünlerinin iç ve dış piyasalarda tevzi ve satışları, bu Yönetmelik hükümleri dışında ticari usul ve teamüllere ve mahallî icaplara göre yapılır.
Başlamış işlerin sonuçlandırılması
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış veya başlamış olan ve bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemler, yapıldıkları tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Mevcut Kiracılar
GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek:RG-27/10/2009-27389)
27/10/2009 tarihinden önce akdedilmiş ve devam etmekte olan sözleşmelere kiracının talebi üzerine 27/10/2009 tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanabilir.
Yürürlük
MADDE 55 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Anonim Şirketi Genel Müdürü yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
20/12/2008
27086
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
ATIKSU ALTYAPI VE EVSEL KATI ATIK BERTARAF TESİSLERİ TARİFELERİNİN BELİRLENMESİNDE UYULACAK USUL VE ESASLARA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İlkeler
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri, büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafından belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik,
a) Kentsel veya endüstriyel atıksuların toplanması, arıtılması, deşarjı veya geri kazanımı ve ıslahına ilişkin yatırımlara,
b) Atıksu sistemlerinin işletmesi, bakım ve onarımına,
c) Arıtma çamuru bertarafına veya geri kazanılmasına,
ç) Evsel katı atıklar için toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım (kompost, yakma) ve bertaraf tesisleri kurulması, işletilmesi, kapatılması ve kapatma sonrası izlenmesi ve bakımına, ait tam maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesinde uyulacak usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 11 inci maddesine ve 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Abone: Su ve atıksu ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi,
b) Atıksu altyapı yönetimleri: Atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla belirlenen kuruluşları, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, 26/5/2005 tarihli ve 5355 sayılı Mahallî İdare Birlikleri Kanununa istinaden bu amaçla kurulmuş idare birlikleri, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananları, serbest ve/veya endüstri bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimleri, organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi yönetimini, küçük sanayi sitelerinde kooperatif başkanlıklarını, mevcut yerleşim alanlarından kopuk olarak münferit yapılmış tatil köyü, tatil sitesi, turizm tesis alanları ve benzeri kullanım alanlarında ise site yönetimlerini veya tesis işletmecilerini,
c) Atık üreticisi: Faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan kişi ve/veya atığın bileşiminde veya yapısında bir değişikliğe neden olacak ön işleme, karıştırma veya diğer işlemleri yapan herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
ç) Atık sahibi: Atık üreticisini veya atığın sahibi olan gerçek ve tüzel kişileri,
d) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,
e) Evsel katı atık idareleri: Büyükşehir belediyelerini, diğer belediyeleri ve belediye birliklerini,
f) Hizmet: Hanehalkları, kamu kurumları veya herhangi bir ekonomik faaliyet için;
1) Atıksu toplama ve yüzey sularına deşarj ile sonuçlanacak arıtma faaliyetleri,
2) Katı atık toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım ve bertaraf hizmetlerini,
g) Kanun: 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununu,
ğ) Kılavuz kitaplar: Bu Yönetmeliğin esaslarına uygun tarifelerin ve ücretlerin hazırlanmasında kullanılacak olan ayrıntılı yöntem ve hesaplamalar ile örnekleri içeren yardımcı kitapları,
h) Kirleten: Faaliyetleri sırasında veya sonrasında doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine, ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve tüzel kişileri,
ı) Kirleten öder ilkesi: Atıkların oluşturduğu veya oluşturması muhtemel çevresel kirlenme ve bozulmayı önlemek, sınırlandırmak, gidermek ve çevrenin iyileştirilmesini sağlamak için yapılan ve/veya yapılacak tüm yatırımların ve harcamaların kirletenler veya bozulmaya neden olanlar tarafından karşılanacağı ilkesini,
i) Sistem: Atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idarelerinin sorumluluk alanı içinde bulunan atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin sağlanması amacıyla kullanılması ve/veya faydalanılması gereken birbirinden bağımsız da olabilen 14 üncü ve 15 inci maddelerinde belirtilen süreçlerin herbiri veya birkaçını,
j) Tam maliyet esaslı tarife: Atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlananlara yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini,
k) Tam maliyet muhasebesi: Atıksu ve evsel katı atık sistemlerinin devamı için gerekli tüm maliyetin belirlendiği, toplandığı ve raporlandığı hesaplama sistemini,
l) Toplam sistem maliyeti: Yatırımın finansal maliyetini, sistemin işletilmesi ve bakımını, sabit varlıkların amortismanını, yönetim ve izleme giderlerini, vergileri, kamulaştırmayı ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisini de içeren toplam değeri,
m) Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri ifade eder.
İlkeler
MADDE 5 –
(1) Sürdürülebilir atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla tarifelerin belirlenmesinde;
a) Toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması,
b) Tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi,
c) Atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu; evsel katı atık hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin de evsel katı atık ile ilgili hizmetler dışında kullanılmaması esastır.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Bakanlığın görev ve yetkileri
MADDE 6 –
(1) Bakanlık;
a) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla,
b) Atıksu altyapı yönetimlerinin ve evsel katı atık idarelerinin tarifelerin belirlenmesinde örnek alabileceği Kılavuz Kitapları hazırlamak ve yayımlamakla, yükümlüdür.
Atıksu altyapı yönetimlerinin görev ve yetkileri
MADDE 7 –
(1) Atıksu Altyapı Yönetimleri;
a) Atıksu altyapı hizmetini vermekle,
b) Atıksu hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle,
c) Atıksu ücretini toplamakla yükümlüdürler.
Evsel katı atık idarelerinin görev ve yetkileri
MADDE 8 –
(1) Evsel Katı Atık İdareleri;
a) Evsel katı atık hizmetini vermek veya verdirmekle,
b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle,
c) Evsel katı atık ücretini toplamakla yükümlüdürler.
Abonelerin ve atık üreticilerinin yükümlülükleri
MADDE 9 –
(1) Aboneler ve atık üreticileri;
a) İlgili kurumlarca bu Yönetmelikteki esaslara uygun olarak belirlenen tarifelere göre faturalanan atıksu ve evsel katı atık ücretlerini ödemekle,
b) Atıksu altyapı yönetimleri ve evsel katı atık idareleri tarafından talep edildiği takdirde denetim amacıyla yapılan ölçümlerin masraflarını karşılamakla,
c) Sanayi tesisleri atıksu altyapı yönetimleri tarafından istenilen ön arıtma şartlarına uymakla yükümlüdürler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tam Maliyet Esaslı Tarifelerin Belirlenmesi
Abonelik
MADDE 10 –
(1) Atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur.
Sayaç zorunluluğu
MADDE 11 –
(1) Atıksu altyapı yönetimlerinin verdiği su ve/veya atıksu hizmetlerinden yararlananlardan hem su hem de atıksu abonesi olanlar su sayacı, sadece atıksu abonesi olanlar atıksu sayacı taktırmakla ve işler durumda muhafaza etmekle yükümlüdürler. Ancak atıksu sayacı kullanılmasının teknik olarak mümkün olmadığı durumlarda bu yükümlülük aranmaz.
Hizmet sözleşmesi
MADDE 12 –
(1) Her bir abone için toplam sistem maliyeti o aboneye verilen veya verilecek hizmete göre hesaplanır. Atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idareleri hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone karşılıklı sözleşme yapmakla yükümlüdürler.
(2) Sözleşme, abonenin ve/veya atık üreticisinin hangi hizmetlerden yararlandığını ve hangi tarife türü üzerinden ücretlendirileceğini tanımlar.
Toplam sistem maliyeti
MADDE 13 –
(1) Toplam sistem maliyeti, yatırımın finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve bakımı, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri, vergiler, kamulaştırma ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisinden oluşan tam maliyeti içerir. Toplam sistem maliyeti, atıksu veya evsel katı atık sisteminin işletilmesi ve sürdürülebilirliği ile bağlantısı olmayan maliyetleri içermez.
(2) Ücret, 2464 sayılı Kanunun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği alınan çevre temizlik vergisi, aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca alınacak kanalizasyon harcamalarına katılma payı 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelleri toplam sistem maliyetinden çıkartılarak belirlenir.
Atıksu sistemi bileşenleri
MADDE 14 –
(1) Atıksu altyapı yönetimlerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında esas alacağı temel bileşenler şunlardır:
a) Toplama,
b) Nakil,
c) Pompalama,
ç) Arıtma,
d) Deşarj,
e) Çamur Bertarafı,
f) Geri Kazanım,
g) Satış.
Evsel katı atık sistemi süreçleri
MADDE 15 –
(1) Evsel katı atık idarelerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında esas alacağı temel bileşenler şunlardır:
a) Toplama,
b) Taşıma,
c) Aktarma,
ç) Geri kazanım (kompost, yakma gibi),
d) Bertaraf (Düzenli depo sahasının kurulması, işletilmesi, kapatılması, kapatma sonrası bakım ve gözetim),
e) Satış.
Amortisman
MADDE 16 – (1) Tarifelerin hesaplanmasında kullanılacak olan yıllık amortisman oranı varlığın kullanım ömrü üzerinden hesaplanır. Varlıkların kullanım ömürleri için Türk Standartları Enstitüsünün belirlediği değerler kullanılır. Sabit varlıkların maliyeti, değiştirme maliyeti prensibi kullanılarak değerlendirilir.
Atıksu hizmetleri için ücretlendirme
MADDE 17 –
(1) Atıksu hizmetleri için ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten öder esasları kullanılır. Bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esaslar Bakanlık tarafından Atıksu Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz adıyla Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır.
(2) Atıksu hizmetlerine ait ücretler belirlenirken; su sayaçlarından kaydedilen su miktarı, içme ve kullanma suyu kaynağı olarak yeraltı veya yüzey suyu kullanan ve şebekeye bağlı olmayan aboneler için atıksu sayacı olan yerlerde ölçüm değeri, olmayan yerlerde idarece belirlenecek atıksu miktarı esas alınır.
(3) Sanayiler için ücretlendirme, atıksu debisi ve kirlilik yüküne, sanayi dışı aboneler için tüketilen su miktarına ya da idarece belirlenecek atıksu miktarlarına göre yapılır.
(4) Atıksu hizmetlerinin sürdürülebilirliği için asgari atıksu ücreti 0,30 TL’dir. Belirlenen miktarın bu asgari ücretten daha düşük olması durumunda Bakanlığın uygun görüşü alınır. Mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için asgari atıksu ücretinin yeterli olmaması durumunda tam maliyet esaslı tarifeye göre atıksu ücreti belirlenir.
Evsel katı atık hizmetleri için ücretlendirme
MADDE 18 –
(1) Evsel katı atık hizmetleri için ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten öder esasları kullanılır. Bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esaslar Bakanlık tarafından Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz adıyla Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır.
(2) Evsel katı atık hizmetlerine ait ücretler belirlenirken, atık üreticisinin ürettiği atık miktarı aşağıdaki birimlerden biri veya birkaçı kullanılarak tespit edilebilir:
a) Atık ağırlığı,
b) Konteyner sayısı, konteyner hacmi, konteyner doluluk oranı ve atık toplama sıklığı,
c) Atık toplama aracı sayısı, araç hacmi, araç doluluk oranı ve atık toplama sıklığı,
ç) Atık üreticilerinin hanehalkı büyüklüğü, hastanelerde yatak sayısı, okullarda öğrenci sayısı gibi belirli özelliklerine göre belirlenebilecek sabit atık üretim değerleri.
Atıksu tarife türleri
MADDE 19 –
(1) Atıksu hizmetleri üç farklı tarife türü üzerinden ücretlendirilebilir:
a) Debi ve kirlilik yüküne göre değişken tarife,
b) Abonelerin belirli özelliklerine göre sayaç okuma, vidanjör gibi hizmetler için sabit tarife,
c) Kanalizasyon sistemine yeni abonelerin bağlanması durumunda alınacak bağlantı ücreti.
(2) Atıksu altyapı yönetimleri birinci fıkrada yer alan seçeneklerden birini kullanabilecekleri gibi bunları birleştirme yoluna da gidebilirler. Bu durumda ilk iki tarife türü düzenli olarak faturalandırılır, üçüncü tarife türü ise bağlantı sırasında bir sefere mahsus alınır. Bununla birlikte atıksu altyapı yönetimleri abonelere hizmet maliyetlerini tam olarak yansıtabilmek için birinci fıkrada yer alan seçenekler dışında ayrı bir tarife belirleyebilirler.
(3) Atıksu altyapı yönetimleri her aboneye sadece aldıkları hizmetlerin maliyetlerini dikkate alarak tarife belirlerler.
Evsel katı atık tarife türleri
MADDE 20 –
(1) Evsel katı atık hizmetleri atık miktarı belirleme yöntemine göre aşağıda sayılan iki farklı tarife türü üzerinden ücretlendirilebilir:
a) 18 inci maddede belirtilen yöntemlere göre hesaplanmış ve değişken ücretlerden oluşan tarife,
b) Kirleten öder ilkesi dikkate alınarak ve 18 inci maddede belirtilen yöntemlere göre idareler tarafından hesaplanmış ve üretilen atık miktarını atık üreticilerinin etkileyemediği sabit tarifeler.
(2) Evsel katı atık idareleri her atık üreticisine sadece aldıkları hizmetlerin maliyetlerini dikkate alarak tarife belirlerler.
Muhasebeleştirme prensipleri
MADDE 21 –
(1) Atıksu altyapı yönetimleri atıksu hizmetleri için tahsil edilen ücretlerin atıksu hizmetlerinde kullanılmasını, evsel katı atık idareleri evsel katı atık hizmetleri için tahsil edilen ücretlerin evsel katı atık hizmetlerinde kullanılmasını sağlayacak tam maliyet muhasebe sistemi kurmakla yükümlüdürler.
Faturalandırma
MADDE 22 –
(1) Atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden yapılır.
Halkın bilgilendirilmesi
MADDE 23 –
(1) 2872 sayılı Çevre Kanununun 11 inci maddesinde belirlenen idarelerce ve belediye meclisince atıksu ve evsel katı atık tarife ücretleri kararı alınmadan önce halkın önerilen tarifeler ve esasları hakkında bilgilendirilmesi, görüş ve önerilerinin alınması maksadıyla ücretlerin hangi esaslar çerçevesinde belirlendiğini, hangi ana maliyet kalemlerinin dikkate alındığını, geçmiş yıllardaki maliyetleri, planlanan yatırım programını ve önerilen tarifeleri içerecek bir rapor hazırlanır.
(2) Belediyeler ve Mahalli İdare Birliklerince hazırlanan raporlar meclis kararlarının duyurulması yöntemi ile halka duyurulur. Diğer atıksu altyapı yönetimleri ve evsel katı atık idareleri tarafından hazırlanan raporlar yerel gazeteler ve/veya diğer haber alma kaynakları kullanılarak duyurulur.
(3) Yorumların toplanması, yorum verme süresi, atıksu altyapı yönetimleri ve evsel katı atık idareleri tarafından uygun bir süreye göre düzenlenir.
(4) Belediyeler ve Mahalli İdare Birlikleri ücret ve tarifelere ilişkin aldıkları meclis kararlarını diğer meclis kararları gibi duyururlar. Diğer atıksu altyapı yönetimleri ve evsel katı atık idareleri tarafından halkın atıksu ve evsel katı atık ücret ve tarifeler için görüş ve önerilerini değerlendirildikten sonra yerel gazeteler ve diğer haber alma kaynakları kullanılarak halka duyurulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Uyum süreci
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) Atıksu altyapı yönetimleri ve evsel katı atık idareleri bu Yönetmeliğe yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde uyum sağlamakla yükümlüdürler.
Yürürlük
MADDE 24 –
(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 25 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 27.10.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28097 ENERJİ KAYNAKLARININ VE ENERJİNİN KULLANIMINDA VERİMLİLİĞİN ARTIRILMASINA DAİR YÖNETMELİKBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; enerjinin etkin kullanılması, enerji israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik enerji verimliliğine yönelik hizmetler ile çalışmaların yönlendirilmesi ve yaygınlaştırılmasında üniversitelerin, meslek odalarının ve enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinin yetkilendirilmesine, enerji yönetimi uygulamalarına, enerji yöneticileri ile enerji yönetim birimlerinin görev ve sorumluluklarına, enerji verimliliği ile ilgili eğitim ve sertifikalandırma faaliyetlerine, etüt ve projelere, projelerin desteklenmesine ve gönüllü anlaşma uygulamalarına, talep tarafı yönetimine, elektrik enerjisi üretiminde, iletiminde, dağıtımında ve tüketiminde enerji verimliliğinin artırılmasına, termik santrallerin atık ısılarından yararlanılmasına, açık alan aydınlatmalarına, biyoyakıt ve hidrojen gibi alternatif yakıt kullanımının özendirilmesine ve idari yaptırımlara ilişkin usul ve esasları kapsar. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 14/6/1935 tarihli ve 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüd İdaresi Teşkiline Dair Kanunun 2 nci maddesine, 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci ve 28 inci maddelerine, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa ve 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Atık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yakıt olarak kullanılması uygun görülen kullanılmış lastikler, boya çamurları, solventler, plastikler, atık yağlar ve diğer atıkları, b) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, c) Başvuru dosyası: Proje dosyası ile birlikte başvuru yazısı ve bu yazının ekindeki belgelerden oluşan ve Genel Müdürlüğe kapalı zarf içinde sunulan dosyayı, ç) Bileşen enerji kazancı(BEK): Proje verimlilik bileşeni kapsamına bağlı olarak, ekipman birim enerji tasarrufu veya sistem birim enerji tasarrufu ile birim atık enerji geri kazancının toplamından elde edilen kWh cinsinden enerji miktarını, d) Bileşen elektrik enerjisi kazancı (BEEK): Bileşen enerji kazancı içerisindeki kWh cinsinden elektrik enerjisi kazancını, e) Bileşen yıllık işletme süresi (BYİS): Endüstriyel işletmenin yıllık toplam çalışma süresinden fazla olmayacak şekilde, proje sahibi tarafından beyan edilen saat cinsinden yıllık ortalama çalışma sürelerini, f) Bileşen yıllık enerji kazancı: Bileşen enerji kazancının BYİS ile çarpımından elde edilen enerji miktarını, g) Bileşen mali tasarrufu: Bileşen yıllık enerji kazancının proje verimlilik bileşeninde kullanılan enerjinin birim fiyatı ile çarpımından elde edilen, Türk Lirası cinsinden yıllık tasarrufu, ğ) Bina: Konut, hizmet ve ticari amaçlı kullanıma yarayan yapı veya yapı topluluğunu, h) Bina sahibi: Bina üzerinde mülkiyet hakkına sahip binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf eden gerçek veya tüzel kişiyi, ı) Bina yönetimi: Binanın işletmesinden ve/veya yönetiminden sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi, i) Birim atık enerji geri kazancı: Üzerinde atık enerji geri kazanım önlemi alınmış ekipmanın işletme yükünde ve rejim halinde bir saatte ürettiği kWh cinsinden ısı enerjisi miktarını, j) Danışmanlık: Projelerin uygun şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak üzere verilen hizmetleri, k) Ders saati: Kırk dakikalık süreyi, l) Destek ödeneği (DÖ): Genel Müdürlüğün bütçesine, proje destekleri ve gönüllü anlaşmalar için konulan Türk Lirası cinsinden ödenek miktarını, m) Ekipman: Elektrik motoru, kazan, fırın, soğutucu, klima, pompa, fan, kompresör, asansör, bantlı taşıyıcı, aydınlatma apareyleri ve diğer proses veya imalat ekipmanları gibi yakıt, elektrik enerjisi veya akışkan üzerinden ısı enerjisi kullanan ve her biri bir proje bileşeninin konusunu oluşturan cihazları, n) Ekipman birim enerji tüketimi: Ekipmanın işletme yükünde ve rejim halinde bir saatte tükettiği kWh cinsinden enerji miktarını, o) Ekipman birim enerji tasarrufu: Ekipmanın, proje öncesi ve uygulaması sonrasındaki birim enerji tüketimleri arasındaki kWh cinsinden farkı, ö) Elektrikli ev aleti: Elektrik enerjisi kullanan buzdolabı, dondurucu, klima, çamaşır makinası, kurutmalı çamaşır makinası, fırın, bulaşık makinası, termosifon, elektrikli ısıtıcı, ampul ve floresan, ütü, televizyon, bilgisayar, müzik aleti gibi ürünleri, p) Endüstriyel işletme: Elektrik üretim faaliyeti gösteren lisans sahibi tüzel kişiler dışındaki yıllık toplam enerji tüketimleri bin TEP ve üzeri olan ticaret ve sanayi odası, ticaret odası veya sanayi odasına bağlı olarak faaliyet gösteren ve her türlü mal üretimi yapan işletmeleri, r) Enerji etiketi: Enerji tüketen ekipmanların enerji tüketim düzeyleri ile ilgili bilgileri içeren belgeyi, s) Enerji verimliliği: Binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan birim hizmet veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılmasını, ş) Enerji verimliliği hizmetleri: Enerji verimliliğini artırmak üzere enerji yöneticisi eğitimi, etüt ve verimlilik arttırıcı proje hazırlama, proje uygulama ve danışmanlık hizmetlerini, t) Enerji yoğunluğu: Bir birim ekonomik değer üretebilmek için tüketilen enerji miktarını, u) Enerji yöneticisi: Kanun kapsamına giren endüstriyel işletmelerde veya binalarda enerji yönetimi ile ilgili faaliyetlerin yerine getirilmesinden yönetim adına sorumlu, enerji yöneticisi sertifikasına sahip kişiyi, ü) Enerji yönetimi: Enerji kaynaklarının ve enerjinin verimli kullanılmasını sağlamak üzere yürütülen eğitim, etüt, ölçüm, izleme, planlama ve uygulama faaliyetlerini, v) Enerji yönetim birimi: Enerji yönetimi uygulamalarını gerçekleştirmek üzere enerji yöneticisinin sorumluluğunda, endüstriyel işletmenin veya organize sanayi bölgesinin yönetimine doğrudan bağlı faaliyet gösteren birimi, y) ENVER etiketi: Bu Yönetmelikte tanımlanan asgari enerji verimliliği gereksinimlerini sağlayanlara Genel Müdürlük tarafından verilen belgeyi, z) Etüt: Enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik imkanların ortaya çıkarılması için yapılan ve bilgi toplama, ölçüm, değerlendirme ve raporlama aşamalarından oluşan; enerji tasarruf potansiyellerini ve bu potansiyellerin geri kazanılmasına yönelik önlemleri ölçüm, hesap ve piyasa araştırmaları ile belirleyen ve Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun şekilde yapılan çalışmaları, aa) Etüt-proje sertifikası: Bina ve/veya sanayi sektörlerinde eğitim, etüt, danışmanlık, ve verimlilik artırıcı proje hizmetlerini yürütebilmeleri için Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından verilen belgeyi, bb) Genel Müdür: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürünü, cc) Genel Müdürlük: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünü, çç) Geri ödeme süresi: Proje verimlilik bileşeni bedelinin (PVBB) proje mali tasarrufuna bölünmesinden elde edilen ay cinsinden süreyi, dd) Hizmet anlaşması: Etüt ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesinde enerji verimliliği danışmanlık şirketleri ile endüstriyel işletmelerin veya binaların yönetimleri arasında yapılan anlaşmaları, ee) İşletme yükü: Ekipmanın kW cinsinden, işletmede kullanılan kapasitesini, ff) Kamu kesimi: Kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı ortaklıklarını, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, üniversiteleri ve mahalli idareleri, gg) Kanun: 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununu, ğğ) Kojenerasyon: Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı olarak üretimini, hh) Kurul: Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulunu, ıı) Meslek odaları: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı Elektrik Mühendisleri Odasını ve/veya Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı Makina Mühendisleri Odasını, ii) Proje: Enerji verimli ekipman ve sistem kullanımı, onarım, yalıtım, modifikasyon, rehabilitasyon ve proses düzenleme gibi yollarla; gereksiz enerji kullanımının, atık enerjinin, enerji kayıp ve kaçaklarının önlenmesi veya en aza indirilmesi ile birlikte atık enerjinin geri kazanılması gibi konulardaki çözümleri içine alan ve Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun olarak, bileşenler bazında hazırlanan verimlilik artırıcı projeyi, jj) Proje bedeli (PB): Projenin hazırlanmasında ve uygulanmasında ihtiyaç duyulan harcamaların projede belirtilen, Katma Değer Vergisi hariç, Türk Lirası cinsinden toplam bedelini, kk) Proje dosyası: Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun olarak bileşenler bazında hazırlanan ve desteklenmesi için Genel Müdürlüğe sunulan dosyayı, ll) Proje elektrik enerjisi kazancı (PEEK): Proje kapsamındaki proje verimlilik bileşenlerinin elektrik enerjisi kazançlarının kWh cinsinden toplamını, mm) Proje elektrik kazancı puanı (PEKP): Proje elektrik enerjisi kazancının proje enerji kazancına bölünmesinden elde edilen değeri, nn) Proje enerji kazancı (PEK): Proje kapsamındaki proje verimlilik bileşenlerinin enerji kazançlarının kWh cinsinden toplamını, oo) Proje mali tasarrufu: Proje kapsamındaki proje verimlilik bileşenlerinin yıllık mali tasarruflarının Türk Lirası cinsinden toplamını, öö) Proje maliyet etkinlik puanı (PMEP): Proje enerji kazancının proje verimlilik bileşeni bedeline (PVBB) bölünmesinden elde edilen değeri, pp) Proje verimlilik bileşeni: Projeyi oluşturan her bir ekipmanı, aynı özelliklerdeki ekipman grubunu veya sistemi, rr) Proje verimlilik bileşenleri bedeli (PVBB): Proje bedelinden proje yerinden üretim bileşeni (PYÜB) bedelinin çıkarılmasından elde edilen değeri, ss) Proje yerinde inceleme: Proje kapsamındaki uygulama öncesi ve sonrası durumların tespiti için, Genel Müdürlüğün personeli veya tayin ettiği gerçek veya tüzel kişiler tarafından Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara göre yerinde yapılan incelemeyi, şş) (Değişik: RG-25/3/2014-28952)Proje yerinden üretim bileşeni (PYÜB): Endüstriyel işletmenin enerji ihtiyacının bir bölümünü karşılamak maksadıyla kurulan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim sistemlerini ve/veya mikrokojenerasyon veya verimi Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan Tebliğ ile belirlenen asgari verimlilik gereksinimlerini sağlayan kojenerasyon sistemlerini, tt) Referans enerji yoğunluğu: Endüstriyel işletmelerin son beş yıldaki enerji yoğunluklarının ortalamasını, uu) Sistem: Enerji dağıtımı veya kontrolu uygulamalarını, üü) Sistem birim enerji tasarrufu: Sistemin, proje öncesi ve uygulaması sonrasındaki birim enerji tüketimleri arasındaki kWh cinsinden farkı, vv) Şirket: Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar ile yaptıkları yetkilendirme anlaşması çerçevesinde, enerji verimliliği hizmetlerini yürütmek üzere yetki belgesi verilen enerji verimliliği danışmanlık şirketlerini, yy) TEP: Ton Eşdeğer Petrolü, zz) Toplam inşaat alanı: Avlular, ışıklıklar, her nevi hava bacaları, saçaklar ve ısıtma veya soğutma yapılmayan alanlar hariç, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer alan mekanlar ve ortak alanlar dahil olmak üzere, binanın inşa edilen bütün katlarını ve kapalı alanlarının metrekare cinsinden toplamını, aaa) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü, bbb) Uygulama anlaşması: Etüt çalışmaları ile belirlenen önlemlerin uygulanmasını gerçekleştirmek amacıyla, proje uygulamasının enerji tasarruf miktarı garanti edilmek suretiyle gerçekleştirilmesi için şirketler ile endüstriyel işletmelerin veya binaların yönetimleri arasında yapılan anlaşmayı, ccc) Uygulamalı eğitim: Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak teorik ön bilgi, hesaplama uygulamaları ve işletme koşullarında deney, ölçüm ve benzeri pratik çalışmaları içerecekşekilde Ek-1’de tanımlanan niteliklere sahip laboratuvar ortamında verilen enerji yöneticisi ve etüt-proje eğitimlerini, ççç) Uygulama raporu: Proje uygulamasının tamamlanmasından sonra hazırlanan ve uygulama öncesi ve sonrası bilgi ve görüntüleri ihtiva eden raporu, ddd) Yetki belgesi: Düzenlenen yetkilendirme anlaşmaları çerçevesinde, üniversitelere ve meslek odalarına eğitim, yetkilendirme ve izleme faaliyetlerini yürütmek üzere Kurul onayı ile Genel Müdürlük tarafından, şirketlere ise eğitim, etüt, danışmanlık ve proje hazırlama ve uygulama faaliyetlerini yürütmek üzere Genel Müdürlük, meslek odaları veya üniversiteler tarafından verilen belgeyi, eee) Yetkilendirilmiş kurumlar: Düzenlenen yetkilendirme anlaşması çerçevesinde eğitim, yetkilendirme ve izleme faaliyetlerini yürütmek üzere Genel Müdürlük tarafından Kurul onayı ile yetkilendirilen meslek odalarını ve üniversiteleri, fff) Yönetim: Malik, varsa intifa hakkı sahibi veya bunlar adına yönetimden sorumlu olan yönetici kişiyi, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMÜniversitelerin, Meslek Odalarının ve Şirketlerin Yetkilendirilmesi,İzlenmesi ve DenetimiÜniversitelerin ve meslek odalarının yetkilendirilmesi, izlenmesi ve denetimiMADDE 5 – (1) Üniversitelere ve meslek odalarına uygulamalı eğitim yapabilmeleri ve şirketleri yetkilendirebilmeleri için Kurul onayı ile Genel Müdürlük tarafından yetki belgesi verilir. (2) Üniversiteler ve meslek odaları yetki belgesi alabilmek için, her yıl Nisan ve Ekim aylarında Genel Müdürlüğe aşağıdaki belgelerle birlikte başvurur. a) Eğitimlerin, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütüleceğine dair taahhütlerini içeren başvuru yazısı, b) Eğitimlerde uygulanacak müfredat, program ve kullanacağı dokümanların birer sureti, c) Eğitimlerde kullanacağı kapalı alan, tefriş, araç, gereç ve yetki süresi boyunca mülkiyetindeki veya anlaşmalı olarak kullanılabilecek laboratuvar imkanlarının Ek-1’de yer alan hükümleri karşıladığını gösteren belgeler, ç) Yetki belgesi verdikleri şirketler tarafından düzenlenen enerji yöneticisi eğitimlerinin uygulama kısmı için laboratuvar desteği sağlayacaklarına dair taahhütname, d) Etüt-proje sertifikasına sahip en az dört kişinin, T.C. kimlik numaraları, eğitim durumlarını gösteren belgeler; özgeçmiş bilgileri ve eğitimlerin yapılacağı il sınırları içinde, tam zamanlı, kadrolu ve ücretli olarak çalıştırıldığını gösteren, Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğünce onaylanmış belgeler, e) Eğitimlerde eğitici olacak kişilerin T.C. kimlik numaraları, eğitim durumlarını gösteren belgeler, mesleki deneyimlerini gösteren çalıştıkları işyerlerinden veya iş sahiplerinden alınmış belgeler ve özgeçmiş bilgileri. (3) İkinci fıkrada sayılan belgeleri, yerinde yapılan incelemeler neticesinde uygun olduğu Genel Müdürlük tarafından tespit edilen üniversiteye veya ilgili meslek odasına yetki belgesi verilmesi, başvuruyu takip eden ilk toplantısında Genel Müdürlük tarafından Kurula teklif edilir. Yetki belgesi verilmesine veya verilmemesine ilişkin nihai Kurul kararı, başvuru tarihinden itibaren en geç ikinci Kurul toplantısında alınır. Kurul kararları Kurul toplantısından itibaren onbeş takvim günü içinde Genel Müdürlük tarafından başvuru sahibine bildirilir. (4) Genel Müdürlük ile Kurul tarafından yetki belgesi verilmesi uygun görülen üniversite veya meslek odası arasında bir yetkilendirme anlaşması imzalanır. Bu anlaşmanın imzalanmasını müteakip ilgili üniversiteye veya meslek odasına yetki belgesi verilir. (5) Yetkilendirme anlaşmasının ve yetki belgesinin formatı Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanır. (6) Yetkilendirilmiş kurumlar yıllık faaliyet raporu hazırlar ve her yıl en geç Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderir. Yetkilendirilmiş kurumlara şirketler tarafından sunulan faaliyet raporlarının ekinde yer alan etüt raporlarının ve projelerin birer sureti bu raporun ayrılmaz bir parçası ve ekidir. (7) Yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenen eğitimlere katılanlardan, yetkilendirdiği şirketlerden, yetkilendirdiği şirketlerin hizmet verdiği gerçek veya tüzel kişilerden Genel Müdürlüğe iletilen şikayetler ve eğitimler sırasında kursiyerler tarafından doldurulan değerlendirme formları Genel Müdürlük tarafından incelenir. (8) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumların yetki belgesi kapsamındaki faaliyetlerini, altıncı ve yedinci fıkra kapsamındaki belgelerin yanı sıra ihtiyaç duyması halinde yerinde yapacağı incelemelerle izler ve denetler. Bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık tespit edilmesi halinde yetkilendirilmiş kurum Genel Müdürlük tarafından yazılı olarak ihtar edilir. Yetki dönemi boyunca aynı konuda üç kez yazılı olarak ihtar edilen veya ihtar edilen konudaki aykırılığı altı aydan fazla olmamak üzere Genel Müdürlük tarafından verilen süre zarfında gidermeyen yetkilendirilmiş kurumun yetki belgesi Genel Müdürlüğün teklifi üzerine Kurul onayı ile iptal edilebilir. (9) Yetki belgesi verilen veya iptal edilen yetkilendirilmiş kurumlar, bu işlemlerin tamamlanmasını müteakip yapılan tebligat tarihinden itibaren Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. (10) Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı bir durum olmadıkça, yetki belgesini yenilemek istediklerini, Nisan veya Ekim ayında Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildiren üniversitenin veya ilgili meslek odasının yetki belgesi, Genel Müdürlük ile imzaladıkları yetkilendirme anlaşması yenilenmek ve yetki belgesi bedeli alınmak suretiyle her beş yılda bir Genel Müdürlük tarafından yenilenir. (11) Yetki belgesi yenilenmeyen veya iptal edilenlerin şirketlere verdikleri yetki belgeleri ile ilgili işlemler, şirketlerin yetki belgelerinin süresinin bitimine kadar Genel Müdürlük tarafından yürütülür. Şirketlerin yetkilendirilmesi, izlenmesi ve denetimiMADDE 6 – (1) Enerji verimliliği hizmetlerini yürütmek isteyen tüzel kişilere, Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından, sanayi ve/veya bina sektörlerinde faaliyet yürütmek üzere, aşağıda tanımlanan esaslar çerçevesinde yetki belgesi verilir. a) Sanayi sektörü için verilen yetki belgesi ile sanayinin tüm alt sektörlerinde faaliyet gösteren işletmeler ve endüstriyel işletmeler ile elektrik üretim tesislerine ve organize sanayi bölgelerine, bina sektörü için verilen yetki belgesi ile de bina ve hizmetler sektöründeki tüm binalara ve işletmelere yönelik enerji verimliliği hizmetleri verilebilir. b) Yetki belgesi alınabilmesi için, Ek-5’te tanımlanan alt sektörler arasından en az birisinin uzmanı olunduğunun beyan edilmesi zorunludur. Şirketin uzmanı olduğu alt sektör veya sektörler yetki belgesinde B sınıfı olarak belirtilir. (2) Yetki belgesi almak isteyenler, sanayi ve/veya bina sektörü tercihlerini, uzmanı oldukları alt sektör tercihlerini ve eğitim hizmeti verme konusundaki tercihlerini içeren başvuru yazısı ekinde altıncı fıkrada belirtilen belge ve dökümanları sunmak suretiyle her yıl Ocak ve Temmuz aylarında Genel Müdürlüğe veya yetkilendirilmiş kurumlara başvurur. (3) Sanayi kategorisinde yetki belgesi almak isteyenlerde asgari olarak aşağıdaki personel altyapısına sahip olma şartı aranır: a) Ek-5’te tanımlanan sanayi alt sektörlerinden birinde, üretim hatlarındaki proses ve ekipmanlar konusunda toplam olarak en az on yıllık deneyim sahibi ve ilgili sektörde üretim ve işletme ile ilgili birimlerin yönetim kademelerinde görev almış asgari bir mühendis, b) Etüt-proje sertifikasına ve en az beş yıllık mesleki deneyime sahip asgari üç mühendis, c) Ek-5’te tanımlanan sanayi alt sektörlerinden birden fazla alt sektörün uzmanı olunduğunun belirtilmek istenmesi halinde, (a) bendinde belirtilene ilave olarak her bir alt sektör için aynı bentte belirtilen niteliklere sahip asgari bir mühendis ile (b) bendinde belirtilenlere ilave olarak, her bir alt sektör için aynı bentte belirtilen niteliklere sahip asgari iki mühendis. (4) Bina kategorisinde yetki belgesi almak isteyenlerde asgari olarak aşağıdaki personel altyapısına sahip olma şartı aranır: a) Ek-5’te tanımlanan alt sektörlerden birinde proje, tasarım, uygulama ve/veya işletme konularında en az beş yıl deneyim sahibi asgari bir mühendis, b) Etüt-proje sertifikasına ve en az üç yıllık mesleki deneyime sahip asgari iki mühendis. c) Ek-5’te tanımlanan alt sektörlerden her ikisinin uzmanı olunduğunun belirtilmek istenmesi halinde, (a) bendinde belirtilene ilave olarak, aynı bentte belirtilen niteliklere sahip asgari bir mühendis ile (b) bendinde belirtilenlere ilave olarak, aynı bentte belirtilen niteliklere sahip asgari iki mühendis. (5) Yetki belgesi almak isteyenlerde asgari olarak aşağıdaki tesis, cihaz ve ekipman altyapısına sahip olma şartı aranır. a) Ek-3’te yer alan konuları içerecek şekilde ölçüm yapabilme yeteneğine sahip, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından kabul edilmiş ulusal veya uluslararası laboratuvarlar tarafından kalibre edilmiş ve etiketlenmiş cihazlara sahip olmak, b) Enerji yöneticisi eğitim hizmeti verilmek istenmesi halinde, Ek-1’de tanımlanan eğitim tesislerine sahip olmak. (6) Yetki belgesi almak üzere yapılan başvurularda sunulacak bilgi ve belgeler şunlardır. a) Personel altyapısına ilişkin bilgi ve belgeler: 1) Personelin T.C. kimlik numarası beyanı, 2) Personelin eğitim durumlarını gösteren belgeler, 3) Personelin özgeçmiş bilgileri, 4) Üçüncü ve dördüncü fıkrada belirtilen kişilerin tüzel kişinin işyeri adresinde tam zamanlı çalıştıklarını veya ortağı olduklarını gösteren ilgili sosyal güvenlik kurumu il müdürlüğü tarafından tasdik edilmiş belgeler ile bu kişilerin deneyimlerini gösteren çalıştıkları işyerlerinden veya iş sahiplerinden alınmış belgeler, 5) Mühendislerin Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı ilgili mühendis odasına kayıtlı olduğunu gösterir belgeler. b) Tesis, cihaz ve ekipman altyapısına ilişkin bilgi ve belgeler: 1) Beşinci fıkranın (a) bendi gereğince sahip olunan cihazların faturaları veya proforma faturaları, 2) Enerji yöneticisi eğitim hizmeti verilmek istenmesi halinde, Ek-1’de tanımlanan niteliklere sahip eğitim tesisine sahip olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler, c) Enerji yöneticisi eğitim hizmeti verilmek istenmesi halinde, ayrıca; 1) Eğitimlerde uygulayacağı müfredat, program ve kullanacağı eğitim dokümanlarının birer sureti, 2) Müfredat ve programa uygun olarak, eğitimlerde eğitici olacak kişilerin T.C. kimlik numaraları, eğitim durumlarını gösteren belgeler, mesleki deneyimlerini gösteren belgeler ve özgeçmiş bilgileri, ç) Tüzel kişinin Ticaret Odasına veya Sanayi ve Ticaret Odasına kayıtlı olduğunu gösteren belgeler. (7) Şirketlerin yetki belgesi almak üzere yaptıkları başvurular Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlarca oluşturulan komisyon tarafından incelenir ve değerlendirilir. Yetkilendirilmiş kurumlar tarafından oluşturulan komisyonlarda Genel Müdürlüğü temsilen en az bir üye bulundurulur. (8) Belgeler üzerinden ve yerinde yapılan inceleme çalışmaları neticesinde altıncı fıkradaki belgeleri eksiksiz olan ve bu madde kapsamındaki istekleri karşılayan tüzel kişilere, yetkilendirme anlaşması yapılmak suretiyle yetki belgesi verilir. (9) Yetkilendirme anlaşmasının ve yetki belgesinin formatı, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanır. (10) Aşağıda tanımlanan şartların sağlandığına dair belgelerini yetki belgesini aldığı Genel Müdürlüğe veya yetkilendirilmiş kuruma sunan şirketin yetki belgesinin sınıfı A’ya yükseltilir. a) Şirket için TS EN ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi belgesine sahip olmak, b) Sanayi sektörü için, yetki belgesi sınıfı yükseltilmek istenen alt sektörde tek bir sözleşmeye dayalı olarak yirmibeşmilyon Türk Lirasının, toplam olarak ise ikiyüzellimilyon Türk Lirasının üzerinde verimlilik artırıcı proje uygulaması yapıldığına dair işbitirme belgesine sahip olmak; tek sözleşmeye dayalı yapılan işe ilişkin projenin en az bir bileşeninin üretim ile doğrudan ilgili proses veya proses ekipmanlarının iyileştirilmesine yönelik olması, c) Bina sektörü için, tek bir sözleşmeye dayalı olarak onmilyon Türk Lirasının, toplam olarak ise yüzmilyon Türk Lirasının üzerinde verimlilik artırıcı proje uygulaması yapıldığına dair iş bitirme belgesine sahip olmak, (11) Yetki belgeleri aşağıda belirtilen durumlarda ve şekillerde iptal edilir: a) En fazla üç uygulama anlaşmasındaki taahhüdünü yerine getiremeyen şirketin yetki belgesi bir yıldan önce yenilenmemek üzere iptal edilir. b) Yetki belgesi kapsamına giren faaliyetlerin yürütülmesinde Kanun hükümlerine aykırı hareket edilmesi halinde şirket önce yazılı olarak ihtar edilir. Yetki dönemi boyunca aynı konuda üç kez yazılı olarak ihtar edilen veya ihtar edilen konudaki aykırılığı altı aydan fazla olmamak üzere Genel Müdürlük tarafından verilen süre zarfında gidermeyen şirketin yetki belgesi iptal edilir. c) Şirketler tarafından sunulan faaliyet raporları üzerinden ve/veya yerinde yapılan inceleme ve denetimlerde tespit edilen uyumsuzlukların şirket tarafından doksan takvim günü içinde düzeltilmemesi halinde şirketin yetki belgesi iptal edilir. ç) İptal edilen yetki belgelerinin yenilenebilmesi için bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yeniden başvuru yapılması şarttır. (b) ve (c) bentleri kapsamında iptal edilen yetki belgeleri beş yıl süre ile yenilenmez. (12) Yetki belgesi verilen veya iptal edilen şirketler Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. Yetkilendirilmiş kurumlar yetki belgesi verilen veya iptal edilen şirketleri, işlemlerinin tamamlanma tarihinden itibaren beş iş günü içinde Genel Müdürlüğe bildirir. (13) Şirketler tarafından verilen enerji verimliliği hizmetlerinde aşağıdaki usul ve esaslara uyulur: a) Etüt, proje ve danışmanlık hizmetleri kapsamında yapılan ölçümlerde, akredite olmuş ulusal veya uluslararası kuruluşlar tarafından kalibrasyonu yapılmış ve etiketlenmiş cihazların kullanılması zorunludur. Etüt, proje ve danışmanlık hizmetlerinde kullanılan cihazların listesi ve cihazların kalibrasyon durumları ile ilgili güncel belgeler etüt raporlarının ve projelerin ayrılmaz bir parçası ve ekidir. b) Enerji yöneticisi eğitim hizmeti verilebilmesi için etüt, proje ve danışmanlık konusunda hizmet veriyor olmak şarttır. c) Hizmet anlaşması veya uygulama anlaşması kapsamında, şirketin veya şirket adına hereket edenlerin yol açtığı zararların tazmini ile ilgili hususlara şirket ile müşterisi arasında yapılan hizmet anlaşmasında veya uygulama anlaşmasında yer verilir. (14) Şirketlerin uygulama anlaşmaları kapsamında sağlanan tasarruf miktarları kendisine yetki belgesi veren kurumun ve Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. İhtilaf halinde, uygulama anlaşması kapsamında garanti ettiği enerji tasarruf miktarını, uygulama anlaşmasında tanımlanmış yöntem ve kriterlere uygun olarak, uygulama öncesi ve sonrası Genel Müdürlük tarafından yapılacak veya yaptırılacak ölçümlerle müşterisinin ve yetkilendirildiği kurumun temsilcileri huzurunda kanıtlayamayan şirket, kendisine yetki belgesi veren yetkilendirilmiş kurumun ve Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. (15) Şirketlerin yetki belgesi kapsamına giren konulardaki faaliyetlerinin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediği, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslar çerçevesinde, şirkete yetki belgesi veren yetkilendirilmiş kurum ve/veya Genel Müdürlük tarafından izlenir ve denetlenir. Genel Müdürlük yetkilendirilmiş kurumlar tarafından yetki belgesi verilen şirketleri izleme ve denetleme yetkisine sahiptir. Yetkilendirilmiş kurumlar tarafından şirketlerin izlenmesinde ve denetiminde tespit edilen ve aykırılık teşkil eden hususlar, ilgili yetkilendirilmiş kurum tarafından en geç otuz takvim günü içinde Genel Müdürlüğe bildirilir. (16) Şirketler, her yıl Ocak ayı sonuna kadar kendisini yetkilendiren kuruma yıllık faaliyet raporu sunar. Şirket tarafından yapılan etüt raporları ve hazırlanan projeler faaliyet raporlarının ayrılmaz bir parçası ve eki olarak sunulur. (17) Yetkilendirme anlaşması ve yetki belgesi kapsamındaki hak ve yükümlülükler üçüncü kişilere devir ve temlik edilemez. (18) Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine aykırı bir durum olmadıkça, süresi dolan yetki belgesini yenilemek istediklerini söz konusu belgeyi aldıkları Genel Müdürlüğe veya yetkilendirilmiş kuruma Ocak veya Temmuz ayında yazılı olarak bildiren şirketin yetki belgesi, yetkilendirme anlaşması yenilenmek ve yetki belgesi bedeli alınmak suretiyle her üç yılda bir Genel Müdürlük veya ilgili yetkilendirilmiş kurum tarafından yenilenir. Yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından ödenecek bedellerMADDE 7 – (1) Kurul tarafından belirlenen enerji yöneticisi sertifika bedellerinin yetkilendirilmiş kurumlara ödenecek bölümü ve yetki belgesi bedelleri her yıl Ocak ayında Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanır. Yetkilendirilmiş kurumlar yetki belgesi bedelini Genel Müdürlüğe; şirketler ise yetki belgesi bedelini ve enerji yöneticisi sertifikası bedelinin yüzde onundan fazla olmamak kaydıyla Kurul tarafından belirlenen bölümünü yetkilendirme anlaşması yaptıkları Genel Müdürlüğe veya yetkilendirilmiş kuruma öder. Yetki belgesi bedelini ödemeyenlere yetki belgesi verilmez. Enerji yöneticisi sertifika bedelinin Kurul tarafından belirlenen bölümünü ödemeyen şirketin yetki belgesi iptal edilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMEnerji Yönetimi ve Verimlilik Artırıcı ÖnlemlerEnerji yönetimiMADDE 8 – (1) Enerji yönetimi kapsamında aşağıdaki faaliyetler yürütülür: a) Enerji yönetimi konusunda hedef ve öncelikleri tanımlayan bir enerji politikasının oluşturulması; enerji yöneticisinin veya enerji yönetim biriminin hiyerarşik yapı içindeki yerinin, görev, yetki ve sorumluluklarının tanımlanması; bunları yazılı kurallar halinde yayımlamak suretiyle tüm çalışanların ve enerji yönetimi faaliyetleri ile ilgili kişilerin bunlardan haberdar edilmesi, b) Tüketim alışkanlıklarının iyileştirilmesine, gereksiz ve bilinçsiz kullanımın önlenmesine yönelik önlemlerin ve prosedürlerin belirlenmesi, tanıtımının yapılması ve çalışanların bilgi ve bilinç düzeyini artırıcı eğitim programları düzenlenmesi, c) Enerji tüketen sistemler, süreçler veya ekipmanlar üzerinde yapılabilecek tadilatların belirlenmesi ve uygulanması, ç) Etütlerin yapılması, projelerin hazırlanması ve uygulanması, ç) Enerji tüketen ekipmanların verimliliklerinin izlenmesi, bakım ve kalibrasyonlarının zamanında yapılması, d) Yönetime sunulmak üzere, enerji ihtiyaçlarının ve verimlilik artırıcı uygulamaların planlarının, bütçe ihtiyaçlarının, fayda ve maliyet analizlerinin hazırlanması, e) Enerji tüketiminin ve maliyetlerinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve periyodik raporlar üretilmesi, f) Enerji tüketimlerini izlemek için ihtiyaç duyulan sayaç ve ölçüm cihazlarının temin edilmesi, montajı ve kalibrasyonlarının zamanında yapılması, g) Özgül enerji tüketiminin, mal veya hizmet üretimi ile enerji tüketimi ilişkisinin, enerji maliyetlerinin, işletmenin enerji yoğunluğunun izlenmesi ve bunları iyileştirici önerilerin hazırlanması, ğ) Enerji kompozisyonunun değiştirilmesi ve alternatif yakıt kullanımı ile ilgili imkanların araştırılması, çevrenin korunmasına, çevreye zararlı salımların azaltılmasına ve sınır değerlerin aşılmamasına yönelik önlemlerin hazırlanarak bunların uygulanması, h) Enerji ikmal kesintisi durumunda uygulanmak üzere petrol ve doğal gaz kullanımını azaltmaya yönelik alternatif planların hazırlanması, ı) Enerji kullanımına ve enerji yönetimi konusunda yapılan çalışmalara ilişkin yıllık bilgilerin her yıl Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderilmesi, i) Toplam ve birim ürün veya fayda başına karbondioksit salımlarının ve enerji verimliliği tedbirleri ile azaltılabilecek salım miktarlarının belirlenmesi. (2) Enerji yöneticisi görevlendirmekle veya enerji yönetim birimi kurmakla yükümlü endüstriyel işletmelerdeki, organize sanayi bölgelerindeki ve binalardaki enerji yönetimi sistemleri, (Değişik ibare: RG-25/3/2014-28952) belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardına uygun şekilde oluşturulur. Enerji yöneticisi görevlendirilmesi ve enerji yönetim birimi kurulmasıMADDE 9 – (1) Yönetimler, yıllık toplam enerji tüketimi bin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmelerinde, 8 inci maddede belirtilen enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini temin etmek üzere, her bir endüstriyel işletmesindeki çalışanları arasından enerji yöneticisi sertifikasına sahip birisini enerji yöneticisi olarak görevlendirir. (2) Toplam inşaat alanı en az yirmibin metrekare veya yıllık toplam enerji tüketimi beşyüz TEP ve üzeri olan ticari binaları ve hizmet binaları ile toplam inşaat alanı en az onbin metrekare veya yıllık toplam enerji tüketimi ikiyüzelli TEP ve üzeri olan kamu kesimi binalarının yönetimleri, bina ve tesislerinde, 8 inci maddede belirtilen enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini temin etmek üzere, binalarındaki çalışanları arasından enerji yöneticisi sertifikasına sahip birisini enerji yöneticisi olarak görevlendirir. Çalışanları arasından görevlendirmenin mümkün olmadığı hallerde, enerji yöneticileri veya şirketler ile sözleşme yapılmak suretiyle hizmet alınır. Bu şekilde enerji yöneticisi sertifikası sahibi bir kişi tarafından verilebilecek hizmet, üç bina ile sınırlıdır. Birden fazla bağımsız binanın enerji ihtiyacının aynı merkezden temin edilmesi halinde, bağımsız binaların ayrı ayrı toplam inşaat alanlarının toplamı, toplam inşaat alanı olarak kabul edilir. (3) Yıllık toplam enerji tüketimi bin TEP’ten az olan endüstriyel işletmelerde, 8 inci maddede belirtilen enerji yönetimi uygulamalarının yerine getirilmesine yardımcı olmak amacıyla bilgilendirme, bilinçlendirme ve örnek uygulama gibi çalışmalar yapmak ve organize sanayi bölgesi tarafından veya onun adına yürütülen enerji üretim, iletim veya dağıtım faaliyetleri kapsamında, 8 inci maddede belirtilen çalışmaları yapmak üzere, bölgesinde faal durumda en az elli işletme bulunan organize sanayi bölgelerinde enerji yönetim birimi kurulur. (4) Kamu kesimi dışında kalan ve yıllık toplam enerji tüketimleri ellibin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmelerde, 8 inci maddede belirtilen enerji yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesini temin etmek üzere, enerji yönetim birimi kurulur. Organizasyonlarında toplam kalite çalışmalarından sorumlu olan ve bünyesinde enerji yöneticisinin de görev aldığı kalite yönetim birimi bulunan endüstriyel işletmeler bu birimlerini enerji yönetim birimi olarak da görevlendirebilir. (5) Görevlendirilen enerji yöneticilerinin kimlik, özgeçmiş, adres ve iletişim bilgileri Genel Müdürlüğe bildirilir. Bildirimlerde aşağıdaki usul ve esaslara uyulur. a) Yapı kullanma izni alınan ve toplam inşaat alanı yirmibin metrekarenin üzerinde olan ticari binalar ve hizmet binaları ile toplam inşaat alanı onbin metrekarenin üzerinde olan kamu kesimi binaları için yapı kullanma izni alınmasını takip eden bir yıl içinde bildirilir. b) Yapı kullanma izni alınan veya faaliyete geçen ticari binalardan, hizmet binalarından, kamu kesimi binalarından veya