BAŞBAKANLIK (1) SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ZİHİNSEL ÖZÜRLÜLER ÖZEL REHABİLİTASYON MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
Tarih : 13.02.1988
Sayı: 19724 R.G.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
(1) Ek Madde-2 (Ek:24/1/1989-KHK-356/4 Md.; Aynen kabul:14/3/1991-3703/5 Md.)
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerine ait Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezlerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin esasları, izin, açılış, çalışma, personel standardını, ücret tarifelerini, denetim ve faaliyetlerini durdurma işlem ve usullerini belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, 3-21 yaş arası zihinsel özürlülerin rehabilitasyonunu sağlamak için gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan gündüzlü, yatılı, gündüzlü ve yatılı veya seanslı Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 9’uncu maddesinin (g) bendi ile 34 ve 35’inci maddeleri uyarınca hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte adı geçen:
a)“Genel Müdürlük”; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
b)“İl Müdürlüğü”; İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü, (İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü kurulmamış illerde 2828 sayılı Kanunun geçici 6’ncı maddesi gereğince Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünü)
d)“Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezi”; zihinsel özürlülerin kendi kendilerine yeterli hale gelebilmeleri, topluma uyum sağlayabilmeleri için hizmet veren gündüzlü, yatılı, gündüzlü ve yatılı veya seanslı kuruluşları,
e)“Özürlü”; Zihinsel özürlüyü,
f)“Zihinsel Özürlü”; Zeka bölümü 0-75 arasında yer alan kişiyi ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş Açma ve İşletme ile İlgili İşlemler
Müracaat
Madde 5- Kuruluş açmak veya açılmış bulunan bir kuruluşu devir almak isteyen gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bir dilekçe ekinde aşağıda belirtilen belgelerle Valiliğe müracaat ederler:
a) Kurucu ve Sorumlu Müdür için:
– Nüfus cüzdanı örneği,
– İkametgah ilmühaberi,
– İyihal ve Doğruluk Belgesi (Savcılıktan),
– Öğrenim durumunu gösterir belge,
– Sağlık Raporu,
(1) Ek Madde-2 (Ek:24/1/1989-KHK-356/4 Md.; Aynen kabul:14/3/1991-3703/5 Md.)
b) Kuruluşun Adı ve Adresi,
c) Kuruluş binasının Belediye İmar Müdürlüğünden alınacak bütün taksimatını gösterir tasdikli planı ile iskan raporu örneği,
d) Binanın bütün faaliyet bölümlerini (uğraşı terapisi odası, konuşma terapisi odası, eğitim sınıfı vb.) gösterir krokisi ile binanın dıştan her cepheden çekilmiş üçer adet fotoğrafı,
f) Kuruluş için Emniyet ve Trafik Müdürlüklerinden alınacak rapor,
g) Kuruluşun bahçesi olan bir apartmanın zemin katı ile bağlantılı olarak üst katlarının da kullanıma hazır hale getirilerek açılması halinde apartman sakinlerinin verecekleri apartman yöneticisinden onaylı izin belgesi,
h) Binanın fizik şartları ile araç ve gereçlerin Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi için uygun olduğunu gösterir İl Müdürlüğünce hazırlanacak rapor,
ı) Kuruluşun İç Hizmet Yönetmeliği ve Çalışma Programı.
Sorumlular Hakkında Aranacak Şartlar
Madde 6- Kuruluş açacak veya devir alacak kişiler ile sorumlu müdür için aşağıdaki şartlar aranır.
a) T.C. uyruklu olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
c) Ağır hapis, 6 ay veya 6 aydan fazla hapis ya da affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanmak, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı hapis cezası ile hükümlü bulunmamak.
Özel hukuk tüzel kişileri açacağı veya devir alacağı kuruluşlar için bir temsilci gösterir. Tüzel kişiliğin resmi kuruluş belgelerinin yanı sıra temsilci için de yukarıda belirtilen şartlar aranır.
Kuruluş Açma ve İşletme İzni ile İlgili İşlemler
Madde 7- Kuruluş açma ve işletme izni için aşağıdaki işlemler yapılır.
a) 5’inci maddede istenilen belgeler 3 er nüsha halinde incelenmek ve varsa eksiklikleri varsa tamamlanmak üzere kurucu tarafından Valiliğe teslim edilir.
b) Valilikçe tamamlattırılan dosya bir yazı ekinde onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük dosya üzerinde gerekli incelemeyi yapar. Belgeler belirlenen esaslara uygun olduğu takdirde kuruluş açma ve işletme izni onayı alınır. Tasdik edilen belgelerden birer nüshası Genel Müdürlükçe saklanır. Diğer belgelere Onay sureti eklenerek Valiliğe gönderilir.
c) Gönderilen belgelerin birer kopyası İl Müdürlüğünde saklanır. “Kuruluş Açma ve İşletme İzin Belgesi” doldurulduktan ve imzalandıktan sonra kurucuya gönderilir. Bu belge kuruluşun görülebilecek bir yere astırılması İl Müdürlüğünce sağlanır.
d) Kuruluş Açma ve İşletme İzin belgesi verilen her kuruluşun işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Çalışma Müdürlüğüne bildirilir.
Kuruluşun Hizmete Geçmesi
Madde 8- Genel Müdürlük Onayı alınıp kuruluş açma ve işletme izin belgesi tanzim olduktan sonra kuruluş hizmete açılır ve kabul işlemlerine başlanır.
Personel Çalışma izni
Madde 9- Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kuruluşta istihdam edilen her personel için 5’inci maddenin (a) bendinde belirtilen belgelerden üçer nüsha düzenlenerek kurucu veya sorumlu müdür tarafından İl Müdürlüğüne teslim edilir. İl Müdürlüğü bu belgeleri 11’inci maddede belirtilen şartlara uygunluğu açısından değerlendirir ve uygun olanları tasdik eder.
Personelin kuruluşta çalışması il Müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir.
Personel belgeleri ve çalışma onayının birinci nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir. İkinci nüshaları İl Müdürlüğünde, üçüncü nüshaları da kuruluşta muhafaza edilir. İl Müdürlüğünce tasdik edilmeyen ve valilik onayı alınmayan personel kuruluşta çalışamaz. Aynı işlem yeni alınacak personel için de yerine getirilir.
Sorumlu müdür değişikliğinde ise gerekli belgeler onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Personel değişikliği halinde gerekli belgelerin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kuruluşta Çalıştırılacak Personel ve Niteliği
Kuruluşta Çalıştırılacak Personel
Madde 10- Kuruluşta sorumlu müdür, sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi, eğitimci, çocuk eğiticisi, fizyoterapist, tabip, hemşire ve hizmetli olmak üzere çeşitli personel çalıştırılır.
Madde 11-Kuruluş personelinin niteliği
a)Sorumlu Müdür: Özel eğitim alanında kurs, seminer görmüş ya da tecrübesi olan sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi veya özel eğitim alanında eğitim görmüş eğitimci gibi elemanlar kuruluş müdürü olarak atanırlar. Bu özellikleri taşıyan kurucular da aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü olabilirler.
Müdür kuruluşun amacına uygun olarak idari, teknik ve diğer tüm işlerinin yürütülmesinden ve bunların düzenli bir biçimde işleyişinden sorumludur.
Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir görevde çalışamaz.
b) Sosyal Çalışmacı: Sosyal hizmet alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
c) Psikolog: Psikoloji alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
d) Çocuk Gelişimcisi: Çocuk gelişimi ve eğitimi alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
e) Eğitimci: Özel eğitim alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
f) Çocuk Eğiticisi: Meslek lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi mezunu olmak.
g) Fizyoterapist: Fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
h) Tabip: Fizik tedavi ve rehabilitasyon, çocuk hastalıkları ve sağlığı alanlarında uzman olmak.
i) Hemşire: Sağlık Meslek Lisesi mezunu olmak.
j) Hizmetli: En az ilkokul mezunu olmak,
şartları bulunmalıdır.
Ayrıca, kuruluşun iş hacmine, gündüzlü ve yatılı olmasına göre teknik, idari ve yardımcı personel ile ihtiyaç duyulacak diğer meslek elemanları çalıştırılabilir.
Personel Standardı
Madde 12- Madde 10’da kuruluş bünyesinde çalıştırılması ön görülen personel standardı her yıl Genel Müdürlükçe hazırlanan standart kadro cetvelinde belirtildiği gibi uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kuruluşta Aranacak Şartlar
Kuruluşun İskan Durumu
Madde 13- Kuruluş iskan yönünden aşağıdaki özellikleri taşımalıdır.:
a) Bina iskan yönünden özürlüler için tehlike yaratmayacak ve ulaşıma uygun bir yerde bulunmalıdır.
b) Kuruluş tercihen bir bahçe içinde tek katlı veya iki katlı ve müstakil olan bir binada olmalıdır.
c) Bina, özürlülerin oyun ve sportif faaliyetler yönünden amaca uygun bir şekilde yararlanabileceği bir bahçeye sahip olmalıdır.
Trafik Yönünden
Madde 14- Binanın bulunduğu yer, zihinsel özürlülerin gidiş ve gelişlerinde trafik yönünden emniyetli olmalıdır.
Yangından Korunma ve Isıtma
Madde 15- Kuruluş, yangından korunma ve ısıtma sistemi yönünden aşağıdaki şartlara sahip olmalıdır.
a) Kuruluşta yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi bulunmalı ve yangın için gereken tedbirler alınmalıdır.
b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.
c) Kuruluşun ısınması, kalorifer ile sağlanmalı ve kalorifer petekleri özürlülere zarar vermeyecek şekilde emniyete alınmalıdır.
d) Kuruluş binasının bütün bölümlerinin uygun sıcaklıkta tutulması sağlanmalıdır.
Kuruluşta Aranacak Diğer Özellikler
Madde 16- Kuruluşta aranacak diğer özellikler şunlardır;
a) Kuruluş binasının faaliyet bölümleri tercihen doğrudan ve yeterli güneş ışığı alacak şekilde olmalı ve bol ışık alacak şartlara sahip bulunmalıdır.
b) Özürlülerin bulunduğu oda ve salonlarda taban, sağlığa zarar vermeyecek, kolaylıkla silinip temizlenen bir maddeyle döşenmeli, duvarlar düzgün ve kolay temizlenecek nitelikte olmalıdır.
c) Eğer binada merdiven varsa, güvenlik açısından korkulukları bulunmalı, ayrıca özürlülerin düşmesi halinde zarar görmemeleri için merdivenler uygun örtü ile kaplanmalıdır.
d) Kuruluşun her türlü tesisatı genel hijyenik şartları bozmayacak şekilde temiz ve düzenli olmalıdır.
e) Kuruluşta ihtiyaca göre yeterli sayıda banyo, tuvalet ve lavabo bulunmalı, bunlar özürlülerin kullanabilecekleri özellikleri taşımalıdır.
f) Her özürlünün eşyalarını koyacağı gerekli elbise ve malzeme dolapları olmalıdır.
g) Kuruluşta gerekli ilaç ve sağlık malzemesinin konulacağı ve muhafaza edileceği bir sağlık bölümü olmalıdır.
h) Binanın havalandırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Kuruluşun Bölümleri
Madde 17- Kuruluşta bulunması gereken bölümler ve özellikleri aşağıdaki gibi olmalıdır:
a) Eğitim Sınıfları: Özürlülere rehabilitasyon programlarının öngördüğü bilgilerin ve davranış kalıplarının öğretildiği ve buna ilişkin araç gerecin bulunduğu sınıflardır.
b) Uğraşı Terapi Odası: Özürlere günlük yaşayış faaliyetlerinin ve becerilerinin kazandırıldığı, var olanların geliştirildiği, motor fonksiyonlarının arttırıldığı ve uygulamaların yapıldığı odadır. Bu odada uğraşı terapisi için gerekli olan her türlü malzeme ve araç-gereç bulunur.
c) Konuşma Terapisi Odası: Ses ve kavram bozukluklarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi için gerekli çalışmaların yapıldığı odadır.
d) Egzersiz Salonu: Özürlülerin çeşitli vücut egzersizleri yaptıkları ve serbest zamanlarını değerlendirdikleri odadır. Bu odada gerek oyun, gerekse egzersiz için gerekli olan oyuncak ve malzeme bulunmalıdır.
e) Dinlenme Odası: Özürlülerin dinlenmeleri, radyo dinlemeleri, TV seyretmeleri için kullanılacak odadır.
f) Personel Odaları: Kuruluşta çalışan meslek elemanları ile diğer personel için ihtiyaca göre çalışma ve dinlenme odaları bulunmalıdır.
g) Yatak Odaları: Yatılı kuruluşlarda ihtiyacı karşılayacak miktarda yatak odaları bulunmalıdır. Yatak odaları en fazla dört kişilik olacak şekilde düzenlenmelidir. Karyolalar yere yakın olup, ranza kullanılmamalıdır.
Kuruluşta mutfak, yemek salonu ve ayrıca ihtiyaç duyulacak kısımlar ile mutfakta havalandırma (aspiratör) bulunmalıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kuruluşun İşleyişine İlişkin Esaslar
Madde 18- Özürlünün kuruluşa kabulünde izlenecek yol aşağıdaki gibi olmalıdır.
a) Kuruluşa müracaatı yapılan özürlünün ailesi hakkında, kuruluşça hazırlanan standartlara uygun olarak sosyal inceleme raporu düzenlenir.
b) Özürlü kişi hakkında ailesinden şu belgeler istenir.
1. Dilekçe,
2. Nüfus cüzdanı örneği,
3. Sağlık Kurulu ve Verem Dispanserinden alınacak raporlar,
4. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı, Rehberlik ve Araştırma Merkezinden alınacak zeka bölümünü gösteren rapor,
c) Kuruluşa başvurusu yapılan her özürlü, uzman elemanlar (tabip, sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi, eğitimci, fizyoterapist) tarafından değerlendirmeye tabi tutulur. Değerlendirme sonucunda özürlü ya kuruluşa alınmak üzere sıraya alınır veya reddedilir.
Gruplardaki Özürlü ve Personel Sayısı
Madde 19- Özürlüler, zihinsel özür dereceleri göz önüne alınarak aşağıdaki şekilde gruplar teşkil edilir.
a) Ağır derecedeki özürlülere en çok 4 kişilik,
b) Orta derecedeki (öğretilebilir) özürlülere en çok 8 kişilik,
c) Hafif derecedeki (eğitilebilir) özürlülere en çok 12 kişilik gruplar halinde hizmet verilir.
d) Her grupta en az 2 meslek elemanı çalışacak şekilde personel görevlendirilir. Bu meslek elemanlarından biri madde 10’da belirtilen yüksek tahsilli meslek elemanlarından, diğeri ise yine aynı maddede belirtilen çocuk eğiticisi olmalıdır.
Program Düzenleme
Madde 20- Gündüzlü kuruluşların yıllık çalışma programı, kuruluşa alınan özürlülerin durumlarına, ailelerin çalışma süresi ve zaman ile bölge özelliğine göre kuruluş yönetimince hazırlanır ve İl Müdürlüğüne gönderilir. İnceleme sonunda Genel Müdürlük Onayı ile kesinleşir.
Ücret Tespiti
Madde 21- Ücrete ilişkin uygulama aşağıda belirtilen esaslara uygun olarak yerine getirilir:
a) Genel Müdürlükten açılış izni almış olan kuruluşlarda velilerden alınacak aylık ücret miktarı her mali yıl başlangıcından en geç iki ay sonra il düzeyinde kurulacak bir komisyonca tespit edilir. Komisyonca tespit edilen ücretler Genel Müdürlüğün Onayına sunulur. Onaylandıktan sonra yürürlüğe girer. Yeni ücretler en geç mali yılbaşını takip eden üçüncü ay başından itibaren uygulanır. Tespit olunan ücretler kuruluşun velilerce görülebilecek bir yerine asılır.
b) Ücret tespit komisyonu, Valinin veya görevlendireceği bir Vali Yardımcısının başkanlığında, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Belediye, Defterdarlık ve Ticaret Müdürlüğünün birer temsilcileri ile il dahilindeki merkez kuruluşlarının kendi aralarında bir yıl için seçecekleri bir temsilciden teşekkül eder.
c) Ücret tespiti çevrenin sosyo-ekonomik şartları dikkate alınarak kuruluşun personel, iaşe, kira, ısıtma ve diğer cari giderleri ile amortismanlar hesaplanarak yapılır.
d) Ücret artışı oranları, kanuni kira artış yüzdesi, gıda endekslerindeki artış yüzdesi, personel ücret artışları yüzdesi, elektrik-havagazı ve su artışları yüzdesi, resmi yakıt fiyatlarındaki artış yüzdesi hesaplanarak bunların kişi başına maliyet artışlarına yansıyan ortalama miktarları bulunmak suretiyle tespit edilir.
e) İl dahilinde birden fazla Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi bulunduğu takdirde, tesis, tefriş, eğitim araç ve gereçleri ve buna benzer farklar dikkate alınmak suretiyle taban ve tavan ücret miktarları tespit edilir.Ücretin tavan miktarı tabanın %40’ını geçmeyecek şekilde belirlenir.
Ücret Alındı Belgesi Verme Mecburiyeti
Madde 22- Özürlülerden alınan ücret karşılığında Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri gereğince düzenlenmiş bir belge verilir.
Ücret Tespit Komisyonunca tespit edilen ve resmiyet kazanan ücret dışında kuruluşlar başka isim altında ücret alma yoluna gidemez. Bunun haricinde ayni ve nakdi yardım talebinde bulunamazlar.
Taşıt Ücreti
Madde 23- Kuruluş tarafından özürlülerin ulaşımları için bir hizmet sunuluyorsa, ulaşım ücreti ayrıca alınır. Bu ücret yalnız bu hizmetten faydalanan özürlülerden alınır.
Teftiş ve Denetim
Madde 24- Kuruluşun teftiş ve denetimi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Kuruluş il Müdürlüğünce yılda en az bir defa denetlenir. Kuruluş gerektiğinde Genel Müdürlük müfettiş ve yetkili diğer elemanlarınca da denetlenir. Denetim sırasında kuruluş yetkilileri denetleyicilere her türlü belgeyi, istek halinde sunmak ve bu konuda kolaylık göstermekle yükümlüdürler.
b) Kuruluşta yetkililerce yapılan denetim sonuçlarının yazılması için her sayfası İl Müdürlüğünce mühürlenmiş bir denetim defteri tutulur.
c) Denetim sonucuna göre kuruluşun ilgili kanunlar ve yönetmelik hükümlerine aykırı görülen aksaklıkları İl Müdürlüğünce yazılı olarak kuruluşa bildirilir. Kuruluş bildirilen aksaklıkları bir ay zarfında düzeltmek ve gidermek zorundadır.
d) Verilen süre içerisinde belirtilen aksaklıkları gideremeyen kuruluş, İl Müdürlüğünün veya Genel Müdürlüğün teklifi ve mahallin en büyük mülki amirliğince aksaklıkları önem derecesine göre geçici veya sürekli olarak hizmetten men edilir ve sonuç Genel Müdürlüğe bildirilir.
e) Kuruluşların sürekli olarak faaliyetinin durdurulması şu hallerde olur:
– Genel ahlak kurallarına aykırı hareket edenler,
– Belirlenenden fazla ücret almada ısrar edenler,
– Belirlenen kapasitenin üstünde özürlü kabul etmede ısrar edenler,
– Geçici kapatma cezası alıp, İl Müdürlüğünün yazılı uyarısına rağmen önceden tespit edilen aksaklıkları, verilen süre içinde gidermeden devam ettiren kuruluşlar,
f) Faaliyeti sürekli durdurulan kuruluşlar ilgili bütün belgelerini on beş günlük süre içinde İl Müdürlüğüne teslim etmek mecburiyetindedirler.
g) Kuruluşun faaliyeti durdurulduğunda peşin alınan ücretten kuruluşun kapalı günlerine düşen pay velilere geri verilir.
h) Bakım ve rehabilitasyon için kuruluşa alınan özürlülere karşı ihmali görülen veya herhangi bir suç işleyen kuruluş görevlileri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 27’nci maddesine göre işlem yapılır.
Devir ve Nakil
Madde 25- Kuruluşun devir ve nakil ile ilgili işlemleri aşağıdaki esaslar dahilinde yerine getirilir.
a) Kuruluşun diğer gerçek veya özel hukuk tüzel kişiye devrinde yeni kurucular noterden alacakları devir senedi ve 5’inci maddede istenilen belgeler ile Valiliğe müracaat ederler.
b) Kuruluşun başka bir binaya naklinde ise yeni binaya ait belgelerle Valiliğe müracaat ederler.
c) Genel Müdürlüğün onayından sonra yeni kurucu adına açılış izin belgesi düzenlenir.
Kuruluşun Kurucu Tarafından Kapatılması
Madde 26- Kuruluşun kurucu tarafından kapatılmasında aşağıdaki esaslar dahilinde hareket edilir.
a) Kurucu, kuruluşun kapatılacağını en az bir ay önceden Valiliğe, personele, velilere bildirir ve tüm belgeleri teslim eder. Kapanan kuruluş İl Müdürlüğünce Genel Müdürlüğe bildirilir.
b) Yukarıda belirtilen şartlara uymayan kuruluşlarını kapatan kurucular yeni bir kuruluş açamaz veya başka bir kuruluşa ortak olamazlar.
ALTINCI BÖLÜM Çeşitli Hükümler
Kuruluş Binalarının Kullanımı
Madde 27- Kuruluşta özürlülere ayrılan bölümler konut olarak kullanılamaz. Kurucu veya personel ikamet edemez. Kuruluş binası hiçbir şekilde asıl amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
Personelin ve Özürlülerin Sağlık Kontrolleri
Madde 28- Kuruluşta çalışan personel ile özürlülerin sağlık kontrollerinin periyodik olarak en az yılda bir defa yapılması ve sonuçlarının bunlara ait dosyalarda saklanması mecburidir.
İl Müdürlüklerine Gönderilecek Bilgiler
Madde 29- Kuruluşlar her ayın ilk haftasında personel listelerini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, personel ile ilgili değişiklikleri, özürlülerin sayısal durumunu belirten bilgileri iki nüsha halinde hazırlayıp bir nüshasını denetleme için il Müdürlüğüne gönderir.
Kuruluşta Bulunması Gereken Defter ve Dosyalar
Madde 30- Kuruluşta aşağıda belirtilen defter ve dosyaların bulunması zorunludur:
a) Gelen-giden yazı kayıt defteri,
b) Gerekli muhasebe kayıtları,
c) Personel özlük ve sağlık dosyaları,
d) Özürlülere ait kütük defteri,
e) Teftiş ve denetleme defteri,
f) Özürlüler için kişisel dosya (Bu dosyada zihinsel özürlüler hakkında her türlü bilgi ile gelişim ve sağlık kayıtları bulunur.)
Diğer Hususlar
Madde 31- Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 24/51983 tarih ve 2828 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Genel Müdürlükten açılış onayı alarak faaliyette bulunan kuruluşlar şartlarını bu Yönetmelikte yer alan hükümlere bir yıl içinde uydurmak zorundadırlar.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük
Madde 32- Bu Yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33-Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 03.09.2010 Resmi Gazete Sayısı: 27691
SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÖZÜRLÜLERİN BAKIMI, REHABİLİTASYONU VE AİLE DANIŞMANLIĞI
HİZMETLERİNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri nedeni ile yaşama gereklerine uyamama durumunda olan özürlü bireylerin, tespitini, incelenmesini, bakımını ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılmalarını, özürlü ve özürlü ailelerine danışmanlık hizmetini, bu hizmetlerin niteliğine ve işleyişine ilişkin usul ve esasları, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –(1) Bu Yönetmelik, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yatılı, gündüzlü ya da yatılı ve gündüzlü hizmet veren merkezler ile bakım, rehabilitasyon ve aile danışmanlığı hizmetleri ile ilgili iş ve işlemleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –(1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 15 inci, 21 inci ve 26 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezleri: Özürlüleri kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla özürlülere ve ailelerine hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,
b) Bakım: Durumları gereği bağımsız yaşama becerilerini kazanamayan veya rehabilitasyondan yararlandığı hâlde özel ilgi, destek ve korunmaya gereksinim duyan bireylere verilen hizmetleri,
c) Bakım ve rehabilitasyon merkezleri: Bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan kişilerin, fonksiyon kayıplarını gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasını sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bakmak üzere kurulan yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,
ç) Bireysel bakım planı: Özürlünün bakımına ilişkin zihinsel, fiziksel, psiko-sosyal, gelişimsel ve benzeri alanlarda yaşanan sorunları, bu sorunların sebepleri ve tespit edilen veriler dikkate alınarak hangi alanlarda ve süreçte bakıma ihtiyaçlarının olduğunun belirlenmesi, belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda yapılabilecek çalışmaları içeren ve genel çerçevesi Genel Müdürlükçe belirlenen planı,
d) Bireysel rehabilitasyon planı: Özürlünün rehabilitasyonuna ilişkin olarak yapılan zihinsel, fiziksel, psiko-sosyal, gelişimsel ve benzeri alanlara ilişkin değerlendirme sonucunda, ortaya çıkan bulgulara göre özürlüye uygulanacak rehabilitasyon ve çalışma programlarının tespit edilmesini, süresini ve amaçlarını belirleyen planı,
e) Evde bakıma destek hizmeti: Meslek elemanlarının önerileri doğrultusunda, özürlüye bakıcı personel tarafından ikametgâhında bakım hizmeti verilmesi ile özürlüye ve ailesine psiko-sosyal destek hizmetleri sunulmasını,
f) Genel Müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
g) İl müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
ğ) İlçe müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
h) Merkez: Bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerini,
ı) Meslek elemanı/Mesleki personel: Lisans eğitimi ile aldığı mesleki unvanına uygun olarak merkezde görevlendirilen personeli,
i) Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi,
j) Rehabilitasyon: Münhasıran bu Yönetmeliğin uygulanmasında; doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan özrü ortadan kaldırmak veya özürlülüğün etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, özürlüye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, mesleki ve ekonomik yararlılık alanlarında başarabileceği en üst düzeyde yetenekler kazandırarak; evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi ve özürlünün toplum ile bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tüm tedbirlerin alınması amacıyla verilen psiko-sosyal hizmetler bütününü,
k) Stajyer öğrenci: Gelecekte özürlülük alanında çalışması olası, lise ve yüksek öğrenim kurumlarına devam eden, kendi okul yönetiminin istemi ile başvuruda bulunan, merkezde mesleki personelin denetimi ve gözetiminde, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine katkıda bulunarak mesleki gelişimlerini sağlamak amacıyla çalışan öğrenciyi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezlerin Türleri, Bölümleri ve Genel Esaslar
Merkezlerin türleri
MADDE 5 –(1) Merkezlerin türleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Hizmet yönünden; yatılı, gündüzlü ve dönemler hâlinde hizmet veren merkezler.
b) Hizmet verilen özür grubu açısından; zihinsel (hafif, orta ve ağır), bedensel (spastik, ortopedik, felçli, görme) ve ruhsal (psikotik bozukluklar; şizofreni, paranoya, manik veya depresif bozukluklar ve benzeri) özürlülere hizmet veren merkezler.
c) Hizmet verilen yaş grubu açısından; 0-3, 4-6, 7-12, 13-18, 19-25, 26-35, 36-60, 61 ve üzeri yaş grubuna hizmet veren merkezler.
ç) Hizmet verilen cinsiyet grubu açısından; erkek ve kadın bireylere hizmet veren merkezler.
(2) Merkez hizmet binalarının yeterlilik durumuna göre; birinci fıkrada belirtilen türler birleştirilerek, aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere hizmet sunulabilir.
Merkezlerin bölümleri
MADDE 6 –(1) Merkezlerde, özürlü bireylerin özür durumları dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyonu için uygun bir şekilde düzenlenmiş; idari ve mesleki personel birimleri, kişisel çalışma odaları, grup çalışması odaları, yatakhaneler, mutfak, uygulama mutfağı, yemekhane, bilgisayar odası, çok amaçlı salon, dinlenme ve oyun salonu, fizyoterapi salonu, günlük yaşam ünitesi, iş uğraşı ve üretim atölyeleri, mülakat odası, aile eğitimi salonu, arşiv, spor salonu, bağımsız yaşam üniteleri, misafir veya görüşme odası, çamaşırhane, banyo, tuvalet, revir, ilk kabul ve gözlem odası, sakinleşme ve kontrol odası, ambar, teknisyen odaları, berber, terzi, depo ile gereksinim duyulan diğer bölümler bulunur.
(2) Genel Müdürlük, değişen koşullara göre hizmet binasının genel özelliklerini, bölümlerin niteliğini ve niceliğini, ulusal ve uluslararası standartları dikkate alarak belirler.
Genel esaslar
MADDE 7 –(1) Özürlülere yönelik hizmetlerin genel esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) Özürlülerin ailesi yanında evde bakımına öncelik verilir.
b) Ailesi olmayan veya ailesi yanında bakımı sağlanamayan özürlülerin merkezlerde bakımı ve rehabilitasyonu, alternatif hizmet modeli olarak sağlanır.
c) Yatılı hizmet veren merkezlerde, merkez hizmet binalarının yeterlilik ve uygunluk durumuna göre; aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere de hizmet sunulabilir.
ç) Özürlülerin ihtiyaç duydukları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ulaşabilmeleri amacıyla, gündüzlü hizmet veren merkezlerde de, fiziki şartların yeterli olması ve gerekli düzenlemelerin yapılması hâlinde, farklı özür, yaş ve cinsiyet grubunda bulunan özürlülere hizmet sunulabilir.
d) Merkezlerde, ruhsal özürlü bireylere hizmet verilebilmesi için ruhsal özürlünün öncelikle Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinde veya kliniklerinde tedavi olması,toplu yaşam birimlerinde yaşayabilecek kadar şifa bulması, atak dönemlerinde nasıl hareket edileceğinin belirlenmesi, hastalığının kontrol altına alınması ve belirtilen durumların sağlık raporu ile tespit edilmesi gereklidir.
e) Ruhsal özürlülerin bakımı sürecinde de Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinden veya kliniklerinden sürekli destek alınması, tedavilerinin ve kontrollerin düzenli yapılması sağlanır. Ayrıca merkezde psikiyatrist, nörolog gibi uzman tabiplerin desteği ve yönlendirmesi ile merkezin fiziki özellikleri dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyon süreci planlanır.
f) Akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülere sunulacak hizmetler hususunda il sağlık müdürlükleri, ilçe sağlık grup başkanlıkları ve üniversiteler ile gerekli işbirliği yapılır. Merkezlerde gerek görülmesi hâlinde akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülerin güvenliği ve kontrolü için gerekli tedbirlere ilişkin kararlar, koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından alınır.
g) Kendisine ve çevresine zarar verme durumunda olan özürlülere; acil müdahale, gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması, sağlık kuruluşlarına sevk ve takibi konularında, Genel Müdürlük uygulama esaslarını belirleyerek merkezlere bildirir.
ğ) Özürlülerin eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel okullar ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde karşılanır.
h) Özürlülerin eğitimi hususunda il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ile gerekli işbirliği yapılır.
ı) Kuruluş müdürlüğünce çalışabilecek durumda olan özürlülerin isimleri ve özür durumları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının il ve ilçelerde bulunan ilgili birimlerine bildirilir. Bu özürlülerin iş ve meslek edinmelerine ve istihdamlarına yönelik olarak gerekli işbirliği çalışmaları yapılır.
i) Yatılı bakım ve rehabilitasyon merkezlerine, yatılı ve sürekli bakım hizmeti verilmek üzere toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan özürlüler kabul edilir.
j) Gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, yarım veya tam gün hizmet verilmesi esas alınarak bireysel ve grup çalışmasını içeren rehabilitasyon hizmetleri ile bakım hizmeti birleştirilerek verilir. Ayrıca özürlü bireye sahip ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri sunulur.
k) Bu Yönetmelik kapsamında bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülere bu Yönetmeliğin sağladığı giyim yardımı ve harçlık verilmesi gibi haklar ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre genel sağlık sigortasından sağlık giderlerinin karşılanması hakkından; Genel Müdürlüğün izni ile açılan bakıma muhtaç özürlülere yönelik özel bakım merkezlerine, 30/7/2006 tarihli 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yerleştirilen bakıma muhtaç özürlü bireyler de yararlanır. Giyim yardımı ve harçlık için gerekli ödenek Genel Müdürlük tarafından il müdürlüklerine gönderilir.
l) Geçici ve misafir olarak merkeze kabul edilen özürlüler de merkezde kalan diğer özürlülere verilen tüm haklardan ve hizmetlerden yararlanır.
m) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, rehabilitasyon hizmetleri grup ortamında ve bakım hizmetini de kapsayacak şekilde verilir. Merkezlerdeki rehabilitasyon hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığının özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerini içermez.
n) Hem yatılı hem de gündüzlü hizmet veren merkezlerin iş ve işlemlerinde “Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi” ibaresi kullanılır.
o) Görme özürlü bireylere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti verilen merkezlere on beş ve üzeri yaş grubundaki görme özürlüler kabul edilir.
ö) Özürlülerin toplum içinde bakım ve rehabilitasyonu amacıyla merkeze bağlı ek ünite veya birimler Genel Müdürlüğün onayı ile açılabilir. Bu durumda ek ünite veya birimin tüm ihtiyaçları merkez tarafından karşılanır. Ayrıca ek ünite veya birimlerin çalışma esas ve usulleri Genel Müdürlükçe belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezlerde Bulunacak Birimler ve Görevleri
Birimler
MADDE 8 –(1) Merkezlerde hizmet ve işleyişle ilgili olarak sosyal servis, koordinasyon ve değerlendirme kurulu ile mesleki birimler bulunur.
Sosyal servis
MADDE 9 –(1) Sosyal servis kuruluş müdürünün görevlendireceği mesleki personelden oluşturulur. Sosyal servis; çalışmalarını doğrudan kuruluş müdürüne veya kuruluş müdür yardımcılarından birine bağlı olarak yürütür. Sosyal servisin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze yerleştirilmesine karar verilen özürlü ile ilgili dosyayı koordinasyon ve değerlendirme kuruluna intikal ettirmek.
b) Merkezde özürlü bireylerle ilgili yapılan; kabul, ayrılış, ayrılıştan sonraki danışmanlık hizmeti gibi tüm çalışmalar konusunda kuruluş müdürlüğüne gerekli bilgileri vermek.
c) Genelge ve talimatlarla verilen diğer görevleri yapmak.
ç) Koordinasyon ve değerlendirme kuruluna sekretarya görevi yapmak.
d) Merkeze başvuran özürlü ve ailelerine gerekli danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde bulunmak.
e) Özürlü bireylere yönelik sosyal etkinlikler düzenlemek.
Koordinasyon ve değerlendirme kurulu
MADDE 10 –(1) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu, merkezin özelliğine göre kuruluş müdürü veya görevlendireceği bir kuruluş müdür yardımcısının başkanlığında, merkezde bulunan meslek elemanlarının birer temsilcisinden oluşur. Yeterli meslek elemanı bulunmadığı zaman mevcut mesleki personelden oluşturulur. Kurulun sekretaryası için sosyal serviste görevli bir meslek elemanı görevlendirilir.
(2) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu en az altı ayda bir kez ve ihtiyaç hâlinde kuruluş müdürünün talebi üzerine en az üç personelin katılımı ile toplanır. Toplantıda kararlar katılanların salt çoğunluğunun oyu ile alınır. Oy eşitliği hâlinde, başkanın katıldığı taraf oy çokluğunu sağlamış sayılır. Koordinasyon ve değerlendirme kurulunun görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezin yıllık çalışma programlarını hazırlamak, yılda bir kez uygulamadan alınan sonuçları değerlendirmek.
b) Merkezde yapılan faaliyetleri altı aylık dönemler hâlinde gözden geçirmek, bir sonraki dönemin planlamasını yapmak, özürlü bireylerin ihtiyaçlarını görüşmek, konuya ilişkin teklifleri inceleyip karara bağlamak.
c) Merkez hizmetlerinin geliştirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
ç) Merkeze kabulü yapılan özürlünün bakım ve rehabilitasyon ihtiyacı ile ilgili olarak bu Yönetmelikte belirtilen kriterler ve öncelikler doğrultusunda gerekli değerlendirmeyi yapmak.
d) Değerlendirmesi yapılan özürlüye uygulanacak bireysel bakım ve rehabilitasyon planını hazırlamak. Uygulama sürecinde bireysel bakım ve rehabilitasyon planlarında değişiklik önerilerini dikkate alarak gerekli görülen değişiklikleri yapmak ve planları sosyal servise teslim etmek.
e) Özürlülere sunulan hizmetlerin etkin ve verimli olması için gerek görülen ya da görüşülmesi istenilen vaka takdimlerini incelemek, değerlendirmek ve önerilerde bulunmak. Vaka takdiminde vaka ile ilgili meslek elemanları da kurula dâhil edilir.
f) İlgili birimlerin raporlarını ve vaka takdimlerini değerlendirerek, özürlünün güvenliği ve kontrolü için gerekli tedbirlere ilişkin kararları almak.
g) Merkezde uygulanan bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile ilgili değişiklik ve yenilik tekliflerini kuruluş müdürüne bildirmek.
ğ) Merkezde, ek ders ücreti karşılığında çalışma talebinde bulunan kişilerin başvurularını incelemek, gerekli onaylar alındıktan sonra çalışmalarını izlemek ve değerlendirmek.
Mesleki hizmet birimleri
MADDE 11 – (1) Meslek elemanı sayısının yeterli olması ve binanın fiziksel koşullarının uygunluğu durumunda, Merkezde mesleki çalışmaların yapılabileceği aile danışma, psikolojik destek, fizyoterapi, rehabilitasyon, sosyal hizmet, gelişimsel değerlendirme, halkla ilişkiler, spor, müzik, iş-uğraşı atölyeleri ve evde bakıma destek hizmeti gibi birimler oluşturulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özürlü Bireylerin Bildirimi ve İncelenmesi
Özürlü bireylerin bildirimi
MADDE 12 –(1) Mülki amirler, sağlık kuruluşları, köy muhtarları, genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları, çevrelerinde bulunan özürlüleri bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılması amacıyla il veya ilçe müdürlüklerine bildirebilirler. Ayrıca, diğer kamu kurum ve kuruluşları,vatandaşlar, özürlülerin kendileri veya akrabaları da bildirimde bulunabilirler.
(2) Özürlünün bildirimini müteakiben, talep edilen hizmetler hakkında bildirimde bulunan kişi ile il veya ilçe ve kuruluş müdürlüklerinde ön görüşme yapılır. Görüşme sonucunda gerek görülmesi hâlinde talep formu düzenlenir.
Özürlü bireylerin incelenmesi
MADDE 13 –(1) Özürlü bireylerin yatılı kurum bakımı taleplerine ilişkin incelenmesi, il veya ilçe müdürlüklerinin sorumluluğunda olup il veya ilçe müdürlüğüne bildirimi yapılan özürlü birey ve ailesi hakkında, sosyal inceleme raporu düzenlenir. İl veya ilçe müdürlüğü sosyal inceleme raporu ve ilgili mevzuat dâhilinde gerekli bilgi ve belgeleri toplayarak özürlü birey hakkında gerekli işlemleri gerçekleştirir.
(2) Gündüzlü bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ilişkin müracaatların incelenmesi ve işlemlerinin tamamlanması aile danışma ve rehabilitasyon merkezi kuruluş müdürlükleri tarafından gerçekleştirilir.
(3) Özürlü bireylere yönelik hizmet taleplerinin incelenmesi sürecinde özürlünün T.C. kimlik numarası üzerinden nüfus cüzdanı ve aile nüfus kayıt örneği ve adres bilgilerine ulaşılarak müracaat konusu değerlendirilir.
(4) Sosyal inceleme raporunun hazırlanması sürecinde, sürekli yatılı kurum bakımı hizmeti alması öngörülen özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanların tespiti hâlinde, özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulünü müteakiben yasal işlem başlatılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Özürlü Kabulü ve Ayrılış Esasları
Özürlü kabulü
MADDE 14 –(1) Yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine özürlü kabulü ve ayrılışı 18 inci, 19 uncu, 20 nci, 24 üncü ve 27 nci maddelerde belirtilen hükümlere uygun olarak yerine getirilir.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik kapsamındaki müracaatı değerlendirilen bakıma muhtaç özürlülerin, merkeze kabulüne ilişkin işlemler mezkûr Yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
(3) Hizmet yönünden dönemler hâlinde yatılı hizmet veren merkezlere özürlü kabulü, yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerine özürlü kabulünde uygulanan işlemler çerçevesinde gerçekleştirilir. Genel Müdürlük tarafından merkeze gönderilen dosya ile özürlü kuruluş müdürlüğünce değerlendirilerek merkezin hizmetlerine uygun özelliklere sahip olanlar rehabilitasyon programlarına dâhil edilir.
