Kategori: Yönetmelikler

29 Haziran 2012 CUMA                         Resmî Gazete                                    Sayı : 28338

YÖNETMELİK

Ekonomi Bakanlığından:

ÜRÜN DENETMENLİĞİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ürün Denetmenlerinin mesleğe alınmaları, yarışma sınavları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, görev, yetki ve sorumlulukları, atamaları ile çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri, Ekonomi Bakanlığı taşra teşkilatında görev yapan Ürün Denetmenlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesi ile 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Ekonomi Bakanını,

b) Bakanlık: Ekonomi Bakanlığını,

c) Bölge Müdürlüğü : Ekonomi Bakanlığı Bölge Müdürlüğünü,

ç) Bölge Müdürü : Ekonomi Bakanlığı Bölge Müdürünü,

d) Büro Personeli : Gruplarda Ürün Denetmeni ve Ürün Denetmen Yardımcısı dışında görev yapan personeli,

e) Denetmen : Ürün Denetmeni ve Ürün Denetmen Yardımcısını,

f) Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) : Ürün güvenliği mevzuatı ve teknik düzenlemeler uyarınca yapılan denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla oluşturulan internet tabanlı uygulamayı,

g) Genel Müdür : Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürünü,

ğ) Genel Müdürlük : Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünü,

h) Gruplar: Denetimin sürekliliğini ve etkinliğini sağlamak amacıyla, Bölge Müdürlüklerinin görev alanı içinde Denetmen bulundurulmasına gerek görülen il ve ilçelerde Genel Müdürün teklifi ve Bakanın onayı ile Bölge Müdürlüklerine bağlı olarak oluşturulan denetim gruplarını,

ı) Grup Sorumlusu: Grubun çalışma düzenini, idaresini ve koordinasyonunu sağlayan, gruptaki denetmenlerin başkanlığını yapan Denetmeni,

i) KPSS: Kamu Personel Seçme Sınavını,

j) Müsteşar : Ekonomi Bakanlığı Müsteşarını,

k) Müsteşar Yardımcısı: Ekonomi Bakanlığı Müsteşar Yardımcısını,

l) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,

m) Parti : Tek bir numara alan ve aynı araç içine konulan veya kontrole sunulan ürünler bütününü,

n) Personel Dairesi Başkanlığı : Ekonomi Bakanlığı Personel Dairesi Başkanlığını,

o) Yarışma sınavı: Ürün Denetmen Yardımcılığına giriş için yapılan yarışma sınavını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Grupların Çalışmaları

Gruplar

MADDE 5 – (1) Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak görev yapan Denetmenlerin görev merkezleri bölge müdürlüklerinin görev alanı içerisindeki illerdir. Denetmenler, denetimin sürekliliğini ve etkinliğini sağlamak amacıyla Bölge Müdürlüklerine bağlı olarak oluşturulan gruplarda çalıştırılabilir.

(2) Gruplarda çalışan Denetmenlerin ve büro personelinin sürekli çalışma merkezleri gruplarının bulunduğu il ve/veya ilçelerdir.

(3) Gruplarda Denetmenlerden biri Genel Müdürlükçe Grup Sorumlusu olarak görevlendirilir. Grup Sorumlusu, grubun çalışma düzenini, idaresini ve koordinasyonunu sağlamaktan sorumlu olup aşağıdaki görevleri yürütür:

a) Ürün güvenliği ve/veya kalite denetimlerine ilişkin mevzuatın uygulanmasını sağlamak,

b) Grubun görev alanına giren yerlerdeki denetim taleplerini karşılamak üzere Denetmenleri görevlendirmek,

c) Teknik düzenlemeleri uygulamada bulunan ürünlerin Grubun görev alanına giren yerlerdeki ekim, üretim, stok ve dış ticaret durumunu izlemek üzere Denetmenleri görevlendirmek, hazırlanan durum raporlarını Genel Müdürlüğe sunulmak üzere Bölge Müdürlüğüne göndermek,

ç) Geliştirilmesine ihtiyaç duyulan veya görüş bildirilmesi istenilen teknik düzenlemeler ve standartlar hakkında raporlar düzenlemek ve Genel Müdürlüğe sunulmak üzere Bölge Müdürlüğüne göndermek,

d) Dış ticarete konu ürünlerden denetime tabi tutulmasında yarar görülenleri gerekçeleriyle birlikte Genel Müdürlüğe teklif edilmek üzere Bölge Müdürlüğüne bildirmek,

e) Teknik düzenlemesi ya da standardı olmayan, dış ticarete konu olan ve teknik mevzuatı hazırlanması gereken ürünler hakkında Genel Müdürlüğe sunulmak üzere Bölge Müdürlüğüne rapor göndermek,

f) Denetmenlerin yetiştirilmesine ve sürekli eğitimlerine yönelik çalışmalar yapmak,

g) Büro personelinin çalışmalarını düzenlemek,

ğ) Denetmenlerin uyumlu, verimli ve etkin bir şekilde çalışmalarını sağlamak,

h) Meslek içi eğitim kursları ile ihracatçı ve ithalatçıların bilgilendirilmesi amacına yönelik seminer ve konferanslar düzenlenmesini Genel Müdürlüğe teklif edilmek üzere Bölge Müdürlüğüne iletmek ve bu işlerde görevlendirilecek Denetmenleri tespit etmek,

ı) Yıl sonunda denetmenlerin çalışmaları hakkında rapor düzenleyip Genel Müdürlüğe sunulmak üzere Bölge Müdürlüğüne göndermek,

i) Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüğünce verilecek benzeri nitelikteki işleri yapmak.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Denetmenlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Denetmenlerin görev ve yetkileri

MADDE 6 – (1) Denetmenler, ilgili mevzuata uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:

a) Bakanlığın görev alanına giren ürünlerin işaret, etiket ve belge kontrollerini yapmak,

b) Gerektiğinde fabrika, depo ve ambar ve benzeri yerlerde inceleme yapmak, yetkili ve ilgililerden gerekli bilgi ve yardımı talep etmek,

c) Denetime konu ürünlerle ilgili gerekli bilgi, belge veya dosyayı denetim yaptıkları firma kişi veya kuruluşlardan istemek ve muhafaza etmek,

ç) Gerektiğinde ürünlerden numune almak,

d) Denetimle ilgili nihai karar tutanak ve raporlarını hazırlamak ve ilgili mercilere sunmak, denetim işlem ve sürecine dair tüm bilgi ve belgeleri düzenli biçimde dosyalayıp saklamak,

e) Ürün güvenliği ve denetimi mevzuatında firmalar, firma temsilcileri ve personele yönelik olarak öngörülen denetim, izleme, eğitim, sınıflandırma ve belgelendirme gibi faaliyetleri yerine getirmek,

f) Mevzuatın uygulanmasında görülen eksiklik ve aksaklıklar ile bunların düzeltilmesi yönünde Grup Sorumlusunun talimatı veya re’sen hazırladıkları rapor ve önerileri Bölge Müdürlüğü kanalıyla Genel Müdürlüğe sunulmak üzere Grup Sorumlusuna vermek,

g) Bölge Müdürü veya Grup Sorumlusunun vereceği benzeri nitelikteki diğer işleri yapmak.

Denetmenlerin sorumlulukları

MADDE 7 – (1) Denetmenler ilgili mevzuat gereğince kendilerine verilen görevleri hukuka ve mevzuata uygun, eksiksiz ve zamanında yerine getirirler.

(2) Denetmenler, firmaların ticari sır olabilecek ekonomik, sınai ve ticari hal ve gidişatı hakkında elde ettikleri her türlü bilgiyi, mevzuat uyarınca açıklanması gerekmedikçe, gizli tutarlar.

(3) Denetmenler, aralarında üçüncü dereceye kadar akrabalık ilişkisi veya akrabalarıyla çıkar birliği bulunan ya da tarafsızlığı hakkında kuşku uyandıracak derecede uyuşmazlık, düşmanlık gibi halleri olan firmalarla ilgili denetim yapamazlar; bu tür bir görevlendirmenin yapılması halinde durumu Grup Sorumlusuna bildirirler.

Yardım alma

MADDE 8 – (1) Denetmenlere, görevlerini yürütürken, mülki amir ve memurlar, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile denetimini yaptıkları firmalar gereken kolaylığı göstermek ve yardım etmekle yükümlüdür. Denetime kolluk kuvvetiyle gidilmesi gereken durumlarda mülki amir kolluk kuvveti görevlendirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Denetmenliğe Giriş

Ürün Denetmenliğine giriş

MADDE 9 – (1) Denetmenliğe, Denetmen Yardımcısı olarak özel bir Yarışma sınavıyla girilir. Denetmen Yardımcılarından yeterlik sınavını kazananlar Denetmen olarak atanırlar.

Yarışma sınavı

MADDE 10 – (1) Yarışma sınavı, yazılı ve sözlü sınav olarak veya yalnızca sözlü sınav olarak yapılır. Yazılı sınav Bakanlıkça yapılabileceği gibi ÖSYM’ye, üniversitelere veya diğer kamu kurumlarına da yaptırılabilir.

(2) Yazılı ve sözlü sınav yapılması halinde, yazılı sınava, atama yapılacak kadro sayısının en fazla 20 katı kadar aday, sadece sözlü sınav yapılması halinde ise en fazla 4 katı kadar aday sınava çağrılır.

Yarışma sınavının duyurulması

MADDE 11 – (1) Yarışma sınavının konuları, ilk ve son başvuru tarihi, başvuru evrakının temin yeri, başvuru yeri, gerekli görülmesi halinde öğrenim dalları ve kontenjanları, atama yapılacak kadroların sınıfı, unvanı ve dereceleri, sınava kaç kişinin çağrılacağı, Denetmen Yardımcısı olarak en fazla kaç kişinin atanacağı, atama yapılacak yerler, sınavın yeri, zamanı ile gerekli görülen diğer koşullar sınav tarihinden en az otuz gün önce, Türkiye genelinde yayımlanan tirajı en yüksek ilk beş gazeteden en az birinde ve Bakanlık internet sayfasında ilan edilir.

Yarışma sınavı şartları

MADDE 12 – (1) Denetmen Yardımcılığı yarışma sınavına katılmak isteyenlerin aşağıdaki şartları taşıması gerekir:

a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen şartları taşımak,

b) En az dört yıl eğitim veren iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme ve duyuruda belirtilecek mühendislik fakülte ve/veya yüksek okullar ile diğer fakültelerin dış ticaret, uluslararası ticaret bölümleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksek okullardan mezun olmak,

c) Sınavın yapıldığı tarihte otuzbeş yaşını doldurmamış olmak,

ç) Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek bir hali bulunmamak,

d) Türkiye’nin tüm bölge, iklim ve yolculuk şartlarında görev yapabilecek durumda olmak,

e) KPSS’den Bakanlıkça belirlenen asgari puanı almış olmak.

Yarışma sınavına başvuru ve istenecek belgeler

MADDE 13 – (1) Denetmen Yardımcılığı sınavına girmek isteyenler, şekli Bakanlıkça belirlenen İş Talep Formu ile Personel Dairesi Başkanlığına veya Bölge Müdürlüklerine başvururlar. Postadaki gecikmeden dolayı zamanında ulaşmayan başvurular işleme konulmaz.

(2) Adaylardan aşağıdaki belgeler istenir:

a) T.C. kimlik numarası beyanı,

b) Diploma veya mezuniyet belgesinin kurumca onaylı sureti,

c) 1 adet fotoğraf,

ç) KPSS belgesinin kurumca onaylı bilgisayar çıktısı.

Sınav yeri ve sınav giriş belgesi

MADDE 14 – (1) Yarışma Sınavı Bakanlıkça belirlenen yerde yapılır.

(2) Aranan şartları taşıyan adaylara Bakanlıkça fotoğraflı sınav giriş belgesi verilir. Sınava girilirken bu belgenin ibraz edilmesi zorunludur.

Sınav kurulu

MADDE 15 – (1) Yarışma sınavını yapmak üzere Sınav Kurulu oluşturulur. Sınav Kurulu, Müsteşar veya bir Müsteşar Yardımcısının başkanlığında Genel Müdür, Personel Dairesi Başkanı veya görevlendireceği Personel Dairesi Başkan Yardımcısı, Genel Müdürlükten bir Genel Müdür Yardımcısı ve bir Daire Başkanı olmak üzere beş asil ve beş yedek üyeden oluşur ve Bakan tarafından seçilir.

(2) Sınav Kurulunun sekreterya hizmetleri Personel Dairesi Başkanlığınca yürütülür.

Sınavın yapılışı

MADDE 16 – (1) Yarışma sınavının yapılış usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.

(2) Yazılı sınavın ÖSYM’ye, üniversitelere veya diğer kamu kurumlarına yaptırılması halinde sınavın yapılış biçimi, içeriği ve değerlendirme yöntemi sınavı yapacak kurumla yapılacak protokolle belirlenir.

Sınav konuları

MADDE 17 – (1) Yazılı sınavın konuları şunlardır:

a) Mezun olduğu ve sınava girdiği branşa ilişkin alan bilgisi,

b) Genel kültür,

c) İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerinden veya Bakanlıkça belirlenecek yabancı dillerden biri.

Yazılı sınavın değerlendirilmesi

MADDE 18 – (1) Yazılı sınavda başarılı olmak için 100 tam puan üzerinden en az 70 puan alınması şarttır.

(2) Yapılacak değerlendirmede başarılı bulunan adayların isimleri en yüksek puandan başlamak üzere puan sırasına göre listelenir.

(3) Yazılı sınavda başarılı olanlar arasından, en yüksek puandan başlanarak atama yapılacak kadro sayısının dört katı kadar aday (son sıradaki adayla aynı puanı alanlar dâhil) sözlü sınava çağrılır.

Yazılı sınavın sonuçlarının duyurulması

MADDE 19 – (1) Yazılı sınavın sonuçları sınavın bitim tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde Bakanlık internet sayfasında duyurulur. Duyuruda Bakanlığın yapacağı sözlü sınavın yeri, tarihi ve saati de belirtilir.

Sözlü sınav

MADDE 20 – (1) Sözlü sınav, adaylara bildirilen yer, tarih ve saatte yapılır.

(2) Sözlü sınav, adayların;

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,

d) Genel yetenek ve genel kültürü,

e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.

Sözlü sınavın değerlendirilmesi

MADDE 21 – (1) Adaylar, sınav kurulu tarafından 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi için elli puan, (b) ila (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, sınav kurulu başkan ve üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 olması şarttır.

Yarışma sınavı notu

MADDE 22 – (1) Yarışma sınavı notu, yazılı sınav notu ve/veya sözlü sınav notu toplamının aritmetik ortalamasıdır.

(2) Denetmen Yardımcılığı yarışma sınavında başarılı sayılmak için yarışma sınavı notunun en az 70 olması gerekir.

(3) Sınav kurulunca sınav sonuçları, notu en yüksek adaydan başlamak suretiyle başarı derecesine göre liste halinde tespit edilerek tutanağa bağlanır.

(4) Yarışma sınavı sonuçları liste halinde Bakanlık internet sayfasında ilan edilir.

(5) Yarışma sınavı sonuçlarını gösterir listede yer alan adaylardan en yüksek puandan başlanarak atanacak kadro sayısı kadar asil ve yedek aday sınavı kazanmış sayılır. Yedek listede yer alan adayların hakları ilan tarihini takip eden 6 ay için geçerlidir ve daha sonraki sınavlar için müktesep hak ve öncelik teşkil etmez. Sınavı kazanan adaylara durum bir yazı ile bildirilir.

(6) Sınava katılanlar sınav sonuçlarına itiraz edebilir. İtirazlar sınav sonuçlarının duyurulmasından itibaren 10 gün içerisinde ve yazılı olarak Personel Dairesi Başkanlığına yapılır. İtirazlar sınav kurulunca en geç 10 gün içerisinde incelenerek sonuçlandırılır ve sonuç şikayet sahibine yazılı olarak bildirilir.

Gerçeğe aykırı beyan

MADDE 23 – (1) Sınavı kazananlardan, iş talep formunda gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin sınavları geçersiz sayılır ve atamaları yapılmaz; atama yapılmış ise iptal edilir. Gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hiç bir hak talebinde bulunamazlar.

(2) Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenler hakkında gerektiğinde Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanmak üzere Bakanlıkça Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Atama

MADDE 24 – (1) Yarışma sınavını kazananlar, aşağıda belirtilen belgeleri, kendilerine yapılacak bildirimde belirlenen süre içinde Personel Dairesi Başkanlığına ibraz etmeleri halinde Denetmen Yardımcısı olarak atanmaya hak kazanırlar.

a) T.C. kimlik numarası beyanı,

b) Diploma veya mezuniyet belgesinin kurumca onaylı örneği,

c) Erkek adaylar için askerlik ile ilişiği olmadığına dair yazılı beyan,

ç) 6 adet vesikalık fotoğraf,

d) Adli sicil yazılı beyanı,

e) Görevini devamlı olarak yapmaya engel bir sağlık sorunu bulunmadığına dair yazılı beyan.

Sınav belgelerinin saklanması

MADDE 25 – (1) Sınavda başarı göstererek atananların sınavla ilgili belgeleri özlük dosyalarında, başarı gösteremeyenlerin belgeleri ise müteakip sınav dönemine kadar kurum arşivinde saklanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Denetmen Yardımcılarının Yetiştirilmesi

Yetiştirmenin amacı

MADDE 26 – (1) Denetmen Yardımcılarının yetiştirilmesinde;

a) Denetmenliğin gerektirdiği nitelikleri kazandırmak,

b) Görev ve yetki alanına giren yürürlükteki mevzuat ile denetim konularında tecrübe ve uzmanlık kazanmalarını sağlamak,

c) Bilimsel çalışma, araştırma ve rapor hazırlama alışkanlığı kazandırmak,

ç) Sosyal ve kültürel etkinliklere aktif olarak katılmalarını sağlamak,

d) Ürün ve ürün grubu alanında uzmanlaşmalarını sağlamak,

e) Dış ticaret politikası, ürün güvenliği, kalite ve denetimler hakkında bilgilendirilmelerini sağlamak,

amaçları göz önünde bulundurulur.

Yetiştirme şekil ve esasları

MADDE 27 – (1) Denetmen Yardımcısı kadrosuna atananlar, Genel Müdürlükçe uygun görülen yerlerde 21/2/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik hükümleri çerçevesinde adaylık eğitimine tabi tutulurlar.

(2) Denetmen Yardımcıları birinci fıkrada belirtilen eğitimin yanı sıra aşağıdaki programa göre yetiştirilirler:

a) Birinci dönem çalışmaları: Bu dönem büro çalışmalarını kapsar. Denetmen Yardımcıları büronun dosya, arşiv, yazışma gibi konuları hakkında bir dosya hazırlarlar. Çalışmalarda Denetmenler Denetmen Yardımcılarına nezaret ederler. Bu dönem çalışmaları bir aylık süreyi kapsar.

b) İkinci dönem çalışmaları: Bu dönem çalışmalarında Denetmen Yardımcılarının Denetmen refakatinde belli bir ürün üzerinde teorik araştırma ve inceleme yapmaları sağlanır. Dönem sonunda, üzerinde çalıştıkları ürün hakkında yapacakları bir araştırmayı Genel Müdürlüğe ulaştırılmak üzere Bölge Müdürlüğüne teslim ederler. Bu dönem çalışmaları üç aylık süreyi kapsar.

c) Üçüncü dönem çalışmaları: Birinci ve ikinci dönem çalışmaları yeterli görülen Denetmen Yardımcıları, Denetmen refakatinde, ikinci dönem çalışmasında üzerinde çalıştıkları ürünün ve bu ürünün bulunduğu gruba dahil diğer ürünlerin denetimine çıkarak ve çalışmalarını ürün grubu üzerinde yoğunlaştırarak denetim konusunda bilgi ve beceri kazanırlar. Bu dönem çalışmaları 6 aylık süreyi kapsar.

(3) Birinci yıl çalışmalarını tamamlayan Denetmen Yardımcıları için Bölge Müdürlüğünce yapılacak sınavda başarılı olanlara, üzerinde çalıştıkları ürün grubunun denetimlerine re’sen çıkma yetkisi verilir.

(4) Denetmen Yardımcıları, ikinci ve üçüncü yıl çalışmalarında ise altışar aylık dönemler halinde bu maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bendlerinde belirlenen esaslar çerçevesinde diğer ürün ve ürün grupları üzerinde de çalışmalar yaparlar.

(5) Denetmen Yardımcılarının üç yıl içinde yetiştirilmesiyle ilgili diğer etkinlikler Genel Müdürlükçe belirlenir.

ALTINCI BÖLÜM

Yeterlik Sınavı ve Ürün Denetmenliğine Atanma

Yeterlik sınavı

MADDE 28 – (1) Denetmen Yardımcılarının görev ve yetki alanlarını ilgilendiren mevzuat ve uygulamalar ile araştırma, inceleme, denetim yöntemleri konusunda edindikleri bilgi ve tecrübe ile mesleğin gerektirdiği diğer bilgi ve nitelikler konusunda kazanımlarını tespit etmek amacıyla yeterlilik sınavı yapılır.

(2) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olmak üzere iki bölümdür.

Yeterlik sınavına çağrılma

MADDE 29 – (1) Denetmen Yardımcısı olarak, aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç en az üç yıl fiilen çalışanlar Genel Müdürlükçe yeterlik sınavına çağrılırlar.

Yeterlik sınavı kurulu

MADDE 30 – (1) Denetmen Yardımcılığı süresi sonunda Yeterlik Sınav Kurulunca yeterlik sınavı yapılır. Kurul, Bakanın Onayı ile Genel Müdürün veya görevlendireceği Genel Müdür Yardımcısının başkanlığında, Personel Dairesi Başkanı veya görevlendireceği Personel Dairesi Başkan Yardımcısı, Genel Müdürlükten bir daire başkanı ve iki bölge müdürü olmak üzere toplam beş üyeden oluşur. Ayrıca iki de yedek üye belirlenir.

Yeterlik sınavı konuları

MADDE 31 – (1) Yeterlik sınav konuları;

a) Ürün güvenliği ve denetimine ilişkin mevzuat,

b) Güncel, Türkiye ve dünya ekonomisi ve ticareti,

c) Uluslararası Ekonomik ve Ticari Örgütler,

ç) Dış Ticaret Mevzuatı ve Uluslararası Ticari Düzenlemeler,

d) Bakanlığın görevleri, teşkilat yapısı, idari ve mali işler, personel ve protokol uygulamaları,

e) Genel kültür, tarih ve aktüalite

konularından oluşur.

(2) Yeterlik sınavı konularına ilişkin birinci fıkrada belirtilen konuların alt açılımları, sınavdan en az iki ay önce Genel Müdürlükçe tespit edilerek Denetmen Yardımcılarına bildirilir.

Yeterlik sınavının değerlendirilmesi

MADDE 32 – (1) Yeterlik sınavının yazılı ve sözlü bölümleri sınav kurulunca ayrı ayrı değerlendirilir.

(2) Yeterlik sınavı notu, yazılı ve sözlü notun ortalamasıdır.

(3) Yeterlik sınavı notları yarışma sınavındaki not esasına göre belirlenir. Sınava katılanlar, sınav sonuçlarına itiraz edebilirler. İtirazlar, sınav kurulunca en geç 10 gün içinde değerlendirilir ve sonuç ilgiliye yazılı olarak bildirilir.

(4) Yeterlik sınavında başarılı olmak için yazılı ve sözlü sınavlardan ayrı ayrı en az 70 puan almak gerekir.

Yeterlik sınavını kazanamayanlar

MADDE 33 – (1) Denetmen Yardımcılığı süresi sonunda yapılan yeterlik sınavında iki defa başarısız olanlar veya geçerli bir özürü olmaksızın sınava katılmayanlar Denetmen Yardımcılığı unvanını kaybederler ve Denetmen Yardımcılığı ile ilişkileri kesilerek Bakanlıkta memur unvanlı kadrolara atanırlar.

Ürün denetmenliğine atanma

MADDE 34 – (1) Yeterlik sınavında başarı gösteren Denetmen Yardımcıları, Bakanlıkça Ürün Denetmeni olarak atanırlar.

Görevden alınma

MADDE 35 – (1) Denetmen ve Denetmen Yardımcılarından, tam teşekküllü devlet hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile bu görevi yapamayacağı tespit edilenler, Bakanlıkça görevden alınarak durumlarına uygun bir göreve atanırlar.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çalışma Esasları

Denetmenlerin çalışmaları ve sorumlulukları

MADDE 36 – (1) Denetmenler, görev ve çalışmalarını ürün güvenliği ve denetimi mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde, Genel Müdürlükçe belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürütür.

(2) Denetmenler, Bakanlıkça verilen fotoğraflı ve mühürlü kimlik belgesini, denetim esnasında istenmesini beklemeksizin göstererek kendilerini tanıtırlar.

(3) Bir partinin denetiminin tek Denetmen tarafından yapılması esastır, ancak gerektiğinde iki Denetmen de görevlendirilebilir.

(4) İki Denetmenin yaptığı denetimlerde kıdemli Denetmenin görüşü esastır. Ancak diğer Denetmenin denetim hakkında farklı bir görüşü varsa görüşünü başvurunun ve/veya elektronik başvuru çıktısının arkasına yazar ve imzalar.

Kıdem

MADDE 37 – (1) Kıdem, meslekte geçirilen süredir. Eğitim çalışmaları gibi geçici ayrılmalar sonucunda, bu eğitimi başarıyla bitirdiğini tevsik edenler için bu ayrılma süreleri meslek kıdeminden sayılır. Aynı yarışma ya da yeterlik sınavında başarı gösterenler arasında kıdem, sınav başarı sıralamasına göre belirlenir.

Mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde çalışma

MADDE 38 – (1) Denetmenlere, bayram ve hafta sonu tatilleri de dahil olmak üzere, mesai saatleri dışında da denetim görevi verilebilir.

(2) İhtiyaç duyulan birimlerde, hizmetin devamlılığını ve aksamadan yürütülmesini sağlamak üzere vardiya usulü çalışma yapılabilir.

(3) Bu maddenin uygulanmasına yönelik usul ve esaslar Genel Müdürlükçe düzenlenir.

Reddedilen partilerin ikinci defa denetimi

MADDE 39 – (1) Reddedilen partilerin denetimine yine aynı Denetmen gönderilir. Şayet başka bir Denetmen gönderilecekse, geri çeviren Denetmen de ikinci denetiminde mutlaka bulunur.

(2) Birinci fıkrada belirtilen hususlar, partiyi geri çeviren denetmenin, izin, geçici görev veya denetim talebi geldiği anda başka bir görevde bulunması halinde uygulanmaz, ancak ikinci denetimi yapan Denetmen tarafından partinin durumu hakkında, partiyi reddeden denetmene bilgi verilir.

Dosya ve arşiv

MADDE 40 – (1) Gruplar, ilgili mevzuat çerçevesinde tek tip dosya ve arşiv sistemini kurarlar.

Gruplarda tutulması zorunlu defterler ve elektronik sistemde tutulacak kayıtlar

MADDE 41 – (1) Görev merkezlerinde aşağıdaki defter veya elektronik kayıtların tutulması zorunludur:

a) Gelen ve Giden Evrak Defteri ve/veya elektronik sistemde tutulacak kayıtlar,

b) Zimmet Defteri,

c) Teftiş Defteri,

ç) Taşınır Net Sistemi çıktıları,

d) Onay Defteri,

e) Tüketim Malzemeleri Defteri ve/veya elektronik sistemde tutulacak kayıtlar,

f) Dayanıklı Taşınır Defteri ve/veya elektronik sistemde tutulacak kayıtlar,

g) Beyanname Kayıt Defteri ve/veya elektronik sistemde tutulacak kayıtlar,

ğ) Numune Kayıt Defteri ve/veya elektronik sistemde tutulacak kayıtlar.

(2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki kayıt ve defterler Bölge Müdürünün izni ile tutulabilir.

(3) Tutulan defterlerde silinti ve kazıntı yapılamaz. Yazılan bir kaydın zorunlu iptali gerektiğinde kaydın üzerine okunacak şekilde çizgi çekilir ve ilgili Denetmen veya büro personeli tarafından tarih ve paraf atılır. Tutulacak kayıt defterlerinin sayfaları numaralandırılarak her bir sayfa Grup Sorumlusunun mührü ile mühürlenir. Yılın son günü son numaradan sonra altı çizilerek, biten yılın kayıtları kapatılmak suretiyle Bölge Müdürü veya Bölge Müdür Yardımcısı tarafından kontrol edilerek mühürlenip imzalanır.

Analiz ve analiz odası

MADDE 42 – (1) Denetmenler tarafından denetimi yapılan ve fiziki analiz gerektiren ürünlerin analizlerinin denetim yerinde yapılabilmesi için, Denetmenlere çeşitli araç ve ölçüm cihazları verilir. Denetmen, verilen çeşitli araç ve cihazlarla analizi denetim yerinde yaparak denetimi sonuçlandırır.

(2) Denetim yerinde yapılamayan analizlerin yapılabilmesi veya Denetmenin denetim yerinde yaptığı analizlerin kontrolü amacıyla Gruplarda analizler için gerekli araç ve gereçlerin bulunduğu bir analiz odası oluşturulur.

Mühür

MADDE 43 – (1) Denetmenlere ve res’en denetim yetkisi verilmiş Denetmen Yardımcılarına müteselsil sıra numarası taşıyan birer mühür verilir. Mührünü kaybeden Denetmen ve Denetmen Yardımcılarına usulüne uygun işlemler tamamlandıktan sonra yeniden bir mühür verilir.

(2) Görevden ayrılan veya 1 aydan fazla aylıksız izne ayrılan Denetmen veya Denetmen Yardımcısı mührünü Bölge Müdürlüğüne iletilmek üzere Grup Sorumlusuna teslim eder.

Ürün denetmenliğine yeniden atanma

MADDE 44 – (1) Bakanlıkta Ürün Denetmenliğinden ayrılanlar, 12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki eğitim şartını taşımaları, boş kadro bulunması ve hizmetlerine ihtiyaç duyulması kaydıyla, Genel Müdürün önerisi ve Bakanın onayı ile yeniden Denetmenliğe atanabilirler.