endüstriyel işletmelerden altıncı fıkra uyarınca enerji yönetimi uygulanması, enerji yöneticisi görevlendirilmesi veya enerji yönetim birimi kurulması gerektiği tespit edilenler ile yeni kurulan ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterlere sahip olan organize sanayi bölgeleri için altmış takvim günü içinde bildirilir. c) Enerji yöneticisi değişikliklerinde, görevde bulunanın ayrılmasını takip eden altmış takvim günü içinde yeni enerji yöneticisi görevlendirilerek bildirilir. (6) Enerji tüketimine göre enerji yönetimi uygulanacak, enerji yöneticisi görevlendirilecek veya enerji yönetim birimi kurulacak endüstriyel işletmeler veya binalar aşağıda tanımlanan usul ve esaslara göre belirlenir: a) Yıl içinde tüketilen her bir yakıt türü ve elektrik enerjisi miktarı Ek-2’de tanımlanan katsayılarla çarpılmak suretiyle TEP’e çevrilir. Ek-2’de yer almayan yakıtların TEP’e çevrilmesinde Uluslararası Enerji Ajansı tarafından yayımlanan katsayılar veya değerler esas alınır. b) Bütün yakıt türleri ve elektrik enerjisi için bulunan TEP değerleri toplanmak suretiyle yıllık toplam enerji tüketimi hesaplanır. c) Genel Müdürlük, 32 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca verilen bilgiler çerçevesinde, son üç yıla ait yıllık toplam enerji tüketimlerinin ortalamasını esas almak suretiyle enerji yönetimi uygulanacak, enerji yöneticisi görevlendirilecek veya enerji yönetim birimi kurulacak olanları belirler. ç) Yeni kurulan bina ve endüstriyel işletmelerde ilk yıla ait toplam enerji tüketiminin birinci, ikinci ve dördüncü fıkralarda tanımlanan sınır değerlerin iki mislini aşması halinde, üç yıllık ortalamaya bakılmaksızın, enerji yöneticisi görevlendirilir veya enerji yönetim birimi kurulur. (7) Enerji yöneticisi görevlendirilmesi, enerji yönetim birimi kurulması ve 8 inci madde kapsamında tanımlanan enerji yönetimi ile ilgili faaliyetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak Genel Müdürlüğün yerinde yapacağı incelemelerde ve denetlemelerde talep edilen bilgi ve belgelerin verilmesi ve gerekli şartların sağlanması zorunludur. (8) İkinci fıkra uyarınca, binalarda enerji yöneticisi olarak hizmet alınacak enerji yöneticilerinin ilgili meslek odasına kayıtlı olması şarttır. Enerji verimliliğini arttırıcı önlemlerMADDE 10 – (1) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca, endüstriyel işletmelerde ve hizmet sektöründeki binalarda yapılacak etütler aşağıda tanımlanan usul ve esaslara göre yapılır: a) Genel Müdürlük sanayi alt sektörlerinin her birinde, sektörü temsil edebilecek şekilde belirlenecek en az beş işletmede etüt yapar veya şirketlere yaptırır. Bu etütler her dört yılda bir yenilenir. b) Yıllık toplam enerji tüketimi beşbin TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmeler ile toplam inşaat alanı yirmibin metrekarenin üzerinde olan hizmet sektöründe faaliyet gösteren binalarda etüt yapılır veya şirketlere yaptırılır. Bu etütler her dört yılda bir yenilenir. Etüt raporlarının ve belirlenen önlemlere ilişkin uygulama planlarının birer sureti Genel Müdürlüğe gönderilir. (2) Mevcut tesislerin işletilmesinde, yeni tesislerin kurulmasında, kapasite arttırımı ve modernizasyon çalışmalarında, enerji yöneticilerinin bu Yönetmelik kapsamındaki görevlerinin yerine getirilmesinde, etüt ve projelerde aşağıdaki önlemler öncelikle dikkate alınır. a) Yakma sistemlerinde yanma kontrolü ve optimizasyonu ile yakıtların verimli yakılması, b) Isıtma, soğutma, iklimlendirme ve ısı transferinde en yüksek verimin elde edilmesi, c) Sıcak ve soğuk yüzeylerde ısı yalıtımının standartlara uygun olarak yapılması, ısı üreten, dağıtan ve kullanan tüm ünitelerin yalıtılarak istenmeyen ısı kayıplarının veya kazançlarının en aza indirilmesi, ç) Atık ısı geri kazanımı, d) Isının işe dönüştürülmesinde verimliliğin arttırılması, e) Elektrik tüketiminde kayıpların önlenmesi, f) Elektrik enerjisinin mekanik enerjiye veya ısıya dönüşümünde verimliliğin artırılması, g) Otomatik kontrol uygulamaları ile insan faktörünün en aza indirilmesi, ğ) Kesintisiz enerji arzı sağlayacak girdilerin seçimine dikkat edilmesi, h) Makinaların enerji verimliliği yüksek olan teknolojiler arasından, standardizasyon ve kalite güvenlik sisteminin gereklerine dikkat edilerek seçilmesi, ı) İstenmeyen ısı kayıpları veya ısı kazançları en alt düzeyde olacak şekilde projelendirilmesi ve uygulamanın projeye uygun olarak gerçekleştirilmesinin sağlanması, i) İnşaa ve montaj aşamasında enerji verimliliği ile ilgili ölçüm cihazlarının temin ve monte edilmesi, j) Yenilenebilir enerji, ısıpompası ve kojenerasyon uygulamalarının analiz edilmesi, k) Aydınlatmada yüksek verimli armatür ve lambaların, elektronik balastların, aydınlatma kontrol sistemlerinin kullanılması ve gün ışığından daha fazla yararlanılması, l) Enerji tüketen veya dönüştüren ekipmanlar için ilgili mevzuat kapsamında tanımlanan asgari verimlilik kriterlerinin sağlanması, m) Camlamada düşük yayınımlı ısı kontrol kaplamalı çift cam sistemlerinin kullanılması. (3) Genel Müdürlük tarafından yapılacak veya şirketlere yaptırılacak etüt çalışmaları için gerekli koşulların sağlanması zorunludur. DÖRDÜNCÜ BÖLÜMEğitim ve SertifikalandırmalarEnerji yöneticisi eğitimleriMADDE 11 – (1) Enerji yöneticisi eğitimlerine mühendislik alanında veya teknik eğitim fakültelerinin makine, elektrik veya elektrik-elektronik bölümlerinde en az lisans düzeyinde eğitim almış kişiler kabul edilir. (2) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından, Ek-1’de tanımlanan müfredat konularından teorik olarak verileceği belirtilen konuları içerecek şekilde oluşturulan eğitim programı çerçevesinde, dersliklerde sınıf eğitimleri ve/veya internet üzerinden uzaktan eğitimler düzenlenir. Bu eğitimlere katılım isteğe bağlıdır. (3) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından, Ek-1’de tanımlanan müfredat konularından uygulamalı olarak verileceği belirtilen konularda teorik ön bilgi, ölçüm, deney, değerlendirme ve hesaplama gibi konuları içerecek şekilde oluşturulan eğitim programı çerçevesinde, uygulamalı eğitimler düzenlenir. Bu eğitimler, Ek-1’de uygulamalı olarak verileceği belirtilen konuların tamamını kapsar ve süresi kırk ders saatinden az olamaz. Bu eğitimler kapsamında verilecek teorik ön bilgiler için ayrılan toplam süre, toplam eğitim süresinin dörtte birinden fazla olamaz. Bu eğitimlerin teorik ön bilgi, değerlendirme ve hesaplama kısımları sınıf ortamında, ölçüm ve deney kısımları ise Ek-1’de belirtilen çerçevede eğitim ünitelerine ve ekipmanlarına sahip olan ve işletme koşullarında çalıştırılabilen laboratuvar ortamında verilir. Uygulamalı eğitimlerde en az otuzbeş ders saati devam etme zorunluluğu vardır. (4) 13 üncü madde kapsamında yapılan merkezi sınavda başarılı olanlara, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan formatta enerji yöneticisi sertifikası verilir. (5) Genel Müdürlüğün enerji yöneticisi eğitimi ve etüt çalışmalarını yürüten birimlerinde en az iki yıl görev yapan ve bu çalışmalarda fiilen görev aldığını belgeleyen personeline, başkaca bir koşul aranmaksızın enerji yöneticisi sertifikası verilir. (6) Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı bünyesinde görevlendirilecek enerji yöneticilerinin sertifikalandırılması için, bu kurum ve kuruluşlarca bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak Genel Müdürlük işbirliği ile düzenlenen uygulamalı enerji yöneticisi eğitimlerine katılan ve Genel Müdürlük işbirliği ile bu kurum veya kuruluşlarca yapılan sınavda başarılı olan, en az lisans eğitimi almış kişilere Genel Müdürlük tarafından enerji yöneticisi sertifikası verilir. Bu kurslara, öncelikle mühendislik alanında eğitim almış olanlar, bunun mümkün olmamasıhalinde teknik eğitim fakültelerinin makine, elektrik veya elektrik-elektronik bölümlerinde eğitim almış olanlar, bunun da mümkün olmaması halinde diğer alanlarda lisans eğitimi almış olanlar kabul edilir. Bu fıkra kapsamında enerji yöneticisi sertifikası alanlardan, mühendislik veya teknik eğitim fakültelerine eşdeğer düzeyde lisans eğitimi almış olanlar kamu görevlerinin sona ermesi halinde, bu fıkrada tanımlanan kurumlar dışında da enerji yöneticisi olarak görev yapabilir. Etüt-proje eğitimleriMADDE 12 – (1) Etüt-proje eğitimlerine mühendislik alanında en az lisans düzeyinde eğitim almış kişiler kabul edilir. (2) Genel Müdürlük veya yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenen etüt-proje eğitimleri, Ek-1’de belirtilen müfredat konularından teorik ve uygulamalı olarak verileceği belirtilen konularda teorik bilgi, ölçüm, deney, değerlendirme ve hesaplama gibi konuları içerecek şekilde oluşturulan eğitim programı çerçevesinde, uygulama ağırlıklı eğitimler şeklinde düzenlenir. Teorik olarak verilmesi öngörülen konular sınıf kursları şeklinde dersliklerde, uygulamalı kısımlar ise teorik ön bilgi, ölçüm, deney, değerlendirme ve hesaplama gibi konuları içerecek şekilde sınıf ve Ek-1’de belirtilen çerçevede eğitim ünitelerine ve ekipmanlarına sahip olan ve işletme koşullarında çalıştırılabilen laboratuvar ortamında yapılır. (3) (Değişik: RG-25/3/2014-28952)Etüt-proje eğitimlerinin toplam süresi yüzyirmi ders saatinden az olamaz. Ek-1’de teorik olarak verileceği belirtilen konuları içerecek şekilde oluşturulan eğitim programı çerçevesinde dersliklerde sınıf eğitimleri ve/veya internet üzerinden uzaktan eğitimler düzenlenir ve bu konular için ayrılan toplam süre, toplam eğitim süresinin üçte birinden fazla olamaz. Bu eğitimlere katılım isteğe bağlıdır. Ancak, ek-1’de uygulamalı olarak verileceği belirtilen konuları içerecek şekilde oluşturulan eğitim programının süresi seksen ders saatinden az olamaz ve bu sürenin en az yetmiş ders saatlik kısmına devam etme zorunluluğu vardır. (4) Eğitimin tamamlanmasını takip eden en fazla üç ay içerisinde, eğitici kişilerin rehberliğinde etüt ve proje çalışması yaptırılır. (5) 13 üncü madde kapsamında yapılan merkezi sınavda başarılı olanlara, Genel Müdürlük tarafından tebliğolarak yayımlanan formatta etüt-proje sertifikası ve enerji yöneticisi sertifikası verilir. (6) Genel Müdürlüğün enerji verimliliği çalışmalarında en az on yıl süreyle görev almış olanlardan etüt çalışmalarında fiilen görev alan, mühendislik alanında en az lisans düzeyinde eğitim almış Genel Müdürlük personeline başkaca bir koşul aranmaksızın etüt-proje sertifikası verilir. (7) Genel Müdürlük tarafından geliştirilen uluslararası işbirlikleri kapsamında, şirketlerin ihtisaslaşmasını teminen yurt içinde veya yurt dışında kısa süreli eğitim programları düzenlenmesi halinde, asgari olarak, Ek-6’da yer alan Tablo 2’de uzman personel listesinde yer alan kişilerin katılımı sağlanır. Eğitim programlarının izlenmesi ve denetimi, sınavlar, eğitim tesisi gereksinimleri, kurs grupları ve müfredatMADDE 13 – (1) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve şirketler tarafından planlanan ve uygulanan eğitim programları ile ilgili bilgiler Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. (2) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş kurumlar ve yetkilendirdiği şirketler tarafından yürütülen eğitim programlarını, yetkilendirilmiş kurumlar ise yetkilendirdikleri şirketler tarafından yürütülen eğitim programlarını yerinde izleyebilir. Aksaklıkların giderilmesine yönelik öneriler ilgili yetkilendirilmiş kuruma veya şirkete yazılı olarak bildirilir. Bu önerilerin uygulama durumu Genel Müdürlük ve/veya ilgili yetkilendirilmiş kurum tarafından kontrol edilir. (3) Enerji yöneticisi sertifikası ve/veya etüt-proje sertifikası alabilmek için aşağıda tanımlanan usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenen merkezi sınavlara katılmak ve başarılı olmak şarttır. a) Genel Müdürlük, internet sayfası üzerinden ilan etmek suretiyle, her yıl Ocak ve Temmuz aylarında merkezi sınav yapar veya kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere yaptırır. Bu sınavlara 11 inci maddenin üçüncü fıkrasında veya 12 nci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hususları yerine getirdiğini belgeleyenler kabul edilir. Bu sınavlarda yüz puan üzerinden en az yetmiş alan başarılı sayılır. Girdiği ilk sınavda başarılı olamayanlara, en fazla bir kez daha sınava girme hakkı tanınır. Bu Yönetmelik kapsamında belirtilen şartları sağlamak suretiyle sınavlara katılmak isteyenler, Genel Müdürlük tarafından internet üzerinden ilan edilen kurallara uygun olarak, sınav kaydı yaptırır. Sınav kaydının yapılabilmesi için, Genel Müdürlük tarafından belirlenen miktarda sınav giriş ücreti alınır. b) Genel Müdürlük yetkilendirilmiş kurumların ve şirketlerin işbirliği ile, Ek-1’de belirtilen yetkinlikleri ölçebilecek nitelikte bir soru bankası oluşturur. Sınavlarda sorulan sorular bu soru bankasından seçilir. c) Sınavlar, uygulamalı eğitim programlarında eğitici olarak görev almış, en az üç kişiden oluşturulan bir komisyon tarafından değerlendirilir. Sınav sonuçları bu komisyon tarafından bir tutanakla tespit edilir. Sınav sonuçları, sınavın yapılmasını müteakip yedi gün içinde Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilgilinin erişimine açılır. ç) Sınav sonucuna yapılan yazılı itirazlar sınav komisyonu tarafından değerlendirilir ve sonucu on işgünü içinde kursiyere bildirilir. (4) Eğitimlerin yapılacağı eğitim tesislerinde, Ek-1’de belirtilen özelliklere sahip olma şartı aranır. (5) Eğitimler en fazla otuz kişilik gruplar halinde yapılır. (6) Ek-1’de yer alan eğitim müfredatı 35 inci madde uyarınca yapılan koordinasyon toplantısında alınan kararlar doğrultusunda her iki yılda bir gözden geçirilir. Kurslar, kurslarda görev alabilecek eğiticiler ve eğitici ücretleriMADDE 14 – (1) Bir sonraki yılda düzenlenecek enerji yöneticisi ve etüt-proje eğitim programlarına katılacaklardan alınacak Katma Değer Vergisi dahil taban ve tavan ücretler, her yıl Aralık ayında Kurul tarafından belirlenir ve Genel Müdürlük tarafından Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. (2) Eğitim programlarında eğitici olarak görevlendirilen Genel Müdürlük personelinin ücretle okutacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ile bunlara ödenecek ek ders ücretleri ve diğer hususlarla ilgili işlemler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca yürütülür. (3) Uygulamalı eğitimlerde eğitici olabilmek için aşağıdaki şartlardan en az birine sahip olmak şarttır. a) Etüt-proje sertifikasına sahip olmak, b) Eğitim konuları ile ilgili olarak, üniversitelerin ana bilim dallarından birinde ihtisas yapmış olmak ve okutman, öğretim görevlisi, doktor, yardımcı doçent, doçent ve profesör ünvanlarından birine sahip olmak, c) Eğitim vereceği konuda en az on yıllık mesleki tecrübeye sahip olmak. BEŞİNCİ BÖLÜMEndüstriyel İşletmelerde Verimlilik Artırıcı Projelerin DesteklenmesiBaşvuruMADDE 15 – (1) Projelerin desteklenmesini isteyen endüstriyel işletmeler, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun olarak şirketlere hazırlattıkları projelerini her yıl Ocak ayı içinde Genel Müdürlüğe sunar. Genel Müdürlük, internet sayfası üzerinden ilan etmek suretiyle, başvuru almayabileceği gibi başvuru dönemini erteleyebilir, uzatabilir veya birden fazla dönemde başvuru alabilir. (2) Projeler, her yıl Ocak ayında Genel Müdür onayı ile kurulan ve en az beş kişiden oluşan bir komisyon tarafından değerlendirilir. Komisyon üyeleri Genel Müdür onayı ile değiştirilebilir. (3) Komisyonun başvuru dosyası üzerinden yapacağı ön inceleme neticesinde aşağıdaki hususlardan herhangi birinin karşılanmadığının tespit edilmesi halinde, projenin değerlendirmeye alınmayacağı başvuru tarihini takip eden otuz takvim günü içinde proje sahibi endüstriyel işletmeye yazılı olarak bildirilir. a) Başvuru tarihi itibariyla, endüstriyel işletmenin Genel Müdürlüğün veri tabanında kayıtlı olması ve 9 uncu madddenin birinci fıkrası ve 32 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmiş olması, b) (Değişik ibare: RG-25/3/2014-28952)Belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardı belgesine sahip olunması. (4) Ön incelemede projenin, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun şekilde hazırlanmadığının tespit edilmesi halinde, Genel Müdürlük tarafından yapılan bildirim tarihinden itibaren endüstriyel işletme söz konusu eksiklikleri otuz takvim günü içinde giderir. Bu süre zarfında eksiklikleri giderilmeyen projeler değerlendirmeye alınmaz. (5) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardı belgesine sahip olmak üzere başvuru yapıldığına dair, başvuru yapılan kurum veya kuruluş tarafından düzenlenmiş belge sunan endüstriyel işletmelerin başvuruları kabul edilir. Ancak, başvuru kabul edilmiş, değerlendirilmiş ve desteklenmesi kararlaştırılmış olsa dahi, sözleşmenin imzalanmasını takip eden iki yıl içinde bu belgeye sahip olunmadıkça destek ödemesi yapılmaz. Bu durumundan dolayı destek ödemesi yapılmayan endüstriyel işletme herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunamaz. (6) (Ek: RG-25/3/2014-28952)(1) Başvurular beş proje ile sınırlıdır. Endüstriyel işletmelerin daha önceki başvuru dönemlerinde destekleme kararı alınmış ve uygulaması halen devam eden projeleri bu sayıya dahildir. Ancak, uygulamasının tamamlandığı yazılıolarak Genel Müdürlüğe bildirilen projeler bu sayıya dahil değildir. DeğerlendirmeMADDE 16 – (1) Projeler aşağıdaki şekilde değerlendirilir: a) Projede yer alan ölçüm metotları, ölçüm aletleri, hesap metotları, formülleri, hesaplarda ölçüm sonuçları dışında kullanılan verileri Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun olan proje bileşenleri komisyon tarafından belirlenir. Bunlar dışındaki proje bileşenleri değerlendirmeye alınmaz. b) (Değişik: RG-25/3/2014-28952)Komisyonun uygun bulduğu proje bileşenleri üzerinde yerinde inceleme yapılır. Yerinde yapılan inceleme kapsamında, uygulanmış veya uygulanmasına başlanmış proje bileşenleri ile projede belirtilen ekipman veya sistemlerden mevcut olmayanlar inceleme raporunda belirtilir ve bunlara ilişkin proje bileşenleri de değerlendirmeye alınmaz. c) Yerinde inceleme raporu kapsamında yerinde yapılan ölçüm sonuçları projedeki değerlerinden farklı olan proje bileşenleri başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Yerinde ölçüm sonuçlarını, bu bildirim tarihinden itibaren on iş günü içinde Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslara uygun şekilde projesine yansıtan başvuru sahibinin bu bildirim kapsamındaki proje bileşenleri değerlendirmeye dahil edilir. ç) Komisyon, değerlendirmeye alınan proje bileşenleri kapsamında aşağıdaki çalışmaları yaparak, Genel Müdürün onayına sunulmak üzere, başvuru ve değerlendirme süreçlerindeki gelişmeleri de içine alan bir rapor hazırlar. 1) Proje maliyet etkinlik puanını (PMEP), proje elektrik kazancı puanını (PEKP) ve proje geri ödeme süresini hesaplar. Proforma fatura bilgilerine göre, Katma Değer Vergisi hariç, toplam bedeli en fazla bir milyon Türk Lirası ve geri ödeme süresi beş yıldan az olan projeleri aday projeler olarak belirler. 2) Aday projeleri aşağıdaki formül ile hesaplanan toplam puanlarına göre en yüksek puanlıdan başlayarak sıralamak suretiyle desteklenebilecek projeleri belirler. P = 0,6 x MEP + 0,4 x EP P: Toplam puan MEP: 100 puan üzerinden, en yüksek proje maliyet etkinlik puanına (PMEP) göre normalize edilmiş puanı, EP: 100 puan üzerinden, en yüksek proje elektrik kazancı puanına (PEKP) göre normalize edilmiş puanı. 3) Projelere sağlanabilecek destek miktarını aşağıdaki formüle göre belirler: D = 0,3 x DP x [PVBB + PYÜBB] D: Destek miktarı (Türk Lirası) (Değişik tanım: RG-25/3/2014-28952) DP: Projenin toplam puanı (P), aday projelerin toplam puanlarının ortalamasına (POR) eşit veya bundan fazla olan projelerde 1,0, diğer projelerde (P/POR) kabul edilir. Ancak (P/POR) oranı 0,67’den küçük olduğu durumlarda 0,67 olarak kabul edilir. PYÜBB: Proje bedelinin en fazla yüzde ellisini oluşturan proje yerinden üretim bileşeni bedeli; enerji depolama sistemi bedeli ve endüstriyel işletme ile elektrik üretim tesisi arasındaki iletim hattı yatırımının endüstriyel işletme tarafından yapılması halinde bu hattın yatırım bedeli destek kapsamı dışında olup, bu bedeller PYÜBB’ye dahil edilmez. (2) Genel Müdür onayı ile desteklenmesi uygun görülen projeler Kurul onayına sunulur. Desteklenme kararı verilen projeler, Kurulun onay tarihinden itibaren beş iş günü içinde sahibine yazılı olarak bildirilir ve Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden ilan edilir. Genel Müdürlüğün yazılı bildirimini takip eden yedinci gün tebliğ tarihi olarak kabul edilir. Başvuru sahipleri tebliğ tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Genel Müdürlüğe sözleşme yapmak üzere başvurur. Süresi içinde yapılmayan başvurular kabul edilmez. (3) Proje destekleri için yapılacak sözleşmenin formatı Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanır. Desteklerin uygulanmasıMADDE 17 – (1) Sözleşme yapılan projelere ilişkin desteklerin uygulanmasında aşağıdaki usul ve esaslara göre hareket edilir: a) Sözleşme tarihinden itibaren iki yıl içinde sözleşme kapsamındaki projeyi uyguladığını Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildiren endüstriyel işletmede, bildirim tarihini takip eden altmış iş günü içinde, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslar çerçevesinde, endüstriyel işletme ve Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük adına yetkilendirilmiş tüzel kişilerin temsilcilerinin katılımı ile yerinde inceleme yapılır. Söz konusu yerinde inceleme kapsamında, uygulamanın projesine uygunluğu kontrol edilir. Projesine uygun yapıldığı görülen bileşenler için projede öngörülen tasarrufların sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesine yönelik, yöntemleri ve cihazları Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslar çerçevesinde projede tanımlanan ölçümler yapılır. Uygulama ile ilgili bilgileri, yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış faturaları, ölçüm ve hesaplamaları içine alan uygulama raporu proje sahibi endüstriyel işletme tarafından hazırlanır ve Genel Müdürlüğe sunulur. Yerinde inceleme için gerekli koşulları sağlamayan işletmelere destek uygulanmaz. b) Uygulama raporu Genel Müdürlük tarafından incelenir. Uygulama raporunda yer alan hesaplamalarda herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, bu uygunsuzluklar proje sahibi endüstriyel işletmeye yazılı olarak bildirilir. Uygunsuzluklar bildirimi takip eden on (Değişik ibare: RG-25/3/2014-28952) iş günü içinde giderilir. Uygunsuzlukları gidermeyen endüstriyel işletmeye destek ödemesi yapılmaz. c) (Değişik: RG-25/3/2014-28952)Uygulama raporu kapsamında, uygulamaları projede belirtilenlerden farklı yapılan proje bileşenleri ve uygulaması projesine uygun yapılan ancak, uygulama sonundaki bileşen enerji kazancının projedeki miktarının altında gerçekleştiği tespit edilen proje bileşenleri desteklenmez. Bu durumda uygulanacak destek miktarı; kabul edilmeyen proje bileşeninin gerçekleşen bedelinin, gerçekleşen proje bedelinden (PB) çıkarılması ile 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendindeki formül uygulanarak komisyon tarafından belirlenir. ç) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Komisyon, desteklemeden çıkartılan ve desteklenecek proje bileşenlerini, hesabı ile birlikte projelere uygulanacak destek miktarlarını belirten, başvuru dosyasındaki bilgileri ve yerinde inceleme raporunu ekine alan bir rapor hazırlar. Bu rapor, uygulama raporunun uygun olması halinde Genel Müdürlüğe bildirildiği tarihten, uygun olmaması halinde ise düzeltilen raporun Genel Müdürlüğe bildirildiği tarihten itibaren kırk beş işgünü içinde Genel Müdüre Proje dosyası ile birlikte sunulur. Genel Müdür bu raporu müteakip ilk toplantısında Kurulun bilgisine sunar. d) Cari yıl içinde yapılacak destek ödemelerinde önceki yıllarda tamamlanan projelerin destek bedelleri öncelikle ödenir. Mevcut ödeneğin yetersiz olması halinde, mevcut ödeneğin projelere uygulanacak toplam destek miktarına oranı nispetinde ödeme yapılır. Bu şekilde yapılan ödemelere ilişkin herhangi bir hak ve faiz talebinde bulunulamaz. (2) Genel Müdürlüğe desteklenmesi için sunulan projelerde, proje hazırlanması ile hizmetin başvuru sahibi endüstriyel işletmenin faaliyette bulunduğu alt sektörün uzmanı olan şirketten alınması halinde, hizmet bedeli Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan usul ve esaslar çerçevesinde destek kapsamına dahil edilir. (3) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Uygulanacak destek miktarının hesaplanmasında yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış ve proje başvuru tarihinden sonra düzenlenmiş olan fatura bilgileri esas alınır. Gerçekleşen proje bedelinin (KDV hariç) kabul edilen proje bedelinden fazla olması durumunda, kabul edilen proje bedelinin en fazla yüzde on artırımlı değerini geçmeyecek proje bedeli üzerinden yapılan hesaplamalara göre destek ödemesi yapılır. Gerçekleşen proje bedeli hiç bir surette KDV hariç bir milyon Türk Lirasını aşamaz. ALTINCI BÖLÜMGönüllü AnlaşmalarBaşvuru ve değerlendirmeMADDE 18 – (1) Herhangi bir endüstriyel işletmesi için üç yıl içerisinde enerji yoğunluğunu ortalama olarak en az yüzde on oranında azaltmayı taahhüt ederek Genel Müdürlük ile gönüllü anlaşma yapmak isteyen tüzel kişiler, Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayınlanan başvuru formu ile birlikte her yıl Ekim ayında Genel Müdürlüğe başvurur. Genel Müdürlük, internet sayfası üzerinden ilan etmek suretiyle, başvuru almayabileceği gibi başvuru dönemini erteleyebilir, uzatabilir veya birden fazla dönemde başvuru alabilir. Aşağıdaki şartları sağlamayan endüstriyel işletmelerin başvuruları reddedilir. a) (Değişik ibare: RG-25/3/2014-28952) Belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardı belgesine sahip olma, b) Başvuru tarihi itibariyla Genel Müdürlüğün veri tabanında kayıtlı olma, c) 9 uncu maddenin birinci fıkrası ve 32 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmiş olma. (2) Gönüllü anlaşma başvuruları aşağıdaki şekilde değerlendirilir. a) Genel Müdürlük başvuruları değerlendirmek üzere, Genel Müdürlüğün en az üç personelinden oluşan gönüllü anlaşma değerlendirme komisyonu kurar. b) Genel Müdürlük ile daha önce yaptığı gönüllü anlaşma kapsamında taahhütlerini yerine getirmiş olmasına rağmen daha sonraki yıllarda daha önce gönüllü anlaşma yaptığı endüstriyel işletmesinde enerji yoğunluklarını artırmış olan tüzel kişilerin başvuruları değerlendirmeye alınmaz. c) Mücbir sebep hallerinin oluşması dışında, Genel Müdürlük ile yaptığı gönüllü anlaşma kapsamında taahhütlerini yerine getirmeyenlerin başvuruları beş yıl süre ile değerlendirmeye alınmaz. ç) Genel Müdürlüğe başvuran tüzel kişiler başvuru formunda istenen bilgilerden değerlendirme komisyonu tarafından belirlenen eksiklikleri gidermekle ve komisyonun yerinde yapacağı incelemeler için gerekli şartları sağlamakla yükümlüdür. d) Gönüllü anlaşma başvurusunda bulunan tüzel kişilerin başvuru tarihinden önceki yıllara ait enerji yoğunlukları aşağıdaki formül kullanılarak hesaplanır. Enerji yoğunluğu = E / D E = TEP cinsinden işletmenin yıllık toplam enerji tüketimi D = (1/ ÜFE) x ∑ (Pi x Fi) D = 2000 yılı fiyatları ile bin (1000) Türk Lirası cinsinden, yıllık mal üretiminin ekonomik değeri. ÜFE = İlgili sektörün üretici fiyat endeksi Pi = Yıl içerisinde üretilen mal miktarları Fi = Bin (1000) Türk Lirası cinsinden, yıl içerisinde üretilen malların fabrika satış fiyatları. e) Gönüllü anlaşma değerlendirme komisyonu, anlaşma yapmaya değer olan başvuruları referans enerji yoğunluğu değerinin ve taahhüt edilen enerji yoğunluğu azaltma oranının yüksek olması kriterlerini dikkate alarak, aşağıdaki formül ile hesaplanan toplam puanlarına göre en yüksek puandan başlamak suretiyle sıralar. P = 0,6 x REY + 0,4 x EYA P: Toplam puan REY: 100 puan üzerinden, en yüksek değerine göre normalize edilmiş referans enerji yoğunluğu puanı, EYA: 100 puan üzerinden, en yüksek değerine göre normalize edilmiş, taahhüt edilen enerji yoğunluğu azaltma oranı puanı, f) Gönüllü anlaşma yapılacak endüstriyel işletmeler toplam puanlara göre yapılan sıralamaya göre en yüksek puandan başlamak suretiyle Kurul kararı ile belirlenir. g) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Belgelendirmek kaydıyla, işletmeye alındığı tarih itibarıyla beş yılını tamamlayamadığı için referans enerji yoğunluğu hesaplanamayan endüstriyel işletmeler için referans enerji yoğunluğu, son üç yıldaki enerji yoğunluklarının ortalaması olarak alınır. Gönüllü anlaşma yapılması ve izlemeMADDE 19 – (1) Kurul onayını takiben, Genel Müdürlük ile endüstriyel işletmeler arasında yapılan gönüllü anlaşmalar, Genel Müdürlük tarafından tebliğ olarak yayımlanan formata uygun olarak ve aşağıdaki esaslar doğrultusunda düzenlenir ve izlenir. a) Gönüllü anlaşma kapsamındaki taahhütlerin yerine getirilmesi ile ilgili başlangıç yılı, başvuruyu takip eden ilk yıldır. b) Gönüllü anlaşmaya konu olan endüstriyel işletmenin enerji yoğunluğu Genel Müdürlük tarafından izlenir. Genel Müdürlük, gönüllü anlaşmaya taraf olanlardan bünyesinde birden fazla endüstriyel işletme bulunanların gönüllü anlaşma yapmadıkları endüstriyel işletmelerindeki enerji yoğunluğu değişimlerini de izler. Gönüllü anlaşmaya taraf olan tüzel kişiler izleme için Genel Müdürlüğün ihtiyaç duyacağıbilgileri vermekle yükümlüdür. Genel Müdürlük ve onun adına hareket eden görevlileri bu bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür. (2) Gönüllü anlaşmalarda aşağıdaki mücbir sebep halleri dikkate alınır: a) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermişve tüm önlemleri almış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak veya giderilemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir. Aşağıda belirtilen haller mücbir sebepler olarak kabul edilir: 1) Doğal afetler ve salgın hastalıklar, 2) Savaş, nükleer ve kimyasal serpintiler, seferberlik halleri, halk ayaklanmaları, saldırı, terör hareketleri ve sabotajlar, 3) Grev, lokavt veya diğer memur ve işçi hareketleri, 4) Genel ekonomik kriz, 5) Gönüllü anlaşmalarda belirtilen özel mücbir sebep halleri. b) Taraflardan birinin bildirdiği mücbir sebep halinin bir takvim yılında üç aydan az devam etmesi halinde, Kurul kararı ile gönüllü anlaşmanın süresi en fazla bir yıl uzatılabilir. Mücbir sebep halinin üç aydan fazla devam etmesi halinde gönüllü anlaşma sona erdirilir. Gönüllü anlaşmalar kapsamında desteklerin uygulanmasıMADDE 20 – (1) (Değişik: RG-25/3/2014-28952)Gönüllü anlaşma yapan tüzel kişilerin endüstriyel işletme içinde tükettikleri enerjiden; atıkları modern yakma teknikleri ile ısı ve elektrik enerjisine dönüştüren tesislerinde, verimi Bakanlık tarafından tebliğ ile belirlenen asgari verim değerinin üzerinde olan ve yurt içinde imal edilen kojenerasyon tesislerinde veya hidrolik, rüzgar, jeotermal, güneş veya biyokütle kaynaklarını kullanarak ürettikleri enerji, bu tesislerin anlaşma dönemi içinde işletmeye alınması halinde, bir defaya mahsus olmak üzere enerji yoğunluğu hesabında endüstriyel işletmenin yıllık toplam enerji tüketimi miktarından düşülür. Toplam maliyetinin yüzde yetmişden fazlasını oluşturan kısımlarının yurt içinde yapılan imalatlarla karşılandığı yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış belgelerle ortaya konulan kojenerasyon tesisleri, yurt içinde imal edilmiş sayılır. (2) Gönüllü anlaşma başvurusunda bulunan tüzel kişilerin anlaşma dönemi boyunca enerji yoğunlukları aşağıdaki formül kullanılarak hesaplanır. Enerji yoğunluğu = E / D E = Et – Eyk Et = TEP cinsinden işletmenin yıllık toplam enerji tüketimi Eyk = Birinci fıkra kapsamında TEP cinsinden yıl içerisinde üretilen enerji D = (1/ ÜFE) x ∑ (Pi x Fi) D = 2000 yılı fiyatları ile bin (1000) Türk Lirası cinsinden, yıllık mal üretiminin ekonomik değeri. ÜFE = İlgili sektörün üretici fiyat endeksi Pi = Yıl içerisinde üretilen mal miktarları Fi = Bin (1000) Türk Lirası cinsinden, yıl içerisinde üretilen malların fabrika satış fiyatları. (3) Enerji yoğunluğundaki azalma oranının hesaplanmasında referans enerji yoğunluğuna göre her yıl gerçekleşen farkların aritmetik ortalaması esas alınır. Bununla birlikte, anlaşmanın bittiği yıla ait enerji yoğunluğu değerinin taahhüt edilen enerji yoğunluğu azaltma oranından az olmamak üzere, referans enerji yoğunluğundan düşük olması şarttır. (4) Genel Müdürlük ile gönüllü anlaşma yapan ve taahhüdünü yerine getiren tüzel kişilerin ilgili endüstriyel işletmesinin anlaşmanın yapıldığı yıla ait enerji giderinin yüzde yirmisi, Genel Müdürlük ödeneklerinin yeterli olması durumunda ve ikiyüzbin Türk Lirasını geçmemek kaydıyla Genel Müdürlük bütçesinden karşılanır. (5) Uygulanacak desteğin ödeme planı gönüllü anlaşma dönemi sonunda Genel Müdürlük ödenekleri ile sınırlı kalmak kaydıyla Genel Müdürlük tarafından belirlenir. Geçmiş yıldan kalan desteklerin ödenmesine öncelik verilmek suretiyle, cari yıla ait toplam kullanılabilir ödeneğin o yıla ait toplam destek miktarına oranı nispetinde ödeme yapılır. Bu şekilde yapılacak ödemeler ve ödemelerdeki gecikmeler için herhangi bir hak veya faiz talebinde bulunulamaz. (6) Ödemenin yapılmasında anlaşmanın yapıldığı yıla ait ve yeminli mali müşavir, defterdarlık, vergi müdürlüğü gibi kurum veya kuruluşlar tarafından onaylanmış olan enerji giderlerine ait faturalar ve ödeme belgeleri esas alınır. (7) Gönüllü anlaşma yapılan endüstriyel işletmeler ile enerji yoğunluklarını azaltan ve artıran endüstriyel işletmelere ilişkin bilgiler Genel Müdürlüğün internet sayfası üzerinden yayınlanır. (8) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardı belgesine sahip olmak üzere başvuru yapıldığına dair, başvuru yapılan kurum veya kuruluş tarafından düzenlenmiş belge sunan endüstriyel işletmelerin başvuruları kabul edilir. Ancak, başvuru kabul edilmiş, değerlendirilmiş ve desteklenmesi kararlaştırılmış olsa dahi, sözleşme döneminin bitiminden önce bu belgeye sahip olamayanlara destek ödemesi yapılmaz. Bu durumundan dolayı destek ödemesi yapılmayan endüstriyel işletme herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunamaz. YEDİNCİ BÖLÜMTalep Tarafı YönetimiEtiketlemeye ilişkin uygulamaMADDE 21 – (1) Buzdolabı ve klimalar için enerji etiket sınıfının A üzeri olduğunu, elektrik motorları için verim değerinin EN 60034-30 standartında 50 Hz ve 60 Hz için yer alan süper verim grubu olan IE3 için tanımlanmış nominal sınırların üzerinde olduğunu gösteren belgelerle Genel Müdürlüğe isteğe bağlı olarak başvuran tüzel kişiler ile endüstriyel işletmelere aşağıda tanımlanan usul ve esaslar çerçevesinde enerji verimliliği (ENVER) etiketi verilir. ENVER etiketinin formatı ve bedeli Genel Müdürlük tarafından belirlenir ve Genel Müdürlüğün internet sitesi üzerinden yayınlanır. ENVER etiketi verilen endüstriyel işletmeler ve ürünler Genel Müdürlüğün internet sitesi üzerinden ilan edilir. a) ENVER etiketi ithal edilen ürünler için ithalat partisine münhasır, yurt içinde üretilen ürünler için ise planlanan üretim miktarı ile sınırlı olacak şekilde verilir. Genel Müdürlük ENVER etiketi verilen ürün grubundan seçtiği numuneleri akredite olmuş bir laboratuvarda test edebilir veya ettirebilir. Bu testlerde uyumsuzluk tespit edilmesi veya verilen ENVER etiketlerinin uygunsuz kullanıldığının tespit edilmesi durumunda, ENVER etiketi uygulaması durdurulur ve bu durum Genel Müdürlük tarafından internet üzerinden duyurulur. b) Endüstriyel işletmelere ENVER etiketi verilebilmesi için Genel Müdürlük ile gönüllü anlaşma yapmak suretiyle 20 nci madde kapsamında desteklerden yararlanmış olması şarttır. (2) Binaların ısıtılması amacıyla kullanılan kazanlar ile elektrikli ev aleti üretici ve ithalatçıları, ülke içinde sattıkları ürünlerin enerji etiketi sınıfları bazındaki miktarlarını her yıl Ocak ayı içerisinde Genel Müdürlüğe bildirirler. Elektrik enerjisi ve güç talebinin azaltılmasıMADDE 22 – (1) Elektrik piyasasında faaliyet gösteren perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler ve organize sanayi bölge müdürlükleri abonelerinin elektrik enerjisi ve güç taleplerinin azaltılmasına yönelik olarak aşağıdaki konularda çalışmalar yapar: a) Tüketimleri yüksek olan sanayi ve ticarethane abone gruplarının kesintili enerji programlarına katılması veya yüklerini gerektiğinde diğer zaman dilimlerine kaydırması için bu aboneler ile gönüllülük esasına dayalı anlaşma yapılması, b) Üretici şirketler veya bunlar adına dernek veya birlikleri ile işbirliği yaparak, klimalar, buzdolapları ve lambalar veya ampuller öncelikli olmak üzere piyasada mevcut yüksek enerji verimli elektrikli ev aletlerinin kullanımının yaygınlaştırılması ile ilgili kampanyalar düzenlenmesi. Dış aydınlatmaMADDE 23 – (1) Elektrik piyasasında faaliyet gösteren dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler ve belediyeler tarafından aşağıdaki uygulamalar yapılır: a) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Yol aydınlatmalarında Ek-4’te verilen kriterlere uyulur. Ancak, çevreden kaynaklanan aydınlatmanın etkisi dikkate alınarak tablolarda verilen limitler aşılabilir. b) Yol aydınlatmalarında; 1) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Genel veya açık alan aydınlatma kapsamına giren yol, cadde, sokak, alt ve üst geçit ve meydan aydınlatmalarında şeffaf cam tüplü yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar, LED’li yol aydınlatma armatürleri kullanılır. 2) Işık kirliliğinin önlenmesinin birinci derecede önem taşıdığı doğal hayatın korunması gereken alanlardaki ve astronomi gözlemevleri etrafındaki yol, sokak, meydan, alan aydınlatmalarında sadece alçak basınçlı sodyum buharlı lambalar kullanılır. c) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Park ve bahçe aydınlatması amacıyla kullanılan aydınlatma sistemlerinde elektronik balastlı floresan, kompakt floresan lambalar veya LED’li armatürler kullanılır. ç) Tüp floresan lambalar reklam ve seyir amaçlı aydınlatmalarda kullanılır. Bu tip lambalar yol, cadde, sokak ve meydan aydınlatması amaçlı kullanılmaz. d) Armatürler, dış ortam koşullarına uygun tiplerden seçilir. e) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Park ve bahçe aydınlatmalarında sadece yol, oturma grubu, spor oyun araçları, otopark ve güvenlik gerektiren kısımlar aydınlatılır. Dış aydınlatmada tercih edilecek lamba ve armatürler, rantabiliteye göre seçilir. Rantabilite hesaplarının, lamba ve armatür ömrünü içeren enerji sarfiyatı ile işletme ve bakım giderlerini de içerecek şekilde yapılarak proje dosyasında ibrazı esastır. Bilinçlendirme ve tanıtım etkinlikleriMADDE 24 – (1) Kamu kesiminde faaliyet yürüten kurum ve kuruluşlar toplumda enerji kültürünün ve verimlilik bilincinin gelişimine katkıda bulunmak amacıyla, Genel Müdürlük ile koordineli olarak tanıtım ve bilinçlendirme etkinlikleri düzenler veya Genel Müdürlük tarafından organize edilen etkinliklere katkıda bulunur. (2) Lisansları kapsamında elektrik ve/veya doğal gaz satışı yapan tüzel kişiler abonelerinin bir önceki mali yıla ait tüketim miktarını ve bu miktara karşılık gelen tüketim bedelini içeren aylık bazdaki bilgilere ve puant tüketimi ile ilgili bilgilere, aynı tüketici gruplarının ortalama tüketim değerlerleri ile karşılaştırmalı olarak, internet ortamında erişimini sağlar. (3) Askeri liseler ile er-erbaşeğitim merkezlerindeki ders ve eğitim programlarında, örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet içi eğitimlerinde enerji ve enerji verimliliği ile ilgili temel kavramlar, Türkiye’nin genel enerji durumu, enerji kaynakları, enerji üretim teknikleri, günlük hayatta enerjinin verimli kullanımı, iklim değişikliği ve çevrenin korunmasında enerji verimliliğinin önemi konularında teorik ve pratik bilgiler verilmek üzere gerekli düzenlemeler, Milli Savunma Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından yapılır. (4) Kamu kesiminde bilinçlendirme amacıyla aşağıdaki faaliyetler yürütülür: a) Enerji tüketiminin azaltılması için çalışanları bilinçlendirmek üzere hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenir. Çalışanlar çalıştıkları yerlerin enerji tüketimi hakkında bilgilendirilir. b) Herkesin görebileceği yemekhane, konferans salonu, geçiş bölgeleri ve benzeri yerlere; kullanılmayan lambaların söndürülmesine, elektrikli ev aletleri ve ampullere yönelik verimlilik etiketlerinin tanıtılmasına, ofis cihazlarının kullanılmadığı durumlarda kapatılmasına yönelik afişler ve spotlar asılır. c) Her yıl Ocak ayının ikinci haftasında düzenlenen enerji verimliliği haftası etkinlikleri kapsamında ve eşzamanlı olarak; 1) Büyükşehir belediyeleri Genel Müdürlük ile koordineli olarak konferans, sergi, fuar ve yarışma gibi bilinçlendirme etkinlikleri için gerekli tedbirleri alır. 2) Milli Eğitim Müdürlükleri her ilde ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik enerji verimliliği ile ilgili etkinlikler için gerekli tedbirleri alır. ç) İlköğretim, ortaöğretim ve yaygın öğretim kurumlarında enerji verimliliği kulübü oluşturulur ve kulüp çalışmaları ile öğrencilerin ders yılı içerisinde hazırlayacakları ödev ve projelerde enerji verimliliğiyle ilgili konulara yer verilmesi için gerekli tedbirleri alır. d) Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü şans oyunlarında, Posta İşletmeleri Genel Müdürlüğü pul, zarf, koli ve benzeri posta işlemlerinde, Bakanlık tarafından geliştirilen enerji verimliliği ile ilgili grafiklere ve mesajlara yer verilmesi için gerekli tedbirleri alırlar. (5) Genel Müdürlük bilinçlendirme ve tanıtım amaçlı ödüllü veya ödülsüz yarışmalar düzenler, hazırladığı veya hazırlattığı tanıtım ve bilinçlendirme malzemelerini ücretsiz dağıtır. SEKİZİNCİ BÖLÜMElektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtımında EnerjiVerimliliğinin Artırılmasına Yönelik UygulamalarElektrik enerjisi üretim tesislerinde enerji yönetimiMADDE 25 – (1) Kurulu gücü yüz megavat ve üzeri olan, otoprodüktör lisansı sahibi olanlar hariç, elektrik üretim tesislerinde, 8 inci maddede belirtilen enerji yönetimi ile ilgili faaliyetleri yönetim adına yürütmek üzere, çalışanları arasından birisi enerji yöneticisi olarak görevlendirilir. (2) Elektrik üretim lisansı sahibi tüzel kişiler asgari olarak birincil enerji tüketimi, elektrik üretimi, sistem çevrim verimi bilgileri olmak üzere Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayınlanan formattaki bilgileri her yıl Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderir. Elektrik enerjisi iletiminde ve dağıtımında enerji verimliliğinin artırılmasıMADDE 26 – (1) Dağıtım sistemindeki teknik kayıpların önlenmesi için 19/2/2003 tarihli ve 25025 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliğinde düzenlenen hususlara elektrik piyasasında dağıtım faaliyeti gösteren tüzel kişiler tarafından uyulur. (2) İletim sistemindeki teknik kayıpların önlenmesi ve iletim sisteminin verimlilik kriteri açısından ve güç kalitesine etki eden gerilim, frekans, harmonik, fliker şiddeti, reaktif ve aktif güç oranları (CosØ), devre dışı olma, N-1, gibi parametreler için 22/1/2003 tarihli ve 25001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde düzenlenen hususlara elektrik piyasasında iletim faaliyeti gösteren tüzel kişiler tarafından uyulur. Termik santrallerin verim artırma kriterleri ve atık ısılarından yararlanılmasıMADDE 27 – (1) Fosil yakıtlarla çalışan elektrik üretim tesislerine lisans verilmesinde aranacak asgari şartlar arasında kullanılmak üzere, santralın tam yükte işletme koşullarında yakıtın alt ısıl değeri temel alınarak bulunan net çevrim verimi değerleri, santral tiplerine bağlı olarak, her yıl Ocak ayında Bakanlık tarafından tebliğ olarak yayımlanır. (2) Termik santral atık ısılarının öncelikle binalarda ısıtma ve soğutma amaçlı kullanımının yanı sıra sanayi, tarımsal üretim, su ürünleri yetiştiriciliği, soğuk hava depoları ve tatlısu üretimi gibi sektörlerde de değerlendirilmesine yönelik enerji etütleri yapılır. Geri ödeme süresi en fazla on yıl olan projeler belediye ve özel sektör işbirlikleri ile gerçekleştirilir. (3) Belediyeler ve Toplu Konut İdaresi yeni toplu konut alanlarını yerleşime açarken varsa termik santral atık ısıları ile merkezi veya bölgesel ısıtma ve soğutma yapılabilecek bölgelere öncelik verir ve ısı dağıtımı altyapısı planları için gerekli tedbirleri alır. Kojenerasyon uygulamalarıMADDE 28 –(Değişik: RG-25/3/2014-28952) (1) Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi, 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi kapsamındaki uygulamalarda, Bakanlık tarafından yayımlanan tebliğ ile belirlenen verimlilik kriterlerinin karşılanması şarttır. Diğer hususlarMADDE 29 – (1) Elektrik üretiminde, iletiminde ve dağıtımında ulusal ve uluslararası standartlara uygun malzeme kullanılır. (2) Termik santrallere yakıt sağlayan linyit üretim sahalarında linyit kalitesinin iyileştirilmesi için lavvarlama, eleme, ayıklama ve benzeri homojenizasyon ve zenginleştirme işlemleri uygulanır. (3) Tesis edilecek kömür yakan termik santrallerde birincil enerji kaynağının etkin kullanımını sağlamak üzere verimli yakma teknikleri kullanılır ve tesis kurulu gücü birincil kaynak potansiyelinin azami olarak değerlendirilmesine imkan sağlayacak şekilde seçilir. (4) Termik santral iç tüketimlerinin azaltılması için otomasyon, koruyucu bakım uygulamaları ile arızaların azaltılması, yedek parça ve stok kontrol sistemi kurulması için sistem rehabilitasyonları zamanında yapılır. (5) Elektrik üretim ve dağıtım tesislerinin özelleştirilmesine yönelik olarak hazırlanacak şartnamelerde verimlilik artırıcı önlemlerin alınmasına ve teknik kayıpların azaltılmasına dair hususlar yer alır. (6) Araştırma ve geliştirme projesi yürüten ve/veya destekleyen kamu kurum ve kuruluşları aşağıda sayılan konulara yönelik projelere öncelik verir. Başarıyla sonuçlandırılan projelerin uygulamaya geçilmesi yönünde tanıtım etkinlikleri ile birlikte teknik destek sağlar. a) Yerli tarım ürünlerinden üretilen biyoyakıtların maliyetinin düşürülmesi ve performansının artırılması, b) Biyokütle kaynaklarından biyoyakıt veya sentetik yakıt üretim teknikleri, c) Su, rüzgar, güneş ve jeotermal gibi yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak ekonomik olabilecek hidrojen üretim teknikleri. DOKUZUNCU BÖLÜMKamu Kesiminde Enerji Verimliliği ÖnlemleriEnerji etütleriMADDE 30 – (1) Genel Müdürlük tarafından, kamu kesimine ait enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü binalarda enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik tedbirleri ve bunların fayda ve maliyetlerini belirlemek üzere etütler yapılır veya şirketlere yaptırılır. Bu etütler her on yılda bir yenilenir. Genel Müdürlük tarafından bu etütlerin yapılmasında yıllık toplam enerji tüketimi yüksek olan binalara öncelik verilir. Kamu kurum ve kuruluşları bu etütlerin yapılması için gerekli koşulları sağlar. Etüdün tamamlanmasını takip eden yıllarda kurum ve kuruluşların bütçelerinde bakım ve idameye ilişkin konulan ödenekler öncelikle bu etütler ile belirlenen önlemlerin uygulanmasına ilişkin projelerin hazırlanması ve uygulanması için kullanılır. (2) Kamu kesiminde ilgili kurum veya kuruluşlarca yapılan veya yaptırılan etütlere ilişkin raporların ve etütler ile belirlenen önlemlerin uygulanmasına ilişkin projelerin birer sureti ilgili kurum veya kuruluş tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir. Kamu kesimine ait bina ve işletmelerde enerji verimliliğinin artırılması için alınabilecek öncelikli tedbirlerMADDE 31 – (1) Kamu kesimine ait bina ve işletmelerin enerji kullanımı 2010 yılına göre, 2023 yılında en az yüzde yirmi oranında düşürülür. Her bir kamu kurum ve kuruluşu faaliyetlerine uygun şekilde, birim alan, kişi, birim mal, birim hizmet gibi kriter başına tükettikleri birim enerjileri belirler ve Genel Müdürlüğe bildirir. Bu değerler birinci cümlede belirtilen hedefin ölçülmesinde ve izlenmesinde esas alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarının yönetimlerince, öncelikle aşağıdaki tedbirleri içine alan iç mevzuat düzenlemeleri yapılır. Yapılan bu düzenlemelerin birer sureti Genel Müdürlüğe iletilir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ile Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ile bunların bağlı ve ilgili kurum veya kuruluşları tarafından belirlenen performans göstergelerinin ve bunlar tarafından yapılan iç mevzuat düzenlemelerinin Genel Müdürlüğe bildirilmesi zorunlu değildir. a) Bina ve tesislerin işletilmesinde ısı enerjisi ile ilgili alınabilecek tedbirler şunlardır: 1) Isıtmada il mahalli çevre kurullarında iç ortam sıcaklığı ile ilgili alınan kararda belirtilen iç ortam sıcaklığı değerlerine riayet edilmesi, bu yönde alınmış bir karar bulunmaması halinde iç ortam sıcaklıklarının 22 oC’nin üzerine çıkmayacak şekilde sistemin işletilmesi, 2) Yeni alımlarda etiket sınıfı en az A olan klimalar arasında seçim yapılması, 3) Soğutma sistemi ve klimaların dış ortam sıcaklığı 30 oC’nin altında iken soğutma amaçlı çalıştırılmaması ve iç ortam sıcaklığı 24 oC’nin altına inmeyecek şekilde ayarlanması, 4) Radyatör arkalarına alüminyum folyo kaplı ısı yalıtım levhaları yerleştirilmesi, ısı akışını engellememek için radyatörlerin önlerinin ve üzerlerinin açık tutulması, 5) Pencerelerden hava sızıntılarının önlenmesi için pencere contası kullanılması ve benzeri tedbirlerin alınması, 6) Tamamı kamu kesimi tarafından kullanılan binaların ana girişlerinde döner kapı veya çift kapı kullanılması, çift kapıların biri kapanmadan diğerinin açılmamasının sağlanması, 7) Her ısıtma sezonu öncesinde ısıtma sistemlerinin bakım ve kontrolünün baca gazı ölçümlerine dayalı brülör ayarlarını da kapsayacak şekilde yapılması veya yaptırılması, 8) Ortam sıcaklığının sabit tutulmasına imkan sağlayan ısı veya sıcaklık kontrol sistemlerinin kullanılması. b) Bina ve tesislerin işletilmesinde elektrik enerjisi kullanımı ile ilgili alınabilecek tedbirler şunlardır: 1) Aydınlatmada mevcut akkor flamanlı lambalar yerine kompakt floresan lambaların veya ledli lambaların, manyetik balastlı düşük verimli halofosfat floresan lambalar yerine elektronik balastlı yüksek verimli trifosfor floresanların kullanılması, 2) Kısa süreli kullanılan bölümlerde hareket, ısı ve/veya ışığa duyarlı sensörlü kontrol sistemlerinin kullanılması, 3) Aydınlatmada daha iyi verim alınması için lambaların önündeki ışık geçirgenliğini önemli ölçüde engelleyen armatürler yerine yüksek yansıtıcılı armatürlerin kullanılması, 4) İç aydınlatmada birden fazla armatür bulunan bina bölümlerinde her bir armatür veya pencere önü gibi doğalışıktan daha fazla yararlanan bölümler için uygun şekilde gruplandırma yapılarak ayrı ayrı elle kontrol veya otomatik gün ışığı kontrol sistemi kullanılması, 5) Bilgisayar, yazıcı, fotokopi ve benzeri elektrik enerjisi kullanan ekipmanların alımında Energy Star işareti olmasının ve/veya ilgili mevzuat ile belirlenen asgari verimlilik kriterlerinin sağlanmasının şart koşulması, 6) Güç kompanzasyonu yapılması, 7) Periyodik olarak yapılan tarife analizlerine dayalı olarak elektrik enerjisinin mümkün olan en düşük maliyetle tedarik edilmesi veya kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla lisanssız elektrik üretimine yönelik küçük ölçekli tesis veya sistemlerin kurulması. 8) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Kamu bina ve kampüslerinde yapılacak aydınlatmalarda lamba ve armatür rantabilitesi aşağıdaki unsurlar birlikte değerlendirilerek tespit edilir. Proje onaylarında bu hesapların aranması zorunludur. aa) Asgari 10 yılı içeren enerji sarfiyatı ile işletme ve bakım giderleri, bb) İlk yatırım maliyeti, 9) (Ek: RG-25/3/2014-28952) Kamu binalarına ait tüketimler bildirilirken kampüs aydınlatmaları da dikkate alınır. c) Proses, ekipman, sistem bazında alınabilecek diğer tedbirler şunlardır: 1) Kazanlarda; yanma kontrolü ve yanmanın optimizasyonu, ısı yalıtımı, ısı transfer yüzeylerinin temiz tutulması, atık ısıların kullanımı ve buhar kazanlarında kondens geri dönüşünün artırılması ve blöf kayıplarının azaltılması, 2) Basınçlı hava sistemlerinde; kompresörlerin boşta çalışma sürelerinin asgariye indirilmesi, kompresöre giren havanın kuru, temiz ve soğuk olmasının sağlanması, kaçakların periyodik olarak kontrol edilmesi, çok kademeli ara soğutmalı kompresörler yerine tek kademeli kompresörlerin kullanılması, 3) Isı enerjisi dağıtım sistemlerinde; boru sistemlerinin vana ve flanşları ile birlikte yalıtılması ve yalıtımın düzenli olarak kontrol edilmesi, dağıtımın olabilecek en düşük basınç ve sıcaklıkta yapılması, buhar kapanlarının düzenli kontrolü ve bakımı, 4) Genel proses işlemlerinde; kullanılmayan elektrikli alet ve teçhizatların kapatılması, olabildiğince tam kapasitede çalışılması, 50 oC’nin üzerinde yüzey sıcaklığı olan yerlerin yalıtımının ekonomik olup olmadığının analiz edilmesi ve ekonomik açıdan geri ödeme süresi bir yıldan az olanların uygulanması, atık ısıların kullanılması, 5) Kurutma proseslerinde; atık gazlardaki nem miktarının optimize edilmesi, ısı ile kurutma öncesi mekanik nem alma imkanlarının araştırılması, yalıtım, ısıtıcıların ve filtrelerin temiz tutulması, mümkün olan yerlerde havanın yeniden sirküle edilmesi, egzost gazlarının atık ısılarının kullanılması, 6) Fırınlarda; yalıtım optimizasyonu ve sızdırmazlığın sağlanması, yanma için verilen fazla hava miktarının asgari olması, ışınım ve taşınım yoluyla ısı iletiminde etkinliğin artırılması, olabildiğince azami kapasitede yükleme yapılması, taşıyıcı olarak hafif malzemelerin kullanılması, atık ısıların değerlendirilmesi ve kesikli çalışan fırınlarda yükleme ve boşaltma için fırın kapılarının açık tutulma sürelerinin asgari düzeyde olması, 7) Elektrik sistemlerinde; merkezi ve/veya lokal düzeyde güç kompanzasyonu yapılması, yükün değişken olduğu yerlerdeki elektrik motorlarında değişken hız sürücülerinin kullanılması, elektrik motorlarının ihtiyaca uygun kapasitede seçilmesi, yeni alımlarda verimlilik sınıfı yüksek elektrik motorlarının alımına öncelik verilmesi, kullanılmayan elektrikli ekipmanların kullanılmadıkları zamanlarda kapalı tutulması, elektrik tarifelerinin dikkatli izlenmesi ve anlaşma gücünün aşılmaması, puant yük durumunda devre dışı bırakılabilecek elektrikli ekipmanların belirlenmesi, 8) İklimlendirme sistemlerinde; ısıtıcı bataryalarının ve filtrelerin temiz tutulması, kontrol dışı hava sızıntılarının azaltılması. (2) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait bina ve işletmelerde enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik etütlerle belirlenen önlemlerin uygulanmasına ilişkin olarak, tasarruf veya performans garantili proje uygulamaları için hizmet alınacak veya sözleşme yapılacak tüzel kişinin 6 ncı madde kapsamında yetkilendirilmiş olması şarttır. ONUNCU BÖLÜMBilgi Verme Yükümlülüğü ve İdari YaptırımlarBilgi verme yükümlülüğüMADDE 32 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarının ve ticaret ve sanayi odası, ticaret odası veya sanayi odasına bağlı olarak faaliyet gösteren, her türlü mal üretimi yapan işletmeler ile yataklı konaklama ve sağlık tesisi, okul, alışveriş merkezi, yönetim hizmetleri amacıyla kullanılan ticari ve hizmet binalarının yönetimleri, her beş yılda bir, son üç yıla ait yıllık toplam enerji tüketim değerlerini, 9 uncu maddenin altıncı fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan hükümlere göre hesaplamak suretiyle Genel Müdürlüğe gönderir. Genel Müdürlük tarafından yapılan tespitlere göre enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü bulunan endüstriyel işletmelerin ve binaların yönetimleri, enerji tüketimine ve enerji yönetimi uygulamalarına ilişkin bilgilerini, Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayınlanan formata uygun olarak, her yıl Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe bildirir. (2) Bu bilgilerin doğruluğunun tespiti amacıyla Genel Müdürlüğün yerinde yapacağı denetleme ve incelemeler için talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve gereken şartları sağlamak zorunludur. (3) Endüstriyel alanda faaliyet gösteren işletmeler ile Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına giren bina ve tesislerin enerji tüketimlerinin izlenmesi ve performans göstergelerinin geliştirilmesi için gerekli veri tabanı, gerektiğinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, valilikler ve belediyeler ile işbirliği yapmak suretiyle, Genel Müdürlük tarafından oluşturulur. (4) Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, 9 uncu maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapacakları bildirimler kapsamında, emniyet ve güvenlik açısından verilmesi uygun görülmeyen bilgileri vermek zorunda değildir. İdari yaptırımlarMADDE 33 – (1) Genel Müdürlük tarafından yapılan tespit ve/veya denetimler sonucu gerçek veya tüzel kişilere Kanunun 10 uncu maddesi kapsamındaki idari yaptırımlar uygulanır. ONBİRİNCİ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerDüzenleme yetkisiMADDE 34 – (1) Genel Müdürlük, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir. (2) 4, 5, 6, 11, 12, 16 ve 19 uncu maddelerinde geçen etüt, enerji yöneticisi ve etüt-proje sertifikaları, faaliyet raporu, yetkilendirme anlaşması, yetki belgesi, proje desteklemeleri ile ilgili usul ve esaslar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde Genel Müdürlükçe düzenlenir. KoordinasyonMADDE 35 – (1) Genel Müdürlük enerji verimliliği hizmetleri ile ilgili gelişmeleri, darboğazları ve çözüm önerilerini değerlendirmek üzere, yetkilendirilen üniversitelerin, meslek odalarının ve şirketlerin üst düzey temsilcilerinin katılımı ile yılda en az bir kez koordinasyon toplantısı düzenler. İstisnalarMADDE 36 – (1) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullar ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, 9 uncu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkraları hükümlerinden dolayı sorumlu tutulamazlar. Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanlığı ve bağlı kuruluşları ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, 30 uncu maddenin ikinci fıkrası ile 32 nci maddenin birinci ve ikinci fıkrası hükümlerinden dolayı, milli güvenlik açısından uygun görülmeyen bina ve tesislerle ilgili bilgi ve belgeleri vermek zorunda değildir. Yürürlükten kaldırılan yönetmelikMADDE 37 – (1) 25/10/2008 tarihli ve 27035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Genel müdürlüğün şirketleri yetkilendirme göreviGEÇİCİ MADDE 1 – (1) 6 ncı madde hükümleri çerçevesinde Genel Müdürlüğün şirketleri yetkilendirme faaliyeti yetkilendirilmiş kurum sayısı on olana kadar devam eder. Mevcut yetki belgelerinin ve enerji yöneticisi sertifikalarının yenilenmesiGEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, yetki belgesi almış olan yetkilendirilmiş kurumların A ve B sınıfı olarak verilen yetki belgeleri ile şirketlerin yetki belgeleri süreleri tamamlanıncaya kadar, yetkilendirme anlaşmasındaki faaliyetleri yürütmek üzere geçerlidir. Yetki belgelerinin ve yetkilendirme anlaşmalarının sürelerinin bitiminde veya daha önce yenilenebilmesi için yetkilendirilmiş kurumların 5 inci madde hükümlerine, şirketlerin ise 6 ncı madde hükümlerine uygun şekilde başvuru yapması şarttır. (2) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce sanayi veya bina sektörlerine yönelik düzenlenen enerji yöneticisi eğitimlerine katılan ve eğitime katıldığı dönemde enerji yöneticisi sertifikası verilmesi için istenen koşulları sağladığını belgeleyebilen, bu Yönetmelik kapsamında enerji yöneticisi sertifikası verilecek kişiler için tanımlanmış alanlarda en az lisans eğitimi almış kişilere, Genel Müdürlüğe başvurmaları halinde, başkaca bir koşul aranmaksızın sanayi enerji yöneticisi sertifikası veya bina enerji yöneticisi sertifikası verilir. (3) (Değişik: RG-25/3/2014-28952) Sanayi ve bina sektörleri için ayrı ayrı düzenlenmiş olan enerji yöneticisi sertifikaları ilgili sektörde kullanılmak kaydıyla geçerlidir. Bu şekilde adı geçen sektörlerden sadece birisi için enerji yöneticisi sertifikası almışolanların diğer sektörde enerji yöneticisi olarak görev yapmak istemesi halinde bahse konu sektör için ayrı bir enerji yöneticisi sertifikası verilmez. Bu kişilere, bu Yönetmelik kapsamında tanımlanan ve sanayi ve bina sektörleri için geçerli olacak şekilde ve aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde enerji yöneticisi sertifikası verilir. a) Sanayi ve bina sektörleri için her iki enerji yöneticisi sertifikasına sahip kişilerin yazılı istekleri üzerine, eski sertifikaları geri alınmak suretiyle ve başkaca bir şart aranmaksızın, bu Yönetmelik kapsamında tanımlanmış ve sanayi ve bina sektörlerinde geçerli olacak şekilde enerji yöneticisi sertifikası verilir. b) Sanayi veya bina sektörlerinden sadece birisi için enerji yöneticisi sertifikası sahibi olup, enerji yöneticisi sertifikası sahibi olmadığı diğer sektörde de enerji yöneticisi olarak görev yapmak isteyenlere, Genel Müdürlük tarafından bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen merkezi sınavlara girmeleri ve başarılı olmaları halinde, enerji yöneticisi eğitimlerine devam şartı aranmaksızın, ancak sınav ücreti ve sertifika bedeli alınmak kaydıyla, bu Yönetmelik kapsamında tanımlanmış ve sanayi ve bina sektörlerinde geçerli olacak şekilde enerji yöneticisi sertifikası verilir. Girdiği ilk sınavda başarılı olamayanlara en fazla bir kez daha sınava girme hakkı tanınır. Girdiği her iki sınavda da başarılı olamayanların her iki sektörde geçerli olacak şekilde enerji yöneticisi sertifikası almak üzere merkezi sınavlara girebilmeleri için, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde düzenlenen enerji yöneticisi eğitimlerine katılmaları ve gerekli yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekir. Devam eden destek uygulamalarıGEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce, proje destekleri ve gönüllü anlaşma uygulamalarına ilişkin imzalanan sözleşmeler ve anlaşmalar sürelerinin bitimine kadar aynen geçerlidir. Bunlara yapılacak destek ödemeleri sözleşmenin veya anlaşmanın imzalandığı tarihte yürürlükte olan mevzuata göre hesaplanan miktarlar üzerinden yapılır. Enerji tüketimlerinin bildirilmesiGEÇİCİ MADDE 4 – (1) 32 nci maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi gereğince, enerji tüketimlerine ilişkin ilk bilgiler 31/3/2012 tarihine kadar Genel Müdürlüğe gönderilir. İlk enerji etütleriGEÇİCİ MADDE 5 – (1) 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ve 30 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılacak etütlerin ilki 2013 yılı sonuna kadar, 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yapılacak etütlerin ilki ise 2015 yılında yapılır veya yaptırılır. Kamu kesiminde yapılacak düzenlemelerGEÇİCİ MADDE 6 – (1) 31 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında belirlenen 2010 yılı birim enerji tüketimleri 2012 yılı sonuna kadar Genel Müdürlüğe bildirilir. Aynı madde kapsamında belirtilen iç mevzuat düzenlemeleri ise 2012 yılı sonuna kadar yapılır. İlk enerji yöneticilerinin görevlendirilmesi ve bildirilmesiGEÇİCİ MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faal durumda olan ve 9 uncu maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve/veya dördüncü fıkraları uyarınca enerji yöneticisi görevlendirmesi veya enerji yönetim birimi kurması gereken endüstriyel işletmelerden, binalardan ve organize sanayi bölgelerinden henüz bu yükümlülüğünü yerine getirmemiş olanlar, bu yükümlülüklerini yerine getirir ve 9 uncu maddenin beşinci fıkrasında belirtilen bilgileri 1/1/2012 tarihine kadar Genel Müdürlüğe bildirir. Destek uygulamalarında belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 TS ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar StandardıGEÇİCİ MADDE 8 – (Başlığı ile değişik: RG-25/3/2014-28952) (1) 15 inci maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi, aynı maddenin beşinci fıkrası, 18 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ve 20 nci maddenin sekizinci fıkrası uyarınca, belgelendirmeye esas olan yürürlükteki ulusal veya uluslararası ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım Kılavuzu ve Şartlar Standardı belgesine sahip olma şartı 1/1/2014 tarihine kadar aranmaz. Genel veya açık alan aydınlatma kapsamına giren yol, cadde, sokak, alt ve üst geçit ve meydan aydınlatmalarına ilişkin teknik kriterlerGEÇİCİ MADDE 9 –(Ek: RG-25/3/2014-28952) (1) Genel veya açık alan aydınlatma kapsamına giren yol, cadde, sokak, alt ve üst geçit ve meydan aydınlatmalarına ilişkin teknik kriterler bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini takip eden bir yıl içinde Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi tarafından Resmî Gazete’de yayımlanır ve uygulamada bu kriterlere uyulması şarttır. YürürlükMADDE 38 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür. ____________________ (1) Bu değişiklik 25/6/2014 tarihinde yürürlüğe girer.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
27/10/2011
28097
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Bu Yönetmelik; örtüaltı yetiştiriciliğinde üretimin planlanması, geliştirilmesi, pazarlanması ve gerekse gıda güvenlik zinciri içerisinde kaliteli üretimin tüketiciye ulaştırılması aşamasında, kontrollü üretim sistemini geliştirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2 —
Bu Yönetmelik; kontrollü örtüaltı üretiminin uygulanması için il ve ilçe müdürlüklerinin, üreticilerin, ürünü toptan alan alıcı, kişi, kurum, kuruluş veya firmaların, satış ünitelerinin, ihracatçıların görev ve sorumluluklarını kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3 —
Bu Yönetmelik; 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin Bakanlığımıza verdiği görevler, 15/5/1957 tarihli ve 9615 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ve 28/6/1995 tarihli ve 22327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 —
Bu Yönetmelikte yer alan;
Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
İl Müdürlüğü: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı il müdürlüklerini,
İlçe Müdürlüğü: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ilçe müdürlüklerini,
Birlik: Tarımla ilgili ürün, ürün grubu veya konu bazında faaliyette bulunan, belirli üretim kapasitesine sahip veya belirli bir ekiliş alanında üretim yapan, belirli sayıdaki üreticinin bir bölgede gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe haiz, kamu yararına çalışan tarımsal üretici birliklerini,
Örtüaltı Üretimi: Örtüaltında yapılan üretim şeklini,
Örtüaltı Üreticisi: Örtüaltında her türlü bitkisel üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri,
Satış Ünitesi: Örtüaltında üretilen ürünü üreticiden alıp tüketiciye ulaştıran ve bu işi ticari amaçla yapan her türlü satıcı ve satış yapılan yeri (manav, market, pazarcı, ihracatçı vesaire),
IPM: Entegre mücadele tekniklerini, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev ve Sorumluluklar
İl ve İlçe Müdürlüklerinin Görev ve Sorumlulukları
Madde 5 —
İl ve ilçe müdürlüklerinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) İl ve ilçe bazında örtüaltı üreticilerini kayıt altına almak,
b) Her üreticinin TC kimlik numarası ile birlikte üretim yaptıkları her örtülü alanı ayrı ayrı numaralandırmak,
c) Kayıt işlemleri, eğitim, yayım ve kontrol hizmetlerini ürün bazında yürütmek,
d) Örtüaltı üreticileriyle ilgili alınan kayıtları, bilgisayar ortamında oluşturmak. Bu kayıtları her üretim sezonu için güncelleştirmek,
e) Üretim kayıt cetveli (Form-1) ile, ürün orijin belgesini (Form-2), matbu olarak temin etmek,
f) Ürünün hasat aşamasında (Form-1)’leri onaylamak ve bir suretini muhafaza etmek,
g) Uygulamada görülen aksaklık ve hatalara müdahale etmek, gerekli uyarıları yapmak,
h) Örtüaltı üretiminde hastalık ve zararlılara karşı kullanılacak zirai mücadele ilaçlarının teknik talimatlar doğrultusunda kullanımını sağlamak ve ilaçlamalar sırasında kontrol etmek,
ı) Üreticinin IPM tekniklerini kullanarak üretim yapması halinde ürün bazında hazırlanmış olan Entegre Mücadele Teknik Talimatlarına uymasını sağlamak ve bu uygulamaları Entegre Projenin Yürütülmesi Hakkındaki Talimat esaslarına göre yürütmek ve kontrol etmek.
Üreticilerin Görev ve Sorumlulukları
Madde 6 —
Üreticilerin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Ürün, ürün grubu ve konu bazında kendi birliklerini kurmak,
b) Birlikler kendi kontrol sistemlerini oluşturarak, istihdam edecekleri ziraat mühendisleriyle koordineli bir çalışma düzeni oluşturmak,
c) Yetiştirme dönemindeki uygulamaları eksiksiz ve zamanında (Form-1)’ lere işlemek,
d) (Form-1)’deki bilgileri doğru ve eksiksiz olarak doldurmak, örtüaltında kolayca görülebilen bir yere asmak,
e) Ürünün hasat aşamasında il/ilçe müdürlüğü tarafından tasdiklenen (Form-1)’ lerin bir suretini birliğe vermek, bir suretini dosyada muhafaza etmek,
f) Hasat edilen ürünün, toptan satışı sırasında ürün orijin belgesini (Form-2), doldurmak, imzalamak, il/ilçe müdürlüğü tarafından onaylandıktan sonra ürünü alan kişi, kurum, kuruluş veya firmaya vermek,
g) Ürünü perakende satanlar tüketicinin talebi halinde, ürün orijin belgesini ibraz etmekle yükümlüdür,
ı) Örtüaltı üretiminde hastalık ve zararlılarla mücadelede teknik talimatlara uymak ve kimyasal mücadelede kullanılacak ilaçları, ilaç etiketinde belirtilen esaslar dahilinde kullanmak zorundadır,
j) IPM tekniklerine göre üretim yapılması halinde Örtüaltı Sebze Yetiştiriciliği Entegre Teknik Talimatına uymakla yükümlüdür.
Ürünü Toptan Alan Alıcı, Kişi, Kurum, Kuruluş veya Firmaların Sorumlulukları
Madde 7 —
Ürünü toptan alan alıcı, kişi, kurum, kuruluş veya firmaların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Aldığı her ürün çeşidi için ürün orijin belgesi (Form-2) almak,
b) Ürünün nakledilmesi aşamasında, yapılacak kontrollerde ürün orijin belgesini (Form-2) ibraz etmek,
c) Ürün teslimi sırasında ürün orijin belgesinin (Form-2) bir suretinin arkasına açık adres, ürünün adı ve miktarı belirtmek, tasdiklemek, dağıtım ve pazarlama ünitesine vermek. Bu konuda Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin 31 inci maddesi uygulanır.
Her türlü denetim ve kontrollerde veya tüketicinin istemesi halinde ürün orijin belgesini (Form-2) ibraz etmekle yükümlüdürler.
İhracatçıların Sorumlulukları
Madde 9 —
Üretici birliklerinden veya doğrudan üreticiden ürün alarak ihracat yapan gerçek ve tüzel kişiler ürün orijin belgesini (Form-2) almak ve bir suretini kendi dosyalarında muhafaza etmekle yükümlüdürler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Genel Hükümler
Madde 10 —
Örtüaltı üretimin hangi aşamasında olursa olsun, yapılacak denetimler sonucu gıda güvenliği açısından ürünün taşıdığı riskten üretici sorumludur.
Yürürlük
Madde 11 —
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 12 —
Bu Yönetmelik hükümleri Tarım ve Köyişleri Bakanı tarafından yürütülür.
Resmi Gazete Tarihi: 27.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28155
HAYVANSAL GIDALAR İÇİN ÖZEL HİJYEN KURALLARI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, hayvansal gıda üreten gıda işletmecisinin Gıda Hijyeni Yönetmeliğinde belirtilen kurallara ek olarak uyması gereken özel hijyen gerekliliklerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik; işlenmemiş ve işlenmiş hayvansal gıda üreten gıda işletmecisinin uyması gereken özel hijyen gerekliliklerini, sorumluluklarını ve yürüttüğü otokontrollere ilişkin usul ve esasları kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, bitkisel ve işlenmiş hayvansal ürünlerin her ikisini de içeren gıdalar için uygulanmaz. Ancak, bu tür gıdaların hazırlanmasında kullanılan işlenmiş hayvansal ürünler bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olarak elde edilir ve işleme tabi tutulur.
(3) Bu Yönetmelik;
a) Kişisel tüketim amacıyla birincil üretime,
b) Kişisel tüketim amacıyla gıdanın hazırlanması, işlenmesi ve depolanmasına,
c) Üreticisi tarafından küçük miktarlardaki birincil ürünlerin son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzına,
ç) Üreticisi tarafından çiftlikte kesilen kanatlı ve tavşanımsıların etlerini, küçük miktarlarda ve çiğ et olarak son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzına,
d) Yaban av hayvanları veya yaban av hayvanı etlerini küçük miktarlarda son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arz eden avcılara,
uygulanmaz.
(4) Bu Yönetmelik,
a) Aksi belirtilmedikçe perakendeye uygulanmaz.
b) Başka bir işletmeye hayvansal gıdaları arz eden perakendeciye aşağıdaki durumlar hariç olmak üzere uygulanır.
1) Bu Yönetmeliğin 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerinde belirtilen özel sıcaklık gerekliliklerinin uygulanması şartıyla sadece depolama ve nakliye faaliyetleri.
2) Yerel, marjinal ve sınırlı faaliyetler.
(5) Bu Yönetmelik;
a) Hayvan refahı,
b) Hayvanların tanımlanması ve hayvansal gıdaların izlenebilirliği,
c) Nakledilebilir süngerimsi beyin hastalıklarından korunma, kontrol ve yok edilmesi için belirlenen kurallar dahil hayvan ve halk sağlığı,
konusundaki mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmeyecek şekilde uygulanır.
(6) Bu Yönetmelik, bu Yönetmeliğin bölümlerinde özel hijyen gerekliliği getirilmeyen hayvansal gıdalara uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik;
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 8, 9, 22, 24, 27, 29, 30, 31, 32 ve 34 üncü maddelerine dayanılarak,
b) 853/2004/EC sayılı Hayvansal Gıdaların Özel Hijyen Kurallarına İlişkin Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğüne paralel olarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) 5996 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde ve Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 4 üncü maddesindeki tanımlara ilave olarak bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan tanımlar da geçerlidir.
(2) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Arındırma merkezi: Canlı çift kabuklu yumuşakçaların temiz deniz suyu ile beslenen tanklarda, bulaşıklığın azaltılarak insan tüketimine uygun hale getirilmesi amacıyla, muamele edildiği tesisi,
b) Av hayvanı işleme tesisi: Avlanmadan sonra av hayvanının ve av etinin piyasaya arzı için hazırlandığı tesisi,
c) Büyük yaban av hayvanı: Küçük yaban av hayvanı tanımına girmeyen, doğada serbest olarak yaşayan yaban kara memelilerini,
ç) Çatlak yumurta: Kabuğu zarar görmüş ve zarı bozulmamış yumurtayı,
d) Çift kabuklu yumuşakça: Sudaki besinleri süzerek beslenen Lamellibranchia sınıfında yer alan yumuşakçaları,
e) Çiftlik av hayvanı: Evcil tırnaklılar tanımında belirtilenlerin dışında kalan, çiftlikte yetiştirilen devekuşugilleri ve kara memelilerini,
f) Çiğ et: Vakum ambalajlı veya kontrollü ortamda ambalajlanmış et dahil soğutma, dondurma veya hızlı dondurmadan başka herhangi bir muhafaza yöntemine tabi tutulmamış olan eti,
g) Çiğ süt: Çiftlik hayvanlarının meme bezlerinden salgılanan, 40 ºC’nin üzerinde ısıtılmamış veya eşdeğer etkiye sahip herhangi bir işlem görmemiş sütü,
ğ) Deniz biyotoksinleri: Toksinleri içeren planktonlarla beslenmenin bir sonucu olarak, çift kabuklu yumuşakçalar tarafından biriktirilen zehirli maddeleri,
h) Dondurucu gemi: Balıkçılık ürünlerinin; kanının akıtılması, kafanın ve yüzgeçlerin ayrılması, iç organlarının çıkarılması gibi işlemler ile gerektiğinde paketleme ve ambalajlama yapılarak dondurulduğu balıkçı gemisini,
ı) Don yağı tortusu: Yağ ve suyun kısmi ayrımından sonra protein içeren tortuyu,
i) Eritilmiş hayvansal yağ: Kemiklerde dahil olmak üzere, etin işlenmesinden elde edilen insan tüketimine uygun yağı,
j) Et: Bu maddenin ikinci fıkrasının (c), (e), (m), (u), (çç), (ll) ve (rr) bentlerinde belirtilen hayvanların kan dahil yenilebilen kısımlarını,
k) Et parçalama tesisi: Etin kemiklerinden ayrılması ve/veya parçalanması amacıyla kullanılan tesisi,
l) Et ürünleri: Etin işlenmesinden veya işlenmiş ürünlerin daha ileri düzeyde işlenmesiyle elde edilen ve kesit yüzeyi çiğ etin karakteristik özelliklerini göstermeyen ürünleri,
m) Evcil tırnaklı hayvan: Sığırı, mandayı, bizonu, koyunu, keçiyi, tek tırnaklı hayvanı, deveyi ve domuzu,
n) Evcil tırnaklı hayvan karkası:
1) Sığır için; hayvanın kesimi yapılıp kanı akıtıldıktan, baş ve ayakları ayrıldıktan, derisi yüzüldükten, böbrekleri ve böbrek yağları, üreme organları ve pelvis boşluğu yağları, salkım yağları, idrar kesesi ve bunların bağları, soluk borusu (trachea), yemek borusu (oesaphagus) ve diğer iç organları çıkartıldıktan ve kuyruk, sakrum omuru ile birinci kuyruk omuru arasından kesildikten sonra elde edilen bütün haldeki gövdesini,
2) Domuz için; hayvanın kesildikten, kanı akıtıldıktan, başı ayrıldıktan veya başı ayrılmadan, derinin yüzülmemesi halinde baş ve gövdesi haşlandıktan, tüyleri yolunup ütüldükten, tırnakları alındıktan ve iç organları çıkartıldıktan sonra elde edilen bütün haldeki gövdesini,
3) Diğer evcil tırnaklı hayvanlar için; hayvanın kesimi yapılıp kanı akıtıldıktan, baş ve ayakları ayrıldıktan, derisi yüzüldükten, tek tırnaklı hayvanlarda böbrek dahil diğer hayvanlarda böbrek hariç iç organları çıkartıldıktan sonra elde edilen bütün haldeki gövdesini,
o) Fabrika gemisi: Balıkçılık ürünlerinin fileto yapılması, dilimlenmesi, derisinin sıyrılması, kabuğunun ayrılması, pişirilerek kabuğundan çıkarılması, kıyma haline getirilmesi gibi işlemlerden biri veya birkaçının gerçekleştirildikten sonra, gerektiğinde soğutulduğu veya dondurulduğu ve ardından ambalajlama veya paketleme işlemlerinin yapıldığı gemiyi,
ö) Hazırlanmış balıkçılık ürünleri: İç organları çıkarma, kafayı ayırma, dilimleme, fileto yapma ve parçalama gibi anatomik bütünlüğü etkileyen bir işleme tabi tutulmuş işlenmemiş balıkçılık ürünlerini,
p) Hazırlanmış et karışımları: Parçalara bölünmüş et dahil olmak üzere ete, diğer gıda maddeleri, lezzet vericiler ve/veya katkı maddeleri ilavesiyle elde edilen, etteki kas liflerinin yapısını ve çiğ etin özelliklerini ortadan kaldırmayacak seviyede işleme tabi tutulan çiğ eti,
r) İç organlar: Göğüs, karın ve pelvis boşluğundaki organlar, soluk borusu ve yemek borusu ile kanatlı hayvanlarda kursağı,
s) İşlenmiş balıkçılık ürünleri: Balıkçılık ürünlerinin işlenmesinden veya bu işlenmiş ürünlerin daha ileri düzeyde işlenmesinden elde edilen işlenmiş ürünleri,
ş) İşlenmiş mide, idrar kesesi ve bağırsak: Elde edildikten ve temizlendikten sonra, tuzlama, ısıtma veya kurutma gibi işlemlere tabi tutulan mide, idrar kesesi ve bağırsağı,
t) Jelatin: Hayvanların kemikleri, post ve derileri, tendon ve ligamentlerinden üretilen kollajenin kısmi hidroliziyle elde edilen, jel haline gelen veya gelmeyen doğal, çözülebilir proteini,
u) Kanatlı hayvan: Devekuşugiller dışında, evcil hayvan olarak beslenen fakat evcil hayvan olarak kabul edilmeyen kuşlar da dahil olmak üzere beslenen kanatlı hayvanları,
ü) Kanatlı hayvan karkası: Tekniğine uygun kesilmiş, kanı akıtılmış, tüyleri yolunmuş, böbrek hariç olmak üzere iç organları çıkartılmış, yıkama ve soğutma işlemi görmüş, suyu sızdırılmış kanatlı hayvanın bütün halindeki gövdesini,
v) Kesimhane: Etleri insan tüketimine uygun olan hayvanların kesim ve yüzüm işlemlerinin yapıldığı, iç organlarının çıkartıldığı, karkas ve sakatatların soğutulduğu ve/veya dondurulduğu işletmeyi,
y) Kıyma: Parçalara kıyılmış kemiksiz eti,
z) Kollajen: Bu Yönetmeliğin ilgili gerekliliklerine göre üretilmiş hayvan kemikleri, postları, derileri, tendonları ve ligamentlerinden elde edilmiş protein esaslı ürünü,
aa) Kolostrum/Ağız Sütü: Doğumdan sonraki ilk 3 ila 5 güne kadar meme bezlerinden salgılanan fiziksel ve kimyasal bileşimi normal sütten farklılık gösteren antikor ve mineralce zengin olan ve çiğ süt salgılanmasından önce gelen sıvıyı,
bb) Kolostrum bazlı ürünler: Kolostrumun işlenmesinden elde edilen ürünler ile bu ürünlerin daha ileri düzeyde işlenmesinden elde edilen işlenmiş ürünleri,
cc) Kurbağa bacağı: Ön vücudunun arkasından enine bir kesimle ikiye ayrılmış, iç organları çıkarılmış, derisi yüzülmüş kurbağagillerin Ranidae türlerinin arka kısmını,
çç) Küçük yaban av hayvanı: Doğada serbest olarak yaşayan yaban av kuşlarını ve tavşanımsıları,
dd) Lezzet vericiler: İnsan tüketimine uygun tuz, hardal, baharat, baharat özütleri, aromatik bitkiler ve aromatik bitki özütlerini,
ee) Mekanik olarak ayrılmış balıkçılık ürünleri: Balıkçılık ürünlerinde kemik/kılçık/kabuktaki etin, yapısında kayba ve değişikliğe yol açan mekanik araçları kullanarak ayrılması yoluyla elde edilen herhangi bir ürünü,
ff) Mekanik olarak ayrılmış et (MAE): Kemikler ayrıldıktan sonra etli kemiklerdeki veya kanatlı hayvanların karkaslarındaki etlerin, bu etleri meydana getiren kas liflerinin yapısının kaybolmasına veya değişmesine sebep olan mekanik yöntemler kullanılarak alınması ile elde edilen ürünü,
gg) Sakatat: İç organlar ve kan dahil karkas haricindeki eti,
ğğ) Salyangoz: Helix pomatialinne, Helix aspersamuller, Helix lucorum türlerinin karada yaşayan karından bacaklılarını ve Achatinidae familyasının türlerini,
hh) Sevkiyat merkezi: İnsan tüketimine uygun özellikteki canlı çift kabuklu yumuşakçaların kabulü, uygun duruma getirilmesi, yıkanması, temizlenmesi, derecelenmesi, ambalajlanması ve paketlemesi için karada veya denizde kurulu herhangi bir tesisi,
ıı) Sıvı yumurta: Kabuğunun uzaklaştırılmasından sonra işlenmemiş yumurta içeriğini,
ii) Süt üreten hayvancılık işletmesi: Gıda olarak piyasaya arz için süt üretmek amacıyla, bir veya daha fazla çiftlik hayvanının bulundurulduğu tesisi,
jj) Süt ürünleri: Çiğ sütün işlenmesinden elde edilen ürünler ile bu ürünlerin daha ileri düzeyde işlenmesi ile elde edilen işlenmiş ürünleri,
kk) Tabaklama: Bitkisel tabaklama ajanları, krom tuzları, alüminyum tuzları, demir tuzları, silisli tuzlar, aldehitler, kininler veya sentetik sertleştiriciler gibi diğer maddeleri kullanarak derilerin sertleştirilmesini,
ll) Tavşanımsılar: Tavşanları, yaban tavşanlarını ve kemirgenleri,
mm) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Taze balıkçılık ürünleri: Muhafazasını sağlamak üzere soğutmadan başka herhangi bir işleme tabi tutulmayarak, vakumla veya modifiye atmosferde paketlenmiş ürünler de dahil olmak üzere, bütün veya hazırlanmış ve işlemeye tabi tutulmamış balıkçılık ürünlerini,
nn) Toplayıcı: Hasat edilmiş canlı çift kabuklu yumuşakçaları bir hasat alanından herhangi bir araçla, işleme yeri ve piyasaya arz etme amacıyla toplayan gerçek veya tüzel kişiyi,
oo) Toptan satış yeri: Gıda işletmecilerine gıda satışının yapıldığı, tesis ve bölümlerin ortak kullanıldığı ve ayrı üniteleri içeren işyerini,
öö) Uygun duruma getirme: A sınıf üretim alanlarından gelen canlı çift kabuklu yumuşakçalardan, kum, çamur veya balçığı uzaklaştırmak, duyusal özelliklerini geliştirmek ve paketleme veya ambalajlamadan önce çift kabuklu yumuşakçaların canlılığının iyi bir duruma getirilmesini sağlamak için arındırma merkezlerinde veya sevkiyat yerlerindeki tanklarda, temiz deniz suyu içeren herhangi bir diğer tesiste veya kendi doğal ortamlarında depolanmasını,
pp) Üretim alanı: Çift kabuklu yumuşakçaların doğal yataklarını ya da onların yetiştirildiği alanları içeren ve canlı çift kabuklu yumuşakçaların elde edildiği herhangi bir deniz veya nehrin açıldığı koy veya lagün alanlarını,
rr) Yaban av hayvanı: Yabani tırnaklılar ve tavşanımsılar ile insan tüketimi için avlanan ve yaban av hayvanları gibi çevrelenmiş alanlarda özgürce yaşayan memelileri de içeren, ilgili yasasına göre yaban av hayvanı olarak kabul edilen diğer karasal memelileri ve insan tüketimi için avlanan yaban kuşlarını,
ss) Yatırma: Canlı çift kabuklu yumuşakçaların iyi gelişmesi veya semirtilmesi için daha uygun alanlara aktarma amacı dışında, gerekli olduğu durumda, bulaşıklığın azaltılarak insan tüketimine uygun hale gelmesi amacıyla deniz veya nehrin açıldığı koy veya lagün alanlarına aktarılmasını,
şş) Yatırma alanı: Sınırlarının şamandıralar, kazıklar ve diğer sabit araçlarla kesin olarak işaretlendiği ve canlı çift kabuklu yumuşakçaların yalnızca doğal arıtılmasının yapıldığı herhangi bir deniz veya nehrin açıldığı koy veya lagün alanını,
tt) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Yerel, marjinal ve sınırlı faaliyet: Coğrafi olarak sınırlandırılmış alan içerisinde, günlük, haftalık veya yıllık olarak belirlenmiş miktarları aşmayacak şekilde, belirlenmiş tipteki perakendeci tarafından belirlenmiş hayvansal gıdanın belirlenmiş işletme tipine arzını,
uu) Yumurta: Kırık, kuluçkalık veya pişmiş yumurtalar hariç olmak üzere çiftlik kuşları tarafından üretilen ve direkt olarak insan tüketimine veya yumurta ürünlerinin hazırlanmasına uygun kabuklu yumurtayı,
üü) Yumurta paketleme tesisi: Yumurtaların kalite ve ağırlık bakımından derecelendirildiği ve paketlemenin yapıldığı tesisi,
vv) Yumurta ürünleri: Yumurtanın veya yumurta bileşenlerinin veya yumurta karışımlarının işlenmesinden veya bu işlenmiş ürünlerin daha ileri düzeyde işlenmesinden elde edilen işlenmiş ürünleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Gıda İşletmecisinin Sorumlulukları, Kayıt ve Onay
Gıda işletmecisinin sorumlulukları
MADDE 5 –
(1) Gıda işletmecisi 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerde yer alan hayvansal gıdaların hijyenine ilişkin ilgili gerekliliklere uyar.
(2) Gıda işletmecisi, hayvansal gıdanın yüzeyindeki bulaşmayı ortadan kaldırmak için, içilebilir su veya Gıda Hijyeni Yönetmeliği veya bu Yönetmelikte kullanımına izin verilen temiz su dışında başka bir madde kullanamaz. Ancak bu amaç için, ruhsatlandırılmış veya izin verilmiş maddeler kullanılabilir. Bu maddelerin kullanımı, bu Yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirme konusunda gıda işletmecisinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(3) (Ek: RG-17/1/2014-28885)(1) Gıda işletmecisi, hayvansal dondurulmuş gıdalar söz konusu olduğunda aşağıdaki gerekliliklere uyar.
a)Gıdanın üretim tarihi olarak;
1) Karkas, yarım karkas veya çeyrek karkaslar için kesim tarihi,
2) Yaban av hayvanının gövdesi için avlanma tarihi,
3) Balıkçılık ürünleri için hasat veya avlanma tarihi,
4) Diğer hayvansal gıdalar için işleme, parçalama, kıyma veya hazırlama tarihi,
esas alınır.
b) Gıda işletmecisi; insan tüketimi için amaçlanan dondurulmuş hayvansal gıdanın 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğine uyumlu olarak etiketlenmesi veya daha ileri bir işlemede kullanılması aşamasına kadar, gıdayı arz ettiği gıda işletmecisinin ve talebi halinde yetkili otoritenin; üretim tarihi ve üretim tarihinden farklı ise dondurma tarihi bilgilerine erişimini sağlar.
c) Gıda, farklı üretim ve dondurma tarihli ham maddeleri içeren bir partiden üretildiğinde en eski ham maddenin üretim tarihi ve/veya dondurma tarihi esas alınır.
ç) Dondurulmuş gıdayı sunan gıda işletmecisi (b) ve (c) bentlerinde belirtilen bilgileri açık ve kesin bir şekilde sağlıyorsa ve bilgileri gerektiğinde yeniden sağlayabiliyorsa bu bilgileri kendisinin belirleyeceği bir şekilde sunabilir.
Kayıt ve onay
MADDE 6 –
(1) Gıda işletmecisi, hayvansal gıdayı sadece aşağıdaki gereklilikleri karşılayan işletmelerde hazırlanmış ve muameleye tabi tutulmuşlarsa piyasaya arz eder:
a) 5996 sayılı Kanunun, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin ilgili hükümleri ile bu Yönetmeliğin 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerinde yer alan gereklilikleri karşılayan işletmeler.
b) Bakanlığın kayıt altına aldığı veya bu maddenin ikinci fıkrası gereği onayladığı işletmeler.
(2) Bu Yönetmeliğin 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerinde belirtilen hayvansal gıdaları işleyen tesisler, Bakanlık tarafından bu maddenin üçüncü fıkrasına uygun olarak onaylanmadığı sürece faaliyet gösteremez. Aşağıdaki faaliyetleri yürüten tesisler onay kapsamı dışındadır:
a) Birincil üretim.
b) Nakliye işlemleri.
c) Sıcaklık kontrollü depolama şartları gerektirmeyen ürünlerin depolanması.
ç) Bu Yönetmeliğin 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen faaliyetler.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak onaylanması gereken bir işletme, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik hükümlerine göre Bakanlıkça yerinde yapılan resmi kontrolde, şartlı veya tam onay verilmedikçe faaliyet gösteremez.
(4) Gıda işletmecisi, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik hükümlerine göre Bakanlıkla işbirliği yapar. Bakanlık;
a) Daha önce verilen onayı geri çekerse,
b) Şartlı onay vermiş ve bu onayın süresini uzatmazsa,
c) Şartlı onayın süresini uzatmasına rağmen süre sonunda onay koşulları sağlanmamışsa,
gıda işletmecisi işletmenin faaliyetini durdurur.
(5) Domuzlar ve tek tırnaklıların muameleye tabi tutulduğu işletmelerin onay ve kayıt işlemleri aşağıdaki hususlara uygun olarak gerçekleştirilir;
a) Domuz ve tek tırnaklı hayvanlar dışındaki hayvan türlerinin kesimi ve muamelesi, etlerinin parçalanması, soğutulması, etlerinden kıyma, hazırlanmış et karışımı, MAE ve et ürünleri üretiminin yapılması, ambalajlanması, depolanması ve nakliyesi ile ilgili faaliyetlerle uğraşan gıda işletmelerinde domuzlar ve tek tırnaklı hayvanlara ve bu hayvanların etlerine ilişkin faaliyetler yürütülemez, bu işlemler domuz ve tek tırnaklı hayvanlara mahsus her iki tür için ayrı ayrı onaylanmış veya kayıt altına alınmış gıda işletmelerinde yürütülür.
b) Domuzların deri/post/kemiklerinden jelatin ve kolajen üretimi, diğer tür hayvanların deri/post/kemiklerinden jelatin ve kolajen üretimi yapılan işletmelerde yapılamaz. Domuzların deri/post/kemiklerinden jelatin ve kolajen üretimi sadece domuzlara mahsus onaylanmış işletmelerde yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sağlık ve Tanımlama İşareti
Sağlık ve tanımlama işareti
MADDE 7 –
(1) İşletmesi onaya tabi olan gıda işletmecisi, ürettiği hayvansal gıdayı Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik hükümlerine uygun sağlık işareti veya sağlık işaretinin uygulanmasının öngörülmediği durumlarda bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan şartlara uygun tanımlama işareti uygulamadan piyasaya arz edemez.
(2) Gıda işletmecisi hayvansal gıdalara tanımlama işaretini, bu gıdaların bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesindeki şartları taşıyan işletmelerde üretilmesi halinde uygular.
(3) Gıda işletmecisi, parçalamadıkça veya işlemedikçe veya başka tarzda üzerinde çalışmadıkça, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak uygulanan sağlık işaretini etten kaldıramaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bazı Hayvansal Gıdalara İlişkin Gereklilikler
Tanımlama işareti
MADDE 8 –
(1) Gıda işletmecisi, bu Yönetmeliğin 7 nci veya 83 üncü maddelerini uygulaması gerektiğinde, bu Yönetmeliğin 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerindeki hükümlere bağlı olarak hayvansal gıdalara aşağıdaki şartlara uygun tanımlama işaretini uygular:
a) Tanımlama işaretinin uygulanması aşağıdaki şekildedir:
1) Tanımlama işareti, gıda tesisten ayrılmadan önce uygulanır.
2) Gıda, paketinden ve/veya ambalajından çıkarıldığında veya başka bir tesiste daha ileri düzeyde işlendiğinde gıdaya yeni bir işaret uygulanır. Yeni işarette, bu tür işlemlerin gerçekleştirildiği tesisin onay numarası belirtilir.
3) (Mülga: RG-17/1/2014-28885)(1)
4) Gıda işletmecisi, 5996 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak hayvansal gıdanın alındığı gıda işletmecisini veya dağıtıcısını tanımlayacak sisteme ve prosedüre sahip olması gerekir.
b) Tanımlama işaretinin şekli aşağıdaki gibidir:
1) İşaret; okunaklı, silinemez, anlaşılır şekilde olur ve kolayca görülebilir bir yerde bulunur.
2) İşarette, tesisin yer aldığı ülke adı büyük harflerle yazılır veya ilgili ISO standartlarına uygun olarak iki harf kodu ile gösterilecek şekilde belirtilir.
3) İşaret, tesisin onay numarasını içerir. Onaylı bir işletme, kayıt kapsamındaki bir işletmede üretilebilecek bir gıdayı da üretecekse, söz konusu gıdanın etiketinde tanımlama işareti yerine sadece işletmenin onay numarası bulunur.
4) İşaret oval şekilde olur.
c) Tanımlama işaretinin uygulama yöntemleri aşağıda belirtilmiştir:
1) İşaret, hayvansal gıdanın piyasaya arz ediliş şekline göre doğrudan gıdaya, ambalaja veya pakete uygulanabilir. Bu işaret; gıdaya, ambalaja veya pakete yapıştırılmış bir etikete basılmış olabileceği gibi etiketin üzerine dayanıklı materyalden yapılmış çıkarılamayacak bir şekilde de uygulanabilir.
2) Parçalanmış et veya sakatat içeren paketler söz konusu olduğunda işaret, pakete yapıştırılarak veya basılarak etikete uygulanır ve bu etiket paket açıldığında işaret bütünlüğü bozulacak şekilde paketin üzerine basılır. Ancak paketi açma işlemi paketin bütünlüğünün ortadan kalkmasına neden olursa, etiket paketin herhangi bir yerine yerleştirilir. Ambalajlamanın, paketleme ile aynı korumayı sağladığı durumlarda etiket ambalajın üzerine yapıştırılabilir.
3) Taşıma konteynerlerine veya büyük paketlere yerleştirilen ve başka bir tesiste muameleye tabi tutulması, işlenmesi, ambalajlanması veya paketlenmesi amaçlanan hayvansal gıdalar için işaret, konteyner veya paketin dış yüzeyine uygulanır.
4) Hazır ambalajlı hale getirilmeksizin taşınan sıvı, granül, toz halindeki hayvansal gıdalar ve hazır ambalajlı hale getirilmeksizin taşınan balıkçılık ürünleri için, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen bilgileri içeren belgenin gıdaya eşlik etmesi durumunda tanımlama işaretinin kullanılması zorunlu değildir.
5) Hayvansal gıdalar, son tüketiciye doğrudan arzı için paketlenmişse işaretin sadece o paketin dış yüzeyine uygulanması yeterlidir.
6) İşaret hayvansal gıdalara doğrudan uygulandığında, gıda kodeksine uygun renklendirici kullanılır.
Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları/HACCP ilkelerine dayanan prosedürlerin amaçları
MADDE 9 –
(1) Kesimhane işletmecisi, tehlike analizinin sonucunda belirlenen ve Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 22 nci maddesindeki genel gereklilikler ile bu maddenin ikinci fıkrasında sıralanan özel gereklilikleri içeren prosedürleri oluşturur.
(2) Prosedürler, kesimhaneye kabul edilen her bir hayvanın veya uygun durumlarda her bir hayvan partisinin;
a) Uygun bir şekilde tanımlanmasını,
b) Menşe çiftlik bünyesinde yer alan gıda zinciri bilgisinin eşlik etmesini,
c) Bakanlığın gerekli gördüğü durumlar hariç, hayvan veya halk sağlığı nedenleriyle hareket yasağı veya diğer sınırlamanın olduğu çiftlikten veya alandan gelmemesini,
ç) Temiz olmasını,
d) Kesimhane işletmecisinin yargısına göre sağlıklı olmasını,
e) Kesimhaneye geldiğinde hayvan refahı açısından uygun durumda olmasını,
sağlar.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında sıralanan herhangi bir gereklilik karşılanmadığında, kesimhane işletmecisi resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimi bilgilendirir ve uygun önlemleri alır.
Gıda zinciri bilgisi
MADDE 10 –
(1) Kesimhane işletmecisi, uygun durumlarda, kesimhaneye gönderilen veya gönderilmesi planlanan av hayvanları dışındaki tüm hayvanlar için, bu maddede yer aldığı şekilde gıda zinciri bilgisini istemek, almak, kontrol etmek ve değerlendirme sonucuna göre hareket etmek zorundadır.
(2) Kesimhane işletmecisi, Gıda Hijyeni Yönetmeliğine uygun olarak menşe çiftlik bünyesinde tutulan kayıtları içeren ilgili gıda zinciri bilgileri sağlanamayan hayvanları işletmesine kabul edemez.
(3) Hayvanlar kesimhaneye gelmeden 24 saat önce gıda zinciri bilgileri kesimhane işletmecisine ulaşmış olmalıdır. Ancak bu maddenin dokuzuncu fıkrasında belirtilen durumlarda bu süre aranmaz.
(4) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen gıda zinciri bilgisi özellikle;
a) Menşe çiftliğin veya bölgenin hayvan sağlığı durumunu,
b) Hayvanların sağlık durumunu,
c) Belirli bir dönemde hayvanlara uygulanan ve belirli bir kalıntı arınma süresine sahip olan veteriner tıbbi ürünleri veya diğer tedavileri, kalıntı arınma süreleri ve bunların uygulama tarihlerini,
ç) Etin güvenilirliğini etkileyebilen hastalıkların olup olmadığına ilişkin bilgiyi,
d) Halk sağlığının korunması amacıyla, etin güvenilirliğini etkileyebilecek hastalıkların teşhisi için zoonozların ve kalıntıların izlenmesi ve kontrolü çerçevesinde alınan numuneler de dahil, hayvanlardan veya diğer materyallerden alınan numunelerde yürütülen analiz sonuçlarını,
e) Aynı menşe çiftlikten kesime gönderilen bir önceki hayvanlara ait özellikle resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından düzenlenen ölüm-öncesi (ante mortem) ve ölüm-sonrası (post mortem) muayenelere ilişkin raporları,
f) Verilerin bir hastalığın varlığına işaret etmesi durumunda üretim verilerini,
g) Menşe çiftliğe hizmet sağlayan veteriner hekimin adı ve adresini,
kapsar.
(5) Ancak; bu maddenin dördüncü fıkrasındaki bilgilerden; bazılarının aşağıdaki durumlarda temin edilmesi gerekmez:
a) Kesimhane işletmecisi; daimi bir düzenleme veya bir kalite güvence programı kapsamında bu maddenin 4 üncü fıkrasının (a), (b), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen bilgileri temin edebiliyorsa bu bilgileri ayrıca aramaz.
b) Kesimhane işletmecisi; üreticinin bu maddenin 4 üncü fıkrasının (a), (b), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen bilgilere ilişkin raporlanacak bir durum olmadığını beyan etmesi durumunda bu bilgileri temin etmesi zorunlu değildir.
(6) Gıda zinciri bilgisi, çiftlik kayıtlarından çıkarılabildiği gibi, elektronik veri tabanı veya üretici tarafından imzalı standart bir beyan şeklinde de verilebilir.
(7) İlgili gıda zinciri bilgisini değerlendirdikten sonra hayvanların kesimhaneye kabulü için karar veren kesimhane işletmecisi, bu maddenin dokuzuncu fıkrasında bahsedilen durumlar hariç, hayvanın veya partinin varışından en az 24 saat önce resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimle bağlantı kurar. Kesimhane işletmecisi hayvanın ölüm öncesi muayenesinden önce sağlık durumu hakkındaki değerlendirmelerini resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekime bildirir.
(8) Gıda zinciri bilgisi olmaksızın kesimhaneye hayvan getirilirse, kesimhane işletmecisi derhal resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimi bilgilendirir. Resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim izin verinceye kadar hayvanın kesimi gerçekleştirilmez.
(9) Bakanlık bu Yönetmeliğin amacına uygun olarak, gıda zinciri bilgisinin, hayvanların kesimhaneye getirilmesinden 24 saatten daha az bir sürede veya hayvanlarla birlikte getirilmesine izin verebilir. Ancak gıda zinciri bilgisinde kesimhane faaliyetini ciddi olarak aksatabilecek bir husus olması durumunda, hayvanların kesimhaneye ulaştırılmasından yeterli bir süre önce, kesimhane işletmecisi kesimhane faaliyetini bu duruma uygun hale getirebilmesi için bilgilendirilir. Kesimhane işletmecisi bu bilgiyi değerlendirir ve aldığı gıda zinciri bilgisini resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekime sunar. Resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim izin vermedikçe hayvanların kesimi veya iç organlarının çıkartılması işlemi yapılmaz.
(10) Kesimhane işletmecisi, evcil tek tırnaklı hayvanlara eşlik eden pasaportları/tek tırnaklı hayvan kimlik belgelerini insan tüketimi için amaçlandığını doğrulamak üzere kontrol eder. Hayvanları kabul etmesi halinde pasaportları/tek tırnaklı hayvan kimlik belgelerini resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekime verir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Evcil Tırnaklı Hayvanların Etleri İçin Özel Gereklilikler
Canlı hayvanların kesimhaneye nakli
MADDE 11 –
(1) Canlı hayvanları kesimhaneye nakleden gıda işletmecisi aşağıdaki gerekliliklere uygunluğu sağlar:
a) Hayvanlara, toplama ve nakliye süresince gereksiz strese ve acıya yol açmayacak şekilde davranılır.
b) Hastalık belirtileri gösteren veya halk sağlığı açısından önemli olan hastalık etkenleriyle bulaşmış olduğu bilinen sürülerden gelen hayvanlar, Bakanlıkça izin verilmesi halinde kesimhaneye nakledilir.
Kesimhaneler için gereklilikler
MADDE 12 –
(1) Gıda işletmecisi, evcil tırnaklıların kesildiği kesimhane binalarının, planlarının ve ekipmanlarının aşağıdaki gerekliliklere uygunluğunu sağlar:
a) Kesimhanelerdeki hayvan bekleme yerleri aşağıda belirtilen gereklilikleri taşır:
1) Kolay temizlenebilen, dezenfekte edilebilen, havalandırma ve gerektiğinde uygun iklimlendirmeye izin veren, yeterli ve hijyenik hayvan bekleme yerlerine sahip olmalıdır.
2) Sağlıklı hayvanları koruyacak şekilde, hasta veya hastalıktan şüpheli hayvanların yönlendirilmesine ve toplanmasına imkân veren ayrı ve kilitlenebilir, havalandırma ve gerektiğinde uygun iklimlendirmeye izin veren yerlere sahip olmalıdır.
3) Bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen yerler su ve gerektiğinde yemleme imkânlarıyla donatılmalı ve bu yerlerin atık sularının drenajı, gıda güvenilirliğini tehlikeye atmamalıdır.
4) Hayvan bekleme yerlerinin büyüklüğü ve bölümleri hayvan refahını sağlayacak şekilde olmalıdır. Bu yerler hayvanların tanımlanması ve ölüm öncesi muayenesine imkân verecek şekilde yapılmalıdır.
b) Kesimhaneler, ete bulaşmaların önlenmesi amacıyla aşağıdaki şartları taşır:
1) Yürütülmekte olan işlemlere uygun ve yeterli sayıda odaya sahip olmalıdır.
2) Mide ve bağırsakların boşaltılması ve temizlenmesi halinde ayrı bir odaya sahip olmalıdır.
3) Sersemletme ve kanın akıtılması, derinin yüzülmesi, domuz türü hayvanlarda derinin yüzülmemesi halinde haşlama, kılların alınması, kalan kılların kazınması ve hafifçe yakılması, iç organların çıkartılması ve karkasın ilave (Değişik ibare: RG-5/12/2012-28488) muamelesi, temizlenmiş mide ve bağırsakların muamelesi, eğer kesim hattında yapılmıyorsa özellikle yüzülmüş başların işlenmesi olmak üzere diğer sakatatların hazırlanması ve temizlenmesi, sakatatların paketlenmesi ve etlerin sevkiyatı işlemlerinin farklı zamanlarda veya farklı yerlerde yapılması sağlanmalıdır.
4) Etin, zemin, duvar ve tüm sabit donanımlarla temasını önleyecek imkâna sahip olmalıdır.