(4) Bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanlardan nafaka alınması için kuruluş müdürlüğünce yasal işlem başlatılır.
Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabulünde öncelik gerektiren durumlar
MADDE 15 –(1) Özürlü bireylerin sürekli ve yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabulünde Ek-2’de belirtilen konulardaki puanlamaya göre, en yüksek puanı alan özürlüden başlamak üzere merkezlere özürlü kabul edilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabul için müracaat mercileri ve müracaat şekli
MADDE 16 –(1) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulü için bir dilekçe ile aşağıdaki birimlerden herhangi birine müracaat edilir.
a) İl müdürlükleri.
b) İlçe müdürlükleri.
c) Kuruluş müdürlükleri.
ç) Diğer sosyal hizmet kuruluşları.
(2) On sekiz yaşını tamamlamamış olan veya on sekiz yaşını tamamlamış olsa dahi akıl sağlığının bozukluğundan dolayı kısıtlanmış olan özürlüler için dilekçe, yasal temsilcisi tarafından verilir. Özürlünün yasal temsilcisinin olmaması hâlinde bildirimde bulunanın dilekçesi kabul edilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda istenecek belgeler
MADDE 17 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait aşağıdaki belgeler istenir.
a) Özürlü sağlık kurulu raporu. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığının olması durumunda bu husus raporda belirtilir.
b) Yatılı ve sürekli bakımı için bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilecek olan, on sekiz yaşını tamamlamamış özürlü için ilgili mahkemelerden alınacak koruma altına alınması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi kararı ile velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı.
c) On sekiz yaşını tamamlamış olup akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini görememesi veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gerekmesi ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokması nedenleriyle kısıtlanması gerekli özürlü için ilgili mahkemelerden alınacak kısıtlanması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi kararı ile velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı.
(2) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen belgeler, sosyal inceleme raporunun hazırlanmasından sonra da verilebilir.
(3) Terk/buluntu ve yakını bulunmayan kimsesiz özürlülerin yasal işlemleri, özürlünün bulunduğu il müdürlüğünce yürütülür.
(4) Dönemler hâlindeki hizmet modelinden yararlanacak görme özürlülerden birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki belgeler istenmez.
Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan özürlülerin bakım ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirilmesi için yapılacak işlemler
MADDE 18 –(1) Başvurusu kabul edilen, 17 nci maddede istenen belgeleri tamamlanan ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulüne ilişkin belgelerden oluşan dosya Genel Müdürlüğe gönderilir.
b) Dosya, 15 inci maddedeki öncelikler, sosyal inceleme raporundaki öneriler ve mevcut bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin kapasiteleri dikkate alınarak değerlendirilir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin öngörülmesi hâlinde Genel Müdürlük onayı ile yerleştirme işlemi gerçekleştirilir.
ç) Özürlünün durumuna uygun mevcut bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin mümkün olmaması durumunda, dosya öncelik düzeyi belirlenerek, yer boşalması hâlinde değerlendirilmek üzere kayda alınır.
d) Genel Müdürlükçe bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesi uygun görülen özürlü, bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilir.
e) Bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlü, merkez koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından, bakım ve rehabilitasyon merkezine uyumu ve sunulacak hizmetler açısından değerlendirilir. Özürlü için bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı hazırlanır. Merkeze uyum sağlayan özürlü, bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı çerçevesinde bakım ve rehabilitasyon programlarından yararlandırılır. Tüm mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkeze uyum sağlayamaması hâlinde özürlünün farklı sosyal hizmet modellerinden yararlandırılması durumu koordinasyon ve değerlendirme kurulunca değerlendirilerek Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük özürlünün merkezde kalıp kalamayacağı, nakil edilip edilemeyeceği ya da yararlandırılabileceği başka hizmetlerin olup olmadığı konularında değerlendirme yaparak sonucu il müdürlüğüne bildirir.
(2) Özürlünün kalacak bir yerinin olmaması, bakacak kimsesinin bulunmaması, terk veya buluntu olması, hayati tehlikesinin bulunması, bakım hizmeti veren kişilerin ilgili evrakların tamamlanması sürecinde özürlüye bakılamayacak kadar zor şartlar altında bulunması gibi acil durumlarda; özürlü, evraklarının tamamlanması beklenilmeksizin, mevcut belge ve bilgilerle işin aciliyeti belirtilerek il müdürlüğü oluru ile durumuna uygun bir sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilir. İlgili il müdürlükleri tarafından diğer kurum ve kuruluşlardan kaynaklanan gecikmeler hariç en fazla altı ay içinde evrakları tamamlanan özürlünün yaş, cinsiyet ve özür durumuna uygun bir merkeze yerleştirilmesi için gerekli işlemler tamamlanır.
(3) Merkezde boş yer olması veya kapasite ayrılması halinde; özürlünün veya yasal temsilcisinin dilekçesi, özürlü sağlık kurulu raporu, hizmet sözleşmesi ve bir meslek elemanının değerlendirme raporuna istinaden, geçici ve misafir olarak bir yıl içinde en fazla otuz güne kadar kuruluş müdürünün teklifi ve il müdürünün onayı ile merkeze özürlü kabul edilebilir.
Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezinden ayrılışı
MADDE 19 –(1) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezinden ayrılışı aşağıda belirtilen şekillerde gerçekleşir.
a) Özürlünün kendisinin veya yasal temsilcisinin ayrılış talebinde bulunması ve bu talebin koordinasyon ve değerlendirme kurulunca uygun görülmesi.
b) Bakım ve rehabilitasyon programlarını tamamlayan veya daha fazla yararlanamayacağına koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından karar verilen özürlü bireylerin merkezden ilişiği kesilir veya ailelerine teslim edilir.
c) Görme özürlülere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti veren merkezlerden dönem sonunda başarılı olanlara Genel Müdürlüğün onayı ile başarı belgesi verilir.
ç) Özürlünün yaş, cinsiyet ve özür grubu gibi özelliklerinin merkezde sunulan hizmetlere uygun olmaması hâlinde durum koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından hazırlanacak rapor ile birlikte kuruluş müdürlüğüne bildirilir. Kuruluş müdürlüğü nakil talebini il müdürlüğüne gönderir. İlde özürlünün durumuna uygun kuruluş varsa il müdürlüğü nakil işlemini yapar ve Genel Müdürlüğe bilgi verir, ilde uygun kuruluş yoksa il müdürlüğü nakil talebini Genel Müdürlüğe bildirilir.
d) Genel Müdürlük durumu değerlendirerek uygun görülen bir başka merkeze özürlünün naklini yapar veya özürlünün durumuna uygun mevcut merkezlerde boş yer olmaması hâlinde, özürlünün nakil talebi merkezlerde yer boşalması durumunda değerlendirilmek üzere kayda alınır.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerine istinaden merkezden ayrılan özürlüler kayıtlardan düşülmesi için Genel Müdürlüğe bildirilir.
Özürlü bireylerin bakım ve rehabilitasyon merkezlerinden çıkarılması
MADDE 20 –(1) Aşağıdaki durumların saptanması hâlinde koordinasyon ve değerlendirme kurulunun kararı, kuruluş müdürlüğünün talebi, il müdürlüğünün teklifi ve Genel Müdürlüğün onayı ile özürlü bireyler merkezden çıkarılır. Merkezden çıkarılan özürlünün akıl sağlığının yerinde olmaması ve madde bağımlısı olması nedenleriyle kendisine ve çevresine zarar verme durumunun olması hâlinde, söz konusu özürlü ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir. Ayrıca,
a) Kabule esas olan bilgi ve belgelerin gerçek durumu yansıtmadığı saptandığında,
b) Özürlülerin ve ailelerinin merkezin işleyiş ve çalışma düzenine aykırı davranış ve eylemlerinin süreklilik göstermesi hâlinde,
c) Yapılan mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkez ortamına sürekli uyumsuzluk göstermesi hâlinde
özürlü merkezden çıkarılır.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabul edilemeyecek özürlü bireyler
MADDE 21 –(1) Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan ve psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan özürlü bireyler merkeze kabul edilmezler. Bu tür bireyler ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine kabul için müracaat mercileri ve müracaat şekli
MADDE 22 –(1) Özürlü bireyin aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabulü için bir dilekçe ile kuruluş müdürlüklerine müracaat edilir.
(2) On sekiz yaşını tamamlamamış olan veya on sekiz yaşını tamamlamış olsa dahi akıl sağlığının bozukluğundan dolayı kısıtlanmış olan özürlü bireyler için dilekçe, özürlünün yasal temsilcisi tarafından verilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda istenecek belgeler
MADDE 23 –(1) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait özürlü sağlık kurulu raporu istenir. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığı olması durumunda bu durum raporda belirtilir.
Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan özürlülerin aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirilmesi için yapılacak işlemler
MADDE 24 – (1) Başvurusu kabul edilen, 23 üncü maddede istenen belgeyi teslim eden ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, aile danışma ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Dosya kuruluş müdürlüğü tarafından koordinasyon ve değerlendirme kuruluna havale edilir.
b) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu; dosyayı ve özürlü bireyi; 25 inci maddedeki öncelik gerektiren durumları, merkezin kapasitesini ve personel durumunu dikkate alarak değerlendirir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün aile danışma ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin teklif edilmesi hâlinde dosya kuruluş müdürünün onayına sunulur.
ç) Merkezde boş yer olmaması nedeniyle özürlünün kabul edilmesinin mümkün olmaması hâlinde dosya öncelik düzeyi belirlenerek merkezde yer boşalması durumunda değerlendirilmek üzere sıraya alınır.
d) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlü için koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı hazırlanır. Merkeze uyum sağlayan özürlü, bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı çerçevesinde bakım ve rehabilitasyon programlarından yararlandırılır.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabulde öncelik gerektiren durumlar
MADDE 25 –(1) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerindeki hizmetlerden yararlanacak özürlü bireylerin öncelik durumu aşağıdaki sıralamaya göre değerlendirilir.
a) Erken gelişim döneminde olan ve desteğe ihtiyacı olan 0-6 yaş arası özürlüler.
b) Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden yararlanmayanlar.
c) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanamayanlar.
ç) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanıp da bakım hizmetlerine gereksinimi olanlar.
d) Ailesi yanında bakımı ve rehabilitasyonunda güçlük yaşananlar.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine kabul edilemeyecek özürlü bireyler
MADDE 26 –(1) Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan ve psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan özürlü bireyler merkeze kabul edilmezler. Bu tür bireyler ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezinden özürlünün ayrılışı
MADDE 27 –(1) Özürlü, aile danışma ve rehabilitasyon merkezinden aşağıdaki hâllerde özürlü koordinasyon ve değerlendirme kurulunun teklifi ve kuruluş müdürünün onayı ile ayrılır veya çıkarılır.
a) Özürlünün merkezde uygulanan bakım ve rehabilitasyon programını tamamlaması.
b) Özürlünün kendisinin veya yasal temsilcisinin isteği üzerine.
c) Kabule esas olan bilgi ve belgelerin gerçek durumu yansıtmadığı saptandığında.
ç) Özürlü bireylerin ve ailelerinin merkezin işleyiş ve çalışma düzenine aykırı davranış ve eylemlerinin süreklilik göstermesi hâlinde.
d) Yapılan mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkez ortamına sürekli uyumsuzluk göstermesi hâlinde.
MADDE 28 –(1) Bakım hizmetleri, özürlünün bakımına yönelik olarak kişisel bakım hizmetlerini kapsar.
(2) Özürlünün özellikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen bakım hizmetleri sunulur.
a) Banyo yaptırılması.
b) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması.
c) Tırnaklarının kesilmesi.
ç) Saçlarının taranması.
d) Dişlerinin temizlenmesi.
e) Yemek ve içecek ihtiyacının giderilmesi.
f) El, yüz ve ayak temizliği.
g) Sakal tıraşının yapılması.
ğ) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi.
h) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması.
ı) Burun ve kulak temizliğinin yapılması.
i) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi.
j) Odasının temizlenmesi.
k) Çamaşırlarının yıkanması.
l) Tehlikelere karşı korunması ve gözetilmesi.
m) Benzer diğer işlemler.
Bakım hizmetlerinin uygulanması
MADDE 29 – (1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezde verilen bakım hizmetlerinin yürütülmesi kuruluş müdürünün sorumluluğundadır.
b) Merkezler, 28 inci maddede belirtilen genel çerçeveyi esas alarak, merkezin ve özürlü bireylerin özelliklerine göre bakım hizmetlerini geliştirerek uygularlar.
c) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından özürlülerin bireysel özellikleri de dikkate alınarak bireysel bakım planı hazırlanır, hazırlanan bireysel bakım planı kuruluş müdürünün onayından sonra uygulanır.
ç) Bireysel bakım planının içeriği ve uygulama esasları, Genel Müdürlükçe belirlenerek bildirilir.
Bakım hizmetleri için özürlü gruplarının oluşturulması
MADDE 30 –(1) Bakım hizmetleri için özürlü grupları koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından aşağıdaki hususlara göre oluşturulur.
a) Özürlü bireylerin bakım ihtiyacına, takvim yaşına ve diğer özelliklerine, sunulacak bakım hizmeti ve hedeflerinin birbirine yakınlığına ve fiziksel koşullara göre mümkün olduğunca en fazla on iki özürlüden gruplar oluşturulur.
b) Oluşturulan her grup için müstakil dinlenme salonu, yemek odası, tuvalet, banyo gibi birimlerin düzenlenmesine özen gösterilir.
c) Gerek görüldüğünde özürlünün özel durumunun olması gibi nedenler ile iki-üç özürlü dâhi özel grup olarak kabul edilip, özel gruplar oluşturulur.
ç) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya ihtiyaç duyulması hâlinde, özürlü bireylerin grupları değiştirilir.
d) Grubun sorumluluğu amacına ve niteliğine uygun mesleki personele verilir.
Rehabilitasyon programlarının uygulanma esasları
MADDE 31 –(1) Merkezler 32 nci maddede belirtilen rehabilitasyon programlarını, hizmet verdikleri özürlü bireylerin özelliklerini ve ihtiyaçlarını dikkate alarak uygular.
(2) Rehabilitasyon hizmetleri toplumsal hayata katılım ve eşitlik temelinde özürlülerin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak verilir. Rehabilitasyon kararının alınması,planlanması, yürütülmesi, sonlandırılması dâhil her aşamasında özürlü ve ailesinin aktif ve etkili katılımı esastır.
Rehabilitasyon programları
MADDE 32 –(1) Merkezler aşağıda belirtilen rehabilitasyon programlarını meslek elemanlarının katkıları ile geliştirerek uygular. Bunlar;
a) Psikolojik sorunları olan özürlülere ve ailelerine yönelik yapılacak çalışmaları içeren psikolojik destek programını,
b) Sağlık kuruluşlarınca fiziksel yetersizliklerine ilişkin olarak tanısı konulan ve rehabilitasyon süreci devam eden özürlülerin rehabilitasyonuna destek amacıyla; özürlünün hareket, kuvvet ve koordinasyonunu artırmaya, kas iskelet sistemi fonksiyonlarını geliştirmeye yönelik fiziksel egzersizleri içeren fiziksel egzersiz programlarını,
c) Özürlü bireylerin motor, bilişsel, duygusal, öz bakım alışkanlıklarını, iletişim becerileri, konuşma ve işitme gelişmeleri gibi dil gelişimi alanlarında potansiyelinin en üst basamağa çıkarılabilmesi için hedefe yönelik bireysel ve grup eğitiminin kuruluş ve ev merkezli olarak verildiği gelişimsel destek programlarını,
ç) Akademik eğitim ve örgün eğitimden yararlanan özürlülerin merkezde desteklenmesi amacıyla oluşturulan eğitsel destek programlarını,
d) Özürlünün yakın ve uzak çevresine uyumunu sağlayacak becerilerin öğrenilmesine yönelik sosyal uyum ve kişisel idare programlarını,
e) Özürlü bireylerin mevcut potansiyellerini en az yardımla ve sahip oldukları araç ve cihazları bağımsız olarak kullanabilmelerini sağlayıcı tekniklerin öğretildiği bağımsız hareket programlarını,
f) Rehabilitasyon programını tamamlayarak üretken konuma gelmiş özürlü bireylerin yaşamlarını bağımsız olarak idame ettirmelerini sağlayıcı bağımsız yaşama geçiş programları,
g) Özürlü bireylerin yeteneklerini geliştirmeye ve beceri sahibi olmalarına yönelik faaliyetlerin iş-uğraşı atölyelerinde uygulandığı iş becerisi kazandırma programlarını,
ğ) Merkezin ve sunulan hizmetlerin tanıtımını;gönüllü birey, grup ve kurumların harekete geçirilerek merkezle bütünleşmesini; özürlü bireylerin hizmetlere ulaşabilmeleri için desteklerin sağlanmasını,benzer sorunları paylaşan bireylerin ve ailelerin bir araya gelmelerini, sivil toplum kuruluşları ile iletişim kurmalarını ve özürlü bireylerin toplum ile etkili etkileşimini hedefleyen toplumla çalışma programlarını,
h) Özürlü bireylerin fiziksel gelişim alanları ile ilgili gereksinimlerini daha rahat ortamlarda karşılamak için planlanmış,çeşitli spor, ritim, egzersiz, temel motor beceriler, gelişimsel aktiviteler, yarışmalara hazırlık gibi bireysel ve grup aktiviteleri ile ilgili rehabilitasyon amaçlı sportif programlarını,
ı) Özürlü bireylerin yeteneklerini ve becerilerini geliştirmek, zamanlarını değerlendirmek için planlanmış, müzik, resim, tiyatro gibi kültürel etkinlikler ile gezi, oyun gibi sosyal etkinleri içeren rehabilitasyon amaçlı sosyal etkinlik programlarını
içerir.
(2) Ayrıca Genel Müdürlük ihtiyaç hâlinde ilave rehabilitasyon programları belirleyip uygulamaya koyabilir.
Rehabilitasyon programlarının uygulanması
MADDE 33 –(1) Merkezde rehabilitasyon programlarının uygulanması ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Rehabilitasyon programları yatılı, gündüzlü ve dönemler hâlinde hizmet veren merkezlerde uygulanır.
b) Merkezler, 32 nci maddede belirlenen genel çerçeveyi esas alarak, merkezin ve özürlü bireylerin özelliklerine göre rehabilitasyon programlarını geliştirerek uygularlar.
c) Özürlülerin bireysel özellikleri ve düzeyleri dikkate de alınarak, koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından hazırlanan bireysel rehabilitasyon planı kuruluş müdürünün onayından sonra uygulanır.
ç) Belirtilen rehabilitasyon programları dışında da merkezler rehabilitasyon programı geliştirebilirler, yeni rehabilitasyon programları Genel Müdürlüğün onayından sonra merkezler tarafından uygulanır.
d) Bireysel rehabilitasyon planının içeriği ve uygulama esasları Genel Müdürlükçe belirlenir.
Rehabilitasyon programlarının süresi
MADDE 34 –(1) Rehabilitasyon programlarının süresi ve sonuçlandırılmasına koordinasyon ve değerlendirme kurulunca karar verilir.
(2) Görme özürlülere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti verilen merkezlerde uygulanacak rehabilitasyon programlarının süresi koordinasyon ve değerlendirme kurulunun teklifi ve kuruluş müdürünün onayı ile belirlenir.
Rehabilitasyon gruplarının oluşturulması
MADDE 35 –(1) Rehabilitasyon grupları aşağıdaki hususlara göre oluşturulur.
a) Özürlülerin özür türlerine, derecesine, takvim yaşına, eğitim durumuna, gelişimsel düzeyine, rehabilitasyon hedeflerinin birbirine yakınlığına, uygulanacak programın niteliğine, öğretim tekniklerine ve fiziksel koşullara göre mümkün olduğunca en fazla on iki özürlüden gruplar oluşturulur.
b) Gruba uygulanan rehabilitasyon programları belirlenen aralıklarla değerlendirilir, rehabilitasyon hedefi farklılaşan özürlülerin grupları değiştirilir.
c) Grubun sorumluluğu amacına ve niteliğine uygun olarak bir meslek elemanına verilir.
Aile danışmanlığı hizmeti
MADDE 36 –(1) Aile danışmanlığı hizmeti, özürlüyü ve ailesini özürlü hakları konusunda bilgilendirmek ve aile içi iletişimi güçlendirmek amacıyla özürlüye ve ailesine yönelik hizmetlerin tümünü kapsar. Aile danışmanlığı hizmetini, merkezde görevli ilgili mesleki personel, gerektiğinde diğer kamu ve özel kuruluşlardan da destek alarak, meslekler arası koordinasyon ile yürütür. Bu hizmetler aşağıda belirtilmiştir.
a) Aileye yönelik psikolojik destek hizmetleri;
1) Ailelerin özürlü bireye sahip oldukları gerçeğini kabul etmelerinde onlara yardımcı olmaya,
3) Özürlü bireye sahip oldukları için kendilerini suçlu hissetmeleri karşısında yaşadıkları karmaşanın çözümüne yardımcı olmaya,
4) Başkalarından gelecek, yanlış, eksik ve farklı değer yargılarına dayalı fikirlere karşı onları aydınlatmaya,
5) Ailenin özürlüyü olduğu gibi kabul etmesine ve anlamasına rehberlik etmeye,
6) Ailelerin deneyimlerini paylaşmalarına ilişkin grup çalışmaları yapmaya
yönelik hizmetleri,
b) Rehabilitasyon programlarına ailenin katılımına yönelik hizmetler;
1) Ailenin rehabilitasyon programlarına aktif katılımını sağlamaya,
2) Merkezde yapılan çalışmaların özürlünün yaşamına genellenmesi açısından merkez çalışmalarına paralel ev programları hazırlamaya,
3) Merkeze devam edemeyen özürlülerin gelişimlerini desteklemek için ailenin rehabilitasyon programlarını uygulamasına yönelik ev programları hazırlamaya,
4) Hazırlanan bu programların aile tarafından uygulanabilmesine yönelik çalışmalar yapmaya,
5) Ailelerin rehabilitasyon programlarını uygulamalarına ilişkin deneyimlerini paylaşmalarına yönelik grup çalışmaları yapmaya,
6) Ailelerin özürlülük ve rehabilitasyon hakkında bilgilendirilmelerine yönelik ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak eğitim seminerleri düzenlemeye
yönelik hizmetleri,
c) Aileye yönelik sosyal danışmanlık hizmetleri;
1) Ailenin, özürlü bireyin gerektiğinde iş ve beceri kazanması veya meslek edinmesi için diğer kurum ve kuruluşlar veya merkez bünyesinde yapılan çalışmalara yönlendirmesine,
2) Özürlü bireyin psiko-sosyal gelişimine katkı sağlamak, ekonomik bağımsızlığını kazanmasına yardımcı olmak ve bir meslek edinmesine rehberlik etmek için ailesine danışmanlık hizmeti verilmesine,
3) Özürlü ve ailesinin sosyal çevreye uyum sağlayabilmesi için uygun ortamın sağlanmasına yardımcı olunmasına,
4) Özürlü ve ailesinin hukuksal sorunlarının çözümlenmesinde yardımcı olunmasına
yönelik hizmetleri içerir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Evde Bakıma Destek Hizmeti
Evde bakıma destek hizmetinin kapsamı
MADDE 37 –(1) Evde bakıma destek hizmeti, evde bakıma destek hizmetine ihtiyaç duyan özürlüyü, evde bakıma destek hizmetini sunacak merkezi ve personeli kapsar.
Evde bakıma destek hizmetinin esasları
MADDE 38 –(1) Merkez aracılığıyla özürlü bireye ikametgâhında bakım hizmeti verilebilir.
(2) Bu durumda merkez bünyesinde en az bir meslek elemanından ve yeterli sayıda bakıcı personelden evde bakıma destek hizmet birimi oluşturulur.
(3) Evde bakıma destek hizmet birimi kuruluş müdürünün gözetim ve denetiminde çalışır.
(4) Evde bakıma destek hizmet biriminde görevli bir meslek elemanının hazırlayacağı bireysel bakım planı doğrultusunda bakıcı personel tarafından bakım hizmeti verilir.
(5) Evde bakıma destek hizmet biriminde görevli en az bir meslek elemanı veya ihtiyaç hâlinde kuruluş müdürünün uygun göreceği farklı bir meslek elemanı özürlü bireyi ve ailesini en az üç ayda bir düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder, özürlü bireye ve ailesine aile danışmanlığı hizmetlerini verir.
Evde bakıma destek hizmetinin işleyişi
MADDE 39 –(1) Merkez tarafından sunulacak evde bakıma destek hizmeti merkezin imkânları dahilinde sunulur.
(2) Evde bakıma destek birimi tarafından, bir bakıcı personelin bir günde en fazla üç özürlüye evde bakıma destek hizmeti verebileceği şekilde planlama yapılır. Evde bakıma destek hizmeti sunulacak özürlülerin sayısı dikkate alınarak, bakıcı personel ihtiyacının atama yoluyla veya bakım hizmetlerinin hizmet alımı yoluyla karşılanması talebi Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük bütçe imkânları dâhilinde atama yapar veya hizmet alımı yetkisi verir.
(3) Evde bakıma destek hizmet birimi kuruluş müdürünün teklifi ve il müdürlüğü onayı ile oluşturulur.
(4) Evde bakıma destek hizmetinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait özürlü sağlık kurulu raporu istenir. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığının olması durumunda bu husus raporda belirtilir.
(5) Başvurusu kabul edilen, istenen belgeleri tamamlanan ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, evde bakıma destek hizmetinden yararlandırılmasının uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Dosya kuruluş müdürlüğü tarafından evde bakıma destek birimine havale edilir.
b) Evde bakıma destek birimi; dosyayı ve özürlü bireyi; sosyo-ekonomik ve psikolojik öncelik gerektiren durumları, merkezin kapasitesi ve personel durumunu da dikkate alarak değerlendirir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün evde bakıma destek hizmetlerinden yararlandırılmasının teklif edilmesi hâlinde dosya kuruluş müdürünün onayına sunulur.
ç) Kuruluş müdürünün onayını müteakiben evde bakıma destek birimi tarafından bireysel bakım planı hazırlanır.
d) Bireysel bakım planı çerçevesinde hizmet yürütülür.
(6) Merkez imkânlarının yeterli olmaması nedeniyle özürlünün kabul edilmesinin mümkün olmaması hâlinde durum özürlüye veya yasal temsilcisine bildirilir ve dosya daha sonra değerlendirilmek üzere kayıtlara alınır.
Evde bakıma destek hizmetine ilişkin kayıtlar
MADDE 40 –(1) Hizmet götürülen her özürlü için, özürlü ile ilgili tüm bilgileri içeren bir dosya düzenlenir. Kuruluş müdürlüklerinin koordinasyonunda evde bakıma destek hizmeti birimi; evde bakıma destek hizmeti verilen özürlülerin isim, adres, hizmete başlama tarihi ve bakım hizmetini veren bakıcı personelin ismi gibi bilgileri içeren kayıtları düzenli olarak tutar.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Personele İlişkin Hükümler
Merkezde çalışacak personel
MADDE 41 –(1) Her merkezde ihtiyaca ve Genel Müdürlükçe hazırlanacak norm kadroya göre belirtilen sayı ve niteliklere uygun olarak müdür, müdür yardımcısı, meslek elemanı, genel idare hizmetleri ve yardımcı hizmetler sınıfına dâhil personel istihdam edilmekle birlikte, özürlülerin bakım ve rehabilitasyonunun hizmet alımı yoluyla karşılanması da mümkündür. İstihdam edilen personel hizmet öncesinde ve sırasında eğitimden geçirilir. Hizmet alımı yöntemi ile istihdam edilen personel, kuruluş müdürlüğünün denetim ve gözetiminde çalışır.
Personelin çalışma esasları
MADDE 42 –(1) Merkezde görev yapan tüm personel görev tanımlarına uygun olarak görevlerini yürütmekle yükümlü olup kuruluş müdürüne karşı sorumludur.
(2) Merkezde görevli meslek elemanları görevini yaparken ekip çalışması içerisinde, mesleğinin gerektirdiği bilimsel yöntemleri uygulamak, bilimsel gelişmeleri izlemek, gerekli araştırmaları yapmak, gerektiğinde bakım ve rehabilitasyon sürecine ilişkin öneriler getirmek sorumluluğundadır.
(3) Merkezde görevli memur, bakıcı, taşınır kayıt kontrol yetkilisi (ayniyat saymanı, ambar memuru), satın alma memuru, teknisyen ve teknisyen yardımcısı, aşçı, şoför, berber, terzi, hizmetli ve diğer personel kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ve talimatlara uygun olarak kendi alanlarıyla ilgili iş ve işlemler ile kuruluş müdürlüğü tarafından verilecek görevleri yapmakla sorumludur. Bu personelin çalışma usul ve esasları kuruluş müdürü tarafından belirlenir.
(4) Merkezlerde görevli tüm personelin hizmet verilen özür grubunun ihtiyaç ve özelliklerine göre konunun uzmanı kişi ve kuruluşların desteği ile hizmet içi eğitim programlarına katılması sağlanır.
(5) Stajyer öğrencilerin merkezlerde çalışması teşvik edilir. Öğrencilerin çalışma süre ve şekilleri çalışma izninde belirtilir. Stajyer öğrenciler kuruluş müdürünün veya görevlendireceği personelin gözetiminde çalışır.
Merkezde görevli personelin görev tanımları
MADDE 43 –(1) Merkezde görevli personelin görev tanımları aşağıda belirtilmiştir.
a) Kuruluş müdürü merkezin idari, teknik ve diğer tüm işlerini amacına ve mevzuata uygun olarak yürütür. Özürlülerin en iyi şekilde bakılmalarından ve durumlarına uygun programların uygulanmasından, her türlü ihtiyaçlarının sağlanmasından ve izlenmesinden birinci derecede sorumludur. Kuruluş müdürü, tercihen özürlülük alanında deneyimli mesleki personelden atanır.
b) Kuruluş müdür yardımcısı merkez hizmetlerinin yürütülmesinde kuruluş müdürüne yardım eder, müdüre karşı sorumludur. Kuruluş müdür yardımcısı, tercihen özürlülük alanında deneyimli mesleki personelden atanır.
c) Tabibin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezin sağlık hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
2) Merkeze kabulü yapılan ve yapılacak olan özürlünün tıbbi teşhis ve değerlendirmesini yapmak.
3) Merkezdeki özürlü bireyleri periyodik olarak sağlık taramasından geçirmek ve rehabilitasyon programını etkileyen sağlık problemleri olması hâlinde ilgililere gerekli bilgiyi vermek ve önerilerde bulunmak.
1) Uzman tabip tarafından görülerek tedavi endikasyonu saptanmış özürlülere fizik tedavi vasıtalarını, tıbbi egzersizleri uygulamak.
2) Özürlülerin kazalardan korunmaları için gerekli güvenlik önlemlerini almak.
3) Fizik tedavi ve rehabilitasyona alınan özürlüdeki gelişimleri takip ederek kaydetmek.
e) Hemşirenin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Tabip tarafından yapılacak muayene, tedavi, değerlendirme ve kontrolde tabip ve fizyoterapiste yardımcı olmak.
2) Tabibin verdiği direktifler doğrultusunda özürlü bireylere verilen ilaçların kullanılmasını sağlamak, enjeksiyon ve pansumanlarını yapmak, bunları tedavi takip defterine miktar ve zaman belirterek kaydetmek.
3) Acil vakalarda mesleğin gerektirdiği ilk yardımı yaparak, tabip veya müdüre durumu bildirmek.
4) Sorumlu olduğu bölümde yemek dağıtımını ve özürlü bireylerin yemek yemelerini gözlemlemek, kendisi yemek yiyemeyecek durumda olanlara yemeklerinin yedirilmesinde nezaret etmek.
5) Özürlü bireylerin banyolarının yapılıp yapılmadığını kontrol etmek.
6) Merkezin bütün bölümlerinin temizliğinden, bakımından ve düzeninden sorumlu olmak, görülen noksanlıkları idareye bildirmek ve giderilmesini sağlamak.
f) Diyetisyenin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Mutfak, yemekhane, gıda ve ambar hizmetlerinin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, ayrıca ambarın düzenli, stoklarının usule uygun olup olmadığını kontrol etmek.
2) Yiyecek malzemelerinin teknik şartnamelerini hazırlamak ve uygunluğunu denetlemek, bu hususta gerekli temel ilkeleri saptayarak en iyi şekilde uygulamasını sağlamak.
3) Özürlü bireylerin beslenmesine ilişkin program ve cetvellerin hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
4) Mutfağın temizlik ve düzenini, mutfak personelinin sağlıklı olmasını, yiyeceklerin sağlık kurallarına uygun, lezzet ve besin değerlerinden kayba uğramadan pişirilmesini sağlamak ve dağıtımını kontrol etmek.
5) Beslenme ile ilgili gerekli araç ve gereçleri belirlemek, eksik malzemelerin teminini kuruluş müdürüne bildirmek.
6) Gerekli hâllerde tabibin uygun gördüğü esaslara göre özürlünün diyet yemeğinin hazırlanmasını sağlamak.
7) Mutfak görevlilerinin çalışma gün ve saatleri ile çalışma yöntem ve tekniklerinin belirlenmesinde idareye yardımcı olmak.
g) Sosyal çalışmacının görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan özürlü bireyler ve bunların aileleri ve yakınları ile sosyal hizmetin yöntem ve tekniklerini kullanarak mesleki çalışmalar yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
3) Aile danışmanlığı programlarında yer almak, uygulamaya katılmak.
ğ) Çocuk gelişimcisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerle ilgili çocuk gelişim ve eğitiminin yöntem ve tekniklerini kullanarak gelişimlerini değerlendirmek, izlemek, mevcut performans düzeyini belirlemek, buna uygun bireysel, grup ve ev eğitim programları hazırlamak, geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını denetlemek, programa uygun çevre düzenlemesi yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
h) Psikologun görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerin psikolojik tanısına yönelik olarak çeşitli gözlem ve görüşme tekniklerini kullanarak ölçme değerlendirmelerini yapmak, duygusal, davranışsal sorunlarına yönelik ölçme ve değerlendirmelerini yaparak çözümüne yönelik programlar hazırlamak, uygulamak, uygulanmasını takip etmek.
2) Merkeze devam eden özürlü bireylerin ailelerine, gerekli görülürse yakınlarına yönelik psikolojik yardım ve destek programları,bireysel veya grup terapileri uygulamak.
3) Aile danışmanlığı programlarında yer almak, uygulamaya katılmak.
ı) Özel eğitim öğretmeninin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerle ilgili özel eğitim yöntem ve tekniklerini kullanarak değerlendirmelerini yapmak, izlemek, mevcut performans düzeyini belirlemek, buna uygun bireysel, grup ve ev eğitim programları hazırlamak, geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını denetlemek.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
i) Merkezlerde branş öğretmeni kapsamında spor, müzik, resim, sanat eğitimi, el sanatları ve sınıf öğretmenleri görevlendirilir. Öğretmenlerin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
1) Özürlü bireylere öğretim yöntemi ve tekniklerini kullanarak programlar yapmak, geliştirmek, uygulamak ve mesleki çalışmalar yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
j) İş ve uğraşı terapistinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan özürlülerin var olan beceri ve yeteneklerini korumaya ve geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmak.
2) İş ve uğraşı atölyelerinde uygulanacak çalışma programını hazırlamak.
3) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
k) Çocuk eğiticisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Kuruluşta sorumluluğu altında bulunan özürlü bireylere yönelik programların uygulanmasında mesleki personele yardımcı olmak.
2) Sorumlu olduğu gruptaki çocukların merkeze ve okula geliş gidişlerini takip etmek.
3) Sorumlu olduğu grubun bakım, temizlik ve düzeninin sağlanmasına yardımcı olmak.
4) Merkezlerde bulunan çocukların öz bakımla ilgili temizlik, giyinme, soyunma, yemek gibi temel beceri ve davranışları kazanmasına ve uygulamasına yardımcı olmak.
l) Bakıcının görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Sorumlu bulunduğu gruptaki özürlü bireylerin tuvalet eğitimi, yeme içme, banyo, el yüz temizliği, giyinme soyunma gibi öz bakım ile ilgili günlük, haftalık, aylık ihtiyaçlarını karşılamak, yardım veya takip etmek,
2) Sorumlu olduğu grubun bakım, temizlik ve düzeninin sağlanmasına yardımcı olmak.
(2) Merkezde görevli personel tanımlanan görevleri dışında kuruluş müdürü tarafından verilen diğer görevleri de yapmakla yükümlü ve kuruluş müdürüne karşı sorumludur.
(3) Merkezde görevli personel hizmet içi eğitimlere yönelik programların hazırlanmasında ve uygulanmasında görev alır.
Personelin çalışma gün ve saatleri
MADDE 44 – (1) Merkezde çalışan personel 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapar. Devlet Memurları Kanununun 99 ve 100 üncü maddeleri doğrultusunda personelin çalışma gün ve saatleri, özürlülerin günlük yaşam aktivitelerine göre kuruluş müdürlüğünce düzenlenir, il müdürlüğünün teklifi, valilik makamının onayından sonra uygulanır.
(2) Dini, millî bayramlar ile sosyal etkinliklerin düzenlendiği günlerde kuruluş müdürü gerekli gördüğü personeli görevlendirebilir. Görevlendirilen personelin izinleri daha sonra kuruluş müdürlüğünün uygun göreceği bir zamanda verilir.
Nöbet hizmetleri
MADDE 45 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde, mesai saatleri dışındaki zamanlarda, bir personel nöbetçi amir olarak görevlendirilir.
(2) Merkezin ve hizmet verilen özürlülerin ihtiyaçları doğrultusunda, nöbetçi amirlerin görevlendirilme ve çalışma esasları, kuruluş müdürlüğünce düzenlenir, il müdürlüğünün teklifi, valilik makamının onayından sonra uygulanır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Diğer Hükümler
Harçlıklar
MADDE 46 –(1) Merkezde yatılı olarak kalan özürlülere kuruluş müdürünün önerisi, il müdürünün onayı ile aşağıda yer alan gösterge rakamlarının her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenen memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarlar, hiçbir kesinti yapılmaksızın aylık harçlık olarak verilir.
a) 6-12 yaş arası özürlülere 600.
b) 13-18 yaş arası özürlülere 900.
c) 18 yaş üzeri özürlülere 1200.
(2) Eğitim kurumlarına devam eden özürlüler için bulunduğu yaş grubunun gösterge rakamının iki katı harçlık tahakkuk ettirilir.
(3) Ücret karşılığı çalışan ve aldığı ücret harçlıktan fazla olan özürlülere harçlık tahakkuk ettirilmez. Ancak öğle ve akşam yemeğini kuruluşta yiyemeyen çalışan özürlülere, yaş gruplarına göre belirlenen aylık harçlık tutarı yemek bedeli olarak ödenir.
(4) İzinsiz olarak merkezi terk eden özürlüler ve ailelerinin yanına korunma kararı kaldırılmak üzere verilen özürlüler adına harçlık tahakkuk ettirilmez.
(5) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun çerçevesinde alınan aylıklar ile varsa diğer geliri bu Yönetmelik çerçevesinde verilebilecek harçlıktan fazla olması hâlinde özürlüye ayrıca harçlık tahakkuk ettirilmez.
(6) Özürlü harçlıkları, kuruluş müdürü ya da yetkili kıldığı görevli tarafından muhasebe biriminden alınarak ilgili grup sorumlusuna teslim edilir.
(7) Para kavramı gelişmiş ve parasını koruyabilen özürlülerin harçlıkları, özürlülerin ihtiyaçlarına ve taleplerine göre günlük, haftalık veya aylık olarak imza karşılığında grup sorumluları tarafından özürlülere elden verilir.
(8) Merkez koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından yapılacak değerlendirme neticesinde; para kavramının gelişmediğine veya parasını koruyamayacağına karar verilen özürlünün harçlıkları veya her türlü gelirleri, kuruluş müdürlüğünce bir kamu bankasına açılacak özel hesaba grup sorumlusu tarafından yatırılır. Bankada bulunan harçlık veya gelirleri, özürlünün günlük yaşamında ihtiyaç duyduğu ancak herhangi bir nedenle karşılanamayan, şahsına veya yaşadığı mekâna ilişkin her türlü özel ihtiyaçlarının karşılanması için grup sorumlusu tarafından bankadan çekilerek, kuruluş müdürünün onayı ile oluşturulacak, grup sorumlusunun da dâhil olduğu en az üç personelden oluşan bir komisyon marifetiyle harcanır. Harcamalara ilişkin belgeler komisyon üyelerince imzalanır. Bankaya para yatırılmasına ve çekilmesine ilişkin banka makbuzları ile harcamalara ilişkin belgeler özürlünün şahsi dosyalarında beş yıl muhafaza edilir.