Denetmenlerin gümrük işlemleri ile ilgili mükellefiyeti

MADDE 45 – (1) Denetmenler, Ürün Güvenliği ve Denetimi mevzuatının öngördüğü izin ve uygunluk belgeleri/referans numaraları olmayan, ambalajları üzerinde denetleme işareti ve ürün standardının belirlediği işaretleme bilgileri bulunmayan veya denetim belgesinin süresi geçmiş bulunan malların ihracı ve ithaline ilişkin herhangi bir bilginin kendilerine ulaşması halinde, gerekli tedbirlerin Gümrük İdarelerince alınmasını teminen Bölge Müdürlüğüne iletilmek üzere durumu Grup Sorumlusuna bildirirler.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Uygulamaya yönelik önlemler

MADDE 46 – (1) Genel Müdürlük; bu Yönetmelikte yer alan hususlarla ilgili olarak uygulamaya yönelik önlemleri alır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 47 – (1) 9/8/2000 tarihli ve 24135 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlerinin Sınav, Görev, Yetki, Sorumluluk, Çalışma, Atama ve Yer Değiştirmeleri Usulüne İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Mevcut denetmen ve denetmen yardımcıları

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte Denetmen Yardımcısı olarak görev yapanların yeterlik sınavları ve Denetmenliğe atanmaları, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Önceki kadrolarda geçirilen süreler

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 637 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Dış Ticarette Standardizasyon Denetmeni ile Dış Ticarette Standardizasyon Denetmen Yardımcısı kadrolarında bulunanların bu kadrolarda geçirdikleri süreler, Bakanlıkta Ürün Denetmeni ve Ürün Denetmen Yardımcısı kadrolarında geçmiş sayılır.

Yürürlük

MADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ekonomi Bakanı yürütür.

29 Ağustos 2012 ÇARŞAMBA                Resmî Gazete                                    Sayı : 28396

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

SU ÜRÜNLERİ GENETİK KAYNAKLARININ KORUNMASI VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KULLANIMI HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye iç su ve denizlerinde yaşayan su ürünleri genetik kaynaklarının tanımlanması, korunması, sürdürülebilir kullanımı, politika ve alt yapı oluşturulması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu maddesinin birinci ve beşinci fıkralarına, 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi ve 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (g) bentlerine, 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 14 üncü maddesine, 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Gen bankası: Embriyo, sperma, ovum, hücre, doku, DNA ve diğer su ürünleri genetik materyallerinin yapay yöntemlerle ve ağırlıklı olarak dondurularak koruma altına alındığı yeri,

c) Genel Müdürlük: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünü,

ç) Koordinatör: Hayvan Genetik Kaynakları Ulusal Koordinatörünü,

d) Koruma: SÜGK’nın korunmasını,

e) Sekretarya: Su ürünleri genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı ile ilgili iş ve işlemlerden sorumlu Genel Müdürlük bünyesinde oluşturulan sekretaryayı,

f) SÜ: Su ürünlerini; yaşamının tamamını ya da bir kısmını suda geçiren organizmaları,

g) SÜGK: Su ürünleri genetik kaynakları; gıda, yem ve tarımsal üretim amaçlı kullanılan ya da potansiyel kullanım alanı bulunan, su ürünlerine ait tür, alt tür, varyete, hat, ekotip, suş ve topluluklar ile yeni oluşturulan varyete, hat ve hibritleri,

ğ) SÜ Koordinatörü: Su ürünleri araştırmaları çalışma grubu koordinatörünü,

h) Sürdürülebilir kullanım: SÜGK’nın arz, talep, ekonomik, teknik ve teknolojik olanaklarının geliştirilerek, uzun dönemde çeşitliliklerinin azalmasına yol açmayacak şekilde ve oranda kullanımını,

ı) Tavsiye komisyonları: Sekretarya’nın belirleyeceği konularda çözüm, planlama ve uygulama önerileri oluşturmak üzere ilgili uzmanlardan oluşturulan daimi komisyonları,

i) Ulusal Komite: Su Ürünleri Genetik Kaynaklarını Koruma Ulusal Komitesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sekretaryanın Görevleri Ulusal Komite ve Tavsiye Komisyonlarının Kuruluşu,

Çalışma Esasları ve Görevleri

Sekretaryanın görevleri

MADDE 4 – (1) Koruma ve sürdürülebilir kullanım ile ilgili iş ve işlemler Sekretarya tarafından yürütülür.

(2) Sekretaryanın görevleri aşağıda belirtilmiştir;

a) SÜGK’nın tanımlanması, dökümünün yapılması, risk ve eğilimlerinin belirlenip izlenmesi, koruma ve sürdürülebilir kullanımı, politika, kurum ve altyapı geliştirme çalışmalarının yürütülmesi için gerekli eşgüdümü sağlamak,

b) SÜGK’nın mevcut tüm yöntemlerle canlı olarak ve gen bankalarında korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla tedbirler almak,

c) Tavsiye komisyonlarının toplantılarını koordine etmek, korumada karşılaşılan sorunları değerlendirip önceliklendirerek ilgili tavsiye komisyonu ile birlikte geliştirilen çözüm önerilerini uygulamaya koymak ve denetlemek, alınan kararları Ulusal Komiteye bildirmek,

ç) Uluslararası platformda Bakanlığı temsilen, Genel Müdürlük sorumluluğundaki görevleri yürütmek, ülke raporlarını hazırlamak, teknik işbirliği sağlamak, gelişmeler hakkında ilgili paydaşları bilgilendirmek, çalışma konularında ilgili birim, kurum ve kuruluşlar arasında eşgüdüm ve işbirliği sağlamak, eğitim gereksinim ve konularını belirlemek, yurt içi ve yurt dışı eğitimleri organize etmek,

d) SÜGK’nın ve korunmasının kamuoyuna tanıtımı, benimsetilmesi, yetiştirici katkı ve desteğinin sağlanması amacıyla her türlü yayım faaliyetini düzenlemek,

e) Sekretarya toplantı gündemi ve ilgili bilgi ve belgeleri olağan toplantılarda toplantı tarihinden en az otuz gün, olağanüstü toplantılarda ise en az on beş gün önceden komite üyelerine göndermek.

Ulusal Komitenin kuruluşu

MADDE 5 – (1) Ulusal Komite Bakanlık Müsteşar Yardımcısı başkanlığında ve aşağıda belirtilen üyelerden oluşur;

a) Bakanlık ilgili birimlerinden sekiz temsilci,

1) Genel Müdürlükten; Genel Müdür, ilgili Genel Müdür Yardımcısı, Hayvancılık ve Su Ürünleri Araştırmaları Dairesi Başkanı, Koordinatör, SÜ Koordinatörü,

2) Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü,

3) Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden ilgili Genel Müdür Yardımcısı,

4) Tarım Reformu Genel Müdürlüğünden ilgili Genel Müdür Yardımcısı,

b) Çevre ve Şehircilik Bakanlığından ilgili Genel Müdür Yardımcısı,

c) Orman ve Su İşleri Bakanlığından iki temsilci,

1) Su Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı,

2) Devlet Su İşleri Genel Müdür Yardımcısı,

ç) İçişleri Bakanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığından bir temsilci,

d) Ziraat, su ürünleri, deniz bilimleri ve fen fakülteleri ilgili bölümlerinden yedi temsilci,

e) İlgili meslek ve sivil toplum kuruluşlarından dört temsilci.

Ulusal Komitenin çalışma esasları

MADDE 6 – (1) Ulusal Komitenin çalışma esasları aşağıda belirtilmiştir;

a) Ulusal Komite, Ekim ayında olağan, gerektiğinde Bakanlığın daveti veya üyelerin en az 1/3’ünün Genel Müdürlüğe yazılı olarak toplantı talebinde bulunması halinde olağanüstü olarak toplanır,

b) Ulusal Komite, üyelerin en az 2/3’ü ile toplanır,

c) Kararlar, toplantıya katılan üyelerin 2/3 çoğunluğu ile alınır.

Ulusal Komitenin görevleri

MADDE 7 – (1) Ulusal Komitenin görevleri aşağıda belirtilmiştir;

a) Koruma faaliyetleri ile ilgili ilkeleri, hedefleri ve politikaları belirlemek,

b) Konu ile ilgili önceki dönem çalışmalarını değerlendirmek ve sonraki dönem çalışma programını yapmak,

c) Uygulamada karşılaşılan sorunlar ve bunların çözümleri ile ilgili teklifleri hazırlamak,

ç) Koruma ve SÜGK’nın yetiştirilmesi faaliyetleri ile ilgili araştırma ve eğitim çalışmalarında ana hedefleri belirlemek,

d) Koruma amaçlı olarak, SÜGK’nın envanteri, tespiti, değerlendirilmesi ve hedeflere ulaşılabilmesi için önerilerde bulunmak,

e) Gerektiğinde, SÜGK’nı koruma ve sürdürülebilir kullanım ile ilgili konularda tavsiye komisyonlarını oluşturmak ve bu komisyonların çalışma konularını belirlemek,

f) SÜGK’nın yurt içi ve yurt dışı kullanımı, ithalatı ve ihracatı ile ilgili tavsiye kararları almak,

g) Ulusal Komite çalışmalarında nesli tükenmekte veya tehlikede olan SÜGK’na öncelik vererek, önerilerde bulunmak.

Tavsiye komisyonlarının kuruluşu

MADDE 8 – (1) Tavsiye komisyonları; Sekretarya tarafından tanımlanma, koruma, sürdürülebilir kullanım, politika ve alt yapı oluşturma ana başlıkları altında, gerekli görülen konularda ve belirlenecek en az üçer üyeden oluşmak üzere Bakanlık oluruyla oluşturulur.

Tavsiye komisyonlarının çalışma esasları

MADDE 9 – (1) Tavsiye komisyonlarının çalışma esasları aşağıda belirtilmiştir;

a) Tavsiye komisyonları, Sekretaryanın koordinasyonunda yılda bir kez Şubat ayında olağan, komisyon üyelerinin kararı ile gerekli görüldüğü sıklıkta olağanüstü olarak toplanır,

b) İlk toplantıda kapalı oylama ile en çok oy alan üye, tavsiye komisyonu başkanı seçilir,

c) Her tavsiye komisyonu çalışma yöntemini kendisi belirler,

ç) Tavsiye komisyonları, üyelerin en az 2/3’ü ile toplanır,

d) Tavsiye komisyonlarının kararları, toplantıya katılan üyelerin çoğunluğu ile alınır,

e) Tavsiye komisyonlarının kararları rapor halinde Sekretarya’ya sunulur.

Tavsiye komisyonlarının görevleri

MADDE 10 – (1) Tavsiye komisyonlarının görev konuları Sekretarya tarafından belirlenir.

(2) Görevli olduğu konuda, yetkili karar organı olarak Sekretaryaya ve Ulusal Komiteye danışmanlık yapar.

(3) Sekretarya tarafından görevlendirildiği hususlardaki faaliyetler ile ilgili mevcut durumu tespit eder, ilkeleri, hedefleri belirler ve çalışma desenini oluşturur, en etkin uygulama tekniklerini saptar ve değerlendirir, karşılaşılan sorunlar ve bunların çözümleri ile ilgili rapor hazırlar, görüş geliştirir ve hedeflere ulaşılabilmesi için Sekretaryaya önerilerde bulunur.

(4) Bir sonraki toplantının gündemini oluşturur ve yapılacak çalışmaları belirler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uygulama ve Uluslararası İşbirliği

Uygulama

MADDE 11 – (1) Onaya sunulacak Ulusal Komite tavsiye kararları Bakanlığa bildirilir ve Bakanlığın onayı ile yürürlüğe girer.

Uluslararası işbirliği

MADDE 12 – (1) Genel Müdürlük, SÜGK’nın korunması ile ilgili uluslararası kuruluşların faaliyetlerine katılarak Bakanlığın bu kuruluşlar nezdinde temsil edilmesini sağlar. Bu kuruluşlar ile işbirliği halinde araştırma, eğitim ve bilimsel faaliyetler gerçekleştirebilir.

(2) Koruma altına alınan SÜGK’nın yurt dışına çıkarılması, yabancı kişi ve kuruluşların bu kaynaklar üzerinde yapacakları çalışmalar mevcut mevzuat ve/veya Ulusal Komitenin tavsiyesi ile Bakanlığın iznine bağlıdır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

29 Kasım 2010 PAZARTESİ            Resmî Gazete     Sayı : 27770

YÖNETMELİK

Sağlık Bakanlığından:

DOĞAL MİNERALLİ SULAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1 – 1/12/2004 tarihli ve 25657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkraya (s) bendi eklenmiştir.

“e) Doğal mineralli su: Yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan, bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne kendiliğinden çıkan veya teknik usullerle çıkartılan, mineral içeriği, kalıntı elementleri ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, her türlü kirlenme riskine karşı korunmuş, mikrobiyolojik yönden uygun ve bu Yönetmeliğin 5 inci, 6 ncı ve 7 nci maddelerinde belirtilen özellikleri haiz olup 8 inci maddeye göre onaylanan suları”,

“s) Koruma alanı: Kaynak ve bunların bağlı olduğu jeotermal sistemin; bozulmasına, kirlenmesine ve sürdürülebilir özelliğinin yitirilmesine neden olacak dış etkenlerden korumak amacıyla sahanın jeolojik, hidrojeolojik yapısı, iklim koşulları, zemin cinsi ve tipleri, drenaj sahası sınırı, kaynak ve kuyu çevresindeki yerleşim birimleri, endüstri tesisleri, çevrenin topografik yapısı gibi unsurlara bağlı olarak belirlenmiş, önlemler alınması gereken, içerisinde yapılan faaliyetlerin kontrol ve denetime tâbi olduğu ve gerektiğinde yapılaşma ve arazi kullanım faaliyetleri kısıtlanabilir alanları,”

MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “İstenmeyen Maddeler” başlığı “Doğal Mineralli Sularda Kendiliğinden Bulunan Bileşenler ve Aşıldığı Takdirde Halk Sağlığı Açısından Risk Oluşturabilecek Maksimum Limitler” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “Bulunabilecek maksimum miktar mg/L” sütun başlığı altında bulunan “Sülfür” parametresine ait “0.05” ve “Alüminyum” parametresine ait “0.2” değerleri yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 7 – Doğal mineralli sular mikrobiyolojik özellikleri bakımından aşağıdaki nitelikleri haiz olmalıdır:

a) Kaynaktan alınan numunede toplam koloni sayısı 20-22 oC’de 72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında mililitrede 20’yi ve 37 oC’de 24 saatte agar-agar karışımında mililitrede 5’i geçmemelidir.

b) Şişelenmiş numunede toplam koloni sayısı, 20-22 oC’de 72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında mililitrede 100’ü ve 37 oC’de 24 saatte agar-agarda mililitrede 20’yi geçmemelidir. Toplam koloni sayımı; şişelenmeyi takiben ısısı 4 oC ± 1 oC olan ortamda muhafaza edilen numunede 12 saat içerisinde yapılmalıdır.

c) Pazarlama sürecinde doğal mineralli suyun yeniden canlanabilir toplam koloni sayısı, sadece kaynağında bulunan bakteri sayısındaki normal artıştan kaynaklanan miktar kadar olabilir. Doğal mineralli su, organoleptik olarak kusursuz olmalıdır.

ç) Kaynakta ve satış süresince doğal mineralli su, aşağıdakileri içermemelidir.

1) Parazit ve patojen mikroorganizma,

2) 250 ml’lik numunede E. coli, diğer koliformlar ve fekal streptokoklar,

3) 50 ml’lik numunede sülfit redükte eden sporlu anaeroblar,

4) 250 ml’lik numunede pseudomonas aeruginosa.”

MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Doğal mineralli sular jeolojik ve hidrojeolojik, fiziksel, kimyasal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik yönden Ek-1’de belirtilen değerlendirme kriterlerine göre Bakanlıkça oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunca incelenir ve komisyonun görüşü dikkate alınarak Bakanlıkça onaylanır. Doğal mineralli suya ait fiziksel, kimyasal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik analiz sonuçları, başvuru tarihi itibarıyla bir yıldan daha eski tarihli olamaz. Doğal mineralli su hem kaynakta hem de şişelendikten sonra özellikle 1000 mg/L veya üzeri katı madde ya da 250 mg/L veya üzeri karbondioksit içeriyorsa veya etikette suyun niteliklerine ilişkin 25 inci maddede zorunlu kılınanların dışındaki bilgilere yer verilmek isteniyorsa, üreticinin talebi üzerine ya da Bakanlıkça gerekli görüldüğü takdirde farmakolojik, fizyolojik ve klinik yönden de incelenir.”

MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları sırasıyla aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Başvurunun müdürlüğe intikali üzerine; doğal mineralli suyun kaynağı, müdürlük elemanları kontrolünde numune alınacak şekle getirtilir. İnceleme Kurulu, kaynağı ve tesis yerini mahallinde tetkik eder. Yapılan tetkikler sonucunda, kaynağın tanımına uygunluğunun tespit edilmesi halinde müdürlük, tekniğine uygun olarak kaynaktan gerekli numuneleri alır; debi ve sıcaklık gibi mahallinde yapılması gereken ölçümleri yapar; kaptaj ve kaynağın yeri ile 11/12/2007 tarihli ve 26727 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamında hazırlanmış kaynağın etrafında bırakılacak koruma alanı mesafesi ve tesisin inşa edileceği arazinin yeri ve gerekli olan diğer hususlara da yer verilerek ön raporu detaylı şekilde hazırlar.”

“Tesis izni ve işletme izni için yaptırılan analizlerin ödenmesine ilişkin masraflar doğal mineralli su sahibi tarafından karşılanır.”

MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “biyolog” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya çevre mühendisi,” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birici fıkrasının (ı) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ı) Bütün üniteler ile Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanmış kaynak koruma alanını da gösterecek şekilde hazırlanmış genel vaziyet planı.”

MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin başlığı “Dosya tanzimi ve tesis izni” olarak değiştirilmiş ve aynı maddenin birinci fıkrasının (i) ve (k) bentleri aşağıdaki şekilde düzenlenerek (f) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

“i) Doğal mineralli suyun bulunduğu arazinin, koruma alanının birinci zon sınırını kapsayacak şekilde mülkiyet izni, yer başka gerçek veya tüzel kişiye ait ise noter onaylı anlaşma örneği, hisseli tapularda diğer hissedarların noter onaylı muvafakati veya ilgili mahkemeden alınacak karar,”

“k) Doğal mineralli suya ait, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu gereğince il özel idaresinden alınmış işletme ruhsatının onaylanmış örneği,”

MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış ve ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanmış kaynak koruma alanı ile ilgili hususlar projesinde gösterilir ve gerekçesi ayrıntılı olarak Kurul ön raporunda belirtilir.”

MADDE 10 – Aynı Yönetmeliğin 23 üncü maddesine aşağıdaki üçüncü fıkra eklenmiştir.

“Geri dönüşlü polikarbonat damacanalarda suyun adı ve/veya şirket ismi ve/veya tescilli amblemi veya logosu kabartma şeklinde kap üzerine yazılır ve bu kaplara farklı firmalara ait su dolumu yapılamaz.”

MADDE 11 – Aynı Yönetmeliğin 25 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Etiket bilgileri ve tanıtım

MADDE 25 – Doğal mineralli suların etiketinde suyun adı, cinsi, imla edildiği (doldurulduğu) yerin adresi, valilikçe verilen iznin tarih ve sayısı, valiliğin uygun gördüğü uyarılar, etiket bilgilerinin okunmasına engel olmayacak şekilde resim ve figür, ayırma işlemi gibi valiliğin izni ile suya uygulanan işlemler ve doğal mineralli suyun sahip olduğu anyon ve katyonlardan; florür, bikarbonat, klorür, sülfat, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum ve demir parametreleri yer alır. İmal ve son kullanma tarihi, parti seri numarası etikete veya kabın üzerine görünür bir şekilde yazılır. Doğal mineralli suların ticarî tanımlaması veya ticarî ismi, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtmıyorsa; kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin ismi, bu ticarî tanımlama veya ticarî isim için kullanılan harflerin en büyüğünün yükseklik ve genişlik olarak en az bir buçuk katına eşit büyüklükte harflerle etiket üzerine yazılır. İşletmecinin talebi halinde suya ait fiziksel, kimyasal ve fiziko-kimyasal (pH, iletkenlik, toplam minerilizasyon gibi) özelliklerden, müdürlük tarafından alınmış numunenin 10 uncu maddede belirtilen laboratuarlarda analizleri yaptırılmış olmak kaydıyla etikette yer alabilir. Etiket üzerinde yer alması gerekli bilgiler fırınlanmış veya kabartma ya da baskı şeklinde olabileceği gibi kâğıt etiket şeklinde de olabilir. Etiket valilikçe onaylanmadıkça piyasaya sunulamaz. Etikette, 5 inci maddede belirtilen genel özelliklere sahip doğal mineralli sularda 1000 mg/L ve üzerinde katı tortu miktarı bulunması halinde ülkemizdeki geleneksel adı kullanılabilir.

Kağıt etiketin, doğal mineralli suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır.

Doğal mineralli suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.

Kap, kapak, ambalaj, etiketlerde ve tanıtımlarda tüketiciyi yanıltıcı bilgi ve sembollere yer verilemez. Doğal mineralli suyun menşei, ruhsat tarihi, analiz sonuçları ve sahipliğine ilişkin diğer veriler hakkında gerçekte doğal mineralli suyun sahip olmadığı özelliklerin doğal mineralli suya atfedilmesi halinde veya ambalajlanmış kaynak ve içme sularının bu Yönetmelik hükümlerini karşılamadığı halde doğal mineralli su olarak nitelendirilmeleri yasaktır. Bu suların doğal mineralli sularla karıştırılma ihtimalinin var olduğu durumlarda kap üzerine mülkiyet adı, ticari marka, marka isimleri, amblem olsa bile resim ve diğer işaretler kullanılamaz.

Doğal mineralli suların ozonla zenginleştirilmiş hava ile işleme tâbi tutulması halinde etiketinde “Tekniğine uygun olarak, ozonla zenginleştirilmiş hava ile oksijenleme işlemine tabi tutulmuştur.” uyarısının yer alması zorunludur. Etiket üzerinde yer alacak uyarı, etiket bilgisi ve zemin renginden faklı renkte olmalıdır.

Kap, kapak, etiket üzerinde, ambalajda veya tanıtımlarda hastalıkların önlenmesi, tedavisi veya bakımına ilişkin doğal mineralli su niteliklerine atfedilen bütün bilgilerin kullanılması yasaktır. Ancak, sindirimi kolaylaştıran, çocukların beslenmesi için doğal mineralli suyun uygunluğuna ilişkin bilgilere ait özel ifadelere Bakanlık tarafından oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunun görüşü dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilmesi durumunda yer verilebilir. Böyle durumlarda Bakanlık önceden Dış Ticaret Müsteşarlığını bilgilendirir.

Piyasada veya tanıtımlarda doğal mineralli suyun ihtiva ettiği maddelerin veya doğal mineralli suyun önemli bir niteliğinin vurgulanması açısından aşağıda belirtilen hususlara uyulur ve etiket üzerinde belirtilir:

a) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 1500 mg/L den fazla ise “zengin mineralli”,

b) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 500 mg/L den az ise “düşük mineralli”,

c) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 50 mg/L den az ise “çok düşük mineralli”,

şeklinde uyarılar etikette belirtilir.

Ayrıca doğal mineralli sular, sudaki;

a) Bikarbonat miktarı 600 mg/L den fazla ise bikarbonatlı,

b) Sülfat miktarı 200 mg/L den fazla ise sülfatlı,

c) Klorür miktarı 200 mg/L den fazla ise klorürlü,

d) Kalsiyum miktarı 150 mg/L den fazla ise kalsiyumlu,

e) Magnezyum miktarı 50 mg/L den fazla ise magnezyumlu,

f) Çift değerli demir miktarı 1 mg/L den fazla ise demirli,

g) Florür miktarı 1 mg/L den fazla ise florürlü,

h) Sodyum miktarı 200 mg/L den fazla ise sodyumlu,

ı) Sodyum miktarı 20 mg/L den az ise sodyum diyetine uygun doğal mineralli su,

olarak nitelendirilir.

Ancak doğal mineralli suların fiziko-kimyasal incelenmeleri ve gerekli olduğu hallerde fiziksel, kimyasal ve fiziko-kimyasal araştırmalar için öngörülen metoda uygun olarak kabul edilmiş bilimsel yöntemlere göre gerçekleştirilmiş farmakolojik, fizyolojik ve klinik incelemeler ile belirlenmesi şartı ile etikette doğal mineralli suyun niteliklerine ilişkin diğer bilgiler bulundurulabilir.

Doğal mineralli sular 1,5 mg/L’den fazla florür ihtiva ediyorsa etiketinde; “1,5 mg/L’den fazla florür içermektedir. Bebekler ve 7 yaşından küçük çocuklar için düzenli olarak tüketilmesi uygun değildir” ibaresinin yer alması zorunludur.

İkram maksadıyla kullanılmak üzere belirli kişi veya kuruluşlar adına üretim yapılan hallerde yukarıdaki fıkralarda belirtilen bilgilere ek olarak, adına üretim yapılan kişinin veya kuruluşun logosuna, adına veya unvanına etiket üzerinde yer verilebilir. Bu ürünler, üretimi yaptıran kişi veya kuruluşlarca başkalarına satılamaz. Bu tür üretimler, adına üretim yapılacak kişinin veya kuruluşun adı veya unvanı, etiket örneği ve üretim miktarı da belirtilerek her üretim partisinden önce valiliğe bildirilir.

Etikette, bu maddede belirtilen bilgilerin haricinde bilgi bulundurulamaz.”

MADDE 12 – Aynı Yönetmeliğin 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının  (c) bendinde yer alan “mg/L” ibareleri,  “µg/L olarak” değiştirilmiştir.

MADDE 13 – Aynı Yönetmeliğin 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “14” ibaresi “13”  olarak değiştirilmiştir

MADDE 14 – Aynı Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Doğal mineralli su tesisi üçer aylık periyotlarla müdürlük tarafından, gerekli durumlarda Bakanlıkça denetlenir. Bakanlıkça ve Müdürlükçe yapılan denetimlerde alınan numunelerin analiz ücretleri, işletmeci tarafından ödenir. Müdürlükçe 3 ayda bir yapılan kontrollerde, suyun tüketime sunulmak üzere doldurulacağı nihai dolum yerinden Ek- 3’te ve 7 nci maddede yer alan parametreler ve Bakanlıkça gerekli görüldüğünde yapılan denetimlerde 6 ncı ve 7 nci maddelerdeki parametreler için numuneler alınır. Alınan numuneler 10 uncu maddede belirtilen laboratuvarlarda ilgili parametreler açısından analiz ettirilir. Herhangi bir kontaminasyonun olması halinde dolum yerinin dışındaki noktalardan da gerekli önlemler aldırılarak numuneler alınır. Doğal mineralli suyun dolumu sırasında kirletildiği ve 7 nci maddede belirtilen mikrobiyolojik özellikleri sağlamadığının tespit edilmesi halinde kirlilik nedenleri yok edilinceye ve 7 nci maddede belirtilen nitelikler sağlanıncaya kadar tesisin faaliyeti durdurulur ve doğal mineralli su dolumuna izin verilmez. Denetimler sonucu uygun çıkmayan sular, 40 ıncı madde uyarınca takibe alınır.”

MADDE 15 – Aynı Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan 1.1.4 satırı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“1.1.4. Kirlenmeye karşı kaynağın Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamında hazırlanmış koruma alanı ve alınan tedbirler.”

MADDE 16 – Aynı Yönetmeliğin Ek-3’ünde yer alan ve (b) bendinde bulunan “mg/L” ibareleri, “µg/L” olarak değiştirilmiştir.

MADDE 17 – Aynı Yönetmeliğin Ek-4 ve Ek-5’i yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 18 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 4 – Bu maddenin yürürlüğe giriş tarihinden önce izin alan işletmeciler, izinlerini bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uyarak gerekli onay ve izinleri bir yıl içerisinde almak zorundadırlar. İşletmecilerin bir yıl içerisinde Valiliğe müracaatı durumunda, bir defaya mahsus olmak üzere ruhsat ve etiketler üzerinde gerekli düzeltmeler ücretsiz olarak yapılır.”

“GEÇİCİ MADDE 5 – Geçici 1 inci maddeye göre ruhsatlarını yenileyemeyen tesisler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde tesislerini bu Yönetmeliğe göre uyumlaştırır.”

MADDE 19 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 20 – Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

29 Aralık 2010 ÇARŞAMBA Resmî Gazete     Sayı : 27800

YÖNETMELİK

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:

HAYVANCILIK İŞLETMELERİNİN KURULUŞ, ÇALIŞMA, DENETLEME USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNETMELİĞİN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1 – 9/8/2006 tarihli ve 26254 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvancılık İşletmelerinin Kuruluş, Çalışma, Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 2 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3 – Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157 (3.mükerrer)

TÜRK GIDA KODEKSİ AROMA VERİCİLER VE AROMA VERME ÖZELLİĞİ TAŞIYAN GIDA BİLEŞENLERİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, tüketici ve insan sağlığını, tüketici haklarını, gıda satışında adaletin sağlanmasını ve uygun durumlarda çevrenin korunmasını da göz önünde bulundurarak, gıdalarda kullanılan aroma vericileri, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, bunların üretimlerinde kullanılan kaynak materyaller ile bunların kullanım koşulları ve etiketleme kurallarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik gıdalarda kullanılan veya kullanılması amaçlanan aroma vericileri, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini, aroma verici ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerini içeren gıdaları, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin kaynak materyallerini ve tütsü aroma vericilerinin üretim koşullarını kapsar.