5) Kesim işleminde sürekli ilerlemeye izin veren veya kesim hattındaki farklı kısımlar arasındaki çapraz bulaşmaları önleyecek şekilde tasarlanmış kesim hattına sahip olmalıdır. Aynı kesimhanede birden fazla kesim hattının çalıştırılması halinde, çapraz bulaşmayı önlemek için hatlar birbirinden yeterince ayrı olmalıdır.
c) Kesimhaneler, 82 °C’den az olmamak üzere temin edilen sıcak su ile veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem ile aletleri dezenfekte etmek için olanaklara sahip olmalıdır.
ç) Etle teması olan personel tarafından kullanılan el yıkama işleminin yapıldığı lavabolar, bulaşmanın yayılmasını önlemek üzere tasarlanmış musluklara sahip olmalıdır.
d) Şüphelenilerek alıkonulan etlerin soğutularak depolanması ile insan tüketimi için uygun olmadığı belirlenen etlerin depolanması için kilitlenebilen ayrı ayrı imkânlara sahip olmalıdır.
e) Canlı hayvanların nakliyesinde kullanılan araçların temizlenmesi, yıkanması ve dezenfeksiyonu için yeterli imkânlara sahip ayrı bir yer bulunmalıdır. Ancak, Bakanlıkça uygun görülmesi halinde kesimhane yakınında resmi izine sahip olan yerler bu amaç için kullanılabilir. Bu durumda kesimhanenin bu tür yer ve imkânlara sahip olmasına gerek yoktur.
f) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Kesimhaneler, hasta ve şüpheli hayvanların kesimi için ayrılmış, kilitlenebilir imkânlara sahip olmalıdır. Hasta ve şüpheli hayvanların kesimi Bakanlık tarafından bu amaç için izin verilmiş diğer işletmelerde veya normal kesim sürecinin sonunda gerçekleştiriliyorsa bu gereklilik aranmaz.
g) Gübre veya sindirim kanalı içeriği işletmede depolanacak ise bu amaç için ayrılmış özel bir alan veya yer olmalıdır.
ğ) Veteriner hizmetlerinin kullanımına ayrılmış, yeterli donanıma sahip, kilitlenebilir imkân veya gerektiğinde odaya sahip olmalıdır.
Parçalama tesisleri için gereklilikler
MADDE 13 –
(1) Gıda işletmecisi, evcil tırnaklı hayvan etlerinin muamele edildiği parçalama tesisinde aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Etlerin bulaşmasını önlemek üzere özellikle; işlemlerin sürekli ilerlemesine izin verecek veya farklı üretim (Değişik ibare: RG-17/1/2014-28885)(1) partileri arasındaki ayırımı sağlayacak şekilde tesisin inşasını gerçekleştirmelidir.
b) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Açık etler ve paketlenmiş etlerin depolanması için ayrı ayrı imkânlar bulunmalıdır. Ancak depolamanın, farklı zamanlarda veya paketleme materyali ve depolama şeklinin, et için bulaşma kaynağı olmayacak şekilde yapılması durumunda bu gereklilik aranmaz.
c) Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilmiş olan gerekliliklere uygunluğu sağlayacak şekilde donatılmış parçalama odalarına sahip olmalıdır.
ç) Etle teması olan personel tarafından kullanılan el yıkama işleminin yapıldığı lavabolar, bulaşmanın yayılmasını önlemek üzere tasarlanmış musluklara sahip olmalıdır.
d) 82 °C’den az olmamak üzere temin edilen sıcak su ile veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem ile aletleri dezenfekte etmek için olanaklara sahip olmalıdır.
Kesim hijyeni
MADDE 14 –
(1) Hayvanların kesimi aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak yapılır:
a) Hayvanlar kesimhaneye getirildikten sonra gereksiz yere bekletilmeden kesilmelidir. Ancak, hayvan refahını sağlamak amacıyla gerektiğinde kesimden önce bir dinlenme süresi verilmelidir.
b) Kesimhaneye kabul edilen hayvanlara ilişkin olarak;
1) Bu bendin (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen hayvanların dışında kalan hayvanlar, kesimhanede kesimden önce ölmüş ise etleri insan tüketimi için kullanılamaz.
2) Kesimhaneye, 16 ncı maddeye uygun olarak kesimhane dışında acil kesime tabi tutulan hayvanlar, 25 inci maddeye uygun olarak üretim yerlerinde kesilen hayvanlar ve 27 nci maddeye uyumlu yaban av hayvanları dışında sadece kesim amacıyla canlı hayvan getirilir.
3) Kesimhanede meydana gelen kaza sonucu kesime tabi tutulan hayvanların etleri, kesimhanede yapılan muayenede kaza sebebiyle meydana gelen lezyonlar dışında hiçbir ciddi lezyon bulunmazsa, insan tüketiminde kullanılabilir.
c) Kesim için gönderilen hayvanların menşeini izleyebilmek için, hayvanlar tek tek veya uygun durumlarda grup olarak tanımlanır.
ç) Hayvanlar temiz olmalıdır.
d) Kesimhane işletmecisi, kesilecek her hayvanın Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ölüm öncesi muayenesinin uygun şartlar altında yapılabilmesi için resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimin talimatlarına uyar.
e) Kesim salonuna alınan hayvanlar, gereksiz yere bekletilmeden kesilmelidir.
f) Sersemletme, kanın akıtılması, deri yüzme, iç organ çıkarma ve karkasın diğer işlemleri; gereksiz yere geciktirilmeden ve ete bulaşmaları önleyecek şekilde yapılır. Özellikle;
1) Kesim işlemi boyun bölgesindeki ana atardamar (a. carotis communis) ve ana toplardamar (v. jugularis) ile soluk borusu ve yemek borusunu kapsayacak şekilde yapılır. Ancak Bakanlığın izin vermesi durumunda, kanın akıtılması sırasında soluk borusu ve yemek borusunun bütünlüğünün bozulmayacağı yöntemler kullanılabilir.
2) Deri ve postların uzaklaştırılması esnasında; deri ve postların dış kısmı ile karkas arasında temas önlenir, deri ve postların dış yüzeyi ile temas eden personel ve ekipman, etlere temas ettirilmez.
3) İç organların çıkarılması sırasında ve sonrasında sindirim kanalı içeriğinin dökülmesinin önlenmesi sağlanır ve sersemletme işlemini takip eden süreçte, mümkün olan en kısa sürede iç organların çıkartılması işlemi tamamlanır.
4) Memelerin uzaklaştırılması sırasında karkasa, süt veya kolostrum bulaştırılmaz.
g) Karkaslar ve gövdenin insan tüketimi için amaçlanan diğer kısımları tamamen yüzülmüş olmalıdır. Ancak, domuz türü hayvanların tüm gövdesi; koyun, keçi ve danaların başları ile koyun, keçi ve sığırın ayakları; sığırların ağız burun bölgesi ile dudakları için bu uygulama zorunlu değildir. Ağız burun bölgesi ve dudaklar dahil olmak üzere baş ve ayaklar bulaşmaya yol açmayacak şekilde muamele edilir.
ğ) Domuz türü hayvanlar yüzülmediklerinde kılları derhal uzaklaştırılır. Bu işlem için kullanılan haşlama sıcaklığındaki sudan kaynaklanan etin bulaşma riski en aza indirilir. Bu işlem için, sadece izin verilmiş katkı maddeleri kullanılır. Bu işlem sonrasında domuz türü hayvanlar, içilebilir su ile tamamen durulanır.
h) Karkaslarda, görünür dışkısal bulaşma olmamalıdır. Herhangi bir görünür bulaşmanın olması durumunda, bulaşık bölge derhal kesilerek veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif yollarla uzaklaştırılmalıdır.
ı) Karkaslar ve sakatatın zemin, duvar veya çalışma tezgahları ile temas etmesi önlenir.
i) Kesimhane işletmecisi, kesilen tüm hayvanların Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik doğrultusunda ölüm sonrası muayenelerinin uygun şartlar altında yapılabilmesi için Bakanlığın talimatlarına uyar.
j) Hayvanın ölüm sonrası muayenesi tamamlanıncaya kadar kesilen hayvanın parçaları;
1) Hangi karkasa ait olduğu tanımlanabilmelidir.
2) Ölüm sonrası muayenesi tamamlanmış olanlar dahil, diğer karkas, sakatat veya iç organlarla temas ettirilmemelidir.
3) Herhangi bir patolojik lezyon göstermediği belirlenen penis hemen atılabilir.
k) Sığır ve domuz türü hayvanlar ile tek tırnaklı hayvanlarda böbrek ve böbrek yağları uzaklaştırılır.
l) Ölüm sonrası muayenenin tamamlanmasından önce birkaç hayvanın kanı veya diğer sakatatları, aynı yerde toplanıyorsa ve şayet bu hayvanlardan bir veya birkaç tanesine ait karkasın insan tüketimi için uygun olmadığı belirlenirse tüm bu hayvanlara ait bir arada bulunan kan ve sakatatlar da insan tüketimine sunulmaz.
m) Ölüm sonrası muayeneden sonra;
1) Sığır ve domuz türü hayvanlar ile tek tırnaklı hayvanların tonsilleri hijyenik bir şekilde uzaklaştırılır.
2) İnsan tüketimi için uygun olmayan kısımlar, tesisin temiz kısımlarından mümkün olduğunca çabuk uzaklaştırılır.
3) Hastalık şüphesi olan etler veya insan tüketimi için uygun olmadığı belirlenen etler ve yenmeyen yan ürünler, insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen etlerle temas ettirilmez.
4) İç organlar veya karkasta kalan iç organ parçaları tamamen ve mümkün olduğunca çabuk uzaklaştırılır.
n) Kesim işlemleri ve ölüm sonrası muayenenin tamamlanmasından sonra et, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilmiş olan gerekliliklere uygun olarak depolanır.
o) Mide, bağırsak, baş ve ayakların ileri muamelesi yapılacak ise aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir:
1) Mide haşlanır veya temizlenir.
2) Bağırsaklar boşaltılır ve temizlenir.
3) Baş ve ayakların derisi yüzülür veya haşlanır ve kıldan arındırılır.
ö) 6 ncı maddenin beşinci fıkrasında yer alan hususlar da dikkate alınarak; farklı hayvan türlerinin kesimi veya çiftlik av hayvanı veya yaban av hayvanların karkaslarının muamelesi için onaylanmış işletmelerde, farklı türler üzerinde yürütülen faaliyetlerin yerini ya da zamanını ayırmak suretiyle çapraz bulaşmayı önlemek için tedbirler alınmalıdır. Yaban av hayvanları ile çiftlikte kesilen derisi yüzülmemiş çiftlik av hayvanlarının karkasının depolanması ve kabulü için ayrı imkânlar sağlanır.
p) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Kesimhanenin hasta ve şüpheli hayvanların kesimi için ayrılmış kilitlenebilir imkanlara sahip olmaması halinde hasta ve şüpheli hayvanların kesimi için kullanılan imkanlar, kesimin tamamlanmasından hemen sonra resmi gözetim altında temizlenir, yıkanır ve dezenfekte edilir.
Parçalama ve kemiklerin ayrılması süresince hijyen
MADDE 15 –
(1) Gıda işletmecisi, evcil tırnaklı hayvanların etlerinin parçalanması ve kemiklerinin ayrılması işlemlerini aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak yapar:
a) Kesimhanelerde, evcil tırnaklı hayvanların bütün haldeki karkasları yarım veya çeyrek parçaya, yarım karkaslar ise en fazla üç parçaya ayrılabilir. Daha ileri parçalama ve kemiklerin ayrılması işlemleri bir parçalama tesisinde yürütülür.
b) Et üzerindeki çalışma, bulaşmayı asgariye indirecek veya bulaşmayı önleyecek şekilde düzenlenir. Gıda işletmecisi bunun için özellikle aşağıdaki hususları sağlar:
1) Parçalanacak etler, çalışma odalarına bu odalardaki işlem hızına uygun olacak şekilde getirilir.
2) Parçalama, kemiklerin ayrılması, trimleme, dilimleme, zarların ayrılması, ambalajlama ve paketleme süresince sakatatların sıcaklığının 3 °C’yi, diğer etlerin sıcaklığının 7 °C’yi aşmayacak şekilde kalması sağlanır. Bu durumu sağlamak üzere ortam sıcaklığı 12 °C’den fazla olmayacak veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem kullanılacaktır.
3) 6 ncı maddenin beşinci fıkrasında yer alan hususlar da dikkate alınarak farklı hayvan türlerine ait etlerin parçalanması için onaylanan tesislerde çapraz bulaşmayı önlemek için bu faaliyetlerin yeri veya zamanı ayrılır.
c) Bununla birlikte, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine uygun olarak bu fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde anılmış olan sıcaklığa ulaşmadan önce et kemikten ayrılabilir veya parçalanabilir.
ç) Parçalama tesisi ile kesimhane aynı yerde olduğu zaman et, bu fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen sıcaklığa düşürülmeden önce kemiğinden ayrılabilir ve parçalanabilir. Bu durumda et, parçalama tesisine doğrudan kesimhaneden veya soğutma odasında bir bekleme döneminden sonra aktarılır. Et mümkün olduğu kadar kısa süre içerisinde parçalanır, uygun durumlarda paketlenir ve bu fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen sıcaklıklara ilişkin hüküm uygulanır.
(2) Gıda işletmecisi evcil tırnaklı hayvanlardan elde edilen eti, çiğ et olarak piyasaya arz edecekse, bu ete su tutulmasını artırmak amacıyla herhangi bir işlem uygulayamaz.
Kesimhane dışında acil kesim
MADDE 16 –
(1) Gıda işletmecisi, sadece aşağıdaki gerekliliklerin sağlanması durumunda kesimhane dışında acil kesimi yapılan evcil tırnaklı hayvan etlerini insan tüketimine sunabilir:
a) Sağlıklıyken geçirdiği bir kazadan dolayı acı çeken hayvanın, hayvan refahı sebepleri ile kesimhaneye nakledilememesi.
b) Hayvanın ölüm öncesi muayenesinin veteriner hekim tarafından yürütülmesi.
c) Kesilen ve kanı akıtılan hayvan, gereksiz gecikmelerden kaçınılarak hijyenik bir şekilde kesimhaneye nakledilir. Mide ve bağırsaklar hayvanın kesildiği yerde veteriner hekim gözetiminde çıkartılabilir. Çıkartılan iç organlar, kesilen hayvana eşlik etmeli ve bu hayvana ait olduğu tanımlanabilir olmalıdır.
ç) Kesim ile kesimhaneye varış arasında 2 saatten daha fazla zamana ihtiyaç varsa, hayvan soğutulmalıdır. İklim şartlarının izin verdiği durumda, aktif soğutma gerekli değildir.
d) Hayvanı yetiştiren gıda işletmecisinin bildirimi; hayvanın kimliğini, hayvanlara uygulanan ve belirli bir kalıntı arınma süresine sahip olan veteriner tıbbi ürünleri veya diğer tedavileri, kalıntı arınma sürelerini ve bunların uygulama tarihlerini içerir ve kesilen hayvanın beraberinde kesimhaneye iletilir.
e) Ölüm öncesi muayenenin olumlu sonucunu, acil kesimin günü, zamanı, sebebini ve hayvana veteriner hekim tarafından uygulanan tedaviye ilişkin bilgileri içeren, veteriner hekim tarafından düzenlenen bir bildirim, kesilen hayvanın beraberinde kesimhaneye iletilir.
f) Acil kesimi yapılan hayvan, yapılması gereken ilave testler de dahil olmak üzere Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğe göre kesimhanede yürütülen ölüm sonrası muayeneden sonra insan tüketimi için uygun olmalıdır.
g) Gıda işletmecisi, ölüm sonrası muayeneyi takiben etin kullanımına ilişkin resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimin vereceği talimata uyar.
ğ) Acil kesime tabi tutulan hayvanlardan elde edilen etler Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelikte ön görülen sağlık işareti veya bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde öngörülmüş olan tanımlama işareti ile karıştırılmayacak şekilde özel bir sağlık işareti taşıması şartı ile piyasaya arz edilir.
Depolama ve nakliye
MADDE 17 –
(1) Gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak evcil tırnaklı hayvanların etlerinin depolanmasını ve nakledilmesini sağlar:
a) Etlerin soğutulması sırasında aşağıdaki gerekliliklere uyulur:
1) Soğutma işlemi özel bir önlem öngörülmedikçe ölüm sonrası muayeneyi takiben hemen başlatılır. Etin her tarafında, sakatatlar için 3 °C ve diğer etler için 7 °C’den fazla olmayan bir sıcaklığı sağlamak üzere soğutma eğrisi boyunca sıcaklık devamlı düşürülmeli ve bu işlemler kesimhanede gerçekleştirilmelidir. Ancak, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine uygun olarak soğutma süresince et parçalanabilir ve kemikler ayrılabilir.
2) Soğutma süresince, et üzerinde yoğunlaşmayı önleyecek yeterli hava sirkülasyonu sağlanır.
b) Et, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde açıklanan sıcaklık derecesine ulaşmalı ve depolama süresince bu sıcaklıkta kalmalıdır.
c) Et, nakliyeden önce bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde açıklanan sıcaklık derecesine ulaşmalı ve nakliye süresince bu sıcaklıkta kalmalıdır. Bununla birlikte, özel ürünlerin üretimi için gerekli ise Bakanlık aşağıdaki hususların sağlanması koşulu ile etlerin, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde açıklanan sıcaklık derecesine ulaşmadan nakliyesine izin verebilir:
1) Etin bir işletmeden diğer bir işletmeye nakliyesi, Bakanlığın belirttiği kurallara uygun olarak yapılır.
2) Et, kesimhaneden veya kesimhane ile aynı yerde bulunan parçalama tesisinden hemen ayrılır ve nakliye süresi 2 saatten fazla olmaz.
ç) Dondurulacak etler stabilizasyon periyodunu gerektiren durumlar da dikkate alınarak fazla geciktirilmeden dondurulur.
d) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Açık etler ve paketlenmiş etler ayrı ayrı depolanır ve nakledilir. Ancak depolamanın, farklı zamanlarda veya paketleme materyali ve depolama şeklinin, et için bulaşma kaynağı olmayacak şekilde yapılması durumunda bu gereklilik aranmaz. Bu uygulama nakliye işlemleri için de geçerlidir.
ALTINCI BÖLÜM
Kanatlı ve Tavşanımsıların Etleri İçin Özel Gereklilikler
Canlı hayvanların kesimhaneye nakli
MADDE 18 –
(1) Canlı hayvanları kesimhaneye nakleden gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uygunluğu sağlar:
a) Hayvanlara, toplama ve nakliye süresince gereksiz strese ve acıya yol açmayacak şekilde davranılır.
b) Hastalık belirtileri gösteren veya halk sağlığı açısından önemli olan hastalık etkenleriyle bulaşmış olduğu bilinen sürülerden gelen hayvanlar, Bakanlıkça izin verilmesi halinde kesimhaneye nakledilir.
c) Kesimhaneye gönderilen hayvanların taşındığı kafesler veya ekipman paslanmaz malzemeden yapılmalı, kolayca temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir olmalıdır. Canlı hayvanların toplanması ve dağıtılması için kullanılan tüm ekipmanlar hayvanlar boşaltıldıktan hemen sonra ve gerekli durumlarda yeniden kullanılmadan önce temizlenir, yıkanır ve dezenfekte edilir.
Kesimhaneler için gereklilikler
MADDE 19 –
(1) Gıda işletmecisi, kanatlı veya tavşanımsıların kesildiği kesimhane binalarının, planlarının ve ekipmanlarının aşağıdaki gerekliliklere uygunluğunu sağlar:
a) Kesimhaneler; hayvanların kabulü ve ölüm öncesi muayenesi için bir oda veya kapalı alana sahip olmalıdır.
b) Kesimhaneler, ete bulaşmaların önlenmesi amacıyla aşağıdaki şartları taşır:
1) Yürütülen işlemlere uygun ve yeterli sayıda odaya sahip olmalıdır.
2) Bütün haldeki kanatlı karkasına lezzet vericilerin eklenmesi dahil olmak üzere, iç organların çıkarılması ve karkasın ilave işlemleri ile tavuk ayağı, ibik ve kanat ucunun muamelesi için ayrı odaya sahip olmalıdır.
3) Sersemletme ve kanın akıtılması, haşlama, tüy yolma veya derinin yüzülmesi, iç organların çıkarılması ve etlerin sevkiyatı işlemlerinin farklı zamanlarda veya farklı yerlerde yapılması sağlanır.
4) Etin zemin, duvar ve tüm sabit donanımlarla temasını önleyecek imkâna sahip olmalıdır.
5) Kesim işleminde sürekli ilerlemeye izin veren veya kesim hattındaki farklı kısımlar arasındaki çapraz bulaşmaları önleyecek şekilde tasarlanmış kesim hattına sahip olmalıdır. Aynı kesimhanede birden fazla kesim hattının çalıştırılması halinde çapraz bulaşmayı önlemek için hatlar birbirinden yeterince ayrı olmalıdır.
c) Kesimhaneler, 82 °C’den az olmamak üzere temin edilen sıcak su ile veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem ile aletleri dezenfekte etmek için olanaklara sahip olmalıdır.
ç) Etle teması olan personel tarafından kullanılan el yıkama işleminin yapıldığı lavabolar, bulaşmanın yayılmasını önlemek üzere tasarlanmış musluklara sahip olmalıdır.
d) Şüphelenilerek alıkonulan etlerin soğutularak depolanması ile insan tüketimi için uygun olmadığı belirlenen etlerin depolanması için kilitlenebilen ayrı ayrı imkânlara sahip olmalıdır.
e) Canlı hayvanların nakliyesinde kullanılan kafes gibi nakil ekipmanlarının ve araçlarının temizlenmesi, yıkanması ve dezenfeksiyonu için yeterli imkânlara sahip ayrı bir yer bulunmalıdır. Ancak, Bakanlıkça uygun görülmesi halinde kesimhane yakınında resmi izine sahip olan yerler bu amaç için kullanılabilir. Bu durumda kesimhanenin bu tür yer ve imkânlara sahip olmasına gerek yoktur.
f) Veteriner hizmetlerinin kullanımına ayrılmış, yeterli donanıma sahip, kilitlenebilir imkân veya gerektiğinde odaya sahip olmalıdır.
Parçalama tesisleri için gereklilikler
MADDE 20 –
(1) Gıda işletmecisi, kanatlı veya tavşanımsıların etlerinin muamele edildiği parçalama tesisinde aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Etlerin bulaşmasını önlemek üzere özellikle; işlemlerin sürekli ilerlemesine izin verecek veya farklı üretim (Değişik ibare: RG-17/1/2014-28885)(1) partileri arasındaki ayırımı sağlayacak şekilde tesisin inşasını gerçekleştirir.
b) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1)Açık etler ve paketlenmiş etlerin depolanması için ayrı ayrı imkânlar bulunmalıdır. Ancak depolamanın, farklı zamanlarda veya paketleme materyali ve depolama şeklinin, et için bulaşma kaynağı olmayacak şekilde yapılması durumunda bu gereklilik aranmaz.
c) Bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinde belirtilmiş olan gerekliliklere uygunluğu sağlayacak şekilde donatılmış parçalama odalarına sahip olmalıdır.
ç) Etle teması olan personel tarafından kullanılan el yıkama işleminin yapıldığı lavabolar, bulaşmanın yayılmasını önlemek üzere tasarlanmış musluklara sahip olmalıdır.
d) 82 °C’den az olmamak üzere temin edilen sıcak su ile veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem ile aletleri dezenfekte etmek için olanaklara sahip olmalıdır.
(2) Gıda işletmecisi aşağıdaki işlemleri bir parçalama tesisinde yapacaksa, bu işlemler için ayrı odalar sağlar:
a) Beslendiği çiftlikte sersemletilen, kanı akıtılan ve tüyleri yolunan kaz ya da ördek ciğeri üretimi için yetiştirilen kazların ve ördeklerin iç organlarının çıkarılması.
b) İç organlarının çıkarılması işleminin geciktirilmiş olduğu kanatlı hayvanların iç organlarının çıkarılması.
Kesim hijyeni
MADDE 21 –
(1) Kanatlı ve tavşanımsıların kesimi aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak yapılır:
a) Bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen hayvanların dışında kalan hayvanlar, kesimhanede kesimden önce ölmüş ise etleri insan tüketimi için kullanılamaz.
b) Kesimhaneye aşağıdaki istisnalar dışında sadece kesim amacıyla canlı hayvan getirilir:
1) İç organlarının çıkarılması geciktirilmiş kanatlılar, kaz ya da ördek ciğeri üretimi için yetiştirilen kazlar ve ördekler ile bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesine uygun olarak çiftlikte kesilen ve evcil olarak kabul edilmeyen ancak evcil hayvan gibi çiftlikte yetiştirilen kuşlar.
2) Bu Yönetmeliğin 25 inci maddesine uygun olarak üretim yerlerinde kesilen çiftlik av hayvanları.
3) Bu Yönetmeliğin 28 inci maddesine uygun küçük yaban av hayvanları.
c) Kesimhane işletmecisi, ölüm öncesi muayeneyi uygun şartlar altında yürütmek için Bakanlığın talimatlarına uyar.
ç) Farklı hayvan türlerinin veya çiftlikte yetiştirilen deve kuşlarının ve küçük yaban av hayvanlarının kesimi için onaylanan işletmelerde, her hayvan türü için yürütülen bu faaliyetlerin yerini ya da zamanını ayırmak suretiyle çapraz bulaşmayı önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır. Çiftlikte beslenmiş ve kesilmiş devekuşlarının karkaslarının kabulü ve depolanması ile küçük yaban av hayvanları için ayrı imkânlar bulunur.
d) Kesim salonuna getirilen hayvanlar gereksiz yere bekletilmeden kesilir.
e) Sersemletme, kanın akıtılması, deri yüzme veya tüy yolma, iç organ çıkarma ve diğer temizleme işlemleri; gereksiz yere geciktirilmeden ve ete bulaşmaları önleyecek şekilde yapılır. Özellikle tüy yolma işlemi kapalı bir ortamda, mekanik yöntemler ve uygun ekipmanla yapılır, tüylerin etrafa saçılmasını ve iç organların çıkarılması sırasında sindirim kanalı içeriğinin dökülmesini önlemek için tedbirler alınır.
f) Kesimhane işletmecisi ölüm sonrası muayeneyi, özellikle kesilen hayvanların düzgün şekilde muayene edilebilmesine imkân sağlayan uygun şartlar altında yürütmek için Bakanlığın talimatlarına uyar.
g) Ölüm sonrası muayeneden sonra;
1) İnsan tüketimi için uygun olmayan kısımlar, tesisin temiz kısımlarından mümkün olduğunca çabuk uzaklaştırılır.
2) Hastalık şüphesi olan etler veya insan tüketimi için uygun olmadığı belirlenen etler ve yenmeyen yan ürünler, insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen etlerle temas ettirilmez.
3) Böbrekler hariç olmak üzere, iç organlar veya karkasta kalan iç organ parçaları tamamen ve mümkün olduğunca çabuk uzaklaştırılır.
ğ) Muayene ve iç organların çıkarılmasından sonra karkas temizlenir ve sıcak iken parçalanmayacaksa 4 °C’den fazla olmayan bir sıcaklığa mümkün olduğunca çabuk soğutulur.
h) Karkaslara, daldırılarak soğutma işlemi uygulandığında, aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
1) Karkasın bulaşmasını önlemek için karkas ağırlığı, su sıcaklığı, su miktarı ve suyun akış yönü ile soğutma süresi gibi parametreler dikkate alınarak önlem alınır.
2) Ekipmanlar, gerekli olduğunda ve en azından günde bir defa tamamen boşaltılır, temizlenir ve dezenfekte edilir.
ı) Hasta ve şüpheli hayvanlar ile hastalıkların yok edilmesi veya kontrolü programlarının uygulanması sırasında kesilmesi gereken hayvanlar, Bakanlık tarafından izin verilmedikçe, kesimhanede kesilmez. İzin verilmesi durumunda kesim, resmi gözetim altında ve bulaşmayı önleyici tedbirler alınarak yerine getirilir. Kesimhane yeniden kullanımından önce temizlenir ve dezenfekte edilir.
Parçalama ve kemiklerin ayrılması sırasında ve sonrasında hijyen
MADDE 22 –
(1) Gıda işletmecisi, kanatlı ve tavşanımsıların etlerinin parçalanması ve kemiklerin ayrılması işlemlerini aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak yapar:
a) Et üzerindeki çalışma, bulaşmayı asgariye indirecek veya bulaşmayı önleyecek şekilde düzenlenmelidir. Gıda işletmecisi bunun için özellikle aşağıdaki hususları sağlar:
1) Parçalanacak etler, çalışma odalarına bu odalardaki işlem hızına uygun olacak şekilde getirilir.
2) Parçalama, kemiklerin ayrılması, trimleme, dilimleme, zarların ayrılması, ambalajlama ve paketleme süresince etlerin sıcaklığının 4 °C’yi aşmayacak şekilde kalması sağlanır. Bu durumu sağlamak üzere ortam sıcaklığı 12 °C’den fazla olmayacak veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem kullanılacaktır.
3) Farklı hayvan türlerine ait etlerin parçalanması için onaylanan tesislerde çapraz bulaşmayı önlemek için bu faaliyetlerin yeri veya zamanı ayrılır.
b) Parçalama tesisi ile kesimhane aynı yerde olduğu zaman et, bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen sıcaklığa düşürülmeden önce kemiğinden ayrılabilir ve parçalanabilir. Bu durumda et, parçalama tesisine; doğrudan kesimhaneden veya soğutma odasında bir bekleme döneminden sonra aktarılır.
c) Et mümkün olduğu kadar kısa süre içerisinde parçalanmalı, uygun olduğu durumda paketlenmeli ve soğutulmalıdır.
ç) Et, nakliyeden önce 4 °C’den fazla olmayan sıcaklık derecesine ulaşmalı ve nakliye süresince bu sıcaklıkta kalmalıdır. Bununla birlikte, Bakanlığın izin vermesi halinde kaz ve ördek ciğeri üretimi ile elde edilen karaciğerler aşağıdaki şartları sağlaması halinde, 4 °C’den fazla olan sıcaklıkta nakledilebilir:
1) Etin bir işletmeden diğer bir işletmeye nakliyesi, Bakanlığın belirttiği kurallara uygun olarak yapılır.
2) Et, kesimhaneden veya parçalama tesisinden hemen ayrılır ve nakliye süresi 2 saatten fazla olamaz.
d) Dondurulması amaçlanan kanatlı hayvan ve tavşanımsılardan elde edilen et gecikmeksizin dondurulur.
e) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Açık etler ve paketlenmiş etler ayrı ayrı depolanır ve nakledilir. Ancak depolamanın, farklı zamanlarda veya paketleme materyali ve depolama şeklinin, et için bulaşma kaynağı olmayacak şekilde yapılması durumunda bu gereklilik aranmaz. Bu uygulama nakliye işlemleri için de geçerlidir.
Çiftlikte kesim
MADDE 23 –
(1) Gıda işletmecisi; Bakanlığın izni ve aşağıdaki gerekliliklere uyulması durumunda, bu Yönetmeliğin 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen kanatlı hayvanları çiftlikte kesebilir:
a) Çiftlik düzenli olarak veteriner hekim kontrolünde olmalıdır.
b) Gıda işletmecisi, Bakanlığı kesimin tarihi ve zamanı konusunda önceden bilgilendirmelidir.
c) Çiftlik, kesilecek kanatlıların grup halinde ölüm öncesi muayenesi için bir yerde toplanmalarını sağlayacak imkânlara sahip olmalıdır.
ç) Çiftlik, kanatlıların hijyenik kesimi ve daha ileri muamelesi için uygun tesislere sahip olmalıdır.
d) Hayvan refahı kurallarına uyulmalıdır.
e) Çiftlikte kesilen kanatlılara, kesimhaneye götürülürken onları yetiştiren gıda işletmecisinin kanatlılara uygulanan veteriner tıbbi ürünleri veya diğer tedavilerin uygulanma tarihleri ve kalıntı arınma süreleri ve kesim tarihi ve zamanını belirten beyanı eşlik etmelidir.
f) Çiftlikte kesilen hayvanlara, kesimhaneye götürülürken, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelikle uyumlu olarak resmi veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından düzenlenmiş bir sağlık raporu eşlik etmelidir.
g) Kaz veya ördek karaciğeri üretimi için yetiştirilen kanatlılarda; iç organlar çıkarılmamış ise bu hayvanlar bekletilmeden kesimhane veya parçalama tesisine taşınmalı ve gerekiyorsa bu tesislerde soğutulmalıdır. Bakanlığın gözetiminde, kesimden sonra 24 saat içerisinde iç organlar çıkarılmalıdır.
ğ) Çiftlikte üretilen ve kesimi yapılan kanatlılardan iç organlarının çıkarılması geciktirilmiş olanlar, 4 °C’den fazla olmayan sıcaklıkta 15 güne kadar muhafaza edilebilir. Daha sonra, bir kesimhane veya parçalama tesisinde, iç organları çıkarılmalıdır.
Su tutma ajanları
MADDE 24 –
(1) Gıda işletmecisi kanatlı etini çiğ et olarak piyasaya arz edecekse, bu ete su tutulmasını artırmak amacıyla herhangi bir işlem uygulayamaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çiftlik Av Hayvanlarının Eti İçin Özel Gereklilikler
Çiftlik av hayvanlarının eti
MADDE 25 –
(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci bölümünde yer alan gereklilikler, yaban ve evcil domuzlar, geviş getiren memeli çiftlik av hayvanlarından geyik etinin üretiminde ve piyasaya arzında uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin 6 ncı bölümünde yer alan gereklilikler, devekuşugillerden elde edilen etin üretiminde ve piyasaya arzında uygulanır. Bununla birlikte, bu Yönetmeliğin 5 inci bölümünde yer alan gereklilikler, Bakanlığın izin vermesi durumunda devekuşugillere de uygulanabilir. Bu durumda hayvanın büyüklüğüne uygun imkânlar sağlanmalıdır.
(3) Gıda işletmecisi devekuşugiller ve geviş getiren memeli çiftlik av hayvanlarını, Bakanlığın izni ve aşağıda belirtilen şartları yerine getirmesi durumunda yetiştirildiği çiftlikte kesebilir:
a) Hayvanların nakliyesinde görevli kişiler açısından veya hayvanların refahını korumak için doğacak herhangi bir riskin olması.
b) Sürünün düzenli olarak veteriner hekim kontrolünde tutulması.
c) Hayvan sahibinin talebinin olması.
ç) Hayvanların kesim tarihi ve zamanının önceden Bakanlığa bildirilmesi.
d) Çiftliğin, kesilecek hayvanların grup halinde ölüm öncesi muayenesi için bir yerde toplanmalarını sağlayacak imkânlara sahip olması.
e) Çiftliğin; kesim, kanın akıtılması ve devekuşugillerin tüylerinin yolunmasını sağlayan imkânlara sahip olması.
f) Hayvan refahı kurallarına uyulması.
g) Kesilen ve kanı akıtılan hayvanın gereksiz gecikmeden kaçınılarak hijyenik bir şekilde kesimhaneye nakledilmesi; nakliyenin 2 saatten fazla sürmesi durumunda, gerekirse hayvanların soğutulması; veteriner hekim gözetimi altında ise mahallinde iç organların uzaklaştırılması.
ğ) Çiftlikte büyütülen ve kesilen hayvanların kesimhaneye götürülürken onları yetiştiren gıda işletmecisinin hayvanlara uygulanan veteriner tıbbi ürünleri veya diğer tedavilerin uygulanma tarihleri ve kalıntı arınma sürelerini belirten bildiriminin eşlik etmesi.
h) Onaylı işletmelere nakil sırasında; ölüm öncesi muayenenin olumlu sonucunu, doğru bir şekilde kesildiği ve kanının akıtıldığını, kesimin gün ve zamanını içeren resmi veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından imzalanarak verilen bir sağlık raporunun kesilen hayvanlara eşlik etmesi.
(4) Bakanlık, bu maddenin üçüncü fıkrasının (h) bendine istisna olarak; hayvanın doğru bir şekilde kesilmesi ve kanının akıtılması ile kesimin gün ve zamanının onayının gıda işletmecisi tarafından bu maddenin üçüncü fıkrasının (ğ) bendine göre verilen bildirimde yer almasına aşağıdaki durumları karşılaması halinde izin verebilir:
a) Menşe çiftliğin mevzuata uygun olarak sağlık kısıtlaması olmayan bir bölgede bulunması,
b) Gıda işletmecisinin, hayvanların önlenebilir ağrı, stres veya acıya neden olmadan kesilmesini sağlamak için, hayvan refahı mevzuatı hükümlerine aykırı olmayacak şekilde uygun seviyede yetkinliği sağlaması,
(5) Gıda işletmecisi, istisnai durumlarda ayrıca bu maddenin üçüncü fıkrasındaki gerekliliklere uygun olarak çiftlikte bizon da kesebilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Yaban Av Hayvanı Eti İçin Özel Gereklilikler
Sağlık ve hijyen hususunda avcıların eğitimi
MADDE 26 –
(1) İnsan tüketimine sunulması amacıyla piyasaya arz edilmek üzere yaban av hayvanlarını avlayan kişiler, bu hayvanların mahallinde ilk incelemesini yapmak için; yaban av hayvanının patolojisi, üretim ve muamele bilgisi ve avlanma sonrası yaban av hayvanı eti konularında yeterli bilgiye sahip olmalıdır.
(2) Bununla birlikte, bir avlama takımında en az bir kişinin bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen bilgilere sahip olması yeterli olup bu kişi bundan sonra “eğitilmiş kişi” olarak ifade edilecektir.
(3) Eğitilmiş kişi, av sırasında avlama timinin bir üyesi ise veya avlamanın yapıldığı yerin hemen yakınında ise ayrıca avı toplayabilir veya avı yönetebilir. Avcı, avladığı hayvanı avlanmanın yapıldığı yerin hemen yakınında bulunan, avı koruyan ve yöneten eğitilmiş kişiye sunar ve öldürmeden önce gözlemlediği herhangi davranış bozukluğu hakkında bilgi verir.
(4) Avcılara verilecek eğitim Bakanlıkça kabul edilebilir seviyede olmalıdır. Eğitim, asgari olarak aşağıdaki konuları kapsar:
a) Yaban av hayvanlarının normal anatomi, fizyoloji ve davranış bilgisi.
b) Etin tüketiminden sonra insan sağlığını etkileyebilen; hastalıklar, çevresel bulaşanlar ve diğer faktörlerin neden olduğu yaban av hayvanlarındaki davranış bozuklukları ve patolojik değişiklikler.
c) Yaban av hayvanlarının öldürüldükten sonra muamelesi, nakli, iç organların çıkarılması gibi konularda hijyen kuralları ve uygun teknikler.
ç) Yaban av hayvanlarının piyasaya arzını düzenleyen hayvan sağlığı, halk sağlığı ve hijyen kuralları ile ilgili mevzuat ve idari tedbirler.
(5) Bakanlık, bu tür eğitimlerin yapılması için avcı örgütlerini teşvik eder.
Büyük yaban av hayvanlarının muamelesi
MADDE 27 –
(1) Öldürüldükten sonra, büyük yaban av hayvanlarının mide ve bağırsakları mümkün olan en kısa sürede uzaklaştırılır ve gerekirse kanları akıtılır.
(2) Etin sağlık riski taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla gövde ve çıkarılmış herhangi bir iç organın incelenmesi, hayvan öldürüldükten sonra mümkün olan en kısa sürede eğitilmiş kişi tarafından yapılır.
(3) Büyük yaban av hayvanın eti sadece bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen incelemeden sonra mümkün olan en kısa sürede av hayvanı işleme tesisine nakledilmesi durumunda piyasaya arz edilir. Bu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen iç organlar gövdeye eşlik eder ve iç organların hangi hayvana ait olduğu tanımlanabilir şekilde olur.
(4) Büyük yaban av hayvanlarının muamelesi aşağıdaki gerekliliklere uygun olarak yapılır:
a) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen inceleme süresince hayvanda anormal bulgulara rastlanmazsa, öldürülmeden önce anormal davranış gözlenmezse ve şüpheli çevresel bulaşma mevcut değilse, eğitilmiş kişi bu hususları belirten numaralı bir bildirimi hayvanın vücuduna iliştirir. Bu bildirimde ayrıca hayvanın öldürüldüğü gün, zaman ve yer belirtilir. Bildirim, her bir hayvan gövdesini uygun bir şekilde tanımlaması ve her bir hayvan gövdesine karşılık gelen öldürülme günü, zamanı ve yerini kapsayan tanımlama numarasını taşıması halinde birden fazla hayvan gövdesini kapsayabilir. Bu durumda bildirimin hayvanın gövdesine iliştirilmesine gerek yoktur. Tek bir bildirimin kapsadığı tüm hayvan gövdeleri sadece tek bir av hayvanı işleme tesisine gönderilebilir. Bu bentte belirtilen durumlarda baş ve iç organların gövdeye eşlik etmesine gerek yoktur. Ancak domuz türü hayvanlar, tırnaklı hayvanlar ve diğer trichinosis’e duyarlı hayvanlarda uzun azı dişleri hariç baş ve diyafram gövdeye eşlik eder. Avcılar bununla birlikte, belirli kalıntı ve maddelerin izlenmesine imkân vermek üzere mevcut olan diğer ilave kurallara uyarlar.
b) Bu fıkranın (a) bendindeki durumlar dışında, uzun azı dişleri ve boynuzlar hariç baş ile mide ve bağırsaklar dışında bütün iç organlar gövdeye eşlik eder. İncelemeyi yapan eğitilmiş kişi, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen bildirimi yapmasına engel olan anormal bulgular, anormal davranış veya çevreden bulaşma kuşkusu ile ilgili bilgileri Bakanlığa iletir.
c) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen incelemeyi yapacak eğitilmiş kişi yok ise, uzun azı dişleri ve boynuzlar hariç baş ile mide ve bağırsaklar dışında kalan iç organların tamamı gövdeye eşlik eder.
(5) Soğutma işlemi, öldürülmeden sonra uygun bir süre içerisinde başlatılır ve etin her tarafında 7 °C’den fazla olmayan bir sıcaklık sağlanır. İklim şartlarının izin vermesi durumunda aktif soğutma gerekli değildir.
(6) Yaban av hayvanlarının av hayvanı işleme tesisine nakliyesinde, hayvanların üst üste yığılmasından kaçınılır.
(7) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1)Av hayvanı işleme tesisine getirilen büyük yaban av hayvanları, muayene için resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekime sunulur.
(8) Buna ilave olarak, derisi yüzülmemiş büyük yaban av hayvanları, sadece aşağıda belirtilen gerekliliklere uyulması şartıyla yüzülür ve piyasaya sunulur:
a) Hayvan, derisi yüzülmeden önce diğer gıdalardan ayrı olarak depolanır, muamele edilir ancak dondurulmaz.
b) Derisi yüzüldükten sonra Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğe uygun olarak son muayeneye tabi tutulur.
(9) Büyük yaban av hayvanlarının etlerinin parçalanması ve kemiklerinden ayrılması hususlarında, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde yer alan gerekliliklere uyulur.
Küçük yaban av hayvanlarının muamelesi
MADDE 28 –
(1) Etin sağlık riski taşıyıp taşımadığının belirlenmesi amacıyla inceleme, hayvan öldürüldükten sonra mümkün olan en kısa sürede eğitilmiş kişi tarafından yapılır.
(2) İnceleme sırasında anormal bulgulara rastlandıysa, hayvanın öldürülmesinden önce anormal davranış gözlemlenmişse veya çevresel bulaşma kuşkusu varsa eğitilmiş kişi bu hususlarda Bakanlığı bilgilendirir.
(3) Küçük yaban av hayvanı eti sadece bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen incelemeden sonra mümkün olan en kısa sürede av hayvanı işleme tesisine nakledilmesi durumunda piyasaya arz edilir.
(4) Soğutma işlemi, öldürülmeden sonra uygun bir süre içerisinde başlatılır ve etin her tarafında 4 °C’den fazla olmayan bir sıcaklık sağlanır. İklim şartlarının izin vermesi durumunda aktif soğutma gerekli değildir.
(5) Bakanlık aksine izin vermedikçe, av hayvanı işleme tesisine getirilen küçük yaban av hayvanlarının iç organlarının çıkartılması gereksiz gecikmeye meydan vermeden gerçekleştirilir.
(6) Av hayvanı işleme tesisine getirilen küçük yaban av hayvanları, muayene için resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekime sunulur.
(7) Küçük yaban av hayvanlarının etlerinin parçalanması ve kemiklerinden ayrılması hususlarında, bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinde yer alan gerekliliklere uyulur.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Kıyma, Hazırlanmış Et Karışımları ve Mekanik Olarak Ayrılmış
Et İçin Özel Gereklilikler
Üretim tesisleri için gereklilikler
MADDE 29 –
(1) Kıyma, hazırlanmış et karışımları veya MAE üreten gıda işletmecileri aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Et ve ürünlerin bulaşmasını önlemek üzere tesisin inşasını, özellikle; işlemlerin sürekli ilerlemesine izin verecek veya farklı ürünlerin üretimi arasındaki ayırımı sağlayacak şekilde gerçekleştirir.
b) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Açık etler, paketlenmiş etler ve ürünlerin depolanması için ayrı ayrı imkânlar bulunmalıdır. Ancak depolamanın, farklı zamanlarda veya paketleme materyali ve depolama şeklinin, et ve ürünler için bulaşma kaynağı olmayacak şekilde yapılması durumunda bu gereklilik aranmaz.
c) Bu Yönetmeliğin 31 inci maddesinde belirtilmiş olan sıcaklıkla ilgili gerekliliklere uygunluğu sağlayacak şekilde donatılmış odalara sahip olmalıdır.
ç) Açık et ve ürünlerle teması olan personel tarafından kullanılan el yıkama işleminin yapıldığı lavabolar, bulaşmanın yayılmasını önlemek üzere tasarlanmış musluklara sahip olmalıdır.
d) 82 °C’den az olmamak üzere temin edilen sıcak su veya eşdeğer bir etkiye sahip alternatif bir sistem ile aletleri dezenfekte etmek için gerekli olanaklara sahip olmalıdır.
Hammadde için gereklilikler
MADDE 30 –
(1) Kıyma, hazırlanmış et karışımları veya MAE üreten gıda işletmecisi, kullandıkları hammaddelerin aşağıdaki gerekliliklere uygunluğunu sağlamak zorundadır:
a) Kıyma hazırlamak için kullanılan hammadde, aşağıdaki gereklilikleri sağlar:
1) Çiğ et için gerekliliklere uygun olur.
2) Kaslara yapışık yağ dokusu dahil iskelet kasından elde edilir.
3) Bütün kas parçalarının ayrılması işlemi hariç parçalama sırasında ortaya çıkan kırpıntılar ile trimleme artıkları, MAE, kemik parçası veya deri içeren et; masseter kasları dışındaki baş etinden, linea albanın kas olmayan parçalarından, karpal ve tarsal bölgelerden, kemik sıyrıntılarından, serozası çıkarılmadığı sürece diyafram kaslarından elde edilen etler hammadde olarak kıyma üretiminde kullanılamaz.
b) Aşağıda belirtilen hammaddeler hazırlanmış et karışımlarının üretiminde kullanılabilir:
1) Çiğ et.
2) Bu fıkranın (a) bendindeki gereklilikleri karşılayan et.
c) MAE üretiminde kullanılan hammadde aşağıdaki gereklilikleri sağlar:
1) Çiğ et için gerekliliklere uygun olur.
2) Kanatlı hayvanlarda ayaklar, boyun derisi ve baş; kanatlı hayvanlar dışındaki hayvanlarda baş kemikleri, ayaklar, kuyruk, femur, tibia, fibula, humerus, radius ve ulna kemikleri MAE üretiminde hammadde olarak kullanılamaz.
(2) (Mülga: RG-5/12/2012-28488)
Üretim sırasında ve sonrasında hijyen
MADDE 31 –
(1) Kıyma, hazırlanmış et karışımları veya MAE üreten gıda işletmecisi, aşağıdaki gereklilikleri sağlamak zorundadır:
a) Etin muamele edilmesi işlemleri, bulaşmayı önleyecek veya en aza indirecek şekilde düzenlenir. Bu amaçla özellikle, kullanılan et için aşağıda belirtilenler sağlanır:
1) Muamele edilecek kanatlı hayvan eti 4 °C’den, diğer hayvanlara ait etler 7 °C’den, sakatat 3 °C’den yüksek sıcaklıkta olamaz.
2) Muameleye alınacak etler ihtiyaç duyuldukça, işlem hızına göre hazırlama odasına getirilir.
b) Kıyma ve hazırlanmış et karışımları aşağıdaki gereklilikleri sağlar:
1) Dondurulmuş veya derin dondurulmuş etten kıyma veya hazırlanmış et karışımları hazırlanacaksa, kullanılan et dondurulmadan önce kemiklerinden ayrılır. Ancak bu yolla elde edilen kıyma veya hazırlanmış et karışımları sadece kısa bir süre için depolanır.
2) Kırmızı soğutulmuş etten elde edilecek kıymalar; kesim tarihinden itibaren 6 gün, vakumla paketlenmiş kemiksiz sığır ve dana etinden elde edilecek kıymalar kesim tarihinden itibaren 15 gün içerisinde hazırlanır. Kanatlı hayvan etinden elde edilecek kıymalar kesim tarihinden itibaren en fazla 3 gün içerisinde hazırlanır. Bunun dışında kıyma hazırlanamaz.
3) Üretimden hemen sonra, kıyma ve hazırlanmış et karışımları ambalajlanır veya paketlenir. Kıyma 2 °C’den, hazırlanmış et karışımları 4 °C’den yüksek olmayan bir iç sıcaklığa soğutulur veya iç sıcaklıkları –18 °C veya daha düşük sıcaklıklara dondurulur. Bu sıcaklık koşulları depolama ve nakliye sırasında da sürdürülür.
c) Kemiklerin yapısında değişikliğe yol açmayan bir teknikle üretilen ve kalsiyum içeriği kıymadan fazla olmayan MAE’nin üretiminde ve kullanımında aşağıdaki gereklilikler sağlanır:
1) Kemikten ayırma işleminin kesimhane ile aynı alanda bulunan parçalama tesisinde yapılması durumunda karkas kesim tarihinden itibaren en fazla 7 günlük olmalı, karkası dışarıdan temin eden parçalama tesislerinde ise karkas kesim tarihinden itibaren en fazla 5 günlük olmalıdır. Kanatlı hayvan karkasları kesim tarihinden itibaren en fazla 3 günlük olmalıdır.
2) Kemikten ayırma işleminden hemen sonra mekanik ayırma yapılır.
3) MAE elde edildikten hemen sonra kullanılmayacak ise, ambalajlanır veya paketlenir ve 2 °C’den yüksek olmayan bir iç sıcaklığa soğutulur veya iç sıcaklıkları –18 °C veya daha düşük sıcaklıklara dondurulur. Bu sıcaklık koşulları depolama ve nakliye boyunca sürdürülür.
4) (Değişik: RG-5/12/2012-28488) MAE, bu Yönetmeliğe göre onaylanan işletmelerde üretilir.
5) MAE’de kalsiyum içeriği en fazla % 0,1 (100 mg/100gr veya 1000 ppm) oranında olmalıdır.
ç) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilenlerin dışında kalan teknikler kullanılarak üretilen MAE’nin üretimi ve kullanımında aşağıdaki gereklilikler sağlanır.
1) Kemikten ayırma işleminin kesimhane ile aynı alanda bulunan parçalama tesisinde yapılması durumunda karkas kesim tarihinden itibaren en fazla 7 günlük olmalı, karkası dışarıdan temin eden parçalama tesislerinde ise, karkas kesim tarihinden itibaren en fazla 5 günlük olmalıdır. Kanatlı hayvan karkasları kesim tarihinden itibaren en fazla 3 günlük olmalıdır.
2) Mekanik ayırma işlemi, kemiklerden etin ayrılması işleminden hemen sonra yapılmayacaksa, etli kemikler 2 ºC’den yüksek olmayan sıcaklıklara soğutulur veya –18 ºC veya daha düşük sıcaklıklara dondurulur. Bu sıcaklık koşulları depolama boyunca sürdürülür.
3) Dondurulmuş karkaslardan elde edilen etli kemikler tekrar dondurulmaz.
4) MAE elde edildikten sonra 1 saat içerisinde kullanılmayacak ise, hemen 2 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklığa soğutulur.
5) MAE soğutulduktan sonra 24 saat içerisinde üretimde kullanılmayacaksa, elde edilmesinden itibaren 12 saat içerisinde dondurulur ve 6 saat içerisinde –18 ºC veya daha düşük sıcaklıklara getirilir.
6) Dondurulmuş MAE ambalajlı veya paketli olarak depolanır ve taşınır. MAE 3 aydan fazla depolanamaz ve taşıma ile depolama süresince –18 ºC veya daha düşük sıcaklıklarda olması sağlanır.
7) (Değişik: RG-5/12/2012-28488) MAE, bu Yönetmeliğe göre onaylanan işletmelerde üretilir.
8) MAE’de kalsiyum içeriği en fazla % 0,5 (500 mg/100gr veya 5000 ppm) oranında olmalıdır.
d) Etli kemikler MAE üretimi amacıyla nakledilemez ve satışı yapılamaz.
e) Kıyma, hazırlanmış et karışımları ve MAE çözündürüldükten sonra tekrar dondurulamaz.
Etiketleme
MADDE 32 –
(1) Kıyma, hazırlanmış et karışımları ve MAE; gıda kodeksi etiketleme mevzuat hükümlerine uygun olmak zorundadır.
(2) Kanatlı veya tek tırnaklı hayvanlardan elde edilen ve son tüketiciye sunulması amaçlanan kıyma ve hazırlanmış et karışımlarının etiketinde tüketilmeden önce pişirilmesi gerektiği yönünde uyarıcı bilgi yer almalıdır.
ONUNCU BÖLÜM
Et Ürünleri İçin Özel Gereklilikler
Et ürünlerinde hammadde kullanımı
MADDE 33 –
(1) Gıda işletmecisi, et ürünlerinin hazırlanmasında aşağıda belirtilen maddeleri kullanamaz:
a) Dişi ve erkek hayvanların genital organları.
b) Böbrekler ve idrar kesesi dışında kalan üriner sistem organları.
c) Larinks kıkırdağı, soluk borusu ve akciğerlerin ana bronşları.
ç) Gözler ve göz kapakları.
d) Dış kulak yolu.
e) Boynuz dokusu.
f) Kanatlı hayvanlarda; ibik ve kulaklar, gerdan ve ibik benzeri sarkık et, baş, ayak, yemek borusu, kursak, bağırsaklar ve genital organlar.
(2) Et ürünleri üretiminde kullanılan kıyma ve hazırlanmış et karışımları dahil tüm etler, çiğ et için belirlenen gerekliliklere uygun olmalıdır. Ancak, 9 uncu bölümde bulunan kıyma ve hazırlanmış et karışımları için verilen diğer özel gerekliliklere uyulması et ürünleri üretiminde zorunlu değildir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Canlı Çift Kabuklu Yumuşakçalar İçin Özel Gereklilikler
Canlı çift kabuklu yumuşakçalar
MADDE 34 –
(1) Bu bölüm, canlı çift kabuklu yumuşakçalara ve arındırmaya ilişkin hükümler dışında canlı denizkestaneleri, canlı gömlekliler ve canlı deniz karından bacaklılarına uygulanır. Üretim alanlarının sınıflandırılmasına ilişkin bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan hükümler, süzerek beslenmeyen canlı deniz karından bacaklılarına uygulanmaz.
(2) Bu Yönetmeliğin 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41 ve 42 nci maddeleri, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğe göre Bakanlığın sınıflandırmasını yaptığı üretim alanlarından toplanan hayvanlara uygulanır; 43 üncü maddesi ise bu alanlar dışından toplanan pectinidae familyasına uygulanır.
(3) Bu Yönetmeliğin 39, 40, 42 ve 43 üncü maddeleri ve 41 inci maddenin üçüncü fıkrası perakende faaliyete uygulanır.
(4) Bu bölümdeki özel hijyen gereklilikleri;
a) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların sevkiyat veya arındırma merkezine ulaşmasından önce gerçekleştirilen işlemlerde, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 8, 9 ve 25 inci maddelerindeki gerekliliklere,
b) Diğer işlemlerde ise, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 3 üncü bölümündeki gerekliliklere,
ilave olarak uygulanır.