(9) Diğer bir merkeze nakledilen özürlünün dosyasında, en son harçlık aldığı ay ve harçlık veya gelir durumu belirtilir.
(10) Grup sorumluları, her yıl için özürlüye bir yıl içinde verilen harçlıkları gösteren, kuruluş müdürü tarafından onaylanmış bir defter tutarlar. Bu defterler her türlü denetimde gösterilmek üzere beş yıl süresince muhafaza edilir.
(11) 30/7/2006 tarihli ve 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde yatılı olarak bakılan ve bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenen bakıma muhtaç özürlünün herhangi bir nedenle 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık alamaması veya Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerdeki özürlülerin almakta oldukları harçlıktan daha az geliri olması hâlinde bakıma muhtaç özürlünün harçlık ihtiyacı; Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerde bakılan özürlülere verilen harçlıkların verilmesine ilişkin usul ve esaslar dâhilinde Genel Müdürlükçe il müdürlüğüne ödenek gönderilerek karşılanır ve bu maddede belirtilen esaslar dâhilinde harçlıklar harcanır.
Yol masrafı
MADDE 47 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezinde veya bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenerek özel bakım merkezlerinde kalmakta iken bir diğer merkeze nakli yapılan veya çeşitli nedenlerle başka ildeki kuruluşlara gönderilen özürlülerin yol masrafları Genel Müdürlükçe gönderilen ödenekten karşılanır.
Eğitim ve öğretim giderleri
MADDE 48 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde veya bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenerek özel bakım merkezlerinde kalmakta olan özürlülerden, eğitim ve öğrenim gören özürlünün eğitim ve öğrenimlerine ilişkin her türlü araç, gereç ile sınava giriş harç masrafları, kayıt ücretleri ve diğer masrafları Genel Müdürlükçe gönderilen ödenekten karşılanır.
Bağış kabulü
MADDE 49 –(1) Merkezlere yapılacak ayni bağışlar, taşınır işlem fişi karşılığında kuruluş müdürlüğünce kabul edilir. Bağışların, bağış yapan kişiler tarafından dağıtılmasına izin verilmez.
Giyim yardımı
MADDE 50 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülerin giyim gereksinimleri Ek-1’deki bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılmakta olan özürlülerin yıllık giyim-kuşam istihkakları cetvelindeki miktarlar göz önüne alınarak Genel Müdürlükçe gönderilen ödeneklerden aşağıdaki usul ve esaslar doğrultusunda karşılanır.
a) Giyim eşyası standart beden ölçülerine göre satın alınır veya diktirilir.
b) Verilecek giyim eşyasının biçimi, özürlünün gereksinimi ve özellikleri göz önünde tutularak saptanır.
c) Merkezin bulunduğu ilin coğrafi durumu ve iklim şartlarına göre kışlık giyim eşyaları en geç Eylül, yazlıklar en geç Mayıs, mevsimle ilgili olmayanlar ise Mart ayında verilir. Merkeze ilk girişte ise yukarıda belirtilen aylar beklenmeden giyim eşyası verilir.
ç) Giyim eşyasının çeşitli nedenlerle kullanılmaz duruma gelmesi hâlinde tutanak düzenlenerek yenisi verilir.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde yatılı olarak bakılan ve bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenen bakıma muhtaç özürlünün giysi ihtiyacı; Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerde bakılan özürlülere verilen giysilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar dâhilinde Genel Müdürlükçe il müdürlüğüne ödenek gönderilerek karşılanır.
Tedavi yardımı
MADDE 51 –(1) Sürekli, geçici veya dönemler hâlinde yatılı merkezlerde bakılan özürlüler ve Genel Müdürlüğün izni ile açılan ve Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde, il müdürlüğünce bakım onayı verilerek özel bakım merkezine yerleştirilen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olmayan bakıma muhtaç özürlünün tedavi giderleri Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri çerçevesinde genel sağlık sigortasından karşılanır.
Beslenme
MADDE 52 –(1) Merkezlerin hizmetinden yararlanan özürlülerin beslenmesinin niteliği ve yemek servisi ile ilgili hususlar aşağıdaki şekilde uygulanır.
a) Özürlülerin yaş ve fiziki gelişimleri dikkate alınarak, gereksinimleri olan kalori miktarına uygun bir şekilde gıda almalarını sağlamak üzere diyetisyen tarafından hazırlanacak yemek tabelalarına göre yemek verilir.
b) Özürlülerden sağlık durumları nedeni ile kendilerine özel diyet hazırlanması gerekenlere tabibin tavsiyeleri doğrultusunda diyetisyen tarafından diyet hazırlanır.
c) Kuruluş müdürlüklerince uygun görülecek faaliyetler için gerekli olan besin maddelerinin sağlanması ve yaptırılması için ek tabela hazırlanır.
ç) Tüm personele öğle yemeği, sürekli olarak merkezde nöbetçi kalan nöbetçilere üç öğün yemek ve vardiya uygulanan personele de çalışma süresine isabet eden öğünlerde yemek verilir. Sürekli iaşeye tabi olan personelden izin, hastalık ve diğer sebeplerle bir günden fazla merkezden ayrılmış bulunanların ayrıldıkları günlere ait istihkakları tabeladan çıkarılır.
d) Yemek salonlarına bağımsızca gelemeyen ya da hasta olan özürlülerin yemekleri bulundukları yerde ve gerektiğinde yardımla yedirilir.
e) Yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde, üç öğün ana yemek ve iki öğün ara kahvaltı verilir.
f) Gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, tam gün gündüzlü bakım ve rehabilitasyon hizmeti alan özürlülerin öğle yemeği ihtiyacı karşılanır.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde bakılan bakıma muhtaç özürlülerin de beslenme ihtiyacı birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar dâhilinde giderilir.
Ücret durumu
MADDE 53 –(1) Merkezlerde hizmet verilen özürlülerden, verilen hizmet nedeniyle herhangi bir ücret alınmaz. Ancak bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde sürekli bakımı sağlanan özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanlardan nafaka alınır.
Gönüllü çalışmalar
MADDE 54 –(1) Merkezlerde gönüllü olarak hizmet vermek isteyen kişilerin başvuruları kuruluş müdürlüğü tarafından kabul edilir. Bu kişilerin çalışma usul ve esasları, sosyal servis personelince yapılacak inceleme ve değerlendirmeler sonucu belirlenir, işlemleri ve çalışmaları Genel Müdürlükçe hazırlanan ilgili mevzuata göre takip edilir.
(2) Gönüllü çalışan kişiler işçi sayılmazlar ve gönüllü kişilere hizmetlerinin karşılığı olarak Genel Müdürlükçe ücret ödenmez.
Ziyaretçi kabulü
MADDE 55 –(1) Merkezde uygulanan programı aksatmamak, kuruluş müdürlüğünün uygun göreceği yer ve zamanda, Genel Müdürlük talimat ve mevzuatına uyulmak koşuluyla, aileler ve diğer kişiler merkezi ziyaret edebilirler.
İzin
MADDE 56 –(1) Özürlülerin izin durumlarıyla ilgili uyulması gereken esaslar aşağıda belirtilmiştir.
a) Özürlüler, hafta sonu, resmî tatil günlerinde ve diğer günlerde velileri veya vasilerinin kuruluş müdürlüğünden izin almaları şartıyla izinli sayılırlar.
b) Özürlünün velisi veya yasal temsilcisinin haricinde yakınlarına veya gönüllüsüne, sosyal inceleme raporu ile kişilerin ikametgâhında yapılacak araştırma neticesinde uygun görülmesi hâlinde kuruluş müdürünün onayı ile izin verilebilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezini izinsiz terk eden özürlüler
MADDE 57 – (1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerini izinsiz terk eden özürlüler hakkında aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Özürlünün merkezi izinsiz terk ettiği tespit edildiğinde; merkezin bulunduğu bölgenin bağlı olduğu karakola, kuruluşun mücavir alan dışında bulunması hâlinde İl veya İlçe Jandarma Komutanlığına, il veya ilçe müdürlüğüne, ailesine yoksa kanuni temsilcisine veli ya da vasisine yazılı olarak durum bildirilir.
b) Özürlünün merkezi izinsiz terk etmiş durumda olduğunun mesai saati dışında tespit edilmesi durumunda ise, yukarıda belirtilen ilgili makamlara, merkezin nöbetçi amiri tarafından en seri haberleşme araçlarıyla bildirim yapılır. Konu ile ilgili tutanak düzenlenir ve akabinde durum yazılı olarak ilgili makamlara bildirilir.
c) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri dönmesi veya teslim edilmesi hâlinde, merkez tarafından ilgili makamlara ve ailesine izinsiz terk durumunun sonlandırıldığı bildirilir.
ç) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze döndüğünde veya teslim edildiğinde, tıbbi muayenesi ve gerekli görülen tetkik ve tahliller yaptırılır.
d) İlgili meslek elemanı veya nöbetçi amir tarafından merkezi izinsiz terk eden özürlü ve özürlüyü merkeze teslim eden kişi ve görevlilerle yapılan görüşmelerde; özürlünün merkezi izinsiz terk ediş nedenleri, bu süre içinde nerede ve kimlerle yaşadığı, meydana gelen olumlu ve olumsuz olaylar, edindiği arkadaşlar, merkeze dönmeyi kendisinin isteyip istemediği gibi bilgilerin araştırılması ve tespit edilen bilgiler çerçevesinde bir rapor düzenlenmesi ve uygun görülen mesleki çalışmaların belirlenmesi, gerektiğinde üniversite ve devlet hastanelerinin psikiyatri bölümleri gibi ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak bu çalışmaların sürdürülmesi, tüm çalışmaların kaydının tutulması ve özürlünün dosyasında yer alması sağlanır.
e) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri döndüğü veya teslim edildiği durumda yapılan tıbbi muayene, inceleme ve değerlendirme sonucu herhangi bir istismara maruz kaldığının belirlenmesi hâlinde, yetmiş iki saat içinde, belirlenen şahıslar hakkında, merkez tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur ve yasal süreç takip edilir. Konu ile ilgili il veya ilçe müdürlüğüne ve Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
f) Merkezi izinsiz terk eden özürlülerden ölümüne muhakkak gözle bakılacak şekilde kaybolanlar için ölüm karinesinin işletilerek, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 31 inci maddesi gereğince mahalli mülki amir kararı ile nüfus kayıtlarının düzeltilmesi, ölümüne muhtemel gözle bakılacak şekilde kaybolan ve son haber alma tarihinden itibaren beş yıllık sürenin geçmesine rağmen, her türlü arama çabası sonuçsuz kalan özürlüler için ise Türk Medenî Kanununun 32 nci maddesi gereğince mahkemeden gaiplik kararının alınarak özürlünün kaydı silinir ve durum il veya ilçe müdürlüğüne ve Genel Müdürlüğe bildirilir.
Merkezde ikamet
MADDE 58 –(1) Merkezde görevli olan ve hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak için merkezde kalması gerekli görülen personelin uygun sürelerle geçici veya sürekli ikametine il müdürü onayı ile izin verilir.
Personelin giyimi
MADDE 59 –(1) Merkez personelinin, hizmet verilen özürlülere yönelik faaliyet ve çalışmaların uygulanması sürecinde, hizmetin özelliği ve gereği ile 16/7/1982 tarihli ve 8/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik esas alınarak çalışmalarını kolaylaştıracak nitelikte giyinmelerine izin verilir.
Ölüm hâlinde yapılacak işlem
MADDE 60 – (1) Ölüm mesai saatleri içinde gerçekleşmiş ise merkez sosyal servisi ve sağlık servisi ile birlikte ölüm tutanağı ve eşya tespit tutanağı düzenlenir, ilgili sağlık kuruluşuna bilgi verilir, tabipten ölüm nedenini belirtir rapor alınır ve tereke işlemleri yapılır.
(2) Ölüm mesai saatleri dışında gerçekleşmiş ise nöbetçi amir tarafından ölüm tutanağı ve eşya tespit tutanağı düzenlenir, kuruluş müdürüne ve ilgili sağlık kuruluşuna bilgi verilir, tabipten ölüm nedenini belirtir rapor alınır, sosyal servise teslim edilir, ayrıca tereke işlemleri yapılır.
(3) Merkezde ölen özürlü bireyin ailesi ya da yakınları durumdan haberdar edilir. İsterlerse cenazeleri kendilerine verilir. Aile sosyal ve ekonomik yoksunluk içerisinde ise cenaze işlemleri için aileye araç sağlanır.
(4) Ailesine teslim edilmeyen özürlü bireylerin cenazeleri teçhiz, tekfin ve defin işleri usulünce yapılmak üzere ilgili mercie teslim edilir. Defin işlemleri sırasında merkezden bir görevli hazır bulunur.
(5) Cenazenin sahiplerine ya da akrabalarına verilmesinde tıbbi ve adli sakıncalar varsa sahiplerine cenazenin geri verilmesi ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
(6) Ölüm olayına ilişkin diğer işlemler yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
Komisyonlar
MADDE 61 –(1) Merkezde satın alma, ayniyat, muayene işleri ile ilgili komisyonlar, ilgili mevzuat hükümlerine göre oluşturulur.
Satın alma, ambar ve depolama hizmetleri
MADDE 62 –(1) Merkezin satın alma, ambar, ayniyat ve depolama hizmetleri ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan hâller
MADDE 63 –(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 2828 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre işlem yapılır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 64 –(1) 19/8/1993 tarihli ve 21673 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Özürlülerin Tespiti,İncelenmesi, Bakım ve Rehabilitasyonuna Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 65 –(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 66 –(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 22.2.1989, No : 89/13838
Dayandığı Kanunun Tarihi : 8.5.1986, No : 3285
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 15.3.1989, No : 20109
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi : 28, S. 1673
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu Yönetmelik, hayvanlardan ve hayvan maddelerinden insan ve hayvanlara geçebilen hastalıklardan korunulmasını ve bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele esas ve usullerini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2 – Bu Yönetmelik;
a) Hayvan sağlığını korumaya,
b) Bulaşıcı hastalıklarla mücadeleye ve bu hususta her türlü tedbirleri almaya,
c) Ülke içindeki hayvan hareketlerine, hayvan maddelerinin sevkine,
d) Hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracını hayvan sağlığı açısından düzenlemeye ve muayeneye,
dair yapılacak işlemleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık; Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Hükümet veteriner hekimi; Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun uygulanmasında ve bu Yönetmeliğin tatbikinde görevlendirilen kamuda veya serbest çalışan veteriner hekimleri,
c) Serbest veteriner hekim; 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Kanunda belirtilen şartları haiz ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olmaksızın çalışan veteriner hekimleri,
d) Hastalıktan şüpheli; açık ve tam olmayan hastalık belirtisi gösteren hayvanları,
e) Bulaşmadan şüpheli; hastalığın hiç bir belirtisini, göstermemekle beraber, hastalığı almış olduğu kabul edilen hayvanları,
f) Hayvan maddeleri; et, süt, yumurta, havyar, bal, deri, yün, yapağı, tiftik, bağırsak, sakatat, yenilebilen iç organlar, tırnak, kıl, tüy, boynuz, kan, kemik, gübre ve bunlar gibi hayvan maddelerini,
g) Tespit edilen gümrük kapısı; hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracında yetkilendirilen gümrük kapılarını,
h) Hayvan sahibi vekili; noterlikçe düzenlenmiş belge ile kendisine yetki verilmiş olan kişiyi,
ifade eder.
İhbarı Mecburi Hastalıkların Belirlenmesi
Madde 4 – Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununa tabi ve ihbarı mecburi hayvan hastalıkları, Bakan onayı ile teşkil olunan Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunca belirlenir ve hastalıklara ait liste Bakanlık tebliği olarak Resmi Gazete’de yayımlanır.
Resmi Gazete’de yayımlanan ihbarı mecburi hastalıklardan biri veya bir kaçının listeden çıkarılması veya yeni hastalıkların ilavesi gerektiğinde, konu Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunda müzakere edilir. Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu görüşünün Bakanlıkça uygun bulunması halinde hazırlanan liste Bakanlık tebliği olarak Resmi Gazete’de yayımlanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sınırlarda Sağlık Zabıtası
Hayvan ve Hayvan Maddelerinin İthal ve İhraç Yeri
Madde 5 – Yabancı ülkelerle yapılacak her nevi hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracı Bakanlık ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından tesbit edilen gümrük kapılarından yapılır. Gümrük kapısı açılabilmesi için bu yerlerde Gümrük İdaresi bulunması şarttır. Maliye ve Gümrük Bakanlığının olumlu görüşü alınarak belirlenen gümrük kapıları Bakanlık tebliği ile Resmi Gazete’de yayımlanır.
Menşe Şahadetnamesi ve Veteriner Sağlık Raporu Aranması Mecburiyeti
Madde 6 – Yurda kara, su ve hava yollarıyla ithal olunacak hayvan ve maddelerinin sahipleri, vekilleri veya nakledicileri bunların çıkış yerinde salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı olmadığına ve sağlıklı bulunduklarına dair menşe ve resmi veteriner hekim tarafından verilmiş sağlık raporunu göstermeye mecburdurlar.
Menşe ve veteriner sağlık raporları ayrı ayrı veya tek bir belge halinde düzenlenmiş olabilir. Bunların mutlaka hayvan ve hayvan maddelerinin çıktıkları ülkenin yetkili devlet veterineri tarafından imzalanıp bağlı bulunduğu servisin resmi mühürü ile de tasdik edilmiş olması gereklidir.
Sağlık raporları özel veteriner hekim tarafından tanzim edilmiş ise, bunların yetkili devlet veteriner hekimi tarafından tasdik edilmiş olması mecburidir.
Menşe ve Sağlık Raporlarında Aranan Hususlar
Madde 7 – Menşe ve sağlık raporlarında; hayvanların nevi, cinsi, adedi, sahibinin adı, adresi, çıkış, kontrol ve varış yerleri; hayvan maddelerinin nevi, miktarı, ambalajlarının şekli, balya adedi, markası, ağırlığı, seri numarası, sahibinin isim ve adresi, çıkış, kontrol ve varış yerleri yazılır.
Damızlık büyükbaş hayvanlardan tek tırnaklılar için ayrıca tasdikli eşkal cetveli, çift tırnaklı hayvanlar için de kulak numaralarını gösterir tasdikli liste eklenir. Diğer hayvanlar için menşe ve sağlık raporları düzenlenmesi yeterlidir.
İthal edilecek damızlık hayvanlarla ilgili sağlık ve teknik şartlar Bakanlıkça belirlenir ve bu hususta belgeler de aranır.
Kasaplık hayvanların ithali ile ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.
Menşe ve Veteriner Sağlık Raporlarının Lisanı, Geçerlilik Süresi
Madde 8 – (Değişik : 4/10/2000 – 2000/1418 K.)
Menşe ve sağlık raporları, hayvan ve hayvan maddelerinin ithal edildiği ülke lisanına ilaveten Türkçe, İngilizce, Fransızca lisanlarından biri ile ve en son sevk edildikleri yerlerden, sevklerinden en fazla iki gün önce tanzim edilir.
Menşe ve sağlık raporlarının geçerlilik süresi Bakanlıkça belirlenir.
İlk Kontrol ve Rapor Tanzimi
Madde 9 – Kara, su ve hava yollarıyla hudut kapılarına, deniz veya hava limanlarına gelecek hayvanların ilk muayeneleri kapı ve limanlardaki kara, su ve hava taşıt araçları içinde yapılır. Bu muayenede; hayvanların sağlık durumları ile menşe ve sağlık raporunda belirtilen hususlara uygun bulunup bulunmadıkları hükümet veteriner hekimi tarafından incelenir. İlk muayene sonunda menşe ve veteriner sağlık raporunda belirtilen özellikte bulunan sağlıklı hayvanlar son muayenelerinin yapılacağı muayene istasyonlarına, tahaffuzhanelere veya istasyon, rıhtım ve hava limanlarındaki hayvan parklarına gönderilir.
Hayvan maddelerinin ilk muayenesi kara, su, hava nakil vasıtalarında yapılıp, gerektiğinde laboratuvara gönderilmek üzere materyal alınır ve ilk muayene sonucuna ait işlem, bunların tahaffuzhaneye veya gümrük ambarlarına taşınmasından sonra yapılır. Son muayeneleri buralarda yapılarak, hastalık bulunmadığı anlaşıldıktan sonra ithali için gümrük idaresine verilmek üzere bir rapor düzenlenir veya mevcut evrakın uygunluğu tasdik edilir.
Muayeneler hayvan ve hayvan maddelerinin sahibi veya sahipleri veya vekilleri huzurunda yapılır. Hayvan ve hayvan maddelerinin sahibi veya sahipleri veya vekilleri muayenelerde her türlü yardım ve kolaylığı göstermeye mecburdurlar.
İthal İzni Verilmeyecek Hayvan ve Hayvan Maddeleri
Madde 10 – Veteriner sağlık raporu bulunmayan veya özellikleri belgelerindekine uymayan hayvan ve hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar ile, hastalık amilini taşıyan ve bulaşmadan şüpheli hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Menşe ve veteriner sağlık raporu bulunan, ambalajı yapılmış olmakla beraber; bozulmuş, kokmuş hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Belge Aranmayacak Hayvan Maddeleri
Madde 11 – Yolcu beraberinde getirilecek fenni usullere göre kapatılmış kutulardaki her nevi su ürünleri, hayvan maddeleri konserveleri, pastırma ve sucuk gibi 5 kiloyu geçmeyen hayvan maddeleri ile kontrol, araştırma ve bilimsel çalışma amacıyla gönderilen numuneler için menşe ve veteriner sağlık raporu aranmaz.
Son Muayenelerde Nakil ve Bakım Masrafları
Madde 12 – Hayvan ve hayvan maddelerinin son muayenelerinin yapılması için muayene yerlerine nakline kadar gerekli masraflar ve hayvanların bakım ve beslenmeleri sahiplerine aittir.
Madde 13 – Türkiye’ye hayvan ve hayvan maddeleri nakleden kara, su, hava ve diğer nakliye vasıtalarının sahipleri hayvan ve hayvan maddelerinin yüklenmesinden önce temizlendiğini, dezenfekte edildiğini ve tarihini ihtiva eden belgeyi ilk muayeneyi yapan veteriner hekime göstermek mecburiyetindedir. Temizlik ve dezenfeksiyon belgesi bulunmayan nakliye vasıtaları ve içindeki hayvan ve hayvan maddeleri son muayenelerin yapılacağı yerlere ve iç gümrüklere sevkedilmez. Ancak bu hususta yapılacak bütün masraflar vasıtanın ait olduğu şirket veya sahiplerine ait olmak suretiyle, hükümet veterineri gözetiminde talimatına uygun şekilde temizlik ve dezenfeksiyon yaptırıldıktan sonra son muayeneye alınmalarına ve yurt içine sevklerine izin verilir.
Transit Geçişlerde Belge İbrazı
Madde 14 – Ülkemizden transit geçirilecek hayvan ve hayvan maddeleri için giriş kapılarında hükümet veteriner hekimlerince vize edilen menşe ve veteriner sağlık raporlarını hayvan veya hayvan maddelerinin sahip veya vekilleri ülkeden çıkarken, çıkış kapısındaki hükümet veteriner hekimine göstermek zorundadırlar.
Hastalık Çıkışlarında Hudut Kapılarının Kapatılması
Madde 15 – (Değişik: 12/7/2006-2006/10934 K.)
Komşu veya ticari ilişkide bulunduğumuz ülkelerde bulaşıcı veya salgın hayvan hastalığı görülmesi halinde bu ülkenin tamamından veya bir bölgesinden bulaşmaya vasıta olabilecek canlı hayvanlar ile hayvan maddelerinin ithalatı ve transit geçişi Bakanlıkça yasaklanabilir. İthalat yasağının kapsamı hastalığın seyrine göre daraltılabilir veya genişletilebilir.
Hudut Kapılarının Yeniden Açılması
Madde 16 – Salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıkları sebebiyle kapatılan hudut kapılarının yeniden açılmasına hastalıkların nev’ine göre son hastanın öldürülmesi, ölmesi veya iyileşmesinin resmen bildirilmesi halinde sığır vebasında 60 gün, şapta 15 gün, çiçekde 60 gün, mavidilde 40 gün, at vebasında 60 gün geçtikten sonra müsaade olunur. Diğer hastalıklar için hudut kapısının bağlı bulunduğu il hayvan sağlık zabıtası komisyonunca bu Yönetmeliğin İkinci Kısmının “Yurtiçinde Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri” başlığını taşıyan İkinci Bölümünde açıklanan ve hastalıkların özelliklerine göre belirlenen karantina süreleri dikkate alınır.
Hudut Bölgelerindeki Kordonların Korunması
Madde 17 – Kapatılmış hudut bölgelerinde hastalığın etrafa yayılma tehlikesi bulunduğu zaman mahalli zabıta kuvvetiyle muhafazası mümkün olmayan hallerde kordonlar genel asayiş görevi dışındaki askeri birliklerle de takviye edilir.
Raporsuz Getirilen Hayvan ve Maddelerine Uygulanacak İşlemler
Madde 18 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre tesbit edilen gümrük kapılarına;
a) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen hayvan ve hayvan maddeleri ile herhangi bir bulaşıcı hastalığa yakalanmış olduğu tesbit edilen hayvanlar reddolunur, yurda girişleri yasaklanır.
b) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan hayvanlardan hastalıklı veya hastalıklardan şüpheli görülenler tazminatsız olarak öldürülür ve imha olunur.
c) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan, hastalık belirtisi göstermeyen hayvanlar son muayene yerlerine gönderilir. Buralarda, bütün bakım ve karantina masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün karantinaya alınır. Bu müddet içinde bulaşıcı hastalık taşımayanların ithaline izin verilir. Hastalıklı hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
d) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan hayvan maddeleri bakım ve karantina masrafları sahiplerine ait olmak üzere karantinaya alınır. Bunların hastalık taşımadığı ilgili laboratuvarların muayenesi sonunda anlaşıldığında, ithaline izin verilir. Hastalık taşıdığı tesbit olunan hayvan maddeleri tazminatsız olarak imha olunur.
Gümrük Kapıları Dışından Sokulan Hayvan ve Hayvan Maddelerine Uygulanacak İşlemler
Madde 19 – Tesbit edilen gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden veteriner sağlık raporu ile veya raporsuz yurda sokulan hayvanlar bulundukları yerde mahalli mahkeme kararı ile müsadere edilerek her türlü bakım ve karantina masrafları sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. 21 günlük karantina sonunda hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha olunur. Sağlam bulunan hayvanlar Maliye ve Gümrük Bakanlığının ilgili mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim edilir.
Tespit edilen gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden veteriner sağlık raporu ile veya raporsuz yurda sokulan hayvan maddeleri de mahalli mahkeme kararı ile müsadere edilerek karantinaya alınır. İlgili laboratuvarlarda yaptırılan muayene sonunda hastalık amili taşıdığı tesbit edilen veya bulaşmadan şüpheli hayvan maddeleri imha edilir. Muayene sonucu hastalık taşımadığı anlaşılan hayvan maddeleri ise usulüne uygun olarak satılmak üzere Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına teslim edilir.
Kapatılmış Hudut Kapılarından Girişlerde Yapılacak İşlemler
Madde 20 – Bulaşıcı hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış olan hudut kapılarından, konulan yasağa rağmen memlekete hayvan sokulduğunda;
a) Hükümet veteriner hekimi tarafından bir tutanakla durum tesbit edilir. Mahalli mahkemece bu tutanağa istinaden hayvanlar derhal müsadere olunur.
b) Müsadere olunan hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hayvanlarda hastalık bulunduğu tesbit olunursa, tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
c) Müsadere edilen hayvanlarda hastalık belirtisi görülmemişse bütün masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün karantinaya alınır. Karantina süresi sonunda hastalık arazı göstermeyen hayvanlar Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim edilir. Hastalık arazı gösterenler öldürülür ve imha edilir.
Bulaşık hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış hudut kapılarından, konulan yasağa rağmen memlekete hayvan maddeleri sokulduğunda;
a) Hükümet veteriner hekimi durumu bir tutanakla tesbit eder ve müsadere kararı alınmak üzere durum mahalli mahkemeye bildirilir.
b) Mahkeme tarafından müsaderesine karar verilen hayvan maddeleri hududun kapatılmasına sebep olan hastalığa hassas hayvanlara ait ise, hükümet veteriner hekiminin nezaretinde mahallinde dezenfeksiyona tabi tutulur. Dezenfekte edilen hayvan maddeleri Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim olunur.
c) Müsadere olunan hayvan maddelerinin hastalık amilini taşıdığının veya bulaşık olduğunun ilgili laboratuvar tarafından bildirilmesi halinde bu maddeler yakılarak, derin çukurlara gömülerek veya kimyevi maddelerle hükümet veteriner hekimi nezaretinde imha edilir.
Öldürülme ve imha şartlarının yerine getirilmesi esnasında çevre sağlığının korunması amacıyla ilgili mahalli kuruluşların görüşleri alınır.
Bulaşık hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış hudut kapılarından yasağa rağmen memlekete mecburi olarak hayvan ve hayvan maddesi sokulması halinde bunlara da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Girişlerdeki İtlaf ve İmhalarda Belediyelerin ve Köy Muhtarlıklarının Sorumluluğu
Madde 21 – Tespit edilen gümrük kapılarına getirilen veya gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden yurda sokulan hayvanlar ile hayvan maddelerinden imha edilmesine karar verilenler için mahalli belediye ve köy muhtarlıkları yer göstermek mecburiyetindedir. Öldürme ve imha işlemleri hükümet veteriner hekiminin nezaretinde belediye veya köy muhtarlıkları ekiplerince yapılır.
İhracatta Müracaat, Muayene ve Belge Tanzimi
Madde 22 – Ülkemizden yabancı memleketlere ihraç edilecek hayvanların ve hayvan maddelerinin sahipleri bu hayvanların ve hayvan maddelerinin menşelerinde salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı olmadığına dair belediyeden, belediye olmayan yerde köy muhtarlıklarından menşe şahadetnamesi alır ve veteriner sağlık raporu almak üzere hükümet veteriner hekimine müracaat eder.
Hayvan ve hayvan maddesi ihraç edeceklerin hükümet veteriner hekimine müracaatları üzerine hükümet veteriner hekimi hayvan ve hayvan maddelerini muayene yerlerinde muayene eder. Belediye veya köy muhtarlığından alınmış olan menşe şahadetnamesine göre gerekli kontrolü yaptıktan sonra, ihraç edilecek hayvanlar sağlam ise yurtiçi veteriner sağlık raporunu düzenleyerek imza karşılığı hayvan sahibine verir. (Ek cümle: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, işletmede sorumlu veteriner hekimin bulunması halinde ithal edildikten sonra yeniden ihraç edilecek hayvan maddelerinde, sorumlu veteriner hekimin düzenleyeceği rapora istinaden menşe şahadetnamesi aranmaksızın veteriner sağlık raporu düzenlenir.
Yurtiçi veteriner sağlık raporu ile hudut kapısına, ihraç istasyonu veya iskelesine getirilen hayvanlar veya hayvan maddeleri hükümet veteriner hekimi tarafından muayene ve kontrol edilir. Yurtiçi veteriner sağlık raporunda belirtilen hususlara uygun bulunması halinde ihracata ait veteriner sağlık raporu tanzim edilerek ihracına izin verilir.
Veteriner sağlık raporunda belirtilen hususlara, genelge veya talimatlarda belirtilen esaslara uyulmaması veya bir hastalık tespiti halinde, hayvanların ihracına izin verilmeyerek aynı vasıta ile menşeine iade edilir. Menşeine iade edilen hayvanlar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak için Bakanlığın ilgili il/ilçe müdürlüğüne bilgi verilir.
İhracatta Kullanılacak Raporlar
Madde 23 – İhracatta kullanılacak veteriner sağlık raporları Bakanlıkça hazırlanır; ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtılır. Bu raporlar yurtiçi hayvan hareketlerinde kullanılmaz.
Yabancı Ülkelerde Hastalık Çıkışında İhracat
Madde 24 – Ülkemize hemhudud komşu ülkelerde veya hayvan ve maddeleri yönünden ticari ilişkilerimiz bulunan diğer ülkelerde bulaşık hayvan hastalığı çıktığında; gerek hemhudud ülkelere yapılacak, gerekse bu ülkeler üzerinden transit olarak diğer ülkelere yapılacak hayvan ve maddeleri ihracı Bakanlık talimatı ile düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hastalıkların Çıkışında Haberleşme, Hastalık İhbarı
Köylerde Hastalık İhbarı
Madde 25 – Bir yerde hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri görülürse bu durumun köylerde hayvan sahipleri, çobanlar, celepler, hayvan bakıcıları tarafından köy muhtarlarına bildirilmesi mecburidir. Köy muhtarı bulunmadığı takdirde jandarma karakoluna haber verilir.
Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri ihbarını alan köy muhtarı veya karakol komutanı mülki amire yahut Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne haber vermekle yükümlüdür.
Gezici Sürülerde Hastalık İhbarı
Madde 26 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gezici sürülerde görülürse bunların sahipleri, koruyucuları, çobanları, en yakın köy muhtarlarına, bulunmadığı hallerde jandarma karakoluna hastalığı bildirmek zorundadır.
Diğer Hastalık İhbarı
Madde 27 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri işletmelerde veya çiftliklerde görülürse bu durumun çobanlar yahut hayvan bakıcıları tarafından işletme veya çiftlik sahibine, çiftlik kahyalarına bildirilmesi mecburidir.
Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri haberini alan çiftlik-işletme sahibi veya çiftlik kahyası en yakın muhtara, jandarma karakoluna, belediye başkanına, mahallin mülki amirine veya Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak bildirmekle yükümlüdür.
Şehir ve Kasabalarda Hastalık İhbarı
Madde 28 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri şehir ve kasabalarda görülürse, hayvan sahipleri, koruyucuları, bakıcıları veya çobanları bu durumu mahallin mülki amirine, belediye başkanına, jandarma karakoluna, polise veya Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak bildirmekle yükümlüdür.
Gemilerde Hastalık İhbarı
Madde 29 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gemilerde görülürse hayvan sahipleri, koruyucuları, çobanları, hayvan bakıcıları durumu kaptana bildirmek zorundadırlar. İhbarı alan kaptan gümrük idaresine bildirmek mecburiyetindedir. Gümrük idaresi de bu durumu mahallin en büyük mülki amirine bildirmekle yükümlüdür.
Trenlerde Hastalık İhbarı
Madde 30 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri trenlerde görülürse hayvan sahipleri, koruyucuları, çobanları, hayvan bakıcıları durumu istasyon idaresine bildirmek ve ihbarı alan istasyon idaresi mahallin en büyük mülki amirine haber vermekle yükümlüdür.
Gümrüklerde Hastalık İhbarı
Madde 31 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri sınırlarda yahut gümrüklerde görülürse gümrük idaresi mahallin en büyük mülki amirine derhal haber vermekle yükümlüdür.
Serbest Veteriner Hekim ve Veteriner Sağlık Teknisyenlerinin İhbar Yükümlülüğü
Madde 32 – Serbest veteriner hekim veya serbest veteriner sağlık teknisyenleri bir yerde hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gördüğünde en yakın köy muhtarına, jandarma karakoluna, polis veya belediye zabıtasına, mahallin mülki amirine veya Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
Hastalık Çıkan Bölgelere Yakın Çevrede İhbar Şekli
Madde 33 – Hayvan hastalığının yaygın olarak hüküm sürdüğü bölgelere yakın yerlerde bir hayvanın hastalanması veya ölmesi halinde dahi hayvan sahibi, hayvan bekçisi, koruyucusu, çobanı veya celepler en yakın muhtara yahut jandarma karakoluna haber vermekle yükümlüdürler. İhbarı alanlar derhal mahallin en büyük mülki amirine haber vermek zorundadır.
Hastalığı Haber Alanların Sorumluluğu
Madde 34 – Bir yerde hastalık yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri olduğu ihbarını alan 3285 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yazılı görevliler en seri vasıta ile mahallin mülki amirine veya Bakanlık il/ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak haber vermekle yükümlüdürler.
Silahlı Kuvvetlere Ait Hayvanlardaki Hastalık Çıkışında Yapılacak İşlemler
Madde 35 – Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalığın adı, çıkış zamanı, hasta ve ölen hayvan sayısı, nereden bulaştığı, sirayete maruz hayvan sayıları, hastalığın söndürülmesi için alınan tedbirler mülki makamlara bildirilir.
Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalıkların mücadelesi ve hastalığın söndürülmesi 3285 sayılı Kanun ve bu Yönetmelikte gösterilen esaslara göre Silahlı Kuvvetlerce yapılır.
Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalığın söndürülmesi için ilgili komutanlıkça mülki makamlardan yardım istendiği taktirde mevcut imkanlara göre aşı, serum, biyolojik madde yardımı yapılır; veteriner hekim ve diğer ilgili personel görevlendirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hastalık Çıkışında Alınacak Genel Tedbirler
Veteriner Hekim Gelinceye Kadar Yapılacak İşlemler
Madde 36 – Bir yerde salgın hayvan hastalığının çıktığı ihbar edildiğinde, bu haberi alan makamlar illerde Bakanlık il müdürlüğüne, ilçelerde ilçe müdürlüğüne derhal bildirir.
Hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelinceye kadar o yerdeki idari makamlar, belediye yahut köy ihtiyar heyeti ölen hayvanları veteriner hekimin muayenesi için muhafaza altına alır. Hasta hayvanları ayrı bir yerde, sağlam hayvanları başka bir yerde bulundurur. Hasta hayvanların bulunduğu yere giriş ve çıkışları önler. Hastaların temas ettiği ve hastalara ait her çeşit eşya, hayvan yemi ve hayvan maddelerinin dışarıya çıkarılmasını yasaklar. Hasta hayvanların bakımı için bir kişi görevlendirilir. Görevli kişinin dışında tecrit mahalline hiç kimsenin girmesine izin verilmez.
Tecrit Edilen Hayvanların Bakımı
Madde 37 – Mahalli idari makamlar, belediye ve köy ihtiyar heyetleri tarafından tecrit edilen hayvanların suları ve yiyecekleri o mahalde bulunan ve hariçle temas ettirilmeyen kaplarla verilir. Hastalıklı yerden hayvan çıkarılmaz; buraya başka yerden hayvan sokulmaz.
Ölen Hayvanlara Yapılacak İşlem
Madde 38 – Hastalık çıkan yere hükümet veteriner hekimi gelinceye kadar ölen hayvanlar muayene için muhafaza altına alınır. Ölen hayvanın kokuşması halinde, bu hayvanların derileri yüzülmeden ve uygun bir şekilde nakledilerek hayvanların uğrağı olmayan, akarsulardan uzak, yeraltı sularını kirletmeyecek şekilde en az iki metre derinliğindeki çukurlara kireçlenerek gömülmeleri veya yakılmaları mahalli idari makamlar tarafından temin olunur.
Hükümet Veteriner Hekiminin Hastalık Yerine Gitmesi
Madde 39 – Bir yerde salgın hayvan hastalığı çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi en seri vasıta ile en geç 24 saat içinde hastalık yerine gider. İl yahut ilçe müdürü gerekli vasıtayı temin etmekle yükümlüdür. Hastalık yerine gidilmesi için il veya ilçe müdürlüğünün imkanlarının yeterli olmadığı durumlarda mülki ve mahalli idare ve zabıta makamları gereken her türlü kolaylığı ve yardımı göstermeye mecburdur. Gerektiğinde mülki idare amiri Silahlı Kuvvetlerin yardımını ister.
Kordon ve Karantinada Mülki Amirin Sorumluluğu
Madde 40 – Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonu kararına göre hastalık bölgesine konulan kordonun ve karantinanın yürütülmesi ve korunması köylerde bekçi ve korucular ile mahalli jandarma karakolu tarafından yapılır. İl ve ilçelerde polis ve belediye zabıtası marifetiyle yerine getirilir. Mülki amir gerekli bütün tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kordon ve karantinanın mahalli zabıta kuvvetleri ile korunması mümkün olmayan hallerde en büyük mülki idare amiri Silahlı Kuvvetlerden takviye talep eder.