(2) Bu Yönetmelik;

a) Sadece tatlı, ekşi veya tuzlu tada sahip maddeleri,

b) İşlenmemiş gıda maddelerini,

c) Gıda bileşenleri olarak kullanılmadıkları sürece; taze, kurutulmuş veya dondurulmuş baharat ve/veya otlar, çay karışımları ve infüzyon karışımlar gibi bileşik olmayan gıdaları ve karışımları

kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik,

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23, 24 ve 26 ncı maddelerine dayanılarak,

b) (Değişik:RG-22/3/2014-28949) 1334/2008/EC sayılı ve 2065/2003/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzükleri ile 872/2012/EC sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğüne paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikteki tanımlara ilave olarak,  ikinci fıkrada yer alan tanımlar da geçerlidir.

(2) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Aroma öncülü: Kendisinin aroma verme özelliğine sahip olması gerekmeyen, gıda işleme sırasında parçalanarak veya diğer bileşenlerle reaksiyona girerek aroma oluşturan ve sadece aroma oluşturmak amacıyla gıdalara istenilerek ilave edilen, gıda ve/veya gıda olmayan kaynak materyallerden elde edilebilen ürünü,

b) Aroma verici: Olduğu haliyle tüketilmesi amaçlanmayan, tat ve/veya koku vermek veya değiştirmek amacıyla gıdalara eklenen aroma verici maddeler, aroma verici preparatlar, ısıl işlem aroma vericileri, tütsü aroma vericileri, aroma öncülleri veya diğer aroma vericiler ya da bunların karışımlarından yapılan veya oluşan ürünü,

c) Aroma verici madde: Aroma verme özelliği olan tanımlanmış kimyasal maddeyi,

ç) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşeni: Esas olarak gıdaya aroma vermek veya gıdanın mevcut aromasını değiştirmek amacıyla ilave edilen ve gıdada doğal olarak oluşan istenmeyen bazı maddelerin önemli ölçüde artmasına katkıda bulunan, aroma vericiler dışındaki gıda bileşenini,

d) Aroma verici preparat:

1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlenmiş gıdadan ve/veya,

2) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya olduğu haliyle ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile hazırlanmış bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal orijinli gıda dışındaki materyalden,

elde edilen aroma verici madde dışındaki ürünü,

e) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

f) Birincil tar kısmı: Yoğuşturulmuş tütsünün suda çözünmeyen, yüksek yoğunluklu tar fazının saflaştırılmış kısmını,

g) Birincil tütsü kondensatı: Yoğuşturulmuş tütsünün saflaştırılmış su bazlı kısmını,

ğ) Birincil ürünler: Birincil tütsü kondensatları ve birincil tar kısımlarını,

h) CAS numarası: Kimyasal Abstraktlar Servisi kayıt numarasını,

ı) CoE numarası: Avrupa Konseyi tarafından verilen numarayı,

i) (Ek:RG-22/3/2014-28949)⁽¹⁾ Değerlendirilmiş aroma verici maddeler: Değerlendirme ve onayın tamamlandığı maddeleri,

j) (Ek:RG-22/3/2014-28949)⁽¹⁾ Değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler: Risk değerlendirmesi henüz tamamlanmamış olan maddeleri,

k) Diğer aroma verici: Tat ve/veya koku vermek amacıyla gıdalara ilave edilen veya ilave edilmesi amaçlanan; aroma verici madde, doğal aroma verici madde, aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi, tütsü aroma vericisi ve aroma öncülü tanımına girmeyen aroma vericiyi,

l) Doğal aroma verici madde: İşlenmemiş halde ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlendikten sonra; bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal orijinli materyalden uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle elde edilen doğada tanımlanmış ve doğal olarak bulunan aroma verici maddeyi,

m) EINECS numarası: Avrupa Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Envanterinde yer alan numarayı,

n) FEMA numarası: Amerika Birleşik Devletleri Aroma ve Ekstrakt Üreticileri Birliği tarafından verilen numarayı,

o) FL numarası: Avrupa Birliğinin aroma bilgi sisteminde yer alan numarayı,

ö) Isıl işlem aroma vericisi: En az biri azot/amino ve diğeri indirgen şeker içeren, kendiliğinden aroma verme özelliği olması gerekmeyen gıda ve/veya gıda dışındaki kaynak materyallerden oluşan karışımdan ısıl işlem sonrasında elde edilen ürünü,

p) Kaynak materyal: Aroma vericilerin veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin üretildiği; bitkisel, hayvansal, mikrobiyal veya mineral orijinli gıda veya gıda dışındaki kaynak materyali,

r) Suda çözünmeyen yağlı faz: Birincil ürünlerin üretimi sırasında oluşan yan ürünü,

s) Tütsü aroma vericisi: Kazanımları bu fıkranın (f), (g) ve (r) bentlerinde tanımlanan birincil tütsü kondensatı, birincil tar kısmı ve/veya tütsü aroma vericisi türevleri olan yoğuşturulmuş tütsüden ayrımsal damıtma ve saflaştırma yöntemleri ile elde edilen ürünü,

ş) Tütsü aroma vericisi türevleri: Gıdalara tütsü aroma vericisi vermek için kullanılan veya kullanılması amaçlanan, birincil ürünlerin ileri işlenmesiyle üretilen aroma vericileri,

t) Uygun fiziksel işlem: EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin bileşenlerinin kimyasal doğasını isteyerek değiştirmeyen ve bunun yanı sıra tekli oksijen, ozon, inorganik katalizörler, metal katalizörler, organometalik reaktifler ve/veya UV radyasyon kullanımını içermeyen fiziksel işlemi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel ve Özel Hükümler

Genel hükümler

MADDE 5 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili genel hükümler aşağıda belirtilmiştir.

a) Gıdalarda sadece, mevcut bilimsel kanıtlar temelinde tüketicinin sağlığı açısından herhangi bir güvenlik riski doğurmayan ve kullanımları tüketiciyi yanıltmayan aroma vericiler veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri kullanılır.

b) Aroma vericiler; gıdalarda kullanılmasına izin verilen gıda katkı maddelerini ve/veya depolama, standardizasyon, seyreltme veya çözünme ve stabilizasyon gibi teknolojik amaçlar doğrultusunda ilave edilmiş olan gıda bileşenlerini içerebilir.

c) Kullanımları bu Yönetmelik hükümleri ile uyumlu olmayan aroma vericiler veya içinde aroma vericiler ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bulunduğu gıdalar piyasaya arz edilemez.

ç) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Bu Yönetmelik hükümleri, yatay ve dikey gıda kodeksinde yer alan aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır.

Özel hükümler

MADDE 6 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin gıdalarda kullanımı ile ilgili özel hükümler aşağıda belirtilmiştir.

a) Gıdalarda kullanılan aroma verici maddeler EK-1’e uygun olur.

b) EK-3 Bölüm A’ da listelenen maddeler, listede belirtilen formuyla gıdalara ilave edilemez.

c) Distile alkollü içkiler ile ilgili gıda kodeksi hükümleri saklı kalmak koşuluyla, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin bazı bileşik gıdalara eklenmesi sonucunda, yapılarında doğal olarak bulunan bazı maddelerin eklendikleri bu gıdalarda bulunabilecek en yüksek miktarları EK-3 Bölüm B’deki listede yer almaktadır. Aksi belirtilmedikçe EK-3’te yer alan maddelerin en yüksek miktarları, gıdalara piyasaya arz edildiği haline uygulanır. Ancak sulandırmaya gerek duyulan kurutulmuş ve/veya konsantre edilmiş gıdalar için en yüksek miktarlar, üretici talimatına göre etikette beyan edilen kullanım talimatına göre hazırlanmış gıdaya en düşük seyreltme faktörü hesaba katılarak uygulanır.

ç) EK-4 Bölüm A’da yer alan kaynak materyaller, aroma vericilerin ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin üretiminde kullanılmaz.

d) EK-4 Bölüm B’de yer alan kaynak materyallerden üretilen aroma vericiler ve/veya aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, sadece bu bölümde belirtilen koşullar altında kullanılır.

e) Aşağıda yer alan aroma vericiler ve aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine uymak koşuluyla EK-1’e bakılmaksızın kullanılır:

1) Uygun fiziksel, enzimatik veya mikrobiyolojik işlemlerle; ya işlenmemiş ya da EK-2’de listelenen geleneksel gıda hazırlama işlemlerinden biri veya birden fazlası ile insan tüketimi için işlenmiş gıdadan elde edilen aroma verici preparatlar,

2) EK-5 Bölüm A’ da belirtilen koşulları sağlayan, EK-5 Bölüm B’ de yer alan en yüksek miktarlar ile uyumlu olan ve gıdadan elde edilen ısıl işlem aroma vericileri,

3) Gıdadan elde edilen aroma öncülleri,

4) Aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri.

f) Isıl işlem aroma vericilerinin üretim koşulları ve ısıl işlem aroma vericilerinde bulunan bazı maddelerin en yüksek miktarları EK-5’e uygun olur.

g) Birincil ürünlerin üretim koşulları EK-6’ ya uygun olur.

ğ) Tütsü aroma vericisi türevleri, Bakanlıkça belirlenmiş birincil ürünlerin uygun fiziksel işlemlerle ileri işlenmesiyle üretilir.

h) Birincil ürünlerin üretimi sırasında yan ürün olarak oluşan suda çözünmeyen yağlı faz, tütsü aroma vericisi üretiminde kullanılmaz.

ı) Aroma verici preparat, ısıl işlem aroma vericisi, aroma öncülü ve kaynak materyal tanımında yer alan kaynak materyaller, günümüze kadar aroma vericilerin üretiminde kullanımı önemli ölçüde ispatlanmışsa bu Yönetmelik kapsamında gıda olarak kabul edilir.

i) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Aroma verici madde olarak 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene piyasaya arz edilmez ve gıdalarda kullanılmaz.

j) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Aroma verici madde olarak 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene’ in ithalatı ve bu maddeyi içeren bir gıdanın ithalatına izin verilmez.

k) (Ek:RG:11/2/2016-29621) Aroma verici madde olarak p-Mentha-1,8-dien-7-al piyasaya arz edilmez ve gıdalarda kullanılmaz.

l) (Ek:RG:11/2/2016-29621) Aroma verici madde olarak p-Mentha-1,8-dien-7-al’ın ithalatı ve bu maddeyi içeren bir gıdanın ithalatına izin verilmez.

(2) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Değerlendirilmiş aroma verici maddeler, Bölüm A’da yer alan ‘Aroma Vericiler ve Kaynak Materyallerin Listesi’ndeki dipnotlarda verilmemiştir.

(3) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Halen risk değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler, Bölüm A’da yer alan ‘Aroma Vericiler ve Kaynak Materyallerin Listesi’nde yer alan ve 1’den 4’e kadar numaralandırılmış olan dipnotlarda verilmiştir.

(4) (Ek:RG-22/3/2014-28949) Değerlendirmesi devam eden aroma verici maddeler; değerlendirme tamamlanıp Bölüm A, Tablo 1’de değerlendirilmiş aroma verici madde olarak listeye ekleninceye veya listeden çıkartılıncaya kadar piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Katkı Maddeleri

Katkı maddeleri

MADDE 7 –

(1) Aroma vericilerin üretimi, depolanması ve kullanımı için gerekli katkı maddeleri ile taşıyıcı ve çözücüler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğine uygun olur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Etiketleme

Etiketleme

MADDE 8 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin etiketlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulur:

a) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin etiketinde, birinci fıkranın (c) bendinde ve üçüncü fıkrada yer alan bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer alır, alıcının kolayca anlayabileceği bir dilde olur.

b) Birinci fıkranın (c) bendinde yer alan bilgiler Türkçe olur. Türkçe’nin yanı sıra diğer yabancı resmi diller de kullanılabilir.

c) Son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin, tek başına veya birbirleriyle ve/veya diğer gıda bileşenleriyle ve/veya 7 nci maddenin birinci fıkrasına uygun olarak ilave edilmiş katkı maddeleri ile karışım halinde satılması durumunda, ambalaj veya kaplarının üzerinde aşağıdaki bilgiler yer alır:

1) “Aroma verici” kelimesi veya aroma vericinin daha özel bir ismi veya tanımı,

2) “Gıdada kullanım içindir” veya “kullanımı gıda ile sınırlıdır”  ifadesi veya aroma vericinin kullanım amacının gıda olduğunu belirten daha özel bir ifade,

3) Gerekli olduğu durumlarda özel depolama, muhafaza ve/veya kullanım koşulları,

4) Parti işareti veya numarası,

5) Ürün bileşiminde yer alan aroma vericilerin kategori isimlerinin ağırlıkça azalan sıraya göre listesi ile diğer madde ve materyallerin her birinin isimlerinin varsa E kodları ile birlikte ağırlıkça azalan sıraya göre listesi.

6) Üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı firmanın adı veya ticari unvanı ve adresi,

7) Gıdadaki kullanım miktarı sınırlandırılmış her bir bileşenin veya bileşen grubunun en yüksek miktarını ifade eden ve/veya ürünü satın alanın bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymasını sağlayacak açık ve anlaşılır bilgi,

8) Net miktar,

9) Minimum dayanıklılık tarihi veya son tüketim tarihi,

10) Gerektiğinde aroma vericilere veya bu maddede belirtilen diğer maddelere yönelik olarak, Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin EK-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya işlem yardımcılarına ilişkin bilgi.

ç) “Perakende satış için değildir” ifadesinin son tüketiciye sunulmayacak aroma vericilerin konteyner veya ambalajında kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, birinci fıkranın (c) bendinin (5) ve (7) numaralı alt bentlerinde istenilen bilgiler, sadece sevkiyata eşlik eden veya sevkiyat öncesindeki ilgili dokümanlarda yer alabilir.

d) Aroma vericilerin tankerlerle temin edilmesi durumunda, birinci fıkranın (c) bendinde istenen tüm bilgiler, sadece sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alabilir.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulacak ürünlerin etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde, 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikte ve gıdaların ait olduğu partiyi tanımlayan işaretler veya numaralar ile ilgili mevzuatta yer alan hükümlerin yanı sıra aşağıdaki kurallara uyulur:

a) Son tüketiciye sunulması amaçlanan ve tek başlarına veya birbirleri ile veya diğer gıda bileşenleri ile veya eklenen diğer maddeler ile karıştırılarak satılan aroma vericilerin ambalajlarında, “Gıdada kullanım içindir” veya “Gıdada kullanımı sınırlıdır”  ifadesi veya “aromanın kullanımının amaçlandığı gıda maddesini belirten daha özel bir ifade”, kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer alır.

(3) Birinci fıkranın (c) bendinin (1) numaralı alt bendini karşılayan son tüketiciye sunulacak veya sunulmayacak aroma vericilerin ürün tanımında “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aşağıda belirtilen koşulların sağlanması gerekir:

a) Aroma vericiler için “doğal” ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler, sadece aroma verici preparatlar ve/veya doğal aroma verici maddelerden oluşursa kullanılır.

b) Aroma vericiler için “doğal aroma verici madde / maddeler”  ifadesi; aroma vericiyi oluşturan bileşenler, sadece doğal aroma verici maddelerden oluşursa kullanılır.

c) “Doğal aroma verici” ifadesi;  aroma vericiyi oluşturan bileşenler, farklı kaynak materyallerden elde edilmişse ve bu kaynak materyaller kendi tat veya aromalarını yansıtmayacaksa kullanılır.

ç) “Doğal” ifadesinin bir gıda, gıda grubu veya bitkisel ya da hayvansal aroma verici kaynak ile birlikte kullanılabilmesi için, aroma vericiyi oluşturan bileşenlerin tamamının ya da ağırlıkça en az % 95’inin referans gösterilen kaynaktan elde edilmiş olması gerekir. Bu durumda aroma verici, ‘doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya kaynak/kaynaklar” aroma vericisi’ şeklinde tanımlanır.

d) Doğal “gıda/gıdalar veya gıda grubu veya kaynak/kaynaklar” aroma vericisi ile diğer doğal aroma vericiler’ ifadesi, eğer aroma verici bileşen kısmen, referans gösterilen ve aroması kolayca ayırt edilebilen kaynak materyalden elde edilirse kullanılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırım

MADDE 9 –

Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (Değişik: RG-22/3/2014-28949)

(1) 22/3/2014 tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası hükümleri hariç olmak üzere en geç 31/1/2015 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. Bu işletmeciler, uyum süresince, bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası hükümleri hariç bu Yönetmeliğin 22/3/2014 tarihinden önce yürürlükte olan hükümlerine tabidirler.

(2) 22/3/2014 tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri tarafından piyasaya arz edilen bu Yönetmelik kapsamındaki ürünler ve bu ürünleri içeren gıdalar 31/1/2016 tarihine kadar piyasada bulunabilir.

(3) 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene adlı aroma verici madde, 22/3/2014 tarihinden itibaren piyasaya arz edilecek gıdaların üretiminde kullanılmaz.

(4) 22/3/2014 tarihinden önce piyasaya arz edilmiş olan ve 3-Acetyl-2,5-dimethylthiophene adlı aroma verici maddeyi içeren bir gıda raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

Uygulamaya ilişkin geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek: RG-25/10/2014-29156)

(1) 25/10/2014 tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri tarafından piyasaya arz edilen bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik eki listede yer alan ürünler ve bu ürünleri içeren gıdalar 31/1/2016 tarihine kadar piyasada bulunabilir.

(2) Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik eki listede yer alan aroma verici maddeler, 25/10/2014 tarihinden itibaren piyasaya arz edilecek gıdaların üretiminde kullanılmaz.

(3) 25/10/2014 tarihinden önce piyasaya arz edilmiş olan ve bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik eki listede yer alan aroma verici maddeleri içeren bir gıda raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

Uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG:11/2/2016-29621)

(1) p-Mentha-1,8-dien-7-al adlı aroma verici madde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren piyasaya arz edilecek gıdaların üretiminde kullanılmaz.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan ve p-Mentha-1,8-dien-7-al adlı aroma verici maddeyi içeren bir gıda, raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

(3) İşletmeciler, EK I’in, A Bölümünün, 2 nci Kısmının Tablo 1’inde yer alan (14.041) FL numaralı kimyasal adı Pyrrole olan, (14.085) FL numaralı kimyasal adı 2-Acetyl-5-methylpyrrole olan, (15.010) FL numaralı kimyasal adı 2-Acetyl-2-thiazoline olan, (15.054) FL numaralı, kimyasal adı Dihydro-2,4,6-triethyl-1,3,5(4H)-dithiazine olan, (15.055) FL numaralı kimyasal adı [2S-(2a,4a,8ab)]2,4-Dimethyl(4H)pyrrolidino[1,2e]-1,3,5-dithiazine olan, (15.086) FL numaralı kimyasal adı 2-Methyl-2-thiazoline olan, (15.128) FL numaralı kimyasal adı 2-Propionyl-2-thiazoline olan, (15.135) FL numaralı kimyasal adı Ethyl thialdine olan aroma verici maddeler ile ilgili düzenlemelere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde uyum sağlar.

(4) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan ve 1-Methylnaphthalene, Furfuryl methyl ether, Difurfuryl sulfide, Difurfuryl ether, Ethyl furfuryl ether adlı aroma verici maddeleri içeren bir gıda raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

(5) (Ek: RG-24/1/2017-29958) İşletmeciler EK I, Bölüm A, Kısım 2 Tablo 1’de yer alan (02.214), (02.060), (02.091), (05.106), (05.121), (07.041), (07.099), (07.101), (07.224), (09.272), (09.278), (09.302), (09.821), (09.899), (09.900), (12.266), (14.079), (14.168), (15.040), (15.045), (15.074), (15.076), (15.093), (15.096), (15.097),  (16.126), (17.038) FL numaralı aroma verici maddeler ile ilgili düzenlemelere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde uyum sağlarlar.

 (6) (Ek: RG-24/1/2017-29958) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan ve (02.214), (05.121), (09.272), (09.821), (09.899), (09.900), (12.266), (14.079), (14.168) FL numaralı aroma verici maddeleri içeren bir gıda raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

Uyum ve geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-27/12/2017-30283)

(1) (16.071) FL numaralı 4,5-epoxydec-2(trans)-enal adlı aroma verici madde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren piyasaya arz edilmez ve gıdaların üretiminde kullanılmaz.

(2) (16.071) FL numaralı 4,5-epoxydec-2(trans)-enal adlı aroma verici madde ile bu aroma verici maddeyi içeren bir gıdanın ithalatına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren izin verilmez.

(3) İşletmeciler EK I, Bölüm A, Kısım 2 Tablo 1’de yer alan (02.139), (02.153), (02.162), (02.188), (05.057), (05.064), (05.071), (05.081), (05.084), (05.101), (05.108), (05.125), (05.127), (05.140), (05.141), (05.173), (05.186), (05.194), (05.196), (09.573) FL numaralı aroma verici maddeler ile ilgili düzenlemelere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde uyum sağlarlar.

(4) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan üçüncü fıkrada belirtilen aromaverici maddeler ve bu maddeleri içeren gıdalar raf ömrü süresince piyasada bulunabilir.

(5) Dördüncü fıkrada belirtilen geçiş süresi aroma verici maddelerin karışımları için geçerli değildir.

Yürürlük

MADDE 10 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

                ________________

⁽¹⁾  Bu değişiklik ile 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (ı) bendinden sonra gelmek üzere (i) ve (j) bentleri eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.

Ekleri için tıklayınız.

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
29/12/2011	28157 (3. Mükerrer)
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	22/03/2014	28949
2.	25/10/2014	29156
3.	11/2/2016	29621
4.	24/1/2017	29958
5.	27/12/2017	30283

29 Aralık 2011 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28157 (3. Mükerrer)

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA KATKI MADDELERİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıdalarda, gıda katkı maddelerinde, gıda enzimlerinde ve gıda aroma vericilerinde kullanılan katkı maddelerinin kullanım koşullarını ve etiketleme kurallarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 ‒ (1) Bu Yönetmelik,

a) Gıda katkı maddeleri ile ilgili ürüne ilişkin özel hükümler saklı kalmak koşuluyla geleneksel gıdalardaki gıda katkı maddelerinin kullanımını,

b) Özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamında yer alan gıdaları,

c) Eklerde yer alan ve aynı zamanda tatlandırıcı veya renklendirici fonksiyonu olan gıda katkı maddelerini, kapsar.

(2) Bu Yönetmelik gıda katkı maddesi olarak kullanılmadıkları sürece;

a) İşlem yardımcılarını,

b) Bitki sağlığıyla ilgili mevzuat kapsamında yer alan bitki ve bitkisel ürünlerin korunmasında kullanılan maddeleri,

c) Gıdalara besin öğesi olarak ilave edilen maddeleri,

ç) 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik kapsamındaki suların işlenmesinde kullanılan maddeleri,

d) Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği kapsamındaki gıda aroma vericilerini, kapsamaz.

(3) Bu Yönetmelik gıda enzimlerini kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 ‒ (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 üncü, 24 üncü ve 26 ncı maddelerine dayanılarak,

(2) 1333/2008/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğüne paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 ‒ (1) 5996 sayılı Kanun, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikteki tanımlara ilave olarak, ikinci fıkrada yer alan tanımlar da geçerlidir.

(2) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Belirlenmemiş miktar (Quantum satis ‒ QS): Katkı maddelerinin kullanımına ilişkin olarak herhangi bir sayısal maksimum miktarın belirlenmediğini ve bu maddelerin;

1) İyi üretim uygulamalarına göre,

2) Hedeflenen amacı sağlamak için gerekli olan miktardan daha yüksek olmayan bir miktarda,

3) Tüketiciyi yanıltmayacak şekilde

kullanılması gerektiğini,

b) Bileşik gıda: İki veya daha fazla gıdadan oluşmuş gıdayı,

c) Enerjisi azaltılmış gıda: Orijinal gıdaya veya benzeri ürüne göre enerji değeri en az % 30 azaltılmış gıdayı,

ç) E kodu: Her bir gıda katkı maddesi için Avrupa Birliği tarafından onaylanarak belirlenen kod numarasını,

d) Fonksiyonel sınıf: Gıda katkı maddesinin gıdadaki teknolojik fonksiyonunu ortaya koyan ve Ek-1’de yer alan sınıflardan her birini,

e) Gıda katkı maddesi: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen veya gıdanın karakteristik bileşeni olarak kullanılmayan, besleyici değeri olan veya olmayan, teknolojik bir amaç doğrultusunda üretim, muamele, işleme, hazırlama, ambalajlama, taşıma veya depolama aşamalarında gıdaya ilave edilmesi sonucu kendisi ya da yan ürünleri, doğrudan ya da dolaylı olarak o gıdanın bileşeni olması beklenen maddeleri,

f) İşlem yardımcıları: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen, belirli bir teknolojik amaca yönelik olarak hammaddenin, gıda veya gıda bileşenlerinin işlenmesi sırasında kullanılan, son üründe kendisinin veya türevlerinin kalıntılarının bulunması istenmediği halde, teknik olarak kaçınılmaz olan; ancak kalıntısı sağlık açısından risk oluşturmayan ve son üründe teknolojik bir etkisi olmayan maddeleri,

g) İşlenmemiş gıda: Bölmenin, parçalamanın, derisini yüzmenin, kemiğinden ayırmanın, soymanın, temizlemenin, ayıklamanın, öğütmenin, ezmenin, kesmenin, kıymanın, inceltmenin, dondurmanın, derin dondurmanın, soğutmanın, ambalajlamanın veya ambalajından çıkarmanın gıdanın doğal yapısında önemli bir değişikliğe neden olmayacak işlemler olduğu kabul edilerek; doğal yapısında önemli bir değişikliğe sebep olacak herhangi bir işlem uygulanmamış gıdayı,

ğ) Sofralık tatlandırıcılar: Diğer gıda katkı maddeleri veya gıda bileşenlerini içerebilen ve son tüketiciye şeker ikamesi olarak satışı amaçlanan izin verilmiş tatlandırıcı preparatlarını,

h) Şeker ilavesiz gıda;

1) Herhangi bir monosakkarit veya disakkaritin ilave edilmediği gıdaları,

2) Monosakkarit veya disakkaritleri içeren ve tatlandırma özelliğinden dolayı kullanılan gıdaların ilave edilmediği gıdaları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Gıda Katkı Maddelerinin Kullanımı ve Eklerde Yer Almasına İlişkin Koşullar

Uyumlu olmayan bir gıda katkı maddesinin veya gıdanın piyasaya arzı

MADDE 5 ‒ (1) Bu Yönetmelik hükümleri ile uyumlu olmayan gıda katkı maddeleri veya bu gıda katkı maddelerini içeren gıdalar piyasaya arz edilemez.

Gıda katkı maddelerinin eklerde yer alarak kullanılmasına ilişkin genel koşullar

MADDE 6 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin eklerinde yer almayan bir madde, gıda katkı maddesi olarak kullanılamaz. Bir gıda katkı maddesi;

a) Mevcut bilimsel kanıtlara dayalı olarak önerilen katkı maddesinin kullanım miktarı tüketici sağlığı açısından güvenlik riski doğurmuyorsa,

b) Ekonomik ve teknolojik açıdan uygulanabilir başka yöntemlerle gerçekleştirilemeyecek, makul teknolojik bir ihtiyaç bulunuyorsa,

c) Kullanımı tüketiciyi yanıltmıyorsa,

ve çevresel faktörler de dahil olmak üzere, ilgili diğer mevzuat kurallarını sağlıyorsa bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.

(2) Gıda katkı maddelerinin bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilmesi için, tüketicilere yönelik avantajları ve yararları olması ve buna bağlı olarak aşağıdaki amaçların biri veya birden fazlasını karşılaması zorunludur:

a)  Gıdanın besin değerini koruması.

b) Özel beslenme ihtiyaçları olan tüketici gruplarına yönelik olarak üretilen gıdalar için gerekli bileşenleri ve öğeleri sağlaması.

c) Gıdanın doğasını, içeriğini veya kalitesini tüketiciyi yanıltacak şekilde değiştirmemek koşuluyla, kalitesinin ve stabilitesinin korunmasına katkı sağlaması veya organoleptik özelliklerini geliştirmesi.

ç) Kusurlu hammaddenin kullanımının veya hijyenik olmayan uygulama ve yöntemler dahil olmak üzere istenmeyen uygulama ve yöntemlerin etkilerini maskelemek amacıyla kullanılmaması koşuluyla; gıdaların, gıda katkı maddelerinin, gıda enzimlerinin veya gıda aroma vericilerinin üretimi, işlenmesi, hazırlanması, muamelesi, ambalajlanması, taşınması veya depolanmasında yardımcı olması.

(3) İkinci fıkranın (a) bendine istisna olarak, gıdanın besin değerini düşüren bir gıda katkı maddesi ancak; gıda, günlük diyetin önemli bir öğesini oluşturmuyorsa veya özel beslenme ihtiyacı bulunan tüketici gruplarına yönelik gıdaların üretimi için mutlaka gerekliyse bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.

(4) Avrupa Birliğinde geleneksel ürünlerde kullanılması yasaklanan gıda katkı maddeleri Ek-2’de gösterilmiştir.

Tatlandırıcıların eklerde yer almasına ilişkin özel hükümler

MADDE 7 ‒ (1) Tatlandırıcı fonksiyonuna sahip olan bir gıda katkı maddesi ancak, 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılamasının yanında,  aşağıdaki (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılaması koşuluyla eklerde yer alabilir:

a) Enerjisi azaltılmış gıdalar, kariyojenik olmayan gıdalar veya şeker ilavesiz gıdaların üretiminde şekerlerin yerini alması.

b) Gıdaların raf ömrünü uzatmak üzere şekerlerin yerini alması.

c) Özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuatta tanımlanan gıdaların üretilmesi.

Renklendiricilerin eklerde yer almasına ilişkin özel hükümler

MADDE 8 ‒ (1) Renklendirici fonksiyonuna sahip olan bir gıda katkı maddesi ancak, 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılamasının yanında, aşağıdaki bentlerde yer alan hükümlerden bir ya da daha fazlasını karşılaması koşuluyla eklerde yer alabilir.

a) Gıdanın renginin; işleme, depolama, paketleme ve dağıtımdan etkilenerek, görsel kabul edilebilirliğinin zarar görmesi durumunda gıdanın orijinal görümünü geri kazandırması.

b) Gıdayı görsel olarak daha cazip hale getirmesi.

c) Renksiz gıdaya renk vermesi.