Canlı çift kabuklu yumuşakçaların piyasaya arzındaki genel gereklilikler
MADDE 35 –
(1) Sevkiyat merkezinde, bu Yönetmeliğin 41 inci maddesinde belirtilen tanımlama işareti uygulanmadan canlı çift kabuklu yumuşakçalar, perakende satış için piyasaya arz edilemez.
(2) Gıda işletmecisi, canlı çift kabuklu yumuşakça partilerini bu maddenin üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen belge gerekliliklerini karşılaması durumunda kabul eder.
(3) Gıda işletmecisi, canlı çift kabuklu yumuşakça partisinin sevkiyat merkezi veya işleme tesisine varışını da içeren tesisler arasındaki naklinde, partiye eşlik eden kayıt belgesini bulundurur.
(4) Kayıt belgesi aşağıda belirtilen bilgileri içerir;
a) Üretim alanından gönderilen canlı çift kabuklu yumuşakçaların kayıt belgesinde,
1) Toplayıcının kimliği ve adresi,
2) Toplama tarihi,
3) Üretim alanının kod numarası,
4) Üretim alanının sağlık durumu,
5) Kabuklu deniz hayvanlarının cinsi ve miktarı,
6) Partinin gideceği yer,
belirtilir.
b) Yatırma alanından gönderilen canlı çift kabuklu yumuşakçaların kayıt belgesinde,
1) (a) bendinde belirtilen bilgileri,
2) Yatırma alanının konumu,
3) Yatırma süresi,
belirtilir.
c) Arındırma merkezinden gönderilen canlı çift kabuklu yumuşakçaların kayıt belgesinde,
1) (a) bendinde belirtilen bilgileri,
2) Arındırma merkezinin adresi,
3) Arındırmada kalma süresi,
4) Partinin arındırma merkezine girdiği ve çıktığı tarihler,
belirtilir.
(5) Canlı çift kabuklu yumuşakça partilerini gönderen gıda işletmecisi, kayıt belgesinin ilgili kısımlarını okunaklı ve değiştirilemeyecek biçimde doldurur. Bu partileri alan gıda işletmecisi ise, partinin alım tarihini kayıt belgesi üzerine kaşeyle veya başka bir şekilde kaydeder.
(6) Gıda işletmecisi, her gönderilen veya alınan partiyle ilgili olan kayıt belgesinin bir nüshasını en az 1 yıl süreyle muhafaza eder.
(7) Canlı çift kabuklu yumuşakçaları toplayanlar, aynı zamanda sevkiyat merkezinde, arındırma merkezinde, yatırma alanında veya canlı çift kabuklu yumuşakçaları alan işleme tesisinde çalışıyor ve bu tesisler Bakanlıkça denetleniyor ise, Bakanlığın izin vermesi durumunda kayıt belgesi aranmaz.
Canlı çift kabuklu yumuşakçaların üretimi ve toplanmasındaki hijyen gereklilikleri
MADDE 36 –
(1) Üretim alanları için gereklilikler;
a) Toplayıcılar, canlı çift kabuklu yumuşakçaları Bakanlık ve uygun durumlarda gıda işletmecisi ile işbirliği içerisinde Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik kapsamında sadece yeri ve sınırları belirli olan A, B veya C olarak sınıflandırılan üretim alanlarından toplar.
b) Gıda işletmecisi, A sınıfı üretim alanlarından toplanan canlı çift kabuklu yumuşakçaları, bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesindeki gereklilikleri karşılaması durumunda insan tüketimi için başka bir muameleye tabi tutmadan piyasaya arz edebilir.
c) Gıda işletmecisi, B sınıfı üretim alanlarından toplanan canlı çift kabuklu yumuşakçaları, yatırdıktan veya arındırma merkezinde arındırdıktan sonra insan tüketimi için piyasaya arz eder.
ç) Gıda işletmecisi, C sınıfı üretim alanlarından toplanan canlı çift kabuklu yumuşakçaları, bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen süreden az olmamak üzere yeterli süre yatırıldıktan sonra, insan tüketimi için piyasaya arz eder.
d) B ve C sınıf üretim alanlarından gelen canlı çift kabuklu yumuşakçalar, arındırma veya yatırmadan sonra bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin bütün gerekliliklerini karşılamak zorundadır. Bu alanlardan gelip arındırma ve yatırmaya gönderilmeyen canlı çift kabuklu yumuşakçalar, uygun durumlarda kum, çamur ve balçığın aynı veya başka bir tesiste uzaklaştırılmasından sonra patojen mikroorganizmaları yok etmek için işleme tabi tutulmaları gereken işletmeye gönderilir. İzin verilen işlemler aşağıdadır:
1) Hermetik olarak kapatılmış kaplarda sterilizasyon.
2) Yumuşakçaların et iç sıcaklığı 90 °C’den az olmamasını sağlayacak ve bu iç sıcaklığı en az 90 saniye koruyacak şekilde kaynayan suda tutulmasını, yumuşakçaların, sıcaklığın 120 °C ve 160 °C arasında ve basıncın 2 ve 5 kg/cm2 arasında olduğu kapalı bir alanda 3 ila 5 dakika süre ile pişirilmesi, etin, kabuğun çıkarılmasını takiben iç sıcaklığı -20 °C’ye ulaşıncaya kadar dondurulmasını ve yumuşakçaların et iç sıcaklığının 90 °C’den az olmamasını sağlayacak ve bu iç sıcaklığı en az 90 saniye koruyacak şekilde, kapalı bir alanda basınç altında buharla pişirilmesini içeren ısıl işlemler (Bu işlem için geçerliliği doğrulanmış bir yöntem kullanılmalı, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları/HACCP ilkelerine dayalı prosedürler ısının eşit dağılımını doğrulamak için uygulanmalıdır.).
e) Gıda işletmecisi, Bakanlığın sınıflandırmadığı veya sağlık nedenleri ile uygun olmayan alanlardan canlı çift kabuklu yumuşakçaları toplayamaz ve üretemez. Gıda işletmecisi, üretim ve toplama alanlarının uygunluğu ile ilgili kendi kontrol sonuçlarını ve Bakanlıktan elde edilen bilgiyi dikkate alır. Toplanan partilere uygulanacak işlemi belirlemek için, çevre ve hava koşulları hakkındaki bilgi başta olmak üzere tüm bilgiler kullanılır.
f) B veya C sınıfı üretim alanlarından alınan ve arındırma veya yatırmaya gönderilmeyen canlı çift kabuklu yumuşakçalar bu fıkranın (d) bendinde belirtilen işlemler yapılarak bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinde belirtilen sağlık standartlarını karşılamak kaydıyla piyasaya arz edilir.
(2) Toplama ve toplamayı izleyen işlemler için gereklilikler:
a) Canlı çift kabuklu yumuşakçaları toplayan veya toplamadan hemen sonra yapılan işlemleri yürüten gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uyar;
1) Toplama teknikleri ve takip eden işlemler, canlı çift kabuklu yumuşakçaların kabuklarında veya dokularında ilave bulaşmaya veya aşırı hasara veya arındırma, işleme veya yatırma için çift kabuklu yumuşakçaların uygunluğunu önemli derecede etkileyen değişikliklere yol açamaz.
2) Gıda işletmecisi özellikle, canlı çift kabuklu yumuşakçaları ezilme, aşınma veya sarsıntıya karşı yeterince korunmasını; canlı çift kabuklu yumuşakçaların aşırı sıcaklıklara maruz kalmamasını; ilave bulaşıklığa yol açacak suya tekrar daldırılmamasını; uygun duruma getirilmesi doğal alanlarda yürütülüyor ise sadece Bakanlığın A sınıf olarak belirlediği alanların kullanılmasını sağlar.
3) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların taşınmasında; yeterli drenaja sahip, bulaşmaya karşı etkin koruma ve mümkün olan en iyi yaşam koşullarını sağlayan donanımdaki nakliye araçları kullanılır.
(3) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların yatırılması için gereklilikler:
a) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların yatırılması için Bakanlığın onayladığı alanlar kullanılır. Bakanlık, yatırma alanları arasında ve yatırma alanları ile üretim alanları arasında bulaşmanın yayılmasını en aza indirmek amacıyla asgari bir uzaklık belirler. Bu alanların sınırları şamandıralar, direkler veya diğer sabit araçlar ile kesin olarak belirlenir.
b) Gıda işletmecisi yatırma ve arındırma için en elverişli koşulları özellikle aşağıda belirtildiği şekilde sağlar:
1) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların yatırma işleminde doğal sulara bırakıldıktan sonra süzerek besleme faaliyetini sürdürmesine izin veren teknikleri kullanır.
2) Canlı çift kabuklu yumuşakçaları, arındırmayı engellemeyecek bir yoğunlukta yatırır.
3) Bakanlıkça yatırma için daha kısa bir süre belirlenmediği takdirde, su sıcaklığına bağlı olarak ve yaptığı risk analizine dayanarak, canlı çift kabuklu yumuşakçaları en az 2 aylık bir süre için yatırma alanında bekletir.
4) Yatırma alanı içerisinde partilerin karışmasını engellemek için yeterli ayrım sağlanır ve “hepsi içeri”, “hepsi dışarı” sistemi kullanılarak bir önceki partinin tamamı kaldırılmadan, yeni bir parti getirilmez.
c) Yatırma alanlarını yöneten gıda işletmecisi, canlı çift kabuklu yumuşakçaların kaynağı, yatırma süresi, kullanılan yatırma alanları ve yatırma sonrası partinin varış yerine ait kayıtları Bakanlığın kontrolü için saklar.
Sevkiyat ve arındırma merkezleri için yapısal gereklilikler
MADDE 37 –
(1) Karadaki tesislerin yerleşimi, olağan şiddetli gelgitler ve çevreleyen alanlardan gelen su baskınına maruz kalmayacak şekilde belirlenir.
(2) Tanklar ve su depolama konteynerleri aşağıdaki gereklilikleri karşılar;
a) İç yüzeyler pürüzsüz, dayanıklı, sızmaya izin vermeyen ve kolay temizlenebilir yapıda olmalıdır.
b) Suyun tam tahliyesine izin verecek yapıda olmalıdır.
c) Suyu getiren sistem, sağlanan suda bulaşmaya neden olmamalıdır.
(3) Arındırma merkezlerindeki arındırma tankları, ürünlerin hacmi ve tipine uygun olmalıdır.
Arındırma ve sevkiyat merkezleri için hijyen gereklilikleri
MADDE 38 –
(1) Canlı çift kabuklu yumuşakçaları arıtan gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Arındırma başlamadan önce, canlı çift kabuklu yumuşakçalar çamur ve birikmiş pisliklerin uzaklaştırılması için temiz su kullanılarak yıkanır.
b) Arındırma sisteminin çalışması canlı çift kabuklu yumuşakçaların süzerek beslenme aktivitesini ve canlılığını sürdürecek şekilde, tahliye edilen atık suyun taşıdığı mikrobiyel bulaşıklığı yok etmeye, tekrar bulaşık hale gelmemesine ve arındırma sonrasında ürünün piyasada yer almadan önce paketleme, depolama ve nakliye için uygun bir durumda canlı kalabilmesine izin vermelidir.
c) Arındırılacak canlı çift kabuklu yumuşakçaların miktarı, arındırma merkezinin kapasitesini aşamaz. Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinde belirtilen sağlık standartlarına uygunluğu ve Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin gerekliliklerini karşılamak üzere mikrobiyolojik kriterleri sağlayacak şekilde yeterli sürede kesintisiz olarak arındırılır.
ç) Bir arındırma tankına aynı türden olmak koşuluyla birkaç parti canlı çift kabuklu yumuşakça konulabilir. Bu durumda en uzun arındırma süresi gerektiren partinin ihtiyaç duyduğu süre esas alınır.
d) Arındırma sisteminde canlı çift kabuklu yumuşakçaların konulduğu kapların yapısı, temiz deniz suyunun akmasına izin verecek şekilde olmalıdır. Kaplardaki canlı çift kabuklu yumuşakçaların yoğunluğu, arındırma süresince kabukların açılmasını engellememelidir.
e) Canlı çift kabuklu yumuşakçalar haricinde hiçbir kabuklu hayvan, balık veya diğer deniz türleri, arıtılmanın yapıldığı arındırma tankında bulundurulmaz.
f) Sevkiyat merkezine gönderilen arıtılmış canlı çift kabuklu yumuşakçaları içeren her pakette, bütün yumuşakçaların arıtıldığını belgeleyen bir etiket bulundurulur.
(2) Sevkiyat merkezlerini işleten gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uygunluğu sağlar:
a) Canlı çift kabuklu yumuşakçalara özellikle; uygun duruma getirme, kalibrasyon, ambalajlama ve paketleme gibi işlemler, üründe bulaşıklığa neden olamaz ve yumuşakçaların canlılığını olumsuz yönde etkileyemez.
b) Sevkiyattan önce, canlı çift kabuklu yumuşakçaların kabukları temiz su ile yıkanır.
c) Canlı çift kabuklu yumuşakçalar sadece aşağıdaki alanlardan gelmelidir:
1) A sınıfı üretim alanı.
2) Yatırma alanı.
3) Arındırma merkezi.
4) Diğer sevkiyat merkezi.
ç) Bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen gereklilikler, gemilerde yer alan sevkiyat merkezlerine de uygulanır. Bu tür merkezlere ürün, A sınıfı bir üretim alanından veya bir yatırma alanından gelmelidir.
Canlı çift kabuklu yumuşakçalar için sağlık standartları
MADDE 39 –
(1) Gıda işletmecisi, insan tüketimi için piyasaya arz edilen canlı çift kabuklu yumuşakçaların Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin gerekliliklerini karşılamak üzere mikrobiyolojik kriterlere ve aşağıda belirtilen standartlara uygun olmasını sağlar:
a) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların kabukları kirden ari olmalı, darbelere karşı yeterli dirence, kabuklar arası sıvı miktarının normal olması da dahil olmak üzere tazelik ve canlılık ile ilgili duyusal özelliklere sahip olmalıdır.
b) Tüm vücutta veya yenilebilen kısımda toplam hesaplanan deniz biyotoksinlerinin miktarı aşağıdaki limitleri geçemez:
1) Felç edici kabuklu deniz hayvanları zehiri (PSP) için, 800 µg/kg.
2) Unutkanlığa neden olan kabuklu deniz hayvanları zehri (ASP) için, domoik asit olarak 20 mg/kg.
3) Okadaik asit, dinophysis ve pecteno toksinleri toplamı için, okadaik asit eşdeğeri olarak 160 µg /kg.
4) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Yesso toksinler için, yesso toksinin eşdeğeri olarak 3,75 mg/kg.
5) Azaspir asitler için, azaspir asit eşdeğeri olarak 160 µg /kg.
c) Deniz biyotoksinleri için tanımlanan test yöntemleri Bakanlıkça belirlenir.
ç) Bakanlık, ilgili Referans Laboratuvarları ile işbirliği yaparak canlı çift kabuklu yumuşakçalar için aşağıdaki hususları belirleyebilir:
1) Diğer deniz biyotoksinleri için limitleri ve analiz yöntemleri,
2) Virüs test usulleri ve virolojik standartları,
3) Sağlık standartlarına uyumun kontrolü için başvurulacak, numune alma planları ve yöntemleri ile analitik toleransları.
Canlı çift kabuklu yumuşakçaların ambalajlanması ve paketlenmesi
MADDE 40 –
(1) İstiridyeler, konkav kabukları aşağıya gelecek biçimde ambalajlanır veya paketlenir.
(2) Sevkiyat merkezinden ayrılan veya diğer bir sevkiyat merkezine gelen tüm canlı çift kabuklu yumuşakçaların paketleri kapalı olmalıdır. Doğrudan perakende satışı planlanan canlı çift kabuklu yumuşakçaların paketleri, son tüketiciye arzına kadar kapalı olmalıdır.
Tanımlama işareti ve etiketleme
MADDE 41 –
(1) Tanımlama işaretini de kapsayan etiket suya dayanıklı olmalıdır.
(2) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesindeki tanımlama işaretleri için belirtilen genel şartlara ilave olarak, aşağıdaki bilgiler etiket üzerinde yer alır:
a) Çift kabuklu yumuşakçaların ticari ve bilimsel tür adı.
b) Günü ve ayı içeren paketleme tarihi.
c) Gıda kodeksi etiketleme mevzuat hükümleri kapsamında yer alan tavsiye edilen tüketim tarihi yerine “satıldıklarında bu hayvanlar canlı olmalıdır” ibaresi.
(3) Perakendeci, canlı çift kabuklu yumuşakçaların ambalajını açtıktan sonra son tüketiciye hazır ambalajlı hale getirilmeksizin satışı durumunda, ambalaja ilişkin olan etiketi, en az 60 gün süreyle muhafaza eder.
Diğer gereklilikler
MADDE 42 –
(1) Canlı çift kabuklu yumuşakçaların depolanması ve nakliyesi ile uğraşan gıda işletmecisi, canlı çift kabuklu yumuşakçaları gıda güvenilirliğini veya canlılığını olumsuz yönde etkilemeyen bir sıcaklıkta muhafaza eder.
(2) Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, perakende satış için paketlendikten veya sevkiyat merkezinden ayrıldıktan sonra, tekrar suya batırılmaz veya üzerlerine su püskürtülmez.
Sınıflandırılmış üretim alanları dışından toplanan pectinidae ve suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklıları için özel gereklilikler
MADDE 43 –
(1) Sınıflandırılmış üretim alanları dışında Pectinidae ve/veya suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklılarını toplayan veya bunları muamele eden gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Pectinidae ve suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklıları, bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak toplanmadıkça, işlenmedikçe ve bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinde belirtilen standartları karşıladığı otokontrol sistemi ile ispat edilmedikçe piyasaya arz edilemez.
b) Bakanlığın resmi izleme programlarının avcılık faaliyetlerinin sınıflandırılmasına veri sağlaması halinde, uygun durumlarda gıda işletmecileri ile işbirliği içerisinde bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan hükümler, Pectinidae’lara da kıyaslanarak uygulanır.
c) Pectinidae ve suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklıları; balık halleri, sevkiyat merkezi veya işleme tesisi dışında insan tüketimi için piyasaya arz edilemez. Pectinidae ve/veya suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklılarını muamele edecek olan gıda işletmecisi, Bakanlığı bilgilendirir ve eğer bu yer sevkiyat merkezi ise bu Yönetmeliğin 37 nci ve 38 inci maddelerindeki gerekliliklere uyar.
ç) Pectinidae ve suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklılarını muamele eden gıda işletmecisi aşağıdaki gerekliliklere uyar:
1) Uygulanabilir olduğunda, bu Yönetmeliğin 35 inci maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarındaki belge gerekliliklerine uymalıdır. Bu durumda kayıt belgesi, Pectinidae ve/veya suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklılarının toplandığı alanın konumunu açık olarak belirtmelidir.
2) Perakende satış için gönderilen Pectinidae ve suyu süzerek beslenmeyen deniz karındanbacaklılarının paketlerinin kapatılmasıyla ilgili olarak bu Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrası, tanımlama işareti ve etiketleme ile ilgili olarak bu Yönetmeliğin 41 inci maddesinde belirtilen gerekliliklere uymalıdır.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Balıkçılık Ürünleri İçin Özel Gereklilikler
Genel hükümler
MADDE 44 –
(1) Bu bölüm; canlı olarak piyasaya arz edilen çift kabuklu yumuşakçalara, denizkestanelerine, gömleklilere ve denizde yaşayan karından bacaklılara uygulanmaz. Bu Yönetmeliğin 45 ve 46 ncı maddeleri hariç olmak üzere bu bölüm; bu Yönetmeliğin 11 inci bölümü ile uyumlu olarak elde edilen ve piyasada canlı olarak yer almayacak çift kabuklu yumuşakçalar, denizkestaneleri, gömlekliler ve denizde yaşayan karından bacaklılara uygulanır. Bu bölüm; mevzuata uygun şekilde gıda katkı maddesi ilave edilen taze balıkçılık ürünleri ile çözündürülmüş işlenmemiş balıkçılık ürünlerine de uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin 47 nci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, 48 inci maddesinin birinci fıkrası ve 49 uncu maddesi perakende faaliyetine uygulanır.
(3) Bu bölüm;
a) Birincil üretim ve ilgili faaliyetlerin yürütüldüğü gemiler dahil tesisler için, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 8, 9 ve 25 inci maddelerinde yer alan hükümlere ilave olarak uygulanır.
b) Gemide yer alan tesisler dahil diğer tesisler için, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 3 üncü bölümünde yer alan hükümlere ilave olarak uygulanır.
c) Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinde yer alan hükümlere ilave olarak su tedariki için uygulanır. Ayrıca temiz deniz suyu, balıkçılık ürünlerinin yıkanmasında ve muamelesinde, balıkçılık ürünlerinin soğutulmasında kullanılan buz üretiminde ve kabuklular ile yumuşakçaların pişirilmesi sonrasında hızlı soğutulmasında kullanılabilir.
ç) Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hükümlere istisna olarak, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi, küçük ölçekli kıyı balıkçılığı ve av süresi 24 saatten az olan kıyı balıkçılığı faaliyetlerine uygulanmaz.
(4) Balıkçılık ürünleri ile ilgili olarak;
a) Birincil üretim, canlı balıkçılık ürünlerinin piyasaya arz edilmesi amacıyla, çiftlikte yetiştirilmesini, avlanmasını ve toplanmasını kapsar.
b) İlgili faaliyetler, avlamada kullanılan balıkçı gemisinde yürütülmek şartı ile kesim, kanını akıtma, kafayı ayırma, iç organları çıkarma, yüzgeçlerini çıkarma, soğukta muhafaza ve paketleme işlemlerinden herhangi birisinin yapılmasını kapsar. Ayrıca bu faaliyetler aşağıdaki faaliyetleri de kapsar:
1) Karadaki balık çiftliklerinde, canlı balıkçılık ürünleri de dahil, ürünlerin yapısı temelde değiştirilmeden balıkçılık ürünlerinin nakliyesi ve depolanmasını.
2) Deniz ve tatlı sudaki üretim yerinden ilk varış tesisine canlı balıkçılık ürünleri de dahil yapısı temelde değiştirilmemiş balıkçılık ürünlerinin nakliyesini.
Gemiler için gereklilikler
MADDE 45 –
(1) Gıda işletmecisi, balıkçılık ürünlerinin doğal ortamlarından avlanması için veya avlandıklarından sonra muamele veya işlenmeleri için kullanılan gemilerin aşağıda yer alan yapısal ve donanım gerekliliklerine uygun olmasını sağlar:
a) Bütün gemiler için gereklilikler:
1) Bu Yönetmelik kapsamındaki gemiler, sintine suyu, kişisel kullanım suyu, duman, yakıt, yağ, makine yağı veya diğer zararlı maddelerin, ürünlere bulaşmasına engel olacak şekilde tasarlanır ve inşa edilir.
2) Balıkçılık ürünlerinin temas edeceği yüzeyler, pürüzsüz, temizlenmesi kolay, aşınmalara dayanıklı, toksik olmayan uygun malzemeden yapılır.
3) Gemilerde balıkçılık ürünlerinde kullanılan ekipman, malzemeler ve balıkçılık ürünlerinin bulundurulduğu alanlar, temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi kolay, aşınmaya karşı dayanıklı malzemelerden yapılır.
4) Gemilerde balıkçılık ürünlerinde kullanılmak üzere su girişinin bulunması durumunda; su girişi, tedarik edilen suyun bulaşmasını önleyecek şekilde konumlandırılır.
b) Taze balıkçılık ürünlerini 24 saatten fazla muhafaza etmek için tasarlanmış ve donatılmış gemiler için gereklilikler;
1) Balıkçılık ürünlerini 24 saatten fazla süre ile muhafaza edecek gemilerde, bu Yönetmeliğin 51 inci maddesinde belirtilen sıcaklıklarda balıkçılık ürünlerinin muhafazası için depolar, tanklar veya konteynerler bulunur.
2) Muhafaza depolarının, muhafaza edilen balıkçılık ürünlerinin bulaşmasını önleyecek şekilde, makine bölümlerinden ve mürettebatın bulunduğu bölümlerden ayrımı sağlanır. Balıkçılık ürünlerinin muhafazası için kullanılan depolar ve konteynerlerin yeterli hijyen koşulları altında korunmaları sağlanmalı ve gerekli durumlarda buzun erimesi sonucu oluşan suyun ürünlerle temasını engelleyecek yapıda olmalıdır.
3) Balıkçılık ürünlerinin soğutulması işlemini, temiz deniz suyu ile sağlayacak balıkçı gemilerindeki tanklarda, tankların her yerinin aynı sıcaklıkta olmasını sağlayacak düzenek bulunur. Bu düzenek, balık ile temiz deniz suyu karışımının yüklenmesinden sonra 6 saatte 3°C’den fazla olmayan, 16 saatte de 0°C’den fazla olmayan sıcaklıklara soğutulmasını, sıcaklıkların izlenmesini ve gerektiğinde kaydedilmesini sağlar.
c) Dondurucu gemiler için gereklilikler;
1) Dondurucu gemiler, ürünlerin iç sıcaklığını hızlı bir şekilde -18 °C veya daha düşük sıcaklıklara düşürebilecek ve dondurulmuş balıkçılık ürünlerinin muhafazası için -18 °C veya daha düşük sıcaklık derecesini sürdürecek uygun ve yeterli kapasitede alt yapıya sahip olur.
2) Dondurucu gemilerin muhafaza odalarında, kolay okunabilir bir yerde sıcaklık kayıt cihazı bulunur. Sıcaklık sensörü, muhafaza odasındaki en yüksek sıcaklığa sahip olan bölgeye yerleştirilir.
3) Dondurucu gemiler, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendindeki gereklilikleri karşılar.
ç) Fabrika gemileri için gereklilikler;
1) Gemide avlanan her partinin ayrı olarak çekilebileceği yeterli kabul alanı bulunur. Bu alan temizlenmesi kolay ve ürünleri güneşten veya diğer dış faktörlerden ve herhangi bir bulaşma kaynağından koruyacak şekilde olmalıdır.
2) İşlenecek ürünlerin, kabul alanından işleme alanına hijyen kurallarına uygun naklini sağlayacak bir sistem bulunur.
3) İşleme alanları, ürünlerin hijyenik bir şekilde hazırlanmasını ve işlenmesini sağlayacak yeterli büyüklükte olmalıdır. Alan ve kullanılan ekipman, temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi kolay, ürünlerde herhangi bir bulaşmaya neden olmayacak şekilde tasarlanmalı ve düzenlenmelidir.
4) Son ürünlerinin muhafazası için kolay temizlenebilir ve yeterli büyüklükte depolama alanları bulunur. Eğer gemide atık işleme ünitesi varsa atıkların depolanması için ayrı bir depo bulunmalıdır.
5) Ambalajlama ve paketleme materyalleri için ürün hazırlama ve işleme alanlarından ayrı depolama alanları bulunur.
6) İnsan tüketimine uygun olmayan balıkçılık ürünleri ve atıklar için özel ekipman veya koşullar gerektirdiğinde bu amaç için tahsis edilen su geçirmez tanklar bulunur. Eğer sağlık açısından atıklar gemide depolanacak ve işleme tabi tutulacaksa, bu amaç için ayrı bir alan tahsis edilir. İnsan tüketimine uygun olmayan atıklar denize verilmek isteniyor ise 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak bertaraf edilir.
7) Su girişi, tedarik edilen suyun bulaşmasını önleyecek şekilde konumlandırılır.
8) Balıkçılık ürünlerine temas edecek personelin el temizliği ve dezenfeksiyonuna yönelik yeterli sayıda ve bulaşmayı önleyecek şekilde tasarlanmış musluk ve el dezenfeksiyon sistemi bulunur.
9) Sadece, gemi üzerinde kabukluların ve yumuşakçaların pişirilmesi, soğutulması ve ambalajlanması işlemlerini yapan fabrika gemileri, bu fıkranın (ç) bendinin (1), (2), (3), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen gereklilikleri karşılamak zorunda değildir.
10) Balıkçılık ürünlerini donduracak fabrika gemileri, bu fıkranın (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen gereklilikleri karşılayan ekipmana sahip olmalıdır.
(2) Gıda işletmecisi, gemide yürütülen faaliyetleri aşağıda belirtilen hijyen gerekliliklerine uygun olarak gerçekleştirir:
a) Balıkçılık ürünlerinin depolanması için ayrılan depolama bölümleri, kullanılması halinde bakımlı ve temiz tutulur, özellikle yakıt ve sintine suyu ile bulaşması engellenir.
b) Balıkçılık ürünleri gemiye alındıktan sonra mümkün olan en kısa sürede bulaşma, güneş ışığı veya herhangi bir ısı kaynağının etkisinden korunur.
c) Balıkçılık ürünleri zedelenmeye engel olacak şekilde muamele edilir ve depolanır. Muamele eden kişiler kendilerine zarar verebilecek balıklar veya büyük balıkların taşınmasında etin zarar görmemesini sağlamak koşuluyla uzun ve ucu sivri aletler kullanabilirler.
ç) Canlı olarak muhafaza edilecekler dışındaki balıkçılık ürünleri gemiye yüklendikten sonra en kısa sürede soğutma işlemine tabi tutulur. Soğutma işlemi yapamayan gemiler, ürünlerini mümkün olan en kısa sürede karaya çıkartır.
d) Balıkların kafalarının ayrılması ve/veya iç organlarının çıkarılması işlemleri gemide yapılacak ise, bu işlemler yakalandıktan sonra en kısa sürede hijyen kurallarına uygun olarak yapılır. Ürünler hemen ve iyice yıkanır. Halk sağlığına tehlike oluşturabilecek iç organlar ve parçalar mümkün olan en kısa sürede çıkartılır ve insan tüketimine sunulacak ürünlerden ayrı tutulur. İnsan tüketimine sunulacak karaciğer ve balık yumurtası buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta buz altında muhafaza edilir veya dondurulur.
e) Konserve yapımında kullanılmak üzere bütün olarak tuzlu suda dondurulan balıklar -9°C’den fazla olmayan sıcaklıkta muhafaza edilir. Tuzlu su bulaşma kaynağı olmamalıdır.
Karaya çıkarma sırasındaki ve sonrasındaki gereklilikler
MADDE 46 –
(1) Balıkçılık ürünlerinin boşaltılması ve karaya çıkarılmasından sorumlu olan gıda işletmecisi, aşağıda belirtilen gerekliliklere uyar.
a) Balıkçılık ürünleri ile temas eden boşaltma ve karaya çıkarma ekipmanları, temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi kolay yapıda ve malzemeden yapılır, temiz ve bakımlı olarak muhafaza edilir.
b) Balıkçılık ürünlerinin boşaltma ve karaya çıkarma sırasında bulaşmanın önlenmesi için özellikle aşağıdaki hususlar sağlanır:
1) Boşaltma ve karaya çıkarma işlemleri hızlı bir şekilde yürütülür.
2) Balıkçılık ürünlerinin, bu Yönetmeliğin 51 inci maddesinde belirtilen sıcaklıklarda, korumalı bir ortamda muhafazası gecikmeksizin sağlanır.
3) Balıkçılık ürünlerinin yenilebilir kısımlarında gereksiz hasara neden olacak ekipman kullanılmaz ve uygulamalar yapılmaz.
(2) Balıkçılık ürünlerinin satış için sergilendiği toptan satış yerleri ile bunların parçası olan alanlarda bu yerlerden sorumlu olan gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uygunluğu sağlar;
a) Gıda işletmecisi;
1) Alıkonulan balıkçılık ürünlerinin depolanması için kilitlenebilir soğuk muhafaza depoları ve insan tüketimine uygun olmadığı belirlenen balıkçılık ürünlerinin depolanması için de ayrı kilitlenebilir soğuk muhafaza depoları bulunmasını,
2) Bakanlığın kullanması amacıyla yeterli donanıma sahip kilitlenebilir imkânlar veya gerektiğinde ayrı bir oda olmasını,
sağlar.
b) Gıda işletmecisi, balıkçılık ürünlerinin sergilenmesi veya depolanması sırasında aşağıdaki gereklilikleri sağlar;
3) Tesis içerisine evcil hayvan girişine izin verilmez.
4) Tesis resmi kontrolleri kolaylaştırmak için iyi aydınlatılmış olmalıdır.
(3) Soğutma işleminin gemide yapılamadığı durumlarda, canlı olarak muhafaza edilenler hariç taze balıkçılık ürünleri, karaya indirildikten sonra mümkün olan en kısa süre içerisinde soğutulur ve buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta depolanır.
(4) Karaya çıkartılan ürünler, balık kanı ve buzun erimesiyle oluşan suyun drenajına ve depolanmasına imkân sağlayan, temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi kolay, soğutmalı araçlarla nakledilir. Ürünler üstü açık vasıtalarla taşınmaz.
Tekneler dahil, balıkçılık ürünlerini muamele eden işletmeler için gereklilikler
MADDE 47 –
(1) Taze balıkçılık ürünleri için gereklilikler:
a) Karadaki bir işletmeye varışından hemen sonra, dağıtımı sevk edilmesi, hazırlanması veya işlenmesi yapılmayacak soğutulmuş, paketlenmemiş ürünler uygun koşullarda buz altında depolanır. Gerektiğinde ürünlere yeniden buzlama işlemi uygulanır. Paketlenmiş taze balıkçılık ürünleri buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta soğutulur.
b) Başın ayrılması ve iç organların çıkarılması gibi işlemler hijyenik olarak yapılır. Ticari ve teknik açıdan mümkün olduğu hallerde iç organların çıkarılması işlemleri ürünler yakalandığında veya karaya çıkarıldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede yapılır. Ürünler bu işlemlerden hemen sonra iyice yıkanır.
c) Kılçık çıkarma ve parçalama gibi işlemler, fileto ve dilimlerin bulaşmasını veya bozulmasını engelleyecek biçimde yürütülür. Fileto ve dilimler hazırlanmaları için gereken sürelerin üzerinde çalışma masasında bırakılmamalı, ambalajlanmalı, gerekli durumlarda paketlenmeli ve hazırlanması sonrasında mümkün olan en kısa sürede soğutulmalıdır.
ç) Paketlenmemiş hazırlanmış taze balıkçılık ürünlerinin dağıtımı veya depolanması için kullanılan konteynerler, buzun erimesi sonucu oluşan suyun ürünlerle temasını engelleyecek yapıda olmalıdır.
d) Bütün veya iç organları çıkarılmış taze balıkçılık ürünleri gemide soğuk su içerisinde taşınabilir ve depolanabilir. Bu ürünler ve yetiştiricilik ürünleri, taşıma veya boylama işlemi dışında işlem yapan karadaki ilk tesise varana kadar, soğuk su içerisinde taşınmasına devam edilebilir.
(2) Balıkçılık ürünlerini donduran karadaki işletmeler; bu Yönetmeliğin 45 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen gereklilikleri karşılar.
(3) Mekanik olarak ayrılmış balıkçılık ürünlerini üreten gıda işletmecileri, aşağıdaki gerekliliklere uyar.
a) Kullanılan hammaddeler aşağıdaki gereklilikleri karşılar:
1) Bütün balık veya fileto işlemi sonrasındaki etli kılçıklar, sadece mekanik olarak ayrılmış balıkçılık ürünleri üretimi için kullanılabilir.
2) Tüm hammaddeler, iç organlardan ari olmalıdır.
b) Üretim süreci aşağıdaki gereklilikleri karşılar:
1) Mekanik ayırım, fileto işleminden sonra geciktirilmeksizin gerçekleştirilir.
2) Bütün balık kullanılacaksa, önceden iç organları çıkarılır ve yıkanır.
3) Üretimden sonra, mekanik olarak ayrılmış balıkçılık ürünleri mümkün olduğunca çabuk dondurulur veya dondurulacak ürüne işlenir veya stabilizasyon işlemine tabi tutulur.
(4) Parazitlere ilişkin gereklilikler:
a) Balık veya kafadan bacaklı yumuşakçalardan elde edilen aşağıdaki balıkçılık ürünlerini piyasaya arz eden gıda işletmecisi, tüketici sağlığı için risk oluşturabilecek canlı parazitleri öldürmek için hammadde veya son ürünleri dondurma işlemine tabi tutar.
1) Çiğ tüketilecek balıkçılık ürünleri veya
2) Marine edilmiş, tuzlanmış ve diğer işlenmiş balıkçılık ürünleri (uygulanan işlem canlı parazitleri öldürmek için yeterli değilse).
b) Trematodlar dışındaki diğer parazitler için uygulanan dondurma işlemi, ürünün her noktası için en az aşağıdaki sıcaklık-zaman kombinasyonlarını içermelidir.
1) 24 saatten az olmamak üzere -20 ºC veya
2) 15 saatten az olmamak üzere -35 ºC.
c) Gıda işletmecisi, balıkçılık ürünleri için (a) bendinde belirlenen dondurma işlemini, aşağıdaki durumlar veya ürünler için gerçekleştirmek zorunda değildir.
1) Canlı parazitlerin öldürülmeleri için ısıl işleme tabi tutulmuş veya tüketimden önce ısıl işleme tabi tutulacak balıkçılık ürünleri (Trematodlar dışındaki parazitler konusunda ürün en az bir dakika süreyle 60 ºC veya daha yüksek bir merkez sıcaklığa getirilir.).
2) Dondurulmuş balıkçılık ürünlerinin, canlı parazitlerin ölmesi için yeterli sürede muhafazası.
3) Avcılık alanının parazitlerin varlığı açısından sağlık tehlikesi göstermediğini belirten epidemiyolojik verilerin bulunması ve Bakanlığında uygun görmesi halinde buralardan avlanan balıkçılık ürünleri.
4) Embriyodan yetiştirme yapan ve sağlık tehlikesi taşıyan canlı parazitleri içermeyen rasyonla beslemenin yapıldığı balık çiftliklerinden elde edilmiş balıkçılık ürünlerinden; canlı parazitlerden ari bir çevrede yetiştirilen veya gıda işletmecisinin ürünlerde canlı parazitlerin varlığına ilişkin sağlık tehlikesinin bulunmadığını Bakanlık tarafından onaylanmış prosedürlerle doğrulananlar.
ç) Ürünlere uygulanan dondurma işleminin tipinin (uygulanan sıcaklık-zaman kombinasyonu) belirtildiği ve dondurma işlemini yürüten gıda işletmecisi tarafından düzenlenen belge, son tüketiciye arz hariç piyasaya arz sırasında (a) bendinde belirtilen balıkçılık ürünlerine eşlik eder.
d) Gıda işletmecisi, dondurma işlemine tabi tutulmamış veya sağlık tehlikesi taşıyan canlı parazitlerin öldürülmesi için tüketilmeden önce işleme tabi tutulmayacak olan ve (c) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen balıkçılık ürünlerini piyasaya arz etmeden önce, balıkçılık ürünlerinin, (c) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen özel koşullara uyan avcılık alanları veya balık çiftliklerinden geldiğini garanti etmelidir. Bu garanti, ticari belgede yer alan bilgi veya balıkçılık ürünlerine eşlik eden bilgilerle karşılanabilir.
İşlenmiş balıkçılık ürünleri için gereklilikler
MADDE 48 –
(1) Kabuklular ve yumuşakçaların pişirilme işlemi için gereklilikler:
a) Pişirmeyi, hızlı soğutma izler. Soğutma işlemi, koruma için başka bir yöntem kullanılmayacaksa, buzun erimesine varan bir sıcaklığa yaklaşana kadar devam eder.
b) Kabuktan ayırma veya yüzme işlemi, ürünün bulaşmasını önleyecek hijyenik bir biçimde yapılır. Bu işlemlerin elle yapıldığı durumda; işçiler ellerini yıkamaya özel önem vermelidir.
c) Kabuktan ayırma veya yüzme işleminden sonra, pişirilmiş ürünler hemen dondurulur veya bu Yönetmeliğin 51 inci maddesinde belirtilmiş olan sıcaklığa mümkün olduğu kadar çabuk soğutulur.
(2) İnsan tüketimine yönelik balık yağı için gereklilikler:
a) İnsan tüketimine yönelik balık yağının hazırlanmasında kullanılan hammaddeler aşağıdaki gereklilikleri sağlar:
1) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kayıt altına alınan veya onaylanan gemiler veya tesislerden gelmelidir.
2) Bu bölümde yer alan hükümlere ve insan tüketimine uygun olan balıkçılık ürünlerinden elde edilmelidir.
3) Hijyenik koşullarda nakledilmeli ve depolanmalıdır.
4) Hemen soğutulmalı ve bu Yönetmeliğin 51 inci maddesinde belirtilen sıcaklıklarda tutulmalıdır. Ancak bütün haldeki balıkçılık ürünleri insan tüketimine yönelik balık yağının hazırlanmasında doğrudan kullanılacaksa ve işlenmemiş balıkçılık ürünleri ilgili mevzuatta belirtilen TVB-N limitlerini ve tazelik kriterlerini karşılaması koşuluyla, hammadde yüklemeden sonra 36 saat içerisinde işlenecekse bu koşul uygulanmayabilir.
b) Son tüketim için piyasaya arz edilmesinden önce balık yağı üretim süreci; ham balık yağı üretimine yönelik tüm hammaddelerin ısıtma, presleme, ayırma, santrifüj, işleme, damıtma ve saflaştırma basamaklarından gerekli olanları içeren işleme tabi tutulmasını sağlamalıdır.
c) Gıda işletmecisi, hammadde ve üretim süreci insan tüketimine yönelik balık yağlarına uygulanan gereksinimleri sağlıyor ise, hem insan tüketimine yönelik balık yağını hem de insan tüketimine yönelik olmayan balık yağı ve balık ununu aynı işletmede üretebilir ve depolayabilir.
Balıkçılık ürünleri için sağlık standartları
MADDE 49 –
(1) Gıda işletmecisi, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin gerekliliklerini karşılamak üzere mikrobiyolojik kriterlere uygunluğun sağlanmasına ilave olarak, insan tüketimi için piyasaya arz edilecek balıkçılık ürünlerinin, ürünün yapısına veya balık türlerine bağlı olarak bu maddede yer alan standartları karşılamasını sağlar.
(2) Balıkçılık ürünleri için sağlık standartları;
a) Balıkçılık ürünlerinin duyusal özellikleri: Gıda işletmecisi balıkçılık ürünleri için duyusal muayene yapmalıdır. Özellikle, bu muayene, balıkçılık ürünlerinin tazelik kriterleri ile uyumlu olmalıdır.
b) Histamin: Gıda işletmecisi, ilgili mevzuatta belirtilen histamin limitinin aşılmamasını sağlamalıdır.
c) Toplam uçucu nitrojen: Kimyasal testler, ilgili mevzuatta belirtilen TVB-N limitlerinin aşıldığını ortaya koymuş ise işlenmemiş balıkçılık ürünleri piyasaya arz edilemez.
ç) Parazitler: Gıda işletmecisi, piyasaya arz edilmeden önce görünür parazitleri belirlemek amacıyla balıkçılık ürünlerinin görsel muayeneye tabi tutulmasını sağlar. Parazitler ile bulaşık olduğu gözlenen balıkçılık ürünleri insan tüketimi için piyasaya arz edilemez.
d) İnsan sağlığına zararlı toksinler;
1) Tetraodontidae, Molidae, Diotontidae ve Canthigasteridae familyalarının zehirli balıklarından elde edilen balıkçılık ürünleri piyasaya arz edilemez.
2) Gempylidae familyasına özellikle Ruvettus pretiosus ve Lepidocybium flavobrunneum türlerine ait taze, hazırlanmış, dondurulmuş ve işlenmiş balıkçılık ürünleri sadece paketlenmiş/ambalajlanmış şekilde ve hazırlama/pişirme yöntemleri ile sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açan maddelerin varlığına ilişkin risk hakkında tüketiciye bilgi sağlayacak şekilde etiketlendikten sonra piyasaya arz edilir. Balıkçılık ürünlerinin bilimsel ve ticari adı etiket üzerinde yer alır.
3) Cigua toksin veya kas felci toksinleri gibi biyotoksinleri içeren balıkçılık ürünleri, piyasaya arz edilemez. Bununla birlikte, bu Yönetmeliğin 11 inci bölümüne uygun olarak üretilmiş ve bu Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilmiş olan standartlara uygun ise, çift kabuklu yumuşakçalardan, denizkestanelerinden, gömlekliler ve denizde yaşayan karından bacaklılardan elde edilen balıkçılık ürünleri piyasaya arz edilebilir.
(3) İnsan tüketimi için amaçlanan balık yağı üretiminde doğrudan kullanılan bütün haldeki balıklara bu maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (ç) bentlerinde yer alan gereklilikler uygulanmaz.
Balıkçılık ürünlerinin ambalajlanması ve paketlenmesi
MADDE 50 –
(1) Buz altında muhafaza edilen taze balıkçılık ürünlerinin konduğu kaplar suya dayanıklı olmalı ve buzun erimesi sonucu oluşan suyun ürünlerle temasının engellenmesi sağlanmalıdır.
(2) Gemide hazırlanmış dondurulmuş bloklar, karaya çıkarılmadan önce uygun şekilde ambalajlanmalıdır.
(3) Gıda işletmecisi, avlama gemisinde ürünleri ambalajlaması halinde, ambalajlama malzemesinin;
a) Bir bulaşma kaynağı olmamasını,
b) Bir bulaşma riskine maruz kalmayacak bir şekilde depolanmasını,
c) Yeniden kullanılması amaçlandığında kolayca temizlenebilir ve gerekli durumlarda dezenfekte edilebilir olmasını,
sağlar.
Balıkçılık ürünlerinin depolanması
MADDE 51 –
(1) Balıkçılık ürünlerini depolayan gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Taze balıkçılık ürünleri, çözündürülmüş işlenmemiş balıkçılık ürünleri, kabuklulardan ve yumuşakçalardan elde edilen pişirilmiş ve soğutulmuş ürünler; buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta muhafaza edilir.
b) Dondurulmuş balıkçılık ürünleri, ürünün tüm kısımlarında -18 °C veya daha düşük bir sıcaklıkta muhafaza edilmelidir. Bununla birlikte, konserve gıdaların üretimi için salamurada bütün olarak dondurulmuş balıklar, -9 °C veya daha düşük bir sıcaklıkta muhafaza edilir.
c) Canlı balıkçılık ürünleri, gıda güvenilirliğini ve canlılığını olumsuz etkilemeyecek şartlarda ve sıcaklıkta muhafaza edilir.
Balıkçılık ürünlerinin nakli
MADDE 52 –
(1) Balıkçılık ürünlerini nakleden gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uyar:
a) Balıkçılık ürünleri, nakliye süresince gereken sıcaklıkta muhafaza edilir ve özellikle, aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
1) Taze balıkçılık ürünleri, çözündürülmüş işlenmemiş balıkçılık ürünleri, kabuklulardan ve yumuşakçalardan elde edilen pişirilmiş ve soğutulmuş ürünler; buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta muhafaza edilir.
2) Konserve gıdaların üretimi için salamurada bütün olarak dondurulmuş balıkçılık ürünleri hariç, dondurulmuş balıkçılık ürünleri, nakliye süresince ürünün tüm kısımlarında -18 °C veya daha düşük düzenli bir sıcaklıkta muhafaza edilmelidir. Ancak 3 °C’den fazla sıcaklık yükselmesine yol açmayan kısa süreli dalgalanmalar kabul edilir.
b) Gıda işletmecisinin Bakanlığın uygun görmesi ve nakliye süresinin kısa olması durumunda, dondurulmuş balıkçılık ürünlerinin soğuk muhafaza deposundan onaylı bir işletmeye nakledilmesi sırasında eğer ürün işletmede hazırlama ve/veya işleme amacıyla çözündürülecekse, bu fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendine uyması gerekmez.
c) Buz altında muhafaza edilen taze balıkçılık ürünlerinde buzun erimesi sonucu oluşan su, ürünlerle temas ettirilmez.
ç) Canlı balıkçılık ürünleri, gıda güvenilirliğini ve canlılığını olumsuz etkilemeyecek şartlarda ve sıcaklıkta nakledilir.
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çiğ Süt, Kolostrum, Süt Ürünleri ve
Kolostrum Bazlı Ürünler
Çiğ süt ve kolostrumun birincil üretimine ilişkin gereklilikler
MADDE 53 –
(1) Çiğ sütü ve kolostrumu üreten ve/veya toplayan gıda işletmecisi; çiğ süt ve kolostrum üretimindeki sağlık gerekliliklerine, süt ve kolostrum üreten hayvancılık işletmelerinin hijyen gerekliliklerine, çiğ süt ve kolostrum için belirlenen kriterlere uymak zorundadır.
Çiğ süt ve kolostrum üretimindeki sağlık gereklilikleri
MADDE 54 –
(1) Çiğ süt ve kolostrum aşağıda belirtilen hayvanlardan elde edilir:
a) Süt ve kolostrum aracılığıyla insanlara geçebilecek herhangi bir bulaşıcı hastalık belirtisi göstermeyen.
b) Genel sağlık durumu iyi, sütün ve kolostrumun bulaşmasına neden olabilecek hastalık belirtisi göstermeyen, özellikle akıntılı herhangi bir genital enfeksiyonu, ishal ve ateşle seyreden bağırsak enfeksiyonu veya tanımlanabilir bir meme yangısı olmayan.
c) Sütü ve kolostrumu etkileyebilecek herhangi bir meme yarası olmayan.
ç) Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair Yönetmelik hükümlerinde kullanımına müsaade edilmeyen madde veya ürünler uygulanmamış ve izin verilmeyen uygulamaya maruz bırakılmamış.
d) İzinli veteriner tıbbi ürünleri kullanıldığında, bu ürünler için tavsiye edilen kalıntı arınma süresinin tamamlandığı gözlemlenen.
(2) Çiğ süt ve kolostrum, tüberküloz ve bruselloz açısından aşağıdaki şartları taşıyan hayvanlardan elde edilir:
a) Bruselloz açısından çiğ süt ve kolostrum;
1) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) Kanun ve 3/4/2009 tarihli ve 27189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğine göre brusellozdan ari veya resmi olarak ari olan bir sürüye ait inek, manda, koyun, keçilerden elde edilir.
2) Bruselloz şüpheli diğer tür hayvanlar için, hastalığın düzenli olarak kontrol edildiği sürülere ait hayvanlardan elde edilir.
b) Tüberküloz açısından, çiğ süt ve kolostrum;
1) 5996 sayılı Kanun ve 2/4/2009 tarihli ve 27188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Bovine Tüberkülozu Yönetmeliğine göre tüberkülozdan ari olan bir sürüye ait inek, mandalardan elde edilir.
2) Tüberküloz şüpheli diğer tür hayvanlar için, hastalığın düzenli olarak kontrol edildiği sürülere ait hayvanlardan elde edilir.
c) Eğer keçiler, ineklerle birlikte tutuluyorsa, keçiler tüberküloz için muayene ve test edilir.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan şartları karşılamayan hayvanlardan elde edilen çiğ süt, Bakanlığın izni ve aşağıdaki koşulları sağlaması şartı ile;
a) Tüberküloz veya bruselloz testlerine pozitif reaksiyon göstermeyen ve bu hastalıkların herhangi bir belirtisini taşımayan inekler veya mandalardan elde edilen çiğ süt, alkali fosfataz testine negatif reaksiyon gösterecek bir ısıl işleme tabii tutulduktan sonra,
b) Bruselloz testlerine pozitif reaksiyon göstermeyen veya onaylanmış bir eradikasyon programının parçası olarak bruselloza karşı aşılanan ve bu hastalığın herhangi bir belirtisini göstermeyen koyun ve keçilerden elde edildiğinde; en az 2 aylık bir olgunlaşma süresine sahip olan peynirlerin üretiminde veya alkali fosfataz testine negatif reaksiyon gösterecek bir ısıl işleme tabii tutulduktan sonra,
c) Tüberküloz veya bruselloz testlerine pozitif reaksiyon vermeyen ve bu hastalıkların herhangi bir belirtisini göstermeyen, bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) nci alt bendinde veya bu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinin (2) nci alt bendinde yer alan kontrollerden sonra bruselloz veya tüberküloz belirlenmiş bir sürüye ait diğer tür hayvanların dişilerinden elde edildiğinde; güvenliğini sağlayacak bir işlem uygulanmışsa,
kullanılır.
(4) Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarındaki şartlara uyumlu olmayan, 5996 sayılı Kanun ve Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği ile Sığır Bovine Tüberkülozu Yönetmeliğine göre özellikle tuberküloz veya bruselloz testlerine pozitif reaksiyon gösteren hayvanlardan elde edilen çiğ süt ve kolostrum insan tüketimi için kullanılamaz.
(5) Diğer hayvanların sütünde ve kolostrumunda herhangi bir menfi etkiden kaçınmak için bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında bahsedilen hastalıkların herhangi biriyle enfekte olan veya enfekte olduğundan şüphe edilen hayvanlar etkili bir şekilde izole edilir.
Süt ve kolostrum üreten hayvancılık işletmelerinin hijyeni
MADDE 55 –
(1) Tesis ve ekipmanların aşağıdaki gerekliliklere uyumu sağlanır:
a) Sağım ekipmanı ile çiğ süt ve kolostrumun muamele edildiği, depolandığı veya soğutulduğu birimler, sütün ve kolostrumun bulaşma riskini en aza indirecek şekilde konumlandırılır ve inşa edilir.
b) Çiğ sütün ve kolostrumun depolandığı tesisler; zararlı canlılara karşı korunur ve hayvanların barındığı yerlerden yeterli şekilde ayrılır. Tesislerde bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan şartların karşılanması gerektiğinde uygun soğutma ekipmanı bulunur.
c) Çiğ süt ve kolostrumla temas eden sütün sağımı, toplanması veya taşınması için kullanılan kaplar, güğümler, tanklar gibi tüm ekipmanın yüzeyleri; bakımlı, kolay temizlenebilir, gerektiğinde dezenfekte edilebilir olmalı ve sağlam bir şekilde uygun koşullarda muhafaza edilmelidir. Bu amaçla pürüzsüz, yıkanabilir ve toksik olmayan malzeme kullanılır.
ç) Çiğ süt ve kolostrumla temas eden tüm yüzeyler, kullanımdan sonra temizlenir ve gerekli durumlarda dezenfekte edilir. Çiğ süt ve kolostrumun nakliyesinde kullanılan konteyner ve tanklar, her nakilden veya yükleme ve boşaltma zaman aralığının çok kısa olduğu her seri nakilden sonra, tüm hallerde ise günde en az bir defa tekrar kullanımdan önce uygun bir şekilde temizlenir ve dezenfekte edilir.
(2) Süt sağım, toplama ve taşıma sırasında aşağıdaki gerekliliklere uyum sağlanır:
a) Sağım, aşağıdaki hususlar sağlanarak hijyenik bir şekilde yürütülür;
1) Sağıma başlamadan önce, meme uçları, memeler ve civarı temizlenir.
2) Her bir hayvandan alınan süt ve kolostrum, sağımı yapan kişi tarafından veya otomatik sağımın olduğu durumlarda uluslararası kabul görmüş başka bir yöntem kullanarak duyusal veya fiziko-kimyasal anormal bulgular bakımından kontrol edilir. Bu kontrol sonucunda süt ve kolostrumda anormal bulguların görülmesi halinde süt veya kolostrum insan tüketimi için kullanılamaz.
3) Meme hastalığı klinik belirtileri gösteren hayvanlardan alınan süt ve kolostrum, veteriner hekim aksine görüş bildirmedikçe insan tüketimi için kullanılamaz.
4) Kalıntıları süte geçme olasılığı olan tıbbi tedavi gören hayvanlar, izlenebilirlik için kaydedilir ve belirlenen kalıntı arınma süresince bu hayvanlardan elde edilen süt ve kolostrum insan tüketimi için kullanılmaz.
5) Sadece Sağlık Bakanlığı tarafından izinli meme ıslatıcıları ve spreyleri kullanılır.
6) Kolostrum ayrı sağılır ve çiğ sütle karıştırılmaz.
b) Sağımdan hemen sonra süt ve kolostrum, bulaşmayı önlemek için uygun şekilde tasarlanmış ve uygun donanıma sahip temiz bir yerde muhafaza edilir ve ayrı depolanır.