Hastalık Yerinin İlanı
Madde 41 – Hastalıklı hayvanlar ile bulaşmadan süpheli hayvanların, bunların maddelerinin ve bulaşmaya vasıta olacak eşyanın kordon altından veya tecrit edildikleri yerden çıkarılmalarını önlemek için hastalık sahası tespit edilerek mahalli vasıtalarla ilan olunur.
İlan olunan hastalık sahasının hududlarını belirlemek için giriş-çıkış yerlerine hayvan hastalığının işareti olarak hastalığın adı yazılı levhalar dikilir.
Kordon ve Tecrit Mahallerindeki Giriş-Çıkış Yasağı
Madde 42 – Kordon ve tecrit mahallerinde giriş-çıkış yasağı olan haller şunlardır :
a) (Değişik: 10/12/2007-2007/12984 K.) Kordon altından veya tecrit yerlerinden hastalıklı, hastalıktan veya bulaşmadan şüpheli hayvanlar ile bunların maddelerinin ve bulaşmaya vasıta olabilecek eşya ve yemlerin çıkarılmasına müsaade olunmaz. Kordon altında bulunan yerleşim yerinde yetiştirilen kuduz şüpheli hayvanlar dışındaki hayvanlardan elde edilen sütler pastörizasyon veya sterilizasyon işlemlerinden birine tabi tutularak pastörize süt veya sterilize süt olarak tüketime sunulur.
b) Kordon altındaki yer ile tecrit mahallerine, çıkan hastalığa hassas hayvanların girişine izin verilmez.
c) Kordon altında bulunan yerdeki mezbaha ve kombinaya kesilmek üzere getirilen hayvanların girişine izin verilir. Kesilmeyen hayvanların kordon dışına çıkışına müsaade edilmez.
d) Kordon altındaki sahadan veya tecrit yerinden izinsiz hayvan çıkarıldığında hayvanlara el konularak karantina ve bakımı sahiplerine ait olmak üzere 21 gün süre ile karantinaya alınır. Karantina sonunda sağlam oldukları anlaşılanlar masrafı sahibine ait olmak üzere temizlik ve dezenfeksiyona tabi tutulduktan sonra sahibine teslim edilir. Hasta hayvanlar hakkında bu Yönetmeliğin İkinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan hükümlere göre işlem yapılır. Bulaşmadan şüpheli etinden istifade edilmesinde mahzur bulunmayan hayvanlar, kesilmek ve tüm masrafları sahibine ait olmak üzere, en yakın mezbahaya sevkedilir. İzinsiz hayvan çıkaranlarla sahipleri hakkında 3285 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işlem yapılmak üzere mahalli mahkemeye sevk edilir.
Kordon altından veya tecrit edildikleri yerden kesilmek üzere hayvanların çıkarılması gerektiği hallerde hastalığı takiple görevli hükümet veteriner hekimine müracaat edilir. Hükümet veteriner hekimi durumu bir raporla tespit eder. Rapor ilgili hayvan sağlık zabıtası komisyonu tarafından incelenir. Uygun görülürse nakil kararı verilir.
Nakline karar verilen hayvanlar kordon altından veya tecrit edildikleri yerden kapalı ve dışarı ile teması olmayan vasıtalara yüklenir. Hayvanlar kesim yerine varıncaya kadar bulundukları vasıtadan indirilmez. Yem artıkları, eşyaları ve gübreleri bir yerde toplanarak imha edilir. Kullanılabilir durumdaki eşyalar dezenfekte edilerek sahiplerine verilir. Hayvanların kesildikten sonra derileri dezenfeksiyona tabi tutulur. İmhası gerekli organlar imha edilir. Kesim yapılan yer dezenfekte edilip yıkandıktan sonra başka hayvanların kesimine müsaade edilir.
Hayvanların naklinde kullanılan vasıtalar hükümet veteriner hekimi nezaretinde dezenfekte edilir. Dezenfeksiyonu yapılmayan vasıtaların hareketine izin verilmez.
Kordon altından veya tecrit yerinden kesilmek üzere mezbahaya veyahut diğer kesim yerlerine nakledilecek hayvanlar şap hastalığına yakalanmış ise nakil vasıtalarının kapalı ve hastaların akıntılarını sızdırmayacak yapılışta olması zorunludur. Kesilen hastalıklı hayvanların başları, memeleri ve ayakları derhal imha edilir. Derileri dezenfeksiyona tabi tutulur.
(Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Diğer işlemler, bu Yönetmeliğin ikinci kısmının ikinci bölümünde yer alan hükümlere göre yapılır.
Biyolojik Madde Uygulamaları
Madde 43 – Hayvan hastalıklarının teşhisi maksadı ile biyolojik madde kullanılması gereken durumlarda uygulamalar kamu kuruluşlarında görevli veteriner hekimler ile bu Yönetmelik çerçevesinde görevlendirilen serbest veteriner hekimler tarafından yapılır. Uygulama sonuçları tatbikatı yapan veteriner hekim tarafından bir raporla Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirilir. İhbarı ve takibi mecburi bir hastalık teşhis olunduğunda bu Yönetmeliğe göre işlem yapılır.
Aşı ve İlaç Uygulamaları
Madde 44 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre tespit ve ilan edilen hastalıklardan birinin çıkışında hastalıkla mücadele, tedavi ve koruma amacı ile aşı, serum ve ilaç uygulaması hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından yapılır.
Hastalık tehlikesi görülen yerlerde veya evvelki yıllarda hastalık çıkmış mahallerde koruyucu aşılama ve ilaçlamalar Bakanlığın vereceği program ve emirlere göre hükümet veteriner hekimleri, serbest veteriner hekimler veya bunların sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleri tarafından yapılır. Bakanlıkça verilen programı uygulamayan serbest veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenleri hakkında 3285 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
Serbest Veteriner Hekimlerce Yapılacak Koruyucu Aşılama ve İlaçlamalar
Madde 45 – Serbest veteriner hekimler koruyucu aşılama ve ilaçlama yapacakları yerleri her yıl Aralık ayı başında bir programa bağlayarak Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne bildirirler. Bakanlık programı dışındaki yerler için gerekli aşıların bedeli ilgili laboratuvarların hesabına yatırılmak üzere aşılar ya doğrudan üretim merkezinden verilir veya serbest veteriner hekimin adresi belirtilerek ilin bağlı bulunduğu aşı stok merkezine gönderilir. Aşı üretim veya stok merkezi serbest veteriner hekime verilen/gönderilen aşının nev’ini ve miktarını bir yazı ile il/ilçe müdürlüğüne bildirir. Lüzumu halinde belirlenen program dışında da ek aşı talep edilebilir. Serbest veteriner hekimler yaptıkları aşılamaların cinsini, yerini, tarihini, hayvan nev’i ve sayılarını her ayın ilk haftasında il/ilçe müdürlüklerine bildirmekle yükümlüdür.
Serbest Veteriner Hekimlerin Aşı Kullanımında Uyacakları Kurallar ve Denetim
Madde 46 – Serbest veteriner hekimler almış oldukları aşıları usulüne uygun olarak nakletmek, muhafaza için işyerlerinde soğutucu bulundurmak ve prospektüsünde yazılı şekilde saklamak ve uygulamak zorundadır. Bu hususlar Bakanlık il müdürlüğünce denetlenir ve sonucuna göre gerekli işlem yapılır.
Aşılama ve İlaçlamalarda Havyan Sahiplerinin Yükümlülüğü
Madde 47 – Hayvan hastalıkları ile mücadele, tedavi veya koruyucu amaçla hükümet veteriner hekiminin yahut onun görevlendireceği veteriner sağlık teknisyeninin yapacağı aşı, serum ve ilaç uygulamalarını hayvan sahipleri yaptırmaya mecburdur. Hayvan sahipleri bu maksatla lüzumlu araç ve gereçleri temin eder ve hükümet veteriner hekiminin alınmasını istediği tedbirleri yerine getirir.
Aşı, serum ve ilaç uygulamaları hükümet vetriner hekiminin tesbit edeceği yerde veya ayrı ayrı yerlerde yapılır.
Aşılama ve İlaçlama Ücreti
Madde 48 – Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 4 üncü maddesine göre tesbit edilen hastalıklarla diğer hayvan hastalıklarına karşı yıllık programlara göre hastalıklarla mücadele, tedavi veya koruyucu olarak hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından hayvanlara uygulanan aşı, serum ve ilaç tatbikatı için hayvan başına sahiplerince Bakanlıkça tesbit edilmiş olan ücret ödenir. Tesbit edilen tatbikat ücretinin dışında hayvan sahiplerinden ayrıca aşı, serum ve ilacın bedeli alınmaz.
Aşı, serum ve ilaç tatbikatı sonucu hayvan sahiplerinden alınan ücret için, Bakanlıkça düzenlenmiş ve sadece aşı, serum veya ilaç uygulandığını belirtir belge niteliğini taşıyan bir makbuz, tatbikatı yapan tarafından hayvan sahibine verilir.
Bakanlık emri veya programına göre hastalıklarla mücadele, tedavi ve koruyucu maksatla veya hayvan sahibinin isteği üzerine yapılan aşı, serum ve ilaç uygulama ücreti uygulamayı yapana aittir.
Program Dışı Koruyucu Aşılamalar
Madde 49 – Bakanlıkemri veya programı dışında koruyucu maksatla aşı yaptırmak için Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerine müracaat edilebilir. Gerek hayvan sahibi tarafından bizzat, gerekse hükümet veteriner hekimi tarafından bedeli karşılığında aşı üretim yahut stok merkezlerinden gerekli aşı temin edilerek nakil vasıtası hayvan sahibine ait olmak üzere aşı uygulanır. Aşılama ücreti makbuz karşılığı alınır.
Hayvanların İmhası
Madde 50 – Hastalık çıkan yerdeki hasta ve hastalarla temasta bulunan hayvanların öldürülme ve imha işi il ve ilçelerde belediye temizlik ekipleri, köylerde muhtarın nezaretinde köy bekçi ve korucuları veya bu işin için muhtarlıkça görevlendirilen kişiler tarafından yapılır. Bu husus hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararında belirtilir.
Öldürülen hayvanlar gömülür, yakılır veya kimyevi maddelerle imha edilir. Öldürme ve imha işlemlerine dair tanzim edilen tutanak Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne verilir.
Gömülme Yeri
Madde 51 – Hastalık çıkan yerlerde hastalıktan ölen, öldürülen ve imha edilecek hayvanlar için belediye ve köy ihtiyar heyeti su, yol ve meskenlerden uzak gömülme yerleri tespit etmekle yükümlüdürler.
Temizlik ve Dezenfeksiyon
Madde 52 – Hastalık çıkan yerlerde bulaşmaya vasıta olabilecek eşya ve maddelerden temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi mümkün olanlar temizlenir ve dezenfekte edilir. Mümkün olmayanlar yakılarak imha edilir. Eşya ve maddelerin temizlik işi sahipleri tarafından hükümet veteriner hekiminin gözetiminde yapılır. Temizlenen eşya ve maddeler Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerince temin olunan ilaçlarla dezenfekte edilir. Dezenfeksiyona hükümet veteriner hekimi nezaret eder.
Tecrit Yeri
Madde 53 – Hastalık çıkan yerlerde hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanları tecrit etmek için köy ihtiyar heyeti veya belediyeler hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların diğer hayvanlarla temas etmiyecekleri ahır, ağıl gibi kapalı veya etrafı çeşitli şekilde ihata edilmiş açık tecrit yeri göstermekle yükümlüdür. Buraya konulan hayvanlar hakkında hükümet veteriner hekimi tarafından karar verilinceye kadar, iaşe masrafları hayvan sahipleri tarafından temin edilir.
Tecrit Yerine Giriş – Çıkışlar
Madde 54 – Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların bulunduğu yere hükümet veteriner hekimi ve bakıcı dışında kimse giremez. Hükümet veteriner hekimi giriş ve çıkış için fenni tedbirleri almakla yükümlüdür.
Dezenfeksiyon Uygulama Talimatı
Madde 55 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanuna göre tespit edilen hastalıkların veya ihbarı mecburi olmayan hastalıkların çıkışında, hastalığın sönmesini temin için yapılacak temizleme ve dezenfeksiyonda hayvanların, derilerin, hayvan barınaklarının, hastaların temas ettiği maddelerin nasıl temizlenip dezenfekte edileceği; hastalık çıkan mahaldeki çayır ve meralar, su ve yalaklarda yapılacak işlemler; hangi dezenfektanın nerede ve nasıl kullanılacağı ve dezenfeksiyonlarda dikkat edilecek hususlar ile gerek yurt içi hayvan nakillerinde, gerekse hudut kapılarından ihraç edilen hayvan ve maddeleri ihracatında kullanılan nakil vasıtalarının temizlik ve dezenfeksiyonu ve bunlara verilecek belgelerle ilgili hususlar bu Yönetmeliğe göre çıkarılacak Bakanlık talimatı ile belirlenir.
Kordon Altında Hareket
Madde 56 – Kordon altına alınmış bulunan yerlerden, hastalığa tutulabilecek, hastalık amili taşıyabilecek veya bulaştırabilecek hayvanlarla bunların her türlü maddelerinin toplatılması, park, pazar ve sergilere gönderilmesi yasaktır.
Kordon bölgesinden hastalığa tutulabilecek hayvanlara ait maddelerin dışında kalan ve hükümet veteriner hekiminin gerekli gördüğü tedbirler alındıktan sonra çıkarılmasına izin verdiği maddeler çıkarılabilir.
İzinsiz çıkarılan hayvan maddelerine bir tutanağa istinaden el konularak, gerekli laboratuvar muayene sonuçlarına göre işleme tabi tutulur. Hastalıklı ve bulaşmadan şüpheliler imha olunur; salimler serbest bırakılarak, çıkaranlarla sahipleri, haklarında 3285 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işlem yapılmak üzere mahalli mahkemeye sevk edilir.
Kordon Sahasındaki Sürülerin Hareket ve Bakımı
Madde 57 – Kordon altında bulunan yerlerde, hastalığa hassas olan sürülerin bir biriyle temas etmesine izin verilmez. Bu sürülerin kordon mıntıkası dışına çıkarılması yasaktır. Hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen söndükten sonra kordonun kaldırılmasını takiben sürülerin hareketine müsaade eder. Kordon altındaki yerlerdeki sürülerin bakım ve iaşe masrafları sahipleri tarafından karşılanır.
Kordon Sahasındaki Toplu Barınaklarda Hareket
Madde 58 – Kordon sahası içinde bulunan park, pazar, panayır, sergi ve han gibi hayvanların toplu bulunduğu yerler ve yollar, çıkan hayvan hastalığına hassas olan hayvanlara kapatılır. Buralarda bulunan istasyon ve iskelelerden hastalığa hassas bulunan hayvanların çıkmasına izin verilmez. Kesilmek üzere hükümet veteriner hekiminin izin vermesi halinde istasyon ve iskeleden hayvan girişine izin verilir. Bulaşmaya sebep olabilecek ot, saman ve benzeri hayvan yemlerinin kordon sahasından dışarı çıkarılması yasaktır. Çıkarılanlara el konularak imha edilir.
Bölgesel Salgın Hastalıklarda Giriş ve Çıkış Yasağı
Madde 59 – Bir bölgede hastalık salgın bir hal aldığı zaman hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile bölgedeki iskele, istasyon ve hava alanları, genel geçiş yolları, hayvan park, pazar ve panayırları hastalığın söndürülmesine kadar kısmen veya tamamen aynı hastalığa hassas hayvanlara kapatılır. Kesilmek üzere mezbaha ve diğer kesim yerlerine nakledilecek hayvanların bölgeye girmesine izin verilir.
Kordunun Kaldırılması
Madde 60 – Kordon altına alınan yerlerdeki hayvanların sağlık durumları hükümet veteriner hekimleri tarafından kontrol edilir. Hastalığın söndüğü ve bulaşma tehlikesinin yok olduğu anlaşıldığında hükümet veteriner hekimi kordonun kaldırılmasını hayvan sağlık zabıtası komisyonuna bir raporla teklif eder. Hayvan sağlığı zabıtası komisyonu bu rapora göre Yönetmelikte gösterilen her hastalık nev’ine ait kordon müddeti sonunda kordonun kaldırılmasına karar verir. Hükümet veteriner hekimi hastalıklı yerde gerekli temizlik ve dezenfeksiyonu yaptırır. Kordonun kaldırıldığı Bakanlığa ve diğer illere bildirilir. Hastalığı takiple görevli hükümet veteriner hekiminin düzenlediği hastalık sönüş raporu Bakanlığa gönderilir. Hastalık sönüş raporunun düzenleme şekli talimatında belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Koruma ve Tedavi Tedbirleri, Yurtiçinde Hayvan ve Hayvan
Maddelerinin Nakil ve Ticareti
Koruyucu ve Tedavi Edici Maddelerin İmali ve Kontrolu
Madde 61 – Hayvan hastalıklarına karşı kullanılan ilaç, aşı, serum ve biyolojik maddeleri imal edecek gerçek ve tüzel kişiler Bakanlığa dilekçe ile müracaat eder. Bakanlık uzmanlar heyetinin vereceği rapora göre gerçek ve tüzel kişilere enstitü, laboratuvar veya tesislerinde imalat izni verir.
İmalat yapan gerçek ve tüzel kişiler bunları satışa vermeden önce Bakanlığın göstereceği yerde, gerekli kontrolları yaptırarak uygunluk raporu alırlar. Uygunluk raporu almış olan gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıkça ruhsatnamesi verilir.
İlaç, Aşı, Serum ve Biyolojik Maddelerin İllerde Kontrolu
Madde 62 – Hayvan hastalıklarına karşı kullanılan, imal veya ithal olunan ilaç, aşı, serum, biyolojik ve kimyasal maddelerin ve veteriner müstahsarların uygunluk raporlarındaki şartları taşıyıp taşımadıkları Bakanlık il müdürlükleri tarafından kontrol edilir. Alınan numuneler Bakanlık enstitü ve laboratuvarlarında tetkik olunur. Yararlı olmadıkları, istenilen şartlarda hazırlanmadıkları ve satış ruhsatnamesindeki esaslara uymadan satıldıkları tespit edilenlere o yerin mülki amirince el konur. Aynı seri numaraların kullanılması ve satışları yasak edilir. İmal veya ithal edenler Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Suçlu bulunan imalatçının ruhsatı iptal edilir. Bunlara aynı isim altında tekrar ruhsat verilmez.
Zati İhtiyaç Kabul Edilen Hayvan Maddeleri
Madde 63 – Zati ihtiyaca mahsus veya mahalli pazarlara götürülen hayvan maddeleri için menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu aranmaz. Alım – satıma konu olmamak kaydıyla hayvan maddelerinden 50 kg. et, üç adet küçükbaş, bir adet büyükbaş hayvan derisi, 50 kg. yapağı, 10 kg. tiftik ile 10 kilograma kadar diğer hayvan maddeleri zati ihtiyaç olarak kabul edilir.
Hayvanlar İçin Menşe Şahadetnamesi ve Sağlık Raporu Aranması
Madde 64 – Mahalli pazarlara sahipleri veya satıcıları tarafından getirilen hayvanlar için çıktıkları yerin muhtarlığı veya belediyesinden menşe şahadetnamesi alınır. Mahalli pazarlarda satışı yapılan ve başka il veya ilçelere nakledilecek hayvanlar için,varsa o yerdeki hükümet veteriner hekimi, yoksa en yakın il veya ilçe hükümet veteriner hekimi menşe şahadetnamesinde yazılı hayvanları muayene ederek veteriner sağlık raporu düzenler. Mahalli pazarlara köyden getirilen kanatlı hayvanlar için menşe şahadetnamesi aranmaz.
Bazı Hayvan Maddeleri Naklinde Belge Aranmaması
Madde 65 – Hastalık sebebi ile hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca alınan kararlar dışında, köylerden pazarlara getirilen süt, yumurta, bal ve gübre için menşe şahadetnamesi aranmaz, bu maddeler için veteriner sağlık raporu düzenlenmez.
Yurt İçinde Etlerin Nakli
Madde 66 – Yurtiçinde küçükbaş hayvan ve kanatlı etleri bütün gövde halinde veya ortadan ikiye ayrılmış olarak nakledilir. Kesimin yapıldığı belediye veteriner hekimince düzenlenen menşe şahadetnamesi hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilir. Küçükbaş hayvan etleri Bakanlıkça verilen numarayı taşıyan damga ile mühürlenir. Hükümet veteriner hekiminin raporu bulunan ve damgalanmış olan etlerin gittikleri ve satıldıkları yerlerdeki kontrolu belediyelere aittir.
Büyükbaş hayvan gövdeleri en çok dört parçaya ayrılıp nakledilir. Her parça ayrı ayrı mühürlenir.
Resmi ve özel kombina ve mezbahalardan tam teşekküllü, parçalama tesisleri bulunan ve devamlı veteriner hekim nezaretinde parçalama yaparak özel ambalajlanan etler hariç küçük ve büyükbaş hayvanların etlerinin küçük parçalar veya kıyma halinde nakline izin verilmez.
Hükümet veteriner hekimi nakledilecek etleri vasıtalara yüklemeden önce muayene ve mühürlerini kontrol eder. Mühürlenmemiş etlerin nakline izin verilmez. Parça et naklinde, etlerin veteriner hekim nezaretinde parçalandığına dair ilgili veteriner hekim tarafından tanzim edilip imzalanmış bir veteriner raporu aranır. Mezbaha, kombina veya kesim yeri idarecileri hükümet veteriner hekimine görevini yaparken her türlü yardımı ve kolaylığı göstermek zorundadır.
Özel mezbaha, kombina ve kesim yerlerinden il veya ilçelere nakledilecek etler sorumlu veteriner hekim tarafından Bakanlıkça verilmiş numarayı taşıyan damga ile mühürlenir. Müessesenin sorumlu veteriner hekimi tarafından tanzim edilen ve etlerin sağlıklı hayvanlardan istihsal edildiğini belgeleyen rapor, o yerdeki il veya ilçe hükümet veteriner hekimi tarafından gerekli kontrollar yapıldıktan sonra veterinir sağlık raporuna çevrilir.Etlerin nakledildikleri ve satıldıkları yerlerdeki kontrolu belediyece yapılır. Bakanlıkça verilmiş numarayı taşıyan damga ile mühürlenmiş etler nakledildikleri yerin mezbahasında ikinci defa mühürlenmez. Buralarda işlenmiş et ve ürünlerinin naklinde menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu istenmez. Salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı çıktığında hayvan sağlık zabıtası komisyonunca alınacak kararlar uygulanır.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Kırmızı ve beyaz et mezbaha veya kombinalarından, veteriner sağlık raporu ile başka il veya ilçedeki ruhsatlı soğuk hava deposuna nakledilen etlerin, buradan tekrar başka il veya ilçeye sevklerinde, soğuk hava deposunda sorumlu yönetici veteriner hekim ise düzenleyeceği rapora istinaden gerekli muayene ve kontroller yapıldıktan sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir. Menşe şahadetnamesi istenmez.
Hayvan Maddelerinin Nakli
Madde 67 – Bağırsak, sakatat, kan ve kemik nakli belediyeden alınan menşe şahadetnamesinin Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünde görevli hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilmesiyle yapılır. Tırnak nakli belediye veya muhtarlıkça verilen menşe şahadetnamesi ile yapılır.
Deri, yün, yapağı ve tiftik nakli muhtarlık veya belediyeden alınan menşe şahadetnamesinin Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünde görevli hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilmesiyle yapılır.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, kırmızı ve beyaz et mezbaha veya kombinalarından başka il veya ilçelere nakledilecek hayvan maddeleri için müessesenin sorumlu veteriner hekimi tarafından tanzim edilen ve hayvan maddelerinin sağlıklı hayvanlardan istihsal edildiğini belgeleyen rapor, il veya ilçe hükümet veteriner hekimi tarafından gerekli muayene ve kontroller yapıldıktan sonra veteriner sağlık raporuna dönüştürülür. Menşe şahadetnamesi istenmez.
Yurt İçinde Hayvanların Nakli
Madde 68 – İl veya ilçelerden başka il veya ilçelere hayvan naklinde sahiplerince belediyeden veya köy muhtarlığından menşe şahadetnamesi alınır. Tespit edilmiş muayene yerinde hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene ve kontrol edilir. Muayene yeri dışındaki hayvanların muayenesi sahiplerince temin olunacak vasıta ile mahalline gidilerek yapılır. Sağlıklı bulunanlar Bakanlıkça verilen talimata göre işaretlenir. Belediyece verilen menşe şahadetnamesi hükümet veteriner hekimi tarafından veteriner sağlık raporuna çevrilir.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, Bakanlık veri tabanına kayıtlı, işletme tescil belgesi bulunan gezginci arıcılar, her yılın ilk hareketinde arılarını başka il veya ilçelere sevk ederken, menşe şahadetnamesi alarak veteriner sağlık raporu düzenlenmesi için il veya ilçe müdürlüklerine başvurur. Aynı yıl içinde 31 Aralık tarihine kadar yapacakları hareketler için, bir önceki sağlık raporunu ibraz ederek, gerekli sağlık muayene ve kontrollerin yapılmasından sonra yeni veteriner sağlık raporu düzenlenir. Menşe şahadetnamesi istenmez.
2658-1
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Bakanlık veri tabanına kayıtlı, işletme tescil belgesi bulunan pedigri/pasaportlu yarış atlarının hareketlerinde menşe şahadetnamesi aranmaz. Ancak, pedigri/pasaportun bulundurulması zorunludur. İl veya ilçeler arası sevklerinde pedigri/pasaport kontrol edildikten sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir.
Nakillerde Sağlık Raporu Mecburiyeti
Madde 69 – Hayvan ve hayvan maddelerinin nakli için hükümet veteriner hekimince düzenlenmiş veteriner sağlık raporunun nakliyat sırasında bulundurulması zorunludur. Menşe şahadetnamesini mahallindeki Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerinde veteriner sağlık raporuna çevirmeyenlerin hareketine izin verilmez.
Belgesiz Nakillerde Yapılacak İşlemler
Madde 70 – Ticari maksatla hayvan ve hayvan maddelerinin menşe şahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz nakledildiğinin tespiti halinde, hayvanlar ve hayvan maddeleri zabıtaca alıkonulur. Mahallinde bulunan hükümet veteriner hekimi hayvanları müşahadeye alır. Hayvanların menşelerinin tespiti halinde Bakanlık il veya ilçe müdürlüğü ile irtibat kurularak hastalık durumu araştırılır. Menşeinde hastalık bulunmadığı anlaşılırsa hayvan sahipleri hakkında Kanunda yazılı cezai işlem yapılmakla beraber veteriner sağlık raporu verilerek hayvanlar serbest bırakılır. Hayvan maddelerinin menşeinde hastalık bulunmadığı tespit edilirse veteriner sağlık raporu düzenlenerek serbest bırakılır.Sahipleri veya nakliyecileri savcılığa bildirilir.
Hayvanların menşeinin tespit edilmediği hallerde bütün masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün müşahadeye tabi tutulur. Müşahade sonunda hastalıksız olduğu anlaşılan hayvanlar veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Sahipleri ve nakliyecileri hakkında Kanunda yazılı cazai işlem uygulanır. Hayvan maddeleri masrafları sahiplerine ait olarak hükümet veteriner hekimi nezaretinde dezenfekte edilir. Kanunda yazılı cezai işlemler yapılır ve veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Dezenfeksiyon yapılması mümkün olmayan hayvan maddeleri usulüne göre gömülür, yakılır veya kimyasal maddelerle imha edilir.
Menşe şahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz sevk edildikleri görevlilerce tespit edilen hayvanların hükümet veteriner hekimince muayenesi sonunda salgın ve bulaşıcı hastalığa tutuldukları anlaşılırsa derhal bulundukları mahalde karantinaya alınır. Hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelikte belirtilen işlemler yapılır. Bakanlığın, hayvanların menşeindeki il veya ilçe müdürlüğüne durum bildirilir. Hayvanların bulundukları yer hastalıklı bölge ilan edilir ve kordon konulur. Kordon müddeti sonunda sağlıklı olanlara veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Sahipleri ve nakliyecileri hakkında Kanundaki cezai işlem uygulanır. Hastalıklı hayvan maddeleri tazminatsız olarak imha edilir.
Resmi Kombinalardan Nakil
Madde 71 – Veteriner hekim çalıştıran ve Bakanlığın numaralı damgasına sahip olan resmi kombinalardaki kesilen hayvanların mühürlü et ve sakatatı kuruma ait vasıtalarla il veya ilçedeki satış yerlerine nakledilirken veteriner sağlık raporu istenmez.
Belgelerin Geçerlilik Süresi
Madde 72 – Veteriner sağlık raporları ve menşe şahadetnamelerinin geçerlilik süresi tanzim tarihinden itibaren 21 gündür.
Menşe Şahadetnamesinin Düzenlenmesi
Madde 73 – Muhtarlık veya belediyelerce verilecek menşe şahadetnamesinde hayvan ve hayvan maddesini sevk edenin adı, soyadı, açık adresi, hayvan veya hayvan maddesinin nev’i, cinsi, miktarı, götürülecek yerin adı ve varsa adresi, köy veya belediye hudutları içerisinde bir aydan beri hayvan hastalığı bulunmadığı ve tanzim edenin adı soyadı, unvanı ve tarihi yazılır; resmi mühürle mühürlenip imza edilir.
Veteriner Sağlık Raporunun Düzenlenmesi
Madde 74 – Hayvan ve hayvan maddeleri sevkiyatında veteriner sağlık raporu hükümet veteriner hekimi tarafından düzenlenir. Veteriner sağlık raporları Bakanlıkça cilt ve seri numaralı olarak bastırılıp soğuk damga yaptırılarak dağıtılır. Bakanlık il müdürlükleri gönderilen rapor ciltlerini muhafaza altında bulundurur; ilçelere ve şube müdürlüğüne verdikleri raporların cilt ve seri numaralarını özel bir deftere yazar. Bakanlık il/ilçe müdürlüğü hayvan ve hayvan maddelerinin sevkiyatında muayene işi ile görevlendirdikleri hükümet veteriner hekimlerine cilt ve seri numarası kayıtlı bir cilt raporu kullandırır. İşlemde bulunan cilt bitmeden yeni bir ciltten rapor verilmez. Bitmiş veteriner sağlık raporlarının dip koçanları Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince geri alınır ve saklanır.
Veteriner sağlık raporları biri dairesinde bırakılan dip koçan, diğeri sahibine/ihracatçıya verilen rapor olarak düzenlenir. Her ikisinde de hayvan ve hayvan maddesinin sahibi veya nakliyecinin adı soyadı, adresi, nakledilen hayvan veya maddenin nev’i, cinsi, miktarı (kiloadet), çıktığı yer, varış yeri, menşe şahadetnamesinin alındığı yer ve tarihi, aşı ve biyolojik madde tatbik edildiyse seri numarası ve tarihi yazılır. Düzenleyen veteriner hekimi adını, soyadını, Bakanlık sicil numarasını, tarihini yazar ve imzalar; resmi mühürle mühürler. Gerekli durumlarda nakledenin hüviyeti tespit edilerek dip koçana yazılır. Rapor imza karşılığı nakledene verilir.
(Son fıkra Mülga : 5/6/1995 – 95/6966 K.)
Nakillerde Menşe Şahadetnamesi ve Veteriner Sağlık Raporu Aranması
Madde 75 – Yurt içinde, hayvan ve zati ihtiyaç haricindeki hayvan maddelerinin nakliyatında menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu alınması zorunludur. Görevli bulundukları bölgelerde polis, trafik polisi, jandarma, belediye zabıta memurları, iskele ve liman memurları, köy muhtarları, koruma bekçileri, köy ve mahalle bekçileri, kara, hava ve deniz yoluyla yapılan nakliyat sırasında menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu bulunup bulunmadığını kontrol eder. Menşe şahadetnamesiz veya raporsuz olanları alıkoyarak mülki idare amirine bildirir. Mülki amir Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne haber vererek gerekli fenni ve idari tedbirlerin alınmasını temin eder.
Hayvan Alım ve Satımları
Madde 76 – Şehir ve kasaba belediyeleri ve köylerde muhtarlıklar belli günlerde açılan hayvan alım ve satımlarının yapıldığı hayvan park ve pazar veya panayır yerini tespit eder; bu yerler dışında alım ve satımları yasaklar. Hayvan park, pazar ve panayırları,tercihen mezbahaların civarında kurulur. Buralara getirilen hayvanlar belediye zabıtası ve hükümet veteriner hekimi tarafından kontrol edilir. Hayvanlara ait menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu bulundurulması zorunludur. Park, pazar ve panayırlar dağıldıktan sonra belediye ve muhtarlıklarca temizliği ve dezenfeksiyonu yapılır, yaptırılır.
Kurban Bayramındaki Alım ve Satımlar
Madde 77 – Kurban bayramlarında, küçük ve büyükbaş kurbanlık hayvan alım ve satımları park, pazar ve panayır yerleri haricinde de yapılabilir.
Teşhir ve Yarışmalarda Kontrol
Madde 78 – Teşhir için fuara, sergi ve panayırlara getirilen hayvanların menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu bulunması zorunludur. Hükümet veteriner hekimi bu yerlerde hayvanların sağlık kontrolunu yapar. Menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu olmayan hayvanların teşhirine ve yarışmalara katılmasına izin verilmez.
Hayvan Panayırlarının Açılma İzni
Madde 79 – Kasaba, şehir belediyeleri ve köy muhtarlıkları hayvan panayırları açmak için mahallin en büyük mülki amirine açılış tarihinden en az 2 ay önce yazılı olarak müracaat eder. İl veya ilçe müdürlükleri ve hayvan sağlık zabıtası komisyonu hayvan panayırının kurulacağı yerin çevredeki iskan alanlarına gürültü ve fena koku nedeniyle rahatsız etmeyecek uygun bir mesafede bulunup bulunmadığını inceler. Komşu şehir ve kasabalarda salgın hayvan hastalığı olup olmadığını araştırır. Panayır esnasında çıkması muhtemel hastalıklara karşı tedbirlerini alır ve panayır hakkındaki görüşünü açılışından en az 20 gün önce Bakanlığa bildirerek açılma izni istenir.
Panayırlarda Hastalık Çıkışı
Madde 80 – Hayvan panayırının açılışından itibaren hükümet veteriner hekimi gelen hayvanların menşe şahadetnamelerini veya sağlık raporlarını kontrol eder. Panayıra gelen hayvanlarda hastalık tespiti durumunda, panayır o yerin mülki amirince derhal kapatılır. Hasta, hastalıktan şüpheli ve sirayete maruz olanlarla hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelikte belirtilen işlemler uygulanır. Hasta hayvanların menşeine durum bir yazı ile bildirilir.
Sirk Hayvanlarında Aşı Belgesi Aranması
Madde 81 – Panayırlardaki, açılan sirklerdeki yabani hayvanlardan da kuduz hastalığına hassas olanlarına teşhir tarihinden en az bir ay önce aşı yapıldığına dair veteriner sağlık raporunun gösterilmesi zorunludur. Kuduz aşısı yapıldığına dair rapor veya belgenin geçerlilik süresi aşı tatbik tarihinden itibaren bir senedir.
Hayvan Toplama İzni
Madde 82 – Yurt içinde veya yurt dışında bulaşıcı ve salgın hayvan hastalığı nedeniyle hassas bölgeler Bakanlıkça tespit ve ilan olunur. Buralardan hayvan toplamak ve nakletmek isteyenler en büyük mülki amire dilekçeyle başvurur. Müracaat Bakanlık il müdürlüğünce incelenir. Uygun olduğu anlaşılırsa valilikçe mülki sınırlar dahilinde hayvan toplama izni verilir.
Verilen izinle toplanan hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hastalıksız hayvanlar aşılanır. Aşı tatbikinden 15 gün sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir ve nakline müsaade edilir.
Hassas bölge ilan edilen yerlerden izin alınmadan toplanan hayvanlar hükümet veteriner hekimince 21 gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda sağlam bulunanlar hassas bölge ilanına neden olan bulaşık hayvan hastalığına karşı aşılanır. Veteriner sağlık raporu verilerek hayvanların nakline izin verilir. Toplayanlar hakkında kanuni işlem yapılır.
Hayvan Sürülerinin Hareketi
Madde 83 – İller mera ve yaylalara hareket edecek sürülerin takip edecekleri güzergah ve yolları il hayvan sağlık zabıtası komisyonu marifetiyle tespit ederek her yılın en geç Ocak ayı başında ilan ederler. Sürülerin bu güzergah ve yolları takip etmeleri zorunludur.
Hayvan sahipleri her çeşit damızlık, besi ve çift hayvanları için mera ve kışlaklarına hareketten 20 gün evvel bulundukları yerin muhtarlığına müracaat ederek menşe şahadetnamesi alır. Menşe şahadetnamesi ile en yakın Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne başvurulur. Hayvanlarda salgın ve bulaşıcı hastalık bulunmadığı muayene sonucu anlaşılanlara veteriner sağlık raporu verilerek hareketlerine müsaade edilir. Bulaşık ve salgın hastalık bulunan veya hastalıktan şüphe edilen hayvanların hareketleri hastalığın sönmesine veya şüphenin giderilmesine kadar geciktirilir.
Harekete geçen sürülerin geçeceği saha dahilinde Bakanlık il müdürlüklerince muayene yerleri kurulur. Hayvanların bu muayene yerlerinden geçirilmesi mecburidir. Muayene yerlerinde hareket halindeki sürülerin menşe ve veteriner sağlık raporları hükümet veteriner hekimince kontrol ve vize edilir.
İl Hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tespit edilen güzergah ve yolu takip etmeyen ve muayene mevkilerinde menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporunu vize ettirmeyenler hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.
Belgesiz Sürüler Hakkındaki İşlemler
Madde 84 – Menşe şahadetnamesi ve veteriner sağık raporu almadan hareket eden hayvanlar tespit edildikleri yerde 21 gün karantinaya alınır. Karantina sonunda sağlam olanlara hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporu düzenlenir ve hareketlerine izin verilir. Menşe şahadetnamesiz ve raporsuz hareket eden hayvan sahipleri hakkında cezai hükümler uygulanır.
Mera ve Yaylaya Çıkışlarda Aşı Uygulamaları
Madde 85 – Mera ve yaylalara hareket edecek sürülerin geçeceği yerlerde hastalık şüphesi varsa hareketlerinden 20 gün önce sürülerdeki hayvanların hastalığa karşı aşılanması mecburidir. Sahiplerine aşı tatbik edildiğine dair belge verilir.
Sürü sahipleri mera ve yaylalara hareket etmeden 20 gün önce koruyucu olarak hayvanlarına aşı yapılmasını isteyebilir. Aşı bedeli ve nakil vasıtası ücreti sürü sahibi tarafından karşılanmak suretiyle bu istekleri il veya ilçe müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Hayvanla Nakliyecilik Yapanlar
Madde 86 – Hayvanla nakliyecilik yapanlar mahalli belediyeye dilekçe ile müracaat ederek ruhsat almak zorundadır. Belediye bu müracaatı Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirir. Hükümet veteriner hekimi nakliyecilikte çalıştırılacak hayvanı muayene eder. Tek tırnaklı hayvanlara mallein uygulayarak ruam hastalığını araştırır. Sağlam bulunan hayvanlar için rapor düzenleyerek belediyeye verir. Belediye, olumlu rapor almış olan hayvanların nakliyecilikte çalıştırılacağına dair ruhsat tanzim eder. Nakliyecilikte çalıştırılan tek tırnaklı hayvanların altı ayda bir ruam hastalığı bakımından hükümet veteriner hekimine kontrol ettirilmeleri ve belge almaları mecburidir. Kontrol belgesi istendiğinde nakliyeciler göstermek zorundadır.
Hayvanların Hastalıklı Yerlerden Geçirilmesi
Madde 87 – Mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca hastalıklı olduğu ilan edilen yerlerden, menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu olsa bile, o hastalığa hassas hayvanların geçirilmeleri yasaktır. Ancak hastalıklı yerlerden geçirilmelerinde zaruret olan hayvanlar için sahipleri veya nakliyecileri en yakın Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden izin alır. Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanların geçişi tamamlanıncaya kadar hükümet veteriner hekimi denetler. Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanların bu yerde vasıtalardan indirilmesine müsaade edilmez. İndirilen hayvanlar bulundukları yerde 21 gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hükümet veteriner hekimince sağlam oldukları tespit edilenlerin kapalı vasıtalar içinde hastalıklı yerden çıkarılmasına müsaade edilir. Hastalıklı yerlerden geçirilen hayvanlara hastalıklı bölgedeki su ve yemler verilmez.