Gıda katkı maddelerinin yer aldığı eklerin içeriği

MADDE 9 ‒ (1) 6 ncı, 7 nci ve 8 inci maddelerdeki koşullara uyan bir gıda katkı maddesi, bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilir.

(2) Bir gıda katkı maddesinin bu Yönetmeliğin eklerinde yer alması durumunda, aşağıdaki bentlerdeki hususlar açıkça belirtilir:

a) Gıda katkı maddesinin adı ve E kodu.

b) Gıda katkı maddesinin katılabileceği gıdalar.

c) Gıda katkı maddesinin hangi koşullar altında kullanılabileceği.

ç) Gerekli görüldüğü durumda, gıda katkı maddesinin doğrudan son tüketiciye satışında sınırlamaların olup olmadığı.

Gıda katkı maddelerinin kullanım miktarları

MADDE 10 ‒ (1) Bir gıda katkı maddesinin bu Yönetmeliğin eklerinde yer alması durumunda, bu gıda katkı maddesi aşağıdaki koşullara uygun olarak kullanılır.

a) Bir gıda katkı maddesinin kullanım miktarı, istenen etkiyi yerine getirebilecek gerekli olan en düşük miktar olarak belirlenir.

b) Bir gıda katkı maddesinin kullanım miktarı belirlenirken;

1) Gıda katkı maddesi için oluşturulmuş kabul edilebilir günlük alım miktarları veya buna eşdeğer bir değerlendirme ve bu katkı maddesinin bütün kaynaklardan alınacak muhtemel günlük alım miktarları,

2) Gıda katkı maddesinin özel tüketici grupları tarafından tüketilen gıdalarda kullanılması durumunda, bu katkı maddesinin bu tüketici grupları tarafından günlük alınması muhtemel olan miktarları,

dikkate alınır.

(2) Uygun görüldüğü hallerde, gıda katkı maddesi için maksimum sayısal değer belirlenmez. Bu durumda, gıda katkı maddesi Quantum Satis prensibine göre kullanılır.

(3) Aksi belirtilmedikçe, Ek-4, Ek-7, Ek-8, Ek-9, Ek-11, Ek-12, Ek-13, Ek-14 ve Ek-15’te yer alan gıda katkı maddelerinin en yüksek miktarları, gıdaların piyasaya arz edildiği haline uygulanır. Ancak; sulandırmaya gerek duyulan toz, kurutulmuş veya konsantre edilmiş gıdalar için en yüksek miktarlar, etikette beyan edilen kullanım talimatına göre hazırlanmış gıdaya en düşük seyreltme faktörü hesaba katılarak uygulanır.

(4) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilen maksimum miktarlar, aksi belirtilmedikçe renklendirici preparatındaki renklendirme prensibi miktarlarına göre uygulanır.

Kaynak materyal ya da üretim sürecindeki değişiklikler

MADDE 11 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin eklerinde yer alan bir gıda katkı maddesinin, üretim metotlarında veya kullanıldığı kaynak materyalde önemli bir değişiklik olduğunda ya da partikül büyüklüğünde bir değişiklik meydana geldiğinde, böyle bir katkı maddesi farklı ve eklere yeni girecek bir katkı maddesi olarak değerlendirilir veya piyasada yer almadan önce bu katkı maddesinin özelliklerinde değişikliğe gidilir.

Genetik yapısı değiştirilmiş organizmalardan üretilen gıda katkı maddeleri

MADDE 12 ‒ (1) Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik kapsamında yer alan bir gıda katkı maddesinin, bu Yönetmeliğin eklerinde yer alabilmesi için, Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmeliğe göre izin verilmiş bir katkı maddesi olması zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin eklerinde yer alan bir gıda katkı maddesi;

a) Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik kapsamındaki farklı bir kaynak materyalden üretilmiş ise,

b) Bu yeni kaynağa, Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik kapsamında izin verilmiş ise,

c) Bu katkı maddesi, bu Yönetmelik kapsamında belirlenmiş özelliklerle uyumlu ise,

bu Yönetmelik kapsamında yeni bir değerlendirmeye tabi tutulmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Gıda Katkı Maddelerinin Gıdalardaki Kullanımı

Gıda katkı maddelerinin gıdalardaki kullanımı

MADDE 13 ‒ (1) Gıda katkı maddelerinin kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olmak zorundadır.

a) Aşağıda yer alan maddeler gıda katkı maddesi olarak değerlendirilemez:

1) Monosakkaritler, disakkaritler veya oligosakkaritler ve tatlandırma özelliklerinden dolayı kullanılmış olan bu maddeleri içeren gıdalar.

2) Bileşik gıdaların üretiminde; aromatik, çeşni verici veya besleyici özellikleri ile birlikte ikincil olarak renklendirici etkileri nedeniyle kullanılan, aroma vericiler de dahil olmak üzere kurutulmuş veya konsantre formdaki gıdalar.

3) Gıdalarla birlikte tüketilmesi amaçlanmayan ve gıdanın bir parçası olmayan sarma veya kaplama malzemelerinde kullanılan maddeler.

4) Pektin içeren maddeler ve kurutulmuş elma posası veya turunçgillerin veya ayvaların kabuğundan veya bunların karışımından, seyreltik asit muamelesini takiben sodyum ve potasyum tuzları ile kısmi nötralizasyon sonucu elde edilen türev maddeler (sıvı pektin).

5)  Sakız mayaları.

6) Beyaz veya sarı dekstrin, kavrulmuş veya dekstrine edilmiş nişasta, asit veya alkali muamelesi ile modifiye edilmiş nişasta, ağartılmış nişasta, fiziksel olarak modifiye edilmiş nişasta ve amilolitik enzimlerle muamele edilmiş nişasta.

7) Amonyum klorür.

8) Kan plazması, yenilebilir jelatin, protein hidrolizatları ve bunların tuzları, süt proteini ve gluten.

9) Glutamik asit, glisin, sistein, sistin ve bunların teknolojik fonksiyonu olmayan tuzları dışındaki aminoasitler ve tuzları.

10)  Kazeinatlar ve kazein.

11)  İnülin.

b) Gıda katkı maddeleri bu Yönetmeliğin eklerinde belirtilmedikçe, işlenmemiş gıdalarda kullanılmaz.

c) Gıda katkı maddeleri, bu Yönetmeliğin eklerinde belirtilenler hariç olmak üzere, bebeklere ve küçük çocuklara yönelik özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki bebek formülleri, devam formülleri ve bebek ve küçük çocuk ek gıdaları kullanılmaz.

ç) Gıda katkı maddesinin bir fonksiyonel sınıfta yer alması, birkaç fonksiyon için kullanılmasına engel teşkil etmez.

Taşınma prensibi

MADDE 14 ‒ (1) 17 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde ve Ek-6’da belirtilen gıdalar dışında, bir bileşik gıdanın bileşenlerinin birinde kullanımına izin verilen bir gıda katkı maddesinin, bu bileşik gıdada da bulunmasına izin verilir.

(2) Bir gıda katkı maddesinin; gıda katkı maddesi, gıda enzimi veya aroma verici ilave edilmiş bir gıdada bulunmasına;

a) Bu katkı maddesinin; gıda katkı maddesi, gıda enzimi veya aroma vericide bu Yönetmeliğe göre kullanımına izin verilmişse,

b) Bu katkı maddesi gıdaya; gıda katkı maddesi, gıda enzimi veya aroma verici ile taşınmışsa,

c) Bu katkı maddesinin son üründe teknolojik bir fonksiyonu bulunmuyorsa,

izin verilir.

(3) Bir gıda katkı maddesinin, bir bileşik gıdanın sadece üretilmesinde kullanılacak olan bir gıdada bulunmasına, söz konusu bileşik gıdanın bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması koşuluyla izin verilir.

(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan hükümler, aksi belirtilmedikçe bebeklere ve küçük çocuklara yönelik özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki bebek formülleri, devam formülleri ve bebek ve küçük çocuk ek gıdalarına uygulanmaz.

(5) Bir gıdaya ilave edilen; gıda katkı maddesinin veya gıda enziminin veya aroma vericinin içerdiği bir gıda katkı maddesi; bu gıdada teknolojik fonksiyona sahipse, bu gıdanın katkı maddesi olarak değerlendirilir ve bu gıda için belirlenen kullanım koşullarına uygun olur.

(6) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan hükümler saklı kalmak koşuluyla; bir tatlandırıcının, şeker ilavesiz bileşik gıda, enerjisi azaltılmış bileşik gıda, düşük kalorili diyet amaçlı bileşik gıda, kariyojenik olmayan bileşik gıda ve raf ömrü uzatılmış bileşik gıdada bulunmasına; bileşik gıdanın bileşenlerinden birinde kullanılabilmesi şartıyla izin verilir.

Tatlandırıcıların gıdalardaki kullanımı

MADDE 15 ‒ (1) Tatlandırıcıların gıdalardaki kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olur.

a) Gıdalarda kullanılacak veya son tüketiciye sunulacak sofralık tatlandırıcıların, Ek-4’e uygun olması gerekir.

b) Gıdaların üretiminde kullanılacak olan tatlandırıcılar  sadece Ek-4’te belirtilen koşullar altında kullanılabilir.

c) Ek-4’te belirtilen maksimum miktarlar, kullanım talimatlarına uygun olarak tüketime hazır hale getirilen ürünlerdeki değerlerdir.

Renklendiricilerin gıdalardaki kullanımı

MADDE 16 ‒ (1) Renklendiriciler aşağıdaki esaslara uygun olarak kullanılır.

a) Sadece Ek-5’te belirtilen gıda katkı maddeleri gıdalarda renklendirici olarak kullanılabilir.

b) Sadece Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da yer alan gıdalarda ve bu eklerde belirtilen koşullar altında renklendirici kullanımına izin verilir. Bu gıdaların, özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuata uygun olarak özel kullanımlar için üretilmesi durumunda da renklendiriciler bu eklerde belirtilen koşullar altında kullanılabilir.

c) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilmedikçe, Ek-6’daki listede yer alan gıdalarda renklendirici kullanılamaz.

ç) Ek-6’da yer alan gıdalarda renklendirici kullanılmaması hükmü, bileşenlerinden gelebilecek renklendiricilerin gıdaya taşınmasına engel teşkil etmez.

d) Sadece belirli kullanımlar için olan renklendiriciler, Ek-8’e uygun olarak kullanılır.

e) Gıdalarda kullanılan renklendiriciler ve kullanım koşulları Ek-9’a uygun olmak zorundadır.

f) Ek-7, Ek-8 ve Ek-9’da belirtilen maksimum miktarlar, aksi belirtilmedikçe kullanım talimatlarına uygun olarak tüketime hazır hale getirilen ürünlerdeki değerler olup, kullanılan renklendirici preparatındaki renklendirme prensibi miktarlarını ifade eder.

g) Et ve et ürünlerinin damgalanmasında sadece E155 Brown HT, E 133 Briliant blue FCF veya E 129 Allura red AC veya uygun oranlarda E133 Brilliant blue FCF ile E 129 Allura red AC nin karışımı kullanılabilir.

ğ) Yumurta kabuklarının süsleme amacıyla renklendirilmesinde veya damgalanmasında sadece Ek-5’te yer alan renklendiriciler kullanılabilir.

h) E123, E127, E128, E154, E160b, E161g, E173 ve E180 hariç sadece Ek-5’te verilen renklendiriciler son tüketiciye doğrudan satılabilir.

Renklendiriciler ve tatlandırıcılar dışındaki gıda katkı maddelerinin gıdalardaki kullanımı

MADDE 17 ‒ (1) Renklendiriciler ve tatlandırıcılar dışındaki gıda katkı maddelerinin kullanımı aşağıdaki esaslara uygun olur.

a) Ek-1’de yer alan fonksiyonel sınıflar için sadece Ek-10, Ek-12, Ek-13 ve Ek-14’te yer alan gıda katkı maddeleri kullanılır.

b) Ek-11’de yer alan gıdalar hariç olmak üzere, gıdalarda Ek-1’de belirtilen fonksiyonları yerine getirmek için Ek-10’da yer alan gıda katkı maddeleri, Quantum Satis prensibine uygun olarak kullanılabilir.

c) İsmen anılmadıkça (b) bendinde yer alan hüküm;

1) İşlenmemiş gıdalar, bal, bitkisel veya hayvansal orijinli emülsifiye edilmemiş katı ve sıvı yağlar, tereyağı, UHT dahil pastörize ve sterilize tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız sade süt ile krema ve kaymak, aromalandırılmamış, fermantasyonu durdurulmamış süt ürünleri, aromalı çözünebilir kahve hariç olmak üzere kahve ve kahve ekstraktı, aromalandırılmamış yaprak çay, şeker, glutensiz, gluteni azaltılmış ve düşük proteinli diyet amaçlı makarnalar hariç kuru makarna, sterilize yayıkaltı hariç olmak üzere aromalandırılmamış doğal yayıkaltına,

2) Ek-15’te yer alan hükümlere tabi olan bebek ve küçük çocuklar için özel beslenme amaçlı gıdalara ilişkin mevzuat kapsamındaki gıdalara,

3) Sadece Ek-11’deki gıda katkı maddelerini içerebilen gıdalara ve Ek-12 ve Ek-13’te kullanım koşulları belirtilen gıda katkı maddelerine,

uygulanmaz.

ç) Ek-12 ve Ek-13’te yer alan gıda katkı maddeleri sadece bu eklerde yer alan gıdalarda ve belirtilen koşullarda kullanılır.

d) Sadece Ek-14’de yer alan katkı maddeleri bu ekte belirtilen koşullar altında gıda katkı maddelerinde, taşıyıcılar ve taşıyıcı çözücüleri olarak kullanılır.

e) Bu Yönetmelikte yer alan gıda katkı maddelerine ilişkin maksimum limitler, farklı bir şekilde belirtilmedikçe tüketime hazır gıdalar için geçerlidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Saflık Kriterleri ve Etiketleme

Saflık kriterleri

MADDE 18 ‒ (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan katkı maddelerinin saflık kriterleri; renklendiriciler, tatlandırıcılar ve renklendiriciler ve tatlandırıcılar dışındaki katkı maddelerinin saflık kriterlerine ilişkin mevzuata uygun olmak zorundadır.

Son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin etiketlenmesi

MADDE 19 ‒ (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulmayacak ürünlerin etiketlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulur:

a) Tek başına veya birbirleriyle veya Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde tanımlanan gıda bileşenleri ile karışım halinde son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin etiketinde, (c) bendinde yer alan bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer almak ve alıcının kolayca anlayabileceği bir dilde olmak zorundadır.

b) (c) bendinde yer alan bilgiler Türkçe olmak zorundadır. Türkçe’nin yanı sıra diğer yabancı resmî diller de kullanılabilir.

c) Son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin tek başına veya birbirleriyle veya diğer gıda bileşenleriyle veya bunlara ilave edilmiş diğer maddelerle karışım halinde satılması durumunda, ambalaj veya kap üzerinde aşağıdaki bilgiler yer alır:

1) Her bir gıda katkı maddesinin bu Yönetmelikte geçen adı veya E kodu veya her bir katkı maddesinin adı veya E kodunu içeren bir satış tarifnamesi,

2) “Gıdada kullanım içindir” veya “gıdada kullanımı sınırlıdır”  ifadesi veya gıda katkı maddesinin kullanımının amaçlandığı gıdayı belirten daha özel bir ifade,

3) Gerekli olduğu durumlarda özel depolama veya kullanım koşulları,

4) Parti işareti veya numarası,

5) Kullanım talimatı olmadığında, gıda katkı maddesinin uygun bir şekilde kullanımı mümkün olmayacaksa; gıda katkı maddesinin kullanım talimatı,

6) Üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı firmanın adı veya ticari unvanı ve adresi,

7) Gıdada kullanım miktarı sınırlı olan her bir katkı veya katkı grubunun gıdada bulunabilecek en yüksek miktarını belirten bir ifade veya alıcının bu Yönetmelik veya ilgili diğer mevzuata uyabilmesini sağlayacak açık ve kolay anlaşılabilir uygun bir bilgi; şayet aynı fonksiyonu gören katkı grubunun tek başına veya birlikte kullanımında aynı kullanım limiti uygulanıyorsa, sayısal olarak ya da Quantum Satis prensibine göre kullanılması gereken limit,

8) Net miktar,

9) Tavsiye edilen tüketim tarihi veya son tüketim tarihi,

10) Gerektiğinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin Ek-1’inde yer alan alerjen bileşenler veya alerjen işlem yardımcılarına ilişkin bilgi.

ç) Gıda katkı maddelerinin birbirleriyle veya diğer gıda bileşenleri ile birlikte satılmaları durumunda, ambalaj veya kaplarının üzerinde bütün bileşenlerin ağırlıkça yüzdeleri azalan sırada yazılır.

d) Gıda katkı maddesine; seyreltilmesini, çözünmesini, standartlaştırılmasını, satışını veya depolanmasını kolaylaştırmak amacı ile gıda katkı maddeleri veya diğer gıda bileşenleri gibi maddeler ilave edilirse, her bir bileşenin ağırlıkça yüzdesi azalan sırada yazılır.

e) “Perakende satış için değildir” ifadesinin son tüketiciye sunulmayacak gıda katkı maddelerinin kap veya ambalajında kolayca görülebilen bir yerde bulunması şartıyla, (c) bendinin (5), (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde ve (ç) ve (d) bentlerinde istenilen bilgiler, sadece sevkiyatla birlikte veya sevkiyat öncesindeki ilgili dokümanlarda yer alabilir.

f) Gıda katkı maddelerinin tankerlerle temin edilmesi durumunda, (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen tüm bilgiler, sadece sevkiyata eşlik eden ilgili dokümanlarda yer alabilir.

Son tüketiciye sunulacak ürünlerin etiketlenmesi

MADDE 20 ‒ (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve son tüketiciye sunulacak ürünlerin etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde ve Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelikte yer alan hükümlere ilaveten aşağıdaki kurallara uyulur:

a) Son tüketiciye sunulması amaçlanan ve tek başlarına veya birbirleri ile veya diğer gıda bileşenleri ile karıştırılarak satılan gıda katkı maddelerinin ambalajlarında;

1) Her bir katkı maddesinin bu Yönetmelikte geçen adı veya E kodu veya her bir katkı maddesinin adı veya E kodunu içeren bir satış tarifnamesi,

2)“Gıdada kullanım içindir” veya “gıdada kullanımı sınırlıdır”  ifadesi veya “gıda katkı maddesinin kullanımının amaçlandığı gıdayı belirten daha özel bir ifade”,

kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez bir şekilde yer almak zorundadır.

b) Sofralık tatlandırıcıların etiketinde, bileşiminde bulunan tatlandırıcı veya tatlandırıcıların isim veya isimlerinin kullanıldığı “…bazlı sofralık tatlandırıcı” terimi yer alır.

c) Polioller veya aspartam veya aspartam ‒asesülfam tuzu içeren sofralık tatlandırıcıların etiketlerinde aşağıdaki uyarılar yer alır:

1) Polioller: Aşırı tüketimi laksatif etkiye neden olabilir.

2) Aspartam/Aspartam ‒asesülfam tuzu: Fenilalanin içerir.

ç) Üreticiler, sofralık tatlandırıcıların güvenli olarak tüketilmesi için gerekli bilgiyi etikette belirtir.

d) (a), (b) ve (c) bentleri için Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki hüküm uygulanır.

(3) Ek-3’te listelenen renklendiricileri içeren gıdaların etiketlenmesinde Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak koşuluyla aşağıdaki kurallara uyulur.

a) Ek-3’te listelenen renklendiricileri içeren gıdaların etiketlerinde bu ekte yer alan ilave bilgi yer alır.

b) (a) bendinde belirtilen ilave bilgi ile ilgili olarak Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki hüküm uygulanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırımlar

MADDE 21 ‒ (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yaptırımlar uygulanır.

Uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 1 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. Bu tarihe kadar ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

Yürürlük

MADDE 22 ‒ (1)  Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 23 ‒ (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

29 Aralık 2011 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28157 (3. Mükerrer)

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

GIDA KONTROL LABORATUVARLARININ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARININ BELİRLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Bakanlık gıda kontrol laboratuvarlarının denetimleri, çalışma usul ve esasları ile gerçek ve tüzel kişilere ait kurulan veya kurulacak özel gıda kontrol laboratuvarlarının kuruluş izni, çalışma izni, denetimleri, çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gıda, gıda ile temas eden her türlü madde ve malzemeler ile yemlerin güvenilirliği, hijyen ve kalite analizlerini yapmak üzere gerçek ve tüzel kişilere ait kurulan veya kurulacak özel gıda kontrol laboratuvarlarının kuruluş izni, çalışma izni, denetimleri ve çalışma usul ve esasları ile gıda, gıda ile temas eden her türlü madde ve malzemeler ile yemlerin güvenilirliği, hijyen ve kalite analizlerinin yapıldığı ve tohumluk kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü Bakanlık gıda kontrol laboratuvarlarının denetimleri, çalışma usul ve esaslarını kapsar.

(2) Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde gıda denetim ve kontrol faaliyetleri, bu Yönetmelik çerçevesinde Bakanlıkla iş birliği içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilgili birimleri tarafından yapılır.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 33 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akreditasyon: Bir laboratuvarın bağımsız, TS EN ISO/IEC 17011 standardına göre öncelikli olarak ulusal yetkilendirilmiş bir kuruluş, kapsamının yetersizliğinde ise uluslararası yetkilendirilmiş bir kuruluş tarafından uluslararası kabul görmüş TS EN ISO/IEC 17025 ve destekleyici alt referanslar ile teknik kriterlere göre değerlendirilmesi ve yeterliliğinin onaylanmasını,

b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

c) Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuş Bakanlık gıda kontrol laboratuvarları ve Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsünü,

ç) Çalışma izni: Özel gıda kontrol laboratuvarlarının bu Yönetmelik esaslarına göre onaylanan ürün/ürün grupları ve analiz bazında belirlenmiş faaliyet konularını kapsayan izni,

d) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

e) Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbi ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamülleri, narkotik ve psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tabi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi,

f) Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzemeyi,

g) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüğünü,

ğ) Kollaboratif çalışma: Laboratuvarların belli aralıklarla performansını ve analiz sonuçlarını karşılaştırmak ve kontrol etmek amacıyla Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı tarafından hazırlanan veya ulusal/uluslararası bağımsız bir kuruluştan temin edilen numunenin laboratuvarlara gönderilerek analiz ettirildiği ve sonuçlarının Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı veya numuneyi gönderen Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı tarafından değerlendirildiği çalışmayı,

h) Kuruluş izni: Bu Yönetmelik esaslarına göre faaliyette bulunmak üzere kurulacak özel gıda kontrol laboratuvarının binasının ve ortamınının uygunluğunu, çalışma koşulları için yeterliliğini gösteren izni,

ı) Laboratuvar: Bakanlık gıda kontrol laboratuvarları ve özel gıda kontrol laboratuvarlarını,

i) Laboratuvar birim sorumlusu: Laboratuvar birimlerinin faaliyet ve görev alanına giren konularda en az lisans düzeyinde eğitim almış, analizlerin yapılmasından ve sadece tek laboratuvar biriminden sorumlu olan laboratuvar personelini,

j) Laboratuvar denetçileri: Gıda kontrol laboratuvarlarının denetimi ile özel gıda kontrol laboratuvarlarının kuruluş, çalışma izni ve denetimlerinde yerinde inceleme yapan ve rapor hazırlayan Genel Müdürlüğün belirleyeceği, Genel Müdürlüğün laboratuvarla ilgili merkez biriminde çalışan TS EN ISO/IEC 17025 eğitimini almış uzman personel ile Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarlarında ilgili konuda en az üç yıl çalışmış, konusunda uzman, TS EN ISO/IEC 17025 eğitimini almış personeli,

k) Laboratuvar personeli: Laboratuvar birimlerinin faaliyet ve görev alanına giren konularda görev alan ve/veya analizleri yapan, laboratuvar birim sorumlusuna ve idareye karşı sorumlu olan faaliyet ve görev alanına giren konularda en az lisans düzeyinde eğitim almış personeli,

l) Laboratuvar tecrübesi: Genel Müdürlüğün Bakanlık gıda kontrol laboratuvarları ile ilgili merkez biriminde, kamu gıda kontrol laboratuvarlarında veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarlarının çalışma konularında faaliyet gösteren diğer resmî kurum ve kuruluşlara bağlı laboratuvarlarda çalışmış olma süresini,

m) Laboratuvar yardımcı personeli: Laboratuvar birimlerinin faaliyet ve görev alanına giren konularda laboratuvar birim sorumlusuna ve idareye karşı sorumlu olan, analizlerin yapılmasında görev alan, en az lise düzeyinde laboratuvarın faaliyet alanları ile ilgili konularında eğitim almış personeli,

n) Metot validasyonu (tasdiki): Uluslararası kabul görmüş standartlara göre bir metodun veya ölçüm prosedürünün belirlenen amaçlara uygunluğunu ve performansını yazılı olarak ortaya koymak için yapılan test ve ölçme işlemlerini,

o) Metot verifikasyonu (doğrulaması): Geçerli kılınmış bir metodun kullanıma alınmadan önce metodu kullanacak laboratuvarın şartlarında çalışabilirliğinin uygun performans kriterleri ile ispat edilmesini,

ö) Müdür: Laboratuvar personeli niteliğine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış, sadece laboratuvarın yönetilmesinden sorumlu olan personeli,

p) Özel gıda kontrol laboratuvarı: Gıda, gıda ile temas eden her türlü madde ve malzemeler ile yemlerin güvenilirliği, hijyen ve kalite analizlerini yapmak üzere gerçek ve tüzel kişilere ait kurulan/kurulacak laboratuvarı,

r) Şahit laboratuvar: Bakanlıkça yetkilendirildiği konularda şahit numunelerin analizini yapan laboratuvarı,

s) Şahit numune: Numunenin alındığı parti ve kitleden, numune ile birlikte yeteri miktarda alınan, itiraz ve ihtilaflı durumlar için il müdürlüğünce uygun koşullarda saklanan numuneyi,

ş) Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı: 14/1/2009 tarihli ve 27110 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğü Kuruluş ve Görev Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca kurulan laboratuvarı,

t) Yem: Hayvanların ağız yoluyla beslenmesi amacıyla kullanılan işlenmiş veya işlenmemiş, yem katkı maddeleri dahil her tür madde veya ürünü,

u) Yeterlilik testi: Bir laboratuvarın performansını veya sonuçlarını kontrol eden ulusal/uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından organize edilen testleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Laboratuvar Binası, Birimleri ve Genel Özellikleri

Laboratuvar binası ve yeri

MADDE 5 – (1) Laboratuvar, imar mevzuatına uygun ve insanların ikametgâhına mahsus olmayan yerlerde kurulur. Kimyasal madde ve gazları içeren yanıcı, yakıcı, boğucu, radyoaktif ve patlayıcı maddelerle çalışılan ve/veya bulaşıcı ve salgın hastalık riski taşıyan birimler dışında faaliyet gösteren, insanlar için tehlike oluşturmayan laboratuvarlar için bu şart aranmaz.

Laboratuvarın birimleri

MADDE 6 – (1) Laboratuvar idari ve teknik hizmet bölümleri olmak üzere aşağıdaki birim ve odalardan oluşur.

a) İdari hizmet bölümü:

1) Müdür ve diğer personel için yeterli nitelik ve nicelikte oda,

2) Giyinme odası, tuvalet ve/veya duş,

3) Büro ve arşiv.

b) Laboratuvar teknik hizmet bölümü ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.

1) Numune kabul ve rapor düzenleme, fiziksel, kimyasal (katkı, kalıntı, mikotoksin, ambalaj, mineral), mikrobiyoloji, moleküler biyoloji/Genetiği Değiştirilmiş Organizma, kalite yönetim laboratuvar ana birimleridir. Ana birimler birbiri ile birleştirilemez ve alt birim olamaz. Gerektiğinde bu birimlerde Genel Müdürlükten onay almak suretiyle, alt birim veya yeni birimler açılabilir.

2) Laboratuvarda tehlike anında kullanılmak üzere uygun yerlerde acil şok duş yeri, göz duşu gibi uygun tedbirleri almak zorundadır.

3) Laboratuvarda kullanılacak yanıcı, yakıcı, boğucu ve patlayıcı kimyasal maddeler ve yedek yardımcı malzemeler için yapısına ve risk grupları ile saklama koşullarına göre ayrı muhafaza edilmek üzere yeterli havalandırması bulunan depo ve/veya uygun düzenlenmiş dolaplar bulunur.

4) Numune/örnek tartım ünitesi ayrı olmak üzere, her birim için bağımsız veya ortak tartım odası veya kabini bulunur.

(2) Gıda kontrol laboratuvarlarında idari yardımcı hizmet birimi olarak İdari Mali İşler Şefliği ve Döner Sermaye Saymanlığı gibi birimler kurulabilir.

Laboratuvarların genel özellikleri

MADDE 7 – (1) Laboratuvarların genel özellikleri ile ilgili hususlar şunlardır:

a) Laboratuvarlar, faaliyet alanları ile ilgili olarak ulusal veya uluslararası belirlenen limitleri doğru bir şekilde tespit edebilecek donanıma sahip olur.

b) Enstrümental cihazlarla yapılan analizlerde numune hazırlama birimi ile cihazın bulunduğu birim ayrı planlanır, dışarıya hava ve gaz veren cihazlar ile analizde kullandığı çözeltileri ve hazırlanan numuneleri kapalı ortamda bulundurmayan cihazların bulunduğu ortamlarda mutlaka hava emici olur.

c) Tartım işleminin yapıldığı yer çevre şartlarından etkilenmeyecek şekilde düzenlenir.