1) Sağımdan hemen sonra süt soğutmaya alınır, günlük toplanacaksa 8 °C’den fazla olmayan sıcaklıklara, günlük toplanmayacaksa 6 °C’den fazla olmayan sıcaklıklara hemen soğutulur.
2) Sağımdan hemen sonra kolostrum soğutmaya alınır, günlük toplanacaksa 8 °C’den fazla olmayan sıcaklıklara, günlük toplanmayacaksa 6 °C’den fazla olmayan sıcaklıklara hemen soğutulur veya dondurulur.
c) Nakliye süresince soğuk zincir muhafaza edilir ve işleme tesisine vardığındaki süt ve kolostrumun sıcaklığı 10 °C’den fazla olamaz.
ç) Eğer süt, bu Yönetmeliğin 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında öngörülen kriterleri karşılıyorsa aşağıdaki durumlarda bu fıkranın (b) ve (c) bentlerinde yer alan sıcaklık gerekliliklerine uyulması gerekmez:
1) Süt sağımdan sonra 2 saat içinde işlenecekse, veya
2) Belirli süt ürünlerinin üretimine ilişkin teknolojik sebeplerle daha yüksek bir sıcaklık gerekli ise ve bu duruma Bakanlık tarafından izin verilmişse.
(3) Çalışanların hijyeni için aşağıdaki gerekliliklere uyum sağlanır:
a) Çiğ süt ve kolostrum sağımını ve/veya ilgili işlemleri gerçekleştiren kişiler; uygun ve temiz kıyafetler giymelidir.
b) Sağımı yapan ve/veya ilgili işlemleri gerçekleştiren kişiler, işlemden önce ellerini yıkamalı, işlem boyunca temiz tutmalı ve kişisel temizliğine azami özeni göstermelidir. Bu amaçla, sağım ve muamele yerinin yakınında işlemi gerçekleştiren kişinin elini ve kolunu yıkayabileceği uygun düzenek bulunur.
Çiğ süt ve kolostrum için gereklilikler
MADDE 56 –
(1) Çiğ süt ve kolostrum için aşağıdaki gereklilikler sağlanır:
a) Süt ve süt ürünlerinin kalitesine ilişkin kriterler, özel bir mevzuat ile belirlenmiş ise ilgili hükümleri uygulanır.
b) Süt üreten hayvancılık işletmelerinden rastgele örnekleme ile toplanan temsili sayıdaki süt numunelerinin bu fıkranın (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen hükümlere uygunluğu kontrol edilir. Bu kontroller aşağıdakilerden herhangi biri tarafından veya onlar adına yürütülebilir.
1) Süt üreten hayvancılık işletmecileri,
2) Sütü toplayan veya işleyen gıda işletmecileri,
3) Gıda işletmecileri grupları,
4) Ulusal veya bölgesel kontrol planı kapsamında Bakanlık.
c) Süt üreten hayvancılık işletmecisi ve gıda işletmecisi aşağıdaki gerekliliklere uyar.
1) Süt üreten hayvancılık işletmecisi, çiğ sütün Ek-1’deki kriterleri karşılamasını sağlamak için prosedürleri uygulamaya koyar.
2) İnek dışında diğer türlerden elde edilen çiğ süt herhangi bir ısıl işlem içermeyen süt ürünlerinin üretimi için kullanılacaksa, gıda işletmecisi, kullanılan çiğ sütün Ek-2’deki kriteri karşıladığını temin edecek prosedürleri uygulamaya koyar.
ç) Gıda işletmecisi, bu bendin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen çiğ sütün piyasaya arzını engellemek için Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerde Belirli Maddeler ile Bunların Kalıntılarının İzlenmesi İçin Alınacak Önlemlere Dair Yönetmelik hükümlerine aykırı olmayan prosedürleri oluşturur ve uygulamaya koyar.
1) Gıda kodeksi veteriner ilaçları maksimum kalıntı limitleri mevzuatında yer alan maddelerin herhangi biri açısından, mevzuatta verilen maksimum kalıntı limitlerini aşan miktarda antibiyotik kalıntısı içeriyorsa çiğ süt piyasaya sunulamaz.
2) Toplam antibiyotik kalıntılarının toplamı, herhangi izin verilen değeri aşıyorsa, çiğ süt piyasaya sunulamaz.
d) Çiğ süt bu fıkranın (c) ve (ç) bentlerine uygun olmadığında, gıda işletmecisi Bakanlığı bilgilendirir ve durumu düzeltmek için önlemler alır.
Süt ürünleri ve kolostrum bazlı ürünlere ilişkin gereklilikler
MADDE 57 –
(1) Süt ürünleri ve kolostrum bazlı ürünlerin üretiminde kullanılacak çiğ süt ve kolostrum için aşağıdaki sıcaklık gerekliliklerine uyulur:
a) Gıda işletmecisi, çiğ süt ve kolostrumu üretim tesisine kabulünde,
1) Sütün 6 °C veya altına hızla soğutulmasını,
2) Kolostrumun 6 °C veya altına hızla soğutulmasını veya dondurulmasını,
işlenene kadar bu sıcaklıkta muhafazasını sağlar.
b) Gıda işletmecisi çiğ süte soğutma işlemini sadece;
1) Sağımdan hemen sonra işlenecekse veya,
2) Üretim tesisine 4 saat içinde kabul edilerek işlenecekse veya,
3) Belirli süt ürünleri veya kolostrum bazlı ürünlerin, üretimine ilişkin teknolojik sebeplerle daha yüksek bir sıcaklık gerekli ise ve bu duruma Bakanlık tarafından izin verilmişse
uygulamayabilir.
(2) Çiğ süt, kolostrum, süt ürünleri veya kolostrum bazlı ürünlere uygulanacak olan ısıl işlem için aşağıdaki gerekliliklere uyulur:
a) Gıda işletmecisi, çiğ süt, kolostrum, süt ürünleri veya kolostrum bazlı ürünleri ısıl işleme tabii tutarken, Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 20 nci maddesinde yer alan gereklilikleri sağlar ve özellikle aşağıda tanımlanan işlemlerden birini kullandığında, belirtilen değerlere uyar.
1) Pastörizasyon; en az 72 °C’de 15 saniye uygulanan kısa süreli yüksek sıcaklık veya en az 63 °C’de 30 dakika uygulanan uzun süreli düşük sıcaklık veya eşdeğer etkiyi sağlayan diğer zaman-sıcaklık koşullarının kombinasyonunu içeren ve bu uygulamalardan hemen sonra alkali fosfataz testi yapıldığında ürünlerin negatif reaksiyon gösterdiği işlemdir.
2) Ultra yüksek sıcaklık/UHT; kısa süreli yüksek sıcaklığın aralıksız akışını içeren 135 °C’den az olmayan uygun sıcaklık-zaman kombinasyonunda aseptik olarak kapatılmış ambalajlarda, oda sıcaklığında muhafaza edildiğinde işlenmiş üründe canlı mikroorganizma veya gelişim kabiliyetine sahip sporların olmadığını ve uygulanan ısıl işlemin yeterliliğini gösteren, kapalı ambalajların 30 °C’de 15 gün veya 55 °C’de 7 gün inkübasyonundan veya farklı bir yöntemin uygulanmasından sonra ürünlerin mikrobiyolojik olarak stabil kaldığını garanti eden işlemdir.
b) Gıda işletmecisi, süt ve kolostrumu ısıl işleme tabii tutup, tutmayacağına karar verirken aşağıdaki hususları dikkate alır;
1) Gıda Hijyeni Yönetmeliğinde yer alan tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları/HACCP ilkeleri uyarınca geliştirilen prosedürlere uyar.
2) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik ile Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğe uygun olarak işletmelerin onaylanması veya kontrollerin gerçekleştirilmesi sırasında Bakanlıkça istenen ilave şartlara uyar.
(3) Süt ürünleri üreten işletmelerde kullanılacak olan çiğ ve ısıl işlem görmüş inek sütü için aşağıdaki gerekliliklere uyulur:
a) Süt ürünleri üreten gıda işletmecisi, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları/HACCP ilkelerine dayalı prosedürlerde belirlenmiş kabul süresi aşıldığında, ısıl işlem uygulanmadan hemen önce aşağıda belirtilen kriterleri sağlamak için gerekli prosedürleri uygular.
1) Süt ürünlerinin hazırlanmasında kullanılacak çiğ inek sütü 30 °C’de her mililitrede 300.000’den az koloni sayısına sahip olmalıdır.
2) Süt ürünleri üretiminde kullanılacak ısıl işlem görmüş inek sütü 30 °C’de her mililitrede 100.000’den az koloni sayısına sahip olmalıdır.
b) Bu fıkranın (a) bendinde yer alan kriterlerin karşılanmadığı durumda süt ürünleri üreten gıda işletmecisi Bakanlığı bilgilendirir ve bu durumu düzeltmek için tedbir alır.
Süt ve süt ürünleri ile kolostrum ve kolostrum bazlı ürünlerin ambalajlanması
MADDE 58 –
(1) Tüketime sunulan ambalajların kapatılması, sıvı süt ürünleri ile kolostrum bazlı ürünlere son ısıl işlemin uygulandığı yerde dolumdan hemen sonra bulaşmayı önleyecek şekilde kapatma araçlarıyla gerçekleştirilir. Kapatma sistemi, açıldıktan sonra ürünün açılmış olduğunun kolayca anlaşılmasını sağlayacak şekilde tasarlanır.
Süt ve süt ürünleri ile kolostrum ve kolostrum bazlı ürünlerin etiketlenmesi
MADDE 59 –
(1) Süt ve süt ürünleri ile kolostrum ve kolostrum bazlı ürünlerin etiketlenmesi gıda kodeksi etiketleme mevzuat hükümlerine uygun olmalıdır. Silinmeyecek şekilde işaretlenmiş olan ve bu nedenle herhangi bir etiket taşımayan tekrar kullanılabilen cam şişeler ve en geniş yüzeyi 10 cm2 den küçük olan ambalaj veya kaplar hariç olmak üzere bu hükümlere ek olarak;
a) Çiğ sütün etiketinde “çiğ süt” ibaresi,
b) Prosesinde ısıl işlem veya fiziksel veya kimyasal herhangi bir işlemin bulunmadığı çiğ sütten elde edilen ürünlerin etiketlerinde “çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi,
c) Kolostrumun etiketinde “kolostrum” ibaresi,
ç) Kolostrumdan elde edilen ürünlerin etiketinde “kolostrumdan elde edilmiştir” ibaresi, yer almalıdır.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında yer alan gereklilikler son tüketiciye arz edilen ürünlere uygulanır. Etiketleme terimi ürün ile birlikte sunulan ve ürünü ilgilendiren ambalaj, doküman, uyarı gibi bilgi ve belgeleri de içerir.
Tanımlama işareti
MADDE 60 –
(1) Bu bölümdeki ürünler için bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan şartlara istisna olarak, ambalaj veya paket üzerindeki işletmenin onay numarasının yerini gösteren referans, tanımlama işareti yerine geçebilir.
(2) Gıda işletmecisinin süt ürünleri üreten veya yeniden ambalajlayan birden fazla işletmesi var ise; üretim veya yeniden ambalajlamanın yapıldığı işletmenin tanımlama işaretinin açık bir şekilde işaretlenmesi şartıyla, etikette diğer işletmelere ait tanımlama işaretleri de yer alabilir.
ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yumurta ve Yumurta Ürünleri İçin Özel Gereklilikler
Yumurta
MADDE 61 –
(1) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1)
Yumurtalar, üreticinin tesislerinde ve son tüketiciye arzına kadar, temiz, kuru, dışarıdan gelen kokulardan ari, darbelerden etkin bir biçimde korunacak ve direk güneş ışığına maruz kalmayacak şekilde muhafaza edilir. Yumurtalar, yumurtlama tarihinden itibaren en fazla 21 gün içinde tüketiciye ulaştırılır.
Yumurta ürünlerinin üretim yerleri için gereklilikler
MADDE 62 –
(1) Gıda işletmecisi, yumurta ürünleri üretilen tesislerinde aşağıdaki işlemlerin ayırımını sağlayacak şekilde tesisin kurulması, planlaması ve donatılmasını sağlar:
a) Kirli yumurtaların yıkanması, kurutulması ve dezenfekte edilmesi.
b) Yumurtaların kırılması, kırılan yumurtaların içeriğinin toplanması, kabuk ve zarların uzaklaştırılması.
c) Bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen işlemler dışındaki diğer işlemler.
Yumurta ürünleri üretiminde kullanılan hammadde için gereklilikler
MADDE 63 –
(1) Gıda işletmecisi; yumurta ürünleri üretimi için kullanılan hammaddelerin aşağıdaki gerekliliklere uygunluğunu sağlar.
a) Yumurta ürünlerinin üretiminde kullanılacak yumurtaların kabukları yapısal gelişimini tam olarak tamamlamış olmalı ve kırık içermemelidir. Çatlak yumurtalar, üretildikleri çiftlikten veya paketleme merkezinden, sıvı yumurta üretimi veya yumurta ürünlerinin işlenmesi konusunda onaylı bir işletmeye doğrudan getirilmesi halinde, işletmeye alındıktan sonra bekletilmeden kırılması koşuluyla sıvı yumurta ve yumurta ürünlerinin üretiminde kullanılabilir.
b) Sıvı yumurta üretimi amacıyla onaylanmış bir tesisten elde edilen sıvı yumurta, hammadde olarak kullanılabilir. Sıvı yumurta, bu Yönetmeliğin 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (f) bentlerinde belirtilen gerekliliklere uygun olarak elde edilir.
Yumurta ürünleri üretiminde özel hijyen gereklilikleri
MADDE 64 –
(1) Gıda işletmecisi tüm faaliyetlerini, yumurta ürünlerinin üretimi, muamelesi ve depolanması sırasında bulaşmayı engelleyecek bir şekilde, özellikle aşağıdaki özel hijyen gerekliliklerine uygunluğu sağlayarak gerçekleştirir.
a) Yumurtalar, temiz ve kuru olmadıkça kırılamaz.
b) Yumurta kırma işlemi, yumurta ürünlerinin üretimindeki diğer işlemlerden ayrı bir yerde, bulaşmayı en aza indirecek şekilde yapılır. Çatlak yumurtalar mümkün olduğunca çabuk işlenir.
c) Tavukların, hindilerin ve beç tavuklarının yumurtaları dışında kalan yumurtalar ayrı olarak muameleye tabi tutulur ve işlenir. Tavuk, hindi ve beç tavuğunun yumurtalarının işlenmesine tekrar başlanmadan önce, tüm ekipmanlar temizlenir ve dezenfekte edilir.
ç) Yumurtaların içeriği santrifüj ile ya da ezilerek alınmaz ve boş yumurta kabuklarında kalan yumurta akı kalıntılarının ayrılması için santrifüj kullanılmaz.
d) Kırılan yumurtalar, mikrobiyolojik riskleri elimine etmek veya kabul edilebilir bir seviyeye indirmek için mümkün olduğunca hızlı bir şekilde işleme tabi tutulur. Yetersiz işlem gören bir parti, eğer yeni bir işlemle insan tüketimi için uygun hale getirilebilecekse, aynı işletmede tekrar işleme alınabilir. İnsan tüketimi için uygun olmadığı tespit edilen ürünler, insan tüketimine sunulmaz ve bunu sağlamak için denatüre edilir.
e) Kuru veya kristalize albümin üretiminde kullanılacak olan yumurta akı, sonradan ısıl işleme tabi tutulacağından önceden ısıl işlem uygulanmasına gerek yoktur.
f) Yumurtaların kırılmasından sonra elde edilen sıvı yumurta hemen işlenmeyecekse, dondurularak ya da 4 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklıkta muhafaza edilir. Sıvı yumurtanın 4°C’de tutulması durumunda, ürüne işlenmeden önceki muhafaza süresi 48 saati aşamaz. Ancak şekeri ayrılacak ürünler için, şekerin ayrılması işlemi hemen gerçekleştirilecekse bu gerekliliklerin yerine getirilmesi zorunlu değildir.
g) Oda sıcaklığında muhafaza edilmek için stabilize edilmemiş ürünler 4 °C’den fazla olmayan sıcaklıklara soğutulur. Dondurulacak ürünler ise işleme basamakları tamamlandıktan sonra hemen dondurulur.
ğ) Yumurta ürünlerinin muhafaza ve depolama sıcaklıkları aşağıdaki dereceleri aşamaz:
1) Derin dondurulmuş ürünlerde -18 °C
2) Dondurulmuş ürünlerde -12 °C
3) Soğutulmuş ürünlerde 4 °C
4) Pastörize ürünlerde 4 °C
5) Yumurta akı hariç kurutulmuş ürünler 15 °C
Analitik özellikler
MADDE 65 –
(1) Gıda işletmecisi, yumurta ürünlerinin aşağıda açıklanan analitik özelliklere uygunluğunu sağlar.
a) Modifiye edilmemiş yumurta ürünlerinde, kuru maddedeki 3 OH–butirik asit konsantrasyonu 10 mg/kg’dan fazla olamaz.
b) Yumurta ürünlerinin üretiminde kullanılacak olan hammaddenin kuru maddesindeki laktik asit miktarı 1000 mg/kg’dan fazla olamaz. Fermente ürünlerde bu değer fermantasyon işleminden önce kaydedilen değer olacaktır.
c) İşlenmiş yumurta ürünlerindeki yumurta kabuğu kalıntıları, yumurta zarları ve diğer partiküllerin toplam miktarı 100 mg/kg’dan fazla olamaz.
Yumurta ürünlerine ilişkin etiketleme ve tanımlama işareti
MADDE 66 – (1) Yumurta ürünlerinin etiketlenmesinde aşağıdaki özel gerekliliklere uyulur:
a) Perakendeye yönelik olarak üretilmeyip başka bir ürünün üretiminde bileşen olarak kullanılacak olan yumurta ürünleri; 8 inci maddede yer alan tanımlama işareti için genel şartlara ilave olarak, muhafaza sıcaklığı ile bu sıcaklıkta korunabileceği süreyi belirten bir etikete sahip olmalıdır.
b) Sıvı yumurta etiketinde, bu fıkranın (a) bendinde belirtilenlere ilave olarak “Pastörize edilmemiş sıvı yumurta” ile “Varış yerinde işlenecektir.” ifadeleri yer alır ve yumurtaların kırıldığı gün ve saat belirtilir.
ONBEŞİNCİ BÖLÜM
Kurbağa Bacağı ve Salyangoz İçin Özel Gereklilikler
Kurbağa bacağı ve salyangoz
MADDE 67 –
(1) İnsan tüketimi için kurbağa bacağı ve salyangoz hazırlayan gıda işletmecisi; aşağıdaki gerekliliklere uymalıdır:
a) Kurbağa ve salyangozların öldürülme işlemi bu amaçla planlanmış, inşa edilmiş ve donatılmış bir tesiste gerçekleştirilmelidir.
b) Kurbağa bacaklarının hazırlandığı tesiste, canlı kurbağaların depolanması, yıkanması, kesimi ve kanlarının akıtılması için tahsis edilmiş bir oda olmalıdır. Bu oda, fiziksel olarak hazırlama odasından ayrı olmalıdır.
c) İşletmede öldürülme dışında farklı bir sebepten ölen kurbağa ve salyangozlar, insan tüketimi için kullanılmamalıdır.
ç) Kurbağa ve salyangozlar örnekleme yoluyla duyusal muayeneye tabi tutulmalıdır. Eğer bu muayene sonucunda bir tehlike belirlenir ise, bu ürünler insan tüketimi için kullanılmamalıdır.
d) Kurbağa bacakları, hazırlanmalarını takiben bekletilmeden sadece akan içilebilir su ile yıkanmalı ve buzun erime sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta soğutulmalı, dondurulmalı veya işlenmelidir.
e) Öldürmeden sonra, salyangozun hepatopankreası bir tehlike oluşturuyor ise uzaklaştırılmalı ve insan tüketimi için kullanılmamalıdır.
ONALTINCI BÖLÜM
Eritilmiş Hayvan Yağları ve Don Yağı
Tortusu İçin Özel Gereklilikler
Hammaddeleri toplayan veya işleyen işletmeler için gereklilikler
MADDE 68 –
(1) Gıda işletmecisi, eritilmiş hayvan yağları ve don yağı tortusu üretimi için hammaddeleri toplayan veya işleyen tesislerin aşağıdaki gerekliliklere uygunluğunu sağlar.
a) Hammaddelerin toplandığı ve işleme tesislerine nakledildiği merkezler, hammaddelerin 7 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklıkta depolamasını sağlayacak imkânlara sahip olmalıdır.
b) İşleme tesisi;
1) Soğutma imkânlarına,
2) Eritilmiş hayvan yağları işletmeden sadece tankerlerle sevk edilmiyorsa, sevkiyat odasına,
3) Eritilmiş hayvan yağlarının, diğer gıda maddeleri ve/veya lezzet vericiler ile karışımından elde edilen ürünlerin hazırlanması durumunda, bu iş için uygun ekipmanlara,
sahip olmalıdır.
c) Hammadde, 69 uncu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtildiği şekilde aktif soğutma yapılmaksızın depolanıyor veya nakliye yapılıyorsa, sadece bu faaliyeti yürüten tesislerde bu fıkranın (a) bendi ile (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde öngörülen soğutma imkânları gerekli değildir.
Eritilmiş hayvan yağı ve don yağı tortusu hazırlanması için hijyen gereklilikleri
MADDE 69 –
(1) Hammaddeler aşağıda belirtilen gerekliliklere uygun olur:
a) Kesimhanede kesilen, ölüm öncesi ve ölüm sonrası muayenede insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen hayvanlardan elde edilmelidir.
b) Kan ve kirlilikten mümkün olduğunca ari yağ dokuları veya kemiklerden oluşmalıdır.
c) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kayıt altına alınan veya onaylanan tesislerden gelmelidir.
ç) Eritilene kadar 7 °C’den yüksek olmayan bir iç sıcaklıkta ve hijyenik şartlarda, nakledilmeli ve depolanmalıdır. Ancak elde edildikten sonra 12 saat içerisinde eritilecek ise hammaddeler aktif soğutulmaksızın nakledilebilir ve depolanabilir.
(2) Eritme sırasında çözücülerin kullanımı yasaktır.
(3) Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarına uygun olarak hazırlanan eritilmiş hayvan yağları, bu maddenin dördüncü fıkrasında yer alan standartları karşılaması durumunda aynı işletmede veya başka bir işletmede fiziko-kimyasal kalitesini geliştirmek amacıyla rafine edilebilir.
(4) Eritilmiş hayvan yağı, çeşidine bağlı olarak, Ek-3’teki standartları karşılar.
(5) İnsan tüketimi için amaçlanan don yağı tortusu aşağıdaki sıcaklık şartlarına uygun olarak depolanır.
a) 70 °C’den yüksek olmayan sıcaklıkta eritilerek elde edilen don yağı tortusu; 7 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklıkta en fazla 24 saat veya -18 °C veya daha düşük bir sıcaklıkta depolanmalıdırlar.
b) 70 °C’den daha yüksek bir sıcaklıkta eritilerek elde edilen ve kütlece % 10 veya daha fazla bir nem içeriğine sahip olan don yağı tortusu,
1) 7 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklıkta en fazla 48 saat veya eşdeğer garanti veren bir zaman/sıcaklık kombinasyonunda veya
2) -18 °C veya daha düşük bir sıcaklıkta,
depolanmalıdır.
c) 70 °C’den daha yüksek bir sıcaklıkta eritilerek elde edilen ve kütlece % 10’dan daha az bir nem içeriğine sahip olan don yağı tortusu için özel bir gereklilik yoktur.
ONYEDİNCİ BÖLÜM
İşlenmiş Mide, İdrar Kesesi ve Bağırsaklar
İçin Özel Hijyen Gereklilikleri
İşlenmiş mide, idrar kesesi ve bağırsaklar
MADDE 70 –
(1) Mideleri, idrar keseleri ve bağırsakları işleyen gıda işletmecisi, aşağıdaki gerekliliklere uygunluğu sağlar:
a) Hayvan bağırsakları, idrar keseleri ve mideleri sadece aşağıdaki koşullarda piyasaya arz edilir.
1) Kesimhanede kesilen, ölüm öncesi ve ölüm sonrası muayenede insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen hayvanlardan elde edilmelidir.
2) Tuzlama, kurutma veya ısıl işlem uygulanmalıdır.
3) Bu fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen işlemlerden birine tabi tutulduktan sonra yeniden bulaşmayı önleyecek etkin tedbirler alınmalıdır.
b) Ortam sıcaklığında muhafaza edilemeyen işlem görmüş mideler, idrar keseleri ve bağırsaklar; sevkiyatlarına kadar soğukta depolanmalıdır. Özellikle, tuzlanmayan veya kurutulmayan ürünler 3 °C’den yüksek olmayan bir sıcaklıkta muhafaza edilmelidir.
ONSEKİZİNCİ BÖLÜM
Jelatin İçin Özel Gereklilikler
Jelatin
MADDE 71 –
(1) Jelatin üreten gıda işletmecisi, bu bölümdeki gerekliliklere uygunluğu sağlar.
Hammaddeler için gereklilikler
MADDE 72 –
(1) Gıdada kullanım amacıyla jelatin üretiminde, aşağıdaki hammaddeler kullanılabilir.
a) Spesifik risk materyali olarak tanımlananların dışındaki kemikler,
b) Çiftlikte yetiştirilen geviş getiren hayvanların deri ve postları,
c) Domuz derileri,
ç) Kanatlı hayvan derileri,
d) Tendonlar ve veterler,
e) Yaban av hayvanı deri ve postları,
f) Balık deri ve kemikleri.
(2) Tabaklama işlemi tamamlanmış olsun ya da olmasın herhangi bir tabaklama işlemine tabi tutulan deri ve postların kullanımı yasaktır.
(3) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde sıralanmış olan hammaddeler, kesimhanede kesilen ve karkasları ölüm öncesi ve ölüm sonrası muayenede insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen hayvanlardan veya karkasları insan tüketimine uygun olduğu belirlenen yaban av hayvanlarının deri ve postlarından gelmelidir.
(4) Hammaddeler, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kayıt altına alınan veya onaylanan tesislerden gelmelidir.
(5) Bakanlığın izin vermesi ve aşağıdaki gerekliliklerin karşılanması halinde, toplama merkezleri ve tabakhaneler de insan tüketiminde kullanılacak jelatin üretimi için hammadde tedarik edebilir.
a) Kolay temizlenebilen ve dezenfekte edilebilen sert zemine ve pürüzsüz duvarlara sahip, uygun durumlarda soğutma imkânları olan depolama odaları bulunmalıdır.
b) Depolama odaları, hammaddelere bulaşma kaynağı olmaması için, yeterli bir seviyede temiz ve bakımlı tutulmalıdır.
c) Bu maddeye uygun olmayan hammaddenin, bu tesislerde depolanması ve/veya işlenmesi halinde; kabul, depolama, işleme ve sevk periyodu boyunca bu maddeye uygun hammaddeden ayrı tutulmalıdır.
Hammaddelerin nakli ve depolanması
MADDE 73 –
(1) Hammadde, toplama merkezine veya tabakhaneye ve jelatin işleyen tesislere sevk edilirken; bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde ön görülen tanımlama işaretinin yerine, menşe tesisi belirten ve Ek-4’te yer alan bilgileri içeren bir belge, nakliye süresince hammaddeye eşlik eder.
(2) Hammaddeler, temin edildikleri yerden ayrılışlarından itibaren 24 saat içinde işlenmeyeceklerse; soğutularak veya dondurularak nakledilir ve depolanır. Bununla birlikte, yağı alınan ve kurutulan kemikler veya ossein; tuzlanmış, kurutulmuş, kireçlenmiş deriler; alkali veya asit ile muamele edilen deri ve postlar ortam sıcaklığında nakledilebilir ve depolanabilir.
Jelatin üretimi için gereklilikler
MADDE 74 –
(1) Jelatin için üretim işlemi aşağıdakileri sağlar.
a) Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatına göre kontrol edilebilir veya belirsiz BSE risk statüsündeki ülke veya bölgelerde doğan, yetiştirilen veya kesilen hayvanlardan elde edilen tüm geviş getirenlerin kemikleri; tüm kemik materyali ince olarak ezilir ve sıcak su ile yağından arındırılır ve en az 2 günlük bir sürenin üzerinde seyreltilmiş hidroklorik asit (asgari % 4 yoğunlukta ve pH < 1.5) ile muamele edilmesini sağlayan bir işleme tabi tutulur.
b) Bu fıkranın (a) bendindeki işlemi takiben aşağıdaki işlemlerden herhangi biri uygulanır:
1) En az 4 saniye süresince 138 °C’lik bir ısıl işlem aşaması ile en az 20 günlük bir süre için doymuş kireç solüsyonu ile alkali (pH > 12.5) işlemi,
2) En az 4 saniye süresince 138 °C’lik bir ısıl işlem aşaması ile en az 10 saat boyunca asit (pH < 3.5) işlemi,
3) 3 bardan daha fazla bir basınçta 133 °C’lik doymuş buharla en az 20 dakika için ısı ve basınç işlemi,
4) Onaylanmış herhangi bir eşdeğer işlem.
c) Bu fıkranın (a) bendinde belirtilenlerin dışındaki hammaddeler bir veya daha çok çalkalamayı takiben asit veya alkali ile bir işleme tabi tutulur ve takiben pH ayarlanır. Filtrasyon ve ısıl işlem yoluyla arındırmayı takiben bir veya birden fazla ısıtmaya tabi tutularak jelatin çıkarılır.
(2) Gıda işletmecisi, hammadde ve üretim işleminin insan tüketimine yönelik jelatine uygulanan gerekliliklere uygunluğunun sağlanması şartıyla, insan tüketimine yönelik olmayan jelatini, insan tüketimine yönelik jelatin ile aynı tesiste üretebilir veya depolayabilir.
Nihai ürünler için gereklilikler
MADDE 75 –
(1) Gıda işletmecisi, jelatinin Ek-5’teki tabloda yer alan kalıntı limitlerine uygunluğunu sağlar.
Etiketleme
MADDE 76 –
(1) Jelatinin ambalaj ve paketlerinde “İnsan tüketimine uygun jelatin” kelimeleri ile tavsiye edilen tüketim tarihini belirten ifade ve ürün adının yanında elde edildiği hayvan türü belirtilir.
ONDOKUZUNCU BÖLÜM
Kollajen İçin Özel Gereklilikler
Kollajen
MADDE 77 –
(1) Kollajen üreten gıda işletmecisi, bu bölümdeki gerekliliklere uygunluğu sağlar.
Hammaddeler için gereklilikler
MADDE 78 –
(1) Gıdada kullanım amacıyla kollajen üretiminde, aşağıdaki hammaddeler kullanılabilir:
a) Spesifik risk materyali olarak tanımlananların dışındaki kemikler,
b) Çiftlikte yetiştirilen geviş getiren hayvanların deri ve postları,
c) Domuz derileri,
ç) Kanatlı hayvan derileri,
d) Tendonlar ve veterler,
e) Yaban av hayvanı deri ve postları,
f) Balık deri ve kemikleri.
(2) Tabaklama işlemi tamamlanmış olsun ya da olmasın herhangi bir tabaklama işlemine tabi tutulan deri ve postların kullanımı yasaktır.
(3) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde sıralanmış olan hammaddeler, kesimhanede kesilen ve karkasları ölüm öncesi ve ölüm sonrası muayenede insan tüketimi için uygun olduğu belirlenen hayvanlardan veya karkasları insan tüketimine uygun olduğu belirlenen yaban av hayvanlarının deri ve postlarından gelmelidir.
(4) Hammaddeler, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kayıt altına alınan veya onaylanan tesislerden gelmelidir.
(5) Bakanlığın izin vermesi ve aşağıdaki gerekliliklerin karşılanması halinde, toplama merkezleri ve tabakhaneler de insan tüketiminde kullanılacak kollajen üretimi için hammadde tedarik edebilirler:
a) Kolay temizlenebilen ve dezenfekte edilebilen sert zemine ve pürüzsüz duvarlara sahip, uygun durumlarda soğutma imkânları olan depolama odaları bulunmalıdır.
b) Depolama odaları, hammaddelere bulaşma kaynağı olmaması için, yeterli bir seviyede temiz ve bakımlı tutulmalıdır.
c) Bu maddeye uygun olmayan hammaddenin, bu tesislerde depolanması ve/veya işlenmesi halinde; kabul, depolama, işleme ve sevk periyodu boyunca bu maddeye uygun hammaddeden ayrı tutulmalıdır.
Hammaddelerin nakli ve depolanması
MADDE 79 –
(1) Hammadde, toplama merkezine veya tabakhaneye ve kollajen işleyen tesislere sevk edilirken; bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde ön görülen tanımlama işaretinin yerine, menşe tesisi belirten ve Ek-4’te yer alan bilgileri içeren bir belge, nakliye süresince hammaddeye eşlik eder.
(2) Hammaddeler, temin edildikleri yerden ayrılışlarından itibaren 24 saat içinde işlenmeyeceklerse; soğutularak veya dondurularak nakledilir ve depolanır. Bununla birlikte, yağı alınan ve kurutulan kemikler veya ossein; tuzlanmış, kurutulmuş, kireçlenmiş deriler; alkali veya asit ile muamele edilen deri ve postlar ortam sıcaklığında nakledilebilir ve depolanabilir.
Kollajen üretimi için gereklilikler
MADDE 80 –
(1) Kollajen için üretim işlemi aşağıdakileri sağlamalıdır.
a) Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatına göre kontrol edilebilir veya belirsiz BSE risk statüsündeki ülke veya bölgelerde doğan, yetiştirilen veya kesilen hayvanlardan elde edilen tüm geviş getirenlerin kemikleri; tüm kemik materyali ince olarak ezilir ve sıcak su ile yağından arındırılır ve en az 2 günlük bir sürenin üzerinde seyreltilmiş hidroklorik asit (asgari % 4 yoğunlukta ve pH < 1.5) ile muamele edilmesini sağlayan bir işleme tabi tutulur. Bu işlemi, asit ve alkali kullanılarak pH ayarlaması, bir veya daha fazla çalkalama, filtrasyon ve ekstrüksiyon veya eşdeğerliliği onaylanmış herhangi bir işlem takip eder.
b) Bu fıkranın (a) bendinde belirtilenlerin dışındaki hammaddeler, yıkama, asit ve alkali kullanılarak pH ayarlamasını takiben bir veya daha fazla çalkalama, filtrasyon ve ekstrüksiyon veya eşdeğerliliği onaylanmış herhangi bir işleme tabi tutulur. Menşei geviş getiren hayvanlar olmayan hammaddelerden düşük moleküler kollajen üretiminde ekstrüksiyon aşaması uygulanmayabilir.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen işlemlere tabi tutulduktan sonra kollajene kurutma işlemi uygulanabilir.
(3) Gıda işletmecisi, hammadde ve üretim işleminin insan tüketimine yönelik kollajene uygulanan gerekliliklere uygunluğunun sağlanması şartıyla, insan tüketimine yönelik olmayan kollajeni, insan tüketimine yönelik kollajen ile aynı tesiste üretebilir veya depolayabilir.
Nihai ürünler için gereklilikler
MADDE 81 –
(1) Gıda işletmecisi, kollajenin Ek-6’da yer alan kalıntı limitlerine uygunluğunu sağlar.
Etiketleme
MADDE 82 –
(1) Kollajenin ambalaj ve paketlerinde “İnsan tüketimine uygun kollajen” kelimeleri ile üretim tarihini belirten ifade ve ürün adının yanında elde edildiği hayvan türü belirtilir.
YİRMİNCİ BÖLÜM
Hayvansal Gıdaların İthalatı
Hayvansal gıdaların ithalatı
MADDE 83 –
(1) Hayvansal gıdaları ithal eden gıda işletmecisi, sadece aşağıdaki durumlarda ithalatı gerçekleştirebilir;
a) Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin 40 ıncı maddesine göre Bakanlık tarafından hazırlanan ve güncellenen hayvansal gıdanın ithalatına izin verilen ülke listesinde yer alan ülkelerden yapılıyorsa,
b) Aşağıdaki şartları karşılıyorsa,
1) Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin 41 inci maddesine göre Bakanlık tarafından hazırlanan ve güncellenen hayvansal gıdanın ithalatına izin verilen işletme listesinde yer alan işletmelerde elde edilmiş, hazırlanmış ve sevk edilmişse,
2) Çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları, et ürünleri ve MAE durumunda ürün; Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin 41 inci maddesine göre Bakanlık tarafından hazırlanan ve güncellenen listede yer alan kesimhane ve parçalama tesislerinden elde edilen etlerden üretilmişse,
3) Canlı çift kabuklu yumuşakçalar, derisi dikenliler, gömlekliler ve denizde yaşayan karından bacaklılar durumunda, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin 43 üncü maddesine göre Bakanlık tarafından hazırlanan ve güncellenen listede yer alan üretim alanından elde edilmişse,
c) Hayvansal gıda, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesindeki sağlık ve tanımlama işaretleri de dahil bu Yönetmelik hükümlerini; Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümlerini ve Ürünlerin Ülkeye Girişinde Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmelikte geçen ithalat koşullarını karşılarsa,
ç) Uygulanabilir olduğunda Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin sağlık raporu ve belgelere dair 44 üncü maddesindeki gereklilikleri karşılarsa,
hayvansal gıda ithalatını gerçekleştirir.
(2) Hayvansal gıda ithal eden gıda işletmecisi aşağıdaki hususları sağlar:
a) Ürünlerin Ülkeye Girişinde Veteriner Kontrollerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmeliğe uygun olarak ithalat aşamasında hayvansal gıda, kontrolün yapılabilmesi için hazır bulundurulur.
b) İthalat, insan tüketimine yönelik hayvansal ürünlerin üretim, işleme, dağıtım ve girişinde hayvan sağlığı kurallarına ilişkin mevzuat hükümleri ile uyum içinde olmalıdır,
c) İthalattan sonra yapılan kontrol; 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerdeki gerekliliklere uygun olarak yürütülür.
(3) Bitkisel ürünler ile hayvansal işlenmiş ürünlerin her ikisini birlikte içeren gıdaları ithal eden gıda işletmecisi, bu gıdaların içerdiği hayvansal işlenmiş gıdaların, bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki şartları karşılamasını sağlar. Bu şartları karşıladığını gösteren uygun belge veya sağlık sertifikası sunar. Ancak bu belge ve sağlık sertifikası bu maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen formatta olmayabilir.
YİRMİBİRİNCİ BÖLÜM
Belgeler
Belgeler
MADDE 84 –
(1) Gıda işletmecisi gerektiğinde 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlere uygun olarak sevk edilen hayvansal gıdaya eşlik etmesi gereken ve bu Yönetmelik ile Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelikte belirtilen belgeleri temin eder. Uygun durumlarda elektronik belgeler de kullanılabilir.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen belgelere ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
YİRMİİKİNCİ BÖLÜM
İstisnai Uygulamalar
İstisnai uygulamalar
MADDE 85 –
(1) Bu Yönetmeliğin 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerinde belirtilen hayvansal gıdalar için özel hijyen gereklilikleri dikkate alınmak kaydıyla geleneksel gıdalar ve bu gıdaların üretiminde altyapı, alet, ekipman ve üretim yöntemi ile piyasaya arzına ilişkin istisnai hükümler Bakanlıkça yayımlanacak Tebliğ ile belirlenir.
(2) Bu Yönetmeliğin 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu bölümlerinde belirtilen hayvansal gıdalar için özel hijyen gerekliliklerinin yerine getirilmesi hususunda coğrafi kısıtları bulunan bölgelerle ilgili istisnai hükümler Bakanlıkça yayımlanacak Tebliğ ile belirlenir.
(3) Bakanlık, çiğ süt veya işlenmemiş kremanın doğrudan son tüketiciye satışına düzenleme getirebilir.
(4) Bakanlık, bu Yönetmeliğin 13 üncü bölümünde belirtilen bakteri ve somatik hücre sayısı açısından kriterleri karşılamayan çiğ sütün, en az 60 günlük periyotta dinlendirilmesi ve olgunlaştırılması şartıyla Yönetmelik amaçlarına aykırı olmayacak şekilde peynir üretiminde kullanımına izin verebilir.
(5) Üreticisi tarafından küçük miktarlardaki birincil ürünlerin son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzı, üreticisi tarafından çiftlikte kesilen kanatlı ve tavşanımsıların etlerini, küçük miktarlarda ve çiğ et olarak son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzı ve avcıların, yaban av hayvanları veya yaban av hayvanı etlerini küçük miktarlarda son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arzına ilişkin usul ve esaslar Tebliğ ile belirlenir.
YİRMİÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 86 –
(1) 5/1/2005 tarihli ve 25691 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kırmızı Et ve Et Ürünleri Üretim Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ile 8/1/2005 tarihli ve 25694 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kanatlı Hayvan Eti ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinin Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1) 17/12/2011 tarihinden önce çalışma izin belgesi, çalışma izni ve gıda sicili belgesi veya bu belgelere eşdeğer belge alarak faaliyet gösteren gıda işletmecileri, işletmelerini 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasındaki süre içerisinde bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygun hale getirmek zorundadır.
(2) Halen faaliyette olan gıda işletmeleri bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren onay alınıncaya kadar; 27/8/2004 tarihli ve 25566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin, 5/1/2005 tarihli ve 25691 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kırmızı Et ve Et Ürünleri Üretim Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin ve 8/1/2005 tarihli ve 25694 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kanatlı Hayvan Eti ve Et Ürünleri Üretim Tesislerinin Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin bu Yönetmeliğin işletme gerekliliklerine ilişkin hükümlerine aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.
(3) Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesi yürürlüğe girinceye kadar kesimhane işletmecisi, kesime getirilen hayvanları ancak Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen belgelerin bulunması durumunda kesimhaneye kabul eder.
Yürürlük
MADDE 87 –
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) (Değişik: RG-17/1/2014-28885)(1)10 uncu maddesi ile 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, 57 nci maddesinin üçüncü fıkrası ve 85 inci maddesinin dördüncü fıkrası 31/12/2015 tarihinde,
b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 88 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
___________
(1) Bu değişiklik 31/12/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
TÜTÜN MAMULLERİNİN ÜRETİM VE TİCARETİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamulleri üretim tesislerinin kurulması, faaliyeti, proje tadilatı, her türlü devir işlemleri, yer değişikliği, kapatılması, tütün mamullerinin üretimi, iç ve dış ticareti, fiyatlandırılması, imhası ile tüm bu işlemlerin denetimine yönelik usul ve esasları, bu mamullerin tüketiminin neden olduğu kamusal, toplumsal, tıbbi ya da çevresel nitelikteki her türlü zararlı etkileri de göz önünde bulundurmak suretiyle düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, tütün mamulleri üretim tesislerinin kurulması, faaliyeti, proje tadilatı, her türlü devir işlemleri, yer değişikliği, kapatılması ile tütün mamullerinin; piyasaya arz koşulları, iç ve dış ticareti, fiyatlandırılması, imhası ile bunların yürürlükteki mevzuat dahilinde izin, izleme ve denetimlerine ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Başlamış işlem: İhracat işlemlerinde mer’i İhracat Yönetmeliğinde yer alan “başlamış işlem” tanımını, ithalat işlemlerinde ithal edilecek mallar için çıkış ülkesinde ihraç amacıyla taşıma belgesi düzenlenmiş veya bu malların gümrük mevzuatı uyarınca gümrük idarelerine sunulmuş olması durumunu,
b) Bırakım: Sigaranın makine tarafından içimi sırasında doğrudan sisteme alınan zifir, nikotin ve karbon monoksit gibi bileşenleri,
c) Birim paket: Tütün mamullerinin perakende satışında kullanılan ve ek şeffaf ambalaj dışında kalan herhangi bir malzemeden yapılmış ambalajı,
ç) Deneme üretimi: Tesisin, projeye ve üretilmesi planlanan tütün mamulünün üretimine uygunluğunun belirlenmesi amacıyla Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi verilmesi öncesinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen teknik heyet gözetiminde yapılan üretimi,
d) Diğer tütün mamulleri: Puro, sigarillo, nargilelik tütün mamulü, sarmalık kıyılmış tütün, enfiye, çiğneme tütünü ve pipo tütünü gibi sigara dışındaki tütün mamullerini,
e) Ek şeffaf ambalaj: Perakende satışa sunulan tütün mamullerinin birim paket ve grupmanlarının üzerinde yer alan, tüm etiketleme bilgilerinin görünürlüğünü ve okunurluğunu engellemeyen şeffaf dış ambalajı,
f) (Ek: RG -5/6/2012-28314) Fire: Sigara ve diğer tütün mamullerinin üretim faaliyetleri esnasında buharlaşma, gaz olarak havaya karışma veya kuruma şeklindeki eksilmeleri,
g)(1) Firma: Tütün mamulleri üretimiyle ilgili olarak Tesis Kurma Uygunluk Belgesi ile Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alan gerçek ve tüzel kişileri,
ğ) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Girdi: Tütün, katkı maddeleri ile kağıt, filtre, kapsül, mürekkep ve yapıştırıcılar dahil olmak üzere nihai tütün mamulünde bulunan her türlü maddeyi veya ögeyi,
h)(1) Grupman: Ek şeffaf ambalaj dışında, içerisine aynı marka ve çeşit bazında birden fazla tütün mamulü birim paketi konularak perakende satışa sunulan herhangi bir malzemeden yapılmış ambalajı,
ı) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Kanun: 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunu,
i)(Mülga: RG -31/12/2020-31351)
j) (Mülga: RG -31/12/2020-31351)
k)(1) Makine: Ana gövde, sabit ve hareketli mekanik parçalar ile pnömatik, hidrolik, elektrik, elektronik ve kumanda gibi elemanlardan oluşan her bir düzenekler bütününü,
l)(1) Mamulat çeşidi: Sigara, puro, sigarillo, nargilelik tütün mamulü, pipo tütünü ve sarmalık kıyılmış tütün gibi farklı kategorilerdeki tütün mamullerinden, aynı veya farklı marka adı altında üretilen mamulün fiziksel özellikleri, tütün kullanım oranları ve girdileri ile varsa bırakım miktarlarından herhangi biri veya birim paket tipi ya da tasarımı yönünden farklılık arz eden her bir çeşidini,
m)(1) Marka: Firmanın üretimini ve/veya ticaretini yaptığı tütün mamullerini, diğer mamullerden ayırt etmeye yarayan ve ilgili kuruluşlarca tescil edilen işareti,
n) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Tütün mamulü: Tütünün tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile üretilen, tüttürme yoluyla içme, burna çekme, emme ya da çiğneme amaçlı tüm ürünleri,
o)(1) Yetkili firma: Ürün izleme sistemi konusunda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen yetki belgesini haiz firmayı,
ö) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
p) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Sarmalık kıyılmış tütün mamulü: Sigara yapmak için üretilen ve tüketiciler tarafından yaprak sigara kağıdına sarmak ya da makarona doldurmak suretiyle bir yanma süreci ile tüketilerek tüttürme yoluyla içilen birim paket içinde piyasaya arz edilen tütün mamulünü,
r) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Tütün kooperatifi: Tek başına kıyılıp içilebilme vasfına sahip tütün çeşitlerinin üretildiği Bakanlıkça belirlenmiş üretim merkezlerinde en az 250 tütün üreticisi gerçek kişinin bir araya gelerek kurduğu Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifini,
s) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Uzman: Tarım ve Orman Uzmanını,
ş) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Yardımcı teknik ünite: Üretim hattında kullanılanlar hariç, tesisin elektrik, su, basınçlı hava, vakum, buhar, ısıtma, soğutma, havalandırma, kalite kontrol, yük taşıma, yangın algılama ve söndürme ile yıldırımdan korunma sistemleri ihtiyacı için kullanılan teknik üniteleri,
t) (Ek: RG -4/9/2021-31588) İşlem görmüş tütün: Sigara ve diğer tütün mamulleri üretim tesislerinde elde edilen harmanlanmış tütün, homojenize tütün veya yeniden tertip edilmiş tütün, kıyılmış tütün, şişirilmiş tütün, şişirilmiş tütün damarı, tütün döküntüleri ile tütün döküntülerinin işlenmesi ile elde edilen tütünleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
(Değişik Bölüm Başlığı: RG -24/12/2015-29572)
Üretim Tesisi Kurulmasında Aranacak Şartlar ve Tesis Kurma İzni
Üretim tesisi kurulmasında aranacak şartlar
MADDE 5 – (Değişik: RG -31/12/2020-31351)
(1) Üretim tesisi kurulmasında aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye’de tütün mamulleri üretmek isteyenlerin; yıllık üretim kapasitesi tek vardiyada teorik olarak, sigara için iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için ise on beş tondan az olmayan, tütün hazırlama bölümleri dahil tam ve yeni teknolojiyi haiz, yardımcı teknik üniteler hariç kullanılmamış makine içeren tesis kurmaları şarttır. Ancak tütün kooperatiflerince kurulacak sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesislerinde, tam ve yeni teknoloji ile kullanılmamış makine içeren tesisler kurmaları şartı aranmaz.
b) Tesis yeri, organize sanayi bölgesi ya da sanayi alanında, sigara üretim tesisleri için en az 10.000 m²’lik, diğer tütün mamulleri üretim tesisleri için en az 1.000 m²’lik kapalı alana sahip müstakil ya da münhasır bir bina olacak şekilde belirlenir. Ancak tütün kooperatifleri tarafından kurulacak sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesis yerleri; tütün kooperatifinin kurulduğu üretim merkezinin bulunduğu ilde, imar planında kullanım amacına uygun olmak koşulu ile konut alanı, ticaret alanı ve tarım alanları dışında en az 750 m² ’lik kapalı alana sahip müstakil ya da münhasır bir bina olacak şekilde belirlenir.
c) Sigara ve sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesisleri için, tesis kurma izni öncesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığından “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” veya “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı alınır.
ç) Üretim tesisinin yakınında tütünün kalitesine olumsuz etki yapabilecek tesis bulunamaz.
d) Üretim akışı ile makineler, üretilmesi planlanan tütün mamullerinin üretim şekline uygun olacak şekilde projelendirilir.
e) Kurulacak üretim tesisinde hammadde, tütün harici malzeme ve mamul ambarı ayrı ayrı olur.
f) Nargilelik tütün mamulü üretim tesislerinde dinlendirme kapları, kapaklı olacak şekilde paslanmaz çelikten yapılır.
Tesis kurma izni
MADDE 6 – (Başlığıyla Birlikte Değişik: RG -24/12/2015-29572)
(1) Tütün mamulleri üretimiyle ilgili üretim tesisi kurmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, izin taleplerini içerir dilekçelerini, aşağıdaki bilgi ve belgeleri içeren bir takım dosya ile birlikte şahsen veya yetkili temsilcileri vasıtasıyla (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa iletirler:
a) Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmış ana sözleşmesi ve yetkili kişilere ait imza sirküleri.
b) Son altı ay içinde ticaret ve/veya sanayi odasından alınan faaliyet belgesi ile faaliyet özgeçmişini ve hedeflediği faaliyeti tanımlayan özel beyanı.
c) Gerçek kişiler için başvuru sahibinin, tüzel kişiler için yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile tüzel kişiyi temsile yetkili kişilerin T.C. kimlik numarası ile Kanuna, 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununa, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa aykırılıktan dolayı haklarında kesinleşmiş mahkumiyet kararı olmadığına ve (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça düzenlenmiş belgelerin mahkemece askıya alınmadığına dair beyan.
ç) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen formata uygun olarak hazırlanmış fizibilite raporu ve elektronik ortama aktarılmış kopyası.
d) Kurulacak tesis sahası için yürürlükteki imar mevzuatı çerçevesinde alınan imar durumunu gösterir belge.
e) 23 üncü maddede belirtilen başvuru bedelinin (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırıldığına ilişkin belge.
(2) Başvuru dosyaları en geç otuz gün içinde incelenir. Eksiklik tespit edilmesi halinde, bu eksiklikler bildirim tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde tamamlanır. Eksik bulunan bilgi ve belgelerin süresi içinde tamamlanmaması veya projeden vazgeçilmesi halinde başvuru işleme konulmaz ve başvuru bedeli iade edilmez.
(3) Başvurunun tamamlanmasını müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, ilgili mevzuat, projenin çevresel etkileri ve uygulanabilirliği, tesis üniteleri ile makine (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) yerleşim planı, üretim akışı, projenin üretilmesi planlanan tütün mamulünün üretimine uygunluğu göz önünde bulundurularak inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır.
(4) Başvuru, üçüncü fıkra gereğince hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça izin verilenlere, 23 üncü maddeye göre hesaplanan Tesis Kurma Uygunluk Belgesi bedelinin, iznin bildirim tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırıldığının belgelenmesi kaydıyla, belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Tesis Kurma Uygunluk Belgesi verilir. Belge bedeli süresi içinde yatırılmadığı takdirde verilen izin, başvuru bedeli iade edilmeksizin iptal edilmiş sayılır.
(5) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alınmasından sonra, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi verilmesi aşamasına kadar geçen süre içinde, tesis ihtiyaçlarından kaynaklanan, ekonomik ve/veya teknik gerekçelere dayanan proje revizyonu yapılmak istenildiğinde, revizyonun içeriği ve kapsamını açıklayan bilgi ve belgeler ile (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Başvurular en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Uygun bulunan proje revizyonunda kapasite artışı olduğu takdirde, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça hesaplanan Tesis Kurma Uygunluk Belgesi bedel farkının (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırıldığının belgelenmesi kaydıyla Tesis Kurma Uygunluk Belgesi güncellenir.
(6) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi; beyan edilen adreste tesis binası inşasını, temin edilecek makine listesinde yer alan makinelerin yurt içi ve/veya yurt dışından temini ile tesise kurulumunu, kurulumu gerçekleştirilen makinelerin çalışma testleri ve ürün denemeleri ile uzman nezaretinde deneme üretimlerinin yapılmasını kapsar.
(7) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi, belge veriliş tarihinden itibaren üç yıl geçerlidir. Bu süre içinde tesisini faaliyete hazır hale getiremeyecek durumda olanlara ek süre verilebilir. Ek süre için süre bitiminden en az altmış gün önce (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunması durumunda, bir defaya mahsus, belge geçerlilik süresinin bitiminden itibaren geçerli olmak üzere bir yıla kadar ek süre verilebilir. Verilen süre içinde projesini tamamlamayanların Tesis Kurma Uygunluk Belgesi iptal edilmiş sayılır. Bu durumda tahsil edilmiş olan belge bedeli iade edilmez. Aynı gerçek ve tüzel kişinin, aynı adresle ilgili tekrar müracaatı durumunda daha önce gerçekleştirilemeyen sebepler ayrıntılı olarak rapor edilerek (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulması halinde değerlendirmeye alınır. İzin verilmesi durumunda bu yeni müracaat için tekrar bir ek süre verilmez.
(8) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alınması sonrasında farklı kategorilerde tütün mamullerinin aynı tesiste birlikte üretilebilmesine yönelik tesis kuruluşu için Bakanlıktan izin alınması gerekir. İzin başvurusunu müteakiben Bakanlık tarafından görevlendirilen en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, tesiste aynı veya farklı makinelerden yararlanılabileceğine yönelik değerlendirme, üretilmesi planlanan tütün mamulünün üretimine uygunluğu ve kategorilerin ayrı olarak izlenebilirliği ile piyasa riski yaratıp yaratmadığı göz önünde bulundurularak inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Bakanlıkça uygun bulunması durumunda, tesiste ortak olarak kullanılacak makineler hariç olmak üzere, her bir kategori için tesise 500 m² ’lik kapalı alan ilave edilmesi kaydıyla her bir tütün mamulü için istenilen diğer şartların varlığı ayrı ayrı aranır. Bu durumda, her bir kategori için Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alınır.
(9) Kanuna, 5607 sayılı Kanuna veya bu kanunlara göre yürürlüğe konulmuş yönetmeliklere aykırılıktan dolayı Tesis Kurma Uygunluk Belgesi iptal edilen üretim tesisi için, 18 inci maddenin beşinci ve altıncı fıkraları ile 22 nci maddenin beşinci fıkrası hükümleri kapsamında işlem tesis edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
(Değişik Bölüm Başlığı: RG -24/12/2015-29572)
Üretim ve Faaliyet İzni, Üretim ve Faaliyet İzni Temdidi ile Proje Tadilatı
Üretim ve faaliyet izni
MADDE 7 – (Başlığıyla Birlikte Değişik: RG -24/12/2015-29572)
(1) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alarak projesini gerçekleştiren ve alınması gerekli diğer yasal izinlerini tamamlayarak tesisini faaliyete hazır hale getirenler, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi almak için (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurur.