Nakil Araçlarının Dezenfeksiyonu
Madde 88 – Hayvanları veya hayvan maddelerini nakleden kara, deniz ve hava vasıtalarının nakil sonunda sahipleri tarafından temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi mecburidir. Bu gibi vasıtaların nakliyattan sonra temizlenip temizlenmediği hükümet veteriner hekimince kontrol edilir ve bir rapora bağlanır. İlaçlanmış her türlü vasıtaya dezenfekte edildiğine dair bir etiket yapıştırılır ve sahibine veteriner hekimce bir belge verilir. Belgesi bulunmayan vasıtalarla hayvan ve hayvan maddelerinin nakline müsaade edilmez.
ALTINCI BÖLÜM
Hastalıklarla Mücadele ve Denetim
Mahalli İdarelerin Yükümlülüğü
Madde 89 – İl özel idareleri ve belediyeler hayvan hastalıkları ile mücadele için mali imkanlarını ve hayvan varlığını gözönüne alarak her yıl bütçelerine yeterli miktarda ödenek koymak ve mücadeleye katılmak zorundadır.
Bakanlık il veya ilçe müdürlüğü yıl içinde uygulayacağı mücadele programları veya çıkan salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığının söndürülmesinde gerekli aşı, ilaç, alet, malzeme ve taşıma masrafları ile geçici olarak çalıştırılmasında zaruret olan personel giderlerinin ve akaryakıt bedelinin bütçe imkanlarına göre özel idare ve belediye bütçelerinden temin edilmesi için mülki idare amirine ihtiyaç bildirir. Mülki idare amirleri, özel idare ve belediyelerin mali imkanları ölçüsünde hayvan hastalıkları ile mücadeleye katılmalarını sağlamakla yükümlüdür.
Hayvan hastalıkları ile yapılacak mücadeleye özel idare ve belediyelerin katılma şekilleri hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tespit edilir. İl özel idareleri ve belediyeler kuduz vakalarında mali imkan, vasıta ve personeli ile hastalığın söndürülmesi çalışmalarına iştirak etmek mecburiyetindedir.
Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu
Madde 90 – Tarım Orman ve Köyişleri Bakanının veya Müsteşarının başkanlığında Bakanlıkça seçilecek üyelerden meydana gelen Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu kurulabilir. Kurulda incelenecek konulara göre üniversite, kamu ve özel sektör mensupları da görevlendirilebilir. Koruma ve Kontrol Genel Müdürü kurulun sekreteryasını yürütür.
Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunun teşkili ile çalışma usul ve esasları Bakanlık talimatı ile düzenlenir.
Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonları
Madde 91 – (Değişik birinci paragraf : 8/7/1998 – 98/11429 K.) Hayvan sağlığını korumak, bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele etmek, ülke içindeki hayvan hareketleri ile hayvan ve maddelerinin sevkine dair tedbirleri tespit etmek ve uygulamaya konulmasını sağlamak üzere il, ilçe ve köylerde hayvan sağlık zabıtası komisyonu kurulur.İlhayvan sağlık zabıtası komisyonu; vali veya görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında belediye başkanı, ticaret ve ziraat odaları başkanları, il sağlık müdürü, İl Jandarma komutanı, Bakanlık il müdürü, hayvan sağlığı şube müdürü, bir il daimi encümeni üyesi ve ticaret borsası bulunan illerde ticaret borsası başkanından;
İlçe hayvan sağlık zabıtası komisyonu; kaymakam başkanlığında belediye başkanı, ilçe jandarma komutanı, merkez sağlık ocağı tabibi, Bakanlık ilçe müdürü, hükümet veteriner hekimi ve ziraat odası başkanından;
Köy hayvan sağlık zabıtası komisyonu; hükümet veteriner hekimi başkanlığında köy muhtarı, ihtiyar heyeti ve köyün bekçi veya koruyucusundan,
teşekkül eder.
Bu komisyonların toplanma ve karar alma usulleri ile görevleri şunlardır:
a) Hayvan sağlık zabıtası komisyonları 3285 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre tespit olunan hastalıklardan birinin çıkışında hükümet veteriner hekiminin düzenlediği hastalık çıkış raporu üzerine veya Bakanlık il/ilçe Müdürünün teklifini görüşmek için başkan tarafından derhal toplantıya çağrılır.
b) Hayvan sağlık zabıtası komisyonunda kararlar oyçokluğu ile alınır. Çekimser oy verilmez. Oy eşitliğinde komisyon başkanının oyu doğrultusunda karar alınır. Komisyonun aldığı kararların uygulanması ile ilgili hususlar hükümet veteriner hekimince denetlenir.
c) Hayvan sağlık zabıtası komisyonu, Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ile bu Yönetmelik hükümlerini tatbik eder.
d) 3285 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde yazılı hastalıklar sebebi ile itlaf edilecek hayvanların kıymet takdiri için kurulan komisyona, hayvan sağlık zabıtası komisyonu üyelerinden biri, başkan tarafından görevlendirilir.
e) Hayvan sağlık zabıtası komisyonu mahallince yapılması mümkün olmayan husus ve ihtiyaçlarını bir üst hayvan sağlık zabıtası komisyonuna bildirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Kesilecek Hayvanlar ile Etlerin ve Hayvan Maddelerinin Muayeneleri
Hayvan Kesimi
Madde 92 – Ticari amaçla kasaplık hayvan kesimlerinin mezbaha, et kombinası veya kapalı hayvan kesim yerlerinde yapılması mecburidir, Bu mahaller dışında kesim yapılması yasaktır. Köylerde zati ihtiyaç ve köy tüketimi için yapılacak kesimler ile kurbanlık hayvanlar için bu madde hükümleri uygulanmaz.
2664
Belirtilen kesim yerlerine gelecek olan bütün hayvanların, başka il veya ilçelere ait ise veteriner sağlık raporu, civar köylerden gelenlerin menşe şahadetnamesi bulunması mecburidir. Veteriner sağlık raporu veya menşe şahadetnamesi bulunmayan hayvanlar kesim salonuna gönderilmez.
Veteriner sağlık raporu veya menşe şahadetnamesi ile kesim yerlerine getirilen hayvanların kesimden önce ve kesimden sonra muayeneleri, mevsimin ve mahallin şartları dikkate alınarak kesim yeri idaresince tespit edilen saatte veteriner hekimi tarafından yapılır.
Belediyelere ait kesim yerlerinde muayeneler belediye veteriner hekimince yapılır. Veteriner hekimi bulunmayan belediyeler, serbest veteriner hekimler eliyle bu hizmeti yerine getirir. Mümkün olmadığı takdirde kamuya ait veteriner hekimlere ikinci görev verilmek sureti ile kesimden önce ve sonra hayvanların muayenesi sağlanır.
Madde 92/A –(Ek: 16/2/2004 – 2004/6886)
Hayvancılık işletmelerinin; çevre ve toplum sağlığına zarar vermeyecek, atık ve artıkları ile çevreyi kirletmeyecek, hayvan sağlığı ve gıda güvenliği ile ilgili mevzuatla belirlenen teknik, hijyenik ve sağlık şartlarına uygun olacak, hayvanların refahı ve güvenliğini temin edecek şekilde kurulması ve çalıştırılması zorunludur.
Hayvancılık işletmelerinin kuruluş, çalışma, denetleme usul ve esasları Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle belirlenir.
Ayakta Muayene
Madde 93 – Canlı hayvanlar kesilmeden önce aşağıdaki sıraya göre muayene ve kontrol edilir.
a) Hayvanın nev’i ve cinsi tespit edilir.
b) Besi durumu kontrol edilir.
c) Hayvanın durumu, davranışları, çevresine karşı ilgisi ve hareketi araştırılır.
d) Vücut muayenesinde, deri, sindirim, solunum ve tenasül organları muayene edilir. Gerektiğinde termometre tatbik olunur.
Muayene sonunda sağlam bulunanların en az 24 saat dinlendirildikten sonra kesilmesine izin verilir. Hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
e) Ayakta yapılan muayene ve kontrollarda;
Sığırda; sığır vebası, şarbon, yanıkara, tüberküloz, şap hastalığı, kuduz ve ateşli hastalıklar, danalarda ayrıca dizanteri,
Koyun ve keçilerde; uyuz, şarbon, kuduz,
Kanatlılarda; newcastle, kolera, tifo, difteri ve tüberküloz hastalıklarının mevcudiyeti aranır.
f) Çok zayıf hayvanlar ile etleri olgunlaşmamış durumdaki genç hayvanlar, gebelik müddetinin üçte ikisini doldurmuş gebeler, bir hafta önce doğum yapmış inekler ve ateşi çok yüksek hayvanların kesilmesine müsaade edilmez. İller, bölgelerinin özelliğini dikkate alarak koç katma tarihi itibariyle dişi koyun ve keçi kesimini önleyici tedbiri alır.
g) Ayakta hayvanların muayenesini yapan veteriner hekim salgın ve bulaşıcı hastalığa yakalanmış hayvanla temas ettiğinde gerekli dezenfeksiyon tedbirlerini almadıkça hayvanları muayene edemez ve başka bir yere gidemez.
Etlerin Muayenesi
Madde 94 – Etlerin muayenesinde uyulması ve alınması gerekli tedbirler şunlardır:
a) Kesilmiş hayvanın gövdesi ve bütün organları veteriner hekim tarafından sistematik muayeneye tabi tutulmadıkça hiçbir işlem yapılmaz ve kesim yerinin dışına çıkarılmaz.
b) Mezbaha, et kombinası veya kapalı kesim yeri idaresi etlerin ve sakatatın muayenesinde kullanılmak üzere gerekli aletleri temin etmek zorundadır.
c) Kesilen hayvanların iç organlarının ve başının hangi hayvana ait olduğunun tefriki bakımından mezbaha idaresince gerekli önlemler alınır. Karkasın muayenesinde herhangi bir hastalıktan şüphe edilen hallerde iç organlar gövdeden veya gövdenin bulunduğu yerden ayrılmaz.
d) Kesilen hayvanların iç organları ve etleri ayrı ayrı kontrol edilir. Gerektiği hallerde laboratuvar muayenesine başvurulur.
e) Sığırlarda sistiserkus bovis bakımından dil, kalp, göğüs ve çene kasları ile arka bacaklarda butlar kesilerek muayene edilir. Muayenelerde kesitlerin asgari düzeyde yapılmasına dikkat edilir.
Sistiserkus selluloza’nın bulunabileceği göğüs ve karın boşluğu organları, kalp, yutak, yemek borusu muayene ve kontrol edilir.
Karaciğerdeki distom muayenesi sığır, koyun ve keçilerde büyük safra kanallarına kesimler yapılarak gerçekleştirilir.
f) Etlerin muayene ve kontrolunda 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunda belirtilen salgın hastalıklardan biri tesbit edilirse Kanuna ve bu Yönetmeliğe göre işlem yapılır.
g) Mezbaha, et kombinası ve kapalı kesim yerlerinde etlerin muayenesinde takip edilecek usul sıra ve diğer işlemler Bakanlıkça çıkarılacak Etlerin Teftiş Talimatı ile belirlenir.
Hayvanların Mecburi Kesimleri
Madde 95 – Ateşli silahlarla vurulma, travma ve yaralanma, yıldırım, boğulma ve işkembe ve barsakların yemle tıkanması, gazla şişmesi neticesinde meydana gelen solunum güçlüğü veya geniş kanamalarda, hayvanın ölmeden kesilmesi sağlanır. Mecburi kesimlerde muayeneyi yapan veteriner hekim, kesimin hayvan hayatta iken yapıldığını özellikle tespit etmek zorundadır. Öldükten sonra veya agoni halinde kesildiği tespit edilen hayvanların et veorganlarına el konulur ve imha edilir.
a) Kesim yerleri dışında mecburi kesime tabi tutulan hayvana ait etin muayenesinde bütün organlarının veteriner hekimce muayene ve kontrol edilmesi zorunludur.
b) Mecburi kesim yapılan hayvanın muayeneye sevki sırasında bozulmasını önlemek için karın ve göğüs boşluğundaki organları çıkarılabilir. Ancak veteriner hekimin muayenesinde bunların muayene ve kontrol ettirilmesi mecburidir.
c) İç organları bulunmayan mecburi kesilmiş hayvan etlerinin satışına müsaade edilmez.
El Konulacak Etler
Madde 96 – Kesilmiş hayvan etlerine hastalığın nev’ine, yaygın veya mevzi oluşuna veya bozulma, kokuşma, kirlenme, zehirli madde ihtiva etme durumuna göre tamamen, kısmen veya şartlı olarak el konulur.
Tam El Koyma
Madde 97 – Kan, gövde ve bütün organlara el konulması gereken hastalıklarla diğer hususlar şunlardır:
1 – Şarbon,
2 – Yanıkara,
3 – Sığır Vebası,
4 – Kuduz,
5 – Ruam,
6 – Tetanoz,
hastalıkları ile
7 – Kaşekşi ile birlikte seyreden gereralize olmuş Tüberküloz hastalığı,
8 – Geniş sahalardaki yaralar, kangrenler, organların iltihaplanması neticesi meydana gelen yaygın kanlı ödemler.
9 – Hastalık neticesi meydana gelen aşırı zayıflık,
10 – Bütün dokularda yeşil-sarı yahut yeşil-sarımtrak renk,
11 – İleri derecede kokuşma, bozulma, kirlenme ve yaygın iltihap,
12 – Zehirlenmiş hayvan etleri,
13 – Bozulmuş, kokmuş kanatlı ve balık etleri,
14 – Yapılan bir kesit sahasında bir adetten fazla sistiserkus bovis görülüp – 30°C de dondurulmuş olanlar hariç çok sistiserkus bovisli et olarak değerlendirilen etler,
el konularak imha edilir.
Yağlar dışında hayvan vücudunun el konulacağı hastalıklarla diğer hususlar şunlardır:
1 – Çok dar sahada tüberküloz lezyonları tespit edilmesine rağmen aşırı derecede kaşektik bulunan etler,
2 – Kaslarda veya lenf yumrularında tüberküloz lezyonları bulunan etler,
3 – İç organlarda ve özellikle dalakta tüberküloz lezyonları bulunan etler,
4 – Göğüs ve karın boşluğundaki organlarda yaygın tüberküloz lezyonları tespit edilen etler,
el konularak imha edilir.
Şartlı El Koyma
Madde 98 – Sığırlarda sistiserkus bovis, koyun, keçi ve domuzlarda sistiserkus sellüloza ihtiva eden etlerde yapılan bir el ayası kadar kesitlerde canlı veya ölmüş parazit sayısı bir adet ise şartlı olarak el konulur. Parazitli et kısmı temizlenir. Geri kalan vücudun tamamı pişirilir veya 21 gün salamurada veyahut aynı müddet – 6°C derecede muhafaza edildikten sonra serbest bırakılır. El ayası kadar yapılan kesitlerde parazit sayısı birden fazla ise hayvanın bütün vücudu deri hariç organlarına da el konularak imha edilir.
Domuzlarda dil ve kaslarda yapılan kesitlerde trişin sayısı dokuz adetten az ise eti şartlı olarak serbest bırakılır. Trişin sayısı dokuz adetten fazla etlerde vücuda tam olarak el konulup imha edilir.
Parazitli etlerin gıda olarak yenilebilir hale getirilmesi için gerekli vasıtalar mezbaha, kombina veya kesim yeri idaresince temin olunur. Şartlı olarak el konulan etlerin değerlendirilmesi veteriner hekimin muayene ve kontrolunda yapılır.
El Konulan Etlerin Değerlendirilmesi
Madde 99 – El konulmasına karar verilen etlerden sanayide kullanılması mümkün olanlara yapılacak işlem Etlerin Teftiş Talimatında gösterilir. Değerlendirilmeyen et ve organlar yakılır veya imha kuyusunda yok edilir.
El Koymalarda İtiraz
Madde 100 – Kesilmiş hayvanın etini ve organlarını muayene eden veteriner hekim tam, kısmi veya şartlı el koymaya karar verince hayvan sahibinin ismi, adresi, hayvanın nevi, cinsi, miktarı ve el koyma sebebini açıklayan bir rapor tanzim eder ve kesim yeri idaresine verir. Hayvan sahibinin itirazı halinde masrafları kendisine ait olmak üzere Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünce belirlenen başka bir veteriner hekime muayene ettirilir veya bu etlerin bozulmasına meydan verilmeyecek en kısa zamanda gerekirse laboratuvarda kontrolu ve muayenesi yaptırılır. Bu müddet içinde etin bulunduğu yerden çıkarılmasına ve satılmasına izin verilmez; ikinci muayene ve kontrol sonucunu kabul etmeyen mal sahibinin ilgili idare mahkemesine müracaat hakkı vardır. Hastalıklı kısımlardan alınan numuneler mühürlü kaplarda yargılama sonuna kadar saklanır. Mal sahibi istediği takdirde bu numunelerden kendisine de verilir.
Etlerin Damgalanması
Madde 101 – Mezbaha, et kombinası ve kesim yerlerinde kesilen ve veteriner hekimce muayene ve kontrol edilen etlerden hastalıksız olanlar sağlığa zararsız sabit mürekkepli damga ile mühürlenir. Koyun ve sığırlarda mormavi, keçi, manda, deve ve domuzlarda kırmızı mürekkep kullanılır. Damgalarda hayvanın nev’i, kesim yerinin ismi, kod numarası, Bakanlıkça verilen sıra numarası bulunur.
Şartsız olarak yenilmesine karar verilen etler 3,5 cm. çapında daire şeklindeki; gıda kıymeti düşük etler bir kare içerisindeki 3,5 cm. çapındaki daire şeklindeki; imhası mecburi etler kenarları 5 cm. olan eşkenar üçken şeklindeki; fenni işlem yapıldıktan sonra yenilecek etler kenarları 4 cm. olan kare şeklindeki damgalarla mühürlenir.
Damgalar vücudun iki tarafına omuz, göğüs, karın, but veya sağrı bölgeleri üzerine vurulur. Damgalama işlemi etlerin muayenesini yapan Veteriner hekimin gözetimi altında yapılır.
Gıda Değeri Düşük Etler
Madde 102 – Aşağıda sayılan etler, gıda değeri düşük etlerdir:
a) Fenni işlem yapıldıktan sonra yenilmesine müsaade edilen etler,
b) Tüberküloz hastalığı bulunan organ ve kısımların imhasından sonra geri kalan hastalıksız ve kaşektik olmayan, yeni bir bulaşmaya ait araz göstermeyen etler,
c) Balık veya balıkyağı tad ve kokusunda olan veya rengi değişmiş etler ile çok hafifilaç kokusu bulunan etler,
d) Az miktarda sisteserkuslu etler,
e) Kaşektik olan ve yetersiz beslenmiş hayvanlardan elde edilen etler,
f) Gelişmesini yeterli şekilde tamamlamayan dana etleri.
Gıda değeri düşük etlerin ayrı yerlerde veya reyonlarda etiketlerinde belirtilerek satışlarına müsaade edilir.
Kaçak Kesimler
Madde 103 – Köylerde zati ihtiyaç için yapılacak kesimler ile kurbanlık hayvanlar hariç mezbaha ve et kombinası haricinde kesilen hayvanların eti kaçak ettir. Kaçak ete belediye zabıtası el koyar.
Kaçak kesimde hayvana ait iç organlar beraberinde ise, etler zabıtaca el konulmakla birlikte veteriner hekim muayenesi neticesine göre işleme tabi tutularak değerlendirilir. İç organları yoksa imha edilir.
Kesim Yerlerinin Kontrolu
Madde 104 – Mezbaha, et kombinası ve kesim yerleri, illerde Bakanlık il müdürlüğünde görevli veteriner hekimlerce, ilçelerde hükümet veteriner hekimince hijyenik şartlar bakımından kontrol edilir. (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının yetki ve sorumlulukları saklıdır.) Noksanlıklar bir tutanakla tesbit edilir ve giderilmesi için il veya ilçe müdürlüklerince ilgili kuruluşa bildirilir. Aynı halin tekerrüründe faaliyetleri mahallin mülki amirince durdurulur.
İKİNCİ KISIM
Özel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Sınırlarda Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri
Önemli Hastalıklarda Alınacak Tedbirler
Madde 105 – Yabancı ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan hayvanlarda;
a) Sığır vebası hastalığı tesbit olunduğunda, hastalığa yakalanmış sığır ve mandalar ile hastalıktan şüpheliler ve hastalık belirtisi göstermemekle beraber hasta hayvanlarla aynı nakil vasıtasında bulunan sığır ve mandalar tazminatsız olarak öldürülür ve yakılarak veya derin kireçli kuyulara gömülerek imha edilir.
Hastalarla temas eden koyun, keçi, kümes hayvanları ve domuzlar kapalı kara, hava veya deniz vasıtaları ile en yakın mezbahaya nakledilerek kestirilir. Etlerinin tüketimine izin verilir. Deriler dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır.
Sığır vebası hastalığına yakalanmış hayvanla temas eden deve ve tektırnaklı hayvanlar yıkanır ve dezenfekte edildikten sonra girişlerine izin verilir.
Deri, boynuz ve diğer hayvan maddeleri geldikleri yere gönderilir. Gönderilmesi mümkün olmayanlar imha edilir.
Hastalık tesbit edilen nakliye vasıtasındaki her nevi hayvan yemi imha olunur. Hastalık çıkan nakil vasıtalarının hükümet veteriner hekiminin nezaretinde temizlik ve dezenfeksiyonu yapıldıktan sonra boş olarak hududu geçmesine müsaade edilir.
b) At vebası hastalığı tesbit edildiğinde, hastalar, hastalıktan şüpheliler ve hastalarla temas eden tektırnaklı hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve yakılarak veya kireçli kuyulara gömülerek imha edilir. Hastalığa yakalanmış hayvanlarla temas eden diğer hayvanlar en yakın mezbahada kestirilir ve etlerinin tüketimine müsaade edilir. Derileri dezenfekte edilir ve serbest bırakılır.
Hastalık çıkan nakliye vasıtasında bulunan hayvan yemi ve maddeleri imha edilir. Hayvanlarla temas eden sahipleri ve bakıcıları ile nakil vasıtalarının temizlenip dezenfekte edildikten sonra yurda girmelerine izin verilir.
c) Mavidile yakalanmış koyunlar ile hastalıktan süpheliler ve hastalarla temas eden koyunlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli koyunlar yirmi gün karantinaya alınır.
Karantina sonunda hastalıksız sağlam koyunlar kesilir ve etlerinin tüketimine izin verilir. Derileri dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır. Nakliye vasıtası içinde bulunan hayvan yemi ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
d) Domuz vebası hastalığı tesbit edildiğinde hastalar, hastalıktan şüphe edilenler, hasta domuzla temas eden domuzlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Domuz naklinde kullanılan vasıtada bulunan yem ve hayvan maddeleri yakılarak imha olunur.
e) Tavuk vebası, salmonellosis ve newcastle tesbit olunduğunda hastalar, hastalıktan şüphe edilenler ve hastalarla bir arada bulunan kanatlılar öldürülür ve imha edilir. Sirayetten şüphe edilenler bulundukları yerde onbeş gün karantinaya alınır. Hastalıksız oldukları anlaşılan kanatlılar en yakın mezbahada kesilir. İç organları ve tüyleri yakılarak imha edilir, etlerin tüketimine ve satışına müsaade edilir. Hastalıklı tavuk kafesleri ağaçtan ve plastikten ise yakılır. Madeni kafesler önce alevden geçirilir ve daha sonra dezenfekte edilir. Nakil vasıtasında bulunan tavuk yem ve kanatlı artık ve maddeler yakılmak sureti ile imha edilir. Kanatlılara ait tahta, plastik yemlik ve suluklar yakılır. Madeni olanlar alevden geçirilip dezenfeksiyona tabi tutulur.
f) Şap hastalığına yakalanmış çift tırnaklı hayvanlar tazminatsız öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüphe edilenler masrafları sahibine ait olarak onbeş gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hastalar öldürülür ve imha edilir. Sağlamlar kapalı vasıtalarla nakledilerek en yakın mezbahada kesilir. Deri ve sakatatı imha edilir. Etlerin satışına izin verilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanlar kapalı vasıtalarla nakledilip en yakın mezbahada kestirilir, deri ve sakatatı imha edilir, etler serbest bırakılır. Nakliyede kullanılan vasıtalar temizlenir ve dezenfekte edilir. Nakliye vasıtasındaki hayvan yemleri, artıkları ile hayvan maddeleri yakılır.
Türkiye’de bulunmayan yabancı bir virus tipi şap hastalığı tespiti halinde, bütün hayvanlar, hayvan maddeleri ve artıkları tazminatsız olarak imha edilir. Nakliyede kullanılan vasıtalar temizlenir ve dezenfekte edilir.
g) Çiçek hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülur ve imha edilir. Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar masrafları sahibine ait olmak üzere altmış gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hastalık tesbit edilen hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıksız hayvanlar masrafları sahibine ait olmak üzere kestirilir, etleri serbest bırakılır. Derileri dezenfekte edildikten sonra verilir.
Nakil vasıtaları temizlenip dezenfekte edilir. Vasıtadaki hayvan yemleri, artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
h) Kuduz hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüpheliler on gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda hastalar tazminatsız öldürülür ve imha edilir.
Kuduz hastalığına yakalanmış hayvan tarafından ısırılan hayvanlar da tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
Bulaşmadan şüpheli et yiyen hayvanlarla, tek tırnaklılar ve sığırlar altı ay; koyun, keçi, domuz ve kanatlı hayvanlar üç ay masrafları sahiplerine ait olmat üzere karantinaya alınır. Karantina sonucu hastalar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalık tesbit edilmeyen hayvanlar serbest bırakılır.
Hastalıklı hayvanların taşındığı nakil vasıtaları temizlenir ve dezenfekte edilir. Hayvan yemleri, yem artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
Kuduz vak’asının çıktığı yer ve mahaller ve hasta hayvanlarla temas edenler hakkında gerekli işlemin yapılması için en yakın sağlık merkezine veya sağlık müdürlüğüne derhal haber verilir.
i) Şarbon hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Kesimlerine müsaade edilmez. Hastalıktan şüphe edilenler beş gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda hasta oldukları tesbit edilenler tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanlar masrafları sahiplerine ait olmak üzere onbeş gün karantinaya alınır. Hasta hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıksız hayvanlar müşahade ve karantina sonunda serbest bırakılır.
Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar öldürüldükten sonra yakılarak imha edilir; yakılmasının mümkün olmadığı durumlarda iki metre derinliğindeki çukurlara-yüzülmeden-üzerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür.
Hasta hayvanların bulunduğu nakil vasıtaları temizlenir ve dezenfekte edilir. Hasta hayvanların temas ettiği hayvan yemi veya artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir. Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların müşahade ve karantina süresi sona ermeden kesilmesine ve etlerin tüketilmesine kesinlikle izin verilmez.
j) Yanıkara hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüphe edilenler beş gün müşahadeye alınır. Hastalık tesbit edilenler tazminatsız öldürülür, sağlamlar serbest bırakılır.
k) Durin hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli aygır ve kısraklar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli erkekler kastre edilir, dişiler sahibi hesabına bir yıl müddetle karantinaya alınır. Sahibi karantinaya rıza göstermez ise tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
İhbarı Mecburi Olmayan Hastalıklar
Madde 106 – Yabancı ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan hayvanlarda, haber verilmesi ve mücadelesi mecburi hastalıklar dışında mahiyeti itibarı ile salgın niteliğinde bir hastalık görüldüğünde Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu’nun görüşlerine göre Bakanlıkça hazırlanacak talimat esasları uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Yurt İçinde Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri
Sığır Vebası Hastalığı
Madde 107 – Sığır vebası hastalığı tesbit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler de o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır:
a) Sığır vebası çıkan yer karantinaya alınır, geçit yerlerine hastalık levhaları konur. Hastalıklı yerin pazarında sığır ve manda ile bunların maddelerinin satışı yasaklanır.
Hastalık ilin birkaç ilçesinde çıkmış ise, ilin bütün hayvan park, pazar ve panayırları kapatılır. Hayvan ve hayvan maddelerinin nakli durdurulur.
b) Sığır vebası hastalığının süratli bir şekilde yayılma gösterdiği durumlarda karantina bölgesindeki iskele, istasyon ve anayollarda sığır ve manda sevkiyatı yasaklanır.
c) Sığır vebası çıkan ilde hastalık tamamen sönünceye kadar il hayvan sağlık zabıtası komisyonu çalışmalarını sürdürür. Bakanlık il müdürü ve hayvan sağlığı şubesi müdürü hastalıklı mıntıkaları devamlı kontrol eder ve gelişmelerden Bakanlığa bilgi verir. Mülki makamlar hastalıkla mücadelede her türlü kolaylığı ve desteği sağlamak zorundadır.
d) Sığır vebası hastalığının bütün semptomlarını açıkça gösteren sığır ve mandalar tazminatlı olarak öldürülür ve iki metre derinliğindeki çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Mümkün olmadığı hallerde tamamen yakılarak imha edilir.
e) Sığır vebası hastalığından şüphe edilen hayvanlara derece tatbik edilir. Vücut ısısı 39, 8°C ve üzerinde bulunan karantina bölgesindeki hayvanlar da tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
f) Sığır vebası hastalığının bulaşmasından şüphe edilen sığır ve mandalar 21 gün müşahadeye alınır ve günaşırı derece tatbik edilir. Vücut harareti 39, 8°C üzerinde bulunanların hergün ısıları kontrol edilir. Vücut ısısı 39, 8°C altına düşmeyenler hasta kabul edilip öldürülür ve imha edilir. Müşahede sonuna kadar vücut ısılarında değişiklik göstermeyen hayvanlar hastalıksızdır. Aşı yapılarak serbest bırakılır.
g) Sığır vebası hastalığı çıktığında uygulanacak aşılama programı ve esasları Bakanlıkça tesbit edilir ve valiliklere derhal bildirilir.
h) Yurt içinde sığır vebası hastalığının çıkması sonucu karantinaya alınan yerlerden sığır, manda, koyun, keçi ve kanatlı hayvanlar ile saman, ot ve hayvan maddelerinin çıkarılması yasaktır. Koyun ve keçi derileri ile yıkanmış, dezenfekte edilmiş yün, tiftik ve keçi kılının çıkartılmasına izin verilir.
i) Karantina sahası içindeki tektırnaklı hayvanlar ile develerin dezenfeksiyon yapıldıktan sonra dışarı çıkarılmasına müsaade edilir. Karantinaya alınan yerde kanatlı hayvanların kümes veya kafeslerde bulundurulmaları, köpeklerin bağlı tutulmaları zorunludur.
j) Sığır vebası hastalığı çıkan yerlerdeki koyun ve keçi sürüleri, karantinada bulunan sığır ve mandalarla temas ettirilmez, ahırlarına sokulmaz. Hükümet veteriner hekimi koyun ve keçi sürülerini devamlı kontrol eder.
k) Yurt içinde kara ve su vasıtaları ile nakliyat yapılırken sığır ve mandalarda veba hastalığı çıktığında ilk varacakları iskele, istasyon veya yerlerde hastalar hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Diğerleri en yakın mezbahada kestirilir. Deri ve ayakları dezenfekte edilir. Etleri hakkında bu Yönetmelik ve Etlerin Teftiş Talimatına göre işlem yapılır. Bulaşmadan şüpheliler talep edildiğinde masrafları sahibine ait olarak 21 gün müşahadeye alınır. Müşahade müddeti sonunda hastalıksız olanlar aşılanarak serbest bırakılır.
l) Sığır vebası hastalığı pazar ve panayırlarda çıktığında, o yerde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanır. Pazar ve panayırdaki sığır ve mandalar karantinaya alınır. Hastalar ve hastalıktan şüpheliler hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheliler 21 gün müşahadeye tutulur. Müşahade müddeti sonunda hastalıksız bulunanlar aşılanarak serbest bırakılır.
m) Sığır vebası hastalığının kombina, mezbaha ve kesim yerlerindeki sığırlarda çıkması durumunda, hastalar ve hastalıktan şüpheliler tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Diğer manda ve sığırlar kestirilir. Etleri hakkında bu Yönetmelik ve Etlerin Teftiş Talimatına göre işlem yapılır. Deri ve tırnakları dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır.
n) Hasta veya hastalıktan şüpheli hayvanlarla temas edenlerin ellerini, elbise ve ayakkabılarını dezenfekte etmeleri zorunludur. Hastalara ait eşya ve malzemeler, nakilde kullanılan vasıtalar dezenfekte edilmedikçe kullanılmaz. Hasta hayvanların bulundukları yerin zemini, duvarları, yemlikleri, bölmeleri, dezenfekte edildikten sonra kullanılır. Hastalıklı yerdeki hayvan yemleri karantina dışına çıkarılmadan tek tırnaklı hayvanlara yedirilebilir.
o) Sığır vebası hastalığı Türkiye’ye sınırı olan devletlerde veya başka ülkelerde çıktığında yurt içinde tesis edilecek tampon bölgeler ile koruyucu aşılama programı Bakanlıkça düzenlenir. Bakanlık il müdürlükleri sığır vebası koruyucu aşılama programını bütün imkanlarını ve personelini görevlendirerek öncelikle uygulamak zorundadır.
p) Sığır vebası hastalığı sebebi ile konulan karantina son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Şap Hastalığı
Madde 108 – Şap hastalığı çıktığında hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanır; “Yönetmeliğin Birinci Kısmının Dördüncü Bölümündeki” hastalık çıkışında alınacak genel tedbirleri ve hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirleri kararlaştırır.
a) Şap hastalığı çıkan yer ile su ve meraları müşterek olan köyler karantina altına alınır. Geçit noktalarına hastalığın adı yazılı levhalar asılır. Hastalık aynı zamanda birkaç köyde veya mahalde çıkmış ise hepsini içine alan genel bir kordon konur.
b) Şap hastalığının tipini tesbit için usulüne göre alınan hastalıklı numune derhal Şap Enstitüsüne gönderilir. Şap Enstitüsü hastalığın tipini belirler ve gerekli aşıyı il veya ilçe müdürlügüne gönderir. Hastalık mikrobunun durumu dikkate alınarak, hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar dışındakiler aşılanır.
c) Şap hastalığı çıkan yerdeki hayvan park, pazar ve panayırı kordon sahası içinde ise çift tırnaklı hayvanlara kapatılır. Hastalık yayılma özelliği gösteriyorsa il hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararıyla ildeki bütün hayvan pazar ve panayırları çift tırnaklı hayvanlara kapatıldığı gibi çift tırnaklı hayvanlarla yapılan sevkiyat ve nakliyat yasaklanır.
d) Hastalık bir köyde, mahalde veya ahırda çıktığında, buraların dışında bulunan yerlerdeki hayvanlara bulaşması mümkün değilse buralarda sınırlı karantina konur. Hastaların, hastalıktan ve bulaşmadan şüphelilerin hastalık tamamen sönünceye kadar dışarıyla teması önlenir.
e) Karantina altına alınan yerden çift tırnaklı hayvanlar ile ot saman gibi hayvan yemlerinin ve hayvan maddelerinden tırnak, boynuz ve derinin çıkarılması yasaktır. Sütün kaynatıldıktan sonra çıkarılmasına izin verilir.
f) Karantinaya alınan yerlerden transit olarak geçirilecek hayvanlar kapalı vasıtalarla nakledilirler. Hayvanlar karantina bölgesini geçinceye kadar su ve yem vermek için vasıtalardan indirilmez. İndirilenler derhal 15 gün karantinaya alınır.
g) Hastalar, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheliler sahibinin isteği halinde kapalı vasıta ile kesilmek için en yakın mezbahaya gönderilir. Et ve derileri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
h) Karantina bölgesindeki hastalıksız hayvanların kesilmek için kapalı vasıtalarla mezbahaya sevkine müsaade edilir. Ancak deri, boynuz ve tırnakları dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolları yapmakla yükümlüdür.
i) Şap hastalığının bulunduğu yerdeki tek tırnaklı hayvanların karantina bölgesi dışına çıkarılmasına tırnakları dezenfekte edildikten sonra müsaade edilir.
j) Şap hastalığını takiple görevlendirilen hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen sönünceye kadar hastalıklı bölgeyi devamlı kontrol eder. Hayvan sahiplerine hastalık hakkında bilgi verir. Hastaların tedavisi için mümkünse ilaç yardımı yapar; ilacı nasıl kullanacaklarını öğretir.
k) Şap hastalığı sebebi ile konulan karantina son hastanın iyileşmesinden veya ölümünden 15 gün sonra hükümet veteriner hekiminin kontrolunda yapılan dezenfeksiyonla kaldırılır.
l) (Değişik : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen mücadele bölgelerinde hastalığın varlığı ve tipi tesbit edilen hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür veya kestirilir. Hastalıktan ölen veya öldürülen hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Mümkün olmadığı hallerde tamamen yakılarak imha edilir.
m) (Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığı ile mücadele için alınacak diğer karar ve tedbirler ile Bakanlıkça her yıl tesbit ve ilan edilen mücadele bölgelerindeki uygulama esasları Bakanlıkça belirlenir.
Şarbon Hastalığı
Madde 109 – Bir yerde şarbon hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık bölgesine geldiğinde hastaları ayırır ve sağlam hayvanlardan ayrı bir yerde muhafaza altına alır. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu kurulur. Komisyon hükümet veteriner hekiminin hastalık raporuna göre hastalık çıkış kararı alır ve hastalığı ilan eder.
a) Mayvan sağlık zabıtası komisyonu kararına göre tesbit edilen hastalıklı bölgenin giriş ve çıkış yerlerine “şarbon hastalığı vardır” levhaları dikilir.
b) Şarbon hastalığından ölen hayvanlar mümkünse yakılarak imha edilir veya iki metre derinliğindeki çukurlara, üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek, derileri ile birlikte gömülür. Hastalıktan ölen hayvanlara ait maddelerin çevreyi bulaştırmaması için hükümet veteriner hekimi gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
c) Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların yem ve su kapları bulundukları yerden dışarı çıkarılamaz ve diğer hayvanlar için kullanılmaz. Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların bulunduğu yere çıplak ayakla girilmez. Hayvan bakıcılarının ellerinde ve açık yerlerinde yara bulunmamalıdır.
d) Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların kesilmesi ve etlerinin tüketilmesi yasaktır. Deri, kıl, yapağı, boynuz ve tırnaklarına el konulur ve imha edilir.
e) Hasta ve bulaşmadan şüpheli hayvanların sütü, yapağı ve kılları imha edilir.
f) Şarbon hastalığı yoldaki sürülerde ve hayvanlarda nakledilirken çıkmışsa hastalar ayrılır. Hastalıksız hayvanlar ayrı bir yerde karantinaya alınır. Beş gün içinde hastalıksız hayvanlardan yeni bir hasta tesbit edilmez ise sürünün yer değiştirmesine izin verilir.
g) Şarbon hastalığından ölen hayvanlara otopsi yapılmaz. Ancak marazi madde almak için kadavralar gömülecek çukurun içinde açılır. İşlem tamamlandıktan sonra derhal sönmemiş kireç dökülerek gömülür.
h) Şarbon hastalığının sönüşüne kadar karantina bölgesine aşısız tektırnaklı, sığır, koyun, keçi ve domuzların girmesi yasaklanır. Şarbon hastalığına karşı aşılanmış hayvanların girişine izin verilir.
i) Karantina bölgesinden mezbahaya sevk edilmek istenen büyük ve küçük baş hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hastalıksız oldukları tesbit edilen hayvanlar derhal kesilmek üzere kapalı vasıtalarla en yakın mezbahaya gönderilir. Hükümet veteriner hekimi durumu mezbaha veteriner hekimine bildirir.
j) Şarbon hastalığı insanlara da bulaşabileceğinden, hükümet veteriner hekimi hastalık hakkında hayvan sahiplerine ve mahalli sağlık teşkilatına bilgi verir.
k) Şarbon hastalığı mikrobu ile bulaşık mera ve su kaynaklarına hayvanların girmesi yasaklanır. Bu yerlerde otlatılmasında ve sulanmasında zaruret olan hayvanlar şarbon hastalığına karşı aşılanır ve aşılamadan 15 gün sonra bulaşık bölgeye girmelerine müsaade edilir.
l) Şarbon mikrobu ile bulaştığından şüphe edilen hayvan yemleri laboratuvar sonuçlarına göre değerlendirilir. Müsbet çıkanlar imha edilir.
m) Şarbon hastalığı çıkan veya hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların muhafaza edildiği ahır ve ağıllara; buralardaki eşya ve malzemeler, hayvan yemleri ve maddeleri ile artıkları dezenfekte edildikten sonra hastalıksız hayvan konulmasına müsaade edilir.
n) Şarbon hastalığında konulan karantina son ölüm veya iyileşmeden 15 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Sığırlarda Tüberküloz
Madde 110 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, sığır tüberkülozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Koyun ve Keçilerde Çiçek
Madde 111 – Yurt içinde koyun ve keçilerde çiçek hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahalline gelince hasta hayvanları muayene eder ve hastalık raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararını alır ve hastalığı ilan eder.
a) Çiçek hastalığına yakalanmış koyun ve keçiler ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Hastalıktan şüpheliler müşahede altında tutulur. Hastalığın bulaşması tehlikesi olan bütün koyun ve keçilere çiçek aşısı uygulanır.
b) Çiçek hastalığından veya hastalık şüphesi altındaki hayvanlardan ölenler derileri ile birlikte yakılarak yahut derin çukurlara gömülmek suretiyle imha edilir.
c) Karantina bölgesine dışarıdan hayvan girmesine ve içeriden hayvan çıkarılmasına izin verilmez. Karantina kaldırılıncaya kadar buradaki hayvanlar, yün ve derileri, hayvan yemleri ve maddeleri ile sürü köpeklerinin dışarı çıkarılması yasaklanır.
d) Hastalıklı veya hastalıktan şüpheli hayvanlarda kullanılan her türlü alet ve malzeme dezenfekte edildikten sonra karantina bölgesi dışına çıkarılmasına müsaade edilir.
e) Karantinaya alınan yerlerdeki hastalıktan ve bulaşmadan şüpheliler ile iyileşmiş hayvanların kapalı vasıtalarla en yakın mezbahada kesilmelerine izin verilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanların yün, deri, tırnak ve boynuzlarının dezenfekte edilmesi zorunludur.
f) Hastalık çıkan yerlerdeki koyun ve keçilerin 10 gün içinde kesilecekleri tesbit edilmişse bu hayvanlara aşı uygulanmaz.
g) Hastalıklı yerden izinsiz olarak çıkarılan sürüler bulunduğu yerde karantinaya alınır. Çıkaranlar hakkında kanuni işlem yapılmak üzere savcılığa müracaat edilir.
h) Çiçek hastalığına yakalanmış hayvanlarda iyileşenler 15 gün bekletildikten sonra dezenfekte edilerek hastalıksız hayvanların yanına gönderilir.
i) Koyun veya keçi çiçek hastalığına yakalanmış hayvanların bulundukları yerlere giren bakıcıların çıkışlarında gerekli dezenfeksiyonu yapmaları zorunludur.
j) Hastalık çıkan yerlerdeki hayvan yemlerinin buradaki hayvanlar tarafından tüketilmesine müsaade edilir.
k) Koyun veya keçi çiçek hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri son iyileşme veya ölümden 60 gün sonra kaldırılır.