ç) Mikrobiyoloji laboratuvar birimi kontaminasyonu önlemek amacıyla galoş giyme yeri, tavan UV lambaları gibi gerekli önlemlerin alındığı, tek yönlü iş akış prensibine uygun besiyeri hazırlama ve sterilize etme, ekim, inkübasyon işlemleri, kullanılmış malzemelerin temizliği ve sterilizasyonu için düzenlenmiş birbirinden ayrı alanlardan oluşur. Her bir alan laboratuvarın analiz kapsamı ile teknolojik altyapısına göre yeterli olacak şekilde planlanır.

d) GDO laboratuvar birimi, kontaminasyonu önlemek için numunenin girişinden itibaren ileri doğru tek yönlü homojenizasyon ve tartım, ekstraksiyon, PCR odası ve PCR sonrası işlemlerin yapıldığı alanlardan oluşur. Her bir alan laboratuvarın analiz kapsamı ile teknolojik altyapısına göre yeterli olacak şekilde planlanır.

e) Laboratuvarlar teknolojik gelişmeye bağlı olarak özel ortam gerektiren analizlerde ve muhafaza koşullarında bu şartları sağlayan alet ve ekipmanlarla donatılır ve ayrı birimler halinde planlanır.

f) Laboratuvar çalışmalarında analiz sonuçlarının olumsuz etkilenmemesi için ortamın toz, nem, buhar, titreşim, elektromanyetik etkenler ve zararlı canlılar gibi olumsuz şartlardan korunması sağlanır. Laboratuvar çalışmalarında analizlerin gerektirdiği ideal ortam sıcaklığının sağlanması için gerekli tedbirler alınır.

g) Çalışan personelin iş güvenliği için uygun giysi ve donanım kullanması sağlanır.

ğ) Laboratuvarların temizlik, sanitasyon, dezenfeksiyon ve sterilizasyon işlemleri yazılı talimatlara göre düzenli olarak yapılır ve kontrol edilir.

h) Boru sistemleri, radyatörler, aydınlatma, havalandırma sistem ve bağlantıları ile diğer servis noktalarının temizlenmesi kolay olacak ve laboratuvar çalışmalarını etkilemeyecek şekilde tasarlanır. Duvar, tavan ve tabanlar kolayca temizlenebilir ve gerektiğinde dezenfekte edilebilir özellikte malzemelerle kaplanır.

ı) Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemleri yapılacak analizlere uygun olarak planlanır ve uygulanır.

i) Laboratuvarın analiz yapılan birimlerine, o birimde çalışan personel haricindeki kişilerin kontrol dışı girişleri önlenir.

j) Laboratuvarda ilk yardım için gerekli ilaç ve malzemelerin bulunduğu ilk yardım dolabı ve talimatı yer alır.

k) Tuvalet ve duşların, laboratuvarın analiz yapılan birimleri ile doğrudan bağlantısı önlenir.

l) Laboratuvarlar numune akışı ve kapasitelerine uygun olarak kimyasal maddelerin, besiyerlerin, standart gibi maddelerin, analize alınıncaya kadar numunelerin ve ayrıca analiz sonrasında kalan örneklerin uygun şekilde muhafaza edilebileceği ayrı depo veya soğutucu cihaz bulundurur. Analizi yapılan numunelerden kalan örneklerin saklanma süresi analizin özelliğine göre Bakanlıkça belirlenir.

m) Laboratuvarlarda ortaya çıkan atıklar doğrudan dış ortama verilmez, gerekli önlemler alındıktan sonra tekniğine ve mevzuatına uygun bir şekilde laboratuvardan uzaklaştırılır, gerektiğinde bu atıkların bertaraf edilmesi için ilgili kuruluşlarla sözleşme yapılır.

n) Laboratuvarda kullanılan yanıcı, yakıcı, boğucu ve patlayıcı gaz içeren gaz tüpleri bina dışında tekniğine uygun olarak havalandırmak şartıyla muhafaza edilir. Ancak cihaz kurulum şartı gereği cihazdan ayrı bir noktada muhafaza edilmeyecek tüpler gerekli önlemlerin alınması ve cihaz teknik servisinin onayı ile laboratuvar içinde bulundurulabilir.

o) Laboratuvarlarda analizin yapıldığı birimlere ait atık yönetimi de dahil olmak üzere ilgili tüm prosedürler ve talimatlar bulundurulur.

ö) Numune kabul ve rapor düzenleme birimi laboratuvar bünyesinde analiz birimlerinden bağımsız olarak planlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İstihdam, Laboratuvar ve Sorumlularının Görev ve Yetkileri

İstihdam

MADDE 8 – (1) Laboratuvarlarda müdür, kalite yönetim birim sorumlusu, her laboratuvar hizmet biriminde ayrı ayrı laboratuvar birim sorumlusu, yeterli sayıda personel ve yardımcı personel istihdamı zorunludur.

a) Laboratuvarlarda faaliyet ve görev alanına giren konulara göre gıda, süt, su ürünleri, zootekni, bitki koruma, bahçe bitkileri ve tarla bitkileri, toprak bölümü mezunu ziraat mühendisi, veteriner hekim, gıda mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, su ürünleri mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi, biyolog, genetik ve biyoteknoloji, polimer mühendisi ile laboratuvarlarda faaliyet ve görev alanına giren konularda tekniker, teknisyen, laborant, teknik ve sağlık hizmetleri sınıfı personeli istihdam edilir.

b) Numune kabul ve raporlandırma birim sorumlusu olarak gıda konusunda en az teknik lise veya ön lisans eğitimi almış personel istihdam edilebilir.

c) Laboratuvarlarda yapılacak olan gıdaların duyusal analizleri için ön lisans veya lisans eğitimi almış personel dışında da personel istihdam edilebilir.

ç) Gerektiğinde idari hizmetler birimlerine elektrik, elektronik, makine, istatistik, fizik, çevre, bilgisayar mühendisi ve benzeri alanlardan veya bu alanlardan mezun olan tekniker ve teknisyen istihdam edilebilir. Bu kişilerde laboratuvar tecrübesi aranmaz.

d) Bakanlık gıda kontrol laboratuvarına müdür olarak atanacak personelin en az üç yıl laboratuvar tecrübesine sahip olması gerekir. Gıda kontrol laboratuvarlarına atanacak teknik ve sağlık hizmetleri sınıfı personelinin hizmet süresi beş yıldan az olmaz. Hizmet süresi beş yıldan fazla olan teknik ve sağlık hizmetleri sınıfı personelinin laboratuvarlara atanabilmesi için en az iki yıl laboratuvar tecrübesine sahip olması şartı aranır.

Laboratuvarın görevleri

MADDE 9 – (1) Laboratuvarın görevi, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen ürünlerde Bakanlık il müdürlüklerince ithalat, ihracat, denetim ve benzeri amaçlar için gönderilen numunelerin analizlerini, diğer kamu kurumlarından gönderilen numunelerde resmi istek analizlerini, üniversiteler gibi kurum ve kuruluşların, şahıs veya firmaların özel istek analizlerini, araştırma geliştirme ve proje analizlerini raporlarında belirtmek kaydı ile yapmaktır.

Müdürün görevleri

MADDE 10 – (1) Müdür, laboratuvarın ilgili mevzuata uygun olarak yönetiminden sorumludur ve bu Yönetmelikte belirtilen hizmetleri, ilgili mevzuata göre yürütmekle yükümlü olup görev ve yetkileri şunlardır:

a) Laboratuvar birimlerinin işlevine uygun olarak çalışmasını sağlamak ve kontrol etmek.

b) Alet ve ekipmanların bakım, onarım, kalibrasyon ve performans testlerini yaptırmak.

c) Laboratuvarda metot validasyonu/verifikasyonunun yapılmasını, standart çalışma prosedürlerinin hazırlanmasını ve bunların belgelere dayandırılmasını sağlamak.

ç) Numune ve analiz kayıtlarının düzenli olarak defter veya elektronik ortamda tutulmasını ve numunelerin laboratuvar birimlerine dağılımını sağlamak.

d) Laboratuvara giren numunenin tüm analizlerinin ulusal/uluslararası onaylanmış metotlara uygun yapılmasını sağlamak.

e) Laboratuvar bünyesinde yapılan analiz ve test sonuçlarını onaylamak.

f) Laboratuvarda denetim tutanağı ile belirtilen hususların yerine getirilmesini sağlamak, denetim tutanaklarının muhafazası için gerekli tedbirleri almak.

g) Laboratuvarın kollaboratif testler ile ulusal ve uluslararası yeterlilik testlerine katılımını sağlamak.

ğ) Kayıtların düzenli tutulmasını ve arşivlenmesini sağlamak.

h) Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgelerin zamanında Genel Müdürlüğe bildirimini sağlamak.

ı) Kayıt ve raporlarda gizlilik esasına uyulmasını sağlamak.

i) Laboratuvarın ilgili mevzuata uygun olarak genel yönetiminden ve temsilinden sorumlu olmak.

j) Laboratuvarın görev alanına giren hususlarda politika ve stratejiler geliştirmek, bunlara uygun olarak yıllık hedefler oluşturmak, laboratuvar ihtiyaçlarını belirlemek, uygulamaları koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek suretiyle laboratuvarın çalışma programı ve bütçe teklifinin hazırlanmasını sağlamak.

k) Laboratuvarın yapısı ve idaresinin verimliliğini ve gelişimini sağlamak için faaliyet ve işlemleri denetlemek, yönetim sistemlerinin etkinliğini gözden geçirmek.

l) Laboratuvarın hizmet birimlerinin uyumlu, verimli, etkili ve düzenli biçimde yönetimi, koordinasyonu ile iş planlarının yapılmasını sağlamak.

m) Laboratuvarın işlevlerini yerine getirmede personele liderlik yaparak, laboratuvarın bilimsel yönden başarısı ve sürekliliği için gerekli bilgi, deneyim kazanmaları ve beceri edinmeleri amacıyla personel eğitimine önem vermek, konu ile ilgili programlar düzenlemek.

n) Personelin görevini yerine getirmesinde bağımsız, objektif ve her türlü baskıdan uzak çalışabileceği ortamın oluşmasını sağlamak.

Laboratuvar birim sorumlusunun görevleri

MADDE 11 – (1) Sorumlu olduğu laboratuvar biriminin faaliyet ve görev alanına giren konularında analizlerin yapılmasını sağlamak, analizlerin doğruluğunu ve sürdürülebilirliğini etkileyecek tedbirleri almak ve idareye bildirmek, birimi ile ilgili yıllık iş programı hazırlamak, laboratuvarın demirbaş ve sarf malzeme ihtiyaçlarını belirlemek ve stokları takip etmek, birimindeki personelin verimli ve uyumlu şekilde çalışmasını sağlamak, birimiyle ilgili akreditasyon gereklerini yerine getirmek, analiz çeşitliliğini artırmak için gerekli çalışmaları yürütmekle görevlidir.

Kalite yönetim birim sorumlusunun görevleri

MADDE 12 – (1) Kalite yönetim birim sorumlusunun görevi, laboratuvarların Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği İçin Genel Şartlar TS EN ISO/IEC 17025 standardına veya kılavuz standartlara göre kalite ile ilgili çalışmaların koordinasyonu ve izlenebilirliğini sağlamak ve yönetim sistemi politikalarını, hedeflerini ve Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği İçin Genel Şartlar TS EN ISO/IEC 17025 standardı ve kılavuz standartların şartlarını karşılayan yönetim sistemine ait dokümanların hazırlanmasını, uygulanmasını, güncelliğini ve gerçekleştirilmesinin takibini sağlamaktır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Özel Gıda Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş İzni,

Çalışma İzni ve Kapsam Genişletmesi

Kuruluş izni

MADDE 13 – (1) Özel gıda kontrol laboratuvarı kurmak isteyen gerçek ve/veya tüzel kişiler, aşağıdaki bilgi ve belgelerle Genel Müdürlüğe başvurur:

a) Dilekçe.

b) Özel gıda kontrol laboratuvarının adı, sahibinin adı, soyadı veya kurumun adı, açık adresi, telefon, faks numarası ve elektronik posta adresi.

c) Kuruluş ve değişiklikleri içeren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin noterce veya ticaret odalarınca onaylanmış sureti, vergi levhası fotokopisi ve ticaret odasından alınan faaliyet belgesinin aslı.

ç) Özel gıda kontrol laboratuvarı müdürünün noter onaylı sözleşmesi veya müdürün özel gıda kontrol laboratuvarın sahibi olan şirket ortaklarından biri olması halinde özel gıda kontrol laboratuvar müdürü olarak görevlendirildiğine dair yönetim kurulu kararının noter tasdikli örneği, müdürün diplomasının Bakanlık birimleri ya da noterce onaylanmış sureti ve nüfus cüzdanının fotokopisi.

d) Özel gıda kontrol laboratuvarı müdürü için meslek odası bulunan meslekler için kayıtlı olduğu meslek odasından alınacak odaya kayıtlı olduğuna dair belgenin aslı.

e) Özel gıda kontrol laboratuvarının analiz ve ürün/ürün grupları bazında genel faaliyet konularını belirten belge.

f) Özel gıda kontrol laboratuvarının gıda laboratuvarı amaçlı faaliyet için açıldığını gösterir İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının noter onaylı sureti.

g) Laboratuvar tapusunun noter veya tapu müdürlüklerince onaylanmış sureti veya kira sözleşmesinin noter onaylı sureti.

ğ) Özel gıda kontrol laboratuvarının iç yerleşim planı.

h) Özel gıda kontrol laboratuvarında yangına karşı gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiyeden alınacak belgenin aslı.

(2) Genel Müdürlük özel gıda kontrol laboratuvarının bilgi ve belgelerini içeren başvuru dosyasını inceler. Dosyanın uygun bulunması halinde Genel Müdürlüğün belirleyeceği en az üç kişiden oluşan laboratuvar denetçileri tarafından özel gıda kontrol laboratuvarı yerinde denetlenir. Genel Müdürlüğe sunulan denetim raporuna göre özel gıda kontrol laboratuvarının kuruluşunun bu Yönetmeliğe uygun olması halinde Genel Müdürlükçe kuruluş izin belgesi düzenlenir.

(3) Yerinde yapılan denetimlerde özel gıda kontrol laboratuvarının kuruluşunun uygun bulunmaması halinde özel gıda kontrol laboratuvarına denetim raporu ile eksiklikler bildirilir. Özel gıda kontrol laboratuvarı tarafından bir yıl içerisinde eksikliklerin tamamlandığına dair müracaat yapılmaması durumunda özel gıda kontrol laboratuvarının kuruluş izni müracaatı geçersiz sayılır ve kuruluş izni için istenen belgeleri güncelleyerek tekrar müracaat etmesi gerekir. Özel gıda kontrol laboratuvarının eksiklikleri tamamladığına dair Genel Müdürlüğe müracaatından sonra Genel Müdürlüğün belirleyeceği en az üç kişiden oluşan laboratuvar denetçileri tarafından özel gıda kontrol laboratuvarı tekrar eksikliklerle ilgili yerinde denetlenir. Genel Müdürlüğe sunulan denetim raporuna göre özel gıda kontrol laboratuvarının kuruluşunun bu Yönetmeliğe uygun olması halinde Genel Müdürlükçe kuruluş izin belgesi düzenlenir.

(4) Kuruluş izni verilen özel gıda kontrol laboratuvarı yeni bir birim açmak istediğinde, yeni açılacak birim/birimlere ait bilgi ve belgelerle Genel Müdürlüğe müracaat eder, yukarıda belirtilen işlemler yapılarak kuruluş izin belgesi yenilenir.

Çalışma izni

MADDE 14 – (1) Kuruluş izni belgesi alan özel gıda kontrol laboratuvarı, çalışma izni almak için, aşağıdaki bilgi ve belgelerle Genel Müdürlüğe başvurur.

a) Dilekçe.

b) Özel gıda kontrol laboratuvarının analiz ve ürün ve/veya ürün grupları bazında belirlenmiş faaliyet konularını belirten belge (EK-1).

c) Özel gıda kontrol laboratuvar personelinin görevleri ve mesleklerini belirten organizasyon şeması.

ç) Özel gıda kontrol laboratuvarının her birim sorumlusu ve personeli için Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı olduğuna dair belge ve nüfus cüzdanlarının fotokopisi, kayıtlı olduğu meslek odasından alınacak belgenin aslı ve diplomalarının Genel Müdürlük veya noterce onaylanmış suretleri.

d) Genel numune kayıt defterinin (EK-3) numaralandırılarak onaylandığına dair (elektronik ortamda saklayanlar hariç) il müdürlüğü veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvar müdürlüğünden alınacak belge.

e) Cihaz, alet ve ekipmanlara ilişkin Türkçe kılavuzu, kullanma talimatı ve kalibrasyon/performans kontrol belgeleri denetimde yerinde gösterilmek üzere laboratuvarda bulundurulmak koşuluyla özel gıda kontrol laboratuvarında kullanılacak cihaz, alet ve ekipmanların marka, model, üretim yılına ait bilgileri (EK-6).

f) Özel gıda kontrol laboratuvarında kullanılacak standart madde ve sertifikalı referans materyallerin listesi.

g) Özel gıda kontrol laboratuvarının kimyasal ve tıbbi atıkların bertaraf edilmesi için ilgili kuruluş ile yaptığı sözleşmenin noterce onaylanmış sureti.

ğ) Özel gıda kontrol laboratuvarının yetkilendirildiği faaliyet konuları ile ilgili düzenleyecekleri analiz sonuçlarında tarafsız ve bağımsız olunacağına dair beyanname.

(2) Çalışma izni almak isteyen özel gıda kontrol laboratuvarı, bu belgelerle Genel Müdürlüğe müracaat eder. Genel Müdürlük, başvuru dosyasını inceler. Özel gıda kontrol laboratuvarı, başvuru dosyasının uygun bulunması durumunda çalışma izni almak istediği analizlerin yazılı çalışma talimatları, bu talimatların orijinal kaynakları, ulusal/uluslararası geçerliliği olan standart metot kullanması durumunda Bakanlığın oluşturacağı komisyonca her yıl belirlenecek analizler için metot verifikasyon raporunu, kullanmaması durumunda metot validasyon raporunu içeren dosyalarını Genel Müdürlüğün görevlendirdiği Ulusal Gıda Referans Laboratuvarına veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarına teknik yönden inceletmek üzere gönderir. Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı özel gıda kontrol laboratuvarının dosyasını inceler ve eksiklik tespit ettiğinde tamamlaması için özel gıda kontrol laboratuvarına bildirir. Dosyayı inceleyen Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı, özel gıda kontrol laboratuvarının dosyaları ile ilgili işlemler sonuçlandıktan sonra tüm dosyalarını özel gıda kontrol laboratuvarına iade eder ve inceleme raporunu (EK-2) Genel Müdürlüğe gönderir.

(3) İnceleme raporuna göre uygun bulunan analizler için Genel Müdürlüğün belirleyeceği en az üç kişiden oluşan laboratuvar denetçileri tarafından özel gıda kontrol laboratuvarının çalışmaları yerinde denetlenir. Denetlemede laboratuvar denetçileri verifikasyon ve validasyon çalışmaları da dahil analiz ve özel gıda kontrol laboratuvarı ile ilgili tüm teknik kontrolleri yapar. Bir nüshası özel gıda kontrol laboratuvarına verilen ve bir nüshası Genel Müdürlüğe sunulan denetim raporunda belirtilen uygun görülen analizler için özel gıda kontrol laboratuvarının yazılı talep etmesi durumunda Genel Müdürlükçe çalışma izin belgesi ve onaylı faaliyet listesi düzenlenir.

(4) Özel gıda kontrol laboratuvarı kendisine bildirilen uygun bulunmayan analizler için denetim raporunda belirtilen eksiklikleri tamamlayarak Genel Müdürlüğe bildirmesi gerekir. Özel gıda kontrol laboratuvarının eksikliklerini giderdiğine dair Genel Müdürlüğe müracaatından sonra Genel Müdürlüğün belirleyeceği en az üç kişiden oluşan laboratuvar denetçileri denetim raporunda tespit edilen eksikliklerin giderilip giderilmediğine ilişkin özel gıda kontrol laboratuvarında tekrar denetim yapar.

(5) Laboratuvar denetçileri tarafından Genel Müdürlüğe sunulan denetim raporunda uygun görülen analizler için Genel Müdürlükçe çalışma izin belgesi yeniden düzenlenir.

Kapsam genişletme

MADDE 15 – (1) Kapsam genişletmek isteyen çalışma izni almış özel gıda kontrol laboratuvarı kapsamına dahil edeceği analizlerle ilgili aşağıdaki belgelerle Genel Müdürlüğe müracaat eder.

a) Dilekçe.

b) Özel gıda kontrol laboratuvarının kapsam genişletmek istediği analiz ve ürün ve/veya ürün gruplarını belirten belge (EK-1).

c) Kapsam genişletmek istediği analizlerle ilgili yeni bir birim açılmış ve personel alımı yapılmış ise birim sorumlusu ve yardımcı personelin Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı olduğuna dair belgeleri ve nüfus cüzdanlarının fotokopisi, kayıtlı olduğu meslek odasından alınacak belgenin aslı ve diplomalarının Bakanlık birimleri veya noterce onaylı suretleri.

ç) Özel gıda kontrol laboratuvarında kapsam genişletilecek konularla ilgili kullanılacak cihaz, alet ve ekipmanların marka, model ve üretim yılına ait bilgileri ile birlikte yerleşim planı.

(2) Genel Müdürlük, gönderilen başvuru dosyasını inceler. Başvuru dosyasının uygun bulunması durumunda çalışma izni ile ilgili tüm işlemler sırasıyla kapsam genişletme içinde aynen yapılır.

(3) Özel gıda kontrol laboratuvarları kapsamı devam eden müracaatları sonuçlandırılmadan yeni bir kapsam genişletme için başvuruda bulunamazlar.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Yetkilendirme ve Bildirimler

Yetkilendirme

MADDE 16 – (1) Bakanlıktan kuruluş ve çalışma izin belgesi alan özel gıda kontrol laboratuvarı, ürün/ürün grubu ve analiz bazında belirtilen faaliyet konularında 9 uncu maddede belirtilen analizleri yapmaya yetkilidir.

(2) Bakanlıkça, bu Yönetmelik çerçevesinde yer alan konularda ulusal referans olarak Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı görevlendirilmiştir.

(3) Özel gıda kontrol laboratuvarı onaylanmış faaliyet konusu dışında veya analiz yapmadan analiz raporu düzenleyemez.

(4) Gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yem üreten veya ithal ve ihraç eden veya satan gerçek ve tüzel kişilerin ortağı veya sahibi olduğu özel kontrol laboratuvarlarında kendilerine ait resmi kontrol numunelerinin analizlerini yapamazlar.

(5) Ülke genelinde yapılamayan analizler için Bakanlık gerektiğinde uluslararası laboratuvarlara numune göndermek suretiyle hizmet alabilir.

(6) Bakanlık, laboratuvarların yapmış oldukları analiz veya analiz gruplarında akreditasyon şartı arar. Bakanlık bu analiz veya analiz gruplarını önem ve önceliğine göre belirleyebilir ve bildirir.

(7) Bakanlık, üniversitelere, diğer kamu kurum ve kuruluşlara ait kurulan/kurulacak laboratuvarlara resmi kontrol numunesi dışında, kendi faaliyetleri kapsamında analizleri yapmak üzere 13 üncü ve 14 üncü maddelere göre kuruluş ve çalışma yeterlilik belgesi verebilir. Bu laboratuvarlar için 13 üncü maddenin (c), (ç), (f) ve (g) bentlerindeki belgeler istenmez.

Bildirimler

MADDE 17 – (1) Kuruluş ve çalışma izni alan özel gıda kontrol laboratuvarı katılım sağladığı yeterlilik testlerinin sonuçlarını, laboratuvarının kapatılması, sahibinin, müdürünün, personelin değişmesi, özel gıda kontrol laboratuvarının adresinin veya adının değişmesi, özel gıda kontrol laboratuvarının fiziksel olarak genişletilmesi veya yapısını temelden değiştirecek tadilatların yapılması halinde on beş iş günü içinde bu bilgi ve belgeleri Genel Müdürlüğe gönderir. Özel gıda kontrol laboratuvarının değişiklikle ilgili bilgi ve belgeleri incelendikten sonra gerekli görüldüğünde Genel Müdürlüğün belirleyeceği en az üç kişiden oluşan laboratuvar denetçileri tarafından özel gıda kontrol laboratuvarında, yerinde denetleme yapılır. Denetçiler tarafından hazırlanan ve Genel Müdürlüğe sunulan raporda özel gıda kontrol laboratuvarının yapmış olduğu değişikliğe göre gerek görülürse kuruluş ve/veya çalışma izin belgesi yenilenir.

(2) Özel gıda kontrol laboratuvarları, faaliyetleri ile ilgili bilgilerini özel istek analiz sahibinin bilgileri hariç Genel Müdürlüğün belirlediği elektronik ortama girer veya istenilen formda ve zamanda düzenli olarak Genel Müdürlüğe bildirir.

ALTINCI BÖLÜM

Denetim ve Kontroller

Denetim

MADDE 18 – (1) Laboratuvarlar, Genel Müdürlüğün belirleyeceği laboratuvar denetçileri tarafından bu Yönetmelik esasları dahilinde şikayet dışında iki yılda en az bir defa denetlenir. Denetim, tarihinden en az on beş gün önce laboratuvarlara bildirilir. Şikayet denetimlerinde bildirim yapılmaz. Denetimlerde gizlilik esastır. Laboratuvarlar, denetlemeye gelen görevlilere denetim kapsamında her türlü bilgi ve belgeyi sunmak zorundadır. Denetim tutanağı en az iki nüsha halinde düzenlenerek bir nüshası laboratuvarlara teslim edilir.

(2) Denetimde, laboratuvarın analizle veya laboratuvarıyla ilgili analiz sonucunu etkileyecek herhangi bir uygunsuzluk bulunduğu takdirde sonucun ilgili laboratuvara bildirilmesini müteakip uygunsuzluk bulunan laboratuvara yedi gün içerisinde gerekçeli itiraz hakkı verilir. Genel Müdürlük bu itirazla ilgili gerekçeyi uygun bulması durumunda gerek gördüğünde yeniden görevlendireceği uzman bilirkişi ekibi tarafından yeniden denetim yaptırabilir. Eksikliğin giderilmesi için laboratuvara üç ayı aşmamak üzere süre verilir. Bu süre içerisinde ilgili analizler askıya alınır. Laboratuvar denetçileri denetim raporunu Genel Müdürlüğün laboratuvarın bu uygunsuzluğuyla ilgili tedbir alması için ivedi bir şekilde ulaştırır. Bu durumda Genel Müdürlük gerek gördüğünde ilgili birim veya analiz faaliyetini geçici olarak durdurur. Laboratuvar denetim tutanağında belirtilen süre içerisinde eksiklik veya uygunsuzluğu tamamlayarak Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlük belirleyeceği en az üç laboratuvar denetçisine laboratuvarda yeniden denetleme yaptırır. Uygunsuzluk ortadan kalkmış ise laboratuvarın ilgili birim veya analiz faaliyetine devam etmesine izin verilir.

Kontroller

MADDE 19 – (1) Laboratuvarlar, her analiz grubu (metal analizleri, pestisit analizleri, mikrobiyolojik analizler, katkı analizleri ve benzerleri.) için yılda en az bir kez ulusal veya uluslararası yeterlilik testleri düzenleyen kuruluşların düzenlediği testlere katılır ve bu testlerin sonuçlarını Genel Müdürlüğe bildirir.

(2) Genel Müdürlük ayrıca gerektiğinde lüzum gördüğü analizlerde laboratuvarların analiz sonuçlarının kabul edilebilir hata sınırları içerisinde olup olmadığının kontrolü için laboratuvarlardan yeterlilik testlerine katılım sağlamalarını ve katılmış oldukları testlerin sonucunu Genel Müdürlüğe göndermelerini ister ve/veya kollaboratif çalışma yaptırır. Analiz sonuçları Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı veya Bakanlık gıda kontrol laboratuvarı tarafından değerlendirilir. Analiz sonuçları ile ilgili değerlendirme gizlilik esası doğrultusunda Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük laboratuvarların hata sınırları dışında olduğu belirlenen analizlerle ilgili analiz yapma yetkisini, ulusal veya uluslararası yeterlilik testleri düzenleyen kuruluşlarca analiz sonuçlarının yeterliliği onaylanana kadar durdurur.

YEDİNCİ BÖLÜM

Belge ve Kayıtların Tutulması

Belge ve kayıtlar

MADDE 20 – (1) Laboratuvarın işleyişiyle ilgili olarak aşağıdaki doküman ve kayıtlar tutulur.

a) Genel numune kayıt defteri (EK-3).

b) Analiz detay formu (EK-4).

c) Muayene ve analiz raporu (EK-5).

ç) Cihaz, alet ve ekipman listesi (EK-6).

d) Cihaz, alet, ekipman bakım, onarım ve kalibrasyon çizelgesi (EK-7).

e) Aylık faaliyet raporu (EK-8).

f) Kimyasal madde stok takip formu (EK-9).

g) Standart ve/veya referans maddelerin kayıtları.

ğ) Laboratuvarın atık prosedürü ve atık kayıtları.

h) Cihaz, alet, ekipmanların kullanım talimatları veya Türkçe orijinal kullanım kılavuzu.

ı) Enstrümental analizlerde elektronik yedekleri veya kromatogram çıktıları.

i) Analiz metotlarına ve cihazlara ait validasyon/verifikasyon raporları.

j) Personel bilgi kayıtları.

k) Ulusal ve/veya uluslararası yeterlilik test sonuçlarına ait kayıtlar.

l) Eğitim kayıtları.

m) İlk yardım talimatı.