(2) Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle, 5 inci maddedeki şartlar ile 6 ncı maddede beyan edilen hususlar, mahallinde veya dosya üzerinden denetlenir ve deneme üretimi ile izlenerek, başvuruya ilişkin rapor başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır.
(3) Başvuru, ikinci fıkra gereğince hazırlanan raporun, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Uygun bulunanlara, 23 üncü maddeye göre hesaplanan Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi bedelinin, iznin bildirim tarihinden itibaren en geç doksan gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırıldığının belgelenmesi kaydıyla belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi verilir. Belge bedeli, süresi içinde yatırılmadığı takdirde verilen izin iptal edilmiş sayılır.
(4) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi, belge veriliş tarihinden itibaren beş yıl için geçerlidir.
(5) Mamulat çeşidine ait fiziksel ve kimyasal özellikler ile varsa bırakım miktarlarının üretim öncesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibraz edilmesi halinde, deneme üretimi sırasında, tütün kullanım oranları kontrolü yapılarak üretilen mamullerden yeterli miktarda numune alınır ve bu numunelere ait analizlerin bağımsız ve akredite laboratuvarlarda yapılması veya yaptırılması sağlanır. Bu analiz sonuçları, mamulat çeşidi için yapılan Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi başvurusunda değerlendirmeye alınabilir.
(6) Deneme üretiminde üretilen mamulat çeşidinin piyasaya arzına, Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi verilmesinde aranan şartların bulunduğunun tespit edilmesi kaydıyla (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça izin verilebilir.
(7) Farklı kategorilerdeki tütün mamullerinin aynı tesis içinde birlikte üretilebilmesi için, 6 ncı maddenin sekizinci fıkrasında belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde her bir kategori için Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alınır.
(8) Firmalar tarafından, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde belirtilen hususlarda meydana gelen değişiklikler en geç otuz gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilir.
(9) (Değişik: RG -4/9/2021-31588) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alınması sonrasında, tesis sahası dışında Bakanlıktan izin almak ve tesisin bulunduğu il sınırları dahilinde olmak kaydıyla ek mamul ambarı, kurulum öncesi bildirimde bulunmak şartıyla da ek hammadde ambarı kurulabilir. Kullanımından vazgeçilen ambarlar, boşaltılma tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde Bakanlığa bildirilir.
(10) Tesiste, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça izin verilenlerin veya uygun bulunanların dışında herhangi bir üretim yapılamaz.
(11) Üretilen tütün mamulleri, yurt içi piyasa arz ve/veya uygulanan Gümrük Rejimlerine göre mamul ambarında, mamulat çeşidi bazında sınıflandırılmasına ve sayılmasına imkan verecek şekilde depolanır.
(12) Tütün ve tütünden elde edilmiş hammaddeler, uygulanan Gümrük Rejimlerine göre tip ve miktar tespiti yapılmasına imkân verecek şekilde hammadde ambarında depolanır.
(13) Üretim tesisi ile tesis dışındaki hammadde ve mamul ambarlarının ana giriş kısmında, yerden en az üç metre yükseklikte, rahatça görülüp okunabilecek şekilde, asgari firma unvanı ve logosu ile tesiste üretim kategorisinin, ambarlarda ambar adının yazılı olduğu tabelaya yer verilir.
(14) Üretim ve faaliyet izninde ya da bu iznin temdidinde aranan izinler (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenir.
(15) Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü gereğince, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi iptal edilmek suretiyle faaliyetine son verilen üretim tesisi için 18 inci maddenin altıncı ve yedinci fıkraları hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(16) Üretim tesisinde, yurt içi piyasaya arz ve/veya ihraç amacıyla, marka tescil belgesi ya da markanın başka bir gerçek veya tüzel kişi adına kayıtlı olması halinde, marka tescil belgesiyle birlikte markanın kullanım hakkının devrine ilişkin lisans sözleşmesi olmayan mamulat çeşidinin üretimi yapılamaz.
(17) Sigara ve diğer tütün mamullerinin fire oranlarının hesaplama yöntemlerinin usul ve esasları (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenir.
(18) (Ek: RG -4/9/2021-31588) Makine çalışma testleri, ürün denemeleri, deneme üretimleri ile her ne suretle olursa olsun yapılan üretimlerde; tütün mamulü birim paketi ile sigara üzerinde marka adı veya şirket/firma unvan kısaltması yazılması zorunludur. Tütün mamulü birim paketi ile sigara üzerine yazılacak bilgiler işlem öncesi Bakanlığa bildirilir.
Üretim ve faaliyet izni temdidi
MADDE 8 – (Başlığıyla Birlikte Değişik: RG -24/12/2015-29572)
(1) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesini temdit ettirmek isteyen firma, süre bitiminden en az doksan gün önce (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurur.
(2) Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle, 5 inci maddedeki şartların sağlanmaya devam edildiğine dair hususlar başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden incelenir. Başvuruya ilişkin rapor, 5 inci maddedeki şartlar ile 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a), (c) ve (d) bentlerinde sayılan belgelerin yanı sıra 7 nci maddenin on dördüncü fıkrası gereğince belirlenen yasal izinlerin varlığı göz önünde bulundurularak inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Bu rapor, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır.
(3) Uygun bulunanların Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi, bedel alınmaksızın geçerlilik süresinin bitiminden itibaren beş yıl süreyle uzatılır. Uygun bulunmayanlara belge verilmesinde aranan şartların sağlanması için bir yıl süre verilir. Verilen süre içinde çalışmalara başlanıldığının ancak bitirilemediğinin belirlenmesi durumunda, firmanın talebi halinde yüzseksen gün ek süre verilebilir. Verilen süre sonunda da aykırılığın devam etmesi halinde Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi temdit edilmez.
(4) Belgesi temdit edilmeyen üretim tesisinde, bu durumun firmaya bildirildiği tarihten itibaren üretim yapılamaz.
(5) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Bildirim tarihi itibarıyla tesiste bulunan makineler ile mamul ve hammaddeler en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle mahallinde veya dosya üzerinden tespit edilerek kayıt altına alınır.
(6) Talep edilmesi halinde, belgesi temdit edilmeyen üretim tesisi için 18 inci maddenin altıncı ve yedinci fıkraları hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(8) Firmanın kusur ve kontrolleri dışında, idari veya yargı mercilerinin tasarrufları ya da mevzuat değişiklikleri nedeniyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (e) bentlerinde istenilen şartların sağlanamadığının tespit edilmesi halinde, şartların sağlanamama gerekçeleri de dikkate alınarak, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesinin temdit edilmesi talebi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından karara bağlanır.
Proje tadilatı
MADDE 9 – (1) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Tütün mamulü üretiminde doğrudan kullanılan tütün ve damar kıyım makineleri, sigara, puro, sigarillo imalat ve paketleme ile filtre çubuğu imalat makinelerinden herhangi birinin üretim tesisine ilave edilmesi ile bu makinelerin kısmen veya tamamen; yurt içinde aynı firmanın yeni veya eski bir tesisine nakli, başka bir firmaya devri, yurt dışına çıkarılması, hurdaya ayrılmak suretiyle imhası ve hurda olarak satışı nedeniyle projede yapılacak tadilatlar için (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan izin alınır.
(2) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Birinci fıkrada sayılanların dışındaki (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) diğer makinelerin üretim tesisine ilave edilmesi ile bu makine ve ekipmanların kısmen veya tamamen; yurt içinde aynı firmanın eski veya yeni bir tesisine nakli, yurt dışına çıkarılması, hurdaya ayrılmak suretiyle imhası, hurda olarak satışı, yurt içinde başka bir firmaya devri veya satışı ile farklı sektörlerde faaliyet gösteren gerçek ve/veya tüzel kişilere devri veya satılarak değerlendirilmesi nedeniyle projede yapılacak tadilatlar için işlem öncesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirimde bulunulması zorunludur.
(3) (Mülga fıkra: RG -24/12/2015-29572)
(4) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık izniyle yapılan işlerde talebe bağlı olarak makine teknik bilgi listesi, tadilat öncesi ve sonrası yerleşim planları, proforma fatura, belge ve içeriği (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen taahhütname ile (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Tamamlanmış müracaatlar en geç kırk beş gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunan başvurulardan; üretim kapasitesi artışı olan proje tadilatlarında, 23 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre belirlenen uygunluk belgesi bedelinin, iznin bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırılması halinde Proje Tadilatı Uygunluk Belgesi, kapasite artışı olmayan proje tadilatlarında ise uygunluk belgesi bedeli alınmaksızın izin verilir. Uygunluk belgesi bedeli süresi içinde yatırılmadığı takdirde verilen izin iptal edilir.
(5) Verilen izin kapsamında proje tadilatını gerçekleştirecek firma, kontrol için en geç işlem başlangıç tarihine kadar (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa müracaat eder. İşlem bitim tarihine kadar mahallinde yapılacak teknik denetimde, makinelerin beyan edilen özellikleri haiz olduğunu belirten raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibrazından sonra, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça işlemin verilen izne uygunluğunun tespiti halinde, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından proje tadilatının tamamlandığı firmaya bildirilir. Makine ilavelerinde, makinelerin beyan edilen özellikleri haiz olmadığının tespiti halinde ise, ithal edilen makinelerin ilgili mevzuat gereğince yurt dışı edilmesi firmadan istenir ve ayrıca ilgili kurum ve kuruluşlara bilgi verilir. Yurt içinden temin edilen makineler ise firma tarafından sökülerek tesis sahası dışına çıkarılır.
(6) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) İkinci fıkra gereğince bildirime tabi proje tadilatı işlemlerinde işin özelliğine göre makine teknik bilgi listesi, tadilat öncesi ve sonrası yerleşim planları, taahhütname, proforma fatura, işin başlangıç ve bitiş tarihleri işlem öncesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilir. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık gerektiğinde bu işlerin teknik denetimini yapar.
(7) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Bu madde kapsamında üretim tesisine ilave edilecek makinelerin yeni teknolojiyi haiz ve yardımcı teknik üniteler hariç kullanılmamış olması zorunludur. Bu şart, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi bulunan yurt içinde kurulu üretim tesisleri arasındaki makine devirleri ile tütün kooperatiflerince kurulacak sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesislerinde aranmaz.
(8) Üretim tesisinin yıllık asgari üretim kapasitesi şartını ortadan kaldıracak şekilde proje tadilatı izin talebinde bulunulamaz.
(9) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Birinci ve on birinci fıkralarda belirtilen makineler, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık iznini müteakip (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Ticaret Bakanlığı, Gümrük Hizmetlerinde “Tek Pencere” sistemine girilmek suretiyle düzenlenen Uygunluk Belgesi ile ithal edilir.
(10) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Birinci fıkra kapsamında verilen proje tadilat izni, Proje Tadilatı Uygunluk Belgesi veriliş tarihinden itibaren on sekiz ay geçerlidir. Bu süre içinde tadilatını tamamlayamayacak durumda olan firmalara, ek süre verilebilir. Ek süre için süre bitiminden en az altmış gün önce (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunması durumunda, bir defaya mahsus, belge geçerlilik tarihinin bitiminden itibaren yüz seksen gün ek süre verilebilir. Verilen süre içinde tadilatın gerçekleştirilen kısmı, izin kapsamında kabul edilir. Bu durumda tahsil edilen uygunluk belgesi bedeli iade edilmez. Gerçekleştirilmeyen kısım, talepte bulunulması halinde yeni proje tadilatı olarak değerlendirilir. Aynı gerçek ve tüzel kişinin, aynı adresle ilgili tekrar müracaatı durumunda, daha önce gerçekleştirilemeyen sebepler ayrıntılı olarak rapor edilerek (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulması halinde değerlendirmeye alınır. İzin verilmesi durumunda bu yeni müracaat için tekrar bir ek süre verilmez.
(11) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Birinci fıkrada belirtilen tütün ve damar kıyım makineleri, sigara, puro, sigarillo imalat ve paketleme ile filtre çubuğu imalat makinelerinin firmalar haricindeki gerçek veya tüzel kişiler tarafından ithalinde de (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan izin alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tütün, Sigara Kağıdı ve Filtre Temini, Tütün Mamullerinin Piyasaya Arzı, İhracat ve İthalat ile Bandrol(8)
MADDE 10 – (1) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alan firmalar, ihtiyaçları olan yaprak tütünleri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan Tütün Ticareti Yetki Belgesi almak kaydıyla; açık artırma merkezlerinden, tütün ticareti yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilerden ve sözleşmeli üretim esasına göre üreticiden alabilecekleri gibi, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan Tütün İthalatı Uygunluk Belgesi almak suretiyle ithal de edebilirler.
(2) İşlendikten sonra ihraç amacıyla olsa dahi tütün ithali ancak, üretim ihtiyaçları ile sınırlı olarak tütün mamulleri üreten firmalar tarafından yapılabilir.
(3) Üretim ihtiyacının gerektirdiği tütün miktarı;
a) Sigara üretim tesislerinde; sigara imalat makinelerinin bir saatlik toplam teorik üretim kapasitesinin mer’i mevzuata göre belirlenen haftalık çalışma saatiyle çarpımı sonucu hesaplanan rakamın bir yıla tamamlanması ile bulunan miktarın üç katı esas alınmak suretiyle belirlenir.
b) Puro ve sigarillo üretim tesislerinde; puro ve sigarillo imalat makinelerinin bir saatlik toplam teorik üretim kapasitesinin, puro ve sigarillo gramajı ve mer’i mevzuata göre belirlenen haftalık çalışma saatinin çarpımı sonucu hesaplanan rakamın bir yıla tamamlanması ile bulunan miktarın üç katıdır.
c) Pipo, nargilelik ve sarmalık kıyılmış tütün mamullerinde; tütün kıyım makinelerinin bir saatlik toplam teorik üretim kapasitesinin mer’i mevzuata göre belirlenen haftalık çalışma saatiyle çarpımı sonucu hesaplanan rakamın bir yıla tamamlanması ile bulunan miktarın üç katıdır.
ç) Bu fıkrada sayılmayan diğer tütün mamullerinde üretim ihtiyacının gerektirdiği tütün miktarı ise (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından üretim özelliğine göre ayrıca belirlenir.
(4) (Değişik: RG -4/9/2021-31588) Homojenize tütün, şişirilmiş tütün damarı, tütün döküntülerinin işlenmesiyle elde edilen tütünler ve bu tütünleri üretmek amacıyla tütün damarı ve tütün döküntüleri ile aynı tipten olmak kaydıyla harmanlanmış yaprak tütün, şişirilmiş tütün ve kırık tütün ithaline üretim ihtiyaçları ile sınırlı olarak ve Bakanlıktan Tütün İthalatı Uygunluk Belgesi almak kaydıyla izin verilir.
(5) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alan gerçek veya tüzel kişiler Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi almadan önce makine çalışma testlerinde veya deneme üretiminde kullanmak amacıyla iç veya dış piyasadan yaprak tütün, aynı tipten olmak kaydıyla harmanlanmış yaprak tütün ile homojenize tütün, tütün damarı, şişirilmiş tütün, şişirilmiş tütün damarı, kırık tütün veya kıyılmış tütün temin edebilir. Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alınması sonrasında, kendi laboratuvarlarında test ile araştırma ve geliştirme çalışmalarında kullanılmak kaydıyla (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından yılda yüz kilogramı geçmemek üzere kıyılmış tütün ithalatına izin verilebilir. Bu koşullar dışında kıyılmış tütün temin edilemez.
(6) Bu madde uyarınca (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan Tütün İthalatı Uygunluk Belgesi alınması, ithalata ilişkin mevzuatta öngörülen diğer şartların yerine getirilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
(7) Tütün ithalatı (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından 10/7/2010 tarihli ve 27637 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Tütün Üretimi, İşlenmesi, İç ve Dış Ticareti ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilir.
(8) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Filtre ve sigara kağıdı; tesis kuruluş sürecinde Tesis Kurma Uygunluk Belgesi ile üretim ve faaliyet izni alınması sonrasında ise Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi ile temin edilir.
(9) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alan gerçek ve tüzel kişiler ile firmalara talepleri halinde, herhangi bir bilgi ve belge istenmeksizin yalnızca uygunluk belgesi bedeli alınarak (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) Tütün Ticareti Yetki Belgesi verilir.
(10) (Ek: RG -31/12/2020-31351) Firmalar haricindeki gerçek veya tüzel kişiler, Bakanlıktan alınan izin kapsamında ithal edilen 9 uncu maddenin on birinci fıkrasında sayılan makinelerin testlerinde kullanmak amacıyla Bakanlık izniyle; filtre ve sigara kağıdı, Tütün Ticareti Yetki Belgesi almak kaydıyla firmalardan tütün temin edebilirler.
Tütün mamullerinin piyasaya arzı
MADDE 11 – (1) Firmalar ürettikleri veya ithal ettikleri tütün mamullerini Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi almak kaydıyla serbestçe fiyatlandırabilir, doğrudan toptan satıcılara satabilir, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan toptan satış belgesi almak suretiyle perakende satıcılara da satabilirler.
Piyasaya arz izni
MADDE 12 – (1) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alan firmalara, ürettikleri tütün mamullerini yurt içinde serbestçe satabilme, fiyatlandırma ve dağıtabilmeleri amacıyla, mamulatın ilgili teknik düzenlemelere uygunluğu tespit edildikten sonra her bir mamulat çeşidi için belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi verilir.
(2) Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi başvurularında mamulat çeşidine ait aşağıdaki bilgi ve belgeler (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibraz edilir.
a) Fiziksel ve kimyasal özellikler ile varsa bırakım miktarları.
b) Belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Tütün Kullanım Oranları Tablosu.
c) Girdi Bildirim ve Toksikolojik Veri Tabloları.
ç) Ölçü bilgileri yer alacak şekilde birim paket ve grupman tasarımları, grupman olarak şeffaf ambalaj kullanılması halinde şeffaf ambalaj üzerindeki etiket tasarımı.
d) Birim paketin; açma şeridi, iç ambalajı, içinde bulunan tütün mamulü üzerinde yer verilecek bilgiler ile grupman açma şeridine ilişkin bilgi.
e) Sağlık uyarıları uygulama planı.
f) Üretim kodlama veya benzeri bir işaretleme bilgisi.
g) Marka tescil belgesi.
ğ) Markanın başka bir gerçek veya tüzel kişi adına kayıtlı olması halinde, marka tescil belgesiyle birlikte markanın kullanım hakkının devrine ilişkin lisans sözleşmesi.
h) (Ek: RG -24/12/2015-29572) 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin on beşinci fıkrasına ilişkin bilgi ve belgeler.
ı) (Ek: RG -24/12/2015-29572) Sigara için filtrenin teknik özellikleri.
(3) Üretilmesi ve piyasaya arz edilmesi planlanan mamulat çeşidi ile ilgili olarak; ikinci fıkra gereğince (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibraz edilen bilgi ve belgelerin dosya üzerinden varlığı tespit edilir.
(4) Üçüncü fıkra gereğince yapılan tespit sonrasında (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığın görevlendireceği veya uygun göreceği kişi ya da kuruluş marifetiyle üretim tesisinden en geç onbeş gün içinde numune alınır. Başvuru, numune ile bu numuneye ait analiz sonuçlarının (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ulaştırıldığı tarih itibariyle tamamlanmış sayılır.
(5) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Piyasaya arz edilmesi planlanan mamulat çeşidinin teknik düzenlemelere uygunluğu; beyan edilen fiziksel ve kimyasal özellikler ile filtrenin teknik özellikleri ve ilgili mevzuatta öngörülen bırakım miktarlarının laboratuvar analiz sonuçları ile mukayese edilmesi, girdilerin (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık mevzuatı, piyasaya arz ambalajının ilgili mevzuatı ve 4207 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin on beşinci fıkrası kapsamında incelenmesi ve değerlendirilmesi suretiyle belirlenir.
(6) Başvurular, tamamlanma tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Verilen izin kapsamında üretilen birim paket ve grupman örneklerinden birer adedi, en geç doksan gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa gönderilir. Gönderilen numunelerin uygunluğunun belirlenmesi halinde firmaya, belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi verilir. Süresi içinde numuneleri göndermeyen firmanın bu izni geçersizdir.
(7) Marka tescili ve/veya lisans sözleşmesine ilişkin olarak meydana gelen değişiklikler otuz gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilir.
(8) Piyasaya arz edilen tütün mamullerinin arz tarihi, perakende satış fiyatı ile fiyat değişikliklerinin, piyasaya arz tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilmesi zorunludur.
(9) (Ek: RG -16/10/2011-28086) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Marka veya lisans hakkını ortadan kaldıracak nitelikte marka tescili ve/veya lisans sözleşmesinde meydana gelen değişikliklerde, bu değişikliğin geçerli olduğu tarih itibariyle Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi iptal edilmiş sayılır. Belge iptal tarihinden önce piyasaya arz edilen mamulat çeşidi en fazla doksan gün süreyle piyasada bulunabilir. Bu mamulat çeşidinin süre bitiminden sonra piyasada bulunmaması için firma tarafından gerekli tedbirler alınarak piyasadan toplatılır.
(10) (Ek: RG -16/10/2011-28086)(Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Firmanın, Piyasaya Arz Uygunluk Belgesinin iptali istemiyle (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa yapılan başvuruları en geç altmış gün içinde karara bağlanır, alınan kararda aksi bir süre belirtilmediği durumda kararın bildirim tarihi itibariyle belge iptal edilmiş sayılır. Belge iptal tarihinden önce piyasaya arz edilmiş mamulat çeşidi en fazla doksan gün süreyle piyasada bulunabilir. Bu mamulat çeşidinin süre bitiminden sonra piyasada bulunmaması için firma tarafından gerekli tedbirler alınarak piyasadan toplatılır.
(11) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Yurt içi piyasaya arz veya ihracat amacıyla üretilen mamulat çeşidinin birim paket ve grupmanlarında üretim kodlaması veya benzeri işaretleme bilgisine, kolilerde ise etiket bilgisine yer verilir.
(12) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572)(Değişik: RG -31/12/2020-31351) Başvurusu yapılan mamulat çeşidinde tütün mamulü kategorisi bazında izin verilenlerin dışında yeni bir girdi kullanılacak olması halinde başvuru, yeni girdi kullanımı yönüyle Sağlık Bakanlığının görüşü doğrultusunda sonuçlandırılır.
(13) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) İkinci fıkranın (h) bendi gereğince istenilen bilgi ve belgeler ile on birinci fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenir.
MADDE 13 – (1) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Firmalar, Bakanlık tarafından verilmiş Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi bulunan bir mamulat çeşidinin tütün kullanım oranlarında, fiziksel ve kimyasal özelliklerinde, filtre teknik özelliklerinde, bırakım miktarlarında, girdilerinde veya piyasaya arz ambalajında herhangi bir değişiklik yapmak istediklerinde piyasaya arzdan önce Bakanlıktan güncelleme kapsamında gerekli izni almak zorundadırlar. Üretim kodlaması veya benzeri işaretleme bilgisindeki değişiklikler üretim öncesi Bakanlığa bildirilir.
(2) (Ek: RG -16/10/2011-28086) Firmalarca piyasaya arz ambalajında kullanılan ayırt edici ibarenin değiştirilmesine yönelik güncelleme kapsamında başvuruda bulunulamaz.
(3) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Ayırt edici ibare, en fazla üç öğeden oluşur.
(5) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi güncelleme başvurusunda, 12 nci maddenin ikinci fıkrasının (g), (ğ) ve (h) bentlerinde sayılan belgeler ile birlikte değişikliğe konu olan belgeler (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibraz edilir. Güncelleme başvurusunun değerlendirilmesinde ise 12 nci maddenin ilgili hükümleri uygulanır.
(6) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Piyasaya arz uygunluk belgesinin güncellenmesine karar verilmesi halinde, belge düzenlenmeden önce mevcut belge (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa iade edilir.
İşlem görmüş tütün ve tütün mamulleri ihracatı
MADDE 14 – (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG -4/9/2021-31588)
(1) İkinci ve/veya üçüncü fıkrada belirtilen işlemleri yerine getiren firma, ürettikleri tütün mamullerini ve/veya işlem görmüş tütünü serbestçe ihraç edebilir.
(2) İhracat Rejimi kapsamında ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve tütün mamulüne ilişkin aşağıdaki bilgi ve belgeler üretim öncesi Bakanlığa bildirilir:
a) İşlem görmüş tütüne ilişkin tütün kullanım oranları tablosu.
b) Tütün mamulüne ilişkin tütün kullanım oranları tablosu, üretim kodlaması veya benzeri işaretleme bilgisi ile marka bilgisi.
c) İhraç edilecek ülke isimleri.
(3) Dâhilde İşleme Rejimi kapsamında ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve tütün mamulleri için Dâhilde İşleme İzin Belgesi almak veya alınan Dâhilde İşleme İzin Belgesini miktar yönünden revize yapmak amacıyla Ticaret Bakanlığına başvuru yapılmadan önce Bakanlıktan ön izin alınır. Ön izin almak amacıyla yapılacak başvuruda aşağıdaki bilgi ve belgeler Bakanlığa ibraz edilir:
a) İthalat ve ihracat tablosu.
b) Hammadde sarfiyat tablosu.
c) Tütün kullanım oranları tablosu.
ç) Tütün mamulüne ilişkin üretim kodlaması veya benzeri işaretleme bilgisi ile marka bilgisi.
d) İhraç edilecek ülke isimleri.
(4) Üçüncü fıkra kapsamında Bakanlığa yapılan başvuruda beyan edilen bilgi ve belgeler, tesisin üretim kapasitesi de dikkate alınarak değerlendirilir ve uygun bulunanlara, başvuru tamamlanma tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde ön izin verilir.
(5) Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve tütün mamulleri için dördüncü fıkra kapsamında Bakanlıktan ön izin aldıktan sonra, Ticaret Bakanlığına müracaat edilerek Dâhilde İşleme İzin Belgesi alınır. Ön izin başvurusunda belirtilen ithal edilecek tütün ile ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve tütün mamulü bilgilerinin Ticaret Bakanlığından alınacak Dâhilde İşleme İzin Belgesindeki ithal edilecek tütün ile ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve tütün mamulü bilgileri ile aynı olması zorunludur.
(6) Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında, ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve/veya tütün mamulleri üretiminde kullanılan tütünlerin ithalatı, Dâhilde İşleme İzin Belgesinin bir örneğinin Bakanlığa verilmesi sonrasında, 10 uncu maddenin birinci ve yedinci fıkraları kapsamında yapılır.
(7) Ticaret Bakanlığı tarafından süresi uzatılan Dâhilde İşleme İzin Belgesinin bir örneği Bakanlığa iletilir.
(8) İşlem görmüş tütün ve/veya tütün mamullerinin ihracatı, sadece üretimini gerçekleştiren firma tarafından yapılabilir.
(9) Bakanlık, ihraç edilecek işlem görmüş tütün ve/veya tütün mamulleri için; ithalat, üretim ve ihracat aşamalarında, numune almak dahil her türlü teknik denetim ve analizleri yapmaya veya yaptırmaya yetkilidir.
(10) Dokuzuncu fıkrada belirtilen teknik denetimin usul ve esasları, Bakanlık tarafından belirlenir.
(11) Yurt içi piyasaya arz edilen tütün mamulü birim paket ve grupmanı kullanılarak üretilen ve ihraç edilen mamulat çeşidinin birim paket ve grupmanı üzerinde “ihracat amacıyla üretilmiştir” ibaresi ile ihraç edilen ülke isminin Türkçe ve ihraç edilen ülkenin resmi dilinde, en az 8 puntoda sabit ve silinemez olarak basılması zorunludur.
(12) İhraç amaçlı tütün mamullerinin üretimi öncesinde marka tescil belgesi, markanın başka bir gerçek veya tüzel kişi adına kayıtlı olması halinde marka tescil belgesiyle birlikte markanın kullanım hakkının devrine ilişkin lisans sözleşmesi Bakanlığa ibraz edilir.
(13) Dahilde İşleme İzin Belgesinin kapatılmasına esas teşkil eden ekspertiz raporu Bakanlık tarafından düzenlenir. Bu raporun hazırlanması için, ithalat, üretim ve ihracat işlemlerinin bitirilmesi ve belge süresi bitiminden en az otuz gün önce Bakanlığa müracaat edilmesi gerekir.
(14) Dâhilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen tütünlerin Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi kapsamına alınması ve/veya Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi kapsamında ithal edilen tütünlerin eşdeğer eşya olarak kullanılması Bakanlık iznine tabidir. İzin başvurusunun Bakanlıkça düzenlenecek ekspertiz raporu ile uygunluğunun belirlenmesi halinde firmaya izin verilir.
Tütün mamulleri ithalatı
MADDE 15 – (1) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alan firmalar, marka bazında bir takvim yılı içinde sigara için en az iki milyar adet, diğer tütün mamulleri için ise en az on beş ton fiili üretime ulaşmaları halinde aynı markadan olmak üzere serbestçe ithalat yapabilir, fiyatlandırabilir ve satabilirler.
(2) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Marka bazında sigara veya diğer tütün mamullerini ithal etme hakkını elde eden firmalar, her ithal partisi için belge içeriği ve şekli (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi almak zorundadır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıktan alınan Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi ithalata ilişkin mevzuatta öngörülen diğer şartların yerine getirilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
(3) Marka bazında ithalat hakkını kazanan firmanın bu hakkı söz konusu takvim yılı için geçerlidir.
(4) Marka bazında ithalat için aranan üretim miktarlarına ilişkin şartları yerine getirmeyen firmalarca yapılacak sigara ve diğer tütün mamullerinin ithalatı, ithal edilen tütün mamullerinin fiyatının belirlenmesi ve yurt içinde pazarlanmasına ilişkin usul ve esaslar (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
(5) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi başvurusunda, mamulat çeşidinin üretimi öncesinde 12 nci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlara ilave olarak aşağıdaki bilgi ve belgeler (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ibraz edilir:
a) Üretici firma bilgileri.
b) Proforma fatura ile menşei, miktarı, gümrük tarife istatistik pozisyonu ve giriş yapacağı gümrük idaresine ilişkin bilgiler.
c) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Uzman tarafından ya da uluslararası bir gözetim kuruluşunca, ithal edilecek tütün mamullerinden usulüne uygun alınan numune.
(6) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) İthal edilmek istenen mamulat çeşidine ilişkin bağımsız ve akredite laboratuvara yaptırılan test ve analiz sonuçlarının (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa ulaştırılması ile tamamlanan başvurular, 12 nci maddenin beşinci ve on ikinci fıkraları hükümlerine göre değerlendirilerek yeni bir girdi kullanılmaması halinde en geç altmış gün içinde, yeni bir girdi kullanılması halinde ise aynı maddenin on ikinci fıkrası hükümlerine göre karara bağlanır. Alınan karar firmaya bildirilir. Firma şekli ve içeriği (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen Tütün Mamulleri İthalatı Başvuru Formu ile Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi talebinde bulunur. Mamulat çeşidine ait örneklerin ekspertiz raporu ile uygun bulunması halinde, en geç yedi gün içinde ithalatı yapılacak mamulat çeşidine ilişkin bilgiler, Gümrük Hizmetlerinde “Tek Pencere” sistemine girilmek suretiyle düzenlenen Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi ile ithal edilir.
(7) İthal edilecek tütün mamulünün üretimine başlanılmadan otuz gün önce üretim yeri ve zamanına ilişkin ayrıntılı bilginin (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulması gerekir. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık, gerek duyulan hallerde ithal edilecek mamulat çeşidi ile ilgili olarak üretim aşamalarının takibi ve incelenmesi ile numune almak amacıyla üretim esnasında yurt dışında uzman görevlendirebilir.
(8) İthal edilecek tütün mamulleri birim paket ve grupman ambalajları üzerinde “(Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Tarım ve Orman Bakanlığı izniyle ithal edilmiştir.” ibaresinin yazılması zorunludur.
(9) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Firmaların izinli üretim kategorilerinde, test ve numune amacıyla Bakanlıktan izin almak kaydıyla yapacakları tütün mamulleri ithalatında bu maddede sayılan şartların varlığı aranmaz.
(10) Birinci fıkrada belirtilen fiili üretim rakamı, iç piyasaya sunum ve ihracat amaçlı üretim rakamlarının toplamından oluşur.
(11) Tütün Mamulleri İthalatı Uygunluk Belgesi verilen mamulat çeşidi için ithal edilen miktar ile sınırlı olmak üzere Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi verilir.
(12) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık veya gümrük idaresi tarafından ithaline izin verilmeyen tütün mamulleri, ithalatçı tarafından mahrecine iade edilir veya üçüncü bir ülkeye gönderilir ya da gümrük idaresinin kabul etmesi koşuluyla, masrafları ithalatçı tarafından karşılanmak suretiyle yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde tasfiye edilmek üzere gümrüğe terk edilir.
Bandrol uygulaması ve satış hizmet bedeli
MADDE 16 – (1) Üretilen ve ithal edilen tütün mamulleri (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) Ürün İzleme Sistemi genel tebliğleri çerçevesinde tanımı yapılmış olan bandrolleri ihtiva edecek şekilde piyasaya arz edilir.
(2) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile firmaların bandrol talepleri, (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) Ürün İzleme Sistemi genel tebliğleri ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde karşılanır.
(3) Üretilen tütün mamullerinin birim ambalajı üzerinde kullanılan bandrole ilişkin olarak bandrol başına 23 üncü madde kapsamında alınacak satış hizmet bedeli; firmalarca, 20 nci madde kapsamında düzenlenerek müteakip ayın on beşinci gününe kadar (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa gönderilecek olan aylık raporlarda belirtilen üretim miktarları üzerinden, bu üretim raporlarının en son bildirim tarihini takip eden on beş gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırılır. Belirtilen süre içinde yatırılmayan satış hizmet bedeli kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir. İthal edilen tütün mamullerinde kullanılacak bandrol başına alınacak satış hizmet bedeli ise ithal edilen mamulatın gümrükte yapılacak ekspertiz muayenesinden önce (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık hesabına yatırılır. Satış hizmet bedelinin yatırılmasına müteakip ekspertiz işlemleri yapılır.
(4) Bandrol başına alınacak satış hizmet bedeli; ithal edilen veya üretilen mamullerin laboratuvar analiz hizmetleri, üretimde kullanılan ithal tütünler ile ithal edilen mamulat için verilen ithalat uygunluk belgesi düzenleme hizmetleri, piyasa gözetim ve denetim hizmetleri, üretimin kontrol ve gözetim hizmetleri, üretim ve piyasaya arz aşamalarında yürütülen her türlü gözetim ve denetim hizmetleri, tüketicilerin bilgilendirilmesi ve eğitim hizmetleri, sektörde yer alan firmalara yönelik bilgilendirme hizmetleri, sektörle ilgili araştırma geliştirme hizmetleri ve (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık genel giderlerinden sektöre düşen pay karşılığı belirlenen bedel toplamından oluşur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kuruluş Yeri Değişikliği, Devir ve Kapatma
Tesisin kuruluş yeri değişikliği
MADDE 17 – (1) Üretim tesisinin kuruluş yerinin değiştirilmesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığın iznine tabidir.
(2) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Firmanın yetkili organı tarafından, tesisin kuruluş yerinin değiştirilmesine ilişkin alınan karar ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki şartları sağlayacağına dair belgelerin yanı sıra 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) ve (d) bentlerinde sayılan belgeler ile birlikte yer değişikliği öncesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunanlara, tesis kuruluş yeri değişikliği izni verilir.
(3) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572)(Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık izniyle yer değişikliğini gerçekleştirerek tesisini üretime hazır hale getiren firma, 7 nci maddenin on dördüncü fıkrası gereğince (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından belirlenen izinler ile birlikte (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa müracaat ederek Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesinin güncellenmesi talebinde bulunur. Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunanların Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi belge bedeli alınmaksızın güncellenir.
Devir
MADDE 18 – (1) Üretim tesisinin devri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığın iznine tabidir.
(2) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Firmanın yetkili organı tarafından tesisin devrine ilişkin olarak alınan karar, devralacak olan gerçek veya tüzel kişiye ait 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan belgeler ile birlikte devir izni öncesi (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa başvurulur. Başvuruyu müteakiben (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından görevlendirilen en az bir uzmanın bulunduğu heyet marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, tesiste bulunan devre konu hammadde ve mamuller ile tütün mamulü üretiminde doğrudan kullanılan makineler tespit edilerek inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça uygun bulunanlara, tesis devir izni verilir.
(3) İzni müteakiben devir sözleşmesinin imzalanmasından sonra, devralan gerçek veya tüzel kişi Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi ile Piyasaya Arz Uygunluk Belgesinin güncellenebilmesi için, devir sözleşmesi ile birlikte en geç otuz gün içinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa müracaat eder. Bu belgeler güncellenerek devralan firmaya verilir.
(4) Devrin, tesisin yer değişikliğini de içermesi durumunda, yer değişikliğine bağlı olarak yapılan işlemler 17 nci maddedeki hükümlere tabidir.
(5) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü gereğince belgesi iptal edilmek suretiyle faaliyetine son verilen üretim tesisi, bir bütün olarak hiçbir gerçek ve/veya tüzel kişiye devredilemez.
(6) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Talep edilmesi halinde, Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü kapsamında Tesis Kurma Uygunluk Belgesi veya Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi iptal edilmek suretiyle faaliyetine son verilen ya da 8 inci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında belgesi temdit edilmeyen üretim tesisinde bulunan makineler ile hammadde ve mamuller için aşağıdaki şekilde işlem tesis edilir:
a) Makinelerden tütün ve damar kıyım makineleri, sigara, puro, sigarillo imalat ve paketleme ile filtre çubuğu imalat makinelerinin yurt dışına çıkarılması, hurdaya ayrılmak suretiyle imhası ve hurda olarak satışı ile tütün mamulleri sektöründe faaliyet gösteren aynı kategorideki başka bir firmaya devri için işlem öncesi Bakanlıktan izin alınır. Diğer makinelerin ise yurt dışına çıkarılması, hurdaya ayrılmak suretiyle imhası, hurda olarak satışı, yurt içinde başka bir firmaya devri veya satışı ile farklı sektörlerde faaliyet gösteren gerçek ve/veya tüzel kişilere devri veya satılarak değerlendirilmesi için işlem öncesi Bakanlığa bildirimde bulunulur.
b) Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi bulunan mamulat çeşitlerinin piyasaya arzına, kararın firmaya bildirildiği tarih itibarıyla tespit edilen miktar ile sınırlı ve bir defaya mahsus olmak üzere izin verilebilir ya da bu mamulat çeşitleri Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında imha edilir.
c) Tütün ve tütünden elde edilmiş hammaddelerin ihracı, imhası, yurt içinde başka bir firmaya devri veya satışı için işlem öncesi Bakanlıktan izin alınır. İmhası, Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında yapılır.
ç) Hammadde, mamul ve makineler için, kararın firmaya bildirildiği tarih itibarıyla üretim tesisinde bulunan ve tespiti yapılan miktarlar esas alınır.
(7) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü gereğince belgesi iptal edilen ya da 8 inci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında belgesi temdit edilmeyen üretim tesisinde bulunan kullanılmamış ve/veya fire bandrollerin tespit ve imha işlemleri, (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) Ürün İzleme Sistemine ilişkin belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.
Tesisin faaliyetinin sona erdirilmesi ve kapatılması
MADDE 19 – (1) Firmanın yetkili organı tarafından alınan, üretim tesisinin faaliyetlerinin sona erdirilmesi ve kapatılması kararı (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilir. Bildirimin ardından (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından teknik bir heyet görevlendirilerek tesiste bulunan makineler, (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) hammadde, yarı mamul ve mamul stokları ile (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa karşı yükümlülükleri tespit edilir ve (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından değerlendirilerek en geç altmış gün içinde kapatma işlemi sonuçlandırılır.
(2) (Değişik: RG -31/12/2020-31351) Tesiste tespiti yapılan makineler ile hammadde, yarı mamul ve mamul stoklarının; devri, yurt dışı edilmesi, imha, satış ve iade işlemleri gerekli görülen hallerde Bakanlığın gözetimi veya denetimi altında yapılır.
(3) (Mülga ibare: RG -31/12/2020-31351) Ürün İzleme Sistemi bileşenlerinin teslimi ile kullanılmamış ve fire bandrollerin teslim, tespit ve imha işlemleri Bandrollü Ürün İzleme Sistemi genel tebliğleri ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilir.
(4) Bu madde uyarınca bildirimde bulunulması üzerine (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından yapılan işlemler firmanın diğer yükümlülüklerini yerine getirme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
ALTINCI BÖLÜM
Kayıtlar, Belge Saklama Süresi, Denetim, Uygunluk Belgesi ve Satış Hizmet Bedelleri ile
TütünMamullerinin İmhası
Kayıtlar
MADDE 20 – (1) Firmalar tarafından, hammadde stok hareketleri, üretim miktarları, üretimden mamul ambarına ve buradan ülke içinde kurulu diğer ambarlara sevk edilen mamul miktarları, satışlar, iadeler ve bandrol hareketleri onaylı raporlar halinde (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığa bildirilir.
(2) Raporların içeriği ve düzenleme esasları ile bildirim şekli ve süreleri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde belirlenerek (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık internet sitesinde ilan edilmek suretiyle firmalara duyurulur.
a) İthal edilen, yurt içinden temin edilen, tütün mamullerinin üretiminde kullanılan, üretimde kullanılmaksızın başka bir yere sevk edilen, imha edilen, bozulan veya sair şekilde çıkan tütüne ilişkin tip, menşe veya nevi bazındaki kayıtlar.
b) Kıyılmış tütün, homojenize veya yeniden tertip edilmiş tütün, şişirilmiş tütün, şişirilmiş damar gibi işlem görmüş ürünlere ilişkin kayıtlar.
c) Üretilen, ithal edilen, piyasaya arz edilen, piyasadan iade alınan, ihraç edilen, imha edilen, bozulan veya sair şekilde çıkan tütün mamullerine ilişkin marka ve çeşit bazında kayıtlar.
ç) Temin edilen, üretimde kullanılan, kullanılmayan, ıskartaya ayrılan, imha ve iade edilen bandrole ilişkin kayıtlar.
Belge saklama süresi
MADDE 21 – (1) İlgili mevzuatında daha uzun bir saklama süresi öngörülmediği sürece, 20 nci madde uyarınca tutulması gereken kayıtlar, elektronik ortama aktarılmış kopyaları da dahil olmak üzere, firma tarafından düzenlendikleri yıl sonundan itibaren beş yıl süreyle saklanmak zorundadır.
Denetim
MADDE 22 – (1) Tütün mamulleri sektöründe faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin; üretim tesislerinin kurulması, üretim ve faaliyet izni, proje tadilatı, tesisin yer değişikliği, faaliyetinin sona erdirilmesi, kapatılması, her türlü devir işlemleri, tütün mamullerinin üretimi, iç ve dış ticareti ile ilgili tüm işlemleri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığın denetimine tabidir.
(2) Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alan firmaların üretim tesisleri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından teknik denetime tabi tutulur.
(3) Kanun veya ilgili mevzuat gereğince (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından gerek görülen bilgi, belge ve numune istemlerine, denetim ve gözlemlere sınai veya ticari gizlilik mülahazalarıyla dahi olsa firmalarca engeller konulamaz.
(4) Kanun veya ilgili mevzuat hükümleri gereğince, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından istenen her türlü bilgi ve belgelerin en geç on beş gün içinde verilmesi ile gerekli görülen tesis ve yerlerin inceleme ve denetime açılması zorunludur.
(5) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü gereğince Tesis Kurma Uygunluk Belgesi veya Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi iptal edilen ya da 8 inci maddenin üçüncü fıkrası hükmü kapsamında belgesi temdit edilmeyen üretim tesisleri, tasfiye işlemleri bitirilinceye kadar (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından inceleme ve denetime tabi tutulur.
Başvuru, uygunluk belgesi ve bandrol satış hizmet bedellerinin belirlenmesi (2)(3)(4)(5)(6)(7)(9)
MADDE 23 – (1) 6 ncı madde kapsamında yapılan sigara üretim tesisi kurma izni başvuruları için on beş bin Türk Lirası, diğer tütün mamulleri üretim tesisi kurma izni başvuruları için ise bin Türk Lirası başvuru bedeli alınır. Bu bedeller ikinci fıkra kapsamında tahsil edilecek Tesis Kurma Uygunluk Belgesi için hesaplanacak bedelden mahsup edilir.
(2) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) 6 ncı madde kapsamında verilecek olan Tesis Kurma Uygunluk Belgesi bedeli olarak; sigara üretim tesisleri için her yüz milyon adet sigara üretim kapasitesi başına sekiz bin Türk Lirası, diğer tütün mamulleri için ise her bir tonluk üretim kapasitesi başına yüz Türk Lirası alınır.
(3) (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) 7 nci madde kapsamında verilecek olan Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi bedeli olarak; sigara ve diğer tütün mamulleri için ayrı ayrı olmak üzere bunlara ilişkin Tesis Kurma Uygunluk Belgesi bedellerinin iki katı alınır.
(4) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) 9 uncu madde kapsamında verilecek olan Proje Tadilatı Uygunluk Belgesi bedeli olarak; üretim kapasitesi artışına neden olan proje tadilatları ile sınırlı olmak üzere, sigara üretim tesisleri için her yüz milyon adet sigara üretim kapasitesi başına 11.712 Türk Lirası, diğer tütün mamulleri üretim tesisleri için ise her bir tonluk üretim kapasitesi başına 143 Türk Lirası alınır.
(5) İkinci ve dördüncü fıkralarda belirtilen yüz milyon adet sigara ve bir ton diğer tütün mamulleri üretim kapasitelerinden küçük miktarlar için bedel hesaplaması kıstelyevm esasına göre yapılır.
(6) 16 ncı madde uyarınca temin edilerek üretilen tütün mamulleri birim paketleri üzerinde yer alan bandrollerin her bin adedi için bir Türk Lirası elli üç Kuruş satış hizmet bedeli alınır.
(7) İkinci, dördüncü ve altıncı fıkralarda belirtilen uygunluk belgesi başına alınacak bedeller ile bandrol satış hizmet bedeli, 2010 yılı için geçerli olup, müteakip her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını geçmemek üzere, (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık kararıyla yeniden belirlenir.
(8) Uygunluk Belgesi başına alınacak bedellerin belirlenmesinde esas alınan kapasite; sigara üretim tesislerinde sigara imalat makinelerinin, puro ve sigarillo üretim tesislerinde puro ve sigarillo imalat makinelerinin, pipo, nargilelik ve sarmalık kıyılmış tütün mamullerinde ise tütün kıyım makinelerinin bir saatlik toplam teorik üretim kapasitesinin mer’i mevzuata göre belirlenen haftalık çalışma saatiyle çarpımı sonucu bulunacak rakamın bir yıla tamamlanması ile hesaplanır. Bu fıkrada sayılmayan tütün mamullerine ilişkin kapasite ise (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık tarafından üretim özelliğine göre ayrıca belirlenir.
(9) (Ek: RG -31/12/2020-31351) İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkralar kapsamında alınan bedeller tütün kooperatifleri tarafından kurulacak sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesisleri için onda bir oranında alınır.
Tütün ve tütün mamullerinin imhası ile geri kazanım işlemleri (Değişik başlık: RG -24/12/2015-29572)
MADDE 24 – (1) (Değişik fıkra: RG -24/12/2015-29572) Tütün ve tütün mamullerinin imhası ile tütünlerin geri kazanım işlemleri (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık izni ve gerektiğinde nezaretinde veya (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlığın tespiti sonrasında Çevre Kanunu ve diğer ilgili mevzuatına göre yapılır.
(2) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) İmha edilecek tütün mamulleri, üretim tesisinde parçalanması, kıyılması ve/veya kullanılamayacak hale getirilmesi sonrasında imha mahalline sevk edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler
Adli ve idari cezalar
MADDE 25 – (Değişik: RG -24/12/2015-29572)
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırılığın tespiti halinde, Kanun ve 5607 sayılı Kanundaki adli yaptırımlar ile Kanunun 8 inci maddesinde sayılan idari yaptırımlar uygulanır.
(2) İdari yaptırımlara ilişkin olarak Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
(Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık internet sitesinde yayınlanacak formlar
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri gereğince şekli ve içeriği (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlıkça belirlenecek olan;
a) (Değişik: RG -24/12/2015-29572) Tesis Kurma Uygunluk Belgesi, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi, Proje Tadilatı Uygunluk Belgesi, Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi, Tütün Mamulleri İthalatı Başvuru Formu,
b) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi gereğince istenilen fizibilite raporu,
c) (Değişik: RG -24/12/2015-29572) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ile 9 uncu maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları gereğince istenilen beyan ve taahhütnameler,
ç) (Mülga: RG -24/12/2015-29572)
d) (Değişik: RG -24/12/2015-29572) 12 nci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi, 14 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile üçüncü fıkrasının (c) bendi gereğince istenilen Tütün Kullanım Oranları Tablosu,
e) (Değişik: RG -24/12/2015-29572) 12 nci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince istenilen Girdi Bildirim ve Toksikolojik Veri Tabloları,
(Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık internet sitesinde ilan edilir.
(2) (Ek fıkra: RG -24/12/2015-29572) 20 nci maddenin ikinci fıkrası ile bu maddenin birinci fıkrası kapsamında ilan edilen formların şekil ya da içeriğinde değişiklik yapılması halinde, yapılan değişiklikler de değişikliğin yapıldığı tarih itibariyle (Değişik ibare: RG -31/12/2020-31351) Bakanlık internet sitesinde yayımlanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 27 – (1) 10/4/2003 tarihli ve 25075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri ile İlgili Fabrikaların Kurulmasına, Bu Mamullerin Üretimine, İç ve Dış Ticareti ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Başvurularda sunulan bilgi ve belgeler
EK MADDE 1 – (Ek: RG -31/12/2020-31351)
(1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak başvurular; fiziki veya elektronik ortama aktarılmış bilgi ve belgeleri içerecek şekilde ıslak veya elektronik imzalı dilekçe ile yapılır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak başvurularda istenilen bilgi ve belgelere, ilgili kurum/kuruluşların elektronik ortamda kamu kurum ve kuruluşlarına erişim yetkisi vermesi halinde, başvuru sahibince bu bilgi ve belgelere erişim sağlayabilmek için gerekli bilgileri içeren beyan verilmesi yeterlidir.
Mevcut yönetmeliğin uygulanması
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihine kadar Fabrika Kurma İzni Uygunluk Belgesi alan ancak Üretim İzni Uygunluk Belgesi almamış olanlara 8 inci ve 23 üncü madde hükümleri uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin yayımından önce başlamış ihracat ve ithalat işlemlerine bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz. Ancak bu Yönetmeliğin lehteki hükümleri söz konusu işlemlere uygulanır.
(3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınan uygunluk ve izin belgeleri geçerli olup, yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde Kurumca yenilenir.
(4) (Değişik: RG -27/12/2011-28155) Girdi Bildirim ve Toksikolojik Veri Tablolarında yer alan verilerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından 4/11/2011 tarihinden başlamak üzere 4/5/2012 tarihine kadar belirlenir.
Formların internet sitesinde yayınlanmaları için azami süre
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 26 ncı maddede belirtilen formlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altmış gün içinde Kurum internet sitesinde ilan edilir.
Fiziksel ve kimyasal özelliklerin yayımlanması
GEÇİCİ MADDE 3 – (1) 12 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince sigara ve diğer tütün mamulleri için istenilen fiziksel ve kimyasal özellikler bu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayım tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde Kurul kararı ile belirlenerek Resmî Gazete’de yayımlanır.
Tesislerin yeni getirilen şartlara uyumlaştırılması
GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG -24/12/2015-29572)
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihine kadar Fabrika Kurma İzni Uygunluk Belgesi ya da Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alan ancak Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi almamış olanlara 7 nci ve 23 üncü madde hükümleri uygulanır.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihine kadar Fabrika Kurma İzni Uygunluk Belgesi ya da Tesis Kurma Uygunluk Belgesi alan; ancak, Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi almamış olanların uygunluk belgeleri, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir. Bu süre içinde tesisini faaliyete hazır hale getiremeyecek durumda olanlara ek süre verilebilir. Ek süre için, süre bitiminden en az altmış gün önce Kuruma başvurulur. Başvuruyu müteakiben Kurum tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle başvurunun tamamlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun Kuruma sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Kurumca uygun bulunması durumunda, bir defaya mahsus, belge geçerlilik süresinin bitiminden itibaren geçerli olmak üzere bir yıllık ek süre verilebilir. Verilen süre içinde projesini tamamlamayanların Fabrika Kurma İzni Uygunluk Belgesi ya da Tesis Kurma Uygunluk Belgesi iptal edilmiş sayılır. Bu durumda tahsil edilmiş olan belge bedeli iade edilmez.
(3) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce Kurumdan sigara, puro ve sigarillo, nargilelik tütün mamulü, pipoluk tütün mamulü ya da sarmalık kıyılmış tütün mamulü üretim tesisi için Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi alanların üretim tesisleri, bu Yönetmelik ile getirilen şartlara uygunluğun belirlenmesi için yürürlük tarihinden itibaren doksan gün içinde mahallinde veya dosya üzerinden teknik inceleme ve denetime tabi tutulur. İnceleme ve denetim sonucunda bu tesisler için aşağıdaki şekilde işlem tesis edilir:
a) Şartları sağlayanların Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi, belge bedeli alınmaksızın en geç altmış gün içinde güncellenir.
b) Şartları sağlamayanlar, mevcut üretim tesisini bu Yönetmeliğe uygun hale getirebilmek için denetim sonucunun firmaya bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde Kuruma müracaat eder. Kurumca uygun bulunanlara 31/12/2016 tarihine kadar süre verilir.
1) 31/12/2016 tarihine kadar verilen süre içinde şartları sağladığı belirlenenlerin Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi belge bedeli alınmaksızın en geç altmış gün içinde güncellenir.
2) 31/12/2016 tarihine kadar bu Yönetmelik ile getirilen şartları sağlayamayacak durumda olanlara ek süre verilebilir. Ek süre için süre bitiminden en az altmış gün önce Kuruma başvurulur. Başvuruyu müteakiben Kurum tarafından görevlendirilen uzman marifetiyle mahallinde veya dosya üzerinden inceleme yapılır. Başvuruya ilişkin rapor, inceleme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde hazırlanır. Başvuru, hazırlanan raporun Kuruma sunulmasından itibaren en geç altmış gün içinde karara bağlanır. Kurumca uygun bulunması durumunda, bir defaya mahsus, 31/12/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere en fazla bir yıllık ek süre verilebilir. Verilen süre içinde projesini tamamlamayanların Üretim ve Faaliyet Uygunluk Belgesi iptal edilmiş sayılır. Belgesi iptal edilen üretim tesisinde, bu durumun firmaya bildirildiği tarihten itibaren üretim yapılamaz.
Mamulat çeşitlerinin yeni getirilen şartlara uyumlaştırılması
GEÇİCİ MADDE 5 – (Ek: RG -24/12/2015-29572)
(1) 13 üncü maddenin üçüncü fıkrasına uygun olmayan mamulat çeşitlerinin bu fıkraya uygun hale getirilebilmesi için bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren yüzseksen gün içinde Kuruma başvurulur. Başvuruyu müteakiben Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi en geç otuz gün içinde Kurum Başkanlığı tarafından güncellenir. Verilen süre içinde başvuru yapılmaması halinde, Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi iptal edilmiş sayılır.
Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi ve piyasaya arz süresi
GEÇİCİ MADDE 6 –(Ek: RG -27/5/2017-30078)
(1) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce alınan ancak piyasaya arz edilmeyen mamulatçeşidine ait Piyasaya Arz Uygunluk Belgesi, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren doksan gün içinde piyasaya arz edilir. Bu süre içinde piyasaya arz edilmeyen mamulat çeşidinin belgesi iptal edilmiş sayılır. Ancak, aynı ürün için gerekçesi ile birlikte yeniden müracaat edilebilir.