Ruam Hastalığı
Madde 112 – Tektırnaklı hayvanlardaki burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız şişkinliği veya deride ağrısız şişkinlikler yahut sebepsiz zayıflayan, vücut harareti değişiklik gösteren, öksüren ve yapılan tedaviye cevap vermeyen, testisleri şişmiş ve iltihaplı hayvanlara talimatnamesindeki esaslara göre mallein tatbik edilir. Sonuç müsbet ise hükümet veteriner hekimi hastalık raporu düzenler. Toplanan hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Mallein uygulaması sonunda hasta oldukları anlaşılan tektırnaklı hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
b) Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar hakkında talimatnamesindeki hususlar uygulanır.
c) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların kesilmesine ve etlerinin tüketimine izin verilmez.
d) Ruam hastalığından ölen veya öldürülmesine karar verilen hastalar kapalı vasıtalarla gömülecekleri yahut yakılacakları yere sevkedilir. Nakil sırasında burun akıntılarının çevreye bulaşmaması için gerekli tedbirler alınır. Kadavralar üzerine sönmemiş kireç dökülerek derin çukurlara gömülür. Nakilden sonra vasıtaların dezenfekte edilmesi mecburidir.
e) Ruam hastalığı çıkan veya hasta hayvanların muhafaza edildiği ahıra dışarıdan hayvan sokulmasına izin verilmez; her türlü eşya alet ve malzeme ile hayvan yemlerinin çıkarılması yasaklanır, hasta hayvanlara ait gübreler yakılır.
f) Bakanlıkça hazırlanan program ve projelere göre hastalıksız oldukları tesbit edilen tektırnaklı hayvanlara hükümet veteriner hekimince bir belge verilir. Alım ve satım sırasında bunun gösterilmesi zorunludur. Taşımada çalıştırılan tektırnaklı hayvanların altı ayda bir hükümet veteriner hekimine muayene ettirilmesi mecburidir.
g) Bulaşmadan şüpheli olarak müşahedeye alınan hayvanların bulundukları yerden çıkarılmaları yasaktır. Çıkarılmaları halinde yeni götürdükleri yerdeki hastalığa yakalanabilecek hayvanlarla birlikte karantinaya alınır. Sahibi hakkında Kanunun cezai hükümleri uygulanır.
h) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler mümkünse eldiven geçirilerek veya kimyevi maddelerle dezenfekte edildikten sonra kullandırılır. Dezenfekte edilen ahırlara bir hafta sonra hayvan konulur.
i) Ruam hastalığı insan sağlığı için tehlikeli olduğundan hastaların bulundukları yerlere derilerinde yara olanların girmesine izin verilmez.
j) Yönetmelikte yer almayan hususlarda Ruam Savaş Yönetmeliği uygulanır.
k) Ruamda karantina hastalık çıkan ahır veya yerle sınırlıdır. Hastalar dışındaki hayvanlarda test sonucu menfi ise test 21 gün sonra tekrarlanır. İkinci test sonucu menfi olanlar hastalıksız kabul edilir ve karantina dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Durin Hastalığı
Madde 113 – Veteriner hekimce yapılan muayenede durin hastalığına yakalandığı anlaşılan veya hastalıktan şüphe edilen tektırnaklı hayvanlar derhal ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Hastalığı haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hükümet veteriner hekiminin raporunu inceleyerek hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta ve hastalıktan şüpheli tektırnaklı hayvan cinsi temastan alıkonur ve ayrı bir yerde muhafaza edilir. Hastaların bir yıl içerisinde cinsi temasta bulunduğu aygır veya kısraklar tesbit edilerek sahipleri yanında bir yıl müşahede altında bulundurulur. Müşahede müddeti sonunda hastalıksız olduklarına hükümet veteriner hekimince karar verilenler serbest bırakılır.
b) Durin hastalığı tedavi edilmeyecek derecede ilerlemiş aygır ve kısraklar hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatsız öldürülür ve imha edilir.
c) Durin hastalığı bir bölgenin birkaç yerindeki tektırnak hayvanlarda çıktığında bölgedeki bütün tektırnaklı hayvanların hükümet veteriner hekimince muayene edilmesi mecburidir.
d) Durin hastalığına yakalanmış aygırlar kastre edilir, kısrakların-tedavi edilmiş olsalar bile- damızlıkta kullanılması yasaklanır. Hastalığın yaygın olduğu yerlerde bir yaşındaki erkek ve iki yaşındaki dişi hayvanlar da muayene edilir.
e) Durin hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli hayvanlar iki haftada bir hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Bunların bulundukları yerden ayrılmaları yasaklanır.
f) Hastalığın bulaşmasından şüphe edilen tektırnaklı hayvanlar bulundukları yerden çıkarılmaz ve yavru almak için çiftleşmede kullanılmaz. Bulaşmadan şüpheli hayvan sayısı fazla ise hastalık bölgesinde muayene istasyonu kurulur. Hayvan sahipleri hayvanlarını muayene istasyonuna getirmek zorundadır.
g) Hastalık çıkan yerdeki bulaşmadan şüpheli hayvanların başka yerlere götürülmelerinde zaruret varsa hükümet veteriner hekimince karar verilir ve gittikleri yerin il veya ilçe müdürlüğü haberdar edilir.
h) Hasta veya hastalıktan şüpheli tektırnaklı hayvan özel veya kamu kuruluşuna ait ise, idaresine bilgi verilir. İdare, hayvan sağlık zabıtası komisyonunun kararlarına uymakla yükümlüdür.
i) Durin hastalığında bir yıl süre ile müşahedeye alınan hayvanlardan, hasta ve hastalıktan şüpheli erkekler kastre edilip, kısraklar öldürüldükten sonra dezenfeksiyon yapılarak karantina tedbirleri kaldırılır.
Sığır Brusellozu
Madde 114 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, sığır brusellozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Koyun ve Keçi Brusellozu Hastalığı
Madde 115 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, koyun ve keçi brusellozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Tavuk Vebası Hastalığı
Madde 116 – (Değişik: 21/3/2008 – 2008/13436 K.)
Bakanlık, tavuk vebası hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi, yetiştiricilerin bilgilendirilmesi, salgın olduğunda virüslerin memelilere ve diğer türlere bulaşmasının önlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Tavuk vebası hastalığına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Newcastle (Yalancı Tavuk Vebası)Hastalığı(1)
Madde 117 – (Değişik: 12/1/2009-2009/14595 K.)
Bakanlık, yalancı tavuk vebası hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Kanatlı Tifosu (Tavuk Tifosu) ve Pullorum Hastalıkları
Madde 118 – (Değişik: 25/3/2003-2003/5407 K.)
Kanatlı Tifosu ve Pullorum hastalıklarında aşağıda belirtilen tedbirler uygulanır.
a) Kanatlı Tifosu (Tavuk Tifosu) Hastalığı;
1) Kanatlılarda tifo (Salmonella gallinarum) hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahallinde gerekli muayene ve incelemeleri yapar ve gerekli gördüğü tedbirleri alır.
2) Kanatlı tifosu hastalığından şüphe edilen sürülerden alınan ölü veya hasta hayvanlardan birkaç tanesi kesin teşhis için, usulüne uygun olarak laboratuvara gönderilir. Laboratuvara hasta ve ölü hayvan gönderilmesinin mümkün olmadığı durumlarda; hastalıklı kanatlılara ait iç organlar, uzun kemikler, gaita, kloakal swaplar, yumurta ve kan serumları laboratuvara gönderilir.
3) Laboratuvar raporuna istinaden veteriner hekim hastalık çıkış raporunu düzenler, derhal mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonunu toplar, komisyon hükümet veteriner hekiminin raporuna istinaden hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
4) Laboratuvar muayenesine göre bu hastalığın tespit edildiği kümeslerde, ölen kanatlılar gömülür veya yakılarak imha edilirler. Enfeksiyondan şüpheli genel durumu bozuk olan kanatlılar da imha edilirler.
5) Hastalığın tespit edildiği ticari kümeslerdeki yumurtacı veya broiler sürülerinde laboratuvar muayenesi 21 gün ara ile tekrarlanır. Son iki muayenenin menfi çıkması halinde sürü hastalıksız kabul edilir.
6) Bu hastalığın tespit edildiği kümeslerdeki sürüler damızlık olarak kullanılmaz.
7) Damızlık sürülerde söz konusu hastalığın tespit edilmesi durumunda, bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda Bakanlıkça çıkarılan yönetmelik ve talimatlar uygulanır.
8) Yurtdışından ithal edilen yumurtalar ve canlı kanatlı hayvanlar, yurda sokuldukları yerde bu hastalık bakımından laboratuvar muayenesine tabi tutulur.
9) Kanatlı tifosu sebebiyle alınan karantina tedbirleri, (5) numaralı alt bentteki şartlar yerine getirildikten sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
b) Pullorum Hastalığı;
1) Kanatlılarda pullorum (Salmonella pullorum) hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahallinde gerekli muayene ve incelemeleri yapar ve gerekli gördüğü tedbirleri alır.
––––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “Newcastle Hastalığı” iken, 5/12/2003 tarihli ve 2003/6562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
2) Pullorum hastalığından şüpheli sürülerden alınan ölü veya hasta hayvanlardan birkaç tanesi kesin teşhis için, usulüne uygun olarak laboratuvara gönderilir. Laboratuvara hasta ve ölü hayvan gönderilmesinin mümkün olmadığı durumlarda; hastalıklı kanatlılara ait iç organlar, uzun kemikler, gaita, kloakal swaplar, yumurta ve kan serumları laboratuvara gönderilir.
3) Laboratuvar raporuna istinaden veteriner hekim hastalık çıkış raporunu düzenler, derhal mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonunu toplar, komisyon hükümet veteriner hekiminin raporuna istinaden hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
4) Laboratuvar muayenesine göre bu hastalığın tespit edildiği kümeslerde ölen kanatlılar gömülürler veya yakılarak imha edilirler. Enfeksiyondan şüpheli genel durumu bozuk olan kanatlılar da imha edilirler.
5) Hastalığın tespit edildiği ticari kümeslerdeki yumurtacı veya broiler sürülerinde laboratuvar muayenesi 21 gün ara ile tekrarlanır. Son iki muayenenin menfi çıkması halinde sürü hastalıksız kabul edilir.
6) Bu hastalığın tespit edildiği kümeslerdeki sürüler damızlık olarak kullanılmaz.
7) Damızlık sürülerde söz konusu hastalığın tespit edilmesi durumunda, bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda Bakanlıkça çıkarılan yönetmelik ve talimatlar uygulanır.
8) Yurtdışından ithal edilen yumurtalar ve canlı kanatlı hayvanlar, yurda sokuldukları yerde bu hastalık bakımından laboratuvar muayenesine tabi tutulur.
9) Pullorum hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri, (5) numaralı alt bentteki şartlar yerine getirildikten sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Kuduz Hastalığı
Madde 119 – Kuduz hastalığı çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi derhal hastanın bulunduğu yere gider ve hastalık çıkış raporu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararını alır ve ilan eder.
a) Kuduz hastalığına yakalanmış ve kuduz hayvan tarafından ısırılan hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Ancak, kuduz hayvan tarafından ısırılan hayvanların sahipleri öldürülmelerine rıza göstermez ise, en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınmak şartıyla, hayvan nev’ilerine göre bu Yönetmelikte belirtilen karantina süresince masrafları hayvan sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolu yapmakla yükümlüdür.
b) Kuduz hastalığına yakalanmış hayvan, insanları da ısırmış ise hükümet veteriner hekimi durumdan mahalli sağlık teşkilatını haberdar etmekle yükümlüdür. Isırma olayı mevcut olmasa bile il veya ilçe müdürlüklerinin hayvanlarda kuduz hastalığının çıktığını sağlık teşkilatına bildirmesi zorunludur.
c) Kuduz hastalığı çıkan yerdeki sahipsiz ve başıboş köpekler köylerde muhtar ve ihtiyar heyetince, kasaba ve şehirlerde belediye zabıtasınca tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
d) Kuduz hastalığının bulaşmasından şüphe edilen hayvanlar da tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Sahipleri öldürülmelerine rıza göstermez ise en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınarak et yiyenler, tektırnaklılar ve sığırlar altı ay; koyun, keçi, domuz ve kanatlılar üç ay masrafları sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolu yapmakla yükümlüdür.
e) Kuduz hastalığından şüphe edilen hayvanlar şehir ve kasabalarda belediyeler, köylerde muhtarlıklar tarafından yaptırılan kapalı yerlerde 10 gün müddetle müşahedeye alınır. Müşahede sonunda kuduz hastalığının belirtisini göstermeyen hayvanlar hastalıksız sayılır. Müşahede masrafları sahibine aittir.
f) Kuduz hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli bir köpek müşahede yerinden kaçar ve bulunamaz ise o mıntıkanın on kilometrelik çevresindeki sahipsiz ve başıboş köpekler öldürülür ve imha edilir. Sahipli köpekler zincire bağlanır. Çoban köpekleri sürülerin bulunduğu yerde serbest bırakılır.
g) Sahipli kedi ve köpeklerin kuduz hastalığına karşı aşılanması mecburidir. Şehirlerde belediyelerce, köylerde muhtarlıklarca sahipli köpek ve kedilerin kaydı tutulur. Bu kayıtlar hükümet veteriner hekimince denetlenir. Köpekler üç aylık kediler altı aylık olduklarında ilk defa aşılanırlar. Her yıl aşı tekrarlanır. Aşılanan hayvanlar için aşı belgesi düzenlenir. Belgesizler öldürülür ve imha edilir.
h) (Değişik: 10/12/2007-2007/12984 K.) Kuduz hastalığından veya bulaşmadan şüphe edilen hayvanların bulundukları yerin dışına çıkarılmasına izin verilmez. Bu hayvanların kesilmesi ve etlerinin tüketilmesi yasaktır, sütleri imha edilir. Kuduz hastalığı çıkan işletme dışındaki hayvanlardan elde edilen sütler, pastörizasyon veya sterilizasyon işlemlerinden birine tabi tutularak pastörize süt veya sterilize süt olarak tüketime sunulur.
i) Belediyeler ve köy muhtarlıkları kuduz hastalığından veya bulaşmadan şüpheli hayvanların müşahedeye alınabilecekleri yeri temin etmek zorundadır.
j) Kuduz hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli hayvanların kadavraları, derileri ile birlikte imha edilir.
k) Kuduz hastalığının kesin teşhisi için, hastalığa el koyan veterinerlikçe ölen veya öldürülen hayvanın başı bolca tuzlanıp, plastik torbaya sardırılır. Teneke kutu içerisinde veya tahta kutuda laboratuvara gönderilir. Ambalaj üzerine kuduz kelimesinin belli olacak şekilde yazılması zorunludur.
l) Kuduz veya kuduz hastalığından şüphe edilen hayvan tarafından ısırılan hayvanlara beş gün içinde küratif aşı, tarifnamesine göre yapılır.
m) Kuduz hastalığı sebebi ile konulan karantina tedbirleri hastalığa yakalanan hayvan; et yiyen, tektırnaklı ve sığır ise altı ay sonra; koyun, keçi, domuz ve kanatlılarda üç ay sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
n) Kuduz hastalığı ile mücadele ilgili bakanlıklarla yapılacak müşterek çalışma esasları düzenlenecek protokollerle belirlenir.
At Vebası Hastalığı
Madde 120 – At vebası hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelir ve hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hükümet veteriner hekiminin raporunu inceler ve hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta tektırnaklı hayvanlar ayrılır ve tazminatlı olarak öldürülür ve derileri ile birlikte imha edilir.
b) Hastalık çıkan yerin giriş ve çıkış noktalarına at vebası hastalığı levhası dikilir.
c) Karantina bölgesine tektırnaklı hayvanların girmesine izin verilmez; hastalık çıkan yerdeki tektırnaklı hayvanların ahırları sineklere karşı ilaçlanır.
d) Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar ayrı bir yerde muhafaza altında bulundurulur. Vücut hararetleri devamlı kontrol edilir. Vücut harareti yükselen ve vücutta ödem teşekkül eden, ağız ve burun akıntısı bulunan hayvanlar derhal tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
e) Hastalığın bulaşmasını önlemek için hastalık çıkan yerdeki ve civarındaki tektırnaklı sağlam hayvanlar at vebası aşısı ile aşılanır. Yurt içinde yapılacak koruyucu aşılamalar Bakanlıkça verilecek programa göre uygulanır.
f) At vebası hastalığından ölen veya öldürülen hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara gömülür veyahut yakılarak imha edilir.
g) At vebası hastalığı sokucu sinekler vasıtası ile bulaştığından, hastalık çıkan yerlerdeki tektırnaklı hayvanların ahır ve pencereleri sinek geçirmeyen tellerle kapatılır ve hastalık süresince hayvanlar dışarı çıkarılmaz.
h) At vebası hastalığını bulaştıran sokucu sinekle su birikintileri ve bataklıkların bulunduğu yerlerde yaşadıklarından buralara tektırnaklı hayvan sokulmaz, mümkünse buraları ilaçlanır.
i) Yurdumuza sınır olan devletlerde veya başka ülkelerde at vebası hastalığı çıktığında tesis edilecek tampon bölgeler ve aşı uygulamaları Bakanlıkça belirlenir.
j) At vebası hastalığında konulan karantina tedbirleri son ölüm veya öldürülmeden 60 gün sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Mavidil Hastalığı
Madde 121 – Koyunlarda mavidil hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelir ve hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta ve hastalıktan şüpheli koyunlar ayrılır. Bulaşmadan şüpheliler ayrı bir yerde muhafaza altına alınır.
b) Mavidil hastalığının virüsünü sinekler taşıdığından hayvan ve hayvan barınakları ilaçlanır.
c) Hastalığın sağlamlara bulaşmasını önlemek için mümkünse koyun sürüleri alçak ova ve bataklık yerlerden yüksek yerlere götürülür. Hastalıksız hayvanlara aşı uygulanır.
d) Hayvanlar öğleden sonra ve geceleri kapalı yerlerde muhafaza edilir.
e) Karantina bölgesine dışarıdan koyun keçi ve sığır sokulması ve çıkarılması yasaktır. Aşılanmış koyunların bölgeye girmesine müsaade edilir.
f) Mavidil hastalığı çıkan veya çıkma ihtimali olan bölgelerdeki koyunlara Bakanlıkça düzenlenen programa göre koruyucu aşı uygulanır.
g) Mavidil hastalığında konulan karantina tedbirleri son iyileşme ve ölümden kırk gün sonra kaldırılır.
Koyun ve Keçi Vebası (PPR)(1)
Madde 122 – (Değişik : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Koyun ve keçi vebası hastalığı tespit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır.
a) Koyun ve keçi vebası çıkan yer karantinaya alınır ve geçit yerlerine hastalık levhaları konur. Hastalıklı yerin pazarında küçükbaş hayvanların satışı yasaklanır.
——————————
(1) Bu madde başlığı “Uyuz Hastalığı” iken, 5/8/1999 tarih ve 99/13213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
b) Hastalığın bulaşmasından şüphe duyulan hayvanlar dışında olan ve enfeksiyona açık çayır, mera, su ve yol ortaklığı bulunan küçükbaş hayvanlara attanue homolog PPR aşısı veya attanue sığır vebası aşısı tatbik edilir.
c) Koyun ve keçi vebası hastalığının süratli bir şekilde yayılma gösterdiği durumlarda karantina bölgesindeki iskele, istasyon ve anayollarda küçükbaş hayvan sevkiyatı yasaklanır.
d) Koyun ve keçi vebasından öldükleri kesin olması sebebiyle otopsi yapılmayan hayvanlarla, hastalık şüphesiyle otopsi yapılan hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara üzerine sönmemiş kireç dökülerek veya yakılarak gömülür.
e) Koyun ve keçi vebası hastalığı çıktığında uygulanacak aşılama programı ve esasları Bakanlıkça tespit edilir ve valiliklere bildirilir.
f) Koyun ve keçi vebası hastalığının çıkması sonucu karantiyana alınan yerlerden koyun, keçi, sığır, manda ve kanatlı hayvanlar ile saman, ot ve hayvansal maddelerin çıkartılması yasaktır. Deve ve tektırnaklı hayvanlar ile sığır derilerinin dezenfekte edildikten sonra dışarı çıkartılmasına izin verilir.
g) Nakliyat esnasında koyun ve keçilerde veba hastalığı saptandığında ilk varılacak iskele, istasyon ve diğer yerlerde hastalar, hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile 21 gün süreyle karantinaya alınır. Karantina altına alınan yerlerdeki sürülerin bakım ve iaşe masrafları sahipleri tarafından karşılanır.
h) Hasta veya hastalıktan şüpheli hayvanlarla temas edenlerin ellerini, elbise ve ayakkabılarını dezenfekte etmeleri zorunludur. Hasta hayvanlara ait eşya ve malzemeler, nakilde kullanılan vasıtalar dezenfekte edilmedikçe kullanılmaz. Hasta hayvanların bulundukları yerin zemini, duvarları, yemlikleri, bölmeleri dezenfekte edildikten sonra kullanılır. Hastalıklı yerdeki yemler tektırnaklı hayvanlara yedirilebilir.
i) Koyun ve keçi vebası hastalığı Türkiye’ye sınırı olan devletlerde veya başka ülkelerde çıktığında yurt içinde belirlenecek tampon bölgeler ile koruyucu aşılama programı Bakanlıkça düzenlenir. Bakanlık il müdürlükleri koyun ve keçi vebası aşılama programını bütün imkanlarını ve personelini görevlendirerek öncelikle uygulamak zorundadır.
j) Koyun ve keçi vebası hastalığı sebebi ile konulan karantina, son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
a) Hastalık ihbarını alan hükümet veteriner hekimi derhal hastalık mahalline gider, hastalık mahallinde gerekli muayeneleri yapar. Scrapiden ölen ve/veya hasta hayvanlardan biri veya birkaçı usulüne uygun olarak teşhis için laboratuvara gönderilir. Laboratuvar sonuçları alınıncaya kadar sürü veya işletme geçici kordon altına alınır.
b) Geçici kordon altındaki hayvanlar gebe ise veteriner hekim tarafından belirlenen bir yerde doğum esnasında ve sonraki 72 saat süresince diğer tüm hayvanlardan izole edilir. Plasenta, plasental mebran parçaları ve doğum sıvıları ile bulaşıcı altlık uygun şartlarda gömülerek yada yakılarak imha edilir. Doğum yapılan yer, hayvanın arka kısımları ve ayakları veteriner hekim kontrolünde uygun dezenfektanlarla dezenfekte edildikten sonra hayvan sürüye katılır.
c) Laboratuvar muayenesi sonucu scrapie şüphesi ortadan kalkarsa, şüpheli hayvanlara konan geçici kordon kaldırılır.
d) Laboratuvar raporuna bağlı olarak koyun ve keçilerde scrapie, hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
e) Hastalıklı sürüde tüm koyun ve keçiler, kontamine yemler, tahtadan yapılmış tüm materyaller veya bulaşma araçları, embriyo ve yumurtaları uygun şekilde imha edilir. Uygun dezenfektanlarla gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra işletmedeki kordon kaldırılır.
f) Hasta hayvana ait orijin işletme ve/veya risk altındaki hayvanları belirlemek üzere araştırma yapılır. Risk altındaki sürülerde hastalığın belirlenmesi durumunda (e) bendi uyarınca işlem yapılır.
g) Bakanlık hastalıkla ilgili gerekli gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Sığırların Süngerimsi Beyin Hastalığı (BSE)
Madde 124 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak sığırlarda BSE hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a)Bir işletmede, BSE’li ve BSE’den şüpheli hayvanlar tespit edildiğinde itlaf edilir ve yakılarak gömülür.
b) BSE tanısı konan hayvanlarda geçmişte ortak yem tüketen hayvanların pedigri kayıtlarına “BSE Bulaşmış Olabilir” şeklinde bir ifade işlenir ve BSE tablosu açısından bu hayvanlar yaşamları boyunca izlenir.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Atların Enfeksiyöz Anemisi
Madde 125 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak atların enfeksiyöz anemisi hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hastalıktan şüpheli atlardan usulüne uygun olarak alınan kan serumu ilgili laboratuvara gönderilir.
b) Enfekte veya hastalıktan şüpheli olarak edilen hayvanlar itlaf edilir ve derin çukurlara üzerlerine kireç dökülerek veya yakılarak gömülür. Bulaşmadan şüpheli olarak kabul edilen hayvanlar, sağlıklı hayvanlardan en az 200 metre mesafe uzaklıkta sinek invazyonuna karşı korunmalı mekanlarda barındırılır.
c) Enfeksiyon, sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
d) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler dezenfekte edildikten sonra kullandırılır.
e) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
f) Seropozitif hayvanlar işletmeden çıkarıldıktan 3 ay sonra bulaşmadan şüpheli hayvanlar serolojik muayeneye tabi tutulur, eğer muayene sonuçları negatif ise dezenfeksiyon yapılarak atların enfeksiyöz anemisi hastalığı sebebi ile konulan karantina kaldırılır.
Vesiküler Stomatitis
Madde 126 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak vesiküler stomatitis hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder
a) Enfeksiyonun farklı türlerde görülebilmesi nedeniyle, türler arası bulaşmayı önleyecek tarzda karantina tedbirleri alınır.
b) Enfeksiyon, sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
d) Karantina, son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Equine Encephalomyelitis
Madde 127 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak equine Encephalomyelitis hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Enfekte veya hastalıktan şüpheli olduğu tespit edilen hayvanlar itlaf edilir ve derin çukurlara üzerlerine kireç dökülerek veya yakılarak gömülür. Bulaşmadan şüpheli olarak kabul edilen hayvanlar, sağlıklı hayvanlardan en az 200 metre mesafe uzaklıkta sinek invazyonuna karşı korunmalı mekanlarda barındırılır.
b) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler dezenfekte edildikten sonra kullandırılır.
c) Karantina uygulamaları sırasında, hastalığın zoonotik özelliği sebebiyle temas halindeki insanlar bu konuda uyarılır.
d) Hastalığa, koyun ve deneysel enfeksiyonlarda keçiler de duyarlı olduğundan karantina ve kontrol tedbirleri bu türler içinde uygulanır.
e) Enfeksiyon sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
f) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
g) Karantina son ölüm veya itlaftan 6 ay sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Kedilerin Süngerimsi Beyin Hastalığı (FSE)
Madde 128 – (Değişik:2/5/2003-2003/5575 K.)
Kedilerin Süngerimsi Beyin Hastalığında (FSE) aşağıda belirtilen tedbirler uygulanır.
a) Hastalıktan şüpheli kediler, mülki makamlara veya Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne bildirilir.
b) Hastalık ihbarını alan hükümet veteriner hekimi derhal hastalık mahalline gider, hastalık mahallinde gerekli muayeneleri yapar, klinik muayeneler sonucu hastalığın FSE olabileceği düşünülürse şüpheli kedi teşhis için laboratuvara gönderilir.
c) Laboratuvar raporuna bağlı olarak FSE hastalığı tespit edildiğinde, hükümet veteriner hekimi mahallinde gerekli klinik ve epidemiolojik muayeneleri yapar. Hayvanın ırkı, cinsiyeti ve yaşı, yapılan aşılamalar, gıda zinciri ve daha önce ortaya çıkan sinirsel hastalıklar araştırılır.
d) Bakanlık, hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Arıların Amerikan Yavru Çürüklüğü
Madde 129 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak arıların amerikan yavru çürüklüğü hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hastalık çıkan yerde yarıçapı 6 kilometre olan bir saha kordon altına alınır.Bulaşmaya vasıta olabilecek her türlü alet,malzeme ve ekipmanlar dezenfekte edilir.Kordon altındaki bölgede hastalık görülmeyen işletmelerde Hükümet veteriner hekimi kontrolünde gerekli tedbirler alındıktan sonra koloni hareketine izin verilir.
b) Hastalığa yeni yakalanmış koloniler kalıntı bırakmayan spesifik antibiyotiklerle tedavi edilir.Hastalık,ileri safhalarda ilaçlarla tedavi edilemeyeceğinden,ısıya dayanıksız malzemeler ve kovanın tamamı arılıktan uzak bir yerde kazılan bir çukurda yakılarak imha edilir. Isıya dayanıklı kovanın gövde, kapak ve dip tahtası ile işletmede kullanılan her türlü malzeme etkili dezenfektan maddelerle dezenfekte edilip, yüzeyler iyice kazındıktan sonra pürmüzle yakılarak kullanılmasına izin verilir.
c) Bal mumları, 120°C de 10-15 dakika süreyle sterilize edildikten sonra petek üreticileri tarafından piyasaya sürülür.
d) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
e) Kordon bölgesindeki kovanlarda arıların amerikan yavru çürüklüğü hastalığı belirtilerinin kaybolmasından 2 ay sonra dezenfeksiyon yapılarak kordon kaldırılır.
Varroa
Madde 130 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Arolarda varroa hastalığı klinik olarak tespit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler de o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır.
a) Yarıçapı 6 kilometre olan bir saha kordon altına alınır.
b) Varroa hastalığı görülen bölgelerde ilkbahar ve sonbaharda olmak üzere yılda iki kez bölgesel mücadele programı hazırlanarak kullanılacak ilaçlar ve uygulama tarihi tüm arıcılara imza karşılığı duyurulur. Bölgesel mücadele yönetimli çiftçi mücadelesi şeklinde topyekün olarak yapılır.
Mücadeleye katılmayan veya zamanında katılmayan üreticiler hakkında 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 51 inci maddesine göre işlem yapılır.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
d) Kordon bölgesindeki kovanlarda varroa hastalığının klinik olarak ortadan kalkmasından 21 gün sonra gerekli önlemler alınarak kordonkaldırılır.
Balıkların Enfeksiyöz Hematopoietik Nekrozisi
Madde 131 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak balıkların enfeksiyöz hematopoietik nekrozisi hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Yenilebilecek büyüklükte olan balıklar tüketime sunulur. Diğer balıklar ve yumurtalar yakılarak imha edilir. İşletmedeki bütün alet ve ekipmanlar dezenfekte edilir.
b) Çiftliğe su girişi kesilir, havuzlar kurutularak fiziksel ve kimyasal dezenfeksiyon uygulanır.
c) Aynı su kaynağı üzerinde bulunan diğer çiftliklerde, su giriş yerinde dezenfekte edilir.
d) Balık kuluçkahaneleri bu hastalık yönünden yılda iki kez ve gerektiğinde süreye bakılmaksızın kontrol edilir. Kontroller için laboratuvara anaç balık, yumurta yavru balık ve işletmeye giren su örnekleri gönderilir. Hastalıktan ari işletmeler sertifikalandırılır.
e) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
f) Karantina, yetiştiricilik yapılan işletmelerde tüm balıklar elde çıkartıldıktan 21 gün sonra, kuluçkahanelerde ise işletme en az üç ay süreyle üretime kapatıldıktan sonra kaldırılır.
Kordon Müddeti
Madde 132 – Hastalığın nevine ve özelliğine göre hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tesbit edilen karantina müddeti tamamlanmadan kordon kaldırılmaz. Hayvan sağlık zabıtası komisyonunca alınan karar ve tedbirlere uyulması mecburidir. (1)
Hastalık Bölgesine Giriş ve Çıkış
Madde 133 – Hayvan Sağlık ve Zabıtası Kanununun 4 üncü maddesine göre tesbit edilen ihbarı ve mücadelesi mecburi hastalığın çıktığı yerlerde hastalığın nevine ve özelliğine göre hasta, hastalık ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar hakkında kanunda yazılı işlemler yapılmakla beraber Yönetmeliğin hükümleri ve hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca alınan karar ve tedbirler noksansız uygulanır. Hastalıklı yerlere hastalığa hassas ve hastalığı taşıyacak hayvanların sokulmasına kesinlikle müsaade edilmez,. Hastalık bölgesine girmesine izin verilen bakıcı ve diğer görevlilerin hastalık çıkışlarında getirilen tedbirlere uymaları zorunludur.
——————————
(1) Bu Yönetmeliğe, 5/8/1999 tarih ve 99/13213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 122 nci maddeden sonra 123 ila 131 inci maddeler eklenmiş ve 131 inci maddeden sonra gelen önceki madde numaraları aynı yönetmelikle 132 nci maddeden başlayarak teselsül ettirilmiştir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Müşterek Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Tazminat
Tazminat Verilecek Hastalıklar
Madde 134 – Şap, sığır vebası, ruam, at vebası, sığır tüberkülozu ve sığır brusellozu hastalıklarından dolayı kestirilen veya öldürülen hayvanların sahiplerine Bakanlık bütçesinden aşağıda belirtilen esaslara göre tazminat verilir:(1)
a) Ruam hastalığının açık belirtileri olan burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız çene kemiğine yapışık büyümesi ve derisinde ülser ve ödemler bulunan tektırnaklı hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin yarısı,
b) Mallein testi uygulanması sonucunda veya bakteriyolojik ve serolojik muayenede ruam hastalığına yakalandıkları tesbit edilen tektırnaklı hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
c) Tüberküloz hastalığının açık belirtilerini gösteren sığırların takdir edilecek kıymetlerinin yarısı,
d) Tüberküloz testi uygulanması sonunda tüberküloz hastalığına yakalandıkları tesbit edilen sığırların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
e) Serolojik veya bakteriyolojik muayene sonucunda sığır bruselloz hastalığına yakalandıkları tesbit edilen sığırların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
f) Sığır vebası ve at vebası hastalıklarına yakalandıkları hükümet veteriner hekimince tesbit edilen sığır ve atların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı,
g) (Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığında, Bakanlıkça her yıl tesbit ve ilan edilen mücadele bölgelerinde hastalığın açık belirtisini gösteren ve laboratuvarlarca hastalığın varlığı ve tipi tespit edildikten sonra öldürülen veya kestirilen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, hastalığın açık belirtisini göstermeyen ancak laboratuvarda hastalığın varlığı tesbit edildikten sonra kestirilen hayvanların ise takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
h) İhbarı zorunlu olan hastalıklardan birine karşı koruma maksadı ile hükümet veteriner hekimi veya hükümet veteriner hekiminin sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyeni tarafından yapılan aşı, serum ve ilaç uygulamaları yüzünden öldükleri mutlak surette otopsi ve laboratuvar muayeneleri ile tesbit edilen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, (2)
ödenir.
Sığır tüberkülozu ve brusellozunda kestirilen hayvanların sarf ve tüketimi mümkün olan et, deri ve diğer kısımlarının rayiç bedel üzerinden kıymeti takdir edilerek sahibine bırakılır ve bedeli hak ettiği tazminattan düşürülür.
Tazminat; hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların hükümet veteriner hekimince hayatta iken muayenesi veya test uygulaması yahut laboratuvar muayenesi sonucu düzenlenecek rapora ve hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararına göre kıymet takdir komisyonunca belirlenir.
——————————
(1) Bu maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesinin başına, 5/6/1995 tarihli ve 95/6966 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla “Şap” sözcüğü eklenmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Ana Yönetmelikte (g) bendi olan bu bent, 5/6/1995 tarih ve 95/6966 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla (h) bendi olarak değiştirilmiştir.
Tazminat Verilmeyen Haller
Madde 135 – Resmi kuruluşlarla belediyelere ait ve tazminatlı bir hastalığa yakalandıkları anlaşılan veya test uygulaması yahut laboratuvar muayenesi sonucunda hastalıklı oldukları tesbit edilen hayvanlar için tazminat ödenmez.
Tazminatlı hastalığa yakalanan ve sahipleri tarafından hastalığı haber verilmemiş hayvanlar veya hastalıklı oldukları bilinerek satın alınmış olanlar ile menşe şehadetnamesi veya veteriner sağlık raporu olmadan sevk olunan yahut hükümet veteriner hekimine muayene ettirilmeden ölen hayvanlar için tazminat verilmez. (Ek cümle : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığında, Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen diğer mücadele bölgelerinde, 108 inci maddede belirtilen hükme göre çıkarılacak olan Bakanlık talimatında yer alan usul ve esaslara uymayanlara tazminat ödenmez.
İhbarı zorunlu hastalıklardan birisinin çıktığı hayvan sağlık zabıtası komisyonunun hastalık çıkış kararında belirtildiği ve aşılama veya ilaçlama yahut test uygulanmasına karar verildiği halde, hastalıklarda bunları uygulatmayan hayvan sahiplerine de tazminat ödenmez.
İhbarı zorunlu hastalıklardan birine karşı yapılan aşı, serum, ilaç uygulamalarından mütevellit verim kayıpları için tazminat ödenmez.
Kıymet Takdiri
Madde 136 – Tazminat ödenmesi gereken hallerde hayvanların kıymetini takdir etmek için üç kişilik kıymet takdiri komisyonu kurulur. Komisyon hayvan sağlık zabıtası komisyonu başkanlığınca görevlendirilen bir üye, hayvan sahibinin göstereceği bilirkişi ve hükümet veteriner hekiminin iştiraki ile teşekkül eder. 3285 sayılı Kanuna göre öldürülmesi veya kestirilmesi gereken hayvanların kıymet takdiri mahalli rayice göre komisyonca yapılır.
Talimatlar
Madde 137 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun ve bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili diğer hususlar Bakanlık talimatıyla tespit edilir.
Yürürlük
Madde 138 – Bu Yönetmelik hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 139 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
2684-1/2685 22/2/1989 TARİH VE 89/13838 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN YÖNETMELİĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN YÖNETMELİKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
Resmi Gazete Tarihi: 04.09.2000 Resmi Gazete Sayısı: 24160
ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUARLARININ KURULUŞ VE FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİBÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1— Bu Yönetmeliğin amacı; gıda maddeleri ile gıdaların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin, yarımamül ve mamül gıda maddelerinin, gıda katkı maddelerinin, gıda ile temasta bulunan materyal ve ambalaj maddelerinin hijyen ve kalite kontrolleri ile yapısı itibariyle gıdanın bileşiminde bulunmaması gereken maddeleri tespit etmek üzere, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulacak özel gıda kontrol laboratuvarlarının uymakla zorunlu olacakları kuruluş ve faaliyet izinleri ile çalışma ve denetim esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2— Bu Yönetmelik; özel gıda kontrol laboratuvarlarının kuruluş ve faaliyet izinleri, çalışma ve denetim esaslarıile ilgili usul ve esasları kapsar.
Dayanak
Madde 3— Bu Yönetmelik; 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4— Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bölüm Sorumlusu: Laboratuvar bölümlerinin faaliyet ve görev alanına göre lisans düzeyinde eğitim almış veya yüksek lisans veya doktora yapmış laboratuvar personeli,
b) Laboratuvar: Özel gıda kontrol laboratuvarını,
c) Laboratuvar Personeli: Laboratuvarların faaliyet ve görev alanına uygun olarak gıda bilimi konusunda eğitim almış ziraat mühendisi ile gıda mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, biyolog, veteriner hekim veya su ürünleri konusunda lisans eğitimi almış personeli,
d) Laboratuvar Yardımcı Personeli: Gıda bilimi konusunda iki yıllık ön lisans eğitimi almış personel ile gıda, laboratuvar ve kimya konularındaki liselerden diploma almış personeli,
e) Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı: Gerçek ve tüzel kişilerin açacağı, ürün veya konu bazında faaliyet gösteren, amaç bölümünde belirtilen analizleri yapan ve bu Yönetmeliğe göre Sağlık Bakanlığından kuruluş izin belgesi ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığından faaliyet izin belgesi alan yetkili laboratuvarı,
f) Referans Laboratuvar: Gıda analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve standardizasyonunun sağlanması için ulusal ve uluslararası bilimsel kuruluşlar ile çalışma yapan, eğitim veren, şahit numuneler ve anlaşmazlık durumlarında verilecek karara esas olmak üzere analiz yapan ve görüş veren Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenen kamu laboratuvarını,
g) Sorumlu Yönetici: Laboratuvarın yönetim ve işletmesinden sorumlu, gıda bilimi konusunda lisans eğitimi almış ziraat mühendisi, gıda mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, veteriner hekim veya gıda konusunda yüksek lisans veya doktora yapmışolan personeli,
h) Yönetmelik: Özel Gıda Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliği,
ifade eder.
İKİNCİBÖLÜM
Laboratuvar Binası, Bölümleri ve Genel Özellikleri
Laboratuvar Binası
Madde 5— (Değişik: RG-24/07/2001-24472) Laboratuvar binası, imar mevzuatına uygun olmalıdır. Ayrıca, faaliyetleri esnasında parlayıcı ve patlayıcı maddeler kullanılan laboratuvarlar, insanların ikametine mahsus binalarda kurulamaz.
Laboratuvar Binasının Bölümleri
Madde 6— Laboratuvar binası aşağıdaki bölümlerden oluşur;
a) İdari Bölüm
1) Hizmet bölümlerinden ayrı olarak yönetici ve diğer personel için yeterli sayıda müstakil oda,
2) Laboratuvarda kullanılacak kimyasal maddeler ve yedek yardımcı malzemeler için depo,
3) Numune kabul bölümü,
4) Duş,tuvalet ve soyunma-giyinme odası.
b) Laboratuvar Hizmet Bölümleri
1) Tartım odası,
2) Fiziksel analiz laboratuvarı; fiziksel analizlerde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 10m2 alana sahip olmalıdır.
3) Kimyasal analiz laboratuvarı; kimyasal analizlerde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 15m2 alana sahip olmalıdır.
4) Mikrobiyoloji analiz laboratuvarı; mikrobiyoloji analizlerinde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 20m2 alana sahip olmalıdır. Besiyeri hazırlama, sterilize etme, mikrobiyolojik ekim, inkübasyon işlemleri ve kullanılmış malzemelerin sterilizasyonu ile malzemelerin yıkanmasıiçin ayrı bölümleri içermelidir.
Laboratuvarın Genel Özellikleri
Madde 7— Laboratuvarların genel özellikleriyle ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir;
a) İdari bölüm, fiziksel, kimyasal ve mikrobiyoloji analiz laboratuvar bölümleri ayrıbirimler halinde planlanır.
b) Laboratuvarlar yapılan analizin özelliğine uygun bir şekilde planlanmalı ve çalışmalıdır.
c) Laboratuvarlar özel çevre şartları gerektiren analizlerde bu şartları kontrol etmeye yarayan alet ve ekipmanlarla donatılır ve ayrı bölümler halinde planlanır.
d) Laboratuvarlar ısı, sıcaklık, toz, nem, buhar, titreşim, elektromanyetik etkenler ve zararlı canlılar gibi olumsuz şartlardan korunmalıdır. Laboratuvar çalışma koşullarının 200 C’da sabit tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
e) Çalışan personelin iş güvenliği için uygun giysi ve donanım kullanması sağlanmalıdır.
f) Laboratuvarın her bölümünde temizlik, sanitasyon ve dezenfeksiyon işlemleri periyodik olarak yazılı talimatlara göre yapılmalı ve kayıtları tutulmalıdır.
g) Laboratuvarda çalışan personelin, periyodik sağlık kontrolleri yapılmalı ve bulaşıcı bir hastalığı olan veya taşıyıcı olduğu belirlenen personel laboratuvarda çalıştırılmamalıdır.
h) Analiz yapılan bölümler, çalışan personelin pratik ve rahat hareket etmesini sağlayacak ve tehlike riski yaratmayacak şekilde geniş olmalıdır.
i) Boru sistemleri, radyatörler, aydınlatma sistem ve bağlantıları ile diğer servis noktalarının temizlenmesi kolay olacak şekilde tasarlanmalı ve yerleştirilmelidir. Duvar, tavan ve tabanları kolayca temizlenebilir ve gerektiğinde dezenfekte edilebilir özellikte malzemelerle kaplanmış olmalıdır.
j) Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemleri yapılacak analizlere uygun olmalıve doğrudan veya dolaylı olarak analizleri etkilememelidir.
k) Laboratuvarın girişi ve çıkışı denetlenmeli ve laboratuvarın analiz yapılan bölümlerine çalışan personel haricindeki kişilerin girişleri önlenmelidir.
l) Kimyasal maddeler risk gruplarına ve saklama koşullarına göre, havalandırma sistemli ayrı oda, dolap veya depolarda bulundurulmalıdır. Kimyasal maddenin bulunduğu oda, dolap ve depolar kilitlenebilmeli ve anahtarı sorumlu yöneticide bulunmalıdır.
m) Laboratuvarda ilk yardım için gerekli ilaç ve malzemelerin bulunduğu ilk yardım dolabı ve talimatı yer almalıdır.
n) Laboratuvarda yangına karşı gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiyeden belge alınmalıdır.
p) Binanın boya, badana ve diğer bakımları periyodik olarak yapılmalıdır.
r) Laboratuvar binasının çevresinde kirliliğe yol açacak çöp ve atık yığınları, su birikintileri ve zararlı canlıların yerleşmesine uygun ortamlar olmamalıdır.
s) Laboratuvarların faaliyet göstereceği konulara göre laboratuvarlarda ortaya çıkan atıklar direk alıcı ortama verilmemeli, tekniğine ve mevzuatına uygun birşekilde laboratuvar binasından uzaklaştırılmalıdır. Aksi uygulamadan doğacak zarar ve ziyandan laboratuvar sahibi ve sorumlu yönetici ortaklaşa sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Laboratuvar Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni
İle İlgili Usul ve Esaslar
Kuruluş İzni
Madde 8— Laboratuvar kurmak isteyenler aşağıdaki bilgi ve belgelerle Sağlık Bakanlığına başvurur;
a) Dilekçe,
b) Laboratuvar sahibinin adı, soyadı ve laboratuvarın açık adresi, telefon, faks numarası ve e-mail adresi,
c) Laboratuvarın faaliyet konusu ve yapılacak analizler,
d) Laboratuvar sorumlu yöneticisinin noter onaylı sözleşmesi, diploma sureti, kayıtlıolduğu meslek odasından alınacak belge ve nüfus cüzdanı fotokopisi,
e) Kuruluşve değişiklikleri içeren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, vergi levhasıfotokopisi ve Ticaret odasından faaliyet belgesi,
f) Laboratuvar binasının kira sözleşmesi veya tapu senedinin noter onaylı sureti,
g) Vaziyet planı,
h) Laboratuvar organizasyon şeması,
i) Laboratuvar yerleşim planı,
j) Kuruluşizni ücret makbuzu,
k) Laboratuvarın niteliğine göre gerekli diğer bilgi ve belgeler.
Sağlık Bakanlığı, gönderilen bilgi ve belgeleri uygun bulduğu takdirde laboratuvarın bulunduğu İl Sağlık Müdürlüğünden konuyla ilgili bir kişi ve Sağlık Bakanlığının görevlendireceği konuyla ilgili iki kişiden oluşan bir komisyona laboratuvarı yerinde incelettirir ve Yönetmeliğe uygun olan laboratuvara kuruluş izni belgesi verir ve sicil kaydı yapar.
Sağlık Bakanlığınca kuruluş izni işlemlerinden 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesine eklenen fıkrada belirtilen ücret alınır.
Faaliyetİzni
Madde 9— Sağlık Bakanlığınca kuruluş izni verilen laboratuvar, faaliyet izni almak için, aşağıdaki bilgi ve belgelerle Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurur;
a) Dilekçe,
b) Laboratuvarın faaliyet konusu,
c) Sağlık Bakanlığından alınan kuruluş izninin noter tasdikli fotokopisi,
d) Laboratuvar sahibinin adı, soyadı ve laboratuvarın açık adresi, telefon, faks numarası ve e-mail adresi,
e) Laboratuvar yerleşim planı,
f) Laboratuvar organizasyon şeması,
g) Tarım İl Müdürlüğü veya İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce onaylı numune kayıt defteri ve analiz defteri,
h) Laboratuvar sorumlu yöneticisi, bölüm sorumluları ve laboratuvar personelinin noter onaylı sözleşmesi, diploma sureti, kayıtlı olduğu meslek odasından alınacak belge ve nüfus cüzdanı fotokopisi,
i) Laboratuvarda uygulanacak analizlerin listesi ve kaynaklarıyla birlikte orijinal ve Türkçe analiz yöntemleri,
j) Laboratuvarda kullanılacak cihaz, alet ve ekipmanların marka, model, üretim yılı ve kullanım talimatları,
k) Faaliyet izni ücret makbuzu,
l) Laboratuvarın niteliğine göre gerekli diğer bilgi ve belgeler.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, gönderilen bilgi ve belgeleri uygun bulduğu takdirde laboratuvarın bulunduğu ilin bağlı olduğu İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünden konuyla ilgili bir kişi ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görevlendireceği konuyla ilgili iki kişiden oluşan bir komisyona laboratuvarı yerinde incelettirir ve Yönetmeliğe uygun olan laboratuvara faaliyet izin belgesi verir.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca faaliyet izni işlemlerinden 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesine eklenen fıkrada belirtilen ücret alınır.
Yetkilendirme
Madde 10— Sağlık Bakanlığından kuruluş izni ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığından faaliyet izni alan laboratuvar, belirtilen faaliyet konularında analiz yapmaya yetkilidir. Laboratuvarlar izin verilen faaliyet konusu dışında analiz yapamazlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim ve Sorumluluk
İstihdam
Madde 11— Laboratuvarlarda bir sorumlu yönetici, her bölümde bir bölüm sorumlusu ve yeterli sayıda laboratuvar personeli veya yardımcı personel istihdamı zorunludur.
Sorumlu yöneticinin bir ayı geçen süreyle görevden ayrılması halinde göreve dönünceye kadar sorumlu yöneticilik görevi laboratuvar sahibinin Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildireceği bölüm sorumlularından birisi tarafından vekaleten yürütülür, daha az süreli ayrılmalar bildirilmez.
Sorumlu Yönetici
Madde 12— Sorumlu yönetici Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına karşı bu Yönetmelik hükümlerini uygulamakla yükümlüdür. Sorumlu yöneticinin görev ve yetkileri şunlardır;
a) Laboratuvar bölümlerinin işlevine uygun olarak çalışmasını sağlamak ve kontrol etmek ,
b) Alet ve ekipmanların bakım, onarım ve kalibrasyonunu yaptırmak,
c) Numune kayıt defterinin düzenli tutulmasını ve numunelerin laboratuvarlara dağılımını sağlamak ,
d) Laboratuvara giren numunenin tüm analizlerinin yöntemine uygun yapılarak raporlarının çıkarılmasını sağlamak,
e) Analiz raporlarını onaylamak,
f) Denetim tutanağı ile belirtilen hususların yerine getirilmesini sağlamak, denetim tutanaklarını saklamak ve sonuçtan Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bilgi vermek,
g) Personelin eğitimi ile ilgili programlar düzenlemek,
h) Personelin periyodik sağlık kontrollerini yaptırmak,
i) Kayıtların düzenli tutulmasını sağlamak,
j) Aylık faaliyet raporlarının Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirimini sağlamak,
k) Kayıt ve raporlarda gizlilik esasına uyulmasını sağlamak.
Bölüm Sorumluları
Madde 13— Bölüm sorumlularının görev ve yetkileri şunlardır;
a) İlgili bölümün işlevine uygun olarak çalışmasını sağlamak,
b) Ekipmanların kontrolünü yapmak,
c) Analizlerin yöntemine uygun yapılmasını sağlamak,
d) Analiz raporlarını imzalamak,
e) Analiz defterinin düzenli tutulmasını sağlamak,
f) Kayıtların düzenli tutulmasını sağlamak,
g) Analizleri yapmak.
Alet ve Ekipman
Madde 14— Laboratuvarlarda yapılacak analizlerin amacına uygun alet, ekipman, biyolojik ve kimyasal madde ve malzemelerin bulundurulması zorunludur.
Bütün alet ve ekipmanların periyodik olarak standart çalışma yöntemlerine göre bakım ve kalibrasyonu yapılır ve kayıtları düzenli olarak tutulur.
Kalibrasyon veya başka yollarla hatalı çalıştığı tespit edilen alet ve ekipman ile özelliği değişmiş ve raf ömrü dolmuş biyolojik ve kimyasal maddelerle çalışılmasıengellenir.
Tutulması Gereken Kayıtlar
Madde 15— Laboratuvarın faaliyet konusu ile ilgili anlaşılırlık, güvenilirlik ve gizlilik esaslarına uygun bir kayıt ve arşiv sistemi bulunmalı ve bu kayıtlar on yıl süreyle saklamalıdır.
Laboratuvarda aşağıdaki kayıtlar tutulur;
a) Personel bilgileri,
b) Numune kayıt defteri Ek-1,
c) Analiz ile ilgili çalışma detaylarını gösteren analiz defteri Ek-2,
d) Analiz raporları Ek-3, Ek-4 ve Ek-5,
e) Alet ve ekipman listesi Ek-6,
f) Alet ve ekipmanların bakım, onarım ve kalibrasyon çizelgesi Ek-7,
g) Analiz yöntemlerinin kaynakları ile birlikte kayıtları,
h) Aylık faaliyet raporu Ek-8,
i) Kimyasal madde kayıt defteri,
j) Personel eğitimi ile ilgili eğitim programları ve kayıtları.
Eğitim
Madde 16— Sorumlu yöneticinin gözetiminde personelin teknik bilgisini arttıracak eğitim programları düzenlenir ve bu tür programlara personelin katılımı sağlanır. Bununla ilgili kayıtlar düzenli olarak tutulur.
Bildirimler
Madde 17— Kuruluş ve faaliyet izni alan laboratuvarın sahibi tarafından kapatılması, sahibi, sorumlu yöneticisi, adresi, ismi, faaliyet ve çalışma esaslarının değiştirilmesi, laboratuvarda yeni bir bölüm açılması veya laboratuvarın yapısını değiştirecek tadilatların yapılması halinde, 15 gün içinde değişiklikleri içeren bilgi, belgeler, kuruluş ve faaliyet izinlerinin asılları ile birlikte Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurulur.
Sorumluluk
Madde 18— Laboratuvar sahibi ve sorumlu yönetici yükümlülüklerin yerine getirilmesinden Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına karşı sorumludur.
Analiz sonuçlarının hatasından doğabilecek her türlü zarardan laboratuvarın sahibi ve sorumlu yöneticisi sorumludur ve bu zararlar söz konusu laboratuvardan tazmin edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Numune Alma, Analiz Yöntemleri ve Analiz Raporları
Numune Alma
Madde 19— İhracat, ithalat ve üretim yerinden analizi yapılmak üzere, numuneler Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlükleri denetçileri tarafından alınarak laboratuvara gönderilir.
Özel istek üzerine yapılacak analizler için numuneler şahıslar tarafından laboratuvara getirilir.
Analiz Yöntemleri
Madde 20— Laboratuvarlarda Türk Gıda Kodeksinde belirtilen analiz yöntemleri kullanılır. Analiz yöntemleri Türk Gıda Kodeksinde mevcut değilse, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından izin verilecek güvenilir ve uluslararası kabul edilebilir bir analiz metodu kullanılır.
Analiz Raporları
Madde 21— Laboratuvarlarda düzenlenen analiz raporları üç nüsha halinde; üretim yeri denetimi ile ihracat Ek-3, ithalat Ek-4 ve özel istek numuneleri için Ek-5’e göre düzenlenir.
Laboratuvarların düzenleyecekleri raporlar reklam amacıyla kullanılamaz. Laboratuvar analiz raporlarının gizliliği sağlanmalıdır.
Analiz raporlarının hazırlanmasında aşağıdaki hususlara dikkat edilir;
a) Cihazla yapılan analizlerde cihazın hassasiyet sınırları belirtilmelidir.
b) Analiz raporu resmi işlemlerde kullanılacaksa analiz sonuçlarından çıkarılan herhangi bir yorum içermemelidir.
c) Aynı numunede yapılan bütün analizler aynı raporda belirtilmelidir.
d) Analiz raporunun, kısmen kullanılamayacağına dair uyarıcı ifade yazılmalıdır.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim, Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni İptali
Denetim
Madde 22— Laboratuvarlar, Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı görevlileri tarafından bu Yönetmelik esasları dahilinde şikayet ve özel haller dışında yılda en az iki defa denetlenir. Kuruluş ve faaliyet izni almış laboratuvarın ilk denetimi bir ay içinde yapılır. Denetimlerde gizlilik prensibi esastır. İşyeri sahibi veya sorumlu yöneticisi denetlemeye gelen görevlilere her türlü bilgi ve belgeyi vermeye ve göstermeye zorunludur.
Denetim yapan görevliler tarafından hazırlanan denetim tutanağı üç nüsha halinde düzenlenerek bir nüshası sorumlu yöneticiye verilir. Denetim tutanağı sorumlu yönetici tarafından saklanarak istenildiğinde görevlilere gösterilir. Laboratuvar, denetimden sonra denetim yapan görevlilerin belirlediği süre içerisinde eksikliklerini tamamlayarak denetimi yapan Bakanlığa başvurmak zorundadır. Bu süre içinde laboratuvarın eksik bulunan bölümünün faaliyeti geçici olarak durdurulur. Belirlenen süre sonunda alınan tedbirleri yerinde incelemek üzere laboratuvar yeniden denetlenir. Eksikliklerin giderilmesi durumunda laboratuvarın faaliyetine izin verilir. Aksi halde söz konusu laboratuvarın faaliyeti onbeş gün süreyle yeniden durdurulur.
Denetim yapan görevliler tarafından, analiz sonuçlarının kabul edilebilir hata sınırları içerisinde olup olmadığının kontrolü amacıyla, yılda en az bir defa belirlenen bir referans laboratuvar tarafından hazırlanan test numunesi laboratuvara analiz ettirilir. Analiz sonuçları, analiz yönteminin hata sınırları içerisinde olmadığının tespiti halinde, laboratuvarın faaliyeti 15 gün içerisinde tekrarlanacak yeni bir test numunesinin analiz sonucu olumlu çıkıncaya kadar geçici olarak durdurulur.
Denetim yapan görevliler, laboratuvarda analiz edilen numunelerden birine ait şahit numuneyi, analiz sonuçlarının kabul edilebilir hata sınırları içinde olup olmadığının kontrolü amacıyla referans bir laboratuvara analiz ettirir. Analiz sonuçları, analiz yönteminin hata sınırları içerisinde değilse, laboratuvarın faaliyeti 15 gün durdurulur. Analiz sonuçlarının ikinci kez hata sınırları içinde olmadığının tespiti durumunda ise laboratuvarın faaliyeti 45 gün süreyle durdurulur.
Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni İptali
Madde 23— 10 uncu maddeye göre laboratuvarın belirlenen faaliyet konusu dışında çalıştığının tespitinde, 17 nci maddeye göre belirlenen süre içerisinde bildirimlerde bulunulmadığında ve 22 nci maddeye göre denetim sonucunda belirlenen eksikliklerin üçüncü kez tespitinde laboratuvarın kuruluş izni veya faaliyet izni iptal edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler
Cezai Hükümler
Madde 24— Bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere uyulmaması durumunda 560 Sayılı Gıdaların Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla eklenen 18/A ve 18/B maddeleri hükümleri uygulanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde 25— Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26 — Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı ve Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 08.03.2007 Resmi Gazete Sayısı: 26456
HAYVAN SAĞLIĞI KABİNİ AÇILIŞ, ÇALIŞMA VE DENETLENME USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE l – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, hayvan sağlığı hizmetlerine yönelik açılacak olan hayvan sağlığı kabinlerinin açılış, çalışma ve denetimleriyle ilgili hususları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) yardımcı sağlık hizmeti personeli tarafından, hayvan sağlığı amaçlı açılacak olan hayvan sağlığı kabinlerinin, açılış, çalışma ve denetimleriyle ilgili işlemleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –(Değişik:RG-22/12/2011-28150)
(1) Bu Yönetmelik 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
b) Hayvan sağlığı kabini: Veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri veya sağlık teknikeri tarafından, bu Yönetmelik kapsamında açılmış bağımsız iş yerini,
c) İl Müdürlüğü: (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüğünü,
ç) İlçe Müdürlüğü: (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İlçe Müdürlüğünü,
d) Sağlık teknikeri: Meslek Yüksek Okullarının Sağlık Programları Bölümünde yer alan “Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı” programından mezun olan teknikerleri,
e) Veteriner sağlık teknisyeni: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek Lisesi veteriner sağlık bölümü ile daha önce (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından herhangi birinden mezun teknisyenleri,
f) Veteriner sağlık teknikeri: Lise öğrenimi üzerine iki yıl süreli “Veteriner Sağlık Önlisans” programlarından mezun olan teknikerleri,
g) (Ek:RG-22/12/2011-28150) Yardımcı sağlık hizmeti personeli: Veteriner hekime, hayvan sağlığı hizmeti sırasında yardımcı olan ve veteriner hekim sorumluluğunda görev yapan, veteriner sağlık teknikeri, veteriner sağlık teknisyeni ve sağlık teknikerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Müracaat ve İzin İşlemleri
Hayvan sağlığı kabini açmak için gerekli belgeler
MADDE 5 – (1) Yönetmelikte tanımlanan veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikerinden başka kişi ve kuruluşlar tarafından hayvan sağlığı kabini açılamaz.
(2) Hayvan sağlığı kabini açmak isteyen ve gerekli şartlara haiz olan veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikeri, aşağıdaki belgelerle beraber bir dilekçe ile İl Müdürlüğüne müracaat eder.
a) (Değişik:RG-3/4/2012-28253) Diploma veya mezuniyet belgesinin aslı veya kurumca onaylı sureti.
b) (Değişik:RG-3/4/2012-28253) T.C. kimlik numarası beyanı.
c) (Değişik:RG-3/4/2012-28253) Adli sicil kaydına ilişkin beyanı.
ç) (Mülga:RG-3/4/2012-28253)
d) 3 adet fotoğraf.
e) İşyerine ait bölümleri ve ne amaçlı kullanıldığını gösterir, teknik resim kurallarına göre hazırlanmış bir adet plan örneği.
f) (Değişik:RG-3/4/2012-28253) Vergi kimlik numarası ile bağlı bulunan vergi dairesi adının beyanı.
g) (Değişik:RG-3/4/2012-28253) Kiracı veya mülk sahibi olduğuna ilişkin mülkiyet durum beyanı.
ğ) İşyerinin bağlı olduğu belediyeden şahsın adına alınmış su kullanma belgesi.
(3) Yukarıda sayılan belgeler, İl Müdürlüğünce incelenir. Belgelerin tetkiki ve görevli veteriner hekimlerin mahallinde yaptıkları inceleme sonucunda, söz konusu hayvan sağlığı kabininin, Yönetmelikte yer alan düzenlemeler açısından uygun olup olmadığına dair denetim raporu düzenlenir. Düzenlenen denetim raporunun olumlu olması halinde İl Müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan “Hayvan Sağlığı Kabini İzin Belgesi” verilir.
Hayvan sağlığı kabininin bölümleri, asgari ve teknik şartları
MADDE 6 – (1) Açılacak olan hayvan sağlık kabininde aşağıdaki asgari ve teknik şartların bulunması gerekmektedir.
a) Hayvan sahibiyle görüşmelerin yapıldığı, içinde “Hayvan Sağlığı Kabini İzin Belgesi” ve “Ücret Tarifesi” asılı bulunan, büro malzemeli asgari 10 m2 büyüklüğünde personel odası olmalıdır.
b) Veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikerinin görevini icra edeceği, içinde alet-malzemelerin bulunduğu dolaplı ve lavabolu asgari 6 m2 büyüklüğünde pansuman odası olmalıdır.
c) Veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikerinin kullandığı, çizme, tulum gibi şahsi malzemelerinin bulunduğu asgari 4 m2 büyüklüğünde malzeme odası olmalıdır.
ç) Hayvan sağlığı kabinleri bölümleri aynı bina içinde ve birbirlerine bitişik konumda bulunan, tabandan tavana kadar temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden yapılmış olmalıdır.
d) Her bağımsız bölümün ya da odanın kapısında 5×20 cm ebadında ne amaçla kullanıldığını belirtir tabela bulunmalıdır.
e) Pansuman odasında, her iki yüzünde-DİKKAT TIBBİ ATIK- ibaresi bulunan kırmızı renkli torba konulmuş çöp kutusu olmalıdır.
f) Hayvan sağlığı kabininin zemini düz, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir bir malzeme, duvarları açık renkli malzeme ile kaplı olup, duvarlara mesleğini ilgilendiren konuların dışında resim ve broşür asılmamalı, asılı olan broşür ve resimler görünümü bozacak şekil ve sıklıkta olmamalıdır.
g) Dış cephede en fazla iki renkten ibaret, ilan ve reklam ibareleri taşımayan, “Hayvan Sağlığı Kabini” ifadesinden başka sadece iş yeri sahibinin adının, unvanının ve telefon numarasının yazılı olduğu ışıklandırmasız bir tabela olmalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çalışma Usul ve Esasları ile Tutulması Gereken Kayıtlar
Hayvan sağlığı kabininde sunulacak hizmetler
MADDE 7 – (1) Havyan sağlığı kabinlerinde, veteriner sağlık teknisyenleri, veteriner sağlık teknikerleri ve sağlık teknikerleri, aşağıdaki hizmetleri yapabilir.
a) Veteriner hekim tarafından yazılmış olan reçeteye istinaden, enjeksiyon tatbik etmek, pansuman yapmak, serum takmak ve veteriner hekim tarafından tarif edilen diğer uygulamaları yapmak,
b) Asepsi, antisepsi ve dezenfeksiyon yapmak,
c) Tırnak kesmek,
ç) Tıraş ve kırkım yapmak.
Ücret
MADDE 8 – (1) Veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikerinin hayvan sağlığı kabininde verdiği hizmetlerden alacağı ücret, İl Müdürlüğünün Hayvan Sağlığı Şubesinde görevi Şube Müdürü, aynı şubeden bir veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyeni/teknikeri ile Bölge Veteriner Hekimler Odasından bir temsilciden oluşan komisyon tarafından bir önceki yılın Aralık ayında belirlenerek, bir liste halinde çalışma izni almış veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri ve sağlık teknikerine tebliğ edilir.
Alet ve malzeme
MADDE 9 – (1) Hayvan sağlığı kabininde bulundurulması gereken alet ve malzemeler aşağıda belirlenmiştir.
a) Pens veya penset (dişli ve dişsiz)
b) Makas
c) Kapaklı küvet (çeşitli boyda)
ç) Sargı bezi
d) Gazlı bez
e) Pamuk
f) Flaster
g) Mini tip termos
ğ) Değişik ebatlarda plastik enjektör
Kayıtlar
MADDE 10 – (1) Hayvan sağlık kabinlerinde, aşağıdaki defterlerin bulundurulması ve düzenli olarak işlenmesi zorunludur.
a) İşlem yapılan hayvanla ilgili bilgilerin, yapılacak işleme karar veren hekimin adı, soyadı, diploma numarası ile yapılan işlemin içerik ve tarih bilgilerini kapsayan Yönetmeliğin Ek-2’sinde yer alan örmeğe uygun Reçete Uygulama Protokol Defteri,
b) Veteriner hekimler tarafından yazılmış reçetelerin kayıtlarının tutulduğu Yönetmeliğin Ek-3’ünde yer alan örneğe uygun Reçete Kayıt Defteri,
c) Bakanlık ve İl Müdürlükleri tarafından yapılacak denetim sonuçlarının yazıldığı Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan örneğe uygun Denetim Defteri olacaktır.
(2) Söz konusu defterlerin her sayfası İl Müdürlüğünce mühürlenerek onaylanır.
(3) Veteriner hekimler tarafından tanzim edilmiş ve buna göre işlem yapılmış reçeteler, reçete kayıt defterine kayıt edildikten sonra bir klasörde düzenli olarak toplanır. Klasörde toplanan reçetelerin üzerine, kırmızı kalemle reçete kayıt defterindeki numara yazılır. Veteriner hekimin adı soyadı, diploma numarası, imza ve kaşesi ile başlığı bulunmayan reçetelerle ilgili işlem yapılmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Denetim, Adres Değişikliği, Devir ve Kapatma
Denetim
MADDE 11 – (1) Hayvan sağlık kabinleri, İl Müdürlüğünün Hayvan Sağlığı Şubesinden en az iki veteriner hekim tarafından, yılda en az iki defa denetlenir. Şikayet, soruşturma veya İl Müdürlüğünün talebi üzerine Bakanlık tarafından yapılacak olağan dışı denetimler bunun dışındadır. Denetimlerde tespit edilen hususlar denetim defterine kaydedilir.
Adres değişikliği, devir, kapatma
MADDE 12 – (1) Hayvan sağlığı kabininin faaliyet gösterdiği adresin değişmesi durumunda adres değişikliğinden etkilenen tüm başvuru evrakları yeni adrese göre düzenlenir. Düzenlenen evraklar ve adresi değişecek izin belgesi beraberinde bir dilekçe ekine konularak yeniden izin belgesi düzenlenmesi için İl Müdürlüğüne başvurulur.
(2) Hayvan sağlığı kabininin, başka bir veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri veya sağlık teknikerine devredilmesi durumunda; devir eden ve devir alan veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri veya sağlık teknikeri, İl Müdürlüğüne hitaben yazdıklarıdilekçe eşliğinde kendi aralarında yaptıkları noter tasdikli devir sözleşmesi, devir eden veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri veya sağlık teknikerine ait “Hayvan Sağlığı Kabini İzin Belgesi” ve devir alacak olan veteriner sağlık teknisyeni, veteriner sağlık teknikeri veya sağlık teknikerine ait Yönetmeliğin 5 inci maddesinde istenilen belgelerle İl Müdürlüğüne müracaat ederler.
(3) Hayvan Sağlığı kabininin kapatılması durumunda, durum en az bir hafta önceden, bir dilekçe ile İl Müdürlüğüne bildirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kısıtlamalar
MADDE 13 –(Mülga:RG-15/10/2011-28085) (Yeniden düzenleme:RG-22/12/2011-28150)
(1) Bu Yönetmelik kapsamında hayvan sağlığı kabini açmış ve açacak olanlar aşağıda belirlenen hususlara uymak zorundadır.
a) Hayvan sağlığı kabini açmak isteyen kişiler, İl Müdürlüğünden çalışma izni almadan faaliyete geçemez.
b) Hayvan sağlığı kabininde, izin almış kişi dışında, hayvan sağlığı hizmetlerine yönelik kişi veya kişiler çalıştırılamaz.
c) Hayvan sağlığı kabini açmış olanlar, başka hayvan sağlığı kabini açamaz ve ruhsatlı muayenehanesi veya polikliniği olan veteriner hekimin yanında yardımcı sağlık hizmeti personeli olarak çalışamaz.
ç) Hayvan sağlığı kabininde 7 nci maddede belirtilen hizmetlerin dışında hizmet verilemez.
d) Hayvan sağlığı kabininde ve kabin açma izni almış yardımcı sağlık hizmeti personelinin çantasında, 9 uncu maddede belirlenen alet ve malzeme dışında farklı alet malzeme bulundurulamaz.
e) Hayvan sağlığı kabininde ve kabin açma izni almış yardımcı sağlık hizmeti personelinin çantasında her nevi ilaç, aşı, serum veya biyolojik madde bulundurulamaz, taşınamaz ve satılamaz.
f) Hayvan sağlığı kabininin tabelasında, bu Yönetmelikte belirlenen tabeladan başka bir tabela, ilan, reklam ve benzeri bahsedilen bilgilerin dışında başkaca bir bilgi veya reklam, işaret kullanılamaz. Değişik yerlere ve yollara yönlendirici her nevi tabela ve ilan asılamaz, reklam yapılamaz.
g) İzin belgesi almış olan hayvan sağlığı kabininde, İl Müdürlüğünün izni olmadan herhangi bir değişiklik ve ilave yapılamaz.
Yaptırımlar
MADDE 13/A –(Ek:RG-22/12/2011-28150)
(1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında, 5996 sayılı Kanun ile 6343 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre işlem yapılır.
Yürürlük
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare:RG-22/12/2011-28150) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde veya çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumlarında işyerinin bir bölümünde ya da tamamında bu tehlike giderilinceye kadar işin durdurulması ile bu Yönetmeliğe göre durdurma kararı uygulanmış işyerinde çalışmaya tekrar başlanmasına izin verilmesinin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerine uygulanır.
(2) Askeri işyerleri ile yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerlerinde işin durdurulmasına dair iş ve işlemler, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliğe göre yerine getirilir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 25 inci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
b) Büyük endüstriyel kaza olabilecek işyeri: 18/8/2010 tarihli ve 27676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmelik kapsamına giren işyerlerini,
c) Heyet: Kurul Başkanlığı tarafından görevlendirilen teftişe yetkili üç müfettişten oluşan heyeti,
ç) İl müdürlüğü: Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünü,
d) Kurul: Bakanlık İş Teftiş Kurulu Başkanlığını,
e) Maden işleri: 19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğine göre madencilik ve taş ocakları işkolunda olup, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca çıkarılan tebliğde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yapılan işleri,
f) Metal işleri: İşkolları Yönetmeliğine göre metal işkolunda olup, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca çıkarılan tebliğde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yapılan işleri,
g) Müfettiş: İşyerlerini iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftişe yetkili iş müfettişini,
ğ) Mülki idare amiri: İllerde valiyi, büyükşehirler dahil ilçelerde kaymakamı,
h) Rapor: Müfettiş tarafından 7 nci veya 11 inci maddeler gereği işyerinde işin durdurulmasına sebep olan hususların tespit edilmesi halinde veya 10 uncu madde gereği yapılan inceleme sonucu düzenlenen idari tedbir raporunu,
ı) Tehlikeli kimyasallarla çalışılan işler: İşkolları Yönetmeliğine göre petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç işkolunda olup, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca çıkarılan tebliğde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yapılan işleri,
i) Yapı işleri: İşkolları Yönetmeliğine göre inşaat işkolunda olup, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca çıkarılan tebliğde çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yapılan işleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Heyetin Oluşturulması, Görevleri ve Kararlar
Heyetin oluşturulması
MADDE 5 – (1) İşyerinde işin bir bölümünü veya tamamını durdurma kararı vermeye yetkili heyet, üç müfettişten oluşur. Kurul Başkanlığı heyete başkanlık edecek müfettişi belirler.
(2) Kurul Başkanlığı birden fazla heyet oluşturabilir.
Heyetin görevleri ve kararlar
MADDE 6 – (1) Heyet, kendisine intikal eden raporlar üzerinde gerekli incelemeyi yapar ve kararını, müfettişin tespit tarihinden itibaren iki gün içerisinde verir. Kararlar oy çokluğuyla alınır ve heyetçe imzalanır.
(2) Heyet, raporda belirtilen hususlara katılmadığı durumlarda kararını, gerekçeleri ile birlikte yazar.
(3) Heyet, gerekli görüldüğü takdirde, karara konu işyerinde inceleme yapabilir.
(4) İşyerinin açılmasına yönelik taleplere ilişkin düzenlenen raporlar ile işverenin mühürlerin geçici olarak sökülmesi taleplerinin değerlendirilmesi heyet tarafından yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşin Durdurulması ve Kararın Uygulanması
İşin durdurulması
MADDE 7 – (1) İşyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur.
(2) Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal, yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmadığının tespit edilmesi halinde iş durdurulur.
(3) Müfettişçe, işyerinde birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen durumlardan biriyle karşılaşıldığında, durumu belirtir bir rapor düzenlenir ve en geç tespitin yapıldığı tarihin ertesi günü ilgili heyete verilmek üzere Kurul Başkanlığına gönderilir. Raporda, durdurmayı gerektiren hususlara, alınması gereken tedbirlerin niteliğine ve yapılması gereken diğer iş ve işlemlere ayrıntılı olarak yer verilir.
(4) Heyetin işyerinin bir bölümünde veya tamamında işin durdurulması kararı vermesi halinde karar, ilgili valiliğe ve işyeri dosyasının bulunduğu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir.
(5) Heyetin işin durdurulmaması yönünde karar vermesi halinde rapor işleme konulmaz ve Kurul Başkanlığına iletilir.
(6) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak iş durdurma işlemleri sırasında zor kullanılmasını gerektiren durumların varlığı halinde, genel güvenliğin sağlanması amacıyla mülki idare amirinden kolluk personeli görevlendirilmesi talebinde bulunulabilir.
Durdurma kararının uygulanması
MADDE 8 – (1) İşin durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından 24 saat içinde yerine getirtilir.
(2) İşin durdurulması kararında belirtildiği şekilde, işyerinin bir bölümü veya tamamında iş durdurulur. Durdurma kararına ilişkin mühürleme işlemi mülki idare amirinin emriyle gerçekleştirilir. Durumu belirleyen bir tutanak düzenlenir. Düzenlenen tutanağın bir nüshası işyeri dosyasına konulmak üzere ilgili il müdürlüğüne gönderilir. Durdurmayla ilgili belgeler il müdürlüğünde saklanır.
Mühürlerin geçici olarak sökülmesi
MADDE 9 – (1) İşveren, işin durdurulmasına sebep olan hususların giderilmesi için mühürlerin geçici olarak sökülmesi ile ilgili talebini dilekçeyle ilgili il müdürlüğüne iletir. Durdurma kararına sebep olan hususlar 7 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında ise, hayati tehlikenin giderilmesi için alınması gereken tedbirler, bu tedbirlerin alınması için yapılacak çalışmanın koordinasyonu, alınması gerekli iş ekipmanları, yapılacak çalışmaların süresi ve çalıştırılacak çalışan sayısı ve benzeri bilgilerin yer aldığı, işverenin taahhüdü ile hazırlanan bir dosya dilekçe ekinde, aynı zamanda bu dosyanın elektronik ortama aktarılmış hali il müdürlüğüne sunulur. İşverenin taahhüdü ve dilekçesi ıslak imzalı olur. Durdurma kararına sebep olan husus 7 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında ise işyerinde yapılacak risk değerlendirmesi hakkında iş ve işlemleri belirtir bilgiler dosyaya eklenir.
(2) İlgili il müdürlüğü işverenin talebini aynı gün elektronik ve benzeri ortamda sunulan eklerle beraber Kurul Başkanlığına gönderir.
(3) Kurul Başkanlığı, işverenin mühürlerin geçici olarak sökülmesi talebini heyete intikal ettirir. Heyet, talebi dilekçe ve eklerinde sunulan bilgiler ışığında değerlendirir ve kararını iki gün içerisinde verir. Gerektiğinde işverenden ek bilgi talep edilebilir.
(4) Mühürlerin geçici olarak sökülmesi kararı verilmesi halinde karar, mülki idare amirine ve il müdürlüğüne bir yazı ekinde gönderilir. Mülki idare amiri, kararın kendisine intikalinden itibaren 24 saat içerisinde, belirtilen şartlarda ve süreyle çalışma yapılabilmesi için mühürlerin geçici olarak sökülmesini ve durumu belirtir bir tutanak düzenlenmesini sağlar ve düzenlenen tutanağın bir nüshasını işyeri dosyasına konulmak üzere ilgili il müdürlüğüne iletir.
(5) Mühürlerin geçici olarak sökülmesi talebinin uygun görülmemesi halinde karar, işverene intikal ettirilmek üzere gerekçesi ile birlikte ilgili il müdürlüğüne bildirilir.
(6) Mülki idare amiri, mühürlerin geçici olarak söküldüğü süre sonunda işyerinin tekrar mühürlenmesini ve durdurma kararının uygulanmasına devam edilmesini sağlar.
Durdurma kararının kaldırılması
MADDE 10 – (1) İşin durdurulmasına sebep olan hususları yerine getiren işveren, durdurma kararının kaldırılması için ilgili il müdürlüğüne yazılı talepte bulunur. Durdurmaya sebep hususları gidermeye yönelik yapılan çalışmaları, alınan veya revize edilen iş ekipmanlarına ait bilgi, belge ve yeterlilik sertifikalarını, tedbirlerin alındığı bölgelerin fotoğraflarını ve işyeri risk değerlendirmesini içeren bir dosya talebin ekinde, aynı zamanda bu dosyanın elektronik ve benzeri ortama aktarılmış hali il müdürlüğüne sunulur.
(2) İl müdürlüğü talebi aynı gün elektronik ve benzeri ortamda sunulan eklerle beraber Kurul Başkanlığına iletir.
(3) İşverenin bildirimi üzerine müfettiş tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda, durdurma kararına neden olan hususların giderildiğinin belirtilmesi halinde, heyet tarafından 6 ncı maddede belirtilen usuller çerçevesinde gerekli inceleme yapılır ve bildirimin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içerisinde karar verilir.
(4) Heyetin durdurmanın kaldırılmasına karar vermesi halinde karar, mülki idare amirine ve ilgili il müdürlüğüne bildirilir. Mülki idare amirince söz konusu kararın gereği kendisine intikalinden itibaren 24 saat içerisinde yerine getirtilir.
(5) Müfettiş tarafından yapılan inceleme sonucunda durdurma kararına sebep olan hususların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde ise durdurma kararının devamı yönünde alınan karar, ilgili raporla beraber işverene tebliğ edilmek ve işyeri dosyasında saklanmak üzere ilgili il müdürlüğüne iletilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Acil Haller
Acil hallerde yapılacak işlemler
MADDE 11 – (1) Çalışanların hayatı için tehlikeli olan husus, işin durdurulması kararının alınmasına kadar geçecek süre beklenmeden tedbir alınmasını gerektirecek nitelikte ise, tespiti yapan müfettiş durumu Kurul Başkanlığına derhal bildirerek, heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işin durdurulmasını ilgili mülki idare amirinden talep eder. Müfettiş tarafından durdurmaya gerekçe olan hususlar ile alınması gereken tedbirlerin niteliğini, işyerinin fiziki ve teknik özellikleri ile yapılan işin niteliği doğrultusunda mühürlemenin usul ve esaslarını belirten rapor düzenlenir. Raporun birer örneği en geç teftiş tarihini takip eden gün içerisinde ilgili mülki idare amirine verilir ve Kurul Başkanlığına gönderilir. Mülki idare amirince iş aynı gün, raporda belirtildiği şekilde, heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçici olarak durdurulur.
(2) Heyet tarafından 6 ncımaddede belirtilen usuller çerçevesinde gerekli inceleme yapılır ve karar verilir. Karar, ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının bulunduğu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir.
(3) Karar, mülki idare amiri tarafından aynı gün yerine getirilir. Durumu belirleyen bir tutanak düzenlenir. Düzenlenen tutanağın bir nüshası işyeri dosyasına konulmak üzere ilgili il müdürlüğüne gönderilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İlamların yerine getirilmesi
MADDE 12 – (1) Durdurma kararına karşı işverenin yerel iş mahkemesinde, bu kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde itiraz hakkı vardır.
(2) İş mahkemesine itiraz işin durdurulması kararının uygulanmasını durdurmaz. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar. Kararlar kesindir.
(3) İş mahkemelerinin işin durdurulması kararlarının kaldırılmasına dair kararları, uygulanmak üzere, il müdürlüğünce mülki idare amirine intikal ettirilir. Mülki idare amirinin emriyle işyeri açılır. Duruma ilişkin tutanaklar il müdürlüğüne intikal ettirilerek işyeri dosyasında saklanır.
Ücret ödemeleri
MADDE 13 – (1) İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş vermekle yükümlüdür.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 14 – (1) 5/3/2004 tarihli ve 25393 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde İşin Durdurulmasına veya İşyerlerinin Kapatılmasına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı birlikte yürütür.
HAYVAN ISLAHI KOMİTESİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, ulusal ve bölgesel hayvan ıslah politikaları ve çalışmaları konusunda tavsiye kararı alacak komitenin kuruluş, çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, yarış atları hariç çiftlik hayvanlarının yetiştiriciliği ve ıslahı konusunda ulusal ve bölgesel politikaların belirlenmesi, kamu ve özel kuruluşlardan gelecek başvuruların ve önerilerin değerlendirilmesi, ilgili alt komitelerin oluşturulması ve çalışma yöntemlerinin belirlenmesi, alt komitece hazırlanacak önerilerin karara bağlanması, kabul edilen hayvan ıslah çalışmalarının Bakanlığa sunulması ile ilgili yapılacak çalışma ve işlemleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu ve 43 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a) Bakan: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanını,
b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Birlik: Her türden hayvan için ıslah esas olmak üzere yetiştirme, pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla gerçek ve tüzel kişiliği haiz yetiştiriciler ile kurum ve kuruluşların il bazında oluşturdukları yetiştirici birliklerini,
ç) Genel Müdür: Hayvancılık Genel Müdürünü,
d) Genel Müdürlük: Hayvancılık Genel Müdürlüğünü,
e) Hayvan ıslah komitesi: Hayvan ıslah faaliyetleri konusunda çalışmalar yapmak üzere Bakanlık, kurum ve kuruluş temsilcileri ile üniversitelerden seçilmiş bilim adamları ve ilgili sivil toplum örgütü temsilcilerinin oluşturdukları komiteyi,
f) Hayvan ıslah alt komitesi: Hayvan ıslah komitesince oluşturulan, konu ile ilgili kurum, kuruluş, üniversite ve sivil toplum örgütü temsilcilerinin oluşturduğu tür/konu bazında çalışma yapacak komiteyi,
g) Islah programı: Türkiye koşullarına uyumlu kaliteli damızlıklar elde etmek amacıyla ulusal veya bölgesel olarak planlanan ıslah çalışmalarını düzenlemek ve yönlendirmek amacıyla yapılan çalışma planını,
ğ) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvan Islahı Komitesinin Kuruluşu, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları
Kuruluşu
MADDE 5 – (1) Genel Müdürlükten Genel Müdür, ilgili Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı ile Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ve TÜBİTAK’tan konu ile ilgili birer üye, Bakanlıkça belirlenecek hayvan ıslahı konusunda çalışmış, veteriner ve ziraat fakültelerinden ikişer bilim insanı, hayvan ıslahı konusunda yetiştirici iki üst birlikten birer üye olmak üzere toplam on üç üyeden oluşur ve Bakan onayı ile göreve başlar. Gerektiği hallerde komiteyi oluşturan kuruluşların kompozisyonu ve temsilci sayıları komitenin teklifi ve Bakan onayı ile değiştirilebilir.
(2) Hayvan ıslah komitesi ve hayvan ıslah alt komitesi iki yıl süre için seçilir. Görev süresi sona erenler tekrar seçilebilir. Genel Müdürlükten katılan üyeler hariç iki dönem üst üste görev yapanlar bir dönem ara vermedikçe tekrar seçilemezler.
(3) Hayvan ıslah komitesi ve alt komite üyelerinden görev süresi dolmadan herhangi bir nedenle ayrılanların yerine, ayrılan üyenin bağlı olduğu kurumdan en geç otuz gün içinde kalan süreyi tamamlamak üzere yeni üye belirlenir.
Görevleri
MADDE 6 – (1) Hayvan ıslah komitesi, hayvan türlerine ait yetiştiricilikte, ulusal ve bölgesel ıslah çalışmaları ile ıslah programında yer alması gereken konuları tanımlama görevini, programların hedef ve ilkelerini belirler; bu programların uygulama ve yürütülmesi sürecini izler ve değerlendirir, gerektiğinde düzenlemeler yapar.
(2) Hayvansal üretim sorunları ve çözümü ile hayvancılığı geliştirmekle ilgili her konuda görüş ve önerilerde bulunur.
(3) Her türlü damızlık materyalinin ithalatı ve ihracatı ile ilgili konularda temel kriterleri belirler ve Bakanlığa sunar.
(4) Her türlü damızlık materyal ve hayvansal ürünlerin ithalat ve ihracatı ile ilgili olarak uygulanmakta olan ve uygulanması gereken politikalar hakkında Bakanlığa görüş sunar.
(5) Kamu ve özel kuruluşlardan gelecek başvuruların ve önerilerin değerlendirilmesi, ilgili alt komitelerin oluşturulması ve çalışma yöntemlerinin belirlenmesi, alt komitelerce hazırlanacak önerileri karara bağlar ve kabul edilen hayvan ıslah çalışmalarını Bakanlık onayına sunar.
(6) Kabul edilen projelerin aşamaları komite tarafından değerlendirilir.
Çalışma usul ve esasları
MADDE 7 – (1) Hayvan ıslahı komitesi ilk toplantısında tür/konu bazında çalışacak hayvan ıslah alt komitelerini oluşturur. Alt komitelerin kimlerden ve kaç kişiden oluşacağına karar verir. Komite üyeleri alt komitede yer alamaz.
(2) Hayvan ıslah komitesinin kararları tavsiye niteliğinde olup salt çoğunluk ile alınır.
(3) Komite tarafından alınan kararlar on beş gün içinde imzalanarak onaya sunulur.
(4) Komite ve alt komite üyelerinin çalışmalarla ilgili giderleri bağlı oldukları kurum, kuruluş tarafından karşılanır.
(5) Hayvan ıslah komitesi, sekretaryanın belirleyeceği gündem ile en az yılda bir kere toplanır. Ayrıca Komite başkanının gerek görmesi veya üyelerin 1/3’ünün sekretaryaya yazılı talebi halinde 30 gün içinde toplanır.
(6) Hayvan ıslah komitesi aldığı kararları Bakanın onayına sunar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yetki ve Başvuru
Yetki
MADDE 8 – (1) Hayvan ıslah komitesi, 2 nci maddede kapsamı belirtilen çalışmaları ülke ihtiyaçları, ulusal ve uluslararası mevzuatın gerekliliklerini dikkate alarak yapar. Aldığı tavsiye niteliğindeki kararları Bakanlığa iletir.
(2) Hayvan ıslah komitesi başkanlığını Genel Müdür yürütür.
(3) Komite sekretaryasını Genel Müdürlük yürütür.
Başvuru
MADDE 9 – (1) Hayvan ıslahı ile ilgili ülkesel veya bölgesel olarak çalışma yapacak tüm kurum ve kuruluşlar başvurularını Genel Müdürlüğe yapar.
(2) Hayvan ıslah komitesi başvuruyu uygun bulması durumunda incelenmesi için otuz iş günü içinde ilgili alt komiteye gönderir.
(3) Alt komite incelemesini otuz iş günü içinde tamamlar ve hayvan ıslah komitesine görüşünü bildirir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımlanmasından önce Bakanlık onayı ile uygulamaya konulmuş ıslah projeleri ilgili onayda belirtilen şekilde yürütülür ve tamamlanır.
Yürürlük
MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI PROJE DESTEK PROGRAMLARI YÖNETMELİĞİ
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Gençlik ve Spor Bakanlığınca, gençlerin ve gençlik gruplarının ihtiyaçlarını dikkate alarak, gençlerin kişisel ve sosyal gelişiminin desteklenmesi, potansiyellerini gerçekleştirebilmelerine imkân sağlanması, karar alma ve uygulama süreçleri ile sosyal hayatın her alanına etkin katılımının artırılması, gençlik ve spor hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması ve yenilikçi fikirlerin hayata geçirilmesine yönelik proje destek programlarının oluşturulması ve yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2011 tarihli ve 638 sayılı Gençlik ve Spor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci ve 8 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Gençlik ve Spor Bakanını,
b) Bakanlık: Gençlik ve Spor Bakanlığını,
c) Genel Müdürlük: Proje ve Koordinasyon Genel Müdürlüğünü,
ç) İl müdürlüğü: Gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüklerini,
d) Komisyon: Proje tekliflerini değerlendirmek üzere asgari daire başkanı düzeyinde, Bakanlık farklı hizmet birimleri temsilcilerinden Bakan onayıyla belirlenen en az beş kişiden oluşan Proje Değerlendirme Komisyonunu,
e) Proje desteği: Proje destek programı kapsamında desteklenmesine karar verilen projelere Bakanlık tarafından sağlanan katkıyı,
f) Proje destek programı: Gençlik ve spor projelerini desteklemek üzere; amacı, kapsamı, destek türleri ve unsurları, destek tutarı, destek oranı ve her bir programa mahsus şartları Bakanlık tarafından belirlenerek Bakanlık internet sitesinde yayımlanan gençlik ve spor projelerini desteklemek amacıyla Genel Müdürlük tarafından yürütülen programı,
g) Proje kontrolörü: Bakanlıkça düzenlenen proje yönetimi veya değerlendirilmesi eğitimlerine katılan Bakanlık ve bağlı kuruluşlar personelinden görevlendirilenler ile alanında uzmanlık ve tecrübe birikimi olan, yükseköğretim kurumları öğretim elemanları ile kamu kurum ve kuruluşları personelinden Bakanlık tarafından uygun bulunanları,
ğ) Proje koordinatörü: Proje yürütücüsünün temsile yetkili organı, en üst yöneticisi veya temsilcisi tarafından proje hazırlık, çalışma ve faaliyetlerini koordine etmekle ve proje kapsamında proje yürütücüsünü temsil etmekle görevlendirilen kişiyi veya kişileri,
h) Proje teklif çağrısı: İlgili proje destek programı kapsamında proje tekliflerini toplamak amacıyla yapılan duyuruyu,
ı) Proje teklifi: İlgili proje destek programı çerçevesinde ilan edilmiş proje teklif çağrıları kapsamında sunulan projeleri,
i) Proje yürütücüsü: Proje teklifini sunan ve söz konusu projeyi yürütmekle sorumlu olan kurum ve kuruluşlar ile genç gruplarını ve gençlik topluluklarını,
ifade eder.
Proje destek programları
MADDE 4 – (1) Eğitim, kültür, araştırma, sanat, bilim, girişimcilik, spor, gönüllülük, hareketlilik, katılım, sosyal uyum ve Bakanlığın görev, yetki ve sorumluluk alanına giren diğer konularda, kalkınma planları, hükümet programları, politika belgeleri ve stratejik planlarda belirlenen hedef ve öncelikler dikkate alınarak, Bakan onayıyla bölgesel, ulusal veya uluslararası proje destek programları oluşturulabilir.
(2) Proje destek programlarının her biri için tahsis edilen yıllık bütçe Bakan onayıyla belirlenir. Ulusal veya uluslararası diğer kaynaklardan sağlanan fonlar, proje destek programları için kullanılabilir.
(3) Bir proje destek programı kapsamında desteklenebilecek proje sayısı, bu program için ayrılmış olan bütçeyle sınırlıdır.
(4) Proje destek programlarının süresi, proje teklif çağrıları sayısı ve tarihleri Bakanlıkça belirlenir.
(5) Proje tekliflerinin kabul edileceği tarih aralığı, yerler ile Bakanlık mali katkısının alt ve üst sınırları ve proje teklifinde bulunabilecek proje yürütücüleri proje destek programında belirtilir.
(6) Proje destek programları, raporlama ve yaygınlaştırma faaliyetlerinin tamamlanmasını müteakip kapatılır. Programın etkileri, sonuçları ve başarılı projeler kamuoyuyla paylaşılır. Programların tanıtımı, başarılı örneklerin paylaşılması ve sonuçların yaygınlaştırılması amacıyla program bütçesinden ödenek ayrılır.
(7) Genel Müdürlük, proje destek programlarına ilişkin iş ve işlemlerini yürütmekle görevli ve sorumludur. Gerek görüldüğü hallerde, proje tekliflerinin alınması, değerlendirilmesi, sözleşme imzalanması, projelerin izlenmesi ve denetlenmesi, sonuç raporlarının alınması, durdurulması ve iptaline ilişkin iş ve işlemler il müdürlükleri eliyle yürütülebilir.
Proje tekliflerinin sunulması, değerlendirilmesi ve kabulü
MADDE 5 – (1) Proje teklifleri, ilgili proje destek programında belirlenen başvuru formu ve ekleri kullanılarak proje teklif çağrı dönemi içinde proje koordinatörünce Bakanlığa sunulur.
(2) Birden fazla proje yürütücüsü ortaklık beyannamesi imzalayarak proje teklifinde bulunabilir ve proje desteğinden yararlanabilir. Bu durumda, proje ortakları bir veya birden fazla proje koordinatörü belirler. Proje ortakları, projenin yürütülmesinden ve doğacak sorumluluklardan müştereken ve müteselsilen sorumludur.
(3) Genç grupları ve gençlik topluluklarının proje tekliflerinde; genç grupları için il müdürlüğüne bağlı gençlik merkezlerinden, gençlik toplulukları için bünyesinde bulundukları eğitim kurumlarından, proje gerçekleştirme kapasitelerini ve uygunluklarını gösteren belge istenebilir. Belgenin içeriği ve uygunluk şartları proje destek programında belirtilir.
(4) Proje destek programlarında belirlenen tutarın üzerindeki proje tekliflerinde; proje yürütücüsünün idari ve mali yeterliliği aranabilir.
(5) Proje teklifleri ön değerlendirmeye tabi tutulur. Ön değerlendirmeyi geçen her proje teklifi, iki proje kontrolörünce ayrı ayrı içerik değerlendirmesine tabi tutulur. Kontrolörler tarafından verilen puanların ortalaması içerik değerlendirme puanıdır. İki değerlendirme arasında 20 puandan fazla fark bulunması halinde proje teklifi, üçüncü bir proje kontrolörü tarafından değerlendirilir. Bu durumda en yüksek iki puanın ortalaması içerik değerlendirme puanıdır.
(6) Proje kontrolörleri, ön değerlendirme ve içerik değerlendirmesine ilişkin formları elektronik ortamda doldurur. Ayrıca formların çıktısını alıp imzalayarak Genel Müdürlüğe gönderir.
(7) İçerik değerlendirmesi sonunda, 100 tam puan üzerinden ortalama 50 ve üzeri puan alan proje teklifleri Komisyona sunulur.
(8) Proje destek programı çerçevesinde desteklenecek projeler, ülke sathına dengeli dağılım, cinsiyet eşitliği, dezavantajlılık gibi hususlar ile kalkınma planları, hükümet programları, politika belgeleri, stratejik planlar gibi belgelerdeki hedef ve öncelikler dikkate alınarak Komisyon tarafından değerlendirilerek Bakan onayıyla belirlenir ve Bakanlık internet sitesinde yayımlanır.
(9) Proje yürütücüsünün idari-mali yeterliliğine ve proje tekliflerinin ön ve içerik değerlendirmesine ilişkin kriterler proje destek programında belirtilir.
Projelerin yürütülmesi
MADDE 6 – (1) Desteklenecek proje teklifleri belirlendikten sonra proje yürütücüsü ile Bakanlık arasında sözleşme imzalanır.
(2) Proje desteği ayni veya nakdi olabilir. Ayni destek talebinin olması halinde, bu desteğin mali karşılığı proje bütçesinde belirtilir. Desteklenen her bir proje için proje yürütücüsü tarafından ayrı bir proje hesabı açılır ve hesap bilgileri Bakanlığa iletilir. Proje nakdi destek tutarı sözleşme çerçevesinde Bakanlık tarafından ilgili hesaba aktarılır.
(3) Proje desteği, proje amacı dışında kullanılamaz. Sözleşmede gösterilen proje başlangıç ve bitiş tarihleri dışında yapılan harcamalar ödenmez. Mücbir sebeplerle projenin sözleşmede belirtilen sürelerde bitirilememesi halinde proje süresi bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Proje süresinin uzatılması kabul edilmişse bu tarihlerde yapılan harcamalar ödenebilir. Proje amacı veya proje teklifi ve sözleşmede belirlenen faaliyetler dışında kullanılan proje desteği onbeş gün içinde Bakanlığa iade edilir. İade edilmediği takdirde kanuni faiziyle birlikte genel hükümlere göre proje yürütücüsünden tahsil edilir.
(4) Proje destek programı çerçevesinde proje desteği talep edilen projenin tamamı veya bir bölümü için ulusal ve uluslararası kaynaklardan destek, yardım veya hibe sağlanmışsa veya sağlanacaksa proje teklifinde belirtilir. Proje destek tutarı, bu şekilde sağlanan destek, yardım veya hibe tutarı düşülerek belirlenir. Projenin öncesinde, yürütülmesi sırasında ve tamamlanmasından sonra, projenin Bakanlık tarafından desteklenen kısmı veya bölümleri için başka bir kaynaktan destek, yardım veya hibe sağlandığı tespit edildiği takdirde haksız olarak alınan tutar onbeş gün içinde Bakanlığa geri ödenir. Geri ödenmediği takdirde kanuni faiziyle birlikte genel hükümlere göre proje yürütücüsünden tahsil edilir.
(5) Projelerin Bakanlık tarafından desteklendiğini gösterir her türlü yazı, logo ve benzeri işaretlerin, projenin yürütüldüğü yerlerde, projelere ilişkin internet sitelerinde, proje kapsamında yaptırılan promosyon malzemelerinde ve proje kapsamında oluşturulan kitap, broşür, sesli ve görsel materyal ve benzerlerinde yer alma şekline ilişkin görünürlük kuralları proje destek programında belirlenir.
Projelerin izlenmesi ve değerlendirilmesi
MADDE 7 – (1) Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren proje kapsamında yapılan faaliyetler ve projenin geldiği aşamayı gösteren gelişme raporları üçer aylık dönemler halinde proje yürütücüsü tarafından Genel Müdürlüğe sunulur.
(2) Proje kontrolörü; projeleri, sözleşme hükümlerini, proje takvimini, görünürlük kurallarını ve bu Yönetmelikte yer alan diğer hususları dikkate alarak izler ve denetler. İzleme ve denetlemeler gerektiğinde yerinde yapılabilir. Söz konusu denetimlerde tespit edilen aksaklıklar bir tutanağa bağlanarak proje yürütücüsünün gerekli düzeltmeleri yapması sağlanır.
Projelerin sonuçlanması
MADDE 8 – (1) Proje sonuç raporu, proje bitiş tarihinden itibaren en geç iki ay içinde proje yürütücüsü tarafından elektronik ortamda düzenlenir ve imzalı çıktısı Bakanlığa iletilir. Sonuç raporuna proje kapsamında yapılan giderleri kanıtlayan belgelerin asılları veya yasal nedenlerle başka kurumlara teslim edilen veya edilmesi gereken belgelerin onaylı suretleri eklenir.
(2) Proje kontrolörü, proje sonuç raporunu, ekindeki harcama belgelerini ve yapılan faaliyetlere ilişkin bilgi ve belgeleri inceler ve değerlendirmelerini içeren raporunu Bakanlığa sunar. Proje kontrolörü tarafından hazırlanan raporda, proje desteği olarak ödenen toplam tutarla uygun görülen harcamaların toplam tutarı karşılaştırılır. Uygun görülen harcamaların proje desteği olarak ödenen tutardan fazla olması halinde fark tutarı proje yürütücüsüne ödenir. Uygun görülen harcamaların proje desteği olarak ödenen tutardan daha az olması halinde fark tutarı proje yürütücüsü tarafından onbeş gün içinde Bakanlığa geri ödenir. Bu tutar, süresinde geri ödenmediği takdirde kanuni faiziyle birlikte genel hükümlere göre proje yürütücüsünden tahsil edilir.
(3) Proje sonucunda ortaya çıkan ürünlerin mülkiyeti proje yürütücüsüne aittir. Projelere ilişkin yazılı, görsel ve sesli ve benzeri fikri ve sınai haklara konu olabilecek her türlü proje çıktısı Bakanlık tarafından süresiz ve bedelsiz olarak kullanılabilir.
Projelerin durdurulması ve iptali
MADDE 9 – (1) Kabul edilebilir mazeret olmaksızın gelişme raporları gönderilmeyen projeler ve inceleme sonucunda öngörülen amaç ve çalışma programına uygun biçimde yürütülmediği anlaşılan projeler ile mücbir sebeplerle yürütülmesi geçici olarak olanaksız hale gelen projeler geçici olarak durdurulabilir. Durdurma sürecinde yapılan harcamalar ödenmez. Durdurma gerekçelerinin ortadan kalkması halinde proje yeniden başlatılır ve durdurma süresi proje süresine ilave edilir.
(2) Mücbir sebeplerle yürütülmesi olanaksız hale gelen projeler ile proje yürütücüsünün kusur veya ihmali sonucunda yürütülemeyeceği anlaşılan projeler iptal edilir. İptal tarihine kadar proje yürütücüsüne proje desteği olarak ödenen toplam tutarla uygun görülen harcamaların toplam tutarı karşılaştırılır. Uygun görülen harcamaların proje desteği olarak ödenen tutardan fazla olması halinde fark tutarı proje yürütücüsüne ödenir. Uygun görülen harcamaların proje desteği olarak ödenen tutardan daha az olması halinde fark tutarı proje yürütücüsü tarafından onbeş gün içinde Bakanlığa geri ödenir. Bu tutar, süresinde geri ödenmediği takdirde kanuni faiziyle birlikte genel hükümlere göre proje yürütücüsünden tahsil edilir.
(3) Kusur veya ihmalleri sonucunda projeleri iptal edilen proje yürütücüleri üç yıl süreyle proje destek programlarına başvuramaz ve devam eden diğer projeleri sona erdirilebilir.
Yürürlük
MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gençlik ve Spor Bakanı yürütür.
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından:
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI
KOORDİNASYON OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının hizmetlerini takip ve koordine etmek için yurtiçinde gerekli görülen yerlerde koordinasyon ofislerinin açılmasına ve çalışma esaslarına dair usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının bağlı bulunduğu Bakanı,
b) Başkan: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanını,
c) Başkanlık: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığını,
ç) Geçici görevli personel: Kamu kurumlarından geçici süreyle görevlendirilecek personeli,
d) Koordinasyon ofisi: Kuruldukları bölgelerde Başkanlığın hizmetlerini takip ve koordine etmekle görevli birimi,
e) Koordinatör: Başkanlık tarafından görevlendirildiği koordinasyon ofisinden sorumlu, Başkanlığın hizmetlerini yürütmekle görevli personeli,
f) Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyeti: Ülkemizde eğitim gören uluslararası öğrencilerin, eğitim süreçlerinin başarılı bir şekilde sonuçlandırılması için kuruldukları illerde koordinasyonu sağlayan heyeti,
ifade eder.
Koordinasyon ofislerinin kurulması
MADDE 4 – (1) Başkanlık, görev alanına giren konularda, gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla Başkanın teklifi ve Başbakanın onayı ile koordinasyon ofisleri açabilir.
(2) Başkanın teklifi ve Başbakanın onayıyla süresi ve çalışma konusu belirli geçici koordinasyon ofisleri kurulabilir. Bu ofisler için koordinatör ve yeteri kadar personel, Başkanlıkça görevlendirilir veya kurumlardan geçici görevle istihdam edilir.
Koordinasyon ofislerinin çalışma esasları
MADDE 5 – (1) Koordinasyon ofisleri, 5978 sayılı Kanun kapsamında Başkanlığın görev alanına giren konularda görev yaptıkları bölgelerde Başkanlığın hizmetlerini yürütmekle görevlidirler.
(2) Koordinatör olarak görevlendirilen personel, görev yaptığı ofisin çalışma alanına giren bölgede Başkanlık tarafından yürütülen faaliyetler ile Başkanlığın görev alanına giren tüm faaliyetleri takip edip sonuçlarını her ay bir raporla Başkanlığa bildirir.
(3) Koordinasyon ofisleri kuruldukları illerde Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyetinin sekretarya işlerini yürütür.
Koordinatör ve görevlendirilecek personel
MADDE 6 – (1) Gerekli görülen yerlerde koordinasyon ofisi kurulmasının tamamlanmasını müteakip, Başkanlıkça söz konusu ofislerde bir personel, Başkanın teklifi ve Bakanın oluru ile koordinatör olarak görevlendirilir. Koordinatörün veya uzmanlık gerektiren işlerde görevlendirilecek personelin asgari yükseköğretim mezunu olması zorunludur.
(2) Koordinasyon ofislerinde, koordinatöre yardımcı olmak üzere, Başkanlık çalışanlarından yeteri kadar personel Başkanlıkça görevlendirilebilir.
(3) Ofislerde, kamu kurumlarından geçici görevle personel çalıştırılabilir.
Koordinatöre ve diğer personele ödenecek ücretler
MADDE 7 – (1) Koordinasyon ofislerinde, koordinatör ile ona yardımcı olmak üzere Başkanlık tarafından görevlendirilen personelin yol giderleri ve gündelik harcırahı 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre ödenir.
Koordinasyon ofisleri tarafından yapılacak harcamalar
MADDE 8 – (1) İlgili mevzuatınca personel için yapılacak ödemeler ile koordinasyon ofisinin giderleri Başkanlık bütçesinden karşılanır.
Yürürlük
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı yürütür.
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından:
ULUSLARARASI ÖĞRENCİLER MAHALLİ HEYETLERİNİN
ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyetlerinin oluşumu, toplanması, görev ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyetlerinin çalışma usul ve esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci, 11 inci ve 19 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının bağlı bulunduğu Bakanı,
b) Başkanlık: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığını,
c) Heyet: İllerde oluşturulan Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyetini,
ç) Heyet Başkanı: Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyeti Başkanını,
d) Koordinasyon Ofisi: Kuruldukları bölgelerde Başkanlığın hizmetlerini takip ve koordine etmekle görevli birimi,
e) Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu: 5978 sayılı Kanunun 16 ncı ve 19 uncu maddelerinde belirtilen Kurulu,
f) Üye: Uluslararası Öğrenciler Mahalli Heyeti üyelerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Heyetin Oluşumu ve Görevleri
Heyetin oluşumu
MADDE 5 – (1) Uluslararası öğrencilerin bulundukları yerlerde, Başkanlığın teklifi ve Bakanın oluruyla Heyet kurulur.
(2) Heyet; vali tarafından görevlendirilen bir vali yardımcısının başkanlığında;
a) Başkanlık Koordinasyon Ofisi temsilcisi,
b) İl Milli Eğitim Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü, İl Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdürlüğü ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun yönetici konumundaki personelinden vali tarafından belirlenecek birer temsilci,
c) İlde bulunan üniversite rektörlüğünün, ilde birden fazla üniversite bulunması halinde uluslararası öğrenci sayısı en fazla olan üniversite rektörlüğünün önerdiği üç aday arasından Başkanlıkça seçilen yönetici konumundaki bir öğretim üyesi,
ç) Büyükşehir Belediyesi veya Belediye Başkanlığı temsilcisi,
d) Başkanlıkça belirlenecek Türkçe öğretimi uygulama ve araştırma merkezi temsilcisi,
e) Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı Müdürü,
f) Konu ile ilgili çalışmalar yapan sivil toplum kuruluşlarından her yıl Başkanlıkça seçilecek iki üyeden oluşur.
Heyetin görev ve yetkileri
MADDE 6 – (1) Heyet, uluslararası öğrencilere verilecek hizmetler konusunda araştırma, geliştirme, rehberlik yapma, yardımda bulunma ve ildeki uluslararası öğrencilere yönelik sosyal ve kültürel hizmetleri koordine etmek amacıyla aşağıdaki görevleri ifa eder:
a) Öğrenim görmek üzere ülkemize gelecek olan uluslararası öğrencilerin, ilde karşılanması ve yurtlara yerleştirilmesi için gerekli planlama çalışmalarını yapmak.
b) İlde öğrenim gören uluslararası öğrencilere ait veri tabanı oluşturmak ve uluslararası öğrencilerin iletişim bilgilerini edinip, Başkanlığa bildirmek.
c) Uluslararası öğrencilere yönelik mahalli düzeyde sosyal ve kültürel faaliyetler ile sosyal gelişimi ve kültürel etkileşimi amaçlayan toplantı, seminer, spor, tiyatro, gezi, konser, kutlama, yemek, tören, kamp, turnuva, yarışma, sergi ve benzeri organizasyonlar düzenlemek.
ç) Uluslararası öğrencilerin öğrenim süreçlerini; ulaşım, eğitim, barınma, yardım, sosyal ve kültürel uyum başlıkları altında detaylandırılmış raporlamalarla kayıt altına almak ve raporları Başkanlığa iletmek.
d) Uluslararası öğrencilerle ilgili ilde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları arasında eşgüdüm sağlayarak yapılacak çalışmaları organize etmek.
e) Uluslararası öğrencilerin ülkemizi, toplumumuzu, kültürümüzü, örf ve geleneklerimizi yakından tanımalarını sağlamak amacıyla Başkanlık tarafından hazırlanan Rehber Aile Projesi kapsamında ilgili öğrenci ve aileleri belirlemek ve süreci takip ederek aşamaları raporlamak.
f) İlde öğrenim gören uluslararası öğrencilerin öğrenim süreçleri boyunca karşılaştıkları sorunları tespit etmek ve sorunların çözümü için ilgili kurumlar nezdinde gerekli çalışmaları yürütmek.
g) Uluslararası öğrencilerin her türlü sorun, dilek, istek ve önerilerini belirtebilecekleri bir dilekçe formatı oluşturmak ve öğrenciler tarafından doldurulan bu dilekçeleri değerlendirmeye almak.
ğ) Başkanlık tarafından talep edilen konularda gerekli çalışmaları yürütmek.
h) Uluslararası öğrencilerin düzenlediği sosyal ve kültürel faaliyetlere destek olmak.
ı) Başkanlık tarafından geliştirilen anketlerin, bilgi formlarının uluslararası öğrenciler tarafından doldurulmasını sağlamak.
i) Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu ve Başkanlık tarafından uluslararası öğrencilere yönelik alınan her türlü karar ve duyurularla yapılması istenilen her türlü çalışmaları takip etmek ve uygulama aşamasına geçirmek.
j) İlde uluslararası öğrenci hizmetleriyle ilgili kurum ve kuruluşların çalışmalarından yararlanmak.
k) Akademik olarak başarılı öğrencileri tespit edip, ildeki imkânlar çerçevesinde başarılı öğrencilerin ödüllendirilmesini veya burslandırılmasını sağlamak.
l) Eğitim öğretim yılında karşılama, oryantasyon eğitimleri ve mezuniyet sonrasında mezuniyet programları düzenlemek.
m) Oryantasyon programlarına uyum sağlayamayan öğrencileri tespit edip, onları desteklemek.
n) Uluslararası öğrencilerin ülkemizle kültürel paylaşım ve etkileşimini artırmaya yönelik kültür günleri düzenlemek.
o) İlde, kamu kurumlarında ve halk arasında uluslararası öğrenciler konusunda farkındalık oluşturmak, karşılıklı iletişimlerini artırmak.
ö) Uluslararası öğrencilerin Türkiye’deki eğitimlerinin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, sorunlarının çözümlenmesi ve şartlarının iyileştirilmesi ile ilgili her türlü tedbiri almak.
Heyet Başkanının görev ve yetkileri
MADDE 7 – (1) Heyet Başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Heyet toplantılarına başkanlık yapmak.
b) Uluslararası öğrencilerin sorunlarını çözüme kavuşturmak.
c) Heyetin toplanma tarihini, yerini tespit etmek ve gündeme karar vermek.
ç) İhtiyaç duyulan konularla ilgili olarak gerekli çalışmaları yapmak üzere Heyet içinden veya kamu kurumlarından görevlendirmede bulunmak.
d) Heyetin görev alanı ile ilgili konularda heyet çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülen kişileri üye olmaları amacıyla Başkanlığa teklif etmek.
e) Başkanlıkça belirlenen esaslar ile Heyet tarafından alınan kararların yürütülmesini sağlamak.
Üyelerin görevleri
MADDE 8 – (1) Heyet Üyelerinin görevleri şunlardır:
a) Heyet toplantılarına, heyet gündemine ilişkin ön hazırlık yapmış olarak katılmak.
b) Kendi sorumluluk alanları ile ilgili konularda görüş ve öneride bulunmak ve Heyet gündemine taşınan sorunlara çözüm üretmek.
c) Toplantıda alınan kararları uygulamak.
ç) Heyet Başkanı tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Heyetin Çalışma Usul ve Esasları
Heyet toplantıları
MADDE 9 – (1) Heyet, Heyet Başkanının çağrısı üzerine her iki ayda en az bir kez toplanır. Gerekli görüldüğü hâllerde Heyet Başkanının çağrısı ile Heyet olağanüstü toplanabilir.
(2) Toplantıya davet, olağanüstü toplantılar hariç olmak üzere toplantı gününden en az bir hafta önce üyelere yazılı olarak gündem taslağı ile birlikte gönderilir.
(3) Üyeler, gündeme alınmasını istedikleri önerileri, Heyet toplantısı başlama tarihinden en az beş gün önce Heyet sekretaryasına yazılı olarak bildirir.
(5) Heyet, Başkanlığa uluslararası öğrenci çalışmalarının daha işlevsel ve uluslararası standartlara uygun şekilde yürütülmesi ile ilgili teklifte bulunur.
Heyet kararları
MADDE 10 – (1) Heyet, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlar katılanların oy çokluğu ile alınır. Alınan kararlar Heyet Başkanı ve üyeler tarafından imzalanarak Başkanlığın onayına sunulur. Oyların eşitliği durumunda Heyet Başkanının oyu belirleyicidir. Kararlar, Başkanlık onayı ile yürürlüğe girer.
(2) Heyet kararlarının uygulanmasına ilişkin işlemler ve uygulama süreci, Heyet Başkanınca takip edilir ve Başkanlıkça denetlenir.
Sekretarya
MADDE 11 – (1) Heyetin sekretarya hizmetleri Koordinasyon Ofisi veya Ofisin bulunmadığı yerlerde Heyette temsilcisi bulunan üniversite tarafından yürütülür.
Sekretaryanın görevleri
MADDE 12 – (1) Sekretarya, Heyetin görev ve yetkilerini yerine getirmesinde yardımcı olmak üzere aşağıdaki görevleri ifa eder:
a) Heyet toplantılarının düzenlenmesine ilişkin ön hazırlıkları ve yazışmaları yapmak.
b) Heyetin toplantı tarihlerini, yerini ve gündem taslağını üyelere bildirmek ve ilgili kurumlar ile iletişim sağlamak.
c) Heyet toplantıları için gerekli koordinasyonu sağlamak, mekânsal ve teknik altyapı ile ilgili düzenlemeleri yapmak.
ç) Heyet çalışmalarını koordine etmek, gündemlerini takip etmek ve toplantı karar metinlerini yazmak.
d) Heyetin raportörlük, tutanak, dosyalama, evrak giriş ve çıkış işlemleri ile arşiv faaliyetlerini yürütmek, alınan kararları ilgili kurum ve kuruluşlara göndermek.
e) Heyet çalışmalarının değerlendirildiği aylık izleme raporları hazırlamak.
f) Heyete sunmak üzere, görev alanı ile ilgili kamu ve sivil paydaş kurumların yaptıkları çalışmalar hakkında ilgili kurumların katılımı ile rapor hazırlamak.
Gizlilik ilkesi
MADDE 13 – (1) Üyeler, Heyetteki faaliyetleri dolayısıyla edindikleri gizli bilgi ve belgeleri görevlerinden ayrılmış olsalar dahi açıklayamazlar.
Mali hükümler
MADDE 14 – (1) Heyetin çalışmaları için yapılacak giderler Başkanlık bütçesinin ilgili tertiplerinden karşılanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı yürütür.