(2) Analiz detay formu dışındaki doküman ve belgeler elektronik ortamda veya yazılı onaylı doküman olarak saklanabilir. Laboratuvarda elektronik ortamda yapılan kayıtlar ile diğer kayıtların izlenebilirliği ve gizlilik içinde muhafazası için gerekli önlemlerin alınması sağlanır. Yukarıda belirtilen doküman ve kayıtlar en az beş yıl muhafaza edilir. Laboratuvarlar aylık faaliyetlerini her ayın on beşine kadar Genel Müdürlüğün belirlediği elektronik ortama girer ve her üç ayda bir olarak üçer aylık toplam faaliyetlerini ve yıl sonunda yıllık toplam faaliyetlerini yazılı olarak Genel Müdürlüğe gönderir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Analiz Metotları ve Özellikleri, Analiz Raporları ve Ücretleri

Analiz metotları ve özellikleri

MADDE 21 – (1) Laboratuvarlarda öncelikle uluslararası metotlar, uluslararası metot bulunmadığı taktirde gıda ve yem mevzuatlarında belirtilen analiz metotları kullanılır. Ulusal/uluslararası kabul edilmiş bir analiz metodu kullanıldığında, laboratuvar tarafından ilgili metodun laboratuvarda uygulanabilirliğinin verifikasyon çalışmasını yapması gerekir. Ulusal/uluslararası kabul edilmiş bir analiz metodu kullanılmadığında, laboratuvar tarafından ilgili metodun uluslararası bir protokole göre validasyon çalışmaları yapılarak dokümante edilir. Yapılan validasyon metotta tanımlanmış olan ürün/ürünler için geçerlidir. Metotta belirtilenin dışında farklı özelliklere sahip bir matriksteki ürün çalışıldığında metot yeniden geçerli kılınır. Elde edilen validasyon sonuçlarına göre metodun optimum şartlarda ve en yüksek performansta kullanılması için gerekli olan uyarıların, dikkat edilecek noktaların, kritik nokta ve kritik işlemlerin tanımlandığı rutin uygulamalara yönelik metot talimatları standart operasyon prosedürü olarak hazırlanır.

(2) Analiz metotları doğruluk, uygulanabilirlik, tespit limiti, tayin sınırı, kesinlik, tekrar edilebilirlik, yeniden üretilebilirlik, gelişme, seçimlilik, hassasiyet, doğrusallık, ölçüm belirsizliği ve gerekli görülecek diğer özelliklerini taşır.

(3) Özel istek numunelerin analizi müşteri talep ettiği takdirde farklı bir metoda göre yapılabilir.

Analiz raporları

MADDE 22 – (1) Laboratuvarlarda Bakanlıkça istenen analiz raporları en az üç nüsha olarak düzenlenir. Laboratuvarların düzenleyecekleri raporlar reklam amacıyla kullanılamaz. Laboratuvar tarafından analiz raporlarının gizliliği esastır. Rapor formatları sabit olup Bakanlık özel bildirim durumları hariç laboratuvar hiçbir değişiklik yapamaz.

(2) Analiz raporlarının hazırlanmasında aşağıdaki hususlara dikkat edilir.

a) Analiz sonucu cihaz veya metodun tespit edebileceği ölçüm değeri altında olan sonuçlarda “Tespit Edilemedi”, mikrobiyolojik analizlerde “< 10, <3, ve benzeri” veya “Tespit Edilemedi” şeklinde raporlanır. Gerektiği durumlarda ise cihaz bilgisi analiz raporuna yazılır.

b) Enstrümental cihazlarla yapılan analizlerde kullanılan metot adı, cihaz bilgileri ve benzeri bilgiler verilebilir.

c) Numunede yapılan bütün analizler aynı raporda belirtilir.

ç) Analiz raporunda raporun kısmen kullanılamayacağına dair uyarıcı ifade ve “Analiz sonuçları yukarıda belirtilen numune için geçerlidir” ifadesi yer alır.

d) Özel istek muayene ve analiz raporlarının son sayfasında mutlaka “Adli ve idari işlemler ile reklam amacıyla kullanılamaz” ifadesi yazılır.

e) Raporda mevzuatın gerektirdiği durumlarda geri alma sonuçları, ölçüm belirsizliği gibi analiz sonucunu etkileyen parametreleri belirtilir.

f) Özel istek analiz raporlarında analizi talep eden kuruluş/şahsın adresi veya numunenin alındığı yer rapora eklenebilir.

Analiz ücretleri

MADDE 23 – (1) Gıda kontrol laboratuvarları ve özel gıda kontrol laboratuvarlarınca Bakanlık tarafından gönderilecek (ithalat, ihracat ve benzeri) numunelerde uygulanacak analiz ücretlerinin tümü, analiz bazında analiz maliyetleri dikkate alınmak suretiyle her yıl Bakanlığın belirleyeceği esaslara göre oluşturulacak özel gıda kontrol laboratuvarlarının temsilcisinin de katılacağı bir komisyon tarafından KDV hariç olarak belirlenir ve yayınlanır. Yıl içerisinde ilk defa olarak yapılmaya başlanan analizlerin ücretleri KDV hariç olarak Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen fiyat tarifesi Bakanlıkça ihale mevzuatı kapsamında alınacak ölçüm ve analiz hizmetleri için geçerli değildir.

(2) Komisyon tarafından belirlenen fiyat tarifesine tüm laboratuvarlar tarafından uyulması zorunludur. Bakanlık kendi resmi numuneleri için belirlenen fiyatlara uymayan özel gıda kontrol laboratuvarına numune gönderimini durdurabilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırımlar

MADDE 24 – (1) Bakanlıktan, 13 üncü ve 14 üncü maddede belirtilen izni almadan faaliyette bulunan ve/veya analiz yapmadan analiz raporu düzenleyen özel gıda kontrol laboratuvarları için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uygulanır.

(2) Bakanlıkça, 20 nci maddede istenilen kayıtları tutmayan ve süresi içerisinde sunmayanlar ile 17 nci maddede bildirimi istenilen değişiklikleri süresi içerisinde bildirmeyen özel gıda kontrol laboratuvarları için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır.

(3) Özel gıda kontrol laboratuvarlarının denetimleri ile ilgili 18 inci maddede belirtilen denetimlerde tespit edilen uygunsuzluğu verilen süre sonunda gidermeyen özel gıda kontrol laboratuvarları için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uygulanır.

(4) Bu madde hükümleri Bakanlık gıda kontrol laboratuvarları için uygulanmaz.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 25 – (1) 1/10/2010 tarihli ve 27716 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş, Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Halen faaliyet gösteren laboratuvarlar bu Yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl içinde bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır.

Yürürlük

MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

29 Aralık 2011 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28157 (3. Mükerrer)

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

TÜRK GIDA KODEKSİ BULAŞANLAR YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıdalarda bulunabilen belirli bulaşanların maksimum limitlerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gıdalarda bulunabilen nitratları, mikotoksinleri, ağır metalleri, 3-monokloropropan-1,2-diolü (3-MCPD), dioksinleri ve dioksin benzeri poliklorlubifenilleri (PCB), polisiklik aromatik hidrokarbonları (PAH) ve erusik asiti kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak,

b) 1881/2006/EC sayılı Gıdalardaki Belirli Bulaşanların Maksimum Limitlerinin Belirlenmesi Hakkında Avrupa Birliği Komisyon Tüzüğüne paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Bulaşan: Gıdaya kasten ilave edilmeyen ancak gıdanın birincil üretim aşaması dahil üretimi, imalatı, işlenmesi, hazırlanması, işleme tabi tutulması, ambalajlanması, paketlenmesi, nakliyesi veya muhafazası ya da çevresel bulaşma sonucu gıdada bulunan hayvan tüyü, böcek parçası gibi yabancı maddeler hariç olmak üzere her tür maddeyi,

c) İşlenmemiş gıda: Bölme, parçalama, derisini yüzme, kemiğinden ayırma, soyma, temizleme, ayıklama, öğütme, ezme, kesme, kıyma, inceltme, dondurma, derin dondurma, soğutma, ambalajlama veya ambalajından çıkarma işlemlerinin, gıdanın doğal yapısında önemli bir değişikliğe neden olmayan işlemler olduğu kabul edilerek; gıdanın doğal yapısında önemli bir değişikliğe sebep olacak herhangi bir işlem uygulanmamış gıdayı,

ç) Metal ve metaloidler: Gıdaların doğal yapısında bulunabilen veya çevre, teknolojik işlemler ya da ambalaj materyalleri gibi değişik yollardan gıdaya bulaşabilen kimyasal inorganik maddeleri,

d) Mikotoksin: Belirli çevre koşullarında bazı küfler tarafından gıdalarda üretilen, toksik sekonder metabolitleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Maksimum limitler

MADDE 5 – (1) Bulaşanların maksimum limitleri ile ilgili genel hükümler aşağıda verilmiştir. Buna göre;

a) EK-1’de yer alan ve maksimum limiti aşan miktarda bulaşan içeren gıdalar, piyasaya arz edilemez.

b) EK-1’de yer alan maksimum limitler, EK-1’de aksi bir durum belirtilmedikçe gıdaların yenilebilir kısımlarına uygulanır.

Kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş ve birden fazla bileşen içeren gıdalar

MADDE 6 – (1) Kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş veya birden fazla bileşen içeren gıdalara EK-1’de yer alan bulaşanların maksimum limitleri uygulanırken;

a) Kurutma veya seyreltme işlemine bağlı olarak bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan değişiklikler,

b) Gıdanın üretiminde kullanılan işleme bağlı olarak bulaşan konsantrasyonunda ortaya çıkan değişiklikler,

c) Bileşenlerin üründeki nispi oranları,

ç) Analitik tayin limiti,

dikkate alınır.

(2) Bakanlığın resmi kontrolleri sırasında; kurutma, seyreltme, işleme ve/veya karıştırma işlemleri veya bu işlemler sonucunda elde edilen kurutulmuş, seyreltilmiş, işlenmiş ve/veya bileşik gıdalar için konsantrasyon veya seyreltme faktörü, gıda işletmecisi tarafından temin edilir ve doğrulanır.

(3) Gıda işletmecisinin gerekli konsantrasyon veya seyreltme faktörünü belirlemediği veya belirlenen faktörün sunulan gerekçeler ışığında Bakanlık tarafından doğru bulunmadığı durumlarda, insan sağlığının en üst düzeyde korunması amacıyla Bakanlık, eldeki bilgiler ışığında uygun bir faktör belirler.

Kullanım, karıştırma ve detoksifikasyon ile ilgili yasaklar

MADDE 7 – (1) EK-1’de yer alan maksimum limitlere uygun olmayan gıdalar, gıda bileşeni olarak kullanılamaz.

(2) EK-1’de yer alan maksimum limitlere uygun gıdalar, bu maksimum limitleri aşan gıdalar ile karıştırılamaz.

(3) Bulaşan limitini düşürmek amacıyla ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulan gıdalar, doğrudan insan tüketimine sunulması veya gıda bileşeni olarak kullanılması amaçlanan gıdalar ile karıştırılamaz.

(4) EK-1’in ikinci bölümünde yer alan bulaşanları (mikotoksinleri) içeren gıdalara, kimyasal uygulamalar ile detoksifikasyon yapılamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Özel Hükümler

Yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar, sert kabuklu meyveler, kuru meyveler, pirinç ve mısır

MADDE 8 – (1) EK-1’in ikinci bölümünün 2.1.5, 2.1.6, 2.1.7, 2.1.8, 2.1.9 ve 2.1.10 satırlarında yer alan ve maksimum aflatoksin limitine uygun olmayan yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar, sert kabuklu meyveler, kuru meyveler, pirinç ve mısır;

a) Doğrudan insan tüketimine sunulamaz ve/veya gıda bileşeni olarak kullanılamaz.

b) Birinci fıkranın (a) bendi saklı kalmak kaydıyla sevkiyat veya partinin; kullanım amacını açıkça gösterecek şekilde etiketlenmesi ve sevkiyat veya partideki her bir çuval veya kutunun etiketi ve bunlarla birlikte hareket eden orijinal dokümanın üzerinde; “insan tüketimine sunulmadan veya gıda bileşeni olarak kullanılmadan önce, aflatoksin miktarını azaltmak amacıyla ayıklama veya diğer fiziksel işlemlere tabi tutulması gereken ürün” şeklinde belirgin ve silinmez bir açıklamanın bulunması, sevkiyat veya parti tanımlama kodunun her bir çuval veya kutu ve bunlarla birlikte hareket eden orijinal doküman üzerinde silinmeyecek şekilde işaretlenmesi ve EK-1’in ikinci bölümünün 2.1.1, 2.1.2, 2.1.3, 2.1.4 ve 2.1.11 satırlarında yer alan maksimum aflatoksin limitlerine uygun olması halinde piyasaya arz edilir.

c)  Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen ayıklama veya diğer fiziksel işlemler sonucunda herhangi bir zararlı kalıntı oluşması halinde bu maddede yer alan ürünler piyasaya arz edilemez.

Fındık, yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar, hububat ve bunlardan elde edilen ürünler

MADDE 9 – (1) İthal edilen her bir çuval veya kutunun etiketinde ve bunlarla birlikte hareket eden orijinal dokümanın üzerinde gıdanın kullanım amacına ilişkin açık bir ifadenin yer alması halinde; sevkiyattaki her bir çuval veya kutu üzerinde sevkiyat tanımlama kodunu içermek koşuluyla orijinal doküman ile sevkiyat arasında açık bir bağlantı olması gerekir. Buna ilave olarak sevkiyat ile birlikte hareket eden dokümanda yer alan malın sevk edildiği kurum ya da kişinin iş tanımı ile ürünün kullanım amacı uyumlu olur.

(2) Fındık, yerfıstığı, diğer yağlı tohumlar, hububat ve bunlardan elde edilen ürünlerin beraberinde insan tüketimine uygun olmadığına dair açık bir ifade yoksa bu ürünler; EK-1’in ikinci bölümünün 2.1.5, 2.1.7 ve 2.1.10 satırlarında yer alan maksimum limitlere uygun olması halinde piyasaya arz edilir.

(3) Fındık, yerfıstığı ve diğer yağlı tohumlar rafine bitkisel yağ üretiminde kullanılacaksa EK-1’in ikinci bölümünün 2.1.1 ve 2.1.3 satırlarında yer alan maksimum limitler dikkate alınmaz. Ancak bu durum sadece “rafine bitkisel yağ üretiminde kullanılır” şeklinde etiket üzerinde kullanım amacına ait belirgin bir açıklama içeren ürünlere uygulanır. Bu açıklamanın, her bir çuval veya kutunun etiketi ve bunlarla birlikte hareket eden orijinal dokümanın üzerinde yer alması gerekir. Bu maddede yer alan ürünlerin son varış noktası mutlaka bir yağ fabrikası olur.

Marul

MADDE 10 – (1) Marulların etiketinde; örtü altında yetiştirildiğine dair bir bilgi yer almıyorsa, açık havada yetiştirilen marullar için belirlenen maksimum limitler uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Numune alma ve analiz metotları

MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki gıdalardan nitrat, mikotoksin, kurşun, kadmiyum, civa, inorganik kalay, 3-MCPD, benzopiren, dioksinler ve PCB’ler ile ilgili mevzuatta belirtilen hükümlere uygun olarak numune alınır ve bunlara uluslararası kabul görmüş analiz metotları uygulanır.