Yürürlük
MADDE 28 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 29 – (Değişik: RG -31/12/2020-31351)
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
(1) 5/6/2012 tarihli ve 28314 sayılı Yönetmelik değişikliği ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının € bendinden sonra gelmek üzere (f) bendi eklenmiş, mevcut (f) bendi ve sonraki bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
(2)21/12/2013 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve bu Yönetmelikle ilgili hüküm; Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 23 üncü maddesi çerçevesinde 2014 yılı için geçerli olmak üzere; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 11/12/2013 tarihli ve 7667 sayılı kararı için Resmi Gazetesine bakınız.
(3) 30/12/2015 tarihli ve 29578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve bu Yönetmelikle ilgili hüküm; Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 23 üncü maddesi çerçevesinde 2016 yılı için geçerli olmak üzere; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 23/12/2015 tarihli ve 10266 sayılı kararı için Resmi Gazetesine bakınız.
(4) 22/12/2016 tarihli ve 29926 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan ve bu Yönetmelikle ilgili hüküm; Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 23 üncü maddesi çerçevesinde 2017 yılı için geçerli olmak üzere; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 07/12/2016 tarihli ve 12382 sayılı kararı için Resmi Gazetesine bakınız.
(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 13/1/2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Ve Ticaretine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Puro Ve Sigarillo İthalatı, Fiyatının Belirlenmesi Ve Yurt İçinde Pazarlanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Kararın 6 ncı Maddesinin, Makaron Üretimi Ve Ticaretine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Yaprak Sigara Kağıdı Üretimi Ve Ticaretine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin Uygulanması İle İlgili Tebliğ (Tebliğ No: 2018/3)’ e bakınız.
(6) 2019 yılında uygulanacak satış hizmet bedelleri ile ilgili olarak 9/1/2019 tarihli ve 30650 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Bakanlığının 2019/2 sayılı Tebliğine bakınız.
(7)Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 22/1/2020 tarihli ve 31016 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Puro Ve Sigarillo İthalatı, Fiyatının Belirlenmesi ve Yurt İçinde Pazarlanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 6 ncı Maddesinin, Makaron Üretimi ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Yaprak Sigara Kağıdı Üretimi ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin Uygulanması İle İlgili Tebliğ (Tebliğ No: 2019/71)’ e bakınız.
(8) 31/12/2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin Dördüncü Bölüm Başlığı “Tütün ve Filtre Temini, Tütün Mamullerinin Piyasaya Arzı, İhracat ve İthalat ile Bandrol” iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(9) Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 31/12/2020 tarihli ve 31351 (5.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Puro Ve Sigarillo İthalatı, Fiyatının Belirlenmesi ve Yurt İçinde Pazarlanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 6 ncı Maddesinin, Makaron Üretimi ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin, Yaprak Sigara Kağıdı Üretimi ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 23 üncü Maddesinin Uygulanması İle İlgili Tebliğ (Tebliğ No: 2020/48)’ e bakınız.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
4/11/2010
27749
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yem hijyeni ile ilgili genel kuralları, yem işletmelerinin kayıt ve onayı ile yemlerin izlenebilirliğinin sağlanması için gerekli şartları belirlemek ve bu konularla ilgili düzenlemeleri yapmaktır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik,
a) Yem işletmecilerinin birincil üretim dâhil birincil üretimden itibaren, yemlerin piyasaya arzını da kapsayan tüm aşamalardaki faaliyetlerini,
b) Gıda amaçlı hayvanların beslenmesini,
c) Yemlerin ithalat ve ihracatı ile ilgili hususları,
kapsar.
(2) Bu Yönetmelik,
a) Kişisel tüketim amacıyla beslenen gıda amaçlı hayvanlar ile gıda amaçlı olmayan hayvanların beslenmesi için kişisel amaçlı yem üretimini ve yemleri,
b) Kişisel tüketim için gıda amaçlı hayvanların beslenmesini,
c) Gıda amaçlı olmayan hayvanların beslenmesini,
ç) Birincil üretim yapan üreticilerin yerel üreticilere veya yetiştiricilere çiftliklerinde kullanılmak üzere yapılan küçük miktarlardaki yem arzını,
d) Birincil üretim yapan üreticilerin doğrudan nihai tüketiciye veya doğrudan nihai tüketiciye ulaştırılmak üzere perakende satış yerlerine küçük miktarlardaki yem arzını,
e) Ev ve süs hayvanları yemlerinin perakende satışlarını,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 21, 22, 24, 25, 29 ve 30 uncu maddelerine dayanılarak,
b) Avrupa Birliğinin 12/1/2005 tarihli ve 183/2005 sayılı Yem Hijyeni ile ilgili Tüzüğüne paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Birincil yem üretimi: Özellikle ürün yetiştirme, hasat, süt sağımı, kesim öncesi hayvan yetiştiriciliği veya balıkçılıkta hasat, toplama ya da yakalama sonrası basit fiziksel işlemler dışında herhangi bir işleme tabi tutulmadan elde edilen ürünler dâhil olmak üzere tarımsal ürünlerin üretimini,
c) İşletme: Yem işi alanında faaliyet gösteren bir kuruluşu,
ç) Kanun: 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,
d) Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dâhil her tür madde veya ürünü,
e) Yem hijyeni: Yemin kullanım amacı göz önünde bulundurularak tehlikelerin kontrol altına alınması ve yemin hayvan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli önlem ve koşulları,
f) Yem işletmecisi: Kendi sorumluluğu altında yürütülen yem işinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun sağlanmasından yasal olarak sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Yem katkı maddesi: Yem katkı maddeleri mevzuatında belirtilen fonksiyonlardan bir veya birkaçına sahip, yeme veya suya katılan, yem maddesi ve premiksler dışındaki maddeler, mikroorganizmalar veya preparatları, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yükümlülükler
Genel yükümlülükler
MADDE 5 – (1) Yem işletmecisi üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında kendi kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin yem mevzuatı ile ilgili hükümlere ve bu Yönetmelikte belirtilen hijyen şartlarına ve iyi üretim uygulamalarına uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür.
(2) Gıda amaçlı hayvanların beslenmesinde hayvan yetiştiricileri; yemlerin, hayvanların ve hayvansal ürünlerin biyolojik, kimyasal ve fiziksel bulaşma risklerini kabul edilebilir en düşük düzeyde tutmak için gerekli tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlüdürler.
Özel yükümlülükler
MADDE 6 – (1) Yem işletmecileri, yemlerin birincil üretimi ve bu yemlerin üretim yerlerinde taşınması, depolanması, muamele edilmesi veya üretim yerlerinden bir işletmeye taşınması veya kendi hayvanları için silaj katkı maddesi dışında hiçbir katkı ya da premiks kullanmadan yemlerin karıştırılması gibi faaliyetlerde bulunuyorsa yaptıkları işlerle ilgili Ek-1’de belirtilen şartlara uymakla yükümlüdür.
(2) Kendi hayvanları için silaj katkısından başka yem katkı maddeleri ya da premiks kullanarak yem karışımı yapanlar dâhil birinci fıkrada belirtilen faaliyetler dışında faaliyet gösteren yem işletmecileri, yaptıkları işlerle ilgili Ek-2’de belirtilen şartlara uymakla yükümlüdür.
(3) Yem işletmecisi, Bakanlıkça belirlenen mikrobiyolojik kriterlere uymak ve hedeflenen kriterleri karşılamak için gerekli tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlüdür.
(4) Yem işletmecileri, 14 üncü maddede belirtilen kılavuzları, bu Yönetmelikteki yükümlülüklerini yerine getirmede yardımcı olarak kullanabilirler.
(5) Gıda amaçlı hayvan besleyen yetiştiriciler Ek-3’te belirtilen şartlara uymakla yükümlüdür.
(6) Yem işletmecileri ve hayvan yetiştiricileri kullanacakları yemleri bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak onaylı veya kayıtlı işletmelerden temin etmekle yükümlüdürler. Çiftçi kayıt sisteminde veya Bakanlığın başka bir sisteminde kayıtlı olan birincil üretim yapan çiftçiler bu Yönetmelik kapsamında da kayıtlı kabul edilir.
Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları sistemi
MADDE 7 – (1) 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilenler dışında faaliyet gösteren yem işletmecileri tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayalı yazılı bir prosedürü oluşturmak, uygulamak ve sürdürmek zorundadırlar.
(2) Tehlike analizi ve kritik kontrol noktalarına ilişkin ilkeler aşağıdadır:
a) Önlenmesi, yok edilmesi ya da kabul edilebilir düzeye çekilmesi gereken tehlikelerin belirlenmesi,
b) Bir tehlikeyi önlemek, yok etmek ya da kabul edilebilir düzeye çekebilmek için kontrol edilmesi gereken yerlerdeki kritik kontrol noktalarının belirlenmesi,
c) Belirlenmiş tehlikeleri önlemek, yok etmek ya da azaltmak için kritik kontrol noktalarında kabul edilebilir kritik limitler oluşturulması,
ç) Kritik kontrol noktalarında etkili izleme prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,
d) Yapılan izleme bir kritik kontrol noktasının kontrol altında olmadığını gösterdiğinde, düzeltici faaliyet prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması,
e) (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen tedbirlerin eksiksiz olduğu ve etkin bir şekilde çalıştığını doğrulamak için prosedürlerin oluşturulması ve bu doğrulama prosedürlerinin düzenli olarak uygulanması,
f) Yem işletmesinin yapısı ve büyüklüğüne göre, (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen tedbirlerin etkin olarak uygulandığını gösteren gerekli dokümanların ve kayıtların oluşturulması.
(3) Bir ürünün kendisinde, üretim sisteminde ya da üretim, işleme, depolama ve dağıtımın herhangi bir aşamasında bir değişiklik yapıldığında, yem işletmecisi prosedürü gözden geçirir ve gerekli değişiklikleri yapar.
(4) Yem işletmecileri, birinci fıkrada belirtilen tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları uygulamaları hakkında hazırlanan kılavuzların yanında bu sistemin bir parçası olarak 14 üncü maddeye göre geliştirilmiş iyi uygulama kılavuzlarını da kullanabilir.
(5) Bakanlık, küçük işletmeler dâhil, bu maddede belirtilen uygulamaları kolaylaştırıcı tedbirler getirebilir ve uygulamalar yapabilir.
Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları sistemi ile ilgili dokümanlar
MADDE 8 – (1) Yem işletmecileri, 7 nci maddede belirtilen hükümlere uyulduğunu, belgeleri ile birlikte istendiğinde Bakanlığa sunar ve uygulanan prosedürleri açıklayan dokümanları güncel tutar.
(2) Bakanlık, birinci fıkrada belirtilen gerekliliklerin yerine getirildiğini yem işletmesinin yapısı ve büyüklüğünü de göz önünde bulundurarak değerlendirir.
(3) Bakanlık, bu maddenin uygulanması ile ilgili gerekli düzenlemeler yapabilir.
Resmi kontroller, bildirim ve işletmelerin kayıt altına alınması
MADDE 9 – (1) Yem işletmecisi, kendi sorumluluğu altındaki faaliyetlerin bu Yönetmelik ve yem ile ilgili diğer mevzuata uygunluğunun sağlanmasında ve resmi kontroller ile ilgili hususlarda Bakanlıkla işbirliği yapar.
(2) Yem işletmecileri, kendi kontrolleri altında yemlerin üretimi, işlenmesi, depolanması, dağıtımı ile ilgili faaliyetleri sürdüren işletmelerinin kayıt altına alınması için Ek-4’te yer alan başvuru formunu doldurarak Bakanlığa bildirimde bulunur. Kayda tabi yem işletmeleri Ek-5’te belirtilmiştir. Kayda tabi olan yem işletmelerinin Bakanlığa kaydının yaptırılması zorunludur. Kayıt yaptırmayan işletmeler faaliyetlerini sürdüremez. Yem işletmecileri, kontrolleri altındaki işletmeler ile ilgili bilgileri güncel tutar. Faaliyetlerinde önemli bir değişiklik olması veya işletmenin kapanması durumunda, bu durumu Bakanlığa bildirir.
(3) Bakanlık yem işletmeleri için bir kayıt sistemi oluşturur.
(4) Yem işletmelerinin kaydı için başvuru formu ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı belgesi gereklidir.
Yem işletmelerinin onayı
MADDE 10 – (1) Aşağıda belirtilen konularda faaliyet gösteren yem işletmecileri, faaliyete geçmeden önce Bakanlıktan onay alır. Onaya tabi yem işletmeleri Bakanlıktan onay almadan faaliyet gösteremez.
a) Ek-6 birinci bölümünde belirtilen, yem katkı maddeleri ve/veya biyoproteinleri üreten ve/veya piyasaya sunan işletmeler,
b) Ek-6 ikinci bölümünde belirtilen, yem katkı maddelerinden premiks üreten ve/veya piyasaya sunan işletmeler,
c) Ek-6 üçüncü bölümünde belirtilen yem katkı maddelerini ya da bu katkıları içeren premiksleri kullanarak piyasaya sunmak üzere karma yem imal eden ya da kendi hayvanlarının ihtiyacı için karma yem üreten işletmeler.
(2) Yem işletmelerinin onayı için;
a) Başvuru formu,
b) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı belgesi,
c) Yapı kullanım izin belgesi,
ç) İş akış diyagramı,
gereklidir.
(3) Bakanlık, müracaatı yapılan yem işletmesini yerinde inceleyerek bu Yönetmelikte belirtilen ilgili şartların karşılanması halinde işletmeye onay verir.
(4) Bakanlıkça yerinde yapılan incelemede, işletmede yem üretimi için gerekli altyapı ve ekipmanın tamamlanmış olmasına rağmen yem güvenilirliğini olumsuz etkilemeyecek bazı tali eksikliklerin tespit edilmesi durumunda, işletmeye şartlı olarak geçici onay verilebilir. Şartlı verilen onay süresi altı aydan fazla olamaz. İşletmenin tam onay alabilmesi için mevzuatta belirlenen tüm gereklilikleri yerine getirmesi gerekir.
(5) Ürünleri tesislerinde bulundurmadan sadece ticaretini yapan işletmeler üçüncü fıkrada belirtilen yerinde incelemeden muaf tutulur. Bu tür işletmeler piyasaya sundukları yemlerin bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olduğunu belirtmek için Ek-7’de yer alan form ile Bakanlığa taahhütte bulunur.
İşletmenin kayıt ya da onayında değişiklik
MADDE 11 – (1) Bir işletmenin faaliyetleri ile ilgili kapasitesini geliştirmesi ya da yeni bir faaliyete geçmesi durumunda, bu değişikliği gerçekleştirdiğini Bakanlığa bildirmesi ve belgelendirmesi halinde, Bakanlık işletmenin kayıt ya da onayında bu değişikliği yapar.
Kayıt veya onayın askıya alınması ve iptali
MADDE 12 – (1) Bakanlık, bir yem işletmesinde yapılan denetim sonucunda, ikinci fıkrada belirtilen onay iptalini gerektiren eksikliklerden başka, yem üretimini ve güvenilirliğini olumsuz etkileyecek düzeyde eksiklik bulduğunda bu işletmenin eksiklik bulunan bir veya daha fazla veya tüm faaliyetleri ile ilgili kayıt veya onayı geçici olarak askıya alır. Askıya alma süresi eksikliklerin tamamının giderilmesine kadar devam eder. Eksikliklerin bir yıl içerisinde karşılanmaması halinde kayıt veya onay iptal edilir.
(2) Bakanlık bir işletmede aşağıda belirtilen hususların tespiti halinde, o işletmenin bir veya birden fazla veya tüm faaliyeti ile ilgili kayıt veya onayını iptal eder.
a) İşletmenin bir ya da birden fazla faaliyetine son vermesi,
b) İşletmenin faaliyetlerini sürdürmesi için gerekli şartları bir yıl içerisinde karşılayamaması,
c) İşletmenin güvenilir yem üretimi bakımından ciddi eksikliklerinin olması ve sık sık üretimini durdurması ve gelecekte üretimine devam etmesi için yeterli güvencenin bulunmaması.
Kayıtlı ve onaylı yem işletmeleri listesi
MADDE 13 – (1) Bakanlık kayıt altına aldığı her bir işletme ve faaliyeti için bir kayıt listesi oluşturur. Kayda tabi yem işletmeleri Ek-8’de belirlenen formata göre kayıt numarası verilerek listeye kaydedilir.
(2) Onaylı yem işletmeleri Ek-9’un ikinci bölümünde belirlenen formata göre ayırıcı bir kimlik numarası verilerek birinci bölümünde belirtilen şekilde listeye kaydedilir.
(3) Bakanlık yem işletmeleri ile ilgili kayıt listelerini, askıya alma, iptal ve değişiklik durumlarına göre güncel tutar.
(4) Bakanlık kayda ve onaya tabi yem işletmeleri ile ilgili listeleri kamunun erişimine sunar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İyi Uygulama Kılavuzları
İyi uygulama kılavuzlarının hazırlanması
MADDE 14 – (1) Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları sistemi ilkelerinin uygulanması ve yem sektöründe iyi uygulamalara yönelik kılavuzların hazırlanması, yaygınlaştırılması ve kullanımı için Bakanlık gerekli katkıları yapar.
(2) Hazırlanan bu kılavuzlar yem işletmecileri tarafından isteğe bağlı olarak kullanılır.
(3) İyi uygulama kılavuzları yem sektörü tarafından aşağıdaki hususlar dikkate alınarak hazırlanır ve yaygınlaştırılır.
a) Kılavuzlar hazırlanırken Bakanlık ve kullanıcı grupları gibi ilgili tüm paydaşların görüşleri alınır.
b) Kodeks Alimentariusun bu konudaki düzenlemeleri dikkate alınır.
c) Yemlerin birincil üretimlerinde Ek-1’de belirtilen gereklilikler dikkate alınır.
(4) Bakanlık, iyi uygulama kılavuzlarının üçüncü fıkraya göre hazırlanması, içerik yönünden sektörde uygulanabilirliği ve 5, 6 ve 7 nci maddelerde belirtilen hükümlere uygunluğunun sağlanması hususunda gerekli değerlendirmeleri yapar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İthalat ve İhracat
İthalat
MADDE 15 – (1) İthalatı yapılacak yemler; Kanun, bu Yönetmelik ve yem ile ilgili diğer mevzuatta belirlenen şartları taşır.
(2) İkili anlaşmalarda anlaşma hükümleri uygulanır.
(3) Bakanlık, ithalatta yemlerle ilgili model sertifikalar oluşturabilir.
İhracat
MADDE 16 – (1) Gıda amaçlı olmayan hayvanlar için üretilen yemler dâhil yemlerin ihracatında; Kanun, bu Yönetmelik ve yem ile ilgili diğer mevzuatta belirlenen hükümler uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce Bakanlıktan ruhsat almış olan yem işletmeleri, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirerek kayıt veya onay işlemlerini yaptırırlar.
(2) Bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce onay ya da kayda tabi olmadan faaliyette bulunan ancak bu Yönetmeliğe göre onay ya da kayıt altına alınması gereken işletmeler, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirerek kayıt veya onay işlemlerini yaptırırlar.
(3) Bakanlık, işletmeler ile ilgili verilerin toplandığı mevcut bir sistemi göz önünde bulundurarak, işletme sahiplerinden bu Yönetmelik hükümlerini yerine getireceğini taahhüt eden sadece ilave bazı bilgi ve belgeler sağlamasını isteyebilir.
Eklerde değişiklik
MADDE 17 – (1) Bakanlık ekler ile ilgili değişikliklerde aşağıdaki hususları dikkate alır.
a) İyi uygulama kurallarındaki gelişmeler,
b) Tehlike analizleri ve kritik kontrol noktaları sisteminin uygulanmasından elde edilen tecrübeler,
c) Bilimsel ve teknolojik gelişmeler,
ç) Risk değerlendirme sonucu yapılan bilimsel tavsiyeler,
d) Yem güvenilirliği hedefleri,
e) Özel işlemler ile ilgili hususlardaki gelişmeler.
İstisna
MADDE 18 – (1) Bakanlık gerekli hallerde Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’te, bu Yönetmelikte belirtilen amaçlara ulaşmayı etkilememek koşulu ile özel nedenlerden dolayı istisnai uygulamalar yapabilir.
Hızlı uyarı sistemi
MADDE 19 – (1) Gıda amaçlı olmayan hayvanlar için üretilen yemler dâhil herhangi bir yemde, insan veya hayvan sağlığı ya da çevre ile ilgili ciddi risklerin belirlenmesi durumunda Kanun kapsamında hızlı uyarı sistemi uygulanır.
İdari yaptırımlar
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelikte belirlenen hükümlere uyulmaması halinde Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen cezalar uygulanır.
Yürürlük
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
YEMLERİN PİYASAYA ARZI VE KULLANIMI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 5996 sayılı Kanunda genel prensipleri belirtilen yem güvenilirliğini en yüksek düzeyde sağlamak, hayvan sağlığı ve halk sağlığını korumak, kullanıcı ve tüketicilerin yeterince bilgilendirilmesini sağlamak ve yemlerin piyasaya arzı ve kullanımı ile ilgili şartları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; ilaçlı yemler, yemlerde istenmeyen maddeler, yem katkı maddeleri, insanlar tarafından tüketimi amaçlanmayan hayvansal yan ürünler, genetiği değiştirilmiş yemler, organik ürünler, nakledilebilir süngerimsi beyin hastalığı ile ilgili getirilen özel düzenlemelerdeki hükümler saklı kalmak şartıyla, gıda amaçlı yetiştirilen hayvanlar ile gıda amaçlı olmayan hayvanlar için yemlerin piyasaya arzı ve kullanımı, etiketlenmesi, paketlenmesi ve sunumu ile ilgili hususları kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, hayvanlar tarafından doğrudan veya dolaylı alınan suyu kapsamaz. Ancak suya ilave edilmek üzere hazırlanan yemi kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,
a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 21, 22 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak,
b) Avrupa Birliğinin 13/7/2009 tarihli ve 767/2009 saylı Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımına İlişkin Tüzüğüne paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Bulaşık yem: Kabul edilebilir düzeylerin üzerinde istenmeyen maddeleri içeren yemi,
c) En kısa depolama ömrü: Uygun depolama koşulları altında, yemin etiketlenmesinden sorumlu kişi tarafından yem ile ilgili beyan edilen özelliklerin korunduğunun garanti edildiği süreyi,
ç) Etiket: Yemin ambalajı veya kabına eklenen veya üzerine iliştirilen künyeyi, sembolü, resmi, yazıyı, baskıyı, deseni, işareti, kabartmayı veya diğer tanımlayıcı nesneyi,
d) Etiketleme: Reklam amacı dâhil, yemle birlikte bulunan ve yemi tanımlayan ifadeler, özellikler, ticari işaretler, marka adı, resim veya sembol gibi bilgilerin yeme ait paket, kap, etiket, doküman, halka, kuşak veya internet gibi araçlarla bildirimi,
e) Ev ve süs hayvanı: İnsanlar tarafından beslenen, yetiştirilen veya bakılan ancak, insan tüketimi için kullanılmayan hayvanı,
f) Gıda amaçlı hayvan: İnsan tüketimi için kullanılan, gıda üretimi amacıyla beslenen, yetiştirilen veya bakılan hayvanı,
g) Gıda amaçlı olmayan hayvan: İnsanlar tarafından beslenen, yetiştirilen veya bakılan ancak insan tüketimi için kullanılmayan kürk hayvanları, ev ve süs hayvanları, laboratuvarlar, hayvanat bahçeleri ve sirklerde barındırılan hayvanı,
ğ) Günlük rasyon: Belli tür, yaş ve verimdeki bir hayvanın tüm besin madde ihtiyaçlarını karşılamak için ihtiyaç duyduğu, % 12 nem içeriği üzerinden hesaplanan günlük toplam yem miktarını,
h) Hayvanları ağızdan besleme: Hayvanların besin madde ihtiyaçlarının karşılanması ve/veya sağlıklı, normal bir hayvanın üretkenliğinin sürdürülmesi amacıyla yemin ağız yoluyla hayvana verilmesini,
ı) İşleme yardımcıları: Tek başına yem olarak tüketilmeyen, yemlerin ya da yem maddelerinin işlenmesi sırasında teknolojik amaçla kullanılan, teknik olarak önlenemeyen kalıntıları bırakma ihtimali olan ancak bu kalıntıların hayvan, insan veya çevre üzerinde olumsuz etkileri olmayan ve nihai ürün üzerinde herhangi bir teknolojik etki göstermeyen maddeleri,
i) İşletme: Yem işi alanında faaliyet gösteren kuruluşu,
j) Karma yem: Hayvanların ağızdan beslenmesi için tam veya tamamlayıcı yem şeklinde, yem katkı maddelerini içeren veya içermeyen, en az iki yem maddesinin karışımını,
k) Kürk hayvanı: Kürkü için beslenen, yetiştirilen, bakılan, insan tüketimi için kullanılmayan hayvanı,
l) Mineral yem: En az % 40 ham kül içeren tamamlayıcı yemi,
m) Özel besleme amacı: Sindirim, emilim veya metabolizma işlemleri geçici veya geri dönülmez bir şekilde bozulmuş ya da bozulma ihtimali olan ve bu nedenle kendi durumlarına uygun yemler verilmek suretiyle özel besin ihtiyaçlarının karşılanmasını,
n) Özel besleme amacı taşıyan yem: Kendi özel bileşimi veya üretim metoduyla özel besleme amacını karşılayabilen, ilaçlı yemleri kapsamayan ve diğer yemlerden farklı olan yemi,
o) Parti veya seri: Orijin, çeşit, ambalaj şekli, paketleyici, sevkiyatçı, etiketleme gibi sahip olunan ortak özellikleri bakımından ayırt edilebilir miktardaki bir yemi, bir üretim prosesinde ise üniform üretim parametreleri kullanılarak bir işletmedeki bir ünite üretim miktarını ya da seri üretim halinde ve birlikte depolandığında ünitelerin sayısını,
ö) Piyasaya arz: Bu Yönetmelik kapsamındaki yemlerin, bedelli veya bedelsiz piyasaya sunulmasını,
p) Premiks: Hayvanlara doğrudan yedirilmeyen, yem katkı maddelerinin karışımı ya da bir veya birden fazla yem katkı maddesinin taşıyıcı olarak kullanılan bir yem maddesi veya suyla karışımını,
r) Sunum: Yemin şekli, görünümü, ambalajı, kullanılan ambalaj materyalleri ile tanıtımı ve sergilenmesini,
s) Süt ikame yemi: Kolostrum sonrası, tamamlayıcı veya ikame olarak, buzağı, kuzu, oğlak gibi genç hayvanların beslenmesi için kuru formda veya seyreltilmek suretiyle sıvı formda verilen karma yemi,
ş) Tam yem: Bileşimi bakımından günlük rasyon için yeterli olan yem karışımını,
t) Tamamlayıcı yem: Bileşimi itibariyle belirli maddeler bakımından zengin içeriğe sahip, başka bir yemle birlikte kullanıldığında günlük rasyon için yeterli olan karma yemi,
u) Taşıyıcı: Bir yem katkı maddesini teknolojik fonksiyonunu değiştirmeden veya teknolojik etkisini azaltmadan çözmek, seyreltmek, yaymak veya bunların dışında o katkı maddesini fiziksel olarak değiştirmek ya da taşınmasını, uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla kullanılan maddeyi,
ü) Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş yem katkı maddeleri dâhil her türlü madde veya ürünü,
v) Yem işi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından kendi hayvanlarını beslemek üzere üretim, işleme ve depolama yapan üreticiler dâhil yemin üretimi, imalatı, işlenmesi, depolanması, nakliyesi veya pazarlanması ile ilgili faaliyeti,
y) Yem işletmecisi: Kendi sorumluluğu altında yürütülen yem işinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun sağlanmasından yasal olarak sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
z) Yem katkı maddesi: Yem katkı maddeleri için tanımlanan fonksiyonlardan bir veya birkaçına sahip, yeme veya suya katılan, yem maddesi ve premiksler dışındaki maddeler, mikroorganizmalar veya preparatları,
aa) Yem maddeleri: Hayvanların besin maddesi ihtiyaçlarını karşılayan, doğal, taze, korunmuş halde olan bitkisel veya hayvansal orijinli ürünler ve bunlardan endüstriyel işleme sonucu elde edilen ürünler ile hayvanların ağızdan beslenmesi amacıyla, premikslerde taşıyıcı olarak ya da karma yemlerin hazırlanmasında doğrudan ya da işlenerek kullanılan, yem katkı maddesi içeren ya da içermeyen organik veya inorganik maddeleri, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Yem güvenilirliği ve piyasaya arz
MADDE 5 – (1) Yem, güvenilir ise ve hayvan refahı ve çevre üzerinde doğrudan olumsuz bir etkisi yoksa piyasaya arz edilebilir ve kullanılabilir. Güvenilir olmayan yem piyasaya sürülemez.
(2) Yem işletmecisi;
a) Piyasaya arz ettiği yemin güvenilir, tanımlanan veya beyan edilen özelliklerine ve amacına uygun, bozulmamış ve ticari olarak uygun kalitede olmasını,
b) Mevzuata uygun olarak etiketlenmesini, paketlenmesini ve piyasaya arzını,
sağlamakla yükümlüdür.
(3) Yem, Ek-1’de belirtilen teknik şartlara uygun olmalıdır.
(4) Onayı zorunlu olan yemler, Bakanlıktan onay alınmadan üretilemez, ithalatı yapılamaz ve piyasaya arz edilemez. Yem katkı maddeleri ile özel besleme amaçlı yemler; onay alınması zorunlu yemlerdir.
Yem işletmecilerinin sorumlulukları ve yükümlülükleri
MADDE 6 – (1) Yem işletmecileri, yemlerin izlenebilirliği, piyasadan geri çekme ve hijyen ile ilgili yem mevzuatında belirtilen kurallara uymak ve kontrolleri altındaki üretim, işleme ve dağıtımın her aşamasında mevzuata uygunluğu sağlamakla yükümlüdürler.
(2) Yemi etiketleyen yem işletmecisi, karma yemde kullanılan yem maddelerinin isimlerini, tam olarak ağırlık oranları dâhil etiketleme bilgilerini, pazara sunulan yemin iddia edilen özelliklerinin veya içeriklerinin doğruluğunun tespiti için Bakanlık tarafından istenen her türlü bilgiyi sağlamakla yükümlüdür.
(3) İnsan veya hayvan sağlığı veya çevreye ilişkin herhangi bir acil durum ortaya çıkması durumunda, üretici ve alıcıların ilgili kanuni hakları korunarak, Bakanlık uygun gördüğü takdirde ve alıcının talebi halinde, imzalı teminat karşılığında ikinci fıkrada belirtilen bazı bilgileri alıcıya sağlayabilir.
Kısıtlama ve yasaklar
MADDE 7 – (1) Hayvan besleme amacıyla piyasaya arz edilen yemler, kullanımı yasaklanan maddeleri içeremez, kısıtlanan maddeleri ise ancak belirlenen sınırlarda içerebilir. Yasaklı maddeler ve kısıtlanan maddeler Ek-2’de belirtilmiştir. Acil önlem alınması gereken durumlarda Ek-2’de yapılacak değişiklik prosedürü tamamlanıncaya kadar, ihtiyati tedbir olarak Bakanlık, bazı yem maddelerinin kullanımını geçici olarak yasaklayabilir veya kısıtlayabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belirli Özellikteki Yemlerin Piyasaya Arzı
Yem çeşitlerinin özellikleri ve yem katkı maddesi içerikleri
MADDE 8 – (1) Bakanlık, yem maddeleri, yem katkı maddeleri, veteriner ilaçları ve bunun gibi diğer başka ürünler arasındaki ayrımı netleştirmek amacıyla yemler ile ilgili ayırt edici özellikleri belirleyebilir.
(2) Bakanlık, gerekli hallerde, yem mevzuatında tanımlanmayan yeni bir ürünle ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, söz konusu ürünün yem olup olmayacağına, değerlendirme yaparak karar verebilir.
(3) Yem maddeleri ve tamamlayıcı yemlerdeki yem katkı maddelerinin düzeyi, yem katkı maddelerinin onaylanması ile ilgili mevzuattaki kullanım koşulları saklı kalmak kaydıyla, tam yemlerde belirlenen maksimum miktarların yüz katını aşamaz. Koksidiyostatlar ve histomonostatlar ise tam yemlerde belirlenen miktarların beş katını aşmaz.
(4) 9 uncu maddede belirtilen özel besleme amaçlı yem yapımında kullanılacak yem maddeleri ve tamamlayıcı yemlerdeki katkı maddesinin düzeyi, üçüncü fıkrada belirtilen tam yemlerde belirlenen maksimum miktarın yüz katını aşabilir. Bu tür yemler ile ilgili olarak;
a) Kullanım şartları ayrıca belirtilir.
b) Yem Hijyeni Yönetmeliğinin Ek-6 ikinci bölümünde yer alan yem katkı maddelerini kullanarak üretim yapan işletmeler, Bakanlıktan onay alırlar.
Özel besleme amaçlı yemlerin piyasaya arzı
MADDE 9 – (1) Özel besleme amaçlı yemler, ancak özel besleme amaçlı yemler için hedeflenen amaçları ve gerekli besinsel özellikleri karşılıyor ise piyasaya arz edilebilir.
(2) Özel besleme amaçlı yemler, kullanım amaçlarıyla ilgili en az bir özel kullanım amacına sahip olmalıdır. Bakanlık, özel besleme amaçlı yemlerin kullanım amacını geri çekebilir, kullanım amacıyla ilgili özel koşullar ilave edebilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. Özel besleme amaçlı yemler ile ilgili Bakanlıkça kullanım amaçları listesi oluşturularak Bakanlık internet sitesinde yayımlanır. Bu liste yapılan değişikliklerle güncellenir.
(3) Özel besleme amaçlı yemler için gerçek veya tüzel kişi tarafından Bakanlığa başvuruda bulunulur. Başvurunun değerlendirilebilmesi için, söz konusu yemin özel bir yapıda olduğunu, arzu edilen özel besleme amacını karşıladığını, insan ve hayvan sağlığına, çevreye ve hayvan refahına olumsuz bir etkisinin olmadığını gösteren bilgi ve dokümanlar Bakanlığa sunulur.
(4) Bakanlık, mevcut bilimsel ve teknolojik bilgilere dayanarak özel besleme amaçlı yemler ile ilgili başvuruyu değerlendirir ve birinci ve ikinci fıkralardaki şartları sağlaması durumunda o yemi özel besleme amaçlı yem olarak onaylar. Uygun bulunmayan dosyalar gerekçeli bir yazı ile iade edilir. Bakanlık özel besleme amaçlı yemlerle ilgili yapılan başvuruları altı ay içerisinde değerlendirerek karara bağlar. Değerlendirme sırasında talep edilebilecek bilgi, belge, araştırma ve analizler için geçen süre, bu süreye dâhil edilmez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Etiketleme, Sunum ve Paketleme
Etiketleme ve sunum
MADDE 10 – (1) Yemin etiketlenmesi ve sunumu, kullanıcıyı yanıltıcı veya aldatıcı şekilde olamaz. Etiketleme ve sunumda;
a) Yemin özelliğine veya kullanım amacına göre, özellikle yapısı, işleme veya üretim metodu, niteliği, bileşimi, içeriği, miktarı, dayanıklılığı, yemin amaçlandığı hayvan türleri veya kategorileri göz önüne alınır.
b) Yemde olmadığı halde birtakım etkiler veya özellikler varmış gibi veya benzer yemler ile aynı özelliklere sahip olduğu halde, diğerlerinden farklı özelliklere sahipmiş gibi gösterilemez.
c) Etiketleme, yem kataloğunda belirlenen kriterlere ve etiketleme ile ilgili kurallara uygun olmalıdır.
ç) Türkiye’de piyasaya arz edilecek yemlerde Türkçe etiket bilgileri yer alır.
(2) Yem maddeleri ve karma yemlerin dökme, açık ambalaj veya kaplarda piyasaya arz edilmesi halinde, beraberinde bu Yönetmelikte istenen tüm zorunlu etiket bilgilerini içeren bir belge bulundurulur.
(3) Yemlerin iletişim araçları ile uzaktan satışı halinde, tüketicilerin korunması amacıyla satış öncesinde, parti ya da seri numarası, en kısa depolama ömrü, net ağırlığı ve etiketlemeden sorumlu yem işletmecisinin isim ve adresi dışında etikette bulunması zorunlu bilgiler iletişim araçlarında gösterilir. Diğer bilgiler yemin teslim zamanına kadar alıcıya ulaştırılmalıdır.
(4) Etiketleme, bu maddede belirtilen kurallara ilave olarak Ek-3’te belirtilen etiketleme kurallarına göre yapılır.
(5) Resmi kontroller sırasında, bir yem maddesinin veya karma yemin etiket bilgilerinde belirtilen besin maddesi bileşen değerleri ile resmi kontrol için yapılan analiz sonucu bulunan değerler arasındaki farklılığın değerlendirilmesinde kullanılacak tolerans değerleri Ek-4’te verilmiştir.
Etiketleme ile ilgili sorumluluk
MADDE 11 – (1) Yemi etiketleyen yem işletmecisi, yemin etiket bilgilerinden ve doğruluğundan sorumludur.
(2) Yemi ilk pazarlayan veya kendi adına ya da şirket adına pazarlayan yem işletmecisi etiketlemeden sorumludur.
(3) Yem işletmecisinin kontrolü altındaki faaliyetlerinde yaptığı değişiklik, yemin etiket bilgilerinde değişikliği gerektiriyor ise yem işletmecisi etiketlemenin bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılmasını sağlar.
(4) Yemin etiketlenmesinde doğrudan bir sorumluluğu bulunmayan, dağıtım veya perakende faaliyetlerini yürüten yem işletmecisi, yemlerin etiketleme kurallarına göre etiketlenip etiketlenmediğine dikkat eder, etiketleme kurallarına uygun olmayan yemleri piyasaya sunamaz.
(5) Yem işletmecisi, zorunlu etiketleme bilgilerinin yemin son kullanıcısına kadar yem zinciri boyunca iletilmesinin sağlanması hususunda kendi kontrolü altındaki faaliyetlerden sorumludur.
Etiketlerde yemlerle ilgili özel iddialar
MADDE 12 – (1) Yem maddelerinin ve karma yemlerin etiketinde ve sunumunda, yemdeki bir maddenin varlığı ya da yokluğuna, belirli besinsel özelliklerine, işleme veya belirli bir fonksiyona yönelik olarak dikkat çekici özel iddialarda bulunulabilir. Bu iddiaların yapılabilmesi için aşağıdaki şartlar karşılanmalıdır:
a) İddia edilen husus, gerçek, Bakanlıkça doğrulanabilir ve yem kullanıcısı tarafından anlaşılabilir olmalıdır.
b) Bakanlığın talebi halinde, iddianın bilimsel olarak kanıtlanması ya kamunun erişimine açık bilimsel delillere dayalı referanslar ile ya da belgelenmiş şirket araştırması yoluyla sağlanır. İddia edilen hususların kanıtlanması ile ilgili bilimsel dayanak, yemin piyasaya arzından önce sağlanmış olmalıdır. İddia edilen hususun yeterince kanıtlanamadığı sonucuna varılırsa, bu gibi iddiaya ait etiketlemenin 10 uncu maddede belirtilen etiketleme kurallarına göre, yanıltıcı olduğu kabul edilir. Bakanlık bilimsel dayanak konusunda şüpheye düşerse, gerekli inceleme ve araştırmaları yaparak veya yaptırarak karar verir. Bu tür yemleri satın alanlar iddia edilen hususun doğruluğu hakkındaki şüphelerini Bakanlığa bildirme hakkına sahiptir.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki şartlar karşılanmak koşuluyla, üçüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen hususlarla ilgili iddialar dışında, hayvanlarda fizyolojik durumların korunması, desteklenmesi veya optimum beslenme ile ilgili iddialarda bulunulabilir.
(3) Yem maddelerinin ve karma yemlerin etiketlerinde veya sunumunda aşağıdaki iddialar yer alamaz:
a) Yem katkı maddeleri mevzuatına göre onaylanmış koksidiyostatlar, histomonostatlar haricinde, bir hastalığı önleyici ya da tedavi edici yönündeki iddialar. Ancak patalojik semptomların tedavisi hariç besin dengesizliklerinin karşılanmasına dair iddialar bunun dışındadır.
b) 9 uncu maddede belirtilen özel besleme amaçlı yemler ile ilgili iddialar.
(4) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen hususlar ile ilgili özel hükümler, 24 üncü maddede belirtilen iyi etiketleme uygulama kılavuzları içerisinde yer alabilir.
Etiket bilgilerinin sunumu
MADDE 13 – (1) Zorunlu etiket bilgileri, tüm ambalaj ya da kabın üzerinde veya bunlara iliştirilmiş etiket üzerinde ya da dökme yemlerin beraberindeki belgelerde belirgin olarak yer almalıdır. Etiket bilgileri açık, görünecek şekilde, okunaklı ve silinmeyecek şekilde olmalıdır.
(2) Zorunlu etiket bilgileri, kolaylıkla ayırt edilebilmeli ve başka bilgiler ile anlaşılması zorlaştırılmamalıdır. Etiket bilgilerinin sunulmasında kullanılan renk, yazı karakteri ve büyüklükleri, uyarıcı açıklamaların gerekli olduğu haller dışında, bazı bilgileri örtecek şekilde ya da önemliymiş gibi gösterecek şekilde olmamalıdır.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen hususlar ile ilgili özel hükümler ile isteğe bağlı etiketlemede sunum ile ilgili özel hükümler 24 üncü maddede belirtilen iyi etiketleme uygulama kılavuzları içerisinde yer alabilir.
Zorunlu genel etiketleme kuralları
MADDE 14 – (1) Etiketinde aşağıdaki bilgilerin belirtilmediği bir yem maddesi ya da karma yem piyasaya arz edilemez:
a) Yemin tipi: Yem maddesi, tam yem veya tamamlayıcı yem gibi,
b) Yem işletmecisinin adı ya da şirket adı ve adresi,
c) Onaylı yem işletmelerinin onay numarası,
ç) Parti ya da seri numarası,
d) Katı ürünler için birim kütle miktarı, sıvı ürünler için ise birim kütle veya hacim miktarı,
e) Yem katkı maddelerinin onaylanması ile ilgili mevzuatta belirtilen etiketleme kuralları saklı kalmakla beraber, yem katkı maddesi ilave edilmesi halinde Ek-6 veya Ek-7’nin birinci bölümünde belirtilen hususlara göre yem katkı maddelerinin listesi,
f) Nem miktarı; Ek-1’in altı numaralı maddesinde belirtilen şekilde.
Yem maddeleri için zorunlu özel etiketleme kuralları
MADDE 15 – (1) Yem maddelerinin etiketlenmesinde 14 üncü maddede belirtilen şartlara ilaveten, aşağıdaki hususlar da belirtilir:
a) Yem maddesinin ismi; 23 üncü maddedeki yem maddeleri kataloğuna göre isimlendirilmesi halinde katalogda belirtilen kriterlere uygun olur.
b) Ek-5’teki listede belirtilen yem kategorilerine karşılık gelen zorunlu bildirimler bulunur veya bunların yerine, 23 üncü maddede belirtilen yem maddeleri kataloğundaki yem maddelerine karşılık gelen özel bildirimler belirtilir.
(2) Yem maddelerine, yem katkı maddeleri katılması halinde, birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak, aşağıdaki hususlar da etiketlerde yer alır:
a) Söz konusu yem katkı maddelerinin, tüm hayvan türleri için değil, bazı türler için kullanımının amaçlanması ya da bazı türler için maksimum limitlerde kullanılmasına izin verilmesi halinde, yem maddelerinin kullanılacağı hayvan türleri, kategorileri ve limitleri,
b) Yem maddelerinin uygun kullanımı için Ek-3’ün üç numaralı maddesinde yem maddeleri ile ilgili belirtilen bilgiler,
c) Yem maddelerine ilave edilen teknolojik katkı maddeleri haricindeki yem katkı maddeleri için en kısa depolama ömrü.
Karma yemler için zorunlu özel etiketleme kuralları
MADDE 16 – (1) Karma yemlerin etiketlenmesinde 14 üncü maddede belirtilen şartlara ilaveten, aşağıdaki hususlar da belirtilir:
a) Karma yemlerin kullanılacağı hayvan türü veya kategorisi,
b) Yemin kullanım amacı ve uygun kullanımına ilişkin açıklamalar, Ek-3’ün üç numaralı maddesinde belirtilen hususlara uygun olmalıdır.
c) Üreticinin başkası adına üretim yapması ve etiketlemeden sorumlu yem işletmecisi olmadığı durumlarda aşağıdaki hususlar etikette belirtilir:
1) Yemi üreten yem işletmecisinin adı veya ticari adı ve adresi,
2) Yemi üreten yem işletmesinin onay numarası ya da kayıt numarası.
ç) En kısa depolama ömrü, aşağıdaki şekilde belirtilir:
1) Yapısal özelliklerinden dolayı kolay bozulabilen yemlerde kesin bir tarih “…. tarihinden önce kullanılmalıdır.’’ ifadesi yer alır.
2) Diğer karma yemlerde belirli bir ay belirtilerek ‘‘en uygun …den önce kullanılmalıdır.’’ ifadesi yer alır.
3) Etiket üzerinde üretim tarihi gösteriliyor ise, en kısa depolama ömrü, üretim tarihinden itibaren gün veya ay zaman periyodu olarak belirtilir.
d) Karma yemi oluşturan yem maddelerinin isimleri bileşiminin belirtildiği kısımda, karma yemdeki nem içeriği üzerinden hesaplanmış ağırlıklarına göre, büyükten küçüğe doğru listelenir. Bu liste yüzde miktarları üzerinden de verilebilir. Bunlardan başka, karma yemlerin bileşimleri ile ilgili olarak;
1) Bir yem maddesi, dikkat çekecek şekilde kelimelerle, grafikle veya resimle gösterilebilir. Bu şekillerde gösterilmesi halinde, o yem maddesinin ağırlık itibariyle yüzdesi ve ismi de belirtilir,
2) Eğer karma yemi oluşturan yem maddeleri ağırlıkları itibariyle yüzde olarak belirtilmemişse, etiketlemeden sorumlu yem işletmecisi, alıcının talebi üzerine yemin bileşimini oluşturan yem maddeleri ile ilgili bilgileri yüzde olarak, +/ – % 15’lik değer aralığı içerisinde alıcıya sağlar.
3) Kürk hayvanları haricindeki gıda amaçlı olmayan hayvanlar için hazırlanan karma yemlerin bileşiminde, yem maddelerinin ismi yerine, yem maddelerinin ait olduğu yem kategorisinin ismi de belirtilebilir.
e) Karma yemler için Ek-6 veya Ek-7’nin ikinci bölümünde yer alan bildirimi zorunlu bilgiler etikette belirtilir.
(2) Kürk hayvanlarının haricindeki gıda amaçlı olmayan hayvan yemlerinin etiketlerinde belirtilebilen yem kategorileri Ek-9’da belirtilmiştir.
(3) İnsan veya hayvan sağlığı veya çevreye ilişkin herhangi bir acil durum ortaya çıkması durumunda, üretici ve alıcıların ilgili kanuni hakları korunarak, Bakanlık, uygun gördüğü takdirde, alıcının talebi halinde, imzalı teminat karşılığında karma yemin bileşimi ve özellikleri ile ilgili bilgileri alıcıya sağlayabilir.
Özel besleme amaçlı yemler için zorunlu ilave etiketleme kuralları
MADDE 17 – (1) Özel besleme amaçlı yemlerin etiketlenmesinde, 14, 15 ve 16 ncı maddelerde yer alan zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak aşağıdaki hususlar da belirtilir:
a) Özel besleme amaçlı yemlerde, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen yem tipinin yanına ‘‘diyetetik’’ ifadesi,
b) 9 uncu maddede belirtilen kullanım amaçları ile ilgili bilgiler,
c) Yemi kullanmadan önce veya kullanım süresini uzatmadan önce, veteriner hekim veya hayvan besleme uzmanına danışılmasına dair not,
yazılır.
Ev ve süs hayvanı yemleri için zorunlu ilave etiketleme kuralları
MADDE 18 – (1) Ev ve süs hayvan yemi satın alanların, zorunlu etiket bilgilerinin yanında, yeme ilave edilen yem katkı maddeleri ve kategorilerine göre yem maddeleri hakkında da ilave bilgi edinebilmeleri amacıyla ev ve süs hayvanı yemi etiketi üzerinde irtibat kurulabilecek bir telefon numarası belirtilir.
Kullanımı uygun olmayan ancak, işlemden geçirilmek suretiyle kullanılabilir hale getirilmesi mümkün olabilen yemler için zorunlu ilave etiketleme kuralları
MADDE 19 – (1) İstenmeyen maddeler ile bulaşmış ve yem mevzuatına uygun olmayan yemlerin etiketlerinde 14, 15, 16 ve 17 nci maddelerde yer alan zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak, Ek-8’deki özel hususlar da belirtilir.
Etiketleme ile ilgili istisnalar
MADDE 20 – (1) Yem alıcısının, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (f) bentleri ile 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen etiket bilgilerine gerek olmadığına dair yazılı talebi halinde, bu alıcıya ait yemlerin etiketlerinde bu bilgilerin belirtilme zorunluluğu yoktur. Her sipariş birkaç sevkiyattan oluşabilir.
(2) Paketli yemlerde, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentleri ve 15 inci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi veya 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen bilgiler, ambalaj üzerinde de belirtilebilir. Bu bilgilerin ambalajın neresinde yer aldığı belirtilir.
(3) Kendi hayvanları için kullanmak üzere doğrudan yetiştiricilere yapılan satışlarda, koruyucular ve silaj katkı maddeleri dışında yem katkı maddeleri içermeyen yem maddelerinin satışında, yem hijyeni ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d) ve (f) bentleri ile 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen bilgilerin bulunması zorunlu değildir.
(4) Bitki danelerinin, tohumlarının ve meyvelerinin bütün halde karışımları için, 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen zorunlu bildirimler gerekli değildir.
(5) Karma yemin en fazla üç yem maddesinden oluşması ve kullanılan bu yem maddelerinin açıkça tanımlanması halinde, 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen bilgiler gerekli değildir.
(6) Son kullanıcıya dökme halde 20 kg’ı aşmayan miktarlarda satılan yem maddeleri veya karma yemler için, 14, 15 ve 16 ncı maddelerde belirtilen bilgiler zorunlu olmayıp, istenmesi halinde, satış noktasında not olarak alıcının bilgisine sunulabilir. Bu durumlarda, 14 üncü maddenin birinci fıkrası (a) bendinde ve 15 inci maddenin birinci fıkrası veya 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan bilgilerin bulunduğu not, istenmesi halinde alıcıya teslimatta veya fatura ile birlikte sunulur.
(7) Paket halinde ambalaj içerisinde satılan toplam ağırlığı 10 kg’ı aşmayan ev ve süs hayvanı yemleri için, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (e) ve (f) bentleri ve 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen bilgiler, her bir paket yerine, paketlerin taşındığı ambalajın dış kısmında da yer alabilir.
(8) Bakanlık, deney amaçlı olduğu etiketinde açıkça belirtilmesi şartıyla, bilimsel veya deneysel amaçlı kullanılacak hayvan yemleri ile ilgili istisnai hükümler uygulayabilir.
İsteğe bağlı etiketleme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen genel hükümlere uygun olmak şartı ile karma yem ve yem maddelerinin etiketlerinde, zorunlu etiketleme kurallarına ilave olarak, isteğe bağlı bazı bilgilere de etikette yer verilebilir.
(2) İsteğe bağlı etiketleme ile ilgili ayrıntılı hususlar, 24 üncü maddede belirtilen iyi etiketleme uygulama kılavuzları içerisinde yer alabilir.
Paketleme
MADDE 22 – (1) Yem maddeleri ve karma yemler kapalı paketlerde veya ambalajlarda pazarlanabilir. Kapalı paket veya ambalaj açıldığında bozulacağından, bu paket veya ambalajlar tekrar kullanılamaz.
(2) Aşağıda belirtilen yemler, birinci fıkradan istisna olarak dökme halde, açık paket ve ambalajlarda piyasaya sürülebilir:
a) Yem maddeleri,
b) Tahıl ve meyvelerin bütün halde karıştırılarak elde edildiği karma yemler,
c) Karma yem üreticileri arasındaki teslimatlar,
ç) Karma yem üreticisinden doğrudan yetiştiricilere yapılan teslimatlar,
d) Karma yem üreticilerinden paketleme firmalarına yapılan teslimatlar,
e) Son kullanıcıya, ağırlığı 50 kg’ı aşmayan miktarlarda yapılan satışlarda kapalı paketten veya ambalajdan alınan karma yemler,
f) Blok yemler veya yalama taşları.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yem Maddeleri Kataloğu ve İyi Etiketleme Uygulama Kılavuzları
Yem maddeleri kataloğu
MADDE 23 – (1) Bakanlık, ürün özellikleri hakkında bilgi oluşturmak ve bilgi alış verişini kolaylaştırmak, yem maddeleri ve karma yemlerin etiketlendirilmesinde ve yem sektöründe kullanılmak üzere yem maddeleri kataloğu hazırlar ve Bakanlığın internet sitesinde yayımlar. Bu katalog ihtiyaca göre ilgili sektör paydaşları ile birlikte görüşülerek değiştirilebilir ve güncellenebilir. Bir yem maddesi katalogda tanımlanırken en az aşağıdaki bilgiler belirtilmelidir:
a) İsmi,
b) Ayırt edici kimlik numarası,
c) Yem maddesinin üretim işlemi ve ürün özellikleri ile ilgili açıklama,
ç) 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen zorunlu bildirim yerine geçen bilgiler,
d) Katalogda belirtilen terimler sözlüğüne uygun, üretim işlemleri ve teknik açıklamaların yer aldığı bilgiler.
(2) Katalogda yapılacak değişiklik ve güncellemeler, sektörün ihtiyaçları ve görüşleri doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmeler göz önünde bulundurularak yapılır.
(3) Yem maddeleri kataloğu ile ilgili bu madde hükümleri, 5 inci maddede belirtilen yem güvenilirliği ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır.
(4) Yem maddeleri kataloğunun kullanımı yem sektöründe isteğe bağlıdır. Ancak, katalogda yer alan isimlerin kullanılması durumunda yem maddeleri, katalogda o isimle belirtilen özelliklere uygun olmalıdır.
(5) Katalogda yer almayan bir yem maddesini ilk defa piyasaya arz edecek olanlar, Bakanlığa bildirimde bulunur ve bununla ilgili izni alırlar. Bakanlıktan izin alınmadan bu yem maddeleri piyasaya arz edilemez. Bu yem maddeleri ile ilgili yem sektörü de bilgilendirilir, bildirimler ile ilgili internet ortamında bir kayıt sistemi oluşturulur ve sistem düzenli olarak güncellenir.
İyi etiketleme uygulama kılavuzları
MADDE 24 – (1) Yemlerde etiketlemenin uygun ve doğru yapılmasını sağlamak amacıyla, biri gıda amaçlı hayvan yemleri, diğeri ev ve süs hayvanları yemleri için olmak üzere, ilgili sektör paydaşları tarafından iyi etiketleme uygulama kılavuzları oluşturulur. Belirlenen bu iyi etiketleme uygulama kılavuzları Bakanlığın incelemesinden sonra onayı alınarak kullanılır. Bakanlık, iyi etiketleme uygulama kılavuzlarının geliştirilmesini ve sektörde uygulanmasını teşvik eder.
(2) İyi etiketleme kılavuzları; genel etiketleme kurallarını karşılaması yanısıra, 12, 13 ve 21 inci maddelerde belirtilen hükümleri de kapsayacak şekilde iyi etiketleme uygulanmasının geliştirilmesine yönelik olmalıdır.
(3) İyi etiketleme kılavuzları, yem sektörü tarafından isteğe bağlı olarak kullanılır.
(4) İlgili sektör paydaşlarının talebi ve görüşleri doğrultusunda bilimsel ve teknolojik gelişmelere göre iyi etiketleme kılavuzlarında değişiklik yapılabilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırımlar
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uymayanlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre işlem yapılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihden önce piyasaya sunulmuş olan yemler, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl süre ile piyasada bulunabilir.
(2) Yem işletmeleri, bu Yönetmeliğin yayımından önce ilgili yem mevzuatına uygun olarak bulundurdukları mevcut etiketleri altı ay süreyle kullanabilirler. Bu etiketlerin kullanıldığı yemler, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl süre ile piyasada bulunabilir.
Yürürlük
MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