İdari yaptırım

MADDE 12 – (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Yürürlük

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157 (3.mükerrer) TÜRK GIDA KODEKSİ ETİKETLEME YÖNETMELİĞİBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; son tüketiciye ve toplu tüketim yerlerine arz edilen gıdaların genel ve belirli özel etiketleme kurallarını, beslenme yönünden etiketleme kurallarını, tanıtımı ve reklâmına ilişkin belirli kuralları ve gıdalardaki beslenme ve sağlık beyanlarına ilişkin kuralları belirlemektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; son tüketiciye ve toplu tüketim yerlerine arz edilen gıdaların genel ve belirli özel etiketleme kurallarını, beslenme yönünden etiketleme kurallarını, tanıtımı ve reklâmına ilişkin belirli kuralları ve gıdalardaki beslenme ve sağlık beyanlarına ilişkin kuralları kapsar. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak, b) Avrupa Birliğinin 2000/13/EEC sayılı Gıda Maddelerinin Etiketlenmesi, Tanıtımı ve Reklâmına İlişkin Üye Devletlerin Kanunlarının Yaklaştırılması Hakkında Direktife paralel olarak, c) Avrupa Birliğinin 2000/13/EEC sayılı Belirli Gıda Maddelerinin Etiketinde Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifinde Belirtilenler Dışında Bildirimi Zorunlu Olan Bilgiler Hakkında 2008/5/EC sayılı Direktife paralel olarak, ç) Avrupa Birliğinin 79/112/EEC sayılı Gıda Maddelerinin Etiketlenmesi Hakkında Konsey Direktifinin 7 nci Maddesinin Hükümlerine İstisna Getirilmesine Yönelik 1999/10/EC sayılı Direktife paralel olarak, d) Avrupa Birliğinin 2002/67/EC sayılı Kinin İçeren Gıda Maddelerinin ve Kafein İçeren Gıda Maddelerinin Etiketlenmesi Hakkında Direktife paralel olarak, e) Avrupa Birliğinin 608/2004/EC sayılı Bitkisel Sterol, Bitkisel Sterol Esteri, Bitkisel Stanol ve/veya Bitkisel Stanol Esteri İlave Edilmiş Gıdaların ve Gıda Bileşenlerinin Etiketlenmesi Hakkında Tüzüğe paralel olarak, f) Avrupa Birliğinin 90/496/EEC sayılı Gıda Maddelerinin Beslenme Yönünden Etiketlenmesi Hakkında Direktife paralel olarak, g) Avrupa Birliğinin 87/250/EEC sayılı Son Tüketiciye Arz Edilen Alkollü İçeceklerin Etiketlenmesinde Hacmen Alkol Miktarının Bildirimi Hakkında Direktife paralel olarak, ğ) Avrupa Birliğinin 1924/2006/EC sayılı Gıdalarda Yapılan Beslenme ve Sağlık Beyanları Hakkında Tüzüğe paralel olarak, hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) Alışılagelmiş ad: Açıklamaya ihtiyaç duyulmaksızın tüketiciler tarafından gıdanın adı olarak kabul edilen adı, b) Ana bileşen: Gıdanın % 50’sinden fazlasını oluşturan veya tüketici tarafından genellikle gıdanın adı ile ilişkilendirilen ve çoğu zaman 22 nci maddeye göre miktarının belirtilmesi gereken bileşeni veya bileşenleri, c) Aroma verici: Olduğu haliyle tüketilmesi amaçlanmayan, tat ve/veya koku vermek veya değiştirmek amacıyla gıdalara eklenen aroma verici maddeler, aroma verici preparatlar, ısıl işlem aroma vericileri, tütsü aroma vericileri, aroma öncülleri veya diğer aroma vericiler ya da bunların karışımlarından yapılan veya oluşan ürünü, ç) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını, d) Besin öğesi: Protein, karbonhidrat, yağ, lif, tuz/sodyum ve Ek-9 Bölüm 1’inde yer alan vitaminler ve mineraller ile bu gruplara ait olan veya bu gruplardan birine giren maddeleri, e) Bileşen: Aroma vericiler, gıda katkı maddeleri, gıda enzimleri ve bileşik bileşenin herhangi bir bileşeni de dâhil olmak üzere, bir gıdanın üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan ve değişmiş bir formda da olsa son üründe bulunan herhangi bir maddeyi veya ürünü, f) Bileşik bileşen: Kendisi birden fazla bileşenin ürünü olan bileşeni, g) Dış ambalaj: Hazır ambalajlı gıdaların piyasaya arzı sırasında içine konulduğu koruma veya taşıma ambalajını, ğ) Doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıda: Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine satılmak üzere, aşağıda tanımlanan şekilde ambalajlanan gıdayı; 1) Fırıncılık ve pastacılık ürünleri dışındaki gıdalar ile ilgili olarak; perakendeci tarafından ambalajlandığı tesiste veya bu perakendeci tarafından kullanılan mobil bir araçta ya da hareketli bir tezgâhta satılmak üzere, aynı perakendeci tarafından hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdayı, 2) Fırıncılık ve pastacılık ürünleri ile ilgili olarak; – (1) numaralı alt bentte belirtildiği şekilde satılmak üzere, perakendeci tarafından hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdayı, – Üreticisi tarafından üretildiği tesiste satılmak üzere, yine üreticisi tarafından hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdayı, h) Et: Büyük ve küçük yaban av hayvanları, çiftlik av hayvanları, evcil tırnaklı hayvanlar ve kanatlı hayvanların kan dâhil yenilebilen kısımlarını, ı) Etiket: Gıdanın ambalajının veya kabının üzerine yazılmış, basılmış, şablon ile basılmış, işaretlenmiş, kabartma ile işlenmiş, soğuk baskı ile basılmış veya yapıştırılmış olan herhangi bir işareti, markayı, damgayı, resimli veya diğer tanımlayıcı unsurları, i) Etiketleme: Gıda ile birlikte sunulan veya gıdayı tanıtan ambalaj, paket, doküman, bildirim, etiket gibi materyallerin üzerinde yer alan gıda ile ilgili her türlü yazı,bilgi, ticari marka, marka adı, resimli unsur veya işaretleri, j) Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddeyi, k) Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, l) Gıda katkı maddesi: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen veya gıdanın karakteristik bileşeni olarak kullanılmayan, besleyici değeri olan veya olmayan, teknolojik bir amaç doğrultusunda üretim, muamele, işleme, hazırlama, ambalajlama, taşıma veya depolama aşamalarında gıdaya ilave edilmesi sonucu kendisi ya da yan ürünleri, doğrudan ya da dolaylı olarak o gıdanın bileşeni olması beklenen maddeyi, m) Görüş alanı: Bir ambalajın, tek bir bakış noktasından okunabilen yüzeylerini, n) Hazır ambalajlı gıda: Satış yapılan işletmede tüketicinin talebi doğrultusunda paketlenen gıdalar veya doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdalar hariç olmak üzere; son tüketiciye ve toplu tüketim yerlerine sunulmak üzere hazırlanan, ambalajı gıdayı tamamen veya sadece kısmen kaplayacak şekilde ambalajlanan, ambalajı açılmadan veya değiştirilmeden içeriği hiçbir biçimde değiştirilemeyecek olan ve satışa sunulmadan önce konulduğu ambalajın içinde bulunan gıdayı, o) İşlem yardımcısı: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen; belirli bir teknolojik amaca yönelik olarak hammaddenin, gıda veya gıda bileşenlerinin işlenmesi sırasında kullanılan; son üründe kendisinin veya türevlerinin kalıntılarının bulunmasıistenmediği halde, teknik olarak kaçınılmaz olan; ancak kalıntısı sağlık açısından risk oluşturmayan ve son üründe teknolojik bir etkisi olmayan maddeyi, ö) İşleme: Isıl işlem, tütsüleme, kürleme, olgunlaştırma, kurutma, marinasyon, ekstraksiyon, ekstrüzyon ya da bunların bir veya birkaçının birlikte uygulanmasını da kapsayan ve başlangıçtaki ürünü temel olarak değiştiren herhangi bir işlemi, p) Mekanik olarak ayrılmış et: Kemikler ayrıldıktan sonra etli kemiklerdeki veya kanatlı hayvanların karkaslarındaki etlerin, bu etleri meydana getiren kas liflerinin yapısının kaybolmasına veya değişmesine sebep olan mekanik yöntemler kullanılarak alınması ile elde edilen ürünü, r) Menşe ülke: Gıdanın, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 17 ilâ 22 nci madde hükümleri çerçevesinde belirlenen menşe ülkesini, s) Net miktar: Ambalaj içindeki gıdanın, ambalaj malzemesi ve gıda ile birlikte ambalajlanan diğer malzemeler hariç miktarını, ş) Özel beslenme amaçlı gıda: İlgili gıda kodeksinde tanımlanan gıdaları, t) Parti: Aynı koşullarda üretilen, imal edilen veya ambalajlanan bir gıdanın satış birimleri topluluğunu, u) Resmî ad: Gıdanın ilgili mevzuatta belirlenen adını, ü) Son tüketici: Gıdayı herhangi bir ticari iş veya faaliyet amacıyla kullanmayacak olan en son tüketiciyi, v) Son tüketim tarihi: Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu yüzden kısa bir süre sonra insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel olan gıdaların tüketilebileceği son tarihi, y) Süzme ağırlık: Sıvı ortam içinde satışa sunulan katı gıdanın, sıvı kısmı uygun yöntemlerle ayrıldıktan sonraki net miktarını, z) Tanımlayıcı ad: Gıdanın ve gerektiğinde kullanım amacının tanımlanmasını sağlayacak, tüketicilerin gıdanın gerçek doğasını anlamalarına ve bu gıdayı karıştırılabileceği diğer ürünlerden ayırt etmelerine imkân verecek şekilde yeteri kadar açık olan adı, aa) Taşıyıcı: Gıdalara besinsel veya fizyolojik amaçlarla ilave edilen gıda katkı maddelerini veya aroma vericileri, gıda enzimlerini, besin maddelerini ve/veya diğer maddeleri; bu maddelerin teknolojik fonksiyonlarını değiştirmeden ve birbirleri ile herhangi bir teknolojik etki göstermeden çözmek, seyreltmek, disperse etmek veya fiziksel yollarla modifiye ederek, bu maddelerin işleme, uygulama ve kullanımını kolaylaştıran maddeyi, bb) Tavsiye edilen tüketim tarihi: Uygun şekilde muhafaza edildiğinde, gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarihi, cc) Toplu tüketim yeri: Gıdanın tüketime hazır hale getirildiği ve tüketilmek üzere son tüketiciye sunulduğu; mobil araçlar veya sabit ya da hareketli tezgâhlar da dâhil olmak üzere, hazır yemek hizmeti veren işletmeler ile restoranlar, kantinler, okullar ve hastaneler gibi işletmeleri, çç) Zorunlu etiket bilgileri: Mevzuat gereğince son tüketiciye sunulması gereken bilgileri, ifade eder. (2) Bu Yönetmeliğin, beslenme yönünden etiketleme kuralları ve beslenme ve sağlık beyanları ile ilgili hükümlerinin uygulanmasında; a) Beslenme beyanı: Bir gıdanın içerdiği enerji, besin öğeleri veya diğer öğeleri nedeniyle beslenme yönünden aşağıda belirtilen yararlı özelliklere sahip olduğunu belirten, ileri süren veya ima eden herhangi bir mesajı, 1) Enerji için; – Sağlar – Azalan veya artan oranda sağlar – Sağlamaz 2) Besin öğeleri ve/veya diğer öğeler için; – İçerir – Azalan veya artan oranlarda içerir – İçermez b) Beslenme yönünden etiketleme: Etiket üzerinde yer alan ve aşağıdaki bilgileri içeren bildirimi, 1) Enerji değeri, 2) Besin öğeleri; – Yağ, – Karbonhidrat, – Tuz/sodyum, – Lif, – Protein, – Ek-9 Bölüm 1’de yer alan ve gıdada bu ekte tanımlanan belirgin miktarlarda bulunan vitamin ve mineraller c) Beyan: Mevzuat gereğince zorunlu olmayan, herhangi bir formdaki resimli, grafik veya sembolik gösterimler de dâhil olmak üzere, bir gıdanın kendine özgü özellikleri olduğunu belirten, ileri süren veya ima eden herhangi bir mesaj veya gösterimi, ç) Çoklu doymamış yağ: Cis, cis-metilen kesintili iki veya daha fazla çift bağ içeren yağ asitlerini, d) Diğer öğe: Besinsel veya fizyolojik etkiye sahip, besin öğesi dışındaki öğeleri, e) Doymuş yağ: Çift bağ içermeyen yağ asitlerini, f) Günlük karşılama miktarı (GKM): Tüketime hazır haldeki gıdanın bir porsiyonunun, Ek-9 Bölüm 2’deki enerji ve besin öğeleri için verilen referans alım düzeylerinin % olarak ne kadarını karşıladığını, g) Karbonhidrat: Şeker alkolleri de dâhil olmak üzere, insan vücudunda metabolize olan herhangi bir karbonhidratı, ğ) Lif: İnsan ince bağırsağında sindirilemeyen, emilemeyen ve üç veya daha fazla monomerden oluşan; 1) Tüketilen gıdada doğal olarak bulunan yenilebilir karbonhidrat polimerlerini, 2) Gıda hammaddelerinden fiziksel, enzimatik veya kimyasal yolla elde edilen ve faydalı fizyolojik etkiye sahip olduğu genel kabul görmüş bilimsel kanıtlarla doğrulanmış olan yenilebilir karbonhidrat polimerlerini, 3) Faydalı fizyolojik etkiye sahip olduğu genel kabul görmüş bilimsel kanıtlarla doğrulanmış olan yenilebilir sentetik karbonhidrat polimerlerini, h) Ortalama değer: Belli bir gıdanın içerdiği besin öğesi miktarını, gerçek değerin değişmesine neden olabilecek mevsimsel değişkenlik, tüketim eğilimleri ve diğer faktörler ile ilgili kabulleri de yansıtacak şekilde en iyi temsil eden değeri, ı) Porsiyon büyüklüğü: Bir gıdanın, bir defada tüketilmesi beklenen ortalama miktarını, i) Prebiyotik bileşen: Bağırsaklarda bir tür veya sınırlı sayıda birkaç tür probiyotik mikroorganizmanın çoğalma ve/veya aktivitesini seçici olarak destekleyerek, insan sağlığını olumlu yönde etkileyebilen ve sindirilemeyen gıda bileşenlerini, j) Probiyotik mikroorganizma: Gıdalarla belirli miktarlarda alındığında insan sağlığını olumlu yönde etkilediği kanıtlanmış olan canlı mikroorganizma suşlarını, k) Protein: Gıdadaki toplam Kjeldahl azotunun o gıdaya özgü protein faktörü ile çarpımısonucu hesaplanan protein içeriğini, l) Sağlık beyanı: Herhangi bir gıda grubunun, gıdanın veya gıdanın bileşiminde bulunan öğelerin büyüme, gelişme ve vücudun normal işlevleriyle ilişkili fizyolojik etkisini tanımlayan veya vücut fonksiyonlarını geliştirmeye veya sağlığı korumaya yardımcı etkisini belirten, ileri süren veya ima eden beyanı, m) Şeker: Şeker alkolleri hariç olmak üzere, gıdada bulunan tüm monosakkaritler ve disakkaritleri, n) Şeker alkolü (poliol): İkiden fazla hidroksil grubu içeren alkolleri, o) Tekli doymamış yağ: Cis formunda bir adet çift bağ içeren yağ asitlerini, ö) Trans yağ: Trans formunda en az bir adet konjuge olmayan (en az bir metilen grubu kesintili) karbon-karbon çift bağı içeren yağ asitlerini, p) Tuz: “Tuz = Sodyum x 2,5” formülü kullanılarak hesaplanan tuz eşdeğeri içeriğini, r) Yağ: Fosfolipitler de dâhil olmak üzere, tüm lipitleri, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMGıdaların Etiketlenmesine İlişkin Genel Gerekliliklerve Gıda İşletmecilerinin SorumluluklarıTemel gereklilikMADDE 5 – (1) Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine arz edilen tüm gıdaların beraberinde, bu Yönetmeliğe uygun olarak gerekli bilgiler bulundurulur. Doğru bilgilendirmeye ilişkin kurallarMADDE 6 – (1) Gıdanın etiketlenmesi; a) Gıdanın nitelikleri; özellikle de doğası, kimliği, özellikleri, bileşimi, miktarı, dayanıklılığı, menşe ülkesi, imalat veya üretim metodu açısından, b) Gıdanın sahip olmadığı etkilere veya özelliklere atıfta bulunarak, c) Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, ç) Gıdanın bileşiminde doğal olarak bulunan bir öğe veya gıdada normal olarak kullanılan bir bileşen farklı bir öğe veya farklı bir bileşen ile ikame edildiği halde, görünüş, tanımlama veya resimli gösterimler vasıtasıyla söz konusu gıdada o öğenin veya o bileşenin varlığını ima ederek, yanıltıcı biçimde olamaz. (2) Gıdanın etiketlenmesinde, verilen bilgilerin doğru, açık ve tüketici için kolay anlaşılabilir olması sağlanır. (3) Gıdanın etiketlenmesinde, özel beslenme amaçlı gıdalar ile ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, o gıdanın bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz. (4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan hükümler; a) Gıdanın reklâmı, b) Gıdanın tanıtımı; özellikle de şekli, görünüşü veya ambalajı, kullanılan ambalaj malzemesi, düzenlendiği biçim ve sergilenme şekli, için de uygulanır. SorumluluklarMADDE 7 – (1) Gıdayı kendi adı veya ticari unvanı altında pazarlayan gıda işletmecisi, gıdanın etiketlenmesinden sorumludur. İthal edilen gıdanın etiketlenmesinden ise ithalatçı sorumludur. (2) Gıdanın etiketlenmesinden sorumlu olan gıda işletmecisi, zorunlu etiket bilgilerinin gıdada bulunmasını ve doğruluğunu sağlar. (3) Gıda işletmecileri, son tüketiciye yönelik olan veya toplu tüketim yerlerine arz edilecek olan hazır ambalajlı olmayan gıdalar ile ilgili olarak, gerektiğinde zorunlu etiket bilgilerinin son tüketiciye sunulmasını sağlamak amacıyla gıdayı alan gıda işletmecisine aktarılması gereken bilgileri sağlar. (4) (Değişik:RG-3/9/2013-28754)Hazır ambalajlı gıdalarla ilgili olarak; a) Gıda işletmecileri; 1) Son tüketiciye yönelik olan, ancak toplu tüketim yerleri haricinde son tüketiciye satılmadan önceki bir aşamada piyasaya arz edilen, 2) Toplu tüketim yerlerine yönelik olan ve hazırlama, işleme, parçalama, bölme veya doğrama işlemleri için toplu tüketim yerlerine arz edilen, gıdaların ambalajının üzerinde veya bu ambalaja yapıştırılmış bir etiket üzerinde veya gıda ile ilgili ticari belgelerin üzerinde 8 inci ve 9 uncu maddelere göre zorunlu olan bilgilerin bulunmasını sağlar. Bilgilerin ticari belgeler üzerinde bulunması durumunda; bu belgeler, gıdanın beraberinde yer alır veya teslimattan önce ya da teslimat sırasında gönderilir. b) Gıda işletmecileri her durumda, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen bilgilerin, hazır ambalajlı gıdaların piyasaya arz edildiği dış ambalaj üzerinde de yer almasını sağlar. Bu bilgiler hazır ambalajlı gıdanın ambalajı veya etiketi üzerinde bulunuyorsa ve dış ambalajdan açık bir şekilde ve kolayca görülebiliyorsa, bilgilerin dış ambalajda tekrar belirtilmesine gerek yoktur. (5) Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine yönelik olmayan bir gıdayı diğer gıda işletmecilerine arz eden gıda işletmecileri, bu işletmecilere, gerektiğinde bu Yönetmelik ve gıda kodeksi kapsamında yer alan diğer etiketleme hükümleri ile ilgili sorumluluklarını yerine getirmeleri için yeterli bilgiyi sağlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMGıdaların Etiketinde Bulunması GerekenZorunlu Bilgilerin İçeriği ve BildirimiZorunlu etiket bilgileriMADDE 8 – (1) Bu Yönetmeliğin ilgili maddelerindeki istisnalar saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki bilgilerin gıdaların etiketinde yer alması zorunludur: a) Gıdanın adı, b) Bileşenler listesi, c) 21 inci maddede belirtilen alerjen bileşenler veya alerjen işlem yardımcıları, ç) 22 nci maddede belirtilen bileşenler veya bileşen gruplarının miktarı, d) Gıdanın net miktarı, e) Tavsiye edilen tüketim tarihi veya mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen gıdalarda son tüketim tarihi, f) Özel muhafaza koşulları ve/veya kullanım koşulları, g) (Değişik:RG-3/9/2013-28754)7 nci maddenin birinci fıkrasında bahsedilen ve gıdanın etiketlenmesinden sorumlu olan gıda işletmecisinin adı veya ticari unvanı ve adresi, ğ) (Değişik:RG-3/9/2013-28754)Kayıt işlemine tabi olan gıda işletmelerinde üretilen veya ambalajlanan gıdalar için, gıdanın üretildiği veya ambalajlandığı gıda işletmesinin işletme kayıt numarası, h) Menşe ülke, ı) Kullanım bilgisi olmadığında gıdanın uygun şekilde tüketimi mümkün değilse, gıdanın kullanım talimatı, i) Hacmen % 1,2’den fazla alkol içeren içeceklerde hacmen gerçek alkol miktarı. (2) (Ek:RG-3/9/2013-28754) Bakanlıkça onay şartı getirilen gıdaların etiketinde “gıda onay numarası”nın yazılması zorunludur. İlave zorunlu etiket bilgileriMADDE 9 – (1) Ek-2’de yer alan gıdalar veya gıda gruplarının etiketinde, 8 inci maddede belirtilen bilgilere ilave olarak Ek-2’de yer alan bilgilerin de bulunması zorunludur. Gıdanın parti işareti veya numarasıMADDE 10 – (1) 8 inci ve 9 uncu maddelerde bahsedilen zorunlu bilgilere ilave olarak, gıdanın ait olduğu partinin tanımlanmasını sağlayan parti işareti veya numarası da ilgili gıda kodeksine uygun olarak belirtilir. Tanımlama işaretiMADDE 11 – (1) 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe göre onay işlemine tabi olan gıda işletmelerinde üretilen veya ambalajlanan gıdalar için, 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinde yer alan tanımlama işareti ile ilgili hükümler de uygulanır. Ağırlıklar ve ölçülerMADDE 12 – (1) 8 inci madde, ağırlıklar ve ölçülere ilişkin daha ayrıntılı mevzuat hükümlerinin uygulanmasını engellemez. (2) Hazır ambalajlı gıdaların nominal dolum miktarlarına ilişkin özel hususlar, 10/4/2002 tarihli ve 24722 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazır Ambalajlı Mamullerin Ağırlık ve Hacim Esasına Göre Net Miktar Tespitine Dair Yönetmelik (76/211/AT) ve 4/8/2010 tarihli ve 27662 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazır Ambalajlı Mamullerin Nominal Dolum Miktarı ile İlgili Kuralların Belirlenmesine Dair Yönetmelik (2007/45/AT) kapsamında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenir. Zorunlu etiket bilgilerinin kullanılabilirliği ve yerleşimiMADDE 13 – (1) Zorunlu etiket bilgilerinin, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gıdalarda bulunması ve kolayca erişilebilir olması sağlanır. (2) Zorunlu etiket bilgileri, hazır ambalajlı gıdalarda doğrudan ambalajın üzerinde veya bu ambalaja yapıştırılmış bir etiket üzerinde bulunur. (3) Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine; hazır ambalajlı hale getirilmeksizin satılan gıdalar veya satış yapılan işletmede tüketicinin talebi doğrultusunda paketlenerek satılan gıdalar ile ilgili olarak aşağıdaki kurallar uygulanır: a) Zorunlu etiket bilgilerinin tümü gıdanın satış yerlerine sevk edilmesi sırasında beraberinde yer alır. b) Gıdanın satışı sırasında, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (e), (g) ve (h) bentlerinde yer alan bilgiler satın alan kişinin görebileceği yerlerde bulundurulur veya gıda ile birlikte satın alan kişiye sunulur. c) Talep edilmesi halinde, satın alan kişi zorunlu etiket bilgilerinin tümü hakkında bilgilendirilir. (4) Doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdalar ile ilgili olarak aşağıdaki kurallar uygulanır: a) Gıdanın satışı sırasında, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (e) ve (h) bentlerinde yer alan bilgiler satın alan kişinin görebileceği yerlerde bulundurulur veya gıda ile birlikte satın alan kişiye sunulur. b) Talep edilmesi halinde, satın alan kişi zorunlu etiket bilgilerinin tümü hakkında bilgilendirilir. (5) Üçüncü ve dördüncü fıkralar, diğer bazı zorunlu bilgilerin belirlendiği mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla uygulanır. Zorunlu etiket bilgilerinin bildirim şekliMADDE 14 – (1) Zorunlu etiket bilgileri; kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek ve silinmeyecek şekilde dikkat çekici bir yere yerleştirilir. Bu bilgiler, diğer yazılı veya resimli unsurlar vasıtasıyla herhangi bir şekilde saklanamaz, kapatılamaz veya kesilemez. Bu bilgilere ilişkin yazılar ile zemin arasında belirgin bir kontrast olması sağlanır. (2) Belirli gıdalar için uygulamada olan mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 8 inci maddede yer alan zorunlu etiket bilgileri ambalaj üzerinde veya ambalaja yapıştırılmış bir etiket üzerinde bulunduğunda, bu bilgiler açıkça okunabilir olması sağlanacak şekilde, Ek-3’te tanımlanan x-yüksekliğinin en az 1,2 mm olduğu punto büyüklüğündeki karakterler kullanılarak yazılır. (3) En geniş yüzeyi 80 cm2 den daha küçük olan ambalajlarda veya kaplarda, ikinci fıkrada bahsedilen x-yüksekliği en az 0,9 mm olarak uygulanır. (4) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (d) ve (i) bentlerinde belirtilen zorunlu etiket bilgileri, aynı görüş alanı içinde yer alır. (5) Dördüncü fıkra, 16 ncı maddede bahsedilen durumlarda uygulanmaz. Dil gereklilikleriMADDE 15 – (1) Zorunlu etiket bilgileri Türkçe olarak verilir. Bu bilgiler, Türkçeye ilave olarak diğer ülkelerin resmi dillerinde de verilebilir. Belirli zorunlu etiket bilgilerine ilişkin istisnalarMADDE 16 – (1) Silinmeyecek şekilde işaretlenmiş olan ve bu nedenle herhangi bir etiket taşımayan tekrar kullanılabilen cam şişelerde, sadece 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d) ve (e) bentlerinde yer alan bilgilerin verilmesi zorunludur. (2) En geniş yüzeyi 10 cm2 den daha küçük olan ambalajlarda veya kaplarda, sadece 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d) ve (e) bentlerinde yer alan bilgilerin ambalaj veya etiket üzerinde verilmesi zorunludur. Bu durumda, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen bilgiler de başka yöntemler kullanılarak veya tüketicinin talep etmesi durumunda sunulur. DÖRDÜNCÜ BÖLÜMGıdaların Etiketinde Bulunması Gereken ZorunluBilgilere İlişkin Ayrıntılı HükümlerGıdanın adıMADDE 17 – (1) Gıdanın adıolarak, o gıda için geçerli olan mevzuat hükümlerinde belirtilen resmî ad kullanılır. Böyle bir adın olmaması durumunda, gıdanın alışılagelmiş adı kullanılır. Eğer gıdanın alışılagelmiş bir adı da yoksa veya bu ad kullanılmayacaksa, tanımlayıcı bir ad belirlenir. (2) Hiçbir ticari marka, marka adı veya ürünün içeriğini yansıtmayan özel ad gıdanın adı yerine geçemez. (3) Gıdanın fiziksel durumuna veya geçirdiği özel işleme ilişkin bilgilerin (örneğin; toz haline getirilmiş, dondurularak kurutulmuş, derin dondurulmuş, konsantre, tütsülenmiş, gibi) bulunmamasının satın alan kişiyi yanıltabileceği durumlarda, bu bilgiler gıdanın adında yer alır veya gıdanın adının yanında belirtilir. (4) Işınlanmış gıdaların üzerinde, “ışınlanmıştır” veya “ışınlama işlemi yapılmıştır” ifadesi ve 6/11/1999 tarihli ve 23868 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Işınlama Yönetmeliğinde belirtilen diğer bildirimler bulunur. Bileşenler listesiMADDE 18 – (1) Bileşenler listesi, “bileşenler” veya “içindekiler” başlığıyla ya da bu kelimeleri içeren uygun bir başlıkla verilir. Gıdanın bütün bileşenleri, üretim sırasında kullanıldıkları miktara göre ağırlıkça azalan sırayla bu listede yer alır. (2) Bileşenler kendi özel adları ile belirtilir ve gerektiğinde 17 nci maddenin hükümleri uygulanır. (3) Birinci ve ikinci fıkraların uygulanmasına ilişkin kurallar, Ek-4’te yer almaktadır. (4) (Ek:RG-3/9/2013-28754)Gıdaların üretimi ve hazırlanmasında bileşen olarak ve/veya bileşik bileşende etil alkol ve/veya alkollü içki kullanılmışsa, etil alkol ve/veya alkollü içkinin adı bileşenler listesinde bildirilir. Bileşenler listesine ilişkin istisnalarMADDE 19 – (1) Aşağıdaki gıdalarda bileşenler listesinin bulunması zorunlu değildir: a) Soyulmamış, doğranmamış veya benzeri bir işlemden geçirilmemiş, patates de dâhil olmak üzere, taze meyve ve sebzeler, b) Tanımından karbonatlı olduğu anlaşılan karbonatlı sular, c) Başka bir bileşen ilave edilmemiş olması koşulu ile sadece tek bir temel üründen elde edilen fermentasyon sirkeleri, ç) Üretimleri için elzem olan laktik ürünler, gıda enzimleri ve mikroorganizma kültürleri dışında bir bileşen ilave edilmemiş olan peynir, tereyağı, fermente süt ürünleri ve kremalar veya taze peynirler ve işlenmiş peynirler hariç olmak üzere, üretiminde tuz kullanılması gereken peynirler, d) Aşağıdaki koşullardan herhangi birine uymak kaydıyla, tek bir bileşenden oluşan gıdalar; 1) Gıdanın adı ile bileşenin adının aynı olması durumunda, 2) Gıdanın adının, bileşenin doğasını açıkça tanımlaması durumunda. Gıda bileşenlerinin bileşenler listesinde belirtilmesine ilişkin istisnalarMADDE 20 – (1) 21 inci maddenin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki gıda bileşenlerinin bileşenler listesinde yer alması zorunlu değildir: a) Bir bileşenin, üretim işlemi sırasında geçici olarak ortamdan uzaklaştırılan ve daha sonra orijinal miktarını aşmayacak şekilde yeniden ortama dâhil edilen bileşenleri, b) (Değişik:RG-11/2/2012-28201)Gıdadaki varlığı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan taşınma prensibi çerçevesinde, yalnızca bu gıdanın içerdiği bir ya da daha fazla bileşenden kaynaklanan ve son üründe teknolojik fonksiyonu bulunmayan gıda katkı maddeleri ve gıda enzimleri, c) İşlem yardımcısı olarak kullanılan gıda katkı maddeleri ve gıda enzimleri, ç) Gerekli miktarlarda kullanılan; taşıyıcılar ve gıda katkı maddesi olmayan ancak taşıyıcılar gibi aynı şekilde ve aynı amaçla kullanılan maddeler, d) Gıda katkı maddesi olmayan ancak işlem yardımcıları gibi aynı şekilde ve aynı amaçla kullanılan ve değişmiş bir formda da olsa son üründe bulunan maddeler, e) Konsantre veya kurutulmuş formda kullanılan bir bileşenin yeniden eski haline getirilmesi amacı ile üretim işlemi sırasında kullanılan su, f) Sıvı ortam içinde sunulan gıdalarda sıvı ortam olarak kullanılan, ancak normal olarak gıda ile birlikte tüketilmeyen su. Alerjen bileşenlerin ya da alerjen işlem yardımcılarının bildirimiMADDE 21 – (1) Gıdanın üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan ve değişmiş bir formda da olsa son üründe bulunan ve Ek-1’de yer alan herhangi bir alerjen bileşen ya da alerjen işlem yardımcısı veya bu ekte yer alan alerjen bir maddeden ya da üründen elde edilen herhangi bir bileşen ya da işlem yardımcısı ile ilgili bilgiler aşağıdaki kurallara göre belirtilir: a) Bu bilgiler, Ek-1’de yer alan alerjen madde veya ürün adları açık bir şekilde kullanılarak ve 18 inci maddenin birinci fıkrasına uygun olarak bileşenler listesinde belirtilir. b) Bileşenler listesinde Ek-1’de belirtildiği şekilde yer alan alerjen madde veya ürün adları, bu bilgiyi listenin geri kalan bölümünden açıkça ayıran bir yazı dizgisi vasıtasıyla (örneğin, punto, stil veya arka plan rengi aracılığıyla) vurgulanır. c) Eğer gıdanın bileşenler listesi yok ise alerjen bileşenler veya alerjen işlem yardımcılarına ilişkin bilgiler, Ek-1’de yer alan alerjen madde veya ürün adlarını takiben“içerir” kelimesi kullanılarak belirtilir. ç) Eğer gıdanın içinde bulunan birkaç bileşen veya işlem yardımcısı Ek-1’de yer alan tek bir maddeden veya üründen geliyor ise ilgili bileşen veya işlem yardımcısının her biri için açık bir şekilde etiketleme yapılır. d) Eğer gıdanın adı ilgili alerjen madde veya ürüne açık bir şekilde atıfta bulunuyorsa, söz konusu alerjen bileşenin veya alerjen işlem yardımcısının bildirimine gerek yoktur. Bileşenlerin miktarının bildirimiMADDE 22 – (1) Bir gıdanın üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan bileşenin veya bileşen grubunun miktarı aşağıdaki durumlarda belirtilir: a) İlgili bileşen veya bileşen grubu, gıdanın adında yer alıyorsa veya tüketici tarafından genellikle gıdanın adı ile ilişkilendiriliyorsa, b) İlgili bileşen veya bileşen grubu, etiket üzerinde kelimeler, resimler veya grafikler ile vurgulanıyorsa, c) İlgili bileşen veya bileşen grubu, gıdanın tanımlanması için ve adından veya görünüşünden dolayı karıştırılabileceği ürünlerden ayırt edilmesi için elzem ise. (2) Birinci fıkranın uygulanmasında dikkate alınması gereken kurallar ve bileşen miktarının belirtilmesinin zorunlu olmadığı özel durumlar, Ek-5’te yer almaktadır. Gıdanın net miktarıMADDE 23 – (1) Gıdanın net miktarı, litre, santilitre, mililitre, kilogram veya gram birimlerinden uygun olanı kullanılarak sıvı ürünlerde hacim birimleriyle, diğer ürünlerde kütle birimleriyle belirtilir. (2) Birinci fıkranın uygulanmasında dikkate alınması gereken kurallar ve net miktarın belirtilmesinin zorunlu olmadığı özel durumlar, Ek-6’da yer almaktadır. Tavsiye edilen tüketim tarihi ve son tüketim tarihiMADDE 24 – (1) Mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu yüzden kısa bir süre sonra insan sağlığı açısından tehlike teşkil etmesi muhtemel olan gıdalarda ‘son tüketim tarihi’, diğer gıdalarda ‘tavsiye edilen tüketim tarihi’ belirtilir. ‘Son tüketim tarihi’ geçmiş olan gıdalar, 5996 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerine göre güvenilir olmayan gıda olarak kabul edilir. (2) ‘Tavsiye edilen tüketim tarihi’ veya ‘son tüketim tarihi’ bilgilerinden uygun olanı, Ek-7’de yer alan kurallara göre belirtilir. (3) ‘Son tüketim tarihi’ bilgisinin verilmesini gerektiren gıdalarda, ‘tavsiye edilen tüketim tarihi’ bilgisine yer verilemez. Özel muhafaza koşulları ve/veya kullanım koşullarıMADDE 25 – (1) Gıdanın özel muhafaza koşullarını ve/veya kullanım koşullarını gerektirdiği durumlarda, bu koşullar belirtilir. (2) Gerektiğinde, gıdanın ambalajı açıldıktan sonra uygun şekilde muhafazasını veya kullanımını sağlamak için muhafaza koşulları ve/veya tüketimi için zaman sınırı belirtilir. Ticari unvan ve adresMADDE 26 –(Değişik:RG-3/9/2013-28754) (1) 7 nci maddenin birinci fıkrasına göre gıdanın etiketlenmesinden sorumlu olan gıda işletmecisinin adı veya ticari unvanı ve adresi uygun ifadeler kullanılarak belirtilir. (2) İthal ürünlerde gıda işletmecisi “ithalatçı” olarak belirtilir. İşletme kayıt numarasıMADDE 27 –(Değişik:RG-3/9/2013-28754) (1) Gıdanın üretildiği veya ambalajlandığı gıda işletmesinin işletme kayıt numarası, Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak ve “İşletme kayıt no:…” şeklinde belirtilir. (2) Kayıt işlemine tabi olan gıda işletmecisinin birden fazla işletmesi var ise; üretimin veya ambalajlamanın yapıldığı işletmenin kayıt numarası açık bir şekilde işaretlenmek şartıyla diğer işletmelere ait kayıt numaraları da etikette yer alabilir. (3) İşaretlemenin yapılamadığı durumlarda, gıdanın üretildiği işletmenin işletme kayıt numarasıyla birlikte uygun bir kodlama sistemi kullanılabilir. (4) İşletme kayıt numarası için etiket üzerinde başka bir yere “İşletme kayıt no (İKN):…” şeklinde atıfta bulunuluyorsa atıf yapılan yerde “İKN:…” kısaltması kullanılarak işletme kayıt numarası bildirilir. (5) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak işletme onay numarası alan gıda işletmecilerinin kayıt işlemleri kapsamında ürün üretmeleri halinde, kayıt numarası alınmadan onay numarası kullanılacaksa, etiket üzerinde tanımlama işareti uygulanmadan; “İşletme kayıt no:….” ifadesini takiben “TR-İl Trafik Plaka No-İşletme Numarası (4 hane)” şeklinde onay numarasına yer verilir. Menşe ülkeMADDE 28 – (1) Gıdanın menşe ülkesi, uygun ifadeler kullanılarak kısaltma yapılmadan açık olarak belirtilir. (2) Gıdanın menşe ülkesi ile ana bileşeninin menşe ülkesi aynı değilse; a) Gıdanın ana bileşeninin menşe ülkesi de belirtilir veya b) Gıdanın ana bileşeninin menşe ülkesinin gıdanın menşe ülkesinden farklı olduğu belirtilir. Kullanım talimatıMADDE 29 – (1) Kullanım talimatı, gıdanın uygun şekilde tüketilmesini sağlayacak biçimde belirtilir. Kullanım talimatı verilirken, “kullanım bilgisi”, “hazırlama talimatı”, “hazırlama bilgisi”, “tüketim talimatı” ve benzeri başlıklar kullanılabilir. Alkol miktarıMADDE 30 – (1) Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 2204 tarife pozisyonunda yer alan ürünlerde alkol miktarı, bu ürünlerle ilgili gıda kodeksine uygun olarak belirtilir. (2) Birinci fıkrada bahsedilen ürünler hariç olmak üzere, hacmen % 1,2’den fazla alkol içeren içeceklerde gerçek alkol miktarı, Ek-8’de yer alan kurallara göre belirtilir. BEŞİNCİ BÖLÜMBeslenme Yönünden Etiketleme KurallarıBeslenme yönünden etiketleme kurallarına ilişkin istisnalarMADDE 31 – (1) Bu bölümde yer alan hükümler takviye edici gıdalara uygulanmaz. (2) Bu bölümde yer alan hükümler, özel beslenme amaçlı gıdalar için geçerli olan mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydı ile uygulanır. Beslenme yönünden etiketlemenin zorunlu olduğu durumlarMADDE 32 – (1) Beslenme yönünden etiketleme; jenerik reklâmlar hariç olmak üzere, etiketinde, tanıtımında veya reklâmında beslenme ve/veya sağlık beyanı yer alan gıdalarda zorunludur. (2) Beslenme yönünden etiketleme, birinci fıkrada belirtilen durumlar dışında zorunlu değildir. Beslenme yönünden etiketlemenin içeriğiMADDE 33 – (1) Beslenme yönünden etiketleme; Grup 1 veya Grup 2’ye göre aşağıdaki bilgilerden oluşur: a) Grup 1 1) Enerji değeri, 2) Yağ, karbonhidrat ve protein miktarları. b) Grup 2 1) Enerji değeri, 2) Yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein, lif ve tuz/sodyum miktarları. (2) Şeker, doymuş yağ, lif veya tuz/sodyum ile ilgili bir beslenme beyanı yapıldığında, bilgiler birinci fıkranın (b) bendindeki Grup 2’ye göre verilir. (3) Beslenme yönünden etiketleme, birinci fıkrada verilen bilgilere ilave olarak, aşağıdakilerden birinin veya birkaçının miktarını da içerebilir: a) Tekli doymamış yağ, b) Çoklu doymamış yağ, c) Şeker alkolü, ç) Nişasta, d) Trans yağ, e) Kolesterol, f) Ek-9 Bölüm 1’de yer alan ve gıdada bu ekte tanımlanmış olan belirgin miktarda bulunan vitamin ve mineraller. (4) Birinci ve üçüncü fıkralarda bahsedilen besin öğesi gruplarına ait olan veya bu gruplardan birinin parçası olan öğelerin bildirimi, bu öğelere ilişkin bir beslenme beyanı yapıldığında zorunludur. Ayrıca, çoklu doymamış yağ ve/veya tekli doymamış yağ ve/veya trans yağ ve/veya kolesterol miktarı verildiğinde, doymuş yağ miktarıda verilir. Bu durumda, doymuş yağ miktarının bildirimi ikinci fıkra kapsamında bir beslenme beyanı olarak kabul edilmez. (5) Beslenme beyanı ile ilgili olarak dördüncü fıkrada belirtilen hükümler, sağlık beyanı yapıldığında da uygulanır. Ancak sağlık beyanı yapıldığında, beslenme yönünden etiketleme bilgileri birinci fıkranın (b) bendindeki Grup 2’ye göre verilir. Ayrıca beslenme yönünden etiketlemede yer almayan, ancak söz konusu sağlık beyanı ile ilişkili öğeler veya maddeler varsa, bunların miktarı da aynı görüş alanı içinde beslenme yönünden etiketleme gibi 34, 35 ve 36 ncı maddelere göre belirtilir. Enerji değeri ve besin öğesi miktarlarının hesaplanmasıMADDE 34 – (1) Enerji değeri, Ek-10’da yer alan çevrim faktörleri kullanılarak hesaplanır. (2) Bildirilen enerji değeri ve besin öğesi miktarları gıdanın satışa sunulduğu haline göre verilir. Ancak uygun durumlarda bu bilgiler, gerekli hazırlama talimatının ayrıntılı olarak verilmesi koşuluyla, gıdanın tüketime hazır haline göre verilebilir. (3) Bildirilen değerler, duruma göre aşağıdaki bilgilere dayanan ortalama değerler olarak verilir: a) Üreticinin gıda analizleri, b) Kullanılan bileşenlerin bilinen veya gerçek ortalama değerleri kullanılarak yapılan hesaplama, c) Genel olarak saptanmış ve kabul görmüş veriler kullanılarak yapılan hesaplama. Ürünün 100 gramı veya 100 mL’si üzerinden bildirimMADDE 35 – (1) Enerji değeri ve besin öğesi miktarları, Ek-11’de yer alan birimler kullanılarak sayısal olarak verilir. (2) Enerji değeri ve besin öğesi miktarları, 100 g veya 100 mL üzerinden verilir. (3) Vitaminler ve mineraller ile ilgili bilgiler verildiğinde, ikinci fıkrada belirtilen miktarlar için Ek-9 Bölüm 1’de yer alan beslenme referans değerlerinin yüzdesi olarak da belirtilir. Ürünün bir porsiyonu veya net miktarı üzerinden bildirimMADDE 36 – (1) Enerji değeri ve besin öğesi miktarları, 35 inci maddenin ikinci fıkrasına ilave olarak, porsiyon büyüklüğünün ve ambalajın içerdiği porsiyon adedinin belirtilmesi koşuluyla, bir porsiyon üzerinden veya etikette belirtilen net miktar üzerinden de verilebilir. (2) Porsiyon büyüklüğü ve adedi, beslenme yönünden etiketleme bilgilerine çok yakın bir yerde ve 37 nci maddeye uygun olarak belirtilir. Porsiyon büyüklüğü ve adediMADDE 37 – (1) Porsiyon büyüklüğü olarak Ek-12’de yer alan miktarlar dikkate alınır. Bu ekte yer almayan ürünler için porsiyon büyüklükleri Bakanlıkça belirlenir. (2) Ambalajdaki porsiyon adedi belirtilirken tam sayılar ile (1; 2;…; 5;… gibi) ifade edilir. (3) Ambalajdaki porsiyon adedini hesaplamak için gıdanın ambalajı üzerinde belirtilen net miktarı veya hazırlama talimatı doğrultusunda tüketime hazır hale getirilmiş olan ürünün net miktarı, Ek-12’de verilen porsiyon büyüklüğüne bölünür. Elde edilen değer tam sayı değilse, matematiksel olarak tam sayıya yuvarlanır ve bu durumda porsiyon adedi “yaklaşık …. porsiyon” şeklinde ifade edilir. Gösterim şekliMADDE 38 – (1) Beslenme yönünden etiketleme bilgileri; hepsi aynı görüş alanında olacak şekilde, açık bir format kullanılarak ve Ek-11’de yer alan gösterim biçimine ve sıralamaya göre verilir. (2) Beslenme yönünden etiketleme bilgileri; tablo formunda hizalanmış sayılarla verilir. Eğer etiket yüzeyi müsait değilse, bilgiler lineer formda da verilebilir. (3) Beslenme yönünden etiketleme bilgileri, okunaklı ve silinmeyecek şekilde dikkat çekici bir yere yerleştirilir. (4) 35 inci maddenin üçüncü fıkrasında bahsedilen, vitaminler ve minerallere ait beslenme referans değerlerinin yüzdesi grafik formunda da verilebilir. (5) Beslenme yönünden etiketleme kapsamına giren farklı gösterim şekilleri, enerji değeri ve besin öğesi miktarlarının farklı renklerle ilişkilendirilerek verilmesi de dâhil olmak üzere, kuralları bu Yönetmelikte belirlenmediği sürece kullanılamaz. Günlük karşılama miktarı (GKM) bildirimiMADDE 39 – (1) GKM bilgileri, bu maddenin hükümlerine uygun olmak şartıyla, isteğe bağlı olarak gıdaların etiketinde yer alabilir. (2) GKM bilgileri verilirken, Ek-13’te yer alan kurallar uygulanır. (3) GKM bilgilerine yer verildiğinde, bu bilgiler ‘enerji, şeker, toplam yağ, doymuş yağ, tuz/sodyum’ öğelerini mutlaka içerir. (4) GKM bilgileri, tüketime hazır haldeki gıdanın bir porsiyonu için verilir ve ürünün net miktarı porsiyon büyüklüğünden fazla ise porsiyon adedi belirtilir. Ancak, ürünün net miktarı porsiyon büyüklüğünden daha az ise veya porsiyon büyüklüğünün %150’sinden fazla değilse, bilgiler net miktar üzerinden verilir. (5) Porsiyon büyüklüğü olarak Ek-12’de yer alan miktarlar dikkate alınır. Porsiyon adedi belirtilirken, 37 nci maddenin hükümleri uygulanır. (6) GKM bilgilerinin hemen altında, “Değerler 2000 kcal/gün üzerinden hesaplanmış olup, cinsiyete, yaşa, fiziksel aktiviteye ve diğer faktörlere göre değişebilir.” uyarısına yer verilir. ALTINCI BÖLÜMGıdalardaki Beslenme ve Sağlık BeyanlarıGenel hükümlerMADDE 40 – (1) Beslenme ve sağlık beyanları, bu Yönetmelik hükümlerine uymak kaydıyla, piyasaya arz edilen gıdaların etiketi, tanıtımı ve reklâmında kullanılabilir. Beslenme ve sağlık beyanlarının kullanımı; a) Belirsiz, yanlış veya yanıltıcı olamaz. b) Diğer gıdaların beslenme yönünden yeterliliği ve/veya güvenilirliği konusunda şüpheye neden olacak şekilde olamaz. c) Belirli bir gıdanın aşırı tüketimini teşvik edecek şekilde olamaz. ç) Yeterli ve dengeli beslenmenin, genelde besin öğelerini uygun miktarlarda sağlayamayacağını belirtecek, ileri sürecek veya ima edecek şekilde olamaz. d) Tüketicide endişeye neden olabilecek biçimde; yazılı, resimli, grafik veya sembolik gösterimler vasıtasıyla vücut fonksiyonlarındaki değişiklere atıfta bulunacak şekilde olamaz. (2) Beslenme ve sağlık beyanları, kullanım talimatına göre tüketime hazır hale getirilen gıdayı temel alacak şekilde kullanılır. (3) (Ek:RG-3/9/2013-28754)Bu bölümde yer alan hükümler, özel beslenme amaçlı gıdalar için geçerli olan mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydı ile uygulanır. Beslenme beyanlarıMADDE 41 – (1) Gıdaların etiketi, tanıtımı veya reklâmında, sadece Ek-14’te yer alan beslenme beyanları, bu ekte verilen koşullara uygun olmak kaydı ile yer alabilir. Ancak bileşimindeki alkol miktarı hacmen % 1,2’den fazla olan içeceklerde, yalnızca enerji miktarlarının azaltılmasına ilişkin beslenme beyanı yapılabilir. (2) Bir gıda, beslenme beyanı yapabilme koşullarını doğal bileşiminde bulunan bir besin öğesi veya diğer öğe ile karşılıyorsa, beslenme beyanının önüne “doğal olarak/doğal ”ibaresi eklenebilir. (3) Ek-14’te yer alan ve beyan koşulu porsiyona göre verilen beslenme beyanları ile ilgili değerlendirmelerde, Ek-12’de yer alan porsiyon büyüklükleri esas alınır. Ürünün net miktarının porsiyon büyüklüğünden daha az olması durumunda, bir porsiyon için belirlenen beyan koşulu ürünün net miktarında sağlanır. Sağlık beyanlarıMADDE 42 – (1) Gıdanın etiketi, tanıtımı veya reklâmında sağlık beyanı yapılabilmesi için bu gıdanın aşağıdaki özelliklere bir arada sahip olması zorunludur: a) Gıda olarak tüketilmeli veya takviye edici gıda olarak alınabilmelidir. b) Beyan edilen etkiyi normal olarak tüketilmesi beklenen miktarlarda göstermelidir. c) Bileşimindeki alkol miktarı hacmen % 1,2’den fazla olmamalıdır. ç) (d) bendinde yer alan hüküm saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki özelliklerden en az üçünü bir arada taşımalıdır. 1) Bileşiminde en fazla 120 mg/100 kcal sodyum bulunan, 2) İçerdiği enerjinin en fazla %8’i doymuş yağ asitlerinden gelen, 3) İçerdiği enerjinin en fazla %10’u ilave şekerden gelen, 4) Doğal olarak bileşiminde en az 55 mg/100 kcal kalsiyum bulunan. d) (ç) bendinde belirlenen koşula uymayan gıdalara ilişkin istisnalar, sağlık ve beslenme beyanlarına yönelik olarak hazırlanacak özel mevzuat ile belirlenir. Bakanlık uygun gördüğü durumlarda, özel mevzuat yayımlanana kadar, (ç) bendinde belirlenen koşula uymayan gıdalarda istisnai olarak sağlık beyanı yapılıp yapılamayacağını değerlendirebilir. Bu değerlendirmenin yapılabilmesi için söz konusu gıdanın aşağıda tanımlanan gıda gruplarından herhangi birine girmesi zorunludur. 1) Genel nüfusun beslenmesinde belirgin bir yeri veya önemi bulunan gıdalar, 2) Genel nüfusun beslenmesinde belirli besin öğeleri açısından önemli bir kaynak durumunda olan ve ürün formülasyonunun (ç) bendinde belirlenen koşulu sağlamak için yeniden düzenlemesi mümkün olmayan gıdalar, 3) Özel bileşimi veya özel bir üretim işlemine sahip olan ve diğer gıdalardan açık bir şekilde ayırt edilebilen özel beslenme amaçlı gıdalar. (2) Birinci fıkrada belirtilen özelliklere sahip olan gıdaların etiketi, tanıtımı veya reklâmında, sadece Ek-15’te yer alan sağlık beyanları, bu ekte verilen koşullara uygun olmak kaydı ile yer alabilir. (3) Sağlık beyanı yapılan gıdanın porsiyonunun büyüklüğü ve beyana esas olan bileşenin bir porsiyondaki miktarı etiket üzerinde belirtilir. (4) Ek-15’te yer alan ve beyan koşulu porsiyona göre verilen sağlık beyanları ile ilgili değerlendirmelerde, Ek-12’de yer alan porsiyon büyüklükleri esas alınır. Ürünün net miktarının porsiyon büyüklüğünden daha az olması durumunda, bir porsiyon için belirlenen beyan koşulu ürünün net miktarında sağlanır. (5) Aşağıdaki sağlık beyanlarına kesinlikle izin verilmez: a) Gıdanın tüketilmemesi durumunda sağlığın olumsuz etkilenebileceğini ileri süren beyanlar; b) Kilo kaybının miktarına veya oranına atıfta bulunan beyanlar; c) Doktorların veya sağlıkla ilgili meslek mensuplarının tavsiyelerine atıfta bulunan beyanlar; ç) Bakanlıkça izin verilen durumlar hariç olmak üzere; tıp, beslenme veya diyetetik ile ilgili meslek örgütleri ve sağlıkla ilişkili hayır kurumlarının tavsiyeleri veya bu örgütler ve kurumlar tarafından verilen desteklere atıfta bulunan beyanlar. YEDİNCİ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerÖzel etiketleme kurallarıMADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla, belirli gıda veya gıda gruplarına yönelik hazırlanan gıda kodeksi kapsamında bu gıdalara özel ilave etiketleme kuralları belirlenebilir. Uygulamaya ilişkin düzenlemelerMADDE 44 – (1) Gerek görüldüğünde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulamasına yönelik hazırlanacak talimat veya kılavuzlar, Bakanlık internet sitesinde yayımlanır. Ürün takip sistemiMADDE 45 – (1) Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda, belirli gıda veya gıda gruplarına yönelik olarak ürünün izlenebilirliğini temin etmek amacıyla, etiketlerde ürün takip sisteminin uygulanmasına ilişkin özel uygulamalar yapabilir veya yaptırabilir. (2) (Ek:RG-3/9/2013-28754)Bakanlık tarafından belirlenen ürün takip sisteminin uygulanacağı gıda veya gıda grupları ile uygulama süresi Bakanlık tarafından belirlenerek Bakanlık internet sitesinde yayımlanır. İdari yaptırımMADDE 46 – (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır. AtıflarMADDE 47 – (1) Mevzuatta, bu Yönetmeliğin yayımından önce yürürlükte olan gıdaların etiketlenmesine ilişkin gıda kodeksine yapılan atıflar bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine yapılmışsayılır. Uyum zorunluluğuGEÇİCİ MADDE 1 – (1) (Değişik:RG-3/9/2013-28754)İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkralar saklı kalmak kaydıyla; a) 29/12/2011 tarihinden önce faaliyet göstermekte olan gıda işletmecileri, 11 inci madde ile 27 nci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hükümlere 1/7/2012 tarihine kadar, b) 29/12/2011 tarihinden önce faaliyet göstermekte olan gıda işletmecileri, 45 inci madde ile bu fıkranın (c) bendinde yer alan hükümler hariç olmak üzere bu Yönetmelik hükümlerine 31/12/2013 tarihine kadar, c) 3/9/2013 tarihinden önce faaliyet göstermekte olan gıda işletmecileri, 7 nci maddenin dördüncü fıkrası, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ile ikinci fıkrası, 18 inci maddenin dördüncü fıkrası, 26 ncı madde, 27 nci maddenin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları ile 40 ıncı maddenin üçüncü fıkrası, Ek-2’nin 6. ve 7. no.lu satırları, Ek-7’nin Birinci Bölümünün 1 inci maddesi ile 3 üncü maddesinin (e) bendi ve İkinci Bölümünün 1 inci maddesinde yer alan hükümlere 31/12/2014 tarihine kadar, uymak zorundadır. 29/12/2011 tarihinden önce faaliyet göstermekte olan gıda işletmecilerinin 11 inci madde ve 27 nci maddenin birinci ve ikinci fıkralarına uymaksızın 1/7/2012 tarihinden önce piyasaya arz ettikleri veya etiketledikleri gıdalar ile 45 inci madde ve bu fıkranın (c) bendinde yer alan hükümler hariç olmak üzere bu Yönetmelik hükümlerine uyulmaksızın 31/12/2013 tarihinden önce piyasaya arz edilen veya etiketlenen gıdalar 31/12/2014 tarihine kadar piyasada bulunabilir. (2) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe göre kayıt işlemine tabi olan gıda işletmecilerine, birinci fıkraya ilave olarak aşağıdaki hükümler uygulanır: a) 5996 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 13/12/2010 tarihinden önce faaliyet gösteren ve halen işletmesinin faaliyeti devam eden gıda işletmecileri, üretim izni belgesi bulunan gıdalar için, “Tarım ve Köyişleri Bakanlığının …. tarih ve … sayılı izni ile üretilmiştir.” ifadesinin yer aldığı etiketleri, bu bilginin yer aldığı bölümün uygun şekilde kapatılması ve bunun yerine işletme kayıt numarasının belirtilmesi suretiyle 31/12/2013 tarihine kadar kullanabilir. Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak işletme kayıt numarasını henüz almamış olan gıda işletmecileri, “işletme kayıt numarası” yerine (b) bendine göre uygun olan bilgiye yer verir. b) 13/12/2010 tarihinden önce faaliyet gösteren ve halen işletmesinin faaliyeti devam eden gıda işletmecileri ve 13/12/2010 tarihinden sonra işletme kayıt belgesi alan gıda işletmecileri; Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak işletme kayıt numarası alıncaya kadar, ürettikleri veya ambalajladıkları gıdaların etiketlerinde işletme kayıt numarası yerine gıda sicil numarasını/çalışma izin numarasını/işletme kayıt belgesi numarasını belirtirler. Bu bilgi verilirken “Gıda sicil numarası/çalışma izin numarası/işletme kayıt belgesi numarası:…” şeklinde ifade edilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre 31/12/2013 tarihinden önce piyasaya arz edilen veya etiketlenen gıdalar, 31/12/2014 tarihine kadar piyasada bulunabilir. (3) Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe göre onay işlemine tabi olan gıda işletmecilerine, birinci fıkraya ilave olarak aşağıdaki hükümler uygulanır: a) 5996 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 13/12/2010 tarihinden önce faaliyet gösteren ve halen işletmesinin faaliyeti devam eden gıda işletmecileri, üretim izni belgesi bulunan gıdalar için, “Tarım ve Köyişleri Bakanlığının …. tarih ve … sayılı izni ile üretilmiştir.” ifadesinin yer aldığı etiketleri, bu bilginin yer aldığı bölümün uygun şekilde kapatılması ve bunun yerine tanımlama işaretine yer verilmesi suretiyle 31/12/2013 tarihine kadar kullanabilir. Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak işletme onay numarasını henüz almamış olan gıda işletmecileri, “tanımlama işareti” yerine (b) bendine göre uygun olan bilgiye yer verir. b) 13/12/2010 tarihinden önce faaliyet gösteren ve halen işletmesinin faaliyeti devam eden gıda işletmecileri; Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğe uygun olarak işletme onay numarası alıncaya kadar, ürettikleri veya ambalajladıkları gıdaların etiketlerinde tanımlama işareti yerine gıda sicil numarasını/çalışma izin numarasını belirtirler. Bu bilgi verilirken “Gıda sicil numarası/çalışma izin numarası:…” şeklinde ifade edilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre 31/12/2013 tarihinden önce piyasaya arz edilen veya etiketlenen gıdalar, 31/12/2014 tarihine kadar piyasada bulunabilir. (4) İthal edilen gıdaları piyasaya arz eden gıda işletmecilerine, birinci fıkraya ilave olarak aşağıdaki hükümler uygulanır: a) Bu gıda işletmecileri, üzerinde ithalat kontrol belgesi tarihi ve sayısı veya ithal izin tarihi ve numarası bulunan etiketleri mevcut hali ile 1/7/2012 tarihine kadar kullanabilirler. b) Bu gıda işletmecileri, üzerinde ithalat kontrol belgesi tarihi ve sayısı veya ithal izin tarihi ve numarası bulunan etiketleri, üzerindeki ‘Tarım ve Köyişleri Bakanlığının …. tarih ve … sayılı izni ile ithal edilmiştir.’ ifadesinin yer aldığı bölümün uygun şekilde kapatılması suretiyle 31/12/2013 tarihine kadar kullanabilir. c) (a) bendine göre 1/7/2012 tarihinden önce ve (b) bendine göre 31/12/2013 tarihinden önce piyasaya arz edilen veya etiketlenen gıdalar, 31/12/2014 tarihine kadar piyasada bulunabilir. Geçiş hükümleriGEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce faaliyet göstermekte olan gıda işletmecileri, geçici 1 inci maddede belirtilen süreler içinde bu Yönetmelik hükümlerine uyum sağlayıncaya kadar, gıdaların etiketlenmesine ilişkin olarak bu Yönetmeliğin yayımından önce yürürlükte olan gıda kodeksi hükümlerine uyarlar. YürürlükMADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür. Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
29/12/2011	28157 (3. Mükerrer)
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	11/2/2012	28201
2.	3/9/2013	28754
3.

Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157 (3.mükerrer)

TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA İLE TEMAS EDEN MADDE VE MALZEMELER YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıda ile doğrudan ya da dolaylı olarak temas eden veya temas etmesi beklenen madde ve malzemelerin; insan sağlığının yüksek seviyede korunmasının sağlanması ve tüketici ihtiyaçlarının karşılanması da dikkate alınarak, üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarındaki özelliklerini belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, aktif ve akıllı madde ve malzemeler de dâhil olmak üzere son hali ile;

a) Gıda ile temas etmesi amaçlanan,

b) Gıda ile temas etmekte olan ya da bu amaç için üretilmiş,

c) Gıda ile temas etmesi muhtemel olan ya da normal veya öngörülen kullanım koşullarında bileşenlerinin gıdaya geçmesi beklenen,

madde ve malzemeleri kapsar.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri, bireysel tüketime sunulan suların temas ettiği madde ve malzemelere de uygulanır.

(3) Bu Yönetmelik, peynirleri, hazırlanmış et ürünlerini veya meyveleri muhafaza eden malzemeler gibi kaplama veya muhafaza olarak kullanılan, gıdanın bir bölümünü oluşturan ve gıda ile birlikte tüketilebilen madde ve malzemeleri, topluma veya bireye su tedarik etmek için projelendirilmiş sabit su sağlama ünitelerini ve antika olarak tedarik edilen madde ve malzemeleri kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik,

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 23 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak,

b) 1935/2004/EC sayılı Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Hakkında Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğüne paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) 5996 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan tanımlar, “izlenebilirlik” ve “piyasaya arz” tanımları hariç olmak üzere, bu Yönetmelik için de geçerlidir.

(2) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akıllı madde ve malzeme: Gıda ile temas eden akıllı madde ve malzemeyi,

b) Aktif madde ve malzeme: Gıda ile temas eden aktif madde ve malzemeyi,

c) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

ç) Gıda ile temas eden akıllı madde ve malzemeler: Ambalajlı gıdanın veya gıdanın içinde bulunduğu ortamın durumunu gösteren madde ve malzemeleri,

d) Gıda ile temas eden aktif madde ve malzemeler: Bileşenlerini gıdaya ya da gıdanın bulunduğu ortama bırakacak ya da ambalajlı gıdadan veya gıdanın bulunduğu ortamdan maddeleri absorbe edecek şekilde tasarlanan, ambalajlı gıdanın raf ömrünü uzatması veya mevcut durumunu koruması ya da iyileştirmesi beklenen madde ve malzemeleri,

e) İşletme: Kâr amaçlı olsun ya da olmasın, madde ve malzemelerin üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında; kamu, gerçek veya tüzel kişi tarafından yürütülen her türlü faaliyeti,

f) İşletmeci: Kontrolü altındaki işletmede, bu Yönetmelikte yer alan gerekliliklerin yerine getirilmesini sağlamaktan sorumlu olan gerçek ya da tüzel kişiyi,

g) İzlenebilirlik: Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin üretim, işleme ve dağıtımın tüm aşamalarında madde veya malzemeyi izleyebilme ve takip edebilmeyi,

ğ) Piyasaya arz: Bedelli veya bedelsiz olarak madde ve malzemelerin satışa sunma veya her türlü nakliyesini de kapsayacak şekilde; satış amacıyla bulundurulmasını, satışını, dağıtımını ve her türlü nakliyesini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Kurallar, Aktif ve Akıllı Madde ve Malzemeler İçin Özel Kurallar,

Madde ve Malzeme Grupları İçin Özel Kurallar ve Etiketleme

Genel kurallar

MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemeler iyi üretim uygulamalarına uygun olarak üretilir ve normal veya beklenen kullanım koşullarında madde ve malzemeyi oluşturan bileşenlerden gıdaya;

a) İnsan sağlığını tehlikeye sokacak veya

b) Gıdanın bileşiminde istenmeyen değişimlere neden olacak veya

c) Duyusal özelliklerinde değişikliğe neden olacak

miktarda geçiş olamaz.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin etiketi, reklamı ya da tanıtımı tüketiciyi yanıltıcı olamaz.

Aktif ve akıllı madde ve malzemeler için özel kurallar

MADDE 6 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan hükümlerin uygulanmasında, aktif madde ve malzemeler, gıdanın bileşiminde ya da duyusal özelliklerinde değişime neden olabilir. Ancak bu değişimler Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ve ilgili diğer gıda mevzuatı hükümlerine uygun olur.

(2) Aktif ve akıllı madde ve malzemeler ile ilgili olarak özel kurallar belirleninceye kadar, gıdaya ya da gıdanın bulunduğu ortama geçecek olan ve aktif ve akıllı malzemelere bilinçli olarak eklenmiş maddelerin kullanımına, gıda mevzuatı çerçevesinde izin verilir. Bu maddeler Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde yer alan bileşen tanımı kapsamında değerlendirilir.

(3) Aktif madde ve malzemeler, gıdanın bileşiminde veya duyusal özelliklerinde, bozulmuş gıdayı maskelemek gibi tüketiciyi yanıltabilecek değişimlere neden olamaz.

(4) Akıllı madde ve malzemeler, gıdanın durumuna ilişkin olarak tüketiciyi yanıltabilecek bilgi veremez.

(5) Gıda ile temas etmekte olan aktif ve akıllı madde ve malzemelerin tüketilmemesi gereken kısımları, tüketicilerin bu kısımları ayırt edebilmesine imkân verecek şekilde etiketlenir.

(6) Aktif ve akıllı madde ve malzemeler, aktif ve/veya akıllı olduklarını belirtecek şekilde etiketlenir.

Madde ve malzeme grupları için özel kurallar

MADDE 7 – (1) Gıda ile temas eden madde ve malzeme grupları veya uygun olması halinde bunların kombinasyonları veya bunların üretiminde kullanılacak geri dönüştürülmüş madde ve malzemelere ilişkin hususlar Bakanlıkça düzenlenir.

Etiketleme

MADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemelerin etiketlenmesinde uyulması gereken kurallar aşağıda belirtilmiştir;

a) İlgili mevzuatta yer alan kurallar saklı kalmak koşuluyla, henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemeler piyasaya arz edildiğinde beraberlerinde;

1) “Gıda ile temasa uygundur” ifadesinin veya “çorba kaşığı”, “şarap şişesi” ya da “kahve makinesi için” gibi madde ve/veya malzemenin kullanımına özgü ifadelerin veya EK-1’de yer alan sembol,

2) Gerektiğinde, güvenilir ve uygun kullanım için özel talimatlar,

3) Üreticinin, ithalatçının, işleyenin veya piyasaya arzdan sorumlu olan satıcının adının veya ticari unvanı ve adresi,

4) Madde veya malzemenin izlenebilirliğinin, 10 uncu maddede belirtilen şekilde sağlanabilmesi için uygun etiketleme veya tanımlama,

5) Aktif madde ve malzemeler söz konusu olduğunda, bu madde ve malzemeleri kullanan gıda işletmecisinin, bunları ilgili tüm mevzuata uyumlu olarak kullanabilmesini sağlayacak şekilde, madde ve malzemelerin izin verilen kullanımlarının ve aktif bileşen tarafından açığa çıkarılacak maddelerin ismi ve miktarı gibi diğer gerekli bilgiler,

6) (Ek:RG-3/8/2012-28373) Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzeme Üreten İşletmelerin Kayıt İşlemleri ile İyi Üretim Uygulamalarına Dair Yönetmeliğe göre alınan işletme kayıt numarası,

bulundurulur.

b) Gıda ile temas etmek üzere kullanılacağı açık olan madde ve malzemeler için (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan bilgilerin belirtilmesi zorunlu değildir.

c) (a) bendinde yer alan bilgiler; belirgin, silinmez ve açıkça okunabilecek şekilde olur.

ç) (a) bendinin (1), (2) ve (5) numaralı alt bentlerinde yer alan bilgilerin, Türkçe dışında bir dilde olması durumunda madde ve malzemelerin perakende ticareti yasaklanır.

d) Madde veya malzemelerin üzerindeki bilgiler Türkçenin yanı sıra diğer resmi dillerde de verilebilir.

e) Perakende aşamasında (a) bendinde yer alan bilgiler;

1) Madde veya malzemelerin üzerinde veya ambalajı üzerinde,

2) Madde ve malzemeye ya da bunların ambalajına yapıştırılmış etiket olarak,

3) Teknik sebeplerden dolayı üretim ya da pazarlama aşamalarında etiketleme ya da baskı yapılamadığı durumlarda (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde yer alan bilgilerin alıcının kolayca görebileceği şekilde madde veya malzemenin satışa sunulduğu yerde bir not olarak,

bulunur.

f) Perakende dışındaki pazarlama aşamalarında (a) bendinde yer alan bilgiler;

1) Madde veya malzemenin beraberindeki dokümanlarla,

2) Etiketi ya da ambalajı üzerinde,

3) Madde ve malzemelerin üzerinde,

bulunur.

g) (a) bendinin (1), (2) ve (5) numaralı alt bentleri gereği belirtilmesi gereken bilgiler sadece;

1) 5 inci maddede ve uygulanabilir olduğunda 6 ncı maddede yer alan kurallara,

2) 7 nci maddeye göre belirlenen özel kuralları içeren mevzuata veya eğer varsa, söz konusu madde ve malzemelere uygulanabilecek diğer mevzuata

uygun madde ve malzemeler için kullanılır.

ğ) (Ek:RG-3/8/2012-28373) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (6) numaralı alt bendine göre belirtilmesi gereken işletme kayıt numarası, “işletme kayıt no: …” ifadesi kullanılarak belirtilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uygunluk Beyanı, İzlenebilirlik, Koruma Tedbirleri,

Numune Alma ve Analiz Metotları

Uygunluk beyanı

MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve 7 nci maddeye göre belirlenen özel kurallara göre üretilmiş olan madde ve malzemelerle birlikte, madde ve malzemelerin bu kurallara uygun olarak üretildiklerini bildiren yazılı beyan bulundurulur ve Bakanlığın talep etmesi halinde, bu uyumu gösteren uygun dokümanlar beyan edilir.

İzlenebilirlik

MADDE 10 – (1) Kontrolün kolaylaştırılması, kusurlu ürünlerin geri çağırılması, tüketicinin bilgilendirilmesi ve sorumluluğun belirlenmesi için madde ve malzemelerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında izlenebilirlik sağlanır.

(2) Teknolojik olarak uygulanabilirliği de göz önünde bulundurularak işletmeciler, yürüttükleri faaliyetlerin hangi madde veya malzemeden hangisine doğru olduğunu tanımlamaya imkân veren ve uygun olduğu durumlarda, üretimde kullanmak üzere tedarik ettikleri ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde veya ürünlere ilişkin yerinde sistem ve prosedür bulundurur ve Bakanlığın talep etmesi halinde bu bilgileri beyan eder.

(3) Piyasaya arz edilmiş olan madde ve malzemeler, etiketleme veya ilgili dokümantasyon veya bilgi aracılığıyla izlenebilirliklerini sağlayacak uygun bir sistemle tanımlanabilir şekilde olur.

Koruma tedbirleri

MADDE 11 – (1) İlgili özel kurallarla uyumlu olarak üretilmiş olsa bile yeni bir bilginin ortaya çıkması halinde veya mevcut bilginin yeniden değerlendirilmesi sonucunda, madde veya malzemenin kullanımının insan sağlığını tehlikeye sokacağına dair ciddi dayanaklara ulaşılması halinde Kanunun 26 ncı maddesinde yer alan ihtiyati tedbirler uygulanır.

Numune alma ve analiz metotları

MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve malzemelerden numune alınmasında ve bunların analizlerinde varsa özel mevzuatında yer alan hükümler, hüküm bulunmaması halinde ise uluslararası kabul görmüş metotlar uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Özel Hükümler

Özel hükümler

MADDE 13 – (1) Geri dönüştürülmüş plastikler gıda ile temas eden madde ve malzeme üretiminde kullanılamaz. Ancak üretim çapakları ve kenar fireleri geri dönüştürülmüş plastik olarak değerlendirilmez ve işletme dışına çıkarılmadan, üretimin bir parçası olarak, iyi üretim uygulamaları çerçevesinde ve bu Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuatta yer alan hükümlere uygun olarak üretilmesi koşuluyla kullanılabilir.

(2) Gıdaya doğrudan temas etmekte olan ve piyasaya arzında gıdayı dış etkenlerden koruyan plastik madde ve malzemeler bir kez kullanılır. Ancak plastik esaslı su damacanaları, yapısı ve şeklinin değiştirilmemesi ve hijyen gerekliliklerinin sağlanması koşuluyla tekrar kullanılabilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırım

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

Geçiş hükmü

MADDE 15 – (1) 7 nci maddeye göre hazırlanacak olan mevzuat yürürlüğe girinceye kadar gıda ile temas eden;

a) Kâğıt esaslı madde ve malzemeler EK-2’de,

b) Metal esaslı madde ve malzemeler EK-3’te,

c) Cam esaslı madde ve malzemeler EK-4’te,

ç) Plastik madde ve malzemelerde kullanılacak boyar maddeler EK-5’te

yer alan kurallara uygun şekilde olur.

Uyum zorunluluğu

GEÇİCİ MADDE 1 – (Ek:RG-3/8/2012-28373)

(1) İşletmeciler, 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (6) numaralı alt bendine 31/12/2014 tarihine kadar uyum sağlamak zorundadırlar.

(2) İşletmeciler, Ek-3’ün birinci fıkrasının (d) bendine 31/12/2012 tarihine kadar uyum sağlamak zorundadırlar.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
29/12/2011	28157 (3. mükerrer)
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	3/8/2012	28373
2.

Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız