Mert Akgün Yönetmelikler

KÖY BAZLI KATILIMCI YATIRIM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

21 Haziran 2007 PERŞEMBE

Resmî Gazete

Sayı : 26559

YÖNETMELİK

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:

KÖY BAZLI KATILIMCI YATIRIM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1 – 23/8/2005 tarihli ve 25915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programlarının Desteklenmesi Yönetmeliğinin 9 uncu maddesine aşağıdaki ikinci fıkra eklenmiştir.

“18/6/2007 tarihine kadar hiçbir faaliyet göstermeyen projeler hariç olmak üzere, uygulamasına başlamış ancak tamamlanamamış yatırımlara ait uygulamalar, hibe sözleşmesi ve hibe protokolü imzalama tarihine bakılmaksızın 25/12/2007 tarihine kadar tamamlanır.”

MADDE 2 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3 – Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Mert Akgün Yönetmelikler

RADYOAKTİF ATIK YÖNETİMİ YÖNETMELİĞİ

9 Mart 2013 CUMARTESİ                Resmî Gazete                             Sayı : 28582

YÖNETMELİK

Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan:

RADYOAKTİF ATIK YÖNETİMİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek radyoaktif atıkların çalışanlar, toplum ve çevre ile gelecek nesillere zarar vermeyecek şekilde güvenli olarak yönetilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislere uygulanır.

(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran faaliyetler için bu Yönetmeliğin uygulanabilir hükümleri geçerlidir.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde radyoaktif maddelerin hareketini önleyen veya geciktiren tasarımlanmış veya doğal fiziksel engeli,

b) Bertaraf: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti olmaksızın uygun şekilde nihai olarak depolanmasını veya radyoaktif gaz ve sıvı atıkların çevreye salımını,

c) Bertaraf tesisi: Birincil amacı radyoaktif atıkların bertarafı olan tesisleri, yüzey, yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf tesislerini,

ç) Çevreye salım: Aktivitesi belirli sınırları aşmayan radyoaktif gaz ve sıvı atıkların planlı ve kontrollü olarak çevreye bırakılarak bertaraf edilmesini,

d) Çoklu bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde kullanılan iç içe geçmiş iki veya daha fazla bariyeri,

e) Depolama: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti ile bir sistem veya tesisin içinde muhafaza altında tutulmasını,

f) Derin bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için oluşturulan ve radyonüklitlerin biyosferden uzun dönemli yalıtımının sağlanması amacıyla, yüzeyden birkaç yüz metre veya daha derinde bulunan duraylı jeolojik yapılarda yer alan tesisi,

g) Düzenleyici kontrol: Kurumun, bildirimi yapılmış ya da yetki alınmış faaliyetler üzerinde, nükleer güvenlik ve emniyet ile radyasyon, atık ve taşıma güvenliğinin veya birey, toplum ve çevrenin radyasyondan korunmasının sağlanması amacıyla yürüttüğü denetim, kontrol ve değerlendirme gibi düzenleyici faaliyetlerini,

ğ) İkincil atık: Radyoaktif atığın işlenmesi sürecinde oluşan radyoaktif atıkları,

h) İşleme: Radyoaktif atıklara uygulanan ön muamele, muamele ve uygunlaştırma adımlarını içeren faaliyetleri,

ı) İşletmeden çıkarma: Bertaraf tesisi dışındaki tüm tesisler için bir daha işletilmeme kararı verildikten sonra belirli bir program çerçevesinde yürütülen, tüm nükleer ve radyoaktif maddelerin tesis dışına çıkarılmasını, tesisin sökümünü ve sahanın Kurumun düzenleyici kontrolünden çıkarılmasını hedefleyen etkinlikler bütününü,

i) Kapatma: Bertaraf tesisinin işletme faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından belirli bir program çerçevesinde yürütülen ve atıklara bir daha ulaşılmayacak şekilde tesisin kapatılmasını hedefleyen, tesisi uzun vadede güvenli hale getirecek nihai mühendislik çalışmalarını veya diğer çalışmaları da kapsayacak şekilde idari ve teknik etkinlikler bütününü,

j) Kaynak maddeler: Doğal izotopları içeren uranyum, 235 izotopu doğal düzeyin altına düşmüş uranyum, toryum, bunlardan herhangi birinin metal, alaşım, kimyasal bileşim veya yoğunlaştırılmış hali ve bunlardan birini veya daha fazlasını Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulunun veya Kurumun belirleyeceği oranda içeren herhangi bir maddeyi,

k) Kısıtlı kullanım: Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının ardından, radyolojik nedenlerden dolayı sahada geçirilen zaman, sahaya girecek kişilerin yaş grubu, arazi kullanımı gibi hususlara ilişkin kısıtlar çerçevesinde kullanımını,

l) Kritik grup: Belirli bir radyasyon kaynağı veya kaynaklarından ışınlanan ve en yüksek dozu alması ihtimali olan toplum üyesi kişilerden oluşan grubu,

m) Kritiklik: 9/9/1991 tarihli ve 20986 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tanımlar Yönetmeliğinde belirtilen kritikaliteyi,

n) Kullanılmış nükleer yakıt: Nükleer reaktörden çıkarılmış ve mevcut haliyle yeniden kullanılmayacak olan ışınlanmış yakıtı,

o) Kurucu: Radyoaktif atık tesisi kuran gerçek ya da tüzel kişiyi,

ö) Kurum: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,

p) Kuyu tipi bertaraf: Radyoaktif atıkların, sondaj yöntemiyle açılmış kuyularda nihai olarak depolanmasını,

r) Muamele: İyon değiştirme, çöktürme, filtreleme ve yoğunlaştırma gibi yöntemleri içeren ve hedefleri radyoaktif atık içeriğinin değiştirilmesi, atık hacminin azaltılması ve radyonüklitlerin ayrıştırılması olan faaliyetleri,

s) Nükleer madde: Kaynak maddeler ve özel bölünebilir maddeleri,

ş) Nükleer tesis: Kurum tarafından nükleer güvenlik ve emniyetin göz önüne alınması gerektiği tespit edilen, nükleer maddelerin üretildiği, işlendiği, kullanıldığı, bulundurulduğu, yeniden işlendiği, depolandığı veya bertaraf edildiği her türlü tesisi,

t) Orta derinlikte bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için yüzeyden otuz ile birkaç yüz metre arasındaki derinliklerde yer alan radyoaktif atık tesisini,

u) Ön muamele: Radyoaktif atıklara uygulanacak toplama, ayırma, kimyasal olarak düzenleme ve radyoaktiviteden arındırma gibi muameleye hazırlık işlemlerini,

ü) Özel bölünebilir madde: Plütonyum-239, Uranyum-233, 235 veya 233 izotopları bakımından zenginleştirilmiş uranyum ve bunlardan birini veya daha fazlasını içeren herhangi bir maddeyi,

v) Radyasyon tesisi: Kurum tarafından belirlenen radyasyon uygulamaları için özel olarak tasarlanmış yerleri,

y) Radyasyon uygulamaları: 24/3/2000 tarihli ve 23999 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde verilen muafiyetlerin dışında kalan radyasyon kaynakları ile yapılan her türlü uygulamayı,

z) Radyoaktif atık: Serbestleştirme sınırlarının üzerinde aktivite konsantrasyonu içeren ve bir daha kullanılması düşünülmeyen nükleer ve radyoaktif maddeler ile radyoaktif madde bulaşmış ya da radyoaktif olmuş yapı, sistem, bileşen ve malzemeleri,

aa) Radyoaktif atık kabul kriterleri: Radyoaktif atığın tesise kabul edilmesi için, atık paketine veya atık formuna ilişkin radyonüklitlerin tipi, aktivite konsantrasyonu veya toplam aktivitesi ve benzerinden oluşan ve yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen kriterleri,

bb) Radyoaktif atık paketi: Radyoaktif atık formunu, kabını ve iç zırhını içeren ve uygunlaştırma sonucunda elde edilen paketi,

cc) Radyoaktif atık tesisleri: Radyoaktif atık işleme, depolama ve bertaraf tesislerini,

çç) Radyoaktif atık yönetimi: Radyoaktif atıkların toplanması, işlenmesi, sahaiçi taşınması ve depolanması veya bertarafı ile ilgili idari ve teknik bütün faaliyetleri,

dd) Radyoaktif madde: Çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren maddeleri,

ee) Radyoliz: Maddelerin iyonlaştırıcı radyasyonun etkisi ile kimyasal yapısının değişmesini,

ff) Saha: Tesisi fiziksel engellerle çevreleyen, sadece kontrollü giriş çıkış yapılabilen ve üzerinde tesis sahibinin yetkisi olan alanı,

gg) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması: Kurumun belirlediği koşullar çerçevesinde, sahada düzenleyici kontrol uygulanmasına gerek olmadığı yönündeki Kurum kararını,

ğğ) Sahipsiz kaynak: Terk edilme, çalınma, kaybolma veya bildirim yükümlülüğüne uyulmaksızın devredilme gibi sebeplerle kontrol dışı kalmış veya Kurum kayıtlarına değişik nedenlerle hiç girmemiş kapalı radyoaktif kaynakları,

hh) Serbestleştirme: Bildirim veya yetkilendirme gerektiren uygulama veya faaliyetlerden kaynaklanan radyoaktif madde veya atıkların aktivitelerinin belirli düzeylerin altında olması veya altına düşmesi sonucu düzenleyici kontrolden çıkarılmasını,

ıı) Serbestleştirme sınırları: Radyoaktif madde ya da atıkların serbestleştirilebilmesi için sınır değer olarak kabul edilen aktivite konsantrasyonu ve yüzey bulaşma düzeylerini,

ii) Tesis: Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri ve radyoaktif atık tesislerini,

jj) Tesis koşulları: Normal işletmeden ağır kazalara kadar tesisin bulunabileceği farklı koşulları,

kk) Uygunlaştırma: Radyoaktif atıkların taşınması, depolanması ve bertarafına uygun bir forma dönüştürülmesini, paketlenmesini ve gerekli ise ilave bir dış paket ile muhafaza edilmesini kapsayan işlemleri,

ll) Yakın yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için yüzeyden en fazla otuz metre derinlikte yer alan radyoaktif atık tesisini,

mm) Yeniden işleme: Kullanılmış nükleer yakıtlardan kullanılabilir radyoaktif izotopların geri kazanılması amacıyla gerçekleştirilen işlemi,

nn) Yetkilendirilen kişi: Yetki gerektiren herhangi bir faaliyeti yerine getirmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilmiş kişiyi,

oo) Yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertaraf amacıyla yerleştirildiği yüzeyde bulunan radyoaktif atık tesisini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Radyoaktif Atık Yönetiminin Gerekleri ve İlkeleri

Sorumluluk

MADDE 5 – (1) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması, maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, faaliyeti yürüten kişinin sorumluluğundadır.

(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran faaliyetler için, ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması, maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, söz konusu faaliyeti yürüten kişinin sorumluluğundadır.

Çalışanlar, toplum ve çevrenin korunması

MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen radyoaktif atıkların çalışanlar, toplum ve çevreye olan etkilerinin izin verilen düzeylerden fazla olmaması ve gelecek nesiller üzerinde gereksiz yük oluşturmaması için gerekli önlemler alınır.

(2) Radyoaktif atık yönetiminde, gelecek nesiller üzerindeki olası etkiler şimdiki nesiller için izin verilenden daha fazla olmayacak şekilde tüm önlemler alınır.

(3) 21 inci maddede belirtildiği şekilde muafiyet veya serbestleştirme sınırlarının üstünde olan hiçbir radyoaktif atık çevreye verilemez.

(4) Radyoaktif atıkların yönetim adımlarında oluşan ikincil atıkların yönetimi de bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.

(5) Türkiye Cumhuriyeti egemenlik sınırları dışarısında yürütülen bir faaliyet sonucu ortaya çıkmış olan radyoaktif atıklar işleme, depolama veya bertaraf etme amacıyla Türkiye sınırları içerisine sokulamaz.

Radyoaktif atık oluşumunun kontrolü

MADDE 7 – (1) Radyoaktif atıkların oluşumunun hacim ve aktivite olarak mümkün ve makul olan en düşük seviyede tutulması için yetkilendirilen kişi tarafından gereken tüm önlemler alınır.

Sınır ötesi etkiler

MADDE 8 – (1) Radyoaktif atık yönetiminde atıkların ülke sınırları ötesindeki insan ve çevre üzerinde yaratabileceği olası etkiler dikkate alınır.

Radyoaktif atık yönetim adımlarında etkileşim

MADDE 9 – (1) Radyoaktif atıkların yönetiminde farklı ve birbiri ile etkileşimli adımlar arasındaki ilişkiler dikkate alınır. Atıkların özelliklerinin belirlenmesi, işlenmesi ve taşınması gibi herhangi bir adım için planlama yapılırken, diğer atık yönetim adımlarının çalışanlar, toplum ve çevreye etkileri imkân dahilinde göz önünde bulundurulur.

(2) Her adımda görev, yetki ve sorumluluklar açık ve anlaşılır bir şekilde tanımlanır.

Kritiklik ve radyoaktif bozunum ısısı

MADDE 10 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislerde bölünebilir maddelere ilişkin tüm işlemlerde kritiklik kazasını önlemek için gerekli tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır.

(2) Yetkilendirilen kişi radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislerde radyoaktif bozunum ısısını dikkate alarak gerekli önlemleri alır.

Derinliğine savunma

MADDE 11 – (1) Yetkilendirilen kişi tarafından, radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin tüm faaliyetlerde ve tesislerde derinliğine savunma stratejisi uygulanır. Bu strateji gereğince atıklar ile çalışanlar, toplum ve çevrenin arasına yerleştirilen bariyerlerin etkinliğini korumak ve işletme sırasında meydana gelebilecek olayların kazaya dönüşmesini önlemek ve oluşan kazaların da etkilerini azaltmak için hiyerarşik yapıda, birbirinden bağımsız, farklı ve iç içe geçmiş bir dizi uygulamadan oluşan önlemler alınır.

Radyasyondan korunma

MADDE 12 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtildiği şekliyle, birey, toplum ve çevrenin radyasyondan korunması amacıyla radyasyondan korunma ilkeleri yetkilendirilen kişi tarafından esas alınır ve uygulanır.

Emniyet

MADDE 13 – (1) Radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde yetkilendirilen kişi tarafından nükleer ve radyoaktif maddelerin emniyeti sağlanır.

Yönetim sistemi

MADDE 14 – (1) Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, tesisin yerinin belirlenmesinden işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması tamamlanıncaya kadar bütün aşamalar için radyoaktif atık yönetimi ile ilgili bütün faaliyetleri kapsayan yönetim sistemlerini oluşturur ve uygular.

Güvenlik yönetimi

MADDE 15 – (1) Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, yetki aldığı faaliyeti, en yüksek önceliği atık güvenliği konularına tanıyan, yetki ve sorumluluk sınırları ile iletişim yöntemleri belirli olan bir yönetim mekanizması içinde hayata geçirir.

Güvenlik kültürü

MADDE 16 – (1) Radyoaktif atık tesislerinde atık güvenliği ile ilgili konulara en yüksek önceliğin verilmesi, yetkilendirilen kişinin üst yönetimince bir ilke olarak kabul edilir. Politikalar ve idari yapılar oluşturulurken bu güvenlik kültürü ilkesi temel alınır ve personelin bu ilkeyi benimsemesi sağlanır.

İnsan faktörü

MADDE 17 – (1) Radyoaktif atık tesislerinin güvenliğini etkileyebilecek tüm faaliyetlerde olası insan hataları dikkate alınır ve işletme personelinin yükünü azaltmak ve insan hatalarını en aza indirmek amacıyla yetkilendirilen kişi tarafından sistemler oluşturulur.

Şeffaflık

MADDE 18 – (1) Radyoaktif atık yönetiminde halk ve tüm paydaşlar etkili bir şekilde bilgilendirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Radyoaktif Atık Yönetim Adımları

Radyoaktif atık özelliklerinin belirlenmesi

MADDE 19 – (1) Radyoaktif atık yönetimi adımları arasındaki geçişlerin kolaylaştırılması için radyoaktif atık üreticisi tarafından ilk adım olarak atıkların fiziksel, biyolojik, kimyasal ve radyolojik özellikleri belirlenir.

Radyoaktif atıkların sınıflandırılması

MADDE 20 – (1) Radyoaktif atıklar radyoaktivite seviyelerine ve içerdikleri radyonüklitlerin yarı ömürlerine göre çok kısa ömürlü, çok düşük seviyeli, düşük ve orta seviyeli ile yüksek seviyeli radyoaktif atıklar olarak sınıflandırılır.

(2) Radyoaktif atık yönetiminde uygulanacak adımlarda atık sınıfı dikkate alınır.

Serbestleştirme ve muafiyet

MADDE 21 – (1) Aktivite seviyeleri Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde verilen muafiyet sınırlarının altında olan atıklar düzenleyici kontrolden muaftır.

(2) Nükleer tesislere ilişkin faaliyetler kapsamında ortaya çıkan radyoaktif madde ve atıkların serbestleştirme sınırları ile ilgili usul ve esaslarda Nükleer Tesislerde Serbestleştirme ve Sahanın Düzenleyici Kontrolden Çıkarılmasına İlişkin Yönetmelik esas alınır.

Çok kısa ömürlü radyoaktif atıklar

MADDE 22 – (1) Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, en fazla birkaç yıl depolandıktan sonra aktivite içeriği serbestleştirme sınırlarının altına düşerek serbestleştirmeye uygun hale gelecek olan atıklar çok kısa ömürlü radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.

Çok düşük seviyeli radyoaktif atıklar

MADDE 23 – (1) Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, çok kısa ömürlü radyoaktif atık sınıfına girmeyen ve serbestleştirme sınırlarının da yaklaşık 100 katının altında aktivite konsantrasyonu içeren radyoaktif atıklar çok düşük seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.

(2) Çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların bertarafı yüzey bertaraf tesislerinde gerçekleştirilebilir.

Düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar

MADDE 24 – (1) Radyoaktivite seviyeleri çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların aktivite konsantrasyonundan fazla olan ancak yüksek seviyeli radyoaktif atık sınıfına girmeyen atıklar düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.

(2) Uygunlaştırma işleminden sonra, içerdiği alfa yayıcı radyonüklit konsantrasyonu tüm atık paketleri için ortalama 400 Bq/g ve tek atık paketi için 4000 Bq/g’ın altında olan düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar yakın yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf edilebilir.

(3) Uygunlaştırma işleminden sonra alfa yayıcı radyonüklit konsantrasyonları düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar için ikinci fıkrada belirtilen konsantrasyon limitlerinden yüksek olan düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca orta veya derin bertaraf tesislerinde bertaraf edilir.

(4) Düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık paketleri çevresel aşınmaya dayanıklı, fiziksel olarak güvenli ve korunaklı bir yapı içerisinde depolanır. Depolanacak düşük ve orta seviyeli atık kabına gerektiğinde ilave zırhlama yapılır.

Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar

MADDE 25 – (1) Kurum tarafından radyoaktif atık olarak kabul edilen kullanılmış nükleer yakıtlar, yeniden işleme sonucunda ortaya çıkan ve fisyon ürünleri ve aktinitleri içerebilecek radyoaktif atıklar ve bunların aktivitelerine yakın seviyede aktiviteye sahip diğer radyoaktif atıklar yüksek seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.

(2) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca derin bertaraf tesislerinde bertaraf edilir.

(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar ve kullanılmış nükleer yakıtlar, bertaraf tesislerine veya yeniden işleme tesislerine gönderilene kadar radyoaktif bozunum ısısının azaltılması ve kritiklik dikkate alınarak depolanırlar.

İşleme

MADDE 26 – (1) Ön muamele adımında atıkların radyonüklit içeriği, radyoaktif bozunum ısısı, fiziksel hali, biyolojik özellikleri, kimyasal aktifliği, radyoaktivitesi ve bulaşma seviyesi dikkate alınır. Radyoaktif atıklar oluştukları yerlerde tüm özellikleri ve yapılacak muameleye bağlı olarak çeşitlerine göre ayrılarak toplanırlar.

(2) Muamele adımında kullanılan sistemler işlevselliğini korumak için düzenli aralıklarla kontrol edilir ve gerektiğinde yenilenir ya da değiştirilir. Muamele, sonraki radyoaktif atık yönetim adımlarına mümkün olduğunca az hacimde radyoaktif atık iletilecek şekilde gerçekleştirilir.

(3) Uygunlaştırma adımında radyoaktif atıkların radyonüklit içeriği, kritikliği, radyoaktif bozunum ısısı, bulaşma seviyesi, aşındırıcı madde içeriği, gaz üretim ve fiziksel özellikleri dikkate alınır. Uygunlaştırma adımı tamamlanan radyoaktif atık paketlerinin iç ve dış etkilere karşı bütünlüğünü koruması sağlanır.

Taşıma

MADDE 27 – (1) Kamusal karayolu ve demiryolu kullanılmayan tesis sahası içindeki taşımalar hariç olmak üzere, radyoaktif atıkların taşınması ve taşıma sırasında kullanılacak atık paketlerine ilişkin işlemler 8/7/2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Maddenin Güvenli Taşınması Yönetmeliği ile bu konuya ilişkin diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır.

(2) Tesis işletimi ya da işletmeden çıkarılması ile yetkilendirilen kişi, saha içinde yapılan taşımalar için kalite yönetim, radyasyondan korunma ve saha içi acil durum prosedürlerini oluşturur ve muhtemel radyasyona maruz kalma yollarını göz önüne alarak gerekli bütün tedbirleri alır.

Depolama

MADDE 28 – (1) Radyoaktif atıkların güvenli olarak depolanmasında çoklu bariyer yaklaşımı uygulanarak atıkların çevreden yalıtımı sağlanır.

(2) Depolama adımında, depolanacak radyoaktif atıkların radyoizotop içerikleri, yarı ömürleri, aktivite konsantrasyonları ile fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri dikkate alınır. Radyoaktif atıklar planlanan depolama süresi göz önünde bulundurularak depolanır. Depolanması planlanan radyoaktif atık paketi, fiziksel ve kimyasal olarak kararlı olur. Atık kabının malzeme özelliklerinin bozulmasını ve ömrünün azalmasını önlemek için gerekli tüm tedbirler alınır.

(3) Depolama, depolanan radyoaktif atık paketlerine test, denetim, izleme ve inceleme yapılmasına olanak sağlayacak şekilde yapılır.

(4) Depolama, bertaraf öncesi radyoaktif atık yönetim adımlarında ve adımlar arasında da uygulanabilir.

(5) Kullanılmış nükleer yakıtların depolanmasında 30/7/2010 tarihli ve 27657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Yakıt Çevrimi Tesislerinin Güvenliği İçin Özel İlkeler Yönetmeliği hükümlerine uyulur.

Bertaraf

MADDE 29 – (1) Radyoaktif atığın bertarafı, atığın çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince kabul edilebilir seviyelerde tutulmasını ve çevreden pasif olarak yalıtımını sağlayacak şekilde yapılır.

(2) Yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf tesislerinde sadece uygunlaştırılmış radyoaktif atıklar bertaraf edilir.

(3) Bertaraf tesisinin uzun vadede güvenliği; elverişli jeolojik yapı, mühendislik tasarım özellikleri, uygun radyoaktif atık içeriği ve formu, işletme ile kapatma ve sonrası döneme ait prosedürler ve kontroller vasıtasıyla sağlanır.

(4) Küçük hacimli düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar kuyu tipi bertaraf edilebilir. Kuyu tipi bertarafta, kuyuya yerleştirilen yüzeye en yakın atık paketinin yüzeyden derinliği, bertaraf tesisinin türünü belirler. Yüksek seviyeli atıklar kuyu tipi bertaraf edilemez.

Madencilik atıklarının bertarafı

MADDE 30 – (1) Nükleer hammaddelerin madenciliğinden kaynaklanan radyoaktif atıklar ile radyoaktif atık oluşumuna neden olan diğer cevherlerin madenciliğinden kaynaklanan radyoaktif atıklar, maden sahalarının içinde yer alan yüzey bertaraf tesislerinde, madencilik faaliyeti için yetkilendirilen kişinin sorumluluğunda bertaraf edilir. Yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf edilemeyecek seviyede aktivite konsantrasyonuna sahip madencilik atıkları bu Yönetmelik hükümlerine göre uygun bir bertaraf tesisinde bertaraf edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Gaz ve Sıvı Radyoaktif Atıkların Çevreye Salımı

Radyoaktif gaz ve sıvı atıkların bertarafı

MADDE 31 – (1) Tesisin, yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen çevreye salım limitlerini aşmayan radyoaktif gaz ve sıvı atıkları, çevreye salımı gerçekleştirilerek bertaraf edilir.

(2) Radyoaktif gaz ve sıvı atıkların çevreye salıma uygun hale getirilmesi amacıyla gerektiğinde 26 ncı maddede belirtilen işleme adımı uygulanır.

(3) Yarı ömrü 100 günden kısa olan radyoizotoplar ile C-14 ve H-3 içeren radyoaktif maddelerin tıp, endüstri ve araştırma gibi alanlarda kullanılmaları sonucu meydana gelen atıkların ve nükleer yakıt çevrimi dışında oluşan radyoaktif atıkların çevreye salımı 2/9/2004 tarihli ve 25571 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Madde Kullanımından Oluşan Atıklara İlişkin Yönetmelik gereğince gerçekleştirilir.

(4) Kanalizasyon sistemine bırakılacak, çevreye salım limitlerini aşmayan sıvı haldeki radyoaktif maddeler su içerisinde çözülebilir ve dağılabilir özellikte olur.

Doz kısıtları

MADDE 32 – (1) Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtilen radyasyondan korunmanın optimizasyonu ilkesi kapsamında halk için doz kısıtları her tesis sahası için Kurum tarafından belirlenir.

(2) Tesis çalışanlarına yönelik doz kısıtları faaliyet için yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir, takip edilir ve denetlenir.

(3) Doz kısıtları tesisin tasarımında dikkate alınır.

Çevreye salım limitleri

MADDE 33 – (1) Halk için Kurum tarafından tesisin işletme koşulları esas alınarak belirlenmiş doz kısıtları ve radyasyondan korunma optimizasyonu esas alınarak, gaz ve sıvılar için ayrı ayrı olmak üzere, yetkilendirilen kişi tarafından çevreye salım limitleri belirlenir. Nükleer tesislerde çevreye salım limitleri inşaat ve işletme için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur. Yetkilendirme aşamalarında bu limitlerin uygunluğu Kurum tarafından değerlendirilir. Kesinleşmiş değerler tesisin işletme sınır ve koşulları kapsamında yer alır.

(2) Çevreye salım limitleri her bir radyonüklit ya da radyonüklit grubu için aktiviteye ilişkin olarak yıllık limitler şeklinde tanımlanır. Yıllık limitlere ilaveten, gerektiğinde daha kısa dönemli limitler de belirlenebilir.

(3) Limitler belirlenirken tesisin radyasyondan korunma optimizasyonu çerçevesinde belirlenen kontrol teknikleri ile tesisin tüm işletme durumları ve işletmedeki potansiyel değişiklikler dikkate alınır.

(4) Limitler yeni işletime geçen bir tesiste ilk 3 yıl içinde, sonraki süreçte 5 yıldan az olmamak üzere yetkilendirilen kişi tarafından gözden geçirilir, gerekli ise yenilenir.

(5) Tesisin işletme durumlarında çevreye bırakılacak gaz ve sıvıların aktivitesi çevreye salım limitlerini aşamaz.

Çevreye salım limitlerinin aşılması

MADDE 34 – (1) Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında, çevreye salım limitlerinin aşılmasının planlandığı durumda, yetkilendirilen kişi tarafından durumun ayrıntıları ve salım gerekçeleri Kuruma sunularak, salım nedeniyle ve diğer kaynaklar da dikkate alınmak suretiyle kritik grupların alabileceği maksimum etkin dozların Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde halk için verilen doz sınırlarının altında kalacağı gösterilir. Kurumun uygunluk değerlendirmesinin ardından salım gerçekleştirilebilir.

(2) Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında, planlanmayan salıma bağlı olarak limitlerin aşılması durumunda, yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirim yapılır, olayın nedenleri araştırılır ve gerekli önlemler alınır.

Kritik grup dozları

MADDE 35 – (1) İşletme aşamasından önce, tesis işletimi nedeniyle çevreye salımı planlanan radyoaktif gaz ve sıvıların özellik ve aktiviteleri, potansiyel salım noktaları ve yolları, yıllık toplam atık miktarı ve salım yöntemleri ve zamanlaması ile salımı gerçekleştirilen radyonüklitlerin neden olacağı toplum için ışınlanma yolları yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir. Planlanan salım nedeniyle, kritik grupların maruz kalacağı radyasyon dozları radyonüklitlerin çevrede birikimi göz önüne alınarak, işletmenin en son yılında alınabilecek maksimum yıllık dozlar olarak hesaplanır.

(2) Kritik grup dozları yaş grupları için ayrı ayrı hesaplanır.

(3) Tesis işletimi nedeniyle kritik grupların maruz kalabileceği dozlar Kurum tarafından belirlenen doz kısıtlarını aşamaz.

(4) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları, tesisin inşaat için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur.

(5) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları, tesisin işletme aşamasında Kurum tarafından belirlenen düzenli aralıklarla Kuruma raporlanır. Bu aşamada kritik grup dozları raporlanan döneme ilişkin ve kümülatif olarak belirlenir.

Radyoaktif gaz ve sıvılar ile çevrenin izlenmesi

MADDE 36 – (1) Tesisten çıkan radyoaktif gaz ve sıvıların çevreye salım limitlerine uygun olarak verildiğinin kontrolü amacıyla yetkilendirilen kişi tarafından atıkların çevreye salımı izlenir.

(2) İşletme koşullarında kritik grupların alabileceği maksimum dozlar yılda 10 µSv’i aşan tesislerde çevresel izleme programı uygulanır. Yetkilendirilen kişi, çevre doz hızının sürekli olarak ve hava, su, toprak ile çeşitli gıda örneklerindeki aktivite miktarlarının düzenli aralıklarla takip edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlamakla yükümlüdür.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Radyoaktif Atık Tesislerinde Genel Esaslar

Yetkilendirme

MADDE 37 – (1) Radyoaktif atık tesislerine ilişkin faaliyetler yetkilendirmeye tâbidir.

(2) Radyoaktif atık tesisleri eğer nükleer reaktör ve nükleer yakıt çevrimi tesislerinden kaynaklanan atıklar ile nükleer madde içeren atıklar içeriyorsa nükleer tesis olarak, sadece radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerinden ortaya çıkan atıkları içeriyorsa radyasyon tesisi olarak yetkilendirmeye tâbidir.

(3) Radyoaktif atık tesislerinin işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve tesislerin bulunduğu sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması işlemleri yetkilendirmeye tâbidir.

Sorumluluklar

MADDE 38 – (1) Radyoaktif atık tesisinde, atık güvenliğine ilişkin hedef ve ilkelere uyulmasından ve tüm önlemlerin alınmasından, tesisin güvenli bir şekilde kurulması, işletilmesi, işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması ile ilgili süreçlerden yetkilendirilen kişi sorumludur.

(2) Kurum da dahil olmak üzere faaliyetle ilgili diğer tüm kişi, kurum ve kuruluşların etkinlikleri ve sorumlulukları yetkilendirilen kişinin bu sorumluluğunu hiçbir şekilde azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.

(3) Yetkilendirilen kişinin sorumluluklarının hangi koşullarda sona ereceği, Kurum tarafından verilen yetki çerçevesinde tanımlanır.

(4) Yetkinin askıya alınması veya iptal edilmesi yetkilendirilen kişinin sorumluluklarını sona erdirmez.

Yetkilendirilen kişinin temel yükümlülükleri

MADDE 39 – (1) Radyoaktif atık tesisleri ile ilgili faaliyetleri yerine getirmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişilerin temel yükümlülükleri şunlardır:

a) Yetkinin verildiği faaliyeti, ilgili mevzuata uygun olarak, Kurum tarafından tanımlanmış koşullar çerçevesinde radyoaktif atık güvenliğine öncelik vererek yürütmek,

b) Yetkinin verildiği faaliyeti bir kalite yönetim sistemi içerisinde yürütmek,

c) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin periyodik güvenlik değerlendirmelerini yapmak,

ç) Yetkinin verildiği faaliyetin Kurum tarafından denetlenmesinde işbirliğinde bulunmak,

d) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin olarak Kurumun talep ettiği tüm bilgi ve belgeleri sağlamak,

e) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında ilgili mevzuatta tanımlanan kayıtları tutmak ve raporlamaları yapmak,

f) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında meydana gelebilecek olağandışı olayların Kuruma bildirimini yapmak,

g) Tesiste meydana gelebilecek olağandışı olaylara ilişkin olarak çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerin önlenmesi veya hafifletilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak.

(2) Bu yükümlülüklerin yanı sıra, Kurum radyoaktif atık tesisi için verdiği yetkilere ilişkin ek yükümlülükler tanımlayabilir.

(3) Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

Dereceli yaklaşım

MADDE 40 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin tesisler veya faaliyetler, tesis veya faaliyetin çalışanlar, toplum ve çevre üzerinde yaratabileceği riskin boyutu ile orantılı bir seviyede dikkate alınır, incelenir ve değerlendirilir.

(2) Yetkilendirme için başvuran kişiler başvuru ile birlikte sundukları belgeleri faaliyetin potansiyel riskinin boyutuna uygun ayrıntıda hazırlar.

Güvenliğin gösterilmesi ve doğrulanması

MADDE 41 – (1) İnşaata başlamadan önce radyoaktif atık tesisinin tasarımında, işletmeye geçmeden önce inşa edildiği haliyle, işletmeden çıkarma veya kapatma faaliyetlerinde, normal koşullar altında ve kaza durumlarında, tesiste güvenlik hedeflerine ulaşıldığı analiz, rapor ve programlar aracılığıyla yetkilendirilen kişi tarafından belgelenerek gösterilir.

(2) Tesis işletmeye alındıktan sonra, bu belgeler Kurumun belirleyeceği sıklıkta işletme deneyimleri ve yeni güvenlik bilgileri ışığında yenilenir. İşletme sırasında radyoaktif atık tesisinin durumu ve çalışmasının işletme sınır ve koşulları ile uyumlu olduğu ve güvenlik hedeflerini sağladığı gözetim, denetim ve testler aracılığıyla doğrulanır.

ALTINCI BÖLÜM

Radyoaktif Atık Tesislerinde Genel Güvenlik İlkeleri

Saha

MADDE 42 – (1) Radyoaktif atık tesisinin kurulacağı saha; çevre ve tesisin birbirlerine karşı olası etkileri ve acil durum planlarının uygulanabilirliği dikkate alınarak radyoaktif atık tesisi kurucusu tarafından belirlenir. Bu hususların değerlendirilmesinde tesisin tüm ömrü göz önünde bulundurulur ve bu hususlara ilişkin şartların güvenlik açısından kabul edilebilirliğinin sürdüğünü kontrol etmek için izleme ve gerektiğinde yeniden değerlendirme yapılır.

(2) Tesis sahası radyoaktif atıkların sahaya taşınmasına uygunluğu yönünden değerlendirilir.

(3) Bertaraf tesisi kurulacak sahanın doğal bariyerlere sahip olduğu gösterilir.

Tasarım

MADDE 43 – (1) Radyoaktif atık tesisleri; çalışanlar, toplum ve çevrenin işletme ve kaza koşullarında radyasyondan korunmasının sağlanacağı, güvenli bir şekilde işletmeden çıkarılacağı veya kapatılacağı biçimde tasarımlanır.

(2) Tesis, depolanacak, işlenecek ya da bertaraf edilecek atıklara ilişkin toplam radyoaktif ve nükleer madde envanteri ve potansiyel radyolojik ve radyolojik olmayan tehlikeler dikkate alınarak tasarımlanır.

(3) Yapı, sistem ve bileşenler çevresel koşullar ve tesis ömrü dikkate alınarak ve atık muhafazasını ve tesis güvenliğini riske atabilecek malzeme ve çevre etkileşimlerini önleyecek şekilde tasarımlanır.

(4) Yapı, sistem ve bileşenler bakım, onarım, denetim ve testlerin yapılmasını kolaylaştıracak şekilde tasarımlanır.

(5) Tesiste yer alan yapı, sistem ve bileşenler fonksiyonları ve güvenlik açısından önemlerine göre sınıflandırılarak ilgili mevzuat, kod ve standartlara uygun olarak tasarımlanır. İşletme koşulları sırasında güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlere bir zarar gelmemesi tasarımda garanti altına alınır. Kazaların önlenmesi ve kaza koşullarında sonuçlarının hafifletilmesi için güvenlik sistemleri tasarımlanır.

İşleme ve depolama tesislerinin tasarımı

MADDE 44 – (1) Tesis tasarımında havalandırma, izleme, yangından korunma ve filtreleme gibi sistemlere yer verilir. Tasarımda radyolizin etkilerine karşı önlemler ile zırhlama ve sızdırmazlık gibi önlemler dikkate alınır.

(2) Radyoaktif atık depolama tesisleri atığın depolanacağı süre ile gelecekteki ve acil durumlardaki depolama gereksiniminde oluşabilecek artışlar dikkate alınarak tasarımlanır.

(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıkların işlendiği ve depolandığı tesislerin tasarımı, işletme ve kaza durumlarında, radyoaktif atığın izlenmesini ve kontrol altında tutulmasını sağlayabilecek sistemleri içerir. Bu tür tesisler, soğutmanın mühendislik tasarımları ve doğal konveksiyon gibi pasif soğutma sistemleri ile sağlanacağı ve soğutmanın yitirilmesi durumunda depolanan atığın zarar görmeyeceği şekilde tasarımlanır.

Bertaraf tesislerinin tasarımı

MADDE 45 – (1) Bertaraf tesisleri, radyoaktif atığın çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince ve Kurum tarafından belirlenen seviyelerde tutulmasının sağlanacağı şekilde tasarımlanır.

(2) Tesis tasarımında, radyonüklitlerin hapsedilmesine ve çevreden yalıtılmasına olanak sağlayacak, işletme sırasında ve kapatma sonrasında etkin kalması planlanan çoklu bariyerler yer alır.

(3) Bariyerler güvenlik fonksiyonları vasıtasıyla, tesisin kapatma sonrası güvenliğini garanti edecek şekilde, fiziksel ve kimyasal olarak farklı ve birbirlerini tamamlayıcı olarak seçilir ve tasarımlanır.

(4) Tesis, kapatma sonrası dönemde kontrol, bakım ve izleme gibi aktif güvenlik önlemlerine devam edilmesini gerektirmeyecek ve güvenliği sağlamada bariyerler ve arazi kullanım kısıtlamasını içeren pasif güvenlik önlemlerinin yeterli olacağı şekilde tasarımlanır.

İnşa

MADDE 46 – (1) Radyoaktif atık tesisinin inşası başlamadan önce tesisin tasarımında temel güvenlik gereksinimlerinin yeterli düzeyde sağlandığı gösterilir.

(2) Görev, yetki ve sorumlulukların net bir şekilde tanımlandığı bir inşaat organizasyonu tarafından tesisin tasarıma uygun bir şekilde inşa edilmesi sağlanır.

(3) Tasarımda yer alan tüm yapı, sistem ve bileşenler kanıtlanmış ve kabul görmüş teknik yöntem ve prosedürler kullanılarak güvenlik sınıflarına uygun kalitede inşa edilir.

(4) İnşa sırasında tesis tasarımında güvenliğe ilişkin değişiklik yapılması gerektiğinde Kurumun belirlediği prosedürler çerçevesinde izin alınır.

İşletmeye alma

MADDE 47 – (1) Tesis işletilmeye başlanmadan önce, bir program çerçevesinde, yapı, sistem ve bileşenlerin fonksiyonlarının gereğince yerine getirildiği testlerle doğrulanarak, tesisin bir bütün olarak tasarım hedeflerine uygun bir şekilde inşa edildiği gösterilir. İşletmeye alma programı, uygulanabilirliği bu aşamada gösterilebilecek tüm işletme prosedürlerinin test edilmesini de içerir.

(2) İşletmeye alma öncesinde bir işletme organizasyonu oluşturulur. İşletici personelin işletmeye alma sırasında tesise özel eğitimleri almaları sağlanır. İşletmeye alma testleri tesisi işletmesi öngörülen personelin katılımıyla gerçekleştirilir.

İşletme

MADDE 48 – (1) Radyoaktif atık tesisinin tüm işletme durumlarında güvenli işletiminin çerçevesini çizen ve radyoaktif atık kabul kriterlerini de içeren işletme sınır ve koşulları yetkilendirilen kişi tarafından tanımlanır. Tesisin işletme sınır ve koşulları içerisinde işletilmesini sağlamak için gereken tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır. İşletme sınır ve koşullarında yapılacak her türlü değişiklik için ilgili prosedürler uyarınca Kurumdan izin alınır.

(2) Tesis, işletme organizasyonunu oluşturan yeterli sayıda, gerekli eğitimi almış nitelikli personel tarafından işletilir.

(3) Yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanan, tesisin işletimine yönelik tüm güvenlik ile ilgili plan, program ve prosedürler Kurum tarafından uygun görüldükten sonra uygulanır.

(4) Tesiste yapı, sistem ve bileşenlerin denetim, test, bakım ve onarımına özel önem verilerek tasarım gereklerini yerine getirmeyi sürdürmeleri sağlanır.

(5) Tesiste gerçekleştirilecek değişiklikler uygulanmadan önce güvenlik açısından değerlendirilir ve güvenlik ve emniyeti etkileyebilecek tüm değişiklikler için Kurum tarafından belirlenen prosedürler çerçevesinde izin alınır.

(6) Tesiste olabilecek kazalar sırasında uygulanmak üzere bir acil durum planı bulundurulur ve bu planın uygulanabilirliğinden emin olmak için düzenli aralıklarla tatbikatlar yapılır. Acil durum planı, kazanılan deneyimler doğrultusunda gözden geçirilir ve güncellenir.

İşletmeden çıkarma

MADDE 49 – (1) Radyoaktif atık işleme ve depolama tesislerini işletmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişiler tesisi işletmeden çıkarmakla yükümlüdür. Tesisin işletmeden çıkarılması faaliyetleri için güvenlik hedeflerinin sağlanmasını güvence altına alan bir işletmeden çıkarma programı oluşturulur ve uygulanır.

Kapatma

MADDE 50 – (1) Bertaraf tesislerini işletmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişiler tesisi kapatma ile yükümlüdür. Yetkilendirilen kişi tarafından kapatma sonrası güvenlik hedeflerinin sağlanmasını güvence altına alan uygun bir kapatma programı oluşturulur ve uygulanır. Kapatma programında kapatma sonrasında alınacak önlemlere ve uygulama periyoduna yer verilir.

(2) Tesis kapatılıp düzenleyici kontrolden çıkarılana kadarki tüm süreçte, çalışanlar, toplum ve çevrenin radyasyondan korunmasını sağlamak üzere tüm önlemler alınır.

(3) Tesisin güvenliği, tesis kapatılıp düzenleyici kontrolden çıkarılana kadarki tüm süreçte yetkilendirilen kişi tarafından aktif ve pasif güvenlik önlemleri alınması vasıtasıyla sağlanır.

Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması

MADDE 51 – (1) Radyoaktif atık tesislerinin sahaları ve saha üzerindeki tesise ilişkin faaliyetler, sahaya ilişkin olarak alınan ilk yetkilendirmeden itibaren Kurumdan sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılma onayı alınana kadar Kurumun düzenleyici kontrolü altındadır. Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasından sahada süregelen faaliyete ilişkin olarak yetkilendirilen kişi sorumludur.

(2) Bertaraf tesislerinin sahaları, kapatma sonrası güvenlik önlemlerinin uygulanmasının ardından ve yalnızca kısıtlı kullanım amacıyla düzenleyici kontrolden çıkarılır.

(3) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının usul ve esasları Kurum tarafından düzenlenir.

(4) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının ardından yetkilendirilen kişinin sorumluluğu sona erer.

YEDİNCİ BÖLÜM

Nükleer Tesislerde ve Radyasyon Tesislerinde Radyoaktif Atık Yönetimi

Nükleer tesislerde radyoaktif atıkların yönetimi ve sorumluluklar

MADDE 52 – (1) Nükleer tesislere yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıklar ve kullanılmış yakıtların yönetimi tesis için yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır. Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

(2) Nükleer tesislere yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların ve kullanılmış yakıtların saha içi yönetim ile saha dışı taşıma, depolama, bertaraf ve gerekli ise kapatma sonrası izleme dahil tüm maliyetini karşılamak tesisi işletmekle yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.

(3) Nükleer tesislerde kapsamı ve içeriği ilgili mevzuatta tanımlanan bir radyoaktif atık yönetimi programı oluşturulur ve uygulanır.

(4) Kullanılmış nükleer yakıtlar, nükleer tesis sahası dışına çıkarılmadan önce, nükleer tesis sahasında inşa edilmiş olan depolama tesislerinde geçici olarak depolanır. Sonrasında; nükleer tesis için yetkilendirilen kişi kullanılmış nükleer yakıtlarını bir saha dışı kullanılmış yakıt depolama tesisine veya radyoaktif atık tesisine devredebilir, yeniden işleme ve/veya bertaraf etme yoluna gidebilir veya başka bir ülkeye gönderebilir.

Radyasyon uygulamalarında ve radyasyon tesislerinde radyoaktif atıkların yönetimi ve sorumluluklar

MADDE 53 – (1) Radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerine yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi ile ilgili olarak, 52 nci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında radyoaktif atıklar için belirtilmiş olan hususlar radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleri için yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.

Sorumlulukların sona ermesi

MADDE 54 – (1) Nükleer tesisler ile radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleriyle ilgili bir faaliyet için yetkilendirilen kişinin radyoaktif atığa ilişkin sorumlulukları aşağıdaki durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesi ve yetkilendirilen kişi tarafından sunulan belgelerin esas alınarak bu durumun Kurum tarafından onaylanmasını müteakiben sona erer:

a) Radyoaktif atıklarını başka bir ülkeye geri gelmeksizin göndermesi,

b) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının altındaki radyoaktif atıklarını bertaraf etmesi,

c) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının üstündeki radyoaktif atıklarını bir radyoaktif atık tesisi işletmek üzere yetkilendirilen kişiye devretmesi.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Denetimler ve Yaptırımlar

Denetimler

MADDE 55 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetler ve tesisler Kurumun denetimine tabidir.

Yaptırımlar

MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelikte tanımlanan yükümlülüklerini yerine getirmeyen, yetki sınırlarını aşan veya ilgili mevzuatı ihlal eden gerçek veya tüzel kişilere tanınan yetkiler Kurum tarafından geçici veya sürekli iptal edilir.

(2) Gerekli durumlarda, Kurum adli ve/veya idari soruşturma başlatılmak üzere gerekli girişimlerde bulunur.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Mevcut radyoaktif atık tesisleri

MADDE 57 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, mevcut radyoaktif atık tesislerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yetkilendirilen kişi veya başvuru sahibi tarafından değerlendirilerek tam uyumu sağlayacak bir eylem planı oluşturulur ve Kuruma sunulur. Plan Kurum tarafından onaylandıktan sonra uygulanır.

Yürürlük

MADDE 58 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 59 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.

Mert Akgün Yönetmelikler

NAKDİ TAZMİNAT VE AYLIK BAĞLANMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

NAKDİ TAZMİNAT VE AYLIK BAĞLANMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi: 25/11/1992 No: 92/3809

Dayandığı Kanunun Tarihi: 3/11/1980 No: 2330

Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi: 18/1/1993 No: 21469

Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi: 32, S.:

BİRİNCİ KISIM

Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak

Amaç

Madde 1 – (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.)

Bu Yönetmeliğin amacı; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakti Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakti Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun,2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu, 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu, 3497 sayılı Kara Sınırlarının Korunması ve Güvenliği Hakkında Kanun ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen hallerde ölen, yaralanan ve sakat kalanlara, bu Kanunlara göre nakdi tazminat verilmesi, aylık bağlanması ve yapılacak diğer yardımların esas ve usullerinin düzenlenmesidir.

Kapsam

Madde 2 – (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.)

Bu Yönetmelik;

(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) a) “İç güvenlik ve asayişin korunmasında, kaçakçılığın men, takip ve tahkikinde, trafik ve yol güvenliğini veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamada, güven ve asayişi ihlal eden eylemler nedeniyle yakalanan, gözaltına alınan, tutuklanan veya hükümlü bulunanların muayene ve tedavilerinde, kaçakçılığın men, takip ve tahkiki maksadıyla mayınlanmış sahaların temizlenmesinde, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 28 inci maddesinde belirtilen görev ve işlerin yerine getirilmesinde, Devlet istihbarat faaliyetlerinde, Devletin kara sınırlarının korunması ve güvenliğinin sağlanmasında ve terörle mücadele faaliyetlerinde görevlendirilen;”

(1) Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin,

(2) Türk Silahlı Kuvvetler mensuplarının,

(3) Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarının,

(4) Çarşı, mahalle ve kır bekçilerinin,

(5) Orman memurları ve personeli ile gümrük muhafaza memurlarının,

(6) Sağlık personelinin,

b) Güvenlik ve asayişi ihlal eden eylemlerle, kaçakçılığa ilişkin olayların soruşturma ve kovuşturma işlemlerini yürüten adli ve askeri hakimler, Cumhuriyet başsavcısı ve savcıları ile askeri savcı ve yardımcılarının,

(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) “c) Güven ve asayişi ihlal eden eylemler ile kaçakçılığa ilişkin eylemlerin önlenmesine yönelik görev yapan mülki idare amirlerinin,

(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) d) Tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleri ile ceza ve tutukevlerinin iç ve dış güvenliğini sağlamakla görevli bulunan personelin,”

e) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu olan ve yetkililerce kendilerine bu amaca yönelik görev verilen kamu görevlileri ve sivillerin,

f) İç güvenlik ve asayişin korunmasında veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki ile ilgili olarak güvenlik kuvvetlerine kendiliklerinden yardımcı olmuş ve faydalı oldukları yetkililerce tevsik edilmiş şahısların,

g) Devlet güçlerini sindirme amacına yönelik olarak yapılan saldırılara maruz kalan kamu görevlilerinin,

h) Yurt dışında sürekli görev veya her türlü geçici görev nedeniyle bulunan ve bu görevlerinden dolayı (görevleri sona ermiş olsa bile) yurt dışında tedhişe maruz kalan veya suikasta uğrayan Türk uyruklu kamu personelinin,

ı) Yukarıda sayılanların, yaptıkları görevler veya yardımlar sebebiyle saldırıya maruz kalan eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin,

bu görev ve yardımlarından dolayı veya görev ve yardımları sona ermiş olsa bile yaptıkları bu görev ve yardımları nedeniyle ya da devlet güçlerini sindirme amacına yönelik saldırı sonucu, derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma ve hastalık sonucu ölmeleri halinde 2330 sayılı Kanunda belirtilen hak sahiplerine verilecek nakdi tazminat ile dul ve yetimlerine bağlanacak aylıkların, sakat kalmaları halinde kendilerine verilecek nakdi tazminat ile bağlanacak aylığın, yaralanmaları halinde ise kendilerine verilecek nakdi tazminatın ve yapılacak öğretim ve sağlık yardımının esaslarını kapsar.

Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar ya da 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 10 uncu maddesi gereğince görevlendirilenler ile yabancı ülkeler veya uluslararası sahalarda yapılan eğitim, tatbikat, manevra veya harekatta görev alanların, bu görevler sırasında vukuu bulması kaydıyla, ölmeleri, sakat kalmaları veya yaralanmaları halinde kendileri ile dul ve yetimleri hakkında da bu yönetmelik hükümleri aynen uygulanır.

2330 sayılı Kanun kapsamına giren bir olay nedeniyle ölen, sakatlanan veya yaralanan ve 2629 sayılı Kanuna göre tazminat ödenmiş olan personel veya kanuni yakınları, şartlarını taşımaları halinde, bu yönetmelikte öngörülen öğrenim ve sağlık yardımından yararlanırlar.

Hukuki dayanak

Madde 3 – Bu Yönetmelik 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi gereğince hazırlanmıştır.

İKİNCİ KISIM

Nakdi Tazminatın Ödenme Usulü ve Şekilleri

Nakdi tazminatın tesbitinde esas alınacak aylık

Madde 4 – Nakdi tazminatın tesbitinde esas alınacak aylık, tazminat verilmesine dair karar tarihindeki en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarıdır.

Ölüm hali

(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Madde 5 – Ölüm halinde 4 üncü maddede belirtilen aylığın 100 katı tutarının;

a) Ölenin eş ve füruu veya yalnızca füruu ile içtima etmeleri halinde ve ölüm tarihinde sağ olan ana ve babasının her birine ayrı ayrı olmak üzere % 15’erlik kısmı ödendikten sonra kalanı içtima eden diğer mirasçılara ödenir. Ancak ana ve babaya verilen tazminat çocukların her birine ödenen tazminattan fazla olamaz.

b) Diğer hallerde miras hükümleri uygulanır.

Mirasçılara intikal edecek tazminatın hesap ve tahakkukunda veraset ilamı ile aile nüfus kayıt örneği esas alınır.

Sakatlanma hali

Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Sakatlanma halinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca belirlenecek sakatlık derecesine göre;

Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) a) Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği olmaksızın sürdüremeyecek şekilde malul olanlara 4 üncü maddede belirtilen aylığın 200 katı tutarında ödeme yapılır.

Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) b) Diğer sakatlanma hallerinde 5 inci maddedeki tutar esas alınarak aşağıdaki cetvelde gösterilen oranlarda ödeme yapılır.

Sakatlık dereceleri, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 5510 sayılı Kanunla mülga hükümleri ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesi uyarınca vazife malulü olanlar hakkında uygulanan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre tespit edilir.

         Sakatlık Derecesi                       Ödenecek Tazminat Yüzdesi

                    6                                                 %25

                    5                                                 %35

                    4                                                 %45

                    3                                                 %55

                    2                                                 %65

                    1                                                %75″

Yaralanma hali

Madde 7 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Yaralanma halinde, kurumlarınca sevk edildikleri Devlet hastaneleri, askeri hastaneler, üniversite hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu tarafından verilen adli muayene raporlarında belirtilen yaralanmaların en ağır olanı üzerinden (farklı teşhisler olması halinde) 5 inci maddedeki tutarın yaralanmanın;

a) Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olması halinde %3’ü, basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olmaması halinde %5’i oranında,

b) Vücutta kemik kırılmasına neden olması ve kırığın kişinin hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif derecede olması halinde %7’si, orta derecede olması halinde %10’u, ağır derecede olması halinde % 15’i oranında,

c) Kişinin yaşamını tehlikeye sokacak derecede olması halinde %20’si oranında,

d) Araz bırakması halinde %20’sini aşmamak şartıyla yaralanma derecelerinde belirtilen oranların iki katı tutarında,

ödeme yapılır.”

Avans

Madde 8 – (Değişik birinci fıkra: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Kesin raporun alınmasının uzayacağı yaralının tedavi gördüğü sağlık kuruluşlarınca verilecek rapordan anlaşılanlara, olay tarihinde ölüm nedeniyle ödenmesi gereken tazminatın % 1’i esas alınarak on katı tutarı bütçe dışı avans olarak ödenir.

Verilen bu avans, kesin rapor sonucu ödenecek olan tazminat miktarından düşülür.

Bağlanacak aylıklar

Madde 9 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) 2 nci madde kapsamında bulunanların aynı maddede belirtilen görevlerde sakat kalmaları veya ölmeleri halinde, ilgili sosyal güvenlik kurumunca aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Sakatlanarak emekliye ayrılanlara görev malullüğü aylığı bağlanır.

b) Emekli aylığı almakta iken sakatlananların almakta oldukları aylıkları görev malullüğü aylığına dönüştürülür.

c) Görevde bulunduğu sırada ölenlere bağlanması gereken görev malullüğü aylığı veya emekli iken ölenlerin aldıkları emekli aylığı görev malullüğü aylığına dönüştürülmek suretiyle dul ve yetimlerine intikal ettirilir.

Bu hallerde bağlanacak görev malullüğü aylığı %25 arttırılarak ödenir.

Ancak, 5434 sayılı Kanunun 5510 sayılı Kanunla mülga 64 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrasından yararlananlar için bu arttırma yapılmaz.

d) 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olmayanların (506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar dahil) sakat kalmaları halinde öğrenim durumlarına göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesi hükümlerine göre belirlenecek giriş derece ve kademeleri üzerinden (öğrenimi bulunmayanlar için ilkokul mezunu gibi) kendilerine, ölümlerinde dul ve yetimlerine 5434 sayılı Kanunun 5510 sayılı Kanunla mülga hükümlerine veya 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesine göre Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından görev malullüğü aylığı %25 arttırılarak bağlanır.

Ancak, bu madde gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca arttırılarak bağlanacak aylıklar hiçbir surette aynı derece, kademe ve ek göstergedeki emsaline 5434 sayılı Kanunun mülga 64 üncü maddesinin son fıkrası gereğince bağlanması gereken miktardan fazla olamaz.”

Sonradan meydana gelen yaralanma, sakatlanma ve ölüm

Madde 10 – 2 nci maddede sayılanlardan, görevleri ve yardımları sona erenlerin bilahare kendilerinin veya eş,füru,ana,baba ve kardeşlerinin yaralanmaları, sakatlanmaları,ölümleri halinde,bu hallerin evvelce ifa ettikleri hizmetten dolayı meydana geldiğinin mahkeme ilamı ile sübuta ermesi veya olay failinin saptanamamış yahut kaçak olması gibi sebeblerle mahkeme ilamı alınamayan hallerde, maruz kaldıkları halin evvelce ifa ettikleri hizmetler nedeniyle husule geldiğine dair savcılıklardan alınacak belgelere veya hizmet yaptıkları kurumdan alınan,olayın bu şahsın hizmeti ile ilişkisini gösteren yazılı belgelere dayanılarak saptanması halinde;ilgili kurumca tazminat ödenmesi,bağlı olduğu sosyal güvenlik kurumunca da aylık bağlanması işlemleri yerine getirilir.

Yaralanma veya sakatlanmadan sonra meydana gelen ölümlerde, ölümün 2 nci maddede belirtilen bir olay sonucu meydana gelen yaralanma veya sakatlanmaya bağlı olduğu tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu ile belirlenmiş bulunanlara da birinci fıkra hükmü uygulanır.

Nakdi tazminat ve aylığın etkisi

Madde 11 – 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenecek tazminat ile bağlanacak aylıklar, uğranılan maddi ve manevi zararlar karşılığı olup yargı mercilerinde bu amaçla açılacak davalarda hükmedilecek tazminatların hesabına esas olmak üzere ilgili kurumlarca (EK-A,B) deki kayıtlar tutulur.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Nakdi Tazminat Verecek Makamlar, Nakdi Tazminat

Komisyonu ve Tazminatın Ödenme Usulü

Nakdi tazminat verecek makamlar

Madde 12 – 2 nci maddede sayılanların bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda ölmeleri, yaralanmaları veya sakat kalmaları halinde;

a) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen ve bu amaca yönelik görev verilen veya güvenlik kuvvetlerine kendiliklerinden yardımcı olan şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin tazminatları İçişleri Bakanlığınca,

b) Diğer kamu personeli ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin tazminatları bu personelin bağlı olduğu bakanlık veya kurum tarafından,

Ödenir.

Nakti tazminat komisyonu

Madde 13 – Bu Yönetmelikte belirtilen tazminatların ödenip ödenmemesi hususu ilgili bakanlık veya kurumca belirlenecek personel,maliye,hukuk ve sağlıkla görevli birim amirleriyle konu ile ilgili diğer yetkililerden oluşan bir komisyon tarafından incelenir.

Komisyon kararları ilgili bakanlık veya kurumun en üst amiri veya bunların yetkili kılacağı merci tarafından onaylanır.

(Ek: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Nakdi tazminat ödenmesine ilişkin işlemler, ilgili Bakan veya yetkili kılınan kişiler tarafından onaylandıktan sonra olayın 2330 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına girmediği gerekçesiyle saymanlıklarca ödeme işlemi gecitirilemez.

Tazminatın ödenme usulü

Madde 14 – 13 üncü madde çerçevesinde onaylanan karar ve diğer belgeler, ilgili bakanlık ve kuruluşlarca kişinin özlük haklarının bağlı olduğu veya idarece uygun görülmesi halinde tazminatını almak istediği yerdeki kurum ve kuruluşlara gönderildikten sonra bu kurum ve kuruluşların saymanlıklarınca nakdi tazminat hak sahiplerine ödenir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Öğrenim ve Sağlık Yardımı

Öğrenim yardımı ve esasları

Madde 15 – Ölenlerin veya çalışamayacak derecede sakat kalanların çocuklarının öğrenim yardımlarından faydalanma esasları aşağıda gösterilmiştir.

a) İlk ve orta öğretim kurumlarında;

1) Yatılı bölge okullarına sınavsız ve öncelikli alınırlar.

2) Devlete ait orta öğretim ve eğitim kurumlarının pansiyonlarından, Devlet parasız yatılı sınavını kazananlar gibi öncelikle yararlanırlar.

3) Devlete ait orta öğretim ve eğitim kurumlarından,özel kayıt koşullarına tabi olanların giriş sınavlarını kazanmak ve diğer kayıt şartlarını da taşımak koşuluyla 2 numaralı bend hükümlerinden yararlanırlar.

Yukarıda belirtilen ilk ve orta öğretim ve eğitim kurumlarından herhangi bir nedenle ayrılanlardan tazminat istenmez.

b) Yüksek öğrenim hakkını kazananlar; Devlete ait yurtlar ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilmekte olan krediden öncelikle yararlanırlar.

Her öğretim dönemi içinde iki defa sınıfta kalanlar yukarıdaki bentlerde yazılı hakları kaybederler.

Sağlık yardımı ve esasları

Madde 16 – Bu Yönetmelik kapsamında bulunanlardan, tedavi giderleri kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanmayanların tedavileri;Devlet,üniversite,Sosyal Sigortalar Kurumu hastaneleri ile askeri hastanelerde ücretsiz olarak yapılır.

15 inci madde ile bu madde hükümlerinden yararlanma hakkını taşıyanlar için (EK-C) belge düzenlenir. Bu belge hak sahiplerine,18 yaşından küçükler için veli veya vasisinin,18 yaşından büyük olanlara (18 yaş dahil) bizzat kendilerinin talebi üzerine nakdi tazminatı ödeyecek bakanlık veya kurum tarafından verilir.

BEŞİNCİ KISIM

Tahakkuka Esas Belgeler ve Belgeleri Düzenleyecek Makam

Tazminat tahakkukuna esas belgeler

Madde 17 – a) (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Yaralanmalarda;

1 – Olayın cereyan tarzını ve yaralanmaya konu teşkil eden durumu açıklayan ayrıntılı olay tutanağı,

2.–. (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Yaralanmanın derecesini, araz bırakıp bırakmadığını, yaralının kaç gün iş ve gücünden geri kaldığını belirten, kurumlarınca sevk edildikleri Devlet hastaneleri, askeri hastaneler, üniversite hastanelerince verilen kesin sağlık kurulu raporları veya Adli Tıp Kurumu tarafından verilen kesin adli tıp raporları,”

3 – Görev emri (görev sözlü verilmiş ise yazı ile tevsik edilecek, yazılı ise emir sureti eklenecektir.)

b) Sakatlanmalarda, (a) fıkrasında belirtilen belgelere ek olarak; tam teşekküllü hastane sağlık kurulundan verilen ve ilgili sosyal güvenlik kurumunca sakatlık derecesi tesbit edilmiş kesin rapor,

c) (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Ölüm halinde, (a) fıkrasında belirtilen belgelere ek olarak; ölü muayene ve otopsi tutanağı, vukuatlı nüfus kayıt örneği, veraset ilamı,

d) Sonradan meydana gelen yaralanma, sakatlanma ve ölüm halinde (a), (b) ve (c) fıkralarında belirtilen belgelere ek olarak;

1 – Ölüm, yaralanma veya sakatlanmanın evvelce ifa edilen görev veya yapılan yardımlardan yahut bunların yakınları olmalarından dolayı meydana geldiğini belgeleyen mahkeme ilamı,

2 – Mahkeme ilamı alınamayan hallerde, savcılıklardan bu durumu açıklayan yazılı belge,

3 – Yukarıdaki belgelerin temin edilememesi durumunda, olayla ilgili olduğunu gösteren ve ilgili kurumlarca hazırlanan yazılı belgeler,

4 – Yaralanma veya sakatlanmalardan sonra meydana gelen ölümlerde, ölümün daha önce meydana gelen olay nedeni ile ortaya çıkan yaralanmaya ve sakatlanmaya bağlı olduğunu gösteren tam teşekküllü hastane sağlık kurulu kararının,

bulunması gereklidir.

Belgeleri düzenleyecek makamlar

Madde 18 – Tazminat tahakkukuna esas belgeler

a) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen kamu görevlileri ve diğer şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşleri için, bu amaca yönelik görev veren kamu kuruluşu,

b) Kendiliklerinden yardımcı olmuş şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşleri için yardımcı oldukları kamu kuruluşları,

tarafından düzenlenir.

ALTINCI KISIM

Çeşitli Hükümler

Tazminat ödenmeyecek haller

Madde 19 – (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.)

Bu Yönetmeliğin nakdi tazminat ödenmesi, aylık bağlanması, öğretim ve sağlık yardımları ile ilgili hükümleri; ölüm, sakatlanma ve yaralanmanın görevli kişinin kendi kasdı sonucu meydana geldiğinin idarece saptanması halinde uygulanmaz.

Yürürlükten kaldırılan hükümler

Madde 20 – 3/5/1981 tarihli ve 8/2832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Ek Madde 1 – (Ek: 11/7/1997 – 97/9598 K.)

Nakdi tazminat hak sahibine ödendikten sonra, aynı olay nedeniyle yeni bir sağlık raporu alınması veya Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce belirlenecek sakatlık derecesine göre ilk sağlık raporundaki kararın değişmesi halinde, önceden ödenen tazminat miktarı, ikinci rapor veya TÜrkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce belirlenen sakatlık derecesine istinaden son Nakdi Tazminat Komisyonu karar tarihi esas alınarak ödenecek tazminat miktarından aynen düşülür.

Yürürlük

Madde 21 – Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 22 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

EK – D

(9/1/1996 tarih ve 96/7821 sayılı Kararname ile yürürlükten kaldırılmıştır.)

25/11/1992 TARİH VE 92/3393 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN YÖNETMELİĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN YÖNETMELİKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
TarihiNumarasıFarklı Tarihte Yürürlüğe Giren MaddelerYürürlüğeGiriş Tarihi
9/1/199611/7/1997   17/03/201396/782197/9598   2013/4380—   –13/2/19968/3/1995 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı olan 30/7/1997 tarihinde17/03/2013
Mert Akgün Yönetmelikler

OTOPARK YÖNETMELİĞİ

Resmî Gazete Tarihi: 22.02.2018 Resmî Gazete Sayısı: 30340

OTOPARK YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10000'den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair idarelerce karar alınan bütün yerleşmelerde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37 nci ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açık otopark: Tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine yapılan, zemini su geçirimli malzeme ile kaplanan, üzeri fotovoltaik paneller de içerebilen sundurma benzeri yapılar ile kapatılabilen araç park yerlerini ve otopark hizmetinin yürütülebilmesi için zorunlu olan 1 katı ve 6 m2’yi geçmeyen yönetim/güvenlik birimini içeren otoparkları,

b) Ada içi otoparkı: Elverişli imar adalarında, gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak ada içlerinde, imar planlarında düzenleme yapılmak suretiyle ilgili parsellerin ortak kullanımına yönelik düzenlenen otoparkları,

c) Bakanlık: (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,

ç) Bina otoparkları: Bir binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve taşıma araçları için bu binanın içinde veya bu binanın oturduğu parselde açık veya kapalı olarak düzenlenen otoparkları,

d) Birim otopark alanı: Bir aracın park etmesi için gerekli olan ve manevra alanları dâhil toplam park alanını,

e) Bölge otoparkları ve genel otoparklar: Bir şehir veya bölgenin mevcut ve gelecekteki şartları ile ihtiyaçları göz önünde bulundurularak imar planları ile düzenlenen ihtiyaca göre açık, kapalı ya da katlı olarak belediyeler veya diğer kamu kuruluşları ve özel kişiler tarafından yapılan ve işletilen otoparkları,

f) İdare: Sorumluluk alanlarına göre büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve valilikleri,

g) Mekanik otopark: Taşıtları asansör görevi gören düzlemler ile düşey veya yatay olarak hareket ettirebilen, gerektiğinde insan eliyle de kontrol edilebilen, yer altı veya yer üstünde yapılan ve kesintisiz güç kaynağı ile beslenmesi zorunlu olan ilgili ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan otopark sistemini,

ğ) Mevcut yapı: Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden veya yapımı tamamlanan yapıyı,

h) Otopark rampası: Zemin kotundan farklı kotta olan, otoparka giriş ve çıkışı sağlayan veya farklı otopark katlarını birbirine bağlayan eğimli geçiş yollarını,

ı) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Ortak otopark uygulaması: İmar adasındaki komşu parsellerin bahçelerinin daha etkin kullanılabilmesi amacıyla; ilgili her bir parsel için parsel maliklerinin tamamının muvafakati alınmak, her bir parsel sınırı korunmak ve bu sınırlara göre planda verilen yapılaşma koşulları ayrı ayrı uygulanmak kaydıyla, kot ve cephe sınırlamalarına bakılmaksızın ve parseller tevhit edilmeksizin vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine parsel numarası da belirtilmek suretiyle “komşu parsel ile ortak otopark alanı vardır” şeklinde belirtme konularak açık veya tamamen gömülü olup dilatasyonla ayrılmak kaydıyla kapalı olarak yapılabilen otopark uygulamalarını,

i) Park et-devam et otoparkı: Ana toplu taşıma istasyonu, durak ya da aktarma noktalarına, idaresince belirlenecek yürüme mesafesinde düzenlenen genel otopark alanlarını,

j) Taşıt asansörü: Taşıtların taşınması amacıyla ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan asansörleri,

k) Yeraltı otoparkı: Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tahsisli taşınmazların bahçelerinin, tamamen tabii zemin veya tesviye zeminin altında kalmak üzere, uygulama imar planı kararı ile belirlenmek ve mevcut ağaç dokusu ve zemin yapısı dikkate alınarak, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılmak, mevcut dokuya zarar vermemek ve ilgili standartları sağlamak şartı ile yapılan kapalı otoparkları, (2)

l) (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Yol üstü (Yol boyu) araç park yeri: Cadde ve sokak üzerinde, yaya kaldırımından ayrılmış cepte, yolun sağ tarafında veya refüjde yol standartlarına uygun şekilde yatay ve düşey işaretlemeler ile ayrılmış, kullanım süresi görülebilecek şekilde belirtilen, kullanım şartlarına ilişkin diğer hususlar idaresince belirlenen, motorlu veya motorsuz araçların park edebileceği alanı, ifade eder.

(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar için ilgili diğer mevzuatta belirtilen tanımlar geçerlidir.

Genel esaslar

MADDE 4 – 

(1) Otoparkla ilgili genel esaslar aşağıda belirtilmiştir:

a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunludur.

b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen bahçe mesafeleri bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç otopark olarak kullanılamaz.

c) Binanın kullanımı için yapılan otopark alanları, 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alan olarak yönetilir.

ç) Binek otoları için birim park alanı, manevra alanı dâhil en az 20 m2’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m2 üzerinden hesaplanır. Manevra alanı ve şekli dâhil park yerlerinin vaziyet veya kat planında gösterilmesi zorunludur. Taşıt asansörü ve mekanik sistemlerin kullanılması halinde birim park alanı, onaylı projesinde açıkça gösterilmek ve idaresince uygun görülmek kaydıyla daha az ölçülerde yapılabilir.

d) İmar planı ve parselasyon planlarında imar parsellerinin büyüklüklerinin otopark yapımını mümkün kılacak şekilde belirlenmesi esastır.

e) Otopark ihtiyacı kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar aşağıda belirtilmiştir:

1) (Değişik: RG-31/5/2019-30790)  Parselin alan veya cephe boyutları nedeniyle otoparkın, bu Yönetmelikte belirtilen en az ölçülerdeki; park alanı, park etme düzeni, dönüş çapı, manevra alanı ve servis yolu alanlarının, tamamen veya kısmen, bodrum katlarda veya parselinde karşılanamadığının veya otopark rampasının bu Yönetmeliğe göre en çok eğim kullanılmasına rağmen parsel sınırından itibaren binanın derinliği boyunca ve buna ilave olarak derinliğe dik en fazla bir cephesi boyunca sağlanamadığının bir teknik raporla idarece tespit edilmesi,

2) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli tescilli taşınmaz kültür varlığı parselinde bulunup, ilgili mevzuat uyarınca otopark yapılamaması,

3) (Değişik: RG-31/5/2019-30790) Arazinin jeolojik ve topoğrafik yapısı, yer altı su seviyesinin yüksekliği gibi nedenlerle, tüm teknik tedbirler alınmasına rağmen, bodrum kat yapılamadığının ve parselinde otopark tesisinin mümkün olmadığının idarece tespit edilmesi,

4) Parselin, meskûn alanlarda yaya yollarından veya merdivenli yollardan ya da araç trafiğine kapatılmış yol veya yaya bölgelerinde kalan ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu tarafından otopark giriş-çıkışına izin verilmeyen yollardan cephe alması ve başka yollardan araç giriş ve çıkışının mümkün olmaması,

5) (Mülga: RG-7/9/2018-30528)

6) (Ek: RG-31/5/2019-30790) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Bitişik nizam parsellerde, bitişik binaların temellerinin alt kotundan daha aşağıya inilmesinin statik bakımdan risk içermesi nedeniyle otopark ihtiyacının parselinde karşılanamaması.

f) Otopark ihtiyacının, bu fıkranın (e) bendinde yer alan hükümler doğrultusunda bir kısmı veya tamamının parselinde karşılanamadığı binalarda karşılanamayan otopark miktarı;

1) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Komşu parsellerle ortak otopark uygulaması veya ada içi otopark uygulamaları şeklinde karşılanır.

2) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark olarak gösterilen yapı ya da bağımsız bölüm ile bu otoparkı kullanacak olan yapı ya da bağımsız bölümlerin tapularında ayrı ayrı süresiz irtifak kurulması, tapu kütüğünün beyanlar hanelerinde bu konuda belirtme yapılması kaydıyla; (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) 1500 metrelik yarıçap veya 2000 metrelik yürüme mesafesi içinde kamulaştırmaya konu olmayan başka parselden ya da binadan veya binaların zorunlu olarak ayrılması gerekenler haricindeki müstakil otopark olarak ayrılmaya müsait olan bölümlerinden veyahut ticari otoparklardan karşılanır.

3) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark ihtiyacı, (1) ve (2) numaralı alt bentlere göre de karşılanamayan parsellerde, ilgili idarelerce, 12 nci maddede yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek karşılanır.

4) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) (3) numaralı alt bende göre bölge otoparklarından tahsisin şekline, (2) numaralı alt bende göre başka parselde otopark yeri ayrılmasına ve irtifak kurulmasına ilişkin ilgili idarelerce usul ve esaslar belirlenebilir.

5) Otoparkı parseli dışında bulunan yapıların otopark yerleri ve adetleri, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerinde ve yönetim planlarında belirtilir.

6) (Ek: RG-25/3/2021-31434) (Değişik: RG-16/6/2022-31868) Sit alanlarında, mevzuat gereği parselde otopark ihtiyacının tamamen ya da kısmen karşılanamaması ve sit alanı sınırlarının 1500 metre yarıçapından veya 2000 metrelik yürüme mesafesinden daha fazla olması nedeniyle mevzuatı uyarınca bu mesafeler içinde başka bir parselde de otopark yeri karşılanamadığının idaresince tespiti halinde, karşılanamayan otoparka ilişkin gerekli yatay ve düşey işaretlemeler yapılmak suretiyle yol boyu otoparkı, cep otoparkı gibi yöntemlerle yol üzeri parklanma düzeni idaresince sağlanır.

g) Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. Bununla birlikte;

1) İmar planında yükseltilmiş veya viyadük olarak yer alan yollardaki parsel cephelerinden,

2) Merdivenli sokaklarda araçların ulaşmadığı kesimlerdeki parsel cephelerinden,

3) Mer’i imar planlarında yaya yolu ayrılmış ve UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı ile yayalaştırılması uygun görülen yollardaki parsel cephelerinden,

4) Demiryolu hemzemin geçitlerini kesen yollardan cephe alan ve demiryolu platformuna 40 metre kadar olan bölümdeki parsel cephelerinden,

5) Sinyalize kavşaklara erişen yollardan cephe alan parsellerin uzak köşesi, sinyalizasyona UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca aksine karar alınmadıkça 20 metre olan bölümlerdeki parsel cephelerinden,

6) UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca karar alınanlar hariç, dönel kavşak ve katlı kavşak kolları boyunca yer alan parsel cephelerinden,

otopark giriş çıkışı düzenlenemez.

ğ) Otoparklarda, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 15/5/1997 tarihli ve 22990 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik, 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği hükümlerine uyularak gereken önlemlerin alınması, (Ek ibare: RG-25/3/2021-31434) erişilebilirlik mevzuat ve standartlarına uyulmak suretiyle engellilerin kullanımına yönelik düzenlemelerin yapılması zorunludur. Ayrıca, Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan ilgili tüm standartlara uyulur. Standartların bu Yönetmelikte belirlenen ölçü ve miktarlardan daha az olması halinde bu Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Bu düzenin sağlanmasından ve yürütülmesinden belediyeler ve valilikler sorumludur.

h) Bu Yönetmelikte idarelerce karar alınması öngörülen hususlarda, 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulmak koşuluyla uygulanacak şekli takdire ilgili idare yetkilidir. İmar planları ile veya idarelerce bu Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez.

ı) Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparkların giriş-çıkış ve asansörlerine en yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla, her 20 park yerinden birinin engelli işareti konularak engelliler için ayrılması zorunludur. Yol üstü otoparklarda engelliler için yapılacak düzenlemeler, trafik güvenliği esas alınarak yapılır.

i) Bütün otopark türlerinde otopark alanının %1’ inden az olmamak üzere ilave alan bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılır.

j) Kat mülkiyeti ve kat irtifakı tesis edilirken otopark olarak ayrılan alanların, gereken hallerde ilgili idare meclisinde bu yönde karar alınmak suretiyle eklenti olarak ilgili bağımsız bölüme tapuda tahsisi gerçekleştirilebilir. Eklenti otoparkların ortak alan olarak yönetilmesi hususu yönetim planında belirtilir. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Bu tür eklenti otoparklarda, aynı bağımsız bölüme ait iki otopark yerinin arka arkaya park düzeni şeklinde (birbirini engelleyebilecek şekilde) birlikte düzenlenmesi halinde tek bir manevra alanı gösterilmesi yeterli kabul edilir.

k) Varsa ulaşım ana planı ve/veya otopark ana planına uygun olmak koşuluyla ilgili idarenin uygun görüşü ve ilgili trafik veya ulaşım komisyonunun kararı ile yapım şekline göre açık, katlı ve kapalı otoparklar için geçerli hükümler yerine getirilmek kaydıyla işletme amaçlı otopark yapılabilir.

l) Yaya alanları, bisiklet yolları ve kaldırımlar otopark olarak düzenlenemez ve kullanılamaz.

m) Açık otoparkların tesis edildiği alanın zeminlerinde, yağmur suyu tahliyesi için uygun eğim verilir, yağmur suyunu toprağa geçiren malzemeler kullanılır.

n) İmar planları hazırlanırken bölge ve genel otopark yerleri, katlı otopark ve cep otoparkı düzenlenecek yerler konusunda Büyükşehirlerde UKOME, diğer yerlerde ilgili trafik komisyonunun görüşü alınır.

o) Yol üstü araç park yeri için ayrılması gereken alanın ölçüleri en az 2,5×5,50 metredir. Engelli araçları için 1/30 oranında park yeri ayrılır.

ö) Yol üstü otoparkı yapılacak yerler ile yapımına ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar, büyükşehir belediyelerinde UKOME, diğer belediyelerde yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı alınarak idarelerce belirlenir, buna göre yol üstü otopark düzenlemeleri, uygulaması ve işletmesi yapılır.

p) Bölge ve genel otoparklar ile yol üstü otoparklarında kapasite, boş-dolu oranları gibi güncel verilerin kayıtlarının tutulması ve elektronik ortamlar da dâhil paylaşılmasına ilişkin usul ve esaslar idarelerce belirlenir.

r) 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyelerince ulaşım ana planlarının yapılması veya yaptırılması ve uygulanması esastır.

s) İlgili idareler, bu fıkranın (f) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamında kalıp bölge ve genel otoparklardan faydalanmak için müracaat edenlerin otopark sorununun nasıl çözümleneceğini, binanın hangi bölge veya genel otoparkından yararlanacağını 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür.

Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları

MADDE 5 – 

(1) Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları aşağıdaki şekildedir:

a) İlgili idare varsa, UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu kararlarını göz önünde bulundurarak, imar planları ve kent ulaşım sistemini de esas alarak parselinde otopark yapılamayacak güzergâhları belirler. Bu alanlarda 4 üncü maddeye göre uygulama yapılır.

b) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Parselin otopark ihtiyacı bodrum katlarda, tamamen tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalmak ve üzeri ilgili ulusal ya da uluslararası standartlara göre ve asgari 30 cm toprak örtüsüyle yeşillendirilerek bahçe vasfının ortadan kaldırılmaması şartıyla binaların arka ve yan bahçe altlarının tamamında, ayrıca gereken durumlarda idarenin uygun görmesi halinde parsel sınırına 3 metreden fazla yaklaşmamak üzere ön bahçe zemini altında veya yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme kullanılmak ve bahçe vasfı ortadan kaldırılmamak kaydı ile bina arka ve yan bahçelerinde karşılanabilir.

c) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark giriş çıkışı ön bahçe mesafesi içinden de sağlanabilir. Otopark rampası parsel sınırı dışından başlatılamaz. Arka bahçede otopark yeri tefrik ve tesis edilebilmesi için yan bahçenin en az 3,00 metre olması veya bina içinden en az 2,75 metre genişliğinde geçiş yolu düzenlenmesi şarttır. Yan bahçede otopark yeri de tesis edilecekse bunun için yan bahçede tesis edilecek otopark yeri haricinde en az 3,00 metre yan bahçe kalması sağlanır. 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde tanımlanan ortak otopark uygulamalarında da en az 3,00 metre eninde geçiş yolu sağlanır.

ç) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Yerleşme bölgelerinde; binanın bodrum katları, tabii veya tesviye edilmiş zemin altı ile arka ve yan bahçelerde yeterli otopark yerinin teşkil edilememesi halinde, 5,00 metreden fazla ön bahçe mesafesi olan yerlerde, yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme ile bina cephesinden itibaren 2 metre dışında kalan kısmın, bina girişine ve varsa yaya kaldırımı sürekliliğine engel olmayacak şekilde açık otopark alanı olarak düzenlenmesi hususunda idareler yetkilidir. Tek bağımsız bölümlü (villa gibi) müstakil konut binalarında varsa yaya kaldırımı sürekliliğini engellememek ve ilgili idare onayı alınmak kaydı ile tüm bahçeler bu ölçülerle sınırlı olmaksızın açık otopark alanı olarak düzenlenebilir.

d) (Değişik: RG-31/5/2019-30790) Mevcut yapılarda parsel maliklerinin ilave otopark yapmak istediği durumlar ile birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerine göre otopark ihtiyacını karşılayamadığı idarece tespit edilen yeni yapılarda; ticari amaçla işletilmemek, 634 sayılı Kanun uyarınca muvafakat alınmak, ayrıca değişiklikten etkilenen bağımsız bölüm malikinin muvafakati alınmak ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkilememek kaydıyla arka bahçede binalara 2 metreden fazla yaklaşmamak, arka bahçe mesafesi içinde zemin kat yüksekliğini aşmamak, arka bahçe mesafesi dışında bina yüksekliğini aşmamak kaydıyla zemin üstü mekanik otoparklar ve/veya taşıt asansörü yapılabilir.

e) Ticaret alanları, ticaretin yapılabildiği karma kullanımlar ile ticaretin yapılabildiği konut alanlarında, binanın ihtiyacı olan otoparkını parsel veya bina bünyesinde karşılamak, otopark dışında hiçbir kullanım getirmemek, bahçe mesafelerini korumak şartıyla bağımsız bölüm olarak bodrum katlarında ve girişi zemin kattan da olabilen ticari amaçlı otoparklar yapılabilir. Ticari amaçlı dışa dönük olarak kullanılan otoparklarda 634 sayılı Kanun uyarınca parsel maliklerinin muvafakati ve UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu görüşü alınarak uygulama yapılır. Bu otoparkların, giriş ve çıkışlarının binanın kullanımına ait otoparklardan ayrı düzenlenmesi, tavan döşemelerinde ve diğer bağımsız bölümlere bitişik duvarlarında ilgili mevzuatına göre ses, ısı ve su yalıtımı yapılması, dışa bakan cephelerinin bina estetiğiyle uyumlu olması zorunludur.

f) İlgili mevzuat gereğince binanın serpinti sığınağı olarak kullanılmak üzere ayrılmış bölümleri, barış zamanında ilave otopark olarak kullanılabilir. Ancak binanın ihtiyacı olan otopark mahallerinin ayrı ayrı düzenlenmesi zorunludur. Sığınakların ilave otopark olarak kullanılabilmesi için tasdikli mimari projenin, araçların giriş-çıkış ve park etme düzeni açısından uygun olması gereklidir.

g) Otopark Yönetmeliği kapsamında kalan yerleşmelerin imar planlarında bu Yönetmeliğin uygulanamayacağına dair hüküm getirilemez.

ğ) Toplu konut inşaatlarında, sanayi ve depolama tesislerinde, kamu kurum ve kuruluşları, halkın toplu kullanımına açık alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro gibi yapılarda, ağız diş sağlığı merkezleri ve hastanelerde, otellerde, stadyum ve kapalı spor tesislerinde, üniversitelerde, düğün salonlarında otopark ihtiyacının bina bünyesinde veya parselinde ya da bu Yönetmelik kapsamında parselinde otopark teşkilinin mümkün olmaması halinde komşu parselde karşılanması zorunludur.

h) Otoparkların düzenlenmesinde aşağıda belirtilen ölçülere uyulur:

1) Otopark rampası ve sirkülasyon yolları üzerinde yapılacak otopark tefrişlerinde, otopark tefrişinden sonra kalan mesafenin, minimum rampa genişliğini sağlaması zorunludur.

2) Otopark giriş kapısı genişliği net 2,75 metreden az olamaz.

3) Otopark giriş kapısı yüksekliği net 2,00 metreden az olamaz.

4) Otopark iç yüksekliği kiriş altı dâhil olmak üzere hiçbir yerde net 2,10 metreden az olamaz.

5) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Umumi otoparklar ile kamyon, otobüs ve tır gibi ağır vasıtaların kullanımına mahsus otoparklarda rampa eğimi %15’ten fazla olamaz. Umumi otoparklar haricinde, otopark ihtiyacını bünyesinde karşılayan binalarda otopark rampası eğimi % 20’den fazla olamaz.

6) Otopark rampa genişliği 2,75 metreden az olamaz. Rampalar dönüş kısımlarında asgari 2.75 metre iç yarıçapında düzenlenir.

7) Umumi otoparklarda yapılacak 90 derecelik dönüş verilen yollarda, küçük araçlar için gidiş ve dönüş yolu genişlikleri toplamı 6,50 metreden az olamaz. Umumi otoparklar haricinde bu ölçü 6,00 metreden az olamaz. (Ek cümle: RG-25/3/2021-31434) Bu yol genişliği, 15 adetten az otoparkı bulunan binalarda tek yönlü olarak düzenlenmesi halinde, dönüşlerde yeterli genişlik sağlanmak kaydı ile 4,90 metreden az olmayacak şekilde belirlenebilir.

8) Otoparkların tefrişinde manevra alanı hariç, binek otoları için en az 2,40×4,90 metre, kamyonet ve panelvan için 3,00×6,00 metre, kamyon ve otobüsler için en az 4,00×12,00 metre ölçüsü esas alınır.

9) Birim otopark alanlarının uzun kenarı en az 4,90 metre, kısa kenarı ise engelliler için en az 3,50 metre diğerleri için en az 2,40 metre genişliğinde olmak zorundadır.

ı) Otoparklarda taşıt asansörü yapılabilir. Ancak yangına karşı gereken tedbirlerin alınması, giriş-çıkışların yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. Taşıt asansörünün hizmet vereceği binalarda yedek elektrik jeneratörü bulundurulması ve yapı kullanma izni aşamasında bu asansörlerin ilgili idarelerin yetkili birimlerince çalışıp çalışmadığının denetlenmesi ve buna göre yapı kullanma izninin verilmesi gerekmektedir. (Ek cümle: RG-25/3/2021-31434) Mekanik otoparklar ile taşıt asansörü bulunan otoparklarda (h) bendinde belirlenmiş olan ölçüler yerine idaresince uygun görülmek kaydıyla tasarımda farklı ölçüler kullanılabilir.

i) Bina ve parsel otoparklarının amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi halinde, bina veya yapı yönetimi tarafından ilgili idaresine bildirimde bulunulur.

j) (Ek: RG-25/3/2021-31434) Zorunlu otopark adedi 20 ve üzeri olan yeni yapılacak yapılara ilişkin yapı ruhsatı başvurularında zorunlu otopark alanlarının 1 adetten az olmamak üzere en az % 5’inin, ilgili standartlara göre şarj ünitesi dâhil elektrikli araçlara uygun olarak düzenlenmesi şartı aranır.

Bölge ve genel otoparkların düzenlenme esasları

MADDE 6 –

(1) Bölge otoparkları ve genel otoparklar, imar planlarında bu kullanımlara ayrılan yerlerde ve plan esaslarına uygun olarak yer üstünde veya altında açık, kapalı veya çok katlı olarak gerektiğinde mekanik sistemler de kullanılarak yapılır. (Ek cümle: RG-25/3/2021-31434) Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi gibi alanları artırıcı fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planında değişiklik gerektirmez.

(2) Bölge otoparklarında mekanik otopark sistemleri kullanılması halinde, bu sistemler teknik, mekanik ihtiyaçları göz önünde bulundurularak ilgili idarelerin uygun görüşü doğrultusunda ilgili standartlara göre yapılır ve mekanik otopark sistemlerinin bulunduğu kısımlarda bu Yönetmelikte belirlenen ölçülere uyulmayabilir.

(3) Valilik veya belediyeler tarafından yaptırılan bölge ve genel otoparkların denetim, bakım, onarım ve işletilmesi valilik veya belediyelere aittir. Bu hizmetler için alınacak ücret valilik veya belediyelerce tespit edilir. Bölge ve genel otoparkların yapımı, bakımı, onarımı ve işletilmesi üçüncü şahıslara verilebilir.

(4) Ana arter yollarda cadde altı, imar mevzuatının izin verdiği meydan, yeşil saha ve parklar ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca uygun görülen, (Değişik ibare: RG-31/5/2018-30437) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim tesis alanlarındaki projeler için düzenleme ve onaylar Milli Eğitim Bakanlığına ait olmak üzere bu kuruluşlara ait veya tahsisli taşınmazların bahçelerinde; tamamen tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalan kısımlarda, otopark giriş ve çıkışlarında can ve mal güvenliğinin sağlanması, giriş ve çıkışların bu alanların giriş ve çıkışlarından ayrı olması ve kullanımını etkilememesi koşullarıyla, mevcut ağaç dokusu dikkate alınarak; korunması gerekli ağaçlara hiçbir şekilde zarar verilmemesi, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılması ve standartların sağlanması kaydıyla bölge ve genel otopark yapılabilir. Yer altı otoparkları, her durumda trafik tedbirleri alınarak ve yerel trafik etütleri yaptırılmak kaydıyla; trafik yükü hesaplanarak planlanır ve projelendirilir. Bu tür otoparkların yapımı için kurumlar arası (idare ve ilgili kurum) mutabakat ve konuyla ilgili UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu kararı alınması gerekir.

(5) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Yeni yapılacak olan bölge ve genel otoparklar ile AVM’lere ait otoparklarda en az %10 oranında otopark yerinin ilgili standartlara göre elektrikli araçlara uygun olarak (şarj ünitesi dâhil) düzenlenmesi şartı aranır. Otuzbin metrekareden büyük AVM’lerde kurulacak şarj ünitelerinden en az birinin, yetmişbin metrekareden büyük AVM’lerde ise en az ikisinin ilgili standartlara göre hızlı şarj kapasitesine sahip olması gerekir. İhtiyaca göre elektrikli araç otopark yeri sayısının artırılması hususunda idarelerce karar alınabilir.

(6) (Ek: RG-25/3/2021-31434) Büyükşehir belediyesi kapsamında olan yerlerde genel otoparkların yapım, bakım ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar büyükşehir belediyelerince belirlenir.

Park et-devam et otoparklarının düzenlenme esasları

MADDE 7 – 

(1) Araçların şehir merkezine yönlendirilmemesi amacıyla, şehrin merkezi alanları dışında çeperlerinde yer alan ana toplu taşıma istasyonu, durak ya da aktarma noktalarına idaresince belirlenecek yürüme mesafesi içerisinde park et-devam et otopark alanları tesis edilir. Büyükşehir belediyelerince yapılması zorunlu olan ulaşım ana planlarında park et-devam et otopark alanları gerekli detayları ile birlikte belirtilir. İmar planları hazırlanırken ulaşım planları dikkate alınır.

(2) Park et-devam et otopark alanlarına sadece binek taşıtlar, hafif ticari araçlar, motosiklet ve bisikletler park edebilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Planlama ve Uygulama Esasları

Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları

MADDE 8 – 

(1) Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları Ek-1’de yer almaktadır.

(2) Belirlenen otopark miktarları en az miktarlar olup, bu miktarlar ve kullanım çeşitlerinin alt türleri yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak; büyükşehir sınırları içinde büyükşehir belediyelerince resen ya da ilçe belediyelerinin önerileri doğrultusunda büyükşehirlerin meclis kararı ile, diğer belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, bunların dışında ilgili idarelerce artırılabilir. (Değişik cümle: RG-7/9/2018-30528) Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m2’den küçük olan parseller ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında kalan parsellerde otopark ihtiyacının en az yarısının parselinde karşılanabilmesi halinde konut kullanımına ait asgari otopark ihtiyacı %50 oranına kadar azaltılabilir. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Alanı 120 m2 den küçük olup kat adedi 3 ve üzeri olan mevcut parsellerin otopark ihtiyacı, talep edilmesi halinde otopark bedeli alınmak suretiyle genel veya bölge otoparklarından karşılanır.

(3) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark sayısı, açık tesislerde parsel alanı üzerinden, meskenlerde bağımsız bölüm brüt alanı üzerinden, diğer yapılarda ise emsal hesabına konu alan üzerinden belirlenir.

(4) Hesaplama sonunda bulunan sayının kesirli olması halinde bir üst değer esas alınır.

(5) Birden fazla amaçlı binaların farklı bölümleri için, Ek-1’de belirtilen kendi kullanım çeşidine göre tespit edilen otopark miktarı uygulanır. Kullanımları gereği otel, hamam, sauna gibi bünyesinde farklı fonksiyonlar bulunduran yapılardaki asıl kullanımın tamamlayıcısı niteliğini taşıyan hacimler için asıl kullanım çeşidine göre otopark miktarı belirlenir. Ancak bünyesinde kongre merkezi bulunduran otellerin otopark ihtiyacı, otel ve kongre merkezi için ayrı ayrı hesaplanır.

(6) Ek-1’de bulunan tabloda yer almayan kullanım türlerine ilişkin otopark sayıları, varsa öncelikle ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak veya tabloda yer alan benzer kullanımlar dikkate alınarak idaresince belirlenir.

Beş yıllık imar programları

MADDE 9 – 

(1) Onaylı imar planında tespit edilen bölge ve genel otoparklarının uygulama döneminde ilgili idarelerce gerçekleştirilecek 5 yıllık imar programlarına alınması gerekir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uygulama ve Denetim

Yapı ruhsatı ve kullanma izinlerinin verilmesi

MADDE 10 –

(1) Yapılacak yapılara bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre otopark yerleri ayrılmadıkça yapı ruhsatı, bu otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe de yapı kullanma izni verilemez. (Ek cümleler: RG-21/10/2021-31635) Ancak, afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu 250 m2 ve daha küçük parsellerde yapılacak olan ve otopark ihtiyacı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile (f) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri uyarınca karşılanamadığı tespit edilen yeni yapılara ilişkin yapı ruhsatı başvuruları, otopark bedelinin %25’inin müracaat sırasında ödenmesi kaydı ile karşılanır. Bu yapılara ait otopark yerleri bölge otoparkından karşılanacak şekilde idarelerce planlanır. Bu yapıların, bölge otoparkları yapılıp yer tahsisi yapılmadan önce tamamlanmaları halinde otopark ihtiyacı, mesafe koşulu olmadan varsa genel otoparklardan veya gerekli yatay ve düşey işaretlemeler yapılmak suretiyle yol boyu otoparkı, cep otoparkı gibi yöntemlerle mümkün olan en yakın mesafede parklanma düzeni şeklinde geçici olarak idaresince sağlanır ve bu husus belirtilmek suretiyle yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu şekilde sağlanacak parklanma düzenine ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar idaresince belirlenir. Otopark bedelinin kalan %75’i bölge otoparkının idarelerce karşılanmasına müteakip 30 gün içinde parsel maliklerinden tahsil edilir ve bu konuda tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılır.

(2) Otopark miktarının, engellilere ayrılanlar da dâhil, araçların park etme düzeni ve tefrişinin, varsa parsel sınırından itibaren otopark rampasının, trafik akışının ve tesis kapasitesinin yapının onaylı mimari projesinde sayısal değerleri ile birlikte gösterilmesi zorunludur.

Otoparkların amacı dışında kullanılamayacağı

MADDE 11 –

(1) Yapı kullanma izni alındıktan sonra otopark yerleri plan ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka amaçlara tahsis edilemez.

(2) İdareler, bina otoparklarının kullanımını engelleyici her türlü ihlalleri önlemekle yetkili ve görevlidirler. Aksi uygulamalarda 3194 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.

(3) İlgili idareler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden sonra yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılardaki otoparkların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını, yapı kullanma izin belgesi tarihinden itibaren beş yıl içerisinde denetlemekle, büyükşehir belediyeleri de, 5216 sayılı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca bu denetimin yapılıp yapılmadığını takip ile yükümlüdür. Valilikler, bu denetimlerin belediyeler veya büyükşehir belediyelerince yapılmadığının tespiti halinde, gerekli denetimleri yapmaya ve görevini ihmal eden idareler hakkında İçişleri Bakanlığına bildirimde bulunmaya yetkilidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Otopark Bedeline İlişkin Hükümler

Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili

MADDE 12 –

(1) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca alınacak otopark bedelinin tespiti, tahakkuku ve tahsilinde bu maddede belirtilen esaslara uyulur.

(2) Otopark bedelinin hesabında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen birim park alanları ile Ek-1’de belirtilen otopark sayısı esas alınır.

(3) Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ilgili idareler tarafından belirlenir.

(4) Otopark bedelleri kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır.

(5) (Mülga: RG-25/3/2021-31434)

(6) (Mülga: RG-25/3/2021-31434)

(7) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının ilgili idarece karşılanması zorunludur. İdarelerce bedel alınmış olan parseller için bölge otoparkları ruhsat tarihinden itibaren en geç (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) 5 yıl içinde tamamlanmak zorundadır.

(8) Tahsis edilen alanın kamulaştırılması veya herhangi bir nedenle kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeni bir otopark alanı tahsis edilir. Yapı ruhsatının iptali durumunda otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir.

(9) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark bedelinin % 25’i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden, bakiyesi ise yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydı ile en çok (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) otuz altı ay içinde altı eşit taksitte ve kalan taksitlerin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tahsil edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında %25’lik peşin ödenen kısım haricindeki ödemelere ilişkin taahhütname alınır. Taksitle ödenecek %75’lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez.

(10) Tahsilat makbuzunda, yapının ada ve parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı da belirtilir. Bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur.

(11) Bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dâhilinde otopark yeri bölge veya genel otoparklardan karşılanacak yükümlülerden alınacak otopark bedelinin hesabına ve tahsiline ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır:

a) Gerekli görülmesi halinde yerleşme bölgeleri, il genel meclisi veya belediye meclisi tarafından 5 gruba ayrılır ve her grup için aşağıda gösterilen hesap şekli uygulanır:

1) 1. Grup için, tarifedeki bedelin %100’ü,

2) 2. Grup için, tarifedeki bedelin %90’ı,

3) 3. Grup için, tarifedeki bedelin %80’i,

4) 4. Grup için, tarifedeki bedelin %70’i,

5) 5. Grup için, tarifedeki bedelin %60’ı,

Otopark bedeli olarak alınır. (Değişik cümle: RG-16/6/2022-31868) İlgili idareler meclis kararı almak suretiyle, bu maddede belirtilen grup sayısını azaltmaya ve bedel hesabına ilişkin oranları arttırmaya yetkilidir.

b) Birim otopark bedeli : ( A + B ) x 20 x Y formülü ile hesaplanır.

c) Formülde verilen;

1) A : Birim otopark bedeli arsa payını ifade eder. Belirlenen arsaların 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca her yıl için yeniden belirlenen değerinin planda belirlenen katlar alanı hesabına konu alana bölünmesi ile tespit edilir.

2) B: Birim otopark bedeli yapı payını ifade eder. Yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için, (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde yer alan otoparka ait birim fiyatlara karşılık gelen bedeli ifade eder.

3) 20: Binek otolar dikkate alınarak belirlenen manevra alanı dahil en az birim park alanını ifade eder. (Ek: cümleRG-25/3/2021-31434) Mekanik ve asansörlü otoparklarda birim park alanı, onaylı projesinde gösterilen ölçüde alınabilir.

4) Y: (a) bendinde belirtilen ve Meclis Kararı ile belirlenen yerleşme bölgelerinde ayrılan gruplara göre uygulanacak oranı (%100, %80 … gibi) ifade eder.

Otopark hesabından yapılacak harcamalar

MADDE 13 – 

(1) Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında (Ek ibare: RG-16/6/2022-31868) bölge ve genel otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanılır. Bu meblağ, öncelikle parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan ancak otopark bedeli ödeyen parsellerin bulunduğu mümkün olan en yakın sınırlar içinde kullanılır.

(2) Otopark hesabında toplanan meblağ (Ek ibare: RG-16/6/2022-31868) bölge ve genel otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamaz.

(3) Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerce hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hak ediş raporuna göre belediyesinin yazılı talimatı üzerine ilgili bankaca hak sahibine ödenir.

(4) Otopark hesabında toplanan meblağın, amacında kullanılıp kullanılmadığı hususu İçişleri Bakanlığınca denetlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

MADDE 14 – 

(1) 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği ile 30/12/1993 tarihli ve 21804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.

Sorumlu idare

MADDE 15 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında yetki ve sorumluluk, alanlarına göre, belediyeler ve valiliklerdedir.

(2) Bu Yönetmelik ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclisine, belediye encümenine ve belediye başkanlığına verilen yetkiler, belediye mücavir alan sınırları dışında valilik görev alanında kalan alanlarda, il genel meclisi, il encümeni ve il özel idareleri tarafından kullanılır.

İmar planları

GEÇİCİ MADDE 1 – 

(1) Belediye veya valilikler, imar planı sınırları içerisinde kalan alanlardaki yerleşmenin projeksiyon nüfusunun otopark ihtiyacını tespit ederek, bu ihtiyacın karşılanması amacıyla bölge otopark alanı oluşturmaya yönelik imar planı revizyonlarını veya değişikliklerini en geç iki yıl içinde yaparlar. Planların yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere beş yıllık imar programını hazırlayarak bu süre içerisinde uygularlar.

İdarelerce belirlenecek usul ve esaslar

GEÇİCİ MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra, idareler bu Yönetmelik ile kendilerine tespit yetkisi verilen konular ile ilgili usul ve esasları belirlerler.

(2) 14 üncü madde kapsamında yürürlükten kaldırılan mevzuat ile tespit yetkisi verilen konulara ilişkin idarelerce düzenlenen esaslar, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren altı ay içerisinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir. Bu yükümlülük belediyelerce yerine getirilinceye kadar uygulamalar bu Yönetmelik doğrultusunda yapılır.

İşlemleri devam eden yapılar

GEÇİCİ MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce mevzuata uygun olarak alınmış ruhsata göre inşasına başlanıp devam eden yapılar ile yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı ve emsali, bağımsız bölüm sayısı ve kat sayısı artışı ile kullanım amacı değişikliği olmaksızın tadilat yapılacak yapılarda talep edilmesi halinde bu ruhsatın düzenlendiği Yönetmeliğe göre uygulama yapılır. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı, emsali, bağımsız bölüm sayısı, kat sayısı artışı ile kullanım amacı değişikliği olacak şekilde tadilat yapılacak yapılarda ise artış veya değişikliğe konu alan üzerinden artan otopark ihtiyacı, parselde ya da binada karşılanamaması halinde otopark bedeli alınmak suretiyle genel veya bölge otoparklarından karşılanır.

(2) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce; noter onaylı kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmış olan, mevzuata uygun şekilde yapı ruhsatı başvurusu yapılmış olmasına rağmen idaresince yapı ruhsatı düzenlenmemiş olan ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım ihale tarihi veya kararı alınmış ya da yapım ihalesi yapılmış olan yapıların ruhsat işlemleri, talep edilmesi halinde 31/12/2021 tarihine kadar 14 üncü madde ile yürürlükten kaldırılan Otopark Yönetmeliğine göre sonuçlandırılır.

(3) (Ek: RG-7/9/2018-30528) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, noter onaylı inşaat yapım sözleşmesi (Değişik ibare: RG-7/12/2018-30618) düzenlenmiş ve imar durum belgesi alınarak yapı ruhsatı başvurusu yapılmış olan yapılarda talep edilmesi halinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmeliğe göre uygulama yapılır.

Geçiş dönemi

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-7/12/2018-30618)  

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra yapılan yapı ruhsatı başvuruları; talep edilmesi halinde, (Değişik ibare: RG-19/12/2020-31339) 31/3/2021 tarihine kadar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmeliğe göre sonuçlandırılır.

(2) (Ek: RG-25/3/2021-31434) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan “% 5” oranı, 1/1/2023 tarihine kadar “%2” olarak uygulanır.

(3) (Ek: RG-25/3/2021-31434) 6’ncı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “%10” oranı, 1/1/2023 tarihine kadar “%5” olarak uygulanır. Bu tarihe kadar hızlı şarj kapasitesi zorunluluğu aranmaz.

(4) (Ek: RG-16/6/2022-31868) 10 uncu maddenin birinci fıkrasında yer alan “250 m2” ibaresi; fıkrada belirtilen yapılardan bitişik nizam olanlar için 1/7/2023 tarihine kadar “350 m2” olarak uygulanır.

Yürürlük

MADDE 16 – (Değişik: RG-7/9/2018-30528)

(1) Bu Yönetmelik 15/9/2018 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.

Eki için tıklayınız

 

Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin

Tarihi

Sayısı

22/2/2018

30340

Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin

Tarihi

Sayısı

1.       

31/5/2018

30437

2.       

7/9/2018

30528

3.

7/12/2018

30618

4.

31/5/2019

30790

5.

31/12/2019

30995 (5.Mükerrer)

6.

24/3/2020

31078

7.

30/6/2020

31171

8.

19/12/2020

31339

9.

25/3/2021

31434

10.

21/10/2021

31635

11.

16/6/2022

31868

 

 

Mert Akgün Yönetmelikler

ÖZEL MESLEKİREHABİLİTASYON MERKEZLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Resmi Gazete Tarihi: 02.05.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26156

ÖZEL MESLEKİREHABİLİTASYON MERKEZLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; özürlülerin yetenekleri doğrultusunda yapabilecekleri bir işte verimli kılınarak ekonomik ve sosyal refahının sağlanması amacıyla kurulacak özel mesleki rehabilitasyon merkezlerinin açılışı, denetlenmesi ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişilerce özürlülere yönelik olarak açılacak olan özel mesleki rehabilitasyon merkezlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 1/7/2005tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Kurs: Mesleki rehabilitasyon merkezlerinde herhangi bir mesleği olmayan ya da bir mesleği olmakla birlikte mesleğinde iş bulamayan Türkiye İş Kur il müdürlüklerine kayıtlı özürlü işsizler veya mesleğinde yeterli olmayan özürlüler için düzenlenen mesleki eğitim faaliyetlerini,

b) Kurucu: Özel mesleki rehabilitasyon merkezi açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiyi,

c) Merkez: Özel mesleki rehabilitasyon merkezini,

ç) Mesleki rehabilitasyon: Özürlülerin işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan, ilgi ve yeteneklerine uygun mesleklerde yetiştirilerek istihdamlarını kolaylaştırmak ve mesleklerinde ilerlemelerini sağlamak amacıyla devamlı ve koordinasyon içinde sosyal ve tıbbi rehabilitasyon, mesleki rehberlik, mesleğe hazırlık, meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimi, işe yerleştirme ve takibini,

d) Özürlü: 18/3/1998tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak çalışma gücünün en az yüzde kırkından yoksun olduğu belgelenenleri,

e) Özel öğretim kurumları mevzuatı: 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 23/6/1985 tarihli ve 18790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve 22/7/2005 tarihli ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Kurslar Yönetmeliğini,

f) Özel mesleki rehabilitasyon merkezi: Mesleki rehabilitasyon hizmetini vermek üzere kurulan gündüzlü kuruluşu,

g) Sorumlu müdür: Özel mesleki rehabilitasyon merkezinin idari, mali, hukuki ve mesleki tüm işleyişinden sorumlu olan yöneticiyi,

ğ) Sosyal rehabilitasyon: Özürlü kişilere evde, merkezde ve sosyal çevrelerinde psiko-sosyal uyumlarını desteklemek ve sorunlarında yardımcı olmak, resmi/resmi olmayan kurumlarla etkin bir iletişim kurmalarını sağlamak amacıyla yapılan çalışmaları,

h) Yararlanıcı: Özel mesleki rehabilitasyon merkezleri tarafından gerçekleştirilen mesleki rehabilitasyon hizmetleri ve kurs programlarına katılan özürlüleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Merkez Açma, Devir, Nakil ve Kapatma

Merkez Açma, Devir, Nakil ve Kapatma

MADDE 5 – (1) Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezinin açılması,devri, nakli, kapatılması ve personel görevlendirmesi işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları mevzuatına göre yürütülür. Ancak, özel mesleki rehabilitasyon merkezinin açılabilmesi için Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerinden de uygun görüş istenir.

(2) Merkeze, başvuruda daha sonra ilave edilecek özür grupları için de ayrıca izin alınır. Hizmet verilecek her bir özür grubu için rehabilitasyon ve kurs programı hazırlanır. Merkezin fiziksel şartları ve donanımı hizmet verilecek her bir özür grubuna uygun şekilde düzenlenir.

(3) Mesleki eğitimini tamamlayan özürlülerin merkez tarafından Türkiye İş Kurumuna kayıt yaptırılması için bildirilmesi gerekir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Merkezde Uygulanacak Rehabilitasyon Hizmetleri ve Kurs Programları

Merkezde uygulanacak rehabilitasyon hizmetleri ve kurs programları

MADDE 6 – (1) Merkezde verilen hizmetler aşağıda belirtilmiştir;

(a) Fizyoterapi ve rehabilitasyon: Yararlanıcının mevcut fiziksel ve zihinsel yetenek seviyesi, sağlık problemleri, ilgileri ve becerileri belirlenir, tıbbi değerlendirme, mobil değerlendirme ve mesleki rehberlik yapılır.

(b) Ergoterapi: Çalışma kapasitesinin değerlendirilmesi, iş ile uyumlandırılması ve bu süreç sonunda fizyoterapi ve rehabilitasyon birimi ile birlikte kişinin uygun iş kursuna yönlendirilmesi yapılır.

(c) Sosyal rehabilitasyon: Bu süreçte özürlü kişilerle evde, merkezde ve sosyal çevrelerinde psiko-sosyal uyumlarını desteklemek için resmi/resmi olmayan kurumlarla etkin bir iletişim kurmalarını sağlamak amacıyla çalışmalar yapılır, bireysel ve grup programları ile danışmanlık hizmetleri verilir.

(ç) Mesleki eğitim: Bireylerin yönlendirildikleri ve eğitim sonrasında sertifikalandırıldıkları iş kursunda eğitim almaları sağlanır. Özürlü bireylere verilecek kursların programları, il milli eğitim müdürlüklerince onaylanan eğitim programlarına göre yürütülür.

(d) Mesleki rehberlik: Özürlünün özelliklerine ve mevcut fırsatlara göre mesleki bilgilendirme, eğitsel-mesleki gelişim ve yönlendirme iş ve mesleki danışmanlık çalışmalarını kapsar. Bu süreçte özürlünün bireysel özellikleri, yeterlilikleri, özgeçmişi, başvuru formları, kurs sonucu başarı durumu değerlendirilerek yararlanıcı ve işveren arasında bağlantı kurulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Merkez Personeli ve Nitelikleri

Merkezde çalıştırılacak personel

MADDE 7 – (1) Merkezde; sorumlu müdür, sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı, özel eğitimci ve eğitici personelin istihdam edilmesi zorunludur. Belirtilen bu personele ilaveten doktor (yarı zamanlı olarak), fizyoterapist, psikolog, psikolojik danışman ve rehber uzman merkezin özür gruplarına göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından zorunlu personel olarak belirlenebilir.

Merkez personelinin nitelikleri

MADDE 8 – (1) Merkez personelinin nitelikleri aşağıdaki gibidir.

a) Sorumlu müdür: Fizyoterapist, psikolojik danışman ve rehber uzman, psikolog, sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı, özel eğitimci, çalışma ekonomisti, sosyolog ve doktor sorumlu müdür olarak atanabilir. Bu özellikleri taşıyan kurucular aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü olabilirler.

b) Eğitici personel: Mesleki ve teknik eğitim alanında yüksek öğrenim görmüş veya ustalık yeterliliğini kazanmış olmalıdır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Merkezin Bölümleri ve Donanım

Merkezin bölümleri

MADDE 9 – (1) Merkezin bölümleri aşağıda belirlenen şekilde olmalıdır;

a) Fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü: Yararlanıcının mevcut fiziksel ve zihinsel yetenek seviyesi, sağlık problemleri, ilgilerinin ve becerilerinin belirlendiği, tıbbi değerlendirme, mobil değerlendirme, yapıldığı bölümdür. Yararlanıcının ihtiyaçlarının belirlenmesinden sonra gerekli fizyoterapi ve rehabilitasyon hizmetleri bu bölümde yerine getirilir. Bu bölümde, yararlanıcının ilgi, yetenek ve becerileri ile işin gerekleri karşılaştırılarak uygun mesleki eğitim alanına yönlendirilir. Bu bölümde özür ve yaşam biçimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi, sağlıklı yaşam için kardiovasküler efor kapasitesinin belirlenmesi, fiziksel kondisyon geliştirici egzersiz eğitimi, diyet, stres, hijyenik eğitim, sigara bıraktırma eğitimleri verilir. Ayrıca çalışma kapasitesinin değerlendirilmesi, iş ve özürlünün birbirine uyumlandırılması ile verimliliğin artırılması, doğru oturma, hareket etme, ağırlık kaldırma prensiplerinin öğretilmesi, kuvvet, hız, dayanıklılık, çeviklik, duruş, el becerileri gibi parametrelerin işin gerektirdiklerine göre geliştirilmesi sağlanır.

b) Mesleki eğitim bölümü: En az altı haftalık kursların düzenlendiği bölümdür.

c) Mesleki rehberlik ve danışmanlık, işe yönlendirme ve izleme bölümü: Özürlünün kişisel özellikleri, yeterlilikleri, özgeçmişi ile başvuru formları, mesleki eğitim belge ve sertifikasyonuna göre durumunu değerlendirip yararlanıcıya mesleki bilgilendirme, mesleki gelişim ve uyum, mesleki danışmanlık, işe yönlendirme ve izleme hizmetlerini sunan, özürlü ile işveren arasındaki bağlantıyı kuran bölümdür. Özürlü kişilere ev ve merkezde yaşadıkları psiko-sosyal sorunlarına yardımcı olmak için bireysel ve grup programları ve danışmanlık hizmetleri verilir. Ayrıca bu bölümde işe yerleştirilen özürlüyü işyerinde izleme, işveren ile uyumlandırma, verimlilik ve emniyet açısından iş adaptasyonu ve iş yeri organizasyonu işlevlerini üstlenen bölümdür. İşe yerleştirilen özürlünün izlenmesi, en az haftada bir gün ve üç ay boyunca devam etmelidir.

Merkezin donanımı

MADDE 10 – (1) Merkezin donanımı hususunda Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlarına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.

ALTINCI BÖLÜM

Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar

Merkeze özürlü kabulü

MADDE 11 – (1) Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne kayıtlı ve mesleki rehabilitasyon hizmetinden yararlanmak isteyen özürlüleri Türkiye İş Kurumu il müdürlüğü veya Şube Müdürlüğü bu hizmeti alabilecekleri merkezlere yönlendirir. Özürlü doğrudan merkeze başvurduğunda ilgili merkez bunu Türkiye İş Kurumu il müdürlüğüne veya Türkiye İş Kurumu şube müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

Merkeze kabul edilecek özürlülerde aranacak şartlar ve istenecek belgeler

MADDE 12 – (1) Merkeze katılabilmek için;

a) En az %40 oranında özürlü olmak,

b) Kuruma kayıtlı olmak,

c) 15 yaşını bitirmiş olmak,

gerekir.

(2) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Kabulde gerekli belgeler şunlardır:

a) T.C. Kimlik Numarası beyanı,

b) Sağlık kurulu raporu ya da özürlü kimlik belgesi,

c) İki adet vesikalık fotoğraf,

ç) Var ise öğrenim belgesinin veya çıkış belgesinin aslı veya kurumca onaylı örneği.

Merkezden özürlünün ayrılması

MADDE 13 – (1) Merkezden özürlünün ayrılması aşağıdaki durumlarda gerçekleşir;

a) Özürlünün isteği,

b) Merkez müdürlüğü tarafından kabule esas bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğunun tespiti veya merkezin işleyiş ve düzenine aykırı hareket edilmesi hallerinde

özürlünün ilişiği kesilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Teftiş denetim ve soruşturma

MADDE 14 – (1) Merkezin denetimi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları mevzuatına göre yapılacak, gerekli görüldüğünde Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerinden bir yetkilinin katılımı sağlanır.

Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelikte yer almayan hükümler hakkında Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlarına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Özürlüler İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Devlet Bakanı, Milli Eğitim Bakanı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı birlikte yürütür.

 Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
TarihiSayısı
2/5/200626156
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
TarihiSayısı
1.31/7/200927305
2.  
Mert Akgün Yönetmelikler

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

28 Mart 2013 PERŞEMBE                       Resmî Gazete                                    Sayı : 28601(Mükerrer)

YÖNETMELİK

Kamu Denetçiliği Kurumundan:

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN

USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden ve iyi yönetim ilkelerini gözeterek incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere kurulan Kamu Denetçiliği Kurumuna gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak şikâyet başvurularının usul ve esasları ile Kamu Denetçiliği Kurumunun çalışma usul ve esaslarını kapsar.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Başdenetçi: Kamu Başdenetçisini,

b) Başdenetçilik: Kamu Denetçiliği Kurumu Başdenetçiliğini,

c) Denetçi: Kamu denetçisini,

ç) Genel Sekreter: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterini,

d) Genel Sekreterlik: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterliğini,

e) İdare: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini,

f) Kanun: 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu,

g) Komisyon: Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyonu,

ğ) Kurum: Kamu Denetçiliği Kurumunu,

h) Şikâyet başvurusu: Bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Kuruma yapılan şikâyetleri,

ı) Şikâyetçi: Kuruma şikâyet başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişileri,

i) Uzman: Kamu denetçiliği uzmanını,

j) Uzman yardımcısı: Kamu denetçiliği uzman yardımcısını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kurumun Görev Alanı ve İyi Yönetim İlkeleri

Kurumun görevi

MADDE 4 – (1) Kurum;

a) Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının, mahallî idarelerin, mahallî idarelerin bağlı idarelerinin, mahallî idare birliklerinin, döner sermayeli kuruluşların, kanunlarla kurulan fonların, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, kamu iktisadi teşebbüslerinin, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseselerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,

b) Kamunun ortak, sürekli ve kamusal bir ihtiyacını karşılayan ve idarî düzenleme, denetim ve gözetim altında kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerinin,

her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına ilişkin şikâyetleri inceler, araştırır ve önerilerde bulunur.

(2) Ancak;

a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler,

b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler,

c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar,

ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri,

hakkında yapılan şikâyetler Kurumun görev alanı dışındadır.

Kurumca incelenmeyecek şikâyet başvuruları

MADDE 5 – (1) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar hakkında Kuruma yapılan şikâyetler incelenmez.

(2) Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olup incelenmekte olan veya daha önce sonuçlandırılan şikâyetler hakkında Kuruma yeniden yapılan şikâyetler incelenmez.

(3) Belli bir konuyu içermeyen şikâyetler incelenmez.

İyi yönetim ilkeleri

MADDE 6 – (1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kuruma Şikâyet Başvurusu

Şikâyet hakkı

MADDE 7 – (1) İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı, Kanun ve bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişiler Kuruma şikâyet başvurusunda bulunabilir. Ancak, şikâyetin insan hakları, temel hak ve özgürlükler, kadın hakları, çocuk hakları ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması hâlinde menfaat ihlali aranmaz.

Şikâyet başvuru usulü ve şikâyetin yapılacağı yerler

MADDE 8 – (1) Şikâyet başvurusu Türkçe dilekçe ile yapılır. Ancak, şikâyetçinin kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusu, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebilir.

(2) Şikâyet dilekçeleri Kuruma veya Kurumun gerekli gördüğü yerlerde açtığı bürolara elden verilebileceği gibi posta, elektronik posta veya faks yoluyla da gönderilebilir. Kurum tarafından oluşturulan elektronik sistem aracılığıyla da şikâyet başvurusunda bulunulabilir. Ayrıca, illerde valilikler veya ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla elden veya posta yoluyla şikâyet başvurusu yapılabilir. Valilik veya kaymakamlıklar, şikâyetleri tarih ve sayı vermek suretiyle kayıt altına aldıktan sonra şikâyet başvurusunu ve varsa eklerini en geç üç iş günü içinde doğrudan Kuruma gönderir.

(3) Faks veya elektronik posta yoluyla yapılan şikâyet başvurularına ait dilekçe asılları, onbeş gün içinde Kuruma gönderilmedikçe başvuru geçerli sayılmaz. Kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılan başvurularda bu şart aranmaz.

Şikâyet başvurusunun yapılması

MADDE 9 – (1) Şikâyet başvurusu, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ve Kurumun resmî internet sitesinde yayımlanan Gerçek Kişiler İçin Şikâyet Başvuru Formu (EK-1) veya Tüzel Kişiler İçin Şikâyet Başvuru Formu (EK-2) doldurulmak suretiyle yapılır. Bu Yönetmelikte belirlenen zorunlu bilgi ve belgelerin bulunması koşuluyla form kullanılmadan da şikâyet başvurusu yapılabilir. Haklı bir nedenin bulunması hâlinde başvuru yapılan yerde formun doldurulmasına yardımcı olunmak suretiyle sözlü yapılan şikâyet başvuruları da kabul edilir.

(2) Şikâyet başvuruları okunaklı ve anlaşılır bir şekilde yazılır veya doldurulur.

(3) Varsa şikâyet konusuna ilişkin bilgi ve belgeler de başvuruya eklenir.

(4) Şikâyet başvurusundan herhangi bir nedenle ücret alınmaz.

(5) Şikâyet başvurusunda aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Şikâyetçi gerçek kişi ise;

1) Adı, soyadı ve imzası,

2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vatandaşlık kimlik numarası, yabancılar için pasaport numarası, uyruğu ve varsa kimlik numarası,

3) Tebligata esas yerleşim yeri veya iş adresi,

4) Şikâyet edilen idare, şikâyet konusu ve talep,

5) İdareye başvuru tarihi ve idarenin cevap tarihi,

6) Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası.

b) Şikâyetçi tüzel kişi ise;

1) Unvanı,

2) Tebligata esas yerleşim yeri adresi, telefon numarası ve varsa elektronik tebligat adresi,

3) Yetkili kişinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası,

4) Şikâyet edilen idare, şikâyet konusu ve talep,

5) İdareye başvuru tarihi ve idarenin cevap tarihi,

6) Yetkili kişinin yetki belgesinin aslı veya onaylı örneği,

7) Varsa merkezi tüzel kişilik numarası.

Elektronik ortamda şikâyet

MADDE 10 – (1) Kurumun resmî internet sitesi aracılığıyla elektronik ortamda şikâyet başvurusu yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan şikâyet başvurusunda 9 uncu maddede belirtilen koşulların bulunması gerekir. Bu başvurularda imza şartı aranmaz; ancak Kurum elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak şikâyet başvurusu yapılmasına karar verebilir.

(2) Şikâyet başvurusuna ilişkin belgeler elektronik başvuruya ek yapılır.

Şikâyetin kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılması

MADDE 11 – (1) Şikâyet başvurusu, kanunî temsilci veya vekil tarafından da yapılabilir. Kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılan şikâyetlerde temsile veya vekâlete dair geçerli bir yetki belgesinin veya ispat belgesinin sunulması zorunludur.

(2) Şikâyet başvurusunun kanunî temsilci veya vekil tarafından yapılması durumunda kanunî temsilci veya vekilin;

a) Adı, soyadı ve imzası,

b) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vatandaşlık kimlik numarası,

c) Yabancılar için pasaport numarası, uyruğu ve varsa kimlik numarası,

ç) Tebligata esas yerleşim yeri veya iş adresi,

d) Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası,

şikâyet başvurusunda yer alır.

(3) Kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılan şikâyet başvurularında tebligat bu kişilere yapılır.

İdari başvuru yollarının tüketilmesi

MADDE 12 – (1) Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun;

a) 10 uncu maddesi uyarınca idarî davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idarî makamlara başvuru yapılması,

b) 11 inci maddesi uyarınca idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idarî dava açma süresi içinde istenmesi,

c) 12 nci maddesi uyarınca idarî işlemden dolayı doğan zararın giderilmesinin üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idarî dava açma süresi içinde istenmesi,

ç) 13 üncü maddesi uyarınca idarî eylemin yazılı bildirimi veya başka suretle öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak hakkın yerine getirilmesinin istenmesi,

gerekir.

(2) Birinci fıkranın (a) bendinde öngörülen başvuru yolunun tüketilmesi hâlinde (b) ve (c) bendine göre ayrıca idarî başvuru yoluna gidilmesi gerekli değildir.

(3) Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için özel kanunlarda yer alan zorunlu idarî başvuru yollarının tüketilmesi gerekir.

(4) Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde idarî başvuru yolları tüketilmese dahi şikâyet başvurularını kabul edebilir.

(5) İdarenin tutum ve davranışına karşı idarî başvuru yollarının tüketilmesi şart değildir.

(6) İdarenin, kanunlarda açıkça kesin olduğu belirtilen işlemlerine karşı doğrudan Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir.

Şikâyet başvuru süresi

MADDE 13 – (1) 12 nci madde uyarınca idareye yapılacak başvuruya;

a) İdare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden,

b) İdare tarafından altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten,

itibaren altı ay içinde Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilir.

(2) İdarenin tutum ve davranışları ile kanunlarda kesin olduğu belirtilen işlemlere karşı, tutum ve davranışın gerçekleştiği veya öğrenildiği tarihten veya işlemin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilir.

Şikâyet başvurusunun kaydı ve tarihi

MADDE 14 – (1) Kuruma yapılan veya ulaşan şikâyet başvurusu, tarih ve sayı verilmek suretiyle kaydedilir ve elden teslim edilenler için alındı belgesi verilir.

(2) Şikâyet tarihi;

a) Şikâyet başvurusunun Kuruma, bürolarına, valilik veya kaymakamlıklara verildiği,

b) Posta, elektronik posta veya faksın Kuruma ulaştığı,

c) Elektronik ortamda yapılan şikâyet başvurusunun Kurumun elektronik sistemine ulaştığı,

tarihtir.

Engellilerin şikâyet başvurusu

MADDE 15 – (1) Kurum, engellilerin şikâyet başvurusu yapabilmesi için gerekli tedbirleri alır.

Şikâyet başvurusunun gizliliği

MADDE 16 – (1) Şikâyetçinin talebi üzerine şikâyet başvurusu gizli tutulur. Şikâyet başvurusunun gizli kalmasına yönelik her türlü tedbir Kurum tarafından alınır.

Dava açma süresinin durması

MADDE 17 – (1) Dava açma süresi içinde yapılan şikâyet başvurusu, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ön İnceleme

Şikâyet başvuru bürosu ve dağıtım bürosu

MADDE 18 – (1) Şikâyet başvuru bürosu, Başdenetçinin görevlendireceği yeterli sayıda personelden oluşur.

(2) Şikâyet başvuru bürosunun görevleri şunlardır:

a) Kuruma yapılan şikâyet başvurusunun kaydını yapmak, numara vermek ve dosyalamak.

b) Şikâyet başvurusunu dağıtım bürosuna göndermek.

c) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

(3) Dağıtım bürosu, Başdenetçinin görevlendireceği yeterli sayıda uzman veya uzman yardımcısı ile diğer personelden oluşur.

(4) Dağıtım bürosunun görevleri şunlardır:

a) Şikâyet başvurusunu iş bölümü esaslarına göre ilgili denetçiye göndermek.

b) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

(5) Şikâyet başvurusunun iş bölümü esaslarına göre ilgili denetçiye gönderilmesi dönüşümlü olarak dağıtım bürosunda görevlendirilecek uzman veya uzman yardımcısı tarafından yerine getirilir.

(6) Şikâyet başvurusunun hangi denetçinin görev alanına girdiği hususunda oluşacak tereddüt, Başdenetçi veya görevlendireceği bir denetçi tarafından giderilir.

Ön incelemenin yapılması

MADDE 19 – (1) Şikâyet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şikâyet başvurusu;

a) Kurumun görev alanına girip girmediği,

b) Süresi içinde yapılıp yapılmadığı,

c) Kurumda incelenmekte ve araştırılmakta olan bir şikâyet başvurusuyla sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı,

ç) Kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir şikâyetle sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı,

d) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığı,

e) İdari başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği,

f) 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılıp yapılmadığı,

g) Belli bir konuyu içerip içermediği,

ğ) Kanuna göre şikâyet başvurusunda bulunması gereken bilgilerin yer alıp almadığı,

h) Menfaat ihlali içerip içermediği,

yönlerinden incelenir.

Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar

MADDE 20 – (1) Şikâyet başvurusunun, (e) bendi hariç olmak üzere 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verilir. Bu karar, şikâyetçiye tebliğ edilir ve tebliğ ile birlikte durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden tekrar işlemeye başlar.

(2) İdari başvuru yolları tüketilmeden yapılan şikâyet başvurusu hakkında ilgili idareye gönderme kararı verilir. Gönderme kararı şikâyetçiye de tebliğ edilir. Kuruma şikâyet tarihi, ilgili idareye başvuru tarihi olarak kabul edilir. Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından ilgili idareye gönderilmesi üzerine;

a) İdare tarafından şikâyetçiye verilecek cevabın tebliği tarihinden,

b) İdare tarafından altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten,

itibaren altı ay içinde Kuruma yeniden şikâyet başvurusu yapılabilir.

(3) Şikâyet edilen idarenin yanlış gösterilmesi durumunda Kurum, resen doğru idareyi belirler ve inceleme aşamasına geçer.

(4) İncelenemezlik kararı doğrultusunda, eksikliklerin giderilmesi şartıyla süresi içinde yeniden Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir.

(5) Şikâyet başvurusunun 19 uncu maddede yer alan şartları taşıması hâlinde inceleme ve araştırma aşamasına geçilir.

(6) Ön inceleme şartlarının bulunmadığının sonradan anlaşılması hâlinde de incelenemezlik veya gönderme kararı verilir.

İncelenemezlik ve gönderme kararlarında bulunması gereken hususlar

MADDE 21 – (1) İncelenemezlik ve gönderme kararlarında aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Şikâyet numarası ile karar numarası ve tarihi.

b) Şikâyetçinin ve varsa temsilcisinin adı, soyadı ve adresi.

c) Şikâyet edilen idare.

ç) Şikâyet konusu.

d) Gerekçe.

e) Karar.

f) Şikâyet konusuna ilişkin başvuru yolları, süresi ve başvurulacak makam.

g) İmza ve mühür.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İnceleme ve Araştırma

İnceleme ve araştırma usulü

MADDE 22 – (1) İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışları, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk ve iyi yönetim ilkeleri yönlerinden incelenir ve araştırılır.

(2) Şikâyet başvurusu Başdenetçi, denetçi veya görevlendirilecek uzman ve uzman yardımcıları tarafından incelenir ve araştırılır.

(3) Aynı sebep ve konuya ilişkin benzer nitelikteki şikâyet başvuruları birleştirilerek incelenebilir.

(4) Şikâyet konusunun insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın ve çocuk haklarına ilişkin olması halinde yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. Kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik şikâyetlerde ise, şikâyetçi veya şikâyet edilen idarenin talebi üzerine yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. İlgili idare ve yetkililer bunun için gerekli her türlü kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

İdareden bilgi ve belge istenmesi

MADDE 23 – (1) Başdenetçi veya denetçi, inceleme ve araştırma konusu hakkında ilgili idareden bilgi ve belge isteyebilir. İdare, istenilen bilgi ve belgeleri derhal elektronik posta yoluyla Kurumun elektronik posta adresine gönderir ve bu isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç otuz gün içinde de asıllarını gönderir. Bu süre içinde istenen bilgi ve belgeleri haklı bir neden olmaksızın vermeyenler veya eksik verenler hakkında Başdenetçi veya denetçinin başvurusu üzerine ilgili merci soruşturma açar. Soruşturma açılmasına ilişkin işlem ve soruşturma sonucu hakkında ilgili merci Kurumu bilgilendirir.

(2) Devlet sırrı veya ticarî sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, yetkili mercilerin en üst makam veya kurulunca açıkça gerekçesi belirtilmek suretiyle verilmeyebilir. Ancak, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebilir. İncelenen Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler açıklanamaz ve bu bilgi ve belgelere kararda yer verilemez.

Bilirkişi görevlendirilmesi

MADDE 24 – (1) Başdenetçi veya denetçiler, inceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde alanında uzman kişilerden bilirkişi görevlendirebilir. Bilirkişiler, adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarınca belirlenen listelerde yer alanlardan, üniversite öğretim elemanlarından veya meslek odası mensuplarından da seçilebilir.

(2) Bilirkişi olarak görevlendirilecek kişilerin;

a) Mesleklerinde en az beş yıllık deneyim sahibi olması,

b) Affa uğramış veya ertelenmiş olsa bile Devlete karşı işlenen suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflâs gibi bir suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma, yalan tanıklık suçlarından biriyle hükümlü bulunmaması,

c) Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya sanat icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması,

gerekir.

(3) Bilirkişiler, çalıştıkları veya iş ilişkisi içinde bulundukları idareyle ilgili veya kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyet başvurularında bilirkişilik yapamaz.

(4) Bilirkişi daha önce bilirkişilik göreviyle ilgili olarak bir kurulda yemin etmemişse, “Görevimi adalete bağlı kalarak, bilim ve fenne uygun olarak, tarafsızlıkla yerine getireceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim” şeklinde yemin eder.

(5) Bilirkişi, Başdenetçi veya denetçi tarafından belirlenen süre içinde raporunu Kuruma sunmak zorundadır. Bu süre, görevin verildiği tarihten itibaren iki ayı geçemez. Konunun kapsamlı ve karışık olması hâlinde bu süre bir ay daha uzatılabilir.

(6) Bilirkişi, görevi sebebiyle yahut görevini yerine getirirken öğrendiği sırları saklamak, kendisi ve başkaları yararına kullanmaktan kaçınmakla yükümlüdür.

(7) Bilirkişilere, Kanunun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre ödeme yapılır.

Tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesi

MADDE 25 – (1) Başdenetçi veya denetçiler, inceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesine karar verebilir. Tanık veya ilgili kişiler, Başdenetçi, denetçi veya uzmanlar tarafından dinlenebilir.

(2) Görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle tanık veya ilgili kişi dinlenebilir.

(3) Tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesi, şikâyet başvurusunun mahiyetine göre Başdenetçi veya denetçi tarafından belirlenecek yer, zaman ve usulde yapılır.

(4) Tanığa “Bildiğimi doğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim” şeklinde yemin ettirilir.

(5) Tanık veya ilgili kişinin beyanı tutanağa geçirilir ve tutanak, beyan sahibi ile beyanı alan tarafından imzalanır.

(6) Tanık veya ilgili kişilere, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödeme yapılır.

Şikâyetten vazgeçme

MADDE 26 – (1) Şikâyetçi, karar verilinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir. Bu durumda Kurum inceleme ve araştırmasını sonlandırır.

Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi

MADDE 27 – (1) Karar verilmeden önce şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde Kurum inceleme ve araştırmasını sonlandırır.

Şikâyetçinin ölümü veya tüzel kişiliğinin sona ermesi

MADDE 28 – (1) Şikâyetçi gerçek kişi ise ölümü, tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda inceleme ve araştırma sonlandırılır. Ancak, şikâyet konusunun mirasçıları ilgilendirmesi hâlinde inceleme ve araştırmaya devam edilebilir.

İncelenmekte olan şikâyet hakkında dava açılması

MADDE 29 – (1) İnceleme ve araştırma devam ederken şikâyet konusuyla ilgili olarak dava açılması hâlinde Kurum inceleme ve araştırmasını dava sonuçlanıncaya kadar bekletebilir veya şikâyet başvurusunun mahiyetine göre inceleme ve araştırmasını sonlandırabilir. Bekletilen şikâyet başvurusu hakkında kesinleşen dava sonucuna göre Kurum, inceleme ve araştırmayı karara bağlar.

İnceleme ve araştırmanın sonlandırılmayacağı hâller

MADDE 30 – (1) Şikâyetten vazgeçme, şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi ve şikâyetçinin ölümü veya tüzel kişiliğinin sona ermesi hâllerinde şikâyet konusunun; insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın haklarına, çocuk haklarına ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması durumunda inceleme ve araştırmaya devam edilebilir.

ALTINCI BÖLÜM

İnceleme ve Araştırma Sonucunda Verilecek Kararlar

Karar türleri

MADDE 31 – (1) Kurum, şikâyet başvurusuna ilişkin inceleme ve araştırma sonucunda tavsiye kararı, ret kararı veya karar verilmesine yer olmadığına dair karar verir.

Tavsiye kararı

MADDE 32 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olduğu kanaatine varılması hâlinde tavsiye kararı verilir. Kararda idare hakkında aşağıdaki tavsiyelerden bir veya birkaçına yer verilir:

a) Hatalı davranıldığının kabulü.

b) Zararın tazmini.

c) İşlem yapılması veya eylemde bulunulması.

ç) Mevzuat değişikliğinin yapılması.

d) İşlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi.

e) Uygulamanın düzeltilmesi.

f) Uzlaşmaya gidilmesi.

g) Tedbir alınması.

(2) Kurum, birinci fıkrada yer alan tavsiyeler dışında başka bir tavsiye kararı da verebilir.

(3) İlgili merci, tavsiye doğrultusunda tesis ettiği işlemi, aldığı önlemi veya tavsiye edilen çözümü uygulanabilir nitelikte görmediği takdirde bunun gerekçesini otuz gün içinde Kuruma bildirir.

Ret kararı

MADDE 33 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.

Karar verilmesine yer olmadığına dair karar

MADDE 34 – (1) Kurum;

a) Şikâyetçinin başvurusundan vazgeçmesi,

b) Şikâyetçi gerçek kişi ise ölümü veya tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin sona ermesi,

c) Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi,

ç) İnceleme ve araştırma devam ederken şikâyet konusu hakkında dava açılması,

üzerine inceleme ve araştırmasını sonlandırması hâlinde karar verilmesine yer olmadığına dair karar verir.

Kararlarda yer alacak hususlar

MADDE 35 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda verilecek kararlarda aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Şikâyet numarası ile karar numarası ve tarihi.

b) Şikâyetçinin ve varsa temsilcisinin adı, soyadı ve adresi.

c) Şikâyet edilen idare ve adresi.

ç) Şikâyet konusu, hukuki sebepler ve istemin özeti.

d) Dosyadaki bilgi ve belgelerin özeti.

e) Gerekçe.

f) Verilen karar ve sonuç.

g) Şikâyet konusuna ilişkin başvuru yolları, süresi ve başvurulacak makam.

ğ) İmza ve mühür.

Karar verme süresi

MADDE 36 – (1) Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması hâlinde şikâyetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususu bildirilerek inceleme ve araştırmaya devam edilir; ancak 29 uncu madde hükümleri saklıdır.

Kararın tebliği

MADDE 37 – (1) Kurum, kararlarını ilgili mercie ve şikâyetçiye tebliğ eder.

(2) Kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri hakkında verilen tavsiye kararları denetim ve gözetimden sorumlu bakanlığa veya kamu kurum ve kuruluşuna da gönderilebilir.

Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması

MADDE 38 – (1) Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.

(2) Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından yerinde görülerek kabul edilmesi hâlinde; ilgili merci Kurumun tavsiyesi üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis etmez veya eylemde bulunmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar.

(3) Kurumun karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi kararın ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.

(4) Kurumun, inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde bu durum gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edilir. Durmuş olan dava açma süresi tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.

Yeniden inceleme ve araştırma

MADDE 39 – (1) Başdenetçilik, kararın verilmesinden sonra sonucu etkileyebilecek bilgi ve belgelerin ortaya çıkması durumunda şikâyet hakkında yeniden inceleme ve araştırma yapabilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Başdenetçi ve Denetçilerin Görev ve Yetkileri ile

İş Bölümü ve Çalışma Esasları

Başdenetçinin görev ve yetkileri

MADDE 40 – (1) Başdenetçinin görev ve yetkileri şunlardır:

a) Kurumu yönetmek ve temsil etmek.

b) Kuruma gelen şikâyetleri incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak.

c) Denetçiler arasında iş birliğini sağlamak ve uyumlu çalışmalarını gözetmek.

ç) Denetçilerin görev alanına ilişkin olarak ortaya çıkan tereddütleri gidermek.

d) Birisi kadın ve çocuk hakları alanında görevlendirilmek üzere, denetçiler arasındaki iş bölümünü belirlemek ve gerektiğinde değiştirmek.

e) Gerek gördüğünde şikâyet başvurusunu bizzat sonuçlandırmak.

f) Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikleri hazırlamak ve gerektiğinde değişiklik yapmak.

g) Yıllık raporu hazırlamak ve Komisyona sunmak.

ğ) Yıllık raporu beklemeksizin gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlamak.

h) Raporları kamuoyuna duyurmak.

ı) Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmak.

i) Yokluğunda kendisine vekâlet edecek denetçiyi belirlemek.

j) Genel Sekreteri ve diğer personeli atamak.

k) Genel Sekreter, uzman ve uzman yardımcılarının görevleri sebebiyle bir suç işledikleri öne sürüldüğü takdirde ceza soruşturması ve kovuşturması yapılabilmesi için izin vermek.

l) Bilirkişi görevlendirmek ve tanık ya da ilgili kişileri dinlemek.

m) İhtiyaç duyulan iş ve konularla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarındaki personelin geçici olarak görevlendirilmesini istemek.

n) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak idareden bilgi ve belge istemek.

o) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olan devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yerinde incelemek veya görevlendireceği denetçiye inceletmek.

ö) 22 nci madde kapsamında yerinde inceleme ve araştırma yapmak.

p) İstenen bilgi ve belgeleri vermeyenler hakkında ilgili merciden soruşturma açılmasını istemek.

r) Gerekli görülen yerlerde büro açılmasına karar vermek.

s) Kurumun görev alanıyla ilgili olarak uluslararası işbirliğine ilişkin çalışmaları yürütmek.

ş) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.

Denetçilerin görev ve yetkileri

MADDE 41 – (1) Denetçilerin görev ve yetkileri şunlardır:

a) Görevlendirildikleri konu veya alanlara ilişkin şikâyetleri incelemek, araştırmak ve Başdenetçiye önerilerde bulunmak.

b) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak idareden bilgi ve belge istemek.

c) İstenen bilgi ve belgeleri vermeyenler hakkında ilgili merciden soruşturma açılmasını istemek.

ç) Gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlamak ve Başdenetçiye sunmak.

d) Başdenetçi tarafından görevlendirilmesi hâlinde Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmak.

e) Bilirkişi görevlendirmek ve tanık ya da ilgili kişileri dinlemek.

f) Başdenetçi tarafından görevlendirilmesi hâlinde devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yerinde incelemek.

g) 22 nci madde kapsamında yerinde inceleme ve araştırma yapmak.

ğ) Başdenetçiye, yokluğunda vekâlet etmek.

h) Kanunda verilen görevlerin yapılmasında Başdenetçiye yardımcı olmak.

ı) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

Genel Sekreterliğin oluşumu ve görevleri

MADDE 42 – (1) Genel Sekreterlik, Kurumun idarî ve malî işleriyle sekretarya hizmetlerini yerine getirir. Genel Sekreterlikte, Genel Sekreter ve diğer idarî personel görev yapar.

(2) Genel Sekreterliğin görevleri şunlardır:

a) Kurumun büro işlerini yürütmek.

b) Şikâyet başvurularının kayıt işlerini yürütmek.

c) Kurumun insan gücü planlaması ve personel politikası ile ilgili çalışmaları yapmak, personel sisteminin geliştirilmesi için Başdenetçiye teklifte bulunmak.

ç) Genel Sekreterlikte görev yapan personelin sevk ve idaresini sağlamak.

d) Kurumda çalışan personelin özlük işleri ile sağlık ve sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek.

e) Kurum personelinin atama, nakil ve terfi işlemlerini yürütmek.

f) Kurumun eğitim planını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek.

g) Hizmet içi eğitim, kurs ve benzeri yerlere katılacak Kurum personelini görevlendirmek ve malî haklarının ödenmesine ilişkin işlemleri yürütmek.

ğ) Kurum personelinin izin ve emeklilik işlemlerini yürütmek.

h) Kurumun arşiv hizmetlerini yürütmek.

ı) Genel evrak faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek.

i) Kararların ve raporların otomasyonunu sağlamak ve bunları arşivlemek.

j) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla malî hizmetler birimi ve strateji geliştirme birimlerine verilen görevleri yapmak.

k) Kurumun taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek.

l) Bütçenin harcanması konusunda Başdenetçiye bilgi vermek.

m) Kurumun görev alanıyla ilgili hususlarda bilişim sisteminin kullanılmasını sağlamak, bilgi sistemleri ve otomasyonu konusundaki gelişmeleri izlemek.

n) Kurum bilgi mimarisinin hazırlanması, veri tabanlarının kurulması, güncellenmesi ve arşivlenmesi çalışmalarını yapmak.

o) Kurumun sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak ve yürütmek.

ö) Kurumun basın ve halkla ilişkiler ile tanıtım faaliyetlerini yürütmek.

p) Protokol işlerini düzenlemek.

r) Kurumun idarî, malî ve teknik işlerini yürütmek.

s) Kanunlarla veya Başdenetçilik tarafından verilen diğer işleri yapmak.

Uzman ve uzman yardımcılarının görevleri

MADDE 43 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen görevleri yerine getirir.

(2) Uzman ve uzman yardımcıları, Kurumun aslî hizmetlerini yürütmek üzere Kamu Denetçiliği Uzmanlığı Yönetmeliğinde belirtilen görevleri yapar.

İş bölümüne esas konu veya alanlar

MADDE 44 – (1) Denetçiler arasındaki iş bölümü aşağıdaki konu veya alanlara göre belirlenir:

a) İnsan hakları.

b) Kadın ve çocuk hakları.

c) Engelli hakları.

ç) Ailenin korunması.

d) Sosyal hizmetler.

e) Eğitim-öğretim, gençlik ve spor.

f) Bilim, sanat, kültür ve turizm.

g) Adalet, milli savunma ve güvenlik.

ğ) Sağlık.

h) Nüfus, vatandaşlık, mülteci ve sığınmacı hakları.

ı) Kamu personel rejimi.

i) Mülkiyet hakkı.

j) Ekonomi, maliye ve vergi.

k) Enerji, sanayi, gümrük ve ticaret.

l) Çalışma ve sosyal güvenlik.

m) Orman, su, çevre ve şehircilik.

n) Ulaştırma, basın ve iletişim.

o) Gıda, tarım ve hayvancılık.

ö) Mahallî idarelerce yürütülen hizmetler.

p) Diğer konu ve alanlar.

(2) Denetçilerin sorumlu oldukları konu veya alanlar, Başdenetçi tarafından yönerge ile belirlenir.

(3) Başdenetçi, denetçiler arasında iş birliğini sağlar ve denetçilerin uyumlu çalışmasını gözetir.

İş bölümüne ilişkin ilkeler

MADDE 45 – (1) İş bölümü yapılırken aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:

a) Denetçilerin tecrübe ve uzmanlık alanının gözetilmesi.

b) Şikâyet sayısının ve dönemsel olarak şikâyet yoğunluğunun dikkate alınması.

c) Benzer konuların aynı denetçinin sorumluluğunda bulundurulması.

Başdenetçi ve denetçilerin çalışma esasları

MADDE 46 – (1) Denetçiler, Başdenetçi tarafından görevlendirildikleri konu veya alanlarda tek başlarına çalışır ve kararlarını Başdenetçiye sunar. Başdenetçi, incelenmesi ve araştırılması gereken başka bir hususun olmadığına kanaat getirmesi hâlinde veya gerekli gördüğünde şikâyet başvurusunu sonuçlandırdıktan sonra kararı şikâyetçiye ve ilgili mercie bildirir.

(2) Şikâyet konusunun birden fazla denetçinin görev alanına girmesi durumunda şikâyet başvurusu, Başdenetçi tarafından birden fazla denetçinin inceleme ve araştırmasına bırakılabileceği gibi bir denetçinin inceleme ve araştırmasına da bırakılabilir. Şikâyet konusunun birden fazla denetçinin inceleme ve araştırmasına bırakılması hâlinde de denetçiler tek başlarına çalışarak konu veya alanlarına ilişkin kararlarını Başdenetçiye sunar.

(3) Denetçiler, şikâyet başvurusuna ilişkin inceleme ve araştırmasını kendisine bağlı çalışma grupları ile birlikte yürütebilir. Çalışma grubunda yeteri kadar uzman ve uzman yardımcısı ile koordinasyondan sorumlu uzman görevlendirilebilir.

(4) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayırımı yapamaz.

(5) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevleri sebebiyle herhangi bir şekilde öğrendikleri meslekî veya ticarî sırları görevlerinden ayrılmış olsalar bile açıklayamaz, kendilerinin veya başkalarının yararına kullanamaz.

(6) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevleri süresince resmî veya özel hiçbir görev alamaz, ticaretle uğraşamaz. Bilimsel yayınlarda bulunma, görevleri veya meslekleri ile ilgili olarak davet edildikleri ulusal veya uluslararası kongre, konferans ve benzeri toplantılara katılma, derneklerde üyelik ve kâr amacı gütmeyen kooperatiflerde ortaklık hâlinde bu fıkra hükümleri uygulanmaz.

Bağımsızlık ve tarafsızlık

MADDE 47 – (1) Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, Başdenetçiye ve denetçilere görevleriyle ilgili olarak emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.

(2) Başdenetçi ve denetçiler, görevlerini yerine getirirken tarafsızlık ilkesine uygun davranmak zorundadır.

(3) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter; kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyetlerini inceleyemez.

(4) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, siyasî partilere üye olamaz; herhangi bir siyasî parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef alan bir davranışta bulunamaz.

Raporlar

MADDE 48 – (1) Kurum, her takvim yılına ilişkin olarak yürüttüğü faaliyetleri ve önerileri kapsayan yıllık rapor hazırlar. Bu rapor, takip eden yılın Ocak ayının son gününe kadar Komisyona sunulur. Komisyon, bu raporu ara verme ve tatil dönemleri hariç olmak üzere iki ay içinde görüşüp kendi kanaat ve görüşlerini de içerecek şekilde özetleyerek Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna sunulmak üzere hazırladığı raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderir. Komisyonun raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ivedilikle görüşülür.

(2) Kurumun yıllık raporu, ayrıca Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle kamuoyuna duyurulur.

(3) Gerek görülen konularda yıllık rapor beklenmeksizin özel rapor hazırlanabilir.

(4) Kurum, açıklanmasında fayda gördüğü hususları yıllık raporu beklemeksizin her zaman kamuoyuna duyurabilir.

Açıklama yapma yetkisi

MADDE 49 – (1) Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmaya Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi yetkilidir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Uluslararası işbirliği

MADDE 50 – (1) Kurum, görev alanıyla ilgili olarak uluslararası kuruluşlara üye olabilir. Bu kuruluşlarla işbirliğine ilişkin çalışmalarda yer alır, koordinasyonu sağlar ve gerektiğinde uluslararası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleriyle ortaklaşa projeler yürütür.

Bilgilendirme ve tanıtım

MADDE 51 – (1) Şikâyet başvuru bürosunda görevli personel, gerçek ve tüzel kişileri Kanun kapsamında sahip oldukları hakları kullanabilmeleri için bilgilendirmekle yükümlüdür. Bilgilendirme telefonla da yapılabilir.

(2) Kurum, başvuru usul ve esaslarına ilişkin her türlü tanıtım faaliyetinde bulunabilir. Tanıtım, farklı dillerde de yapılabilir.

Kurum kararlarının ve raporlarının yayımlanması

MADDE 52 – (1) Kanunî engel bulunmamak kaydıyla Kurumun kararları ve raporları, kişisel veriler korunmak suretiyle resmî internet sitesinde veya başka surette yayımlanabilir.

Süreler

MADDE 53 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında süreler, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dâhildir. Sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.

Tebligat

MADDE 54 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak tebligatlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki eylem ve işlemler ile tutum ve davranışlar hakkında şikâyet başvurusu

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Kuruma şikâyet başvurularının kabul edilmeye başlandığı 29/3/2013 tarihinden önceki son altı ay içinde idarî başvuru yolları tüketilmiş her türlü eylem ve işlem ile tutum ve davranışlara karşı bu Yönetmelikte yer alan başvuru şartlarının yerine getirilmesi kaydıyla Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir. Mahallî idareler, bağlı idareleri ve birliklerin hakkındaki şikâyet başvuruları açısından ise 29/3/2014 tarihinden önceki son altı ay içinde idarî başvuru yollarının tüketilmiş olması gerekir.

Yürürlük

MADDE 55 – (1) Bu Yönetmelik;

a) Mahallî idarelerin, bağlı idarelerinin ve birliklerinin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı yapılacak şikâyetler açısından 29/3/2014,

b) Diğer idarelerin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı yapılacak şikâyetler açısından 29/3/2013,

c) Şikâyet başvurusu dışındaki diğer hükümleri açısından yayımı,

tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

Mert Akgün Yönetmelikler

KAMU DENETÇİLİĞİ UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ

28 Mart 2013 PERŞEMBE                       Resmî Gazete                                    Sayı : 28601(Mükerrer)

YÖNETMELİK

Kamu Denetçiliği Kurumundan:

KAMU DENETÇİLİĞİ UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kamu denetçiliği uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlik sınavının şekli ile kamu denetçiliği uzman ve uzman yardımcılarının görev, yetki ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Kamu Denetçiliği Kurumunda çalışan kamu denetçiliği uzman ve kamu denetçiliği uzman yardımcılarını kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 25 inci ve 26 ncımaddeleri ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Başdenetçi: Kamu Başdenetçisini,

b) Denetçi: Kamu Denetçisini,

c) Genel Sekreter: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterini,

ç) Genel Sekreterlik: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterliğini,

d) Giriş sınavı: Kamu denetçiliği uzman yardımcılığı için yapılacak giriş sınavını,

e) Kanun: 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu,

f) Komisyon: Giriş sınavı komisyonunu,

g) KPSS: Kamu Personel Seçme Sınavını,

ğ) Kurul: Tez değerlendirme ve yeterlik sınavı kurulunu,

h) Kurum: Kamu Denetçiliği Kurumunu,

ı) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,

i) Tez: Kamu denetçiliği uzman yardımcılarının hazırlayacakları uzmanlık tezlerini,

j) Uzman: Kamu denetçiliği uzmanını,

k) Uzman yardımcısı: Kamu denetçiliği uzman yardımcısını,

l) YDS: Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavını,

m) Yeterlik sınavı: Kamu denetçiliği uzmanlığı yeterlik sınavını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uzman Yardımcılığı Giriş Sınavına İlişkin Esaslar

Giriş sınavı

MADDE 5 – (1) Uzman yardımcıları mesleğe giriş sınavı ile alınır.

(2) Uzman yardımcılığı giriş sınavı, yazılı ve sözlü veya sadece sözlü aşamalardan oluşur.

(3) Giriş sınavı, Kurumca gerçekleştirilir. İhtiyaç duyulması halinde yazılı sınav, ÖSYM’ye, üniversitelere ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yaptırılabilir.

Giriş sınavı başvuru şartları

MADDE 6 – (1) Giriş sınavına katılmak isteyenlerin aşağıdaki şartları taşıması gerekir:

a) Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımak.

b) Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının ilk günü itibariyle otuzbeş yaşını doldurmamış olmak.

c) Son başvuru tarihi itibariyle geçerlilik süresi dolmamış KPSS’den, Kurum tarafından belirlenen puan türünden asgari puanı almış olmak.

ç) En az dört yıllık lisans eğitimi veren;

1) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliği kabul edilmiş yurt içi ya da yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.

2) Kuruma yapılan şikâyet başvurularının konuları itibariyle dağılımı gözetilerek ihtiyaç duyulması halinde diğer fakültelerden veya bunlara denkliği kabul edilmiş yurt içi ya da yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.

Giriş sınavının duyurulması

MADDE 7 – (1) Giriş sınavının şekli, katılma şartları, ilk ve son başvuru tarihi, öğrenim dalları ve kontenjanları, sınav konuları, değerlendirme yöntemi, istenecek belgeler, başvuru evrakının temin edileceği yerler, başvuru yeri, sınavın yeri ve zamanı, KPSS sonuçlarına göre puan türleri ve asgari puanlar, atama yapılacak kadro sayısı, sınıfı ve derecesi, sınava kaç kişinin çağrılacağı ile gerekli görülen diğer hususlar sınav tarihinden en az bir ay önce, Resmî Gazete’de, yurt düzeyinde günlük olarak yayımlanan tirajıen yüksek ilk beş gazetenin en az birinde ve Kurumun resmi internet sitesinde ilan edilmek suretiyle duyurulur.

Giriş sınavı başvuru işlemleri

MADDE 8 – (1) Giriş sınavı başvurusu, elden veya posta yoluyla ilanda belirtilen adrese ya da ilanda belirtilmesi kaydıyla Kurumun resmi internet sitesi üzerinden yapılabilir.

(2) Giriş sınavına katılmak isteyen adaylar, Kurumdan veya Kurumun resmi internet sitesinden temin edecekleri sınav başvuru formunu doldurarak aşağıdaki belgeleri başvuruya ekler:

a) Yüksek öğrenim mezuniyet belgesinin aslı veya onaylı örneği; eğitimini yurt dışında tamamlamış olanların ise diploma denklik belgesinin aslı veya onaylı örneği.

b) Üç adet vesikalık fotoğraf.

c) KPSS sonuç belgesinin aslı veya bilgisayar çıktısı.

ç) Özgeçmiş.

(3) İkinci fıkrada sayılan belgelerin son başvuru tarihi mesai bitimine kadar Kuruma teslim edilmesi şarttır. Bu belgeler, aslı ibraz edilmek kaydıyla Kurumca da onaylanabilir.

(4) Postayla yapılan başvurularda, ikinci fıkrada sayılan belgelerin giriş sınavı duyurusunda belirtilen son başvuru tarihine kadar Kuruma ulaşmış olması şarttır. Postadaki gecikmeler dikkate alınmaz.

Giriş sınavı komisyonu

MADDE 9 – (1) Komisyon; Başdenetçi veya görevlendireceği denetçinin başkanlığında, Başdenetçi tarafından seçilen denetçi ile Genel Sekreter olmak üzere toplam üç kişiden oluşur. Komisyon üyelerinden herhangi birinin komisyona katılamaması halinde Başdenetçinin belirleyeceği denetçi komisyona katılır.

(2) Komisyon başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavlarda görev alamaz.

Komisyonun görevleri

MADDE 10 – (1) Komisyon; giriş sınavı ön hazırlık çalışmalarının yapılması, yazılı sınavın yapılması veya yaptırılması, yazılı sınav sorularının hazırlanması veya hazırlatılması ve cevapların değerlendirilmesi, sözlü sınavın yapılması, sonuçların ilan edilmesi, itirazların sonuçlandırılması ve sınavla ilgili diğer işlemlerin yürütülmesiyle görevli ve yetkilidir.

(2) Komisyon üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır. Oylama sırasında çekimser oy kullanılamaz. Alınan kararlar kesindir. Karara katılmayanlar karşı oylarını gerekçeleriyle birlikte belirtmek zorundadır.

Giriş sınavı ön hazırlık çalışmaları

MADDE 11 – (1) Giriş sınavı ön hazırlık çalışmaları, Komisyon tarafından yürütülür.

(2) Komisyon, öngörülen süre içerisinde yapılan başvuruları inceleyerek adaylarda aranan şartların mevcut olup olmadığını tespit eder. Aranılan nitelikleri taşıyan adaylar, ilanda belirtilen KPSS puan türünden en yüksek puanı alan adaydan başlanmak üzere bir sıralamaya tâbi tutulur. Yazılı sınav yapılması halinde atama yapılacak kadro sayısının yirmi; sadece sözlü sınav yapılması halinde dört katını geçmemek üzere, ilanda duyurulan sayıda aday tutanakla belirlenir ve Kurumun resmi internet sitesinde ilan edilir. KPSS puan türü itibariyle sıralamadaki en son adayın aldığı puanla aynı puana sahip adaylar da giriş sınavına çağrılır.

(3) Adaylar, sınav giriş belgelerini sınav saatine kadar elden teslim alır. Sınav giriş belgesinde fotoğraf, kimlik bilgileri, sınav yeri ve tarihi yer alır.

Giriş sınavının konuları

MADDE 12 – (1) Giriş sınavı aşağıdaki konulardan yapılır:

a) Lisans eğitimine ait mesleki bilgiler.

b) Kurumun görev alanına ait bilgiler ile anayasa, idare ve insan hakları hukuku.

c) Genel kültür ve genel yetenek.

(2) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen bölümlerden mezun olanlar için lisans eğitimine ait mesleki bilgilere ilişkin değerlendirme aşağıdaki konular arasından yapılır.

a) İktisat grubu:

1) Mikro ve makro iktisat.

2) İktisat politikası.

3) Türkiye ekonomisi.

4) Uluslararası ekonomik ilişkiler ve kuruluşlar.

b) Maliye grubu:

1) Kamu maliyesi.

2) Bütçe ve bütçe politikası, Türk bütçe sistemi.

3) Vergi hukuku ve Türk vergi sisteminin genel esasları.

4) Maliye politikası.

c) Hukuk grubu:

1) Anayasa hukuku ve anayasa yargısı.

2) İdare hukuku ve idari yargı.

3) İnsan hakları hukuku.

4) Ceza hukuku (genel hükümler).

5) Medeni hukuk (başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku).

6) Borçlar hukuku (genel hükümler).

ç) Kamu yönetimi grubu:

1) Yönetim bilimi ve Türk kamu yönetimi.

2) Siyaset bilimi.

3) Personel yönetimi.

4) Mahalli idareler.

5) Türk siyasi tarihi.

(3) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen bölümlerden mezun olanlar için lisans eğitimine ait mesleki bilgilerin değerlendirilmesi mezun olunan bölümlerin müfredatı dikkate alınarak belirlenen alan bilgisi konularından yapılır.

(4) Yazılı sınav sorularının, konu grupları bakımından hangi ağırlıkta değerlendirmeye tâbi tutulacağına sınav duyurusunda yer verilir.

(5) Sınav sorularının % 50’si lisans eğitimine ait mesleki bilgilerden, % 30’u Kurumun görev alanına ait bilgiler ile anayasa, idare ve insan hakları hukukundan, % 20’si ise genel kültür ve genel yetenek konularından hazırlanır.

Yazılı sınav

MADDE 13 – (1) Yazılı sınava, KPSS sonuçlarına göre başvuran adaylardan, en yüksek puana sahip olan adaydan başlanmak üzere atama yapılacak kadro sayısının en fazla yirmi katına kadar aday (son sıradaki aday ile eşit puana sahip adaylar dâhil) çağrılır.

(2) Yazılı sınav; duyuruda belirtilen konularda klasik veya test şeklinde yapılır.

(3) Sınav sorularının hazırlanması, muhafazası ve sonuçlarının değerlendirilmesinde gizliliğe riayet edilir. Hazırlanan sorular, zarflar içerisine konularak kapatılıp imzalanmak suretiyle komisyon başkanı tarafından muhafaza edilir ve sınav salonunda adayların huzurunda açılır.

(4) Yazılı sınav, komisyon üyelerinin gözetimi ve denetimi altında yapılır.

(5) Yazılı sınav puanı, sınavın klasik usulde yapılması halinde komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir.

(6) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için en az yetmiş puan alınması şarttır.

(7) Yazılı sınavda başarılı olanlar arasından en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun en fazla dört katı kadar (son sıradaki aday ile aynı puan alanlar dâhil) aday sözlü sınava çağrılır.

(8) Sınavın başlama ve bitiş saati, kaç adayın katıldığı ve her adayın kullandığı cevap kâğıdı sayısı tutanakla tespit edilir. Toplanan cevap kâğıtları ve tutanaklar, zarf içine konularak kapatılıp mühürlendikten sonra komisyon başkanına teslim edilir.

(9) Sınavda kopya çekenler, çekmeye teşebbüs edenler veya kopya çektiği tespit edilenler hakkında tutanak düzenlenir ve sınav kâğıtları geçersiz sayılır.

(10) Tutanaklar salon başkanı ve görevliler tarafından imzalanır.

(11) Yazılı sınavda başarılı olan adaylara; sözlü sınavın yeri, tarihi ve saati yazılı olarak bildirilir. Ayrıca, yazılı sınavda başarılı olan adayların listesi, Kurumun resmi internet sitesinde yayımlanmak suretiyle ilan edilir.

(12) Giriş sınavının yazılı kısmının ÖSYM, üniversiteler ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yaptırılması halinde, yazılı sınava ilişkin hususlar Kurum ve ilgili kuruluş arasında imzalanacak protokolle belirlenir.

Sözlü sınav ve değerlendirilmesi

MADDE 14 – (1) Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen gruplar itibariyle belirlenen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puanı alan adaylar da sözlü sınava çağrılır.

(2) Giriş sınavının sadece sözlü yapılması halinde, sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen atama yapılacak kadro sayısının dört katından fazla olamaz. Adaylar, KPSS puan türünden en yüksek puanı alan adaydan başlanmak üzere sıralamaya tâbi tutulur. KPSS puan türü itibariyle sıralamadaki en son adayın aldığı puanla aynı puana sahip adaylar da sözlü sınava çağrılır.

(3) Sözlü sınav, adayların;

a) 12 nci maddede belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,

d) Genel yetenek ve genel kültürü,

e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

değerlendirilerek her birinden ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.

(4) Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ilâ (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.

(5) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.

Sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve ilanı

MADDE 15 – (1) Başarı sıralaması; yazılı ve sözlü sınav yapılması halinde bu sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması, sadece sözlü sınav yapılması durumunda bu sınavda alınan puan esas alınmak suretiyle belirlenir. Adayların puanlarının eşitliği durumunda yazılı sınav puanı yüksek olan aday; her iki puanın da eşit olması halinde KPSS puanı yüksek olan aday sıralamada üstte yer alır. Sadece sözlü sınav yapılması durumunda adayların puanlarının eşitliği halinde KPSS puanı yüksek olan aday sıralamada üstte yer alır.

(2) Adaylar; giriş sınavı puanı en yüksek adaydan başlanmak suretiyle sıralamaya konulur ve atama yapılacak kadro sayısı kadar aday asil, giriş sınavında başarılı olmak şartıyla atama yapılacak kadro sayısının yarısını geçmemek üzere, Komisyonca belirlenecek sayıda aday ise yedek olarak tespit edilir. Başarı sırasına göre oluşturulacak yedek aday listesi, giriş sınavı sonuçlarının ilanından itibaren iki yılı geçmemek üzere bir sonraki giriş sınavı ilan tarihine kadar geçerlidir.

(3) Sınav sonuçları, komisyon tarafından tutanağa bağlanır. Başarı sıralamasına göre oluşturulan liste, Başdenetçi tarafından onaylandıktan sonra Kurumun resmi internet sitesinde ve Kurumun hizmet binasında ilan edilir. Ayrıca, asil ve yedek listede yer alan adaylara yazılı olarak bildirilir.

(4) Giriş sınavında yetmiş ve üzerinde puan almış olmak sıralamaya giremeyen adaylar için kazanılmış hak teşkil etmez.

Sınav belgelerinin saklanması

MADDE 16 – (1) Ataması yapılanların sınavla ilgili belgeleri, ilgililerin özlük dosyalarında; başarısız olanlar ile başarılı olduğu halde herhangi bir nedenle atanamayanların sınav belgeleri ise dava açma süresinden az olmamak kaydıyla bir sonraki sınava kadar Kurumca saklanır.

(2) Atanamayanların başvuru belgeleri, giriş sınavı sonuçlarının ilanını izleyen iki ay içinde talepleri halinde ilgililere iade edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Uzman Yardımcılığına Atanma ve Uzman Yardımcılarının Yetiştirilmesi

Atamadan önce istenecek belgeler

MADDE 17 – (1) Uzman yardımcılığı giriş sınavında başarılı olan adaylardan aşağıdaki belgeler istenir:

a) Erkek adayların askerlik durumuna dair yazılı beyanı.

b) Altı adet vesikalık fotoğraf.

c) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.

ç) Sağlık açısından görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu bulunmadığına dair yazılı beyanı.

d) Mal bildirimi.

Uzman yardımcılığına atanma

MADDE 18 – (1) Giriş sınavını kazanan adaylardan, ilan edilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar aday, başarı sıralamasına göre uzman yardımcısı olarak atanır. Asıl listeden uzman yardımcılığını kazanan adaylardan çeşitli sebeplerle göreve başlamayanların veya ataması yapılıp herhangi bir sebeple görevden ayrılanların yerine yedek aday listesinden başarı sırasına göre atama yapılabilir.

(2) Gerekli belgeleri süresinde ibraz etmeyenlerin atamaları yapılmaz.

(3) Sınavda başarılı olanlardan, atama şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanların sınav sonuçları geçersiz sayılarak atamaları yapılmaz; yapılmış olsa dahi iptal edilir.

(4) Atamaları yapılan uzman yardımcılarının göreve başlamalarına ilişkin olarak Devlet Memurları Kanununun 62 nci ve 63 üncü madde hükümleri uygulanır.

Uzman yardımcılığı süresi

MADDE 19 – (1) Uzman yardımcılığı süresi, aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil en az üç yıldır.

Yetiştirilme ilkeleri

MADDE 20 – (1) Uzman yardımcısı olarak atananlar, bu kadroda bulundukları sürece uzmanlığın gerektirdiği bilgi, beceri ve etik değerler ile kurumsal kültürü kazanmaları amacıyla yetiştirilir.

(2) Uzman yardımcıları;

a) Kurumun teşkilat yapısı, görevleri ve çalışma düzeni hakkında bilgi edinilmesi,

b) Kurumun çalışmalarına esas teşkil etmek ve analitik düşünebilme kabiliyetini geliştirmek amacıyla rapor yazılması, inceleme ve araştırma yapılması,

c) Yazışma, rapor yazma, inceleme ve araştırma teknikleri konularında gerekli bilgi ve yeteneğin kazandırılması,

ç) Mesleki konularda bilimsel çalışma ve araştırma alışkanlığının edinilmesi,

d) Yabancı dil bilgisinin geliştirilmesi,

e) Bilgisayar ve teknoloji kullanım becerilerinin geliştirilmesi,

f) Yurt içi veya yurt dışında görevleriyle ilgili konferans, seminer ve benzeri programlara katılım sağlanarak deneyim kazandırılması,

g) Kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilerek mesleki bilgilerinin artırılması ile uygulama yeteneğinin kazandırılması,

esaslarıgözetilerek yetiştirilir.

Yetiştirilme şekli ve esasları

MADDE 21 – (1) Uzman yardımcıları, 21/2/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik çerçevesinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj eğitimine tâbi tutulur.

(2) Uzman yardımcıları, temel eğitim ve hazırlayıcı eğitim programlarından sonra görevlendirildikleri alanlarda Başdenetçi, denetçi veya denetçi tarafından belirlenecek uzman refakatinde araştırma ve inceleme ile diğer çalışmalara katılır.

(3) Denetçilerin görüşleri alınmak suretiyle uzman yardımcıları için adaylık eğitimi dışında Genel Sekreterlikçe özel bir çalışma ve yetiştirme programı hazırlanır ve bu program Başdenetçi tarafından onaylanır.

(4) Yetiştirme programı çerçevesinde, uzman yardımcılarına mesleki konularda bilimsel çalışma alışkanlığı ve temsil yeteneğinin kazandırılması ile yabancı dil bilgilerinin geliştirilmesi için gerekli imkân sağlanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tez Değerlendirme ve Yeterlik Sınavı

Tez konusunun belirlenmesi ve hazırlama süresi

MADDE 22 –(1) Uzman yardımcısı, Kurumun görev alanıyla ilgili konularda aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil Kurumda iki yıllık fiili hizmet süresinin bitimini izleyen bir ay içinde, tez konusunun belirlenmesi için Kurum tarafından daha önce belirlenen tez konuları arasından seçtiği veya kendisinin belirlediği üç tez konusunu bağlı bulunduğu denetçiye sunar. Denetçi, görüşünü eklemek suretiyle en geç bir ay içinde tez konularını Başdenetçiye sunulmak üzere Genel Sekreterliğe gönderir. Tez konusu, Başdenetçinin yedi gün içinde vereceği onay ile kesinleşir.

(2) Uzman yardımcısının belirtilen süre içinde geçerli bir mazeret olmaksızın tez konularını sunmaması halinde denetçinin re’sen önereceği konular arasından aynı usulle tez konusu belirlenir.

(3) Tez konusu belirlenen uzman yardımcısı, Kurumda görev yapan uzmanlar veya üniversitede görev yapan öğretim üyeleri ya da tez konusuyla ilgili ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluşlarında en az lisansüstü eğitimi yapmış ve konusunda uzman kamu görevlileri arasından tez danışmanı belirler.

(4) Uzman yardımcısının hazırlayacağı uzmanlık tezinin kendi görüş ve değerlendirmelerini içermesi ve Kurumca belirlenen usul ve esaslar ile bilimsel çalışma etiğine uygun olması gerekir.

(5) Tez konusunun belirlenmesinden itibaren uzman yardımcısına bir yıl süre verilir.

Tezin teslimi ve ek süre verilmesi

MADDE 23 – (1) Uzman yardımcısı, hazırladığı tezini tez danışmanının raporuyla birlikte Genel Sekreterliğe teslim eder.

(2) Geçerli bir mazereti olmaksızın süresi içinde tezini teslim etmeyen uzman yardımcısına, bir defaya mahsus olmak üzere altı ayı aşmamak üzere ek süre verilir. Ek süre içinde tezini teslim etmeyenler hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.

Tez değerlendirme ve yeterlik sınavı kurulu

MADDE 24 – (1) Kurul; Başdenetçi veya görevlendireceği denetçinin başkanlığında, Başdenetçi tarafından belirlenen denetçiler ile Genel Sekreter ve uzman yardımcısının bağlı olduğu denetçiden oluşmak üzere en az beş kişiden teşekkül eder. Gerek görülmesi halinde Kurulda kamu denetçiliği uzmanları veya yükseköğretim kurumlarından öğretim üyeleri de görevlendirilebilir. Üyelerden herhangi birinin kurula katılamaması halinde yerine katılacak üyeyi Başdenetçi belirler.

(2) Kurul başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavlarda görev alamaz.

Tez değerlendirme ve sözlü savunma

MADDE 25 – (1) Genel Sekreterlik, uzmanlık tezlerini değerlendirilmek üzere kurul üyelerine gönderir. Üyeler, tezleri iki ay içinde inceler ve bir ay içinde uzman yardımcısını tez savunması için çağırır.

(2) Uzman yardımcısı tezini sözlü olarak savunur ve üyelerin tez konusu ile ilgili sorularını cevaplandırır. Kurul, gerekli durumlarda tez danışmanını dinlemek üzere davet edebilir.

(3) Savunma sonunda kurul üyelerinin her biri, teze ilişkin puanlamasını yapar. Değerlendirme yüz tam puan üzerinden yapılır. Üyelerin verdiği notların aritmetik ortalaması en az yetmiş puan olan tez, başarılı kabul edilir. Tezin başarısız bulunması halinde, kurul tarafından tezin başarısız sayılmasına ilişkin gerekçeli rapor hazırlanarak ilgiliye tebliğ edilir.

(4) Geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan uzman yardımcısının tezi başarısız sayılır.

Tezin başarısız bulunması

MADDE 26 – (1) Tezi başarısız bulunan uzman yardımcısına, değerlendirme raporunda yer verilen hususlara uygun olarak yeni bir tez hazırlaması veya aynı tezi düzelterek sunması için kurul kararıyla bir defaya mahsus olmak şartıyla altı ayı aşmamak üzere ek süre verilir. İkinci defa hazırladıkları tezleri kabul edilmeyenler hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.

(2) Düzeltilen veya yenilenen tezlerin değerlendirilmesi 25 inci maddede belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.

Yeterlik sınavı

MADDE 27 – (1) Uzmanlık tezi kabul edilen uzman yardımcısı, aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil Kurumda en az üç yıl fiilen çalışması kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanır.

(2) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak yapılır. Yazılı sınavda başarılı olamayan uzman yardımcısı sözlü sınava alınmaz.

(3) Yeterlik sınavı, tezin kabulünden itibaren en geç üç ay içinde kurul tarafından yapılır. Yeterlik sınavı, Kurumun mevzuatı ile Kurumun görev alanına giren ve sınavdan en az altı ay önce ilan edilen konulardan yapılır. Yeterlik sınavının tarihi, Başdenetçi tarafından belirlenir.

(4) Kurul üyeleri, yazılı ve sözlü sınavın her bir aşamasında ayrı ayrı not verir. Yazılı sınavda sorulan sorular ve verilen cevaplar bir tutanağa bağlanır. Sınav başarı notu, kurul üyelerinin yeterlik sınavının yazılı ve sözlü aşamalarında verdikleri puanların aritmetik ortalamalarının birlikte değerlendirilmesi ile bulunur.

(5) Adayın başarılı sayılması için yeterlik sınavının her aşamasında üyelerin verdiği notların aritmetik ortalamasının yüz puan üzerinden en az yetmiş puan olması şarttır.

(6) Yeterlik sınavında başarılı olamayan veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. İkinci sınavda başarılı olamayan veya sınav hakkını kullanmayanlar hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.

(7) Yeterlik sınavı sonunda, kurul başkanı, her bir üyenin verdiği notu gösteren bir çizelge ve sınav tutanağı tanzim ederek sonucu Genel Sekreterliğe bildirir. Sonuçlar, Başdenetçinin onayından sonra Genel Sekreterlik tarafından ilgililere tebliğ edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Uzmanlığa Atanma ve Eğitim

Uzmanlık için aranan şartlar ve atanma

MADDE 28 – (1) Uzman yardımcısının uzman olarak atanabilmesi için;

a) Yeterlik sınavında başarılı olması,

b) Uzman yardımcılığı dönemi içinde alınmış olmak kaydıyla YDS’den asgari (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliği bulunan başka bir belgenin, yeterlik sınavı tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde Kuruma ibraz edilmesi,

şartları aranır.

Başarısızlık hali

MADDE 29 –(1) Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliği şartını yerine getiremeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybeder ve istekleri halinde Kurumda veya Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanır.

Kurumsal eğitim

MADDE 30 – (1) Uzmanlar, Kurumun görev ve faaliyetleri çerçevesinde; politika oluşturulması, strateji geliştirilmesi, analiz yapılması, verimliliğin artırılması, iş görme kapasitesinin yükseltilmesi, kariyerin geliştirilmesi, bilimsel ve teknolojik değişim ve gelişmelere uyum sağlanması, bilgi ve birikimlerinin artırılması ile yeteneklerinin geliştirilmesi amacıyla kurumsal eğitime tâbi tutulabilir.

Yurtdışı eğitimi

MADDE 31 – (1) Uzmanlar, ihtiyaç duyulan konularda eğitim, staj, araştırma yapmak, mesleki bilgi ve deneyimini arttırmak amacıyla Devlet Memurları Kanunu ve 21/1/1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yurt dışına gönderilebilir.

ALTINCI BÖLÜM

Uzman ve Uzman Yardımcılarının Görev ve Yetkileri ile Çalışma Usul ve Esasları

Uzman ve uzman yardımcılarının görev ve yetkileri

MADDE 32 – (1) Uzmanların görev ve yetkileri şunlardır:

a) Şikâyet başvurularını incelemek ve araştırmak.

b) Dağıtım bürosunda verilen görevleri yapmak.

c) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak tanık veya ilgili kişileri dinlemek.

ç) Yıllık raporun ve özel raporların hazırlanmasında görev almak.

d) Kurumsal stratejinin planlanmasına ve güncelleştirilmesine yönelik çalışmalara yardımcı olmak.

e) Kurumun görev alanına ilişkin olarak ulusal ve uluslararası alandaki gelişmeleri takip etmek.

f) Kurumun görev alanı ile ilgili mevzuatın hazırlanmasına ve uygulanmasına veya iş ve işlemlerin geliştirilmesine ilişkin çalışmalar yapmak ve gerektiğinde etki analizi yapmak.

g) Kurum tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılmak.

ğ) Kurumun görev alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası toplantı, seminer ve eğitim programları ile çalışma gruplarına katılmak.

h) Kurumun görev alanına giren konularda projeler hazırlamak veya katılmak, hazırlanan projelere destek sağlamak, Kurumun hizmet kapasite ve kalitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapmak ve yapılan çalışmalara katılmak.

ı) Uzman yardımcılarının yetiştirilmesine, bilgi ve tecrübelerinin geliştirilmesine yardımcı olmak.

i) Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen benzeri nitelikteki diğer görevleri yapmak.

(2) Uzman yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Birinci fıkrada belirtilen görevlerin yapılmasında uzmanlara yardımcı olmak.

b) Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen benzeri nitelikteki diğer görevleri yapmak.

Uzman ve uzman yardımcılarının çalışma usul ve esasları

MADDE 33 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, verilen görevleri mevzuata uygun olarak süresi içinde yerine getirir.

(2) Uzman ve uzman yardımcıları, verilen görevlerin yerine getirilmesinde Başdenetçi ve denetçilere karşı sorumludur.

(3) Uzmanlar, Başdenetçi veya denetçinin; uzman yardımcıları ise Başdenetçi, denetçi veya görevlendirildikleri uzmanın gözetiminde çalışır.

(4) Yapılacak işin niteliği, kapsamı ve süresinin birden fazla uzman veya uzman yardımcısının birlikte çalışmasını gerektirdiği hallerde çalışma grupları oluşturulabilir.

(5) Uzman ve uzman yardımcıları, yazı ve raporlarını; dilbilgisi ve yazım kurallarına uygun şekilde anlaşılır ifadeler kullanarak, sade ve düzgün bir üslupla resmi yazışma usullerine uyarak hazırlar.

(6) Uzman ve uzman yardımcıları, Kurumca gerekli görülen yerlerde açılan bürolarda görevlendirilebilir.

Yasaklar

MADDE 34 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapamaz.

(2) Uzman ve uzman yardımcıları görevleri sebebiyle herhangi bir şekilde öğrendikleri mesleki veya ticari sırları görevlerinden ayrılmış olsalar bile açıklayamaz, kendilerinin veya başkalarının yararına kullanamaz.

(3) Uzman ve uzman yardımcıları, görevleri süresince resmî veya özel hiçbir görev alamaz ve ticaretle uğraşamaz. Bilimsel yayınlarda bulunma, görevleri veya meslekleriyle ilgili olarak davet edildikleri ulusal veya uluslararası kongre, konferans ve benzeri toplantılara katılma, derneklerde üyelik ve kâr amacı gütmeyen kooperatiflerde ortaklık hâlinde bu fıkra hükümleri uygulanmaz.

(4) Uzman ve uzman yardımcıları; kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyetlerini inceleyemez.

(5) Uzman ve uzman yardımcıları, siyasi partilere üye olamaz; herhangi bir siyasî parti, kişi veya zümrenin yararını ya da zararını hedef alan bir davranışta bulunamaz.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yeniden atanma

MADDE 35 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre uzman yardımcısı veya uzman unvanını kazandıktan sonra Kurumdan çeşitli sebeplerle ayrılanlardan yeniden uzman yardımcılığına veya uzmanlığa atanmak isteyenler, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve gereken nitelikleri kaybetmemiş olmaları kaydıyla ve Kurumun ihtiyaçları çerçevesinde yeniden atanabilir.

İtiraz

MADDE 36 – (1) Giriş sınavına katılacakların listesine, giriş sınavı ile tez ve yeterlik sınavı sonuçlarına on gün içinde itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgisine göre komisyon veya kurul tarafından yedi gün içinde sonuçlandırılarak ilgiliye tebliğ edilir.

Gerçeğe aykırı beyan

MADDE 37 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin ataması yapılmaz; yapılsa bile iptal edilir. Bu kişiler hiçbir hak talep edemez ve haklarında kanuni işlem yapılmak üzere Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bu şekilde Kurumu yanıltanlar, kamu görevlisi ise durumları çalıştıkları kurumlara bildirilir. Hataen yapılan beyanlar veya atama işleminin kurucu unsuruna ilişkin olmayan hususlarda bu madde hükmü uygulanmaz.

Sekretarya hizmetleri

MADDE 38 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan komisyon ve kurulların sekretarya hizmetleri, Genel Sekreterlik tarafından yürütülür.

Yürürlük

MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 40 –(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.

Mert Akgün Yönetmelikler

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU DİSİPLİN AMİRLERİ YÖNETMELİĞİ

28 Mart 2013 PERŞEMBE                       Resmî Gazete                                    Sayı : 28601(Mükerrer)

YÖNETMELİK

Kamu Denetçiliği Kurumundan:

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU DİSİPLİN AMİRLERİ YÖNETMELİĞİ

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Kamu Denetçiliği Kurumunda görevli Devlet memurlarının disiplin ve üst disiplin amirleri ile disiplin kurullarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri, Kamu Denetçiliği Kurumunda görevli Devlet memurları hakkında uygulanır.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 124 üncü maddesi ile 17/9/1982 tarihli ve 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Disiplin amirleri

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren memurların, memuriyet unvanlarına göre disiplin amiri ve üst disiplin amirleri Ek-1 sayılı listede gösterilmiştir.

Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından uygulanacak mevzuat

MADDE 5 – (1) Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından, Devlet Memurları Kanunu ile Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 7 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.

Eki için tıklayınız.

Mert Akgün Yönetmelikler

BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNLER İMALATHANELERİ YÖNETMELİĞİ

Resmî Gazete Tarihi: 21.10.2017 Resmî Gazete Sayısı: 30217

BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNLER İMALATHANELERİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; klinik araştırma ürünleri de dâhil olmak üzere, beşeri tıbbi ürünlerin ve bunların etkin maddelerinin, İyi İmalat Uygulamalarına ve ilgili ulusal ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun olarak imal edilmesine ve bu çerçevede kalite güvence sisteminin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmelik, klinik araştırma ürünleri de dâhil olmak üzere, beşeri tıbbi ürünlerin ve bunların etkin maddelerinin imalathanelerini, ithal ürünleri ve bu ürünlere dair tüm işlemleri kapsar.

(2) Majistral ilaçlar kapsam dışındadır.

Dayanak

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelik; 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin k bendi ve 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 27 nci ve 40 ıncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bağımsız alan: Aynı imalat binasındaki diğer alan, bölüm ve odalardan, geçirgen olmayan duvar ve benzeri yapı malzemesi ile tamamen ayrılarak izole edilen, gerektiğinde alana hususi personel ile işlemlerin yürütüldüğü, diğer alan ve odalardan ayrı personel ve malzeme giriş ve çıkışlarına sahip yapı bölümünü,

b) Beşeri tıbbi ürün: Hastalığı tedavi etmek ve/veya önlemek, teşhis koymak veya farmakolojik, immünolojik ya da metabolik etki göstererek bir fizyolojik fonksiyonu iyileştirmek, düzeltmek veya değiştirmek amacıyla, insanlarda kullanılan veya insana uygulanan her türlü doğal ve/veya sentetik kaynaklı etkin madde veya maddeler kombinasyonu içeren ürünü,

c) Denetçi: Kurumda görev yapan Sağlık Başdenetçisini, Sağlık Denetçisini ve Sağlık Denetçi Yardımcısını,

ç) Eksiklik: Başvuru sırasında sunulan belgeler de dâhil olmak üzere, bu Yönetmeliğe ve ilgili mevzuatına göre gerekli olan belgelerde veya ruhsat dosyasına uygun olarak yürütülmesi gereken faaliyetlerde veya İyi İmalat Uygulamaları prensiplerine uyumda gözlenen her türlü eksikliği,

d) Etkin madde: Bir beşeri tıbbi ürünün üretiminde kullanılması planlanan, üretiminde kullanıldığında fizyolojik fonksiyonları düzeltmek, iyileştirmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis amacıyla farmakolojik, immünolojik veya metabolik etki göstermek üzere ürünün etkin bileşeni olan madde ya da maddeler karışımını,

e) İmalat: Klinik araştırma ürünleri de dâhil beşeri tıbbi ürün ve/veya etkin maddelerin üretiminde kullanılan başlangıç maddelerinin tartımını, bölünmesini, işlenmesini, primer ambalajlama işlemlerini, sekonder ambalajlama işlemlerini, bitmiş ürün haline getirilmesini, bunlarla ilgili kontrolleri ve seri serbest bırakma faaliyetlerini,

f) İmalatçı/Üretim Yeri İzin Sahibi: Beşeri tıbbi ürün ve/veya etkin maddelerin imalat yetkisine ve iznine sahip gerçek ya da tüzel kişiyi,

g) İşlem geçmişi kaydı: İşlemlerin seyrinin izlenmesine olanak sağlayan kayıt sistemini,

ğ) İthalatçı: Beşeri tıbbi ürünün ithalat yetkisini elinde bulunduran gerçek ya da tüzel kişiyi,

h) İyi İmalat Uygulamaları: Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerin kullanım amacına uygun, ruhsatına esas bilgilerin veya ürün spesifikasyonunun gerekli gördüğü şekilde, kalite standartlarına uyumlu olarak sürekli imal edilmesini ve kontrolünü sağlayan kalite güvence sisteminin parçasını,

ı) Kalite güvence sistemi: Beşeri tıbbi ürünlerin beyan edilen amacına uygun olarak kullanımında gerekli olan kaliteyi temin etmek amacıyla düzenlenmiş uygulamalar bütününü,

i) Kalite güvence sorumlusu: Kalite güvence sisteminin uygulanmasından sorumlu kişiyi,

j) Kalite kontrol sorumlusu: Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddeler ile bunların imalatında kullanılan başlangıç maddelerinin, tedarikinden itibaren tüm imalat sürecinde uygun kalitede olduğuna karar verilmesini sağlayan numune alma, spesifikasyon, test etme, dokümantasyon ve onaylama işlemlerinden sorumlu kişiyi,

k) Klinik araştırma ürünü: Klinik araştırmada test edilen veya referans olarak kullanılan etkin maddenin veya plasebonun farmasötik formunu,

l) Körleme: Klinik araştırma sırasında gönüllüye hangi araştırma ürününün uygulandığının araştırmada yer alan sorumlu araştırmacı, diğer araştırmacı, gönüllü veya izleyici gibi bir veya birden çok tarafça bilinmemesini,

m) Kurum: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu,

n) Majistral ilaç: Hasta için özel olarak hekim tarafından reçete edilen ve eczanede bu formüle göre hazırlanan ilacı,

o) Mesul müdür: Klinik araştırma ürünleri de dâhil beşeri tıbbi ürünler ve etkin maddeler hakkında gerekli temel bilimsel ve teknik birikimi ve tecrübesi olan, ilgili firma ve Kurum tarafından sorumlu olarak kabul edilen kişiyi,

ö) Primer ambalajlama: Nihai kullanıcıya sunulacak olan beşeri tıbbi ürünün, temas halinde olduğu kaba/ambalaja konulması işlemini,

p) Sekonder ambalajlama: Beşeri tıbbi ürünle temas eden iç ambalajın, dış kutuya/ambalaja konulması, kutu değişimi, baskı, barkodlama/karekodlama, bandrol/etiket yapıştırma, prospektüs/kullanma talimatı ilavesi, değişimi gibi işlemlerini,

r) Üretim sorumlusu: Her türlü imalat faaliyetinden sorumlu kişiyi,

s) Üretim Yeri İzin Belgesi: Kurumca onaylanan imalat faaliyetlerine ilişkin verilen izin belgesini,

ş)Yardımcı madde: Ürünlerin bileşiminde yer alan, etkin maddeler ve ambalaj malzemeleri dışındaki herhangi bir maddeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Başvuru, Faaliyetler, Sorumluluklar ve Denetim

Başvuru ve değerlendirme

MADDE 5 – 

(1) Üretim yeri izni almak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, bu Yönetmeliğin Ek 1’inde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunur. Ek faaliyet başvurusunda bulunacak üretim yeri izin sahipleri ise, Yönetmeliğin Ek 1’inde yer alan “Tesis” başlığı altında zikredilen belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunurlar. Başvuruda eksiklik tespit edilmesi durumunda bu eksiklikler, başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Kurumca, eksiksiz bir başvurunun kabul edilmesini ve denetim yapılmasını takip eden en geç doksan gün içinde başvuru neticelendirilerek üretim yeri izin belgesi düzenlenip düzenlenemeyeceğine karar verilir. Başvuru sahibinden kaynaklanan gecikmeler ve uygunsuzluklar, doksan günlük süre hesabında dikkate alınmaz.

(2) Başvurunun değerlendirildiği aşamada, başvuruda herhangi bir değişiklik talep edilmesi durumunda, bu talebin ilave otuz gün içinde incelenerek sonuçlandırılması esastır.  Kurumca talep edilen ek bilgiler temin edilene kadar otuz günlük süre durdurulur.

(3) İmalathanede gerçekleştirilen denetim sonucunda, imalathanenin gerekli şartlara sahip olmadığı tespit edilirse başvuru Kurumca reddedilir. Bu durumda tespit edilen eksiklikler tamamlandıktan sonra Kuruma yeni bir başvuru yapılabilir.

(4) Yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürüten gerçek veya tüzel kişiler bu Yönetmeliğin Ek 2’sinde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunur.

Belgelendirme

MADDE 6 – 

(1) Kurum tarafından başvurunun kabul edilmesinden sonra, denetçilerce imalathanede gerçekleştirilen denetimler veya yapılacak değerlendirmeler neticesinde, 5 inci maddedeki hususlar ile İyi İmalat Uygulamaları gerekliliklerinin karşılandığının anlaşılması halinde, Üretim Yeri İzin Belgesi düzenlenir.

(2) Üretim yeri izni, belirlenen esaslara uygun olarak, klinik araştırma ürünleri de dâhil, başvuruda belirtilen adreste yer alan imalathane ve faaliyetler ve/veya farmasötik formlar için verilir.

(3) Kurumca üretim yeri izin belgesi düzenlenmiş imalathanelere, usulüne uygun olarak yapılacak başvuruya istinaden, İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası düzenlenir.

Yürütülebilecek faaliyetler

MADDE 7 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamında ülkemizde imal edilerek pazara sunulacak beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerin imalatı sadece Kurumca üretim yeri izni verilmiş yerlerde İyi İmalat Uygulamaları prensip ve kılavuzları ile üretim yeri izin belgesine uygun olarak gerçekleştirilir. Bu hüküm, sadece yurtdışına ihracat amacı ile imalat gerçekleştiren yerler için de geçerlidir.

(2) Üretim yeri izin belgesi, başvuruda bulunulan imalat faaliyetlerinin tamamı veya bir kısmı için verilebilir.

(3) Beşeri tıbbi ürünlerin imal edildiği imalathanelerde yalnızca beşeri tıbbi ürünler imal edilebilir, ancak:

a) İlgili Bakanlık ve Kurumlarca düzenlenmiş mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, Kurumca üretim yeri izni verilmiş beşeri tıbbi ürün imalathanelerinde, imalatçı tarafından çapraz bulaşma riskini engelleyici tedbirlerin alınması ve Kuruma sunularak uygun bulunması şartıyla, aynı alanlarda uygun formda ve sınıfta veteriner tıbbi ürünler ile uygun formda takviye edici gıdalar üretilebilir. Kurum, gerektiğinde ek tedbirler ile kalifiye personel talep eder.

b) İlgili Bakanlık ve Kurumlarca düzenlenmiş mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, Kurumca üretim yeri izni verilmiş beşeri tıbbi ürünlerin imalathanelerinde bağımsız alan, ayrı ekipman ve ayrı havalandırma sistemleri kullanılması şartıyla; insana uygulanan biyosidal ürünler, insan doku ve hücre ürünleri, tıbbi cihazlar, kozmetik ürünler üretilebilir. Bu hususta imalatçı tarafından, İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve diğer kılavuzlar kapsamında çapraz bulaşmayla ilgili yapılacak risk değerlendirmesinin Kuruma sunulması ve onay alınması zorunludur. Söz konusu risk değerlendirmesi sonucunun daha ileri önlemler gerektirmesi durumunda bu bentte belirtilen müsaade uygulanmaz. Tıbbi cihazların uygun sınıf ve formda olması, beşeri tıbbi ürünlerin kalitesine risk teşkil etmediğinin İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve diğer kılavuzlar kapsamında imalatçı tarafından kanıtlanması ve Kurumca onay verilmesi kaydıyla, bağımsız alanlarda üretim şartı aranmaz.

Üretim yeri izin sahibinin sorumlulukları

MADDE 8 – 

(1) Üretim yeri izin sahibi aşağıdaki sorumlulukları yerine getirir:

a) Bu Yönetmelik gereklerine uygun mesul müdür ile yürütülen faaliyetlerle uyumlu olarak İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunda belirtilen gerekliliklere uygun eğitim almış ve yeterli tecrübeye sahip üretim sorumlusu, kalite güvence sorumlusu, kalite kontrol sorumlusu ve yeterli sayıda uygun personeli istihdam eder.

b) Mesul müdürün görevinden ayrılması durumunda otuz gün içerisinde yerine bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan yeni bir mesul müdür görevlendirir ve Kuruma başvuru yapar.

c) Mesul müdürün görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli tüm imkânları sağlar.

ç) Etkin maddeyi temin ettiği imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcıların; etkin maddenin temin edildiği ülkenin yetkili otoritesinde kayıtlı olduğunu belgeler. Temin ettiği etkin madde ve yardımcı maddelerin güvenilirliğini ve kalitesini doğrular.

d) İmalatını gerçekleştirdiği beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerde ve imalat sürecinin ara basamaklarında gerekli kontrollerin gerçekleştirilmesini sağlar.

e) Kullanılabilir olmayan veya bu niteliğini yitirmiş beşeri tıbbi ürünler ile etkin madde ve yardımcı maddelerin ilgili mevzuata göre imhasını sağlar.

f) Bu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunun gereklerini yerine getirir.

g) Denetçilerin gerekli gördükleri herhangi bir zamanda tesisteki tüm alanlar, dokümanlar ve kayıtlarda inceleme yapmalarına imkân sağlar.

(2) Üretim yeri izin sahibi; mesul müdürün, üretim sorumlusunun, kalite güvence sorumlusunun ve kalite kontrol sorumlusunun tam gün süreyle görev yapmasını sağlar. Bunların, geçici olarak görevde bulunmadığı sürelerde yerlerine vekâlet edecek aynı nitelikleri haiz vekiller, üretim yeri izin sahibi tarafından görevlendirilir. Mesul müdürün geçici olarak görevde bulunmadığı sürenin 30 günü aşması durumunda yapılacak vekâlet hakkında Kuruma bilgi verilir. Mesul müdüre yapılan vekâlet süresinin altı ayı geçmesi durumunda, yeni bir mesul müdür atanması için derhal Kuruma başvuruda bulunulur.

(3) Üretim yeri izin sahibi, bu izin kapsamına giren beşeri tıbbi ürünlerin sahte olduğuna dair şüphe duyması veya bilgi alması durumunda, bu ürünlerin her türlü yayın ve iletişim kanallarında yapılan yasal olmayan satışları da dâhil olmak üzere, yasal veya yasal olmayan tedarik zinciriyle dağıtılıp dağıtılmadığı hususunda yetkili otoriteyi ve ruhsat sahibini bilgilendirir. Kimliğinde, kaynağında veya dağıtım geçmişinde sahtecilik yapılan ürünler, sahte ürünlerdir. Dolayısıyla, herhangi bir beşeri tıbbi ürünün:

a) Ambalaj, ambalaj bilgileri, etiket, isim veya yardımcı maddeler de dâhil olmak üzere bileşimindeki maddelerden biri ve bu maddelerden birinin dozu olmak üzere kimliğinde veya,

b) İmalatçı, imal edildiği ülke, orijin ülkesi veya ruhsat veya izin sahibini içeren kaynağında veya,

c) Kullanılan dağıtım kanalları ile ilgili kayıt ve dokümanlar olmak üzere dağıtım geçmişinde,

sahtecilik yapılması durumlarında, söz konusu ürün sahte olarak kabul edilir. Bu tanım istenmeden oluşan kalite hatalarını içermez ve fikri mülkiyet haklarının ihlali konuları bu kapsamda değerlendirilmez.

(4) Üretim yeri izin sahibi, söz konusu ürünün gerçek ve tahrif edilmemiş olduğunu gösteren ve 25/4/2017 tarihli ve 30048 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliğinde yer alan güvenlik özelliklerini, primer ambalajı açılmayacak şekilde yerleştirerek ürünün gerçek olduğunu doğrular. Ayrıca:

a) Ürüne ait güvenlik özelliklerinin yerleştirilmesi, İlaç Takip Sistemine uygun olarak İyi İmalat Uygulamaları koşullarında yapılır.

b) İlaç Takip Sistemine ilişkin güvenlik özelliklerinin değiştirilmesi yetkisi Kuruma aittir.

Mesul müdür

MADDE 9 – 

(1) Mesul müdür, eczacılık, tıp ve en az dört yıl süreli lisans eğitimi veren kimya bilim dallarının en az birinden mezun olmak zorundadır.

(2) Bu maddede belirtilen koşulları yerine getirmesi şartı ile üretim yeri izin sahibi, mesul müdür sorumluluğunu bizzat kendisi yürütebilir.

(3) Mesul müdürün; Kurum tarafından ya da bulunduğu ülke otoritesi tarafından üretim yeri izni verilmiş bir veya birden fazla imalathanede, sigorta prim belgeleri ve işverenin beyanı ile belgelendirdiği, üretim, kalite güvence veya kalite kontrol faaliyetlerinden birinde en az iki yıl pratik tecrübesinin olması zorunludur. Ancak birinci fıkrada belirtilen meslek mensuplarından, ilgili alanlarda doktora derecesine sahip olanlar da üretim yerlerinde mesul müdürlük görevini üstlenebilir.

(4) Mesul müdür, beşeri tıbbi ürünlerin ve etkin maddelerin bu Yönetmelik, yürürlükteki diğer mevzuat, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensipleri ile ruhsat koşulları uyarınca imalatının ve kontrollerinin yapılarak, serilerin serbest bırakılması ve seri kayıtlarının en az beş yıl süre ile saklanarak talep halinde Kurum yetkililerinin denetimine sunulmasından sorumludur.

(5) Bu maddede belirtilen koşulları taşıdığı anlaşılan mesul müdürler için Kurumca belge düzenlenir.

Denetimler

MADDE 10 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren imalathaneler, Kurum denetimine tabidir. Kurum, beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerden numune alabilir. Gerek görülmesi durumunda denetimler ruhsat sahibinin tesislerini kapsayabilir. Bu madde hükümleri ile sınırlı olmamak kaydıyla denetimlerle ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) İmalathaneler, beşeri tıbbi ürünler için kontratlı analiz hizmeti veren laboratuvarlar ve ithalatçılar, Kurumun risk bazlı değerlendirmesi sonucu oluşturduğu program dâhilinde rutin denetimlere tabidir. Bu denetimler gerektiğinde haber vermeksizin yapılabilir.

b) Kurumca gerek görülmesi halinde veya herhangi bir uygunsuzluk şüphesine istinaden, ithal edilen etkin maddeler ile yardımcı maddelerin imalathanelerinin veya depolama, dağıtım yerlerinin denetimleri gerçekleştirilir.

(2) Denetçiler yürüttükleri denetimler sırasında; gerekli gördüğü dosya ve belgeleri kanuni bir engel bulunmadıkça, denetim yaptığı kamu veya özel kurum ve kuruluşlar ile ilgili kişilerden istemek, incelemek, gerek görülmesi halinde yetkili merciler tarafından onaylanmış nüshalarını almak, imalathane, depolama ve dağıtım yerleri de dâhil olmak üzere ürünlerin imal edildiği, analiz edildiği, depolandığı, dağıtıldığı, satıldığı veya kullanıldığı tüm yerler ile denetime konu olan sabit ve seyyar her türlü yerde denetim, inceleme, sayım ve araştırma yapmak, numune almak, gerektiğinde bunları mühürlemek, imalat, dağıtım veya satışını durdurmak, yediemine almak, toplamak veya toplatmak, elektronik takip sisteminde ürün hareketlerini durdurmak ve bu konularda her derecedeki yetkili ve ilgiliden her türlü yardım ve bilgiyi istemek ve gerekli yazışmaları yapmak hususlarında yetkilidir.

(3) Kurum birinci fıkrada belirtilen denetimler vasıtasıyla üretim yeri izni almış olan yerlerin, İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve prensiplerine uygun faaliyette bulunmalarını sağlar.

(4) Denetim sonrası, denetlenen yere tespit edilen hususlarla ilgili değerlendirme yapıp görüş bildirebilmesi için Kurumca, süre verilebilir.

(5) Kurum birinci fıkrada belirtilen her denetimin ardından hazırladığı rapor doğrultusunda, denetlenen imalathanenin ilgili mevzuata uyum sağlayıp sağlamadığı hususunu denetlenen firmaya bildirir.

(6) İmalathanelerde gerçekleştirilen denetimlerin akabinde ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde, Kurumca imalathaneye, tespit edilen eksikliklerini tamamlaması için eksikliklerin niteliğine uygun süre verilebilir. Bu sürenin sonunda eksikliklerin giderilip giderilmediği hususunda gerek görülmesi halinde tekrar yerinde denetim yapılır.

Üretim yeri izin belgesi ve beşeri tıbbi ürün izin/ruhsatına uyumluluk

MADDE 11 – 

(1) Üretim yeri izin sahibi/ürün ruhsat sahibi, beşeri tıbbi ürün izin/ruhsat başvurusunda Kuruma sunulan ve Kurumca kabul edilen bilgi ve belgeler kapsamında, imalat faaliyetlerinin sürdürülmesiyle yükümlüdür. Klinik araştırma ürünlerinin tüm imalat süreçlerinin, 13/4/2013 tarihli ve 28617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlaç ve Biyolojik Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik gereğince destekleyici tarafından Kuruma sunulan bilgilere uygun olarak gerçekleştirilmesi, imalatçının sorumluluğundadır.

(2) İmalatçı, klinik araştırma ürünlerinin geliştirilmesi dâhil, bilimsel ve teknik ilerlemeler ışığında imalat yöntemlerini düzenli olarak gözden geçirir.

(3) Üretim yeri izin sahibi, imalathane ile ilgili yapılacak değişiklikleri, değişiklikler uygulamaya alınmadan önce, Kurumca belirlenecek esaslara uygun olarak Kuruma bildirmekle yükümlüdür.

(4) İmalatçı, Tesis Ana Dosyasını başvuru sırasında veya üretim yeri izni alınmasının hemen akabinde, Kuruma sunar. İmalathanede gerçekleşen değişiklikler doğrultusunda, Tesis Ana Dosyası düzenli olarak gözden geçirilir. Bu kapsamda, Tesis Ana Dosyasında değişiklik yapılması durumunda, hazırlanan güncel Tesis Ana Dosyası Kuruma sunulur.

Medikal gazlar

MADDE 12 – 

(1) Medikal gaz üretim yerlerinde görevlendirilecek mesul müdürlerin, Kurumun görev alanına giren ürünlerin imalatında en az iki yıl pratik tecrübesinin olması zorunludur.

(2) Yalnızca medikal gaz primer ambalajlama (dolum) işlemi gerçekleştiren tesislerde görevlendirilecek mesul müdürler için pratik tecrübe hususu aranmaz ve mesul müdür haricindeki personel için 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.

(3) Medikal gaz ithalat faaliyeti ile imalat, depolama ve satış yerlerinin açılması, faaliyetlerine devam etmesi ve denetimlere ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir.

İthal edilen beşeri tıbbi ürünler

MADDE 13 – 

(1) İthal edilen beşeri tıbbi ürünlerin imalathaneleri, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre denetlenir.

(2) Birinci fıkradaki usul ve esaslara göre yapılan denetim sonrası, ithal ürünlere İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası düzenlenip düzenlenmeyeceğine karar verilir.

(3) İthal edilen beşeri tıbbi ürünlerde, ithalatçı, söz konusu ürünlerin bu Yönetmelik hükümleri ile düzenlenmiş İyi İmalat Uygulamaları gerekliliklerini karşıladığına dair Kurumca verilen veya ilgili ülkenin yetkili otoritesi tarafından verilmiş olup Kurumca kabul edilen İyi İmalat Uygulamaları Sertifikasını ve/veya Üretim Yeri İzin Belgesini sunar. Kurumca verilen veya kabul edilmiş İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası bulunmaması durumunda, ilgili kılavuzlara uygun olarak Kuruma başvuruda bulunur. Kurumca verilen sertifikanın yenilenmesi için de geçerlilik süresi dolmadan ilgili kılavuz doğrultusunda Kuruma başvurulması gerekir.

(4) İthalatçı, ithal edilen beşeri tıbbi ürünleri, imal edildiği ülkenin yetkili otoritesi tarafından onaylanmış imalathaneden, klinik araştırma ürünü ithalatçısı ise, klinik araştırma ürününü ilgili otoriteye bildirilmiş ve otorite tarafından uygun görülmüş bir imalatçıdan temin etmekle yükümlüdür.

(5) İthalatçı, ithal edilen beşeri tıbbi ürünün her bir serisinin, ithal edilmesine mukabil, ürün ruhsat dosyası/spesifikasyonları çerçevesinde gerekli test ve kontrollerden geçmiş olarak ülkemiz piyasasına serbest bırakılmasından sorumludur. Bu sorumluluk, ithalatçı tarafından istihdam edilecek bir mesul müdür tarafından yerine getirilir.

(6) Kurum, ithal edilen beşeri tıbbi ürünlerin ülkemiz piyasasına serbest bırakılmasına esas teşkil edecek bir önceki fıkrada belirtilen test ve analizlerin bir kısmının ya da tamamının ülkemizde gerçekleştirilmesini ve mesul müdür tarafından seri serbest bırakılma onayını talep edebilir.

(7) Ruhsat sahibi firma, ithal edilen beşeri tıbbi ürünlerin her serisinden en az iki tam analitik kontrolün yapılmasına yetecek veya Kurumca onaylanan miktarda numunenin imalatçı tarafından alınmasından ve ürünün son kullanma tarihinden sonra en az bir yıl muhafaza edilmesinden sorumludur. Ruhsat sahibi, Kurumca talep edilmesi halinde, söz konusu numuneleri analiz için 1 ay içerisinde Kuruma sunar. Kurumun, bu numunelerin Türkiye’de muhafaza edilmesini isteme hakkı saklıdır.

(8) Klinik araştırma ürünlerinin ithalat işlemlerinde, İlaç ve Biyolojik Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(9) (Ek: RG-10/6/2022-31862) İthal edilen beşeri tıbbi ürünler için Kurum tarafından yapılacak İyi İmalat Uygulamaları denetimleri kapsamında başvuru ve denetim süreçlerinde karşılaştırılabilir standartlara sahip diğer ülke yetkili otoriteleri veya bölgesel veya uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan İyi İmalat Uygulamaları denetimlerine ilişkin bilgi ve belgeler güven kapsamında değerlendirilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar ilgili kılavuzlarla belirlenir.

Etkin ve yardımcı maddeler

MADDE 14 – 

(1) Beşeri tıbbi ürünlerin imalatında, İyi İmalat Uygulamaları prensipleri ve kılavuzlarına uyumlu olacak şekilde, sadece İyi İmalat Uygulamalarına göre imal edilen ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensiplerine göre dağıtımı yapılan etkin maddeler kullanılır.

(2) Üretim yeri izin sahibi/ruhsat sahibi, etkin madde imalatçısının ve dağıtıcısının İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensipleriyle uyumlu olduğunu, etkin maddenin imalatçı ve dağıtıcılarının imalat ve dağıtım yerlerine denetim yaparak doğrular. Üretim yeri izin sahibi faaliyetlerin uygunluğunu ya kendisi ya da bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde, bir sözleşme altında, onun adına hareket eden bir tüzel kişiyle sağlar. Ancak bu durum imalatçının sorumluluğunu kaldırmaz.

(3) Üretim yeri izin sahibi, yardımcı maddelerin beşeri tıbbi ürünlerde kullanılmaya elverişli olduğunu, uygun İyi İmalat Uygulamalarının veya eşdeğer standartları güvence eden bir kalite yönetim sisteminin varlığını kontrol ederek onaylar. Fason imalat söz konusu olduğunda bu sorumluluk, taraflar arasında yapılan sözleşmede açıkça tanımlanır. Bu onay, yürürlükteki kılavuzlara uygun olarak resmîleştirilmiş risk değerlendirmesine dayanarak yapılır. Bu risk değerlendirmesi, yardımcı maddelerin kaynağı, kullanım amacı, önceki kalite hataları, bunların yanı sıra diğer uygun kalite sistemleri gereksinimleri göz önüne alınarak yapılır.

(4) Kurum, ihracat amaçlı ülkemizde imal edilenleri de dâhil olmak üzere, etkin maddelerin imalatı, ithalatı ve dağıtımının, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları ile uyumlu olmasını sağlayacak gerekli tedbirleri alır.

(5) Etkin maddeler sadece aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi halinde ithal edilebilir:

a) Etkin maddeler Kurum tarafından yayımlanan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu standartlarına uygun olarak imal edilir ve Kurum tarafından belirlenen ürün grupları için etkin madde imalathaneleri denetlenir.

b) Kurum tarafından denetim yapılmadığı durumlarda, ülkemize ithalatı yapılacak etkin maddelerin, ilgili ülkede veya uluslararası kabul gören İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzlarına uygun olduğunu gösteren belgelerin ilgili mevzuatına göre Kuruma sunulması gereklidir.

Özel hükümler

MADDE 15 – 

(1) Merkezî radyofarmasi laboratuvarları, Kurumun denetimine ve iznine tabidir. Bunlarla ilgili işlemler, Kurumca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.

(2) Sekonder ambalajlama faaliyeti yürüten imalathaneler, İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 8 inci maddesi uyarınca eczacı bir mesul müdür istihdam etmek şartıyla, ithal ürünleri depolayabilirler ve bu ürünlerle ilgili sekonder ambalajlama faaliyetlerinde bulunabilirler. Sekonder ambalajlama işlemlerine ek olarak farklı imalat faaliyetlerini yürüten imalathaneler de, sekonder ambalajlama işlemleriyle birlikte ithal ürünlerin depolama işlemlerini, üretim yeri mesul müdürünün eczacı olması kaydıyla yapabilirler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İyi İmalat Uygulamaları ve İlkeleri

Kalite güvence sistemi

MADDE 16 – 

(1) İmalatçı, farklı birimlerin personel ve yönetiminin aktif katılımını sağlayacak şekilde etkin bir kalite güvence sistemini kurar ve uygular.

Personel

MADDE 17 – 

(1) Personel açısından imalathanelerde aşağıdaki hususlar uygulanır:

a) İmalatçı, her imalat alanında, kalite güvence sisteminin amaçlarına ulaşmak için uygun nitelikte, yetkili ve yeterli sayıda personel bulundurur.

b) İyi İmalat Uygulamalarını yerine getirmek ve yürütmekten sorumlu, mesul müdür ve kilit personelin görevleri, iş tanımında belirtilir. Bu kişilerin hiyerarşik ilişkisi, organizasyon şemasında tanımlanır. Organizasyon şeması ve iş tanımları imalatçının iç prosedürüne göre onaylanır.

c) Bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen kişilere, sorumluluklarını düzgün bir biçimde yerine getirebilmeleri için yeterli yetki verilir.

ç) Personel, kalite güvence ve İyi İmalat Uygulamaları kavramlarının teorisi ve uygulaması hakkında ve ayrıca varsa klinik araştırma ürünlerinin imalatı konusundaki özel gereklilikleri içeren, başlangıç eğitimine ve sonrasında periyodik eğitimlere dâhil edilir ve bu eğitimlerin etkinliği değerlendirilir.

d) Yürütülen faaliyetlerle uyumlu hijyen programları oluşturulup, düzenli aralıklarla uygun sağlık kontrolleri programlanarak izlenir. Bu programlara personelin sağlık, hijyen uygulamaları ve kıyafet kullanımı ile ilgili prosedürler de dahil edilir.

Bina, tesis ve ekipmanlar

MADDE 18 – 

(1) Bina, tesis ve ekipmanlar açısından aşağıdaki hususlar uygulanır:

a) Bina, tesis ve ekipmanlar, amaçlanan faaliyetlere uygun şekilde tasarlanır, inşa edilir, yerleştirilir, düzenlenir.

b) Bina, tesis ve ekipmanlar, kontaminasyon, çapraz kontaminasyon ve genel olarak ürünün kalitesini etkileyebilecek herhangi bir olumsuz etkiyi önlemek, hata riskini en aza indirgemek ve etkili bir temizlik ve bakımı temin etmek üzere düzenlenir.

c) Ürünün kalitesi açısından kritik olan imalat faaliyetleri için kullanılacak tesis, ekipman ve sistemler, uygun kalifikasyon ve validasyon işlemlerine tabi tutulur.

Dokümantasyon

MADDE 19 – 

(1) Dokümantasyon açısından aşağıdaki hususlar uygulanır:

a) İmalatçı, üretim formülü, üretim prosesi, ambalajlama talimatları, prosedürleri ve yürütmekte olduğu çeşitli imalat faaliyetlerinin kayıtlarını da kapsayan spesifikasyonlara dayalı bir dokümantasyon sistemi kurar ve işletir.

b) Dokümanlar açık, hatasız ve güncel tutulur. Genel üretim faaliyetleri ve koşulları için önceden oluşturulmuş prosedürler ile her seriye ait spesifik üretim dokümanları saklanır. Bu dokümanlar, her seri imalatının geçmişini ve klinik araştırma ürününün geliştirilme safhasına ait değişiklikleri izlemeyi mümkün kılar.

c) Seri ile ilgili dokümanlar, en az beş yıl olmak üzere, serinin son kullanım tarihinden sonra en az bir yıl süreyle muhafaza edilir. Ürün ruhsat dosyası ile ilgili Kuruma sunulan ilk ve sonradan güncellenen dokümanlar, ruhsat iptal edilene kadar muhafaza edilir. Klinik araştırma ürünleri için ise seriye ait dokümanlar, söz konusu imalat serisinin kullanıldığı son klinik araştırmanın tamamlanmasını veya resmî olarak sonlandırılmasını takiben en az beş yıl süre ile saklanır.

ç) İmalatçı, yazılı dokümanlar yerine elektronik, fotoğrafik ya da diğer veri işleme sistemleri kullanıyorsa, öngörülen saklama süresi boyunca verileri uygun bir şekilde saklayacak sistemi valide eder. Bu sistemle toplanan veri, okunaklı bir şekilde elde hazır bulundurulur.

d) Elektronik olarak toplanmış veri, verinin kaybolmasına ve zarar görmesine karşı kopyalamak, yedeklemek ya da başka bir saklama sistemine aktarmak suretiyle korunur ve işlem geçmişi kaydına ait veriler saklanır, talep edilmesi halinde yazılı olarak Kuruma sunulur.

İmalat

MADDE 20 – 

(1) Değişik imalat faaliyetleri, önceden oluşturulmuş prosedür ve talimatlara göre ve İyi İmalat Uygulamalarına uygun olarak yürütülür. Proses içi kontrollerin yapılması için uygun ve yeterli kaynaklar sağlanır. Tüm proses sapmaları ve ürün hataları yazılı hale getirilir ve detaylı olarak araştırılır.

(2) Çapraz kontaminasyon ve diğer karışıklıkları önlemek için gerekli teknik ve idarî tedbirler alınır. Klinik araştırma ürünleri için ise körleme işlemine veya sonrasını kapsayan tüm işlem aşamalarına özel bir dikkat gösterilir.

(3) Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelere ait üretim prosesi ile ilgili her yeni imalat yöntemi veya imalat sürecindeki önemli değişikliklerin valide edilmesi gerekmektedir. İmalat sürecindeki kritik aşamalar da ayrıca düzenli olarak gözden geçirilir.

(4) Klinik araştırma ürünleri için imalat sürecinin, ürün geliştirme aşamaları da dikkate alınarak mümkün olduğu kadar bütünüyle valide edilmesi esastır. Bunun mümkün olmadığının gösterildiği durumlarda, kritik aşamalar valide edilir. İmalat sürecinin tasarımı ve geliştirilmesindeki tüm basamaklar bütünüyle kayıt altına alınır.

Kalite kontrol

MADDE 21 – 

(1) Kalite kontrol aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde yapılır:

a) İmalatçı, gerekli niteliklere sahip ve üretimden bağımsız bir kalite kontrol sorumlusu tarafından yönetilen bir kalite kontrol sisteminin tesis edilmesini ve yürütülmesini sağlar.

b) Kalite kontrol sorumlusunun emrinde, başlangıç maddesi, yarı mamul ve bitmiş ürün ile ambalaj malzemelerinin gerekli testlerini gerçekleştirecek, uygun personel ve ekipman donanımı sağlanmış olan bir veya daha fazla kalite kontrol laboratuvarı bulunur.

c) Satışa, dağıtıma veya klinik araştırmada kullanıma gönderilmeden önce, analitik sonuçlara ek olarak, üretim koşulları, proses içi kontrol sonuçları, üretim kayıtları değerlendirmeleri ve bitmiş ürün ile son ambalaj da dahil spesifikasyonlara uygun olduğuna dair bitmiş ürünün kontrolleri yürütülür.

ç) Bitmiş ürünün her serisinden numune alınarak, son kullanma tarihinden sonra en az bir yıl muhafaza edilir. Üretim prosesinde kullanılan çözücüler, gazlar ve sular haricindeki başlangıç maddelerine ait numuneler ürünün serbest bırakılmasından sonra en az iki yıl süreyle muhafaza edilir. Başlangıç maddelerinin stabiliteleri, ilgili spesifikasyonlarında daha kısa olarak belirtilmiş ise saklama süreleri kısaltılabilir. Küçük miktarlarda veya tane olarak ayrı ayrı imal edilen veya saklanmaları özel problem oluşturan başlangıç maddeleri ve beşeri tıbbi ürünlerden raf numunesi alınması ve saklanması koşulları, Kurumun onayı alınmak şartıyla ayrıca düzenlenebilir.

d) Klinik araştırma ürünleri için bulk ürünün her serisinin ve her bitmiş ürün serisinde kullanılan ambalaj bileşenlerinin yeterli miktardaki numuneleri, serinin kullanıldığı klinik araştırmanın tamamlanmasından veya resmî olarak sonlandırılmasından sonra en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.

Fason işlem

MADDE 22 – 

(1) Fason işlemler aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür:

a) Fason üretim işlemi ya da üretimle ilişkilendirilebilecek herhangi bir işlem, taraflar arasında, karşılıklı sorumlulukların açık olarak belirtildiği bir sözleşme ile yapılır.

b) Sözleşmede; şikâyetler, geri çekme, kontratlı analizler gibi konular da dâhil olmak üzere işveren ve yüklenici arasındaki sorumluluklar, yüklenicinin İyi İmalat Uygulamaları prensiplerini takip edeceğine ve her bir serinin piyasaya serbest bırakılma yetkisinin hangi tarafın mesul müdürü sorumluluğunda bulunduğuna dair hususlar açık bir şekilde tanımlanır. Bununla birlikte, bu hüküm tarafların Kuruma karşı sorumluluğunu kaldırmaz.

c) Yüklenici, İyi İmalat Uygulamaları prensip ve kılavuzlarına uyacağını taahhüt eder. Yüklenici, Kurum veya işveren tarafından yapılacak denetimlerle ilgili yükümlülüklerini yerine getirir.

ç) Yüklenici, işverenin yazılı izni olmaksızın sözleşmeyle kendisine verilmiş herhangi bir iş için alt yüklenici kullanamaz.

d) İthalatçı ve imalatçılar tarafından, imalatla ilgili kontroller ve ürünlerin seri serbest bırakılmasına esas analizleri için yurtiçinde yüklenici olarak kontratlı laboratuvar kullanılacak ise bu hususta Kurumdan izin alınması gerekir. Bununla ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

Şikâyetler ve geri çekme

MADDE 23 – 

(1) İmalatçı/ürün ruhsat sahibi, şikâyetlerin kaydedilmesi ve değerlendirilmesi ile birlikte beşeri tıbbi ürünün herhangi bir anda piyasadan derhal geri çekilebilmesini sağlayacak etkili bir dağıtım kayıt sistemi kurar. Şikâyete konu olan hata, imalatçı/ürün ruhsat sahibi tarafından kaydedilir ve araştırılır. Yapılan işlemler sonucunda ürünün geri çekilmesi söz konusu ise, bu durum gecikmeksizin Kuruma bildirilir. Ürün diğer ülkelere ihraç edilmiş ise, bu ülkelere 19/11/2015 tarihli ve 29537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Geri Çekme Yönetmeliği kapsamında konu bildirilir.

(2) Klinik araştırma ürünleri söz konusu olduğunda imalatçı/ürün ruhsat sahibi, destekleyici ile birlikte, şikâyetleri kaydederek gözden geçirebileceği ve dağıtım kanallarındaki ürünlerini hemen geri çekebileceği etkili bir sistem kurar. İmalatçı/ürün ruhsat sahibi, herhangi bir şikâyeti kaydederek araştırır ve tedarikte olağan dışı bir kısıtlamaya yol açacak durumu veya geri çekme durumunu Kuruma bildirir. Klinik araştırma ürünlerinin çalışıldığı tüm ülkeler ile bütün araştırma merkezleri tanımlanır. Daha önce ruhsat almış bir klinik araştırma ürünü için, klinik araştırma ürününün imalatçısı, destekleyici ile koordinasyon halinde, ruhsatlı ürünle ilişkili olabilecek herhangi bir uygunsuzluk konusunda ruhsat sahibini bilgilendirir. Ayrıca destekleyici, körleştirilmiş araştırma ürününü yalnızca geri çekmenin gerektirdiği ölçüde açığa vurmak kaydıyla, körleştirilmiş araştırma ürünlerinden körlemeyi hızla kaldırabilmek için bir sistem kurar.

İç denetim

MADDE 24 – 

(1) İmalatçı, İyi İmalat Uygulamaları kapsamında gerekli düzeltici önlemleri almak amacıyla, kalite güvence sisteminin bir parçası olarak iç denetim işlemini yürütür. Bu tür iç denetim işlemlerinin ve buna dayalı düzeltici önlemlerin kayıtları tutulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Veri tabanı

MADDE 25 – 

(1) Kurumca, kamuya açık veri tabanı oluşturularak, izinli imalathanelere ilişkin güncel bilgiler bu veri tabanına girilir.

Uygulama

MADDE 26 – 

(1) Bu Yönetmelik, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları esasları çerçevesinde, ilgili kılavuzlarla birlikte uygulanır.

Müeyyideler

MADDE 27 – 

(1) Kurumca yapılan denetimlerde tespit edilen eksikliklerini tamamlaması için imalathaneye eksikliklerin niteliğine uygun süre verilir. Verilen süre sonunda giderilmeyen eksiklikler bulunması halinde üretim yeri izin belgesi tamamen veya kısmen askıya alınabilir ya da iptal edilebilir. İmalatçının, eksikliklerin veya aykırılıkların giderildiğinin tespit edilmesi yönündeki talebine istinaden yapılacak inceleme neticesinde, bu eksikliklerin veya aykırılıkların giderildiğinin anlaşılması halinde, imalathanenin faaliyete geçmesine izin verilir.

(2) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerin herhangi birinde kamu sağlığını tehlikeye atacak ciddi bir durumun tespit edilmesi halinde, imalat faaliyeti derhal durdurulur. Tespit edilen hususlar giderilinceye kadar üretim yeri izin belgesi askıya alınabilir veya iptal edilebilir.

(3) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerde belirlenen eksikliklerini gidermemekte ısrar ederek aynı eksiklikleri mükerreren tespit edilen imalathanenin üretim yeri izin belgesi tamamen veya kısmen askıya alınabilir ya da iptal edilebilir.

(4) Üretim yeri izin belgesi askıya alınan veya iptal edilen imalathanelerin, askıya alma veya iptal etme tarihinden önce imal ederek dağıtımda ve satışta olan ürünleri hakkında askıya alınma/iptal etme gerekçesi dikkate alınarak Kurumca karar verilir. Üretim yeri izin belgesinin askıya alınmasını gerektiren uygunsuzluklar bir yıl içerisinde giderilmediği takdirde, askıya alınan ilgili faaliyetler; tüm faaliyetlerin askıya alındığı durumlarda ise, üretim yeri izin belgesi iptal edilir.

(5) Kurum tarafından, bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathanelerin üretim yeri izin belgeleri kısmen ya da tamamen askıya alınabilir veya iptal edilebilir.

(6) Kurum tarafından, bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathane mesul müdürlerinin yetkileri askıya alınabilir veya tamamen iptal edilebilir. Bu hallerde, imalathane tarafından derhal bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür görevlendirilerek Kuruma başvuru yapılır.

(7) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerde mesul müdürün mazeretsiz olarak üç defa görevi başında bulunmadığının tespiti halinde, mesul müdürlük belgesi iptal edilir ve imalathane tarafından derhal bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür görevlendirilerek Kuruma başvuru yapılır.

(8) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen süre içerisinde bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür için Kuruma başvuru yapılmaması veya bunun tespiti halinde, imalathanenin üretim yer izin belgesi askıya alınır.

(9) Üretim yeri izin belgesine uygulanan askıya alma veya iptal işlemi, Kurum tarafından verilmiş İyi İmalat Uygulamaları sertifikaları için de uygulanır. Ancak askıya alma/iptal işleminin belirli bir imalat faaliyetine yönelik uygulandığı durumlarda, İyi İmalat Uygulamaları sertifikasının kapsadığı faaliyetler dikkate alınır.

(10) Yurtdışından ithal edilen ürünlerde; Kurum tarafından bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathanelerde imal edilen ürünler için verilmiş İyi İmalat Uygulamaları Sertifikaları askıya alınabilir veya iptal edilebilir.

(11) Bu Yönetmelik hükümlerine ya da İyi İmalat Uygulamaları prensiplerine uygun faaliyet göstermediği tespit edilen veya üretim yeri izin belgesi askıya alınan ya da iptal edilen imalathanelerdeki ürünlerin ruhsatları Kurumca askıya alınabilir.

(12) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranıldığı takdirde fiilin durumuna göre İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.

(13) Üretim yeri izin sahipleri, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda tanımlandığı şekilde imalatçı olarak kabul edilecek ve söz konusu kanunda belirtilen durumlar ve koşullar altında zarardan ruhsat sahibiyle birlikte sorumlu tutulacaktır.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 28 – 

(1) Bu Yönetmelikte ve Kurumca yayımlanan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunda hüküm bulunmayan hallerde, ulusal ve uluslararası kuruluşlar ve resmî otoriteler tarafından yayımlanmış standartlar uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 29 – 

(1) 27/4/2013 tarihli ve 28630 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin İmalathaneleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Avrupa Birliği mevzuatına uyum

MADDE 30 – 

(1) Bu Yönetmelik, Avrupa Birliğinin 2001/83/AT sayılı beşeri tıbbi ürünler hakkındaki, 2003/94/AT sayılı beşeri tıbbi ürünlerin ve klinik araştırma ürünlerinin İyi İmalat Uygulamaları prensipleri ve kılavuzu hakkındaki ve 2011/62/AT sayılı sahte beşeri tıbbi ürünlerin yasal tedarik zincirine girmesini önleme hakkındaki direktifleri dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Geçiş hükmü

MADDE 31 – 

(1) Yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürütmek isteyen ithalatçıların, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl içerisinde Yönetmelik kapsamında Kurumdan izin almaları gereklidir.

Yürürlük

MADDE 32 – 

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hükümler bu Yönetmeliğin yayımından bir yıl sonra,

b) Diğer hükümler yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 33 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı yürütür.

 

 

 

Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin

 

Tarihi

Sayısı

 

21/10/2017

30217

 

Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin

 

Tarihi

Sayısı

1.

10/6/2022

31862

2.

 

 

 

 

                                                                                                                                                     EK-1

 

 

ÜRETİM YERİ İZNİ BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER

Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi çerçevesinde üretim yeri izni almak isteyenler, İyi İmalat Uygulamaları çerçevesinde üretim işlemlerini yürüteceklerine dair teminat içeren dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:

1) Firma:

a) Adı ve adresi.

b) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.

2) Mesul müdür:

a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).

b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.

c) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).

ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.

d) Nüfus cüzdanı sureti.

e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.

f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.

g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.

ğ) Bağlı olduğu meslek odasından alacağı oda kayıt belgesi (varsa).

h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.

3) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:

a) Özgeçmişi.

b) Lisans diplomasının veya çıkış belgesinin noter onaylı sureti.

c) Mesleki deneyimi ile ilgili diğer belgeler.

4) Tesis:

a) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya noter onaylı sureti.

b) ÇED (Çevresel Etki Değerlendirme) kararı.

c) Organizasyon şeması ve iş tanımları (Kilit personeller için).

ç) Yürütülecek faaliyetler ve üretimi yapılacak formlar.

d) Üretim akış şemaları.

e) Tesiste üretilen beşeri tıbbi ürünler dışındaki tüm ürünler ve varsa ayrılmış alanlarda üretimi yapılacak beşeri tıbbi ürünler.

f)  Bina yerleşim planları.

g) Malzeme ve personel akışlarını, alanlar/odalar arası basınç farklarını, sınıflandırılmış alanlar için hava sınıflarını gösteren krokiler, su sistemi akış şeması.

ğ) Üçüncü firmalara fason olarak yaptırılacak üretim veya analiz faaliyetleri.

h) Validasyon master planı (ekipman/sistem/proseslerin validasyon/kalifikasyon durumlarını gösterecek şekilde).

ı) Prosedür ve talimat listesi.

i) Varsa tesis ana dosyası.

 

EK-2

 

YALNIZCA SERİ SERBEST BIRAKMA FAALİYETİ YÜRÜTECEK YERLERİN ÜRETİM YERİ İZİN BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER

Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürütmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:

1) Firma:

a) Adı ve adresi.

b) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.

c) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya onaylı sureti.

ç) Organizasyon şeması ve iş tanımları (Kilit personeller için).

d) Serbest bırakması yapılacak beşeri tıbbi ürün listesi, bu ürünlerin diğer (Yurtiçindeki ve yurtdışındaki) üretim aşamalarından sorumlu olan firmalar ve bunların adresleri.

e) Prosedür ve talimat listesi.

2) Mesul müdür:

a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).

b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.

c) Lisans diplomasının veya çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).

ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.

d) Nüfus cüzdanı sureti.

e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.

f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.

g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.

ğ) Bağlı olduğu meslek odasından alacağı oda kayıt belgesi (varsa).

h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.

3) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:

a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).

b) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin onaylı sureti.

c) Mesleki deneyimi ile ilgili diğer belgeler.

 

EK-3

 

YALNIZCA SEKONDER AMBALAJLAMA VE DEPOLAMA FAALİYETİ YÜRÜTECEK YERLERİN ÜRETİM YERİ İZİN BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER

Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi çerçevesinde üretim yeri izni almak isteyenler, İyi İmalat Uygulamaları çerçevesinde üretim işlemlerini yürüteceklerine dair teminat içeren dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:

1) Firma:

a) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.

2) Tesis:

a) Adı, adresi.

b) Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odasınca onaylı imar planı.

c) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya noter onaylı sureti.

ç) Tesisin teçhizatını ve kabul, karantina, red vb. bölümlerini gösteren kroki.

d) Tesisin personel listesi ve organizasyon şeması.

e) Tesisin yangın güvenliği açısından uygun olduğuna dair ilgili makamdan alınmış belge.

f) Tesiste yürütülecek faaliyetler.

3) Mesul müdür:

a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).

b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.

c) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).

ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.

d) Nüfus cüzdanı sureti.

e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.

f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.

g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.

ğ) Türk Eczacılar Birliğince onaylanmış meslekten yasaklama cezasının olup olmadığına dair belge.

h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.

4) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:

a) Özgeçmişi.

b) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin noter onaylı sureti.

c) Mesleki deneyimi ile ilgili diğer belgeler.

Mert Akgün Yönetmelikler

SPASTİK ÇOCUKLAR ÖZEL REHABİLİTASYON MERKEZLERİ KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

SPASTİK ÇOCUKLAR ÖZEL REHABİLİTASYON MERKEZLERİ KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

Devlet Bakanlığından::

Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 21/03/1986

Yayımlandığı Resmi Gazete No: 19054

BİRİNCİ BÖLÜM :

Genel Hükümler

Amaç:

Madde 1 – Bu yönetmeliğin amacı, Gerçek kişilerce ve Özel Hukuk Tüzel kişilerince açılacak olan Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezlerinin kuruluş ve işleyişine dair esasları, izin, açılış, çalışma, personel şartlan, ücret tarifeleri, denetim, devir ve kapatılma işlem ve esaslarını belirtmektir.

Kapsam:

Madde 2 – Bu yönetmelik Kamu Kurum ve Kuruluşları dışında Gerçek Kişilerce ve Özel Hukuk Tüzel Kişilerince açılan Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezini kapsar.

Dayanak:

Madde 3 – Bu yönetmelik 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu maddesinin (g) fıkrası ile 34. ve 35 inci maddeleri gereğince düzenlenmiştir.

Tanımlar:

Madde 4 – a) Bu yönetmelikte kullanılan; “Genel Müdürlük” Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü, “İl Müdürlüğü” İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü (İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü kurulmamış illerde 2828 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi gereğince Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünü), “Kuruluş” Gerçek kişiler ve özel Hukuk Tüzel kişilerince açılacak Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezlerini ifade eder.

b) Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezi; Doğum öncesi, Doğum anı ya da sonradan herhangi bir nedenle beyin hareket merkezinde meydana gelen arıza sonucu ortaya çıkan kasıntılı hareket felci olan 0-14 yaş spastik çocuklara tedavi ve rehabilitasyon hizmeti veren gündüzlü kuruluştur.

İKİNCİ BÖLÜM :

Kuruluş Açma ve İşletme İle İlgili İşlemler

Müracaat:

Madde 5 – Kuruluş açmak ve işletmek isteyen gerçek kişiler ve Özel Hukuk Tüzel kişileri bir dilekçe ile Valiliğe müracaat ederler. Dilekçe ile birlikte aşağıdaki belgeler istenir:

a) Kurucu ve Sorumlu Müdür için;

– Nüfus cüzdanı örneği

– İkametgah İlmühaberi

– İyi hal ve Doğruluk Kağıdı (Savcılıktan)

– Öğrenim Durumunu Gösterir Belge

b) Kuruluşun adı ve adresi,

c) Kuruluş binasının Belediye imar Müdürlüğünden alınacak bütün taksimatını gösterir tasdikli planı,

d) Binanın faaliyet bölümlerinin; muayene odası, terapi ve eğitim odalarının kullanım amaçlarına göre tıbbi, mesleki ve diğer bölümlerini gösterir krokisi ile binanın dıştan çekilmiş her cepheden 2’şer adet fotoğrafı,

e) Binanın tapu senedi ya da kira kontratı,

f) Yangın güvenliği yönünden İtfaiye Müdürlüğünden alınacak rapor,

g) Kuruluş için Emniyet ve Trafik Müdürlüklerinden alınacak rapor,

h) Kuruluşun bir apartman katında açılması halinde apartman sakinlerinin her birinden noter huzurunda alınacak yazılı izin belgeleri,

ı) Kuruluşun işletme talimatı ve çalışma programı

i) Binanın fizik şartlan ile araç ve gereçlerin spastik çocuklar rehabilitasyon merkezine uygunluğunu gösterir il müdürlüğünce hazırlanacak rapor.

Madde 6 – Kuruluş açacak ve devir alacak kişiler ve sorumlu müdürde aşağıdaki şartlar aranır.

Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmak,

Medeni haklan kullanma ehliyetine sahip olmak,

Ağır hapis, altı aydan fazla hapis ya da affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı .hapis cezasından hükümlü bulunmamak. Özel Hukuk Tüzel kişileri açacağı ya da devir alacağı kuruluşlar için bir temsilci gösterir. Tüzel kişiliğin resmi kuruluş belgelerinin yanı sıra temsilcisinde de belirtilen Gerçek Kişiler için geçen şartlar aranır.

Kuruluş Açma ve İşletme İzni ile İlgili İşlemler:

Madde 7 – Kuruluş açma ve işletme izni için aşağıdaki belirtilen işlemler yapılır:

a) 5’inci maddede istenilen belgeler hazırlanarak dosya halinde incelenmek ve eksiklikleri varsa tamamlanmak üzere kurucu tarafından Valiliğe teslim edilir.

b) Valilikçe tamamlatılan dosya bir yazıya bağlanarak onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük dosya üzerinde gerekli incelemeyi yapar, belgeler belirlenen esaslara uygun olduğu takdirde Kuruluş Açma ve işletme izni onayı alır ve teker teker tasdik olunan belgelerden birer adedi Genel Müdürlükçe saklanır. Diğer belgelere onay sureti bağlanarak Valiliğe gönderilir.

c) Gönderilen belgelerin birer kopyası İl Müdürlüğünde saklanır. “Kuruluş açma ve işletme izin belgesi” doldurulduktan ve imzalandıktan sonra kumcuya gönderilir. Kuruluş açma ve işletme izin belgesinin kuruluşun görülebilecek bir yerine astırılması İl Müdürlüğünce sağlanır.

d) Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verilen her kuruluşun işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi, İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Çalışma Müdürlüğüne bildirilir

Kuruluşun Hizmete Geçmesi:

Madde 8 – Genel Müdürlük onayı alınıp kuruluş açma ve işletme izin belgesi tanzim edildikten sonra kuruluş hizmete açılır ve kabul işlemlerine başlar.

Personel Çalışma İzni:

Madde 9 – Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kuruluşta istihdam, edilen her personel için 5 inci maddenin (a) fıkrasında belirtilen belgeler düzenlenerek kurucu veya sorumlu müdür tarafından İl Müdürlüğüne teslim edilir. İl Müdürlüğü bu belgeleri 11 nci maddede belirtilen şartlara uygunluğu açısından değerlendirir ve uygun gördüklerini tasdik eder.

Personelin kuruluşta çalışması İl Müdürünün teklifi ve Vali veya görevlendireceği Vali Yardımcısının onayı ile gerçekleşir. Personel belgeleri ve çalışma onayının birinci nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir. İkinci nüshaları İl Müdürlüğünde, üçüncü nüshaları da kuruluşta muhafaza edilir. İl Müdürlüğünce tasdik edilmeyen ve Valilik onayı alınmayan personel kuruluşta çalışamaz. Aynı işlem yeni alınacak personel için de yerine getirilir.

Sorumlu müdür değişikliğinde ise gerekli belgeler onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Personel değişikliği halinde gerekli belgelerin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM :

Personelin Nitelik, Görev. Yetki ve Sorumlulukları:

Madde 10 – Kuruluşta sorumlu müdür, tabip, fizyoterapist, psikolog, sosyal çalışmacı, eğitimci, hemşire, hizmetli olmak üzere çeşitli personel çalıştırılır.

Madde 11 – Kuruluş personelinin nitelik, görev, yetki ve sorumlulukları ile personelde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Sorumlu Müdür:

Sorumlu müdürün Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı ya da Milli veya Milletlerarası spastik .çocukların Rehabilitasyonu konusunda bir kursu başarı ile bitirme belgesi bulunan çocuk sağlığı ve hastalıkları veya aynı belgeye sahip Nöroloji Uzmanı olması gereklidir. Bu özellikleri taşıyan kurucular aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü de olabilirler. Kuruluşun yönetim ve teknik işlerini aracına uygun olarak yürütme; spastik çocukların en iyi şekilde muayene, kontrol, tedavi programlarını tespit, tedavi ve rehabilitasyonu ile psiko-sosyal ihtiyaçlarının sağlanmasından birinci derecede sorumludur. Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir görevde çalışamaz.

b) Tabip: Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon, Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı veya Nöroloji alanlarının birinde uzmanlığı olanlar.

1. Kuruluşun sağlık hizmetlerinin yürütülmesinden yönetime karşı sorumludur.

2. Kuruluşa müracaat eden çocuklara uzmanlık dallarında sağlık hizmeti verir.

c) Fizyoterapist: Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon alanında yüksek öğrenim görmüş olanlar.

1 – Uzman tabip tarafından muayene ile tedavi programı tespit edilen çocuklara rehabilitasyon yönünden gerekli uygulamaları yapar.

2 – Çocukların fizik gelişmelerini sürekli izleyerek belli aralıklarla kayıt tutar.

3. Çeşitli fizyoterapi teknik ve yöntemlerini kullanarak çocukların mevcut fizik güçlerini geliştirir, günlük aktivitelerini bağımsız yapabilmelerine yardımcı olur.

4 – Kuruluşta çocukların kazalardan korunması için gerekli güvenlik tedbirlerini alır.

d) Hemşire: Sağlık Meslek Lisesi Mezun Olanlar.

1 – Kuruluşa müracaat eden çocukların özürleri ile ilgili gerekli bilgileri alarak tabiplerce yapılacak muayene ve tedaviye hazırlar.

2 – Tıbbi muayene, tedavi, değerlendirme ve kontrolün yapılmasında tabip ve fizyoterapiste yardımcı olur.

3 – Tabibin verdiği ilaçlan çocukların kullanmalarını sağlar, enjeksiyonları ve pansumanları yapar, bunları hemşire notuna miktar ve zaman belirterek kaydeder.

4 – Acil vakalarda mesleğinin gerektirdiği ilk yardımı yaparak sorumlu müdür veya ilgili tabibe durumu bildirir.

e) Sosyal Çalışmacı: Sosyal Hizmet Alanında Yüksek Öğrenim Görmüş Olanlar:

1 – Kuruluşa müracaat eden çocuklar ve aileleri ile ilgili gerekli bilgileri kapsayan sosyal inceleme raporu hazırlar.

2 – Çocukların kuruluşa alışma ve uyumlarında yardımcı olur, ailenin ve çocuğun sosyal değişimlerini izler, problemlerini tespit eder ve çözümlenmesinde diğer meslek elemanlarıyla ekip halinde çalışır.

3 – Çocukların çevreleri ile sağlıklı münasebet kurma, geliştirme ve sürdürmelerine, kapasiteleri oranında sosyal benliklerini kazanmalarına yardımcı olur.

4 – Çocukların sosyal değişmelerini izleyerek belli aralıklarla kayıt tutar.

5 – Çocukların aileleri ve çevreleri tarafından kabullenilmesi için gerekli mesleki çalışmaları yapar, rehberlik eder.

Sosyal çalışmacı yukarıdaki görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.

f) Psikolog: Psikoloji Alanında Yüksek Öğrenim Görmüş Olanlar.

1 – Mesleki test, yöntem ve gelişme ölçekleri ile çocukların zihinsel potansiyellerini, psikolojik gelişmelerini, ruhsal durumlarını, yeteneklerini ve psiko-motor aksamalarım belirler.

2 – Çocukların özürlü olmaları sebebiyle aile ve çevre münasebetlerinde çıkan psikolojik problemleri çözmek için çocuk ve aile ile gerekli mesleki çalışmaları diğer ekip elemanları ile yürütür.

3 – Çocuklara kapasiteleri oranında normal davranış kalıplarını benimsetir, duygusal benlik ve doygunluk kazanmalarına yardımcı olur.

4 – Çocukların zihinsel ve duygusal bakımından gelişmesini inceleyerek belli aralıklarla gelişme aşamalarını gösteren kayıtlar tutar.

Psikolog yukarıda belirtilen görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.

g) Eğitimci: Çocuk gelişimi ya da özel eğitim alanında konu ile ilgili yüksek öğrenim veya kurs görmüş olanlar.

1 -Çocukların genel gelişim özelliklerine, kişilik yapılarına ve yeteneklerine uygun eğitim programları hazırlar ve uygular.

2 – Çocukların günlük aktivitelerini bağımsız olarak yapabilmeleri ve genel gelişimlerine yardımcı olmak amacıyla mevcut zihinsel fonksiyonlarını, fizik güçlerini ve yeteneklerini uygun eğitim yöntem ve materyalleri aracılığıyla geliştirir.

3 – Programların uygulanabilmesi için gerekli ortamı hazırlar, gerekli araç-gereci tespit eder ve kuruluş yönetimince teminini sağlar.

4 – Çocuklara gelecekte bir iş ve meslek sahibi olmalarına yardımcı olmak amacıyla çeşitli beceriler kazandırır.

5 – Verilen eğitimin çocukların gelişmesindeki etkilerini değerlendirir ve belli aralıklarla gelişme aşamalarını gösteren kayıtlar tutar.

6 – Ailelere özel eğitim teknik, yöntem ve materyali ile bunların amaca uygun olarak evde kullanılması konusunda rehberlik eder.

Eğitimci yukarıdaki görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.

h) Hizmetli: En az ilkokul mezunu olanlar. (Kadın-Erkek)

1 – Çocukların tedavi, oyun, dinlenme temizlik ve eğitim faaliyetleri ile ilgili kendisine düşen görevleri yerine getirir.

b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.

c) Kuruluşun ısıtması, kalorifer sistemi olmadığı hallerde kömür sobası veya borulu akaryakıt sobası ile yapılabilir. Saç odun sobası, borusuz akaryakıtlı ve gazlı ısıtıcılar, açık elektrik sobaları vb. ısıtma araçları kullanılamaz. Özellikle sobalı kuruluşlarda, ısıtma araçları çocuklar yönünden tehlike yaratmayacak biçimde kurulacak yada yerleştirilecek çocukların ısıtma .araçlarına ulaşmalarını engelleyecek tedbirler alacaktır.

d) Kuruluş binasının çocuklar ve personel tarafından kullanılan bütün bölümlerinin uygun sıcaklıktan ve aynı ısıda tutulması gereklidir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM :

Kuruluşlarda Aranacak Şartlar

Kuruluşun İskan Durumu;

Madde 12 – Kuruluşun iskan yönünden taşıması gereken özellikler aşağıda gösterilmiştir.

a) Bina iskan yönünden çocuklar için tehlike yaratmayacak ve ulaşıma uygun bir mahalde bulunmalıdır.

b) Kuruluş bir bahçe içinde müstakil tek veya çok katlı bir binada kurulabileceği gibi bir apartmanda da işletme açılabilir. Kuruluş amacına uygun olarak çocukların yararlanabileceği oyun, araç ve gereçlerinin konulabileceği genişlikte bir bahçeye sahip olmalıdır.

Emniyet ve Trafik Güvenliği:

Madde 13 – Binanın bulunduğu yer genel ahlak kurallarına uygun özellikler taşımalı, tercihen şehir merkezine yakın ve çocukların gidiş gelişlerine trafik yönünden uygun ve emniyetli olmalıdır.

Yangından Korunma ve Isıtma:

Madde 14 – Kuruluş yangından korunma ve ısıtma sistemi açısından aşağıdaki şartlara uygun bir düzenlemeye sahip olacaktır.

a) Kuruluşta yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi bulunacak, yangın için gerekli tedbirler alınacaktır.

b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.

c) Kuruluşun ısınması, kalorifer sistemi olmadığı hallerde kömür sobası veya borulu akaryakıt sobası ile yapılabilir. Saç odun sobası, borusuz akaryakıtlı ve gazlı ısıtıcılar, açık elektrik sobaları vb. ısıtma araçları kullanılamaz.

Özellikle sobalı kuruluşlarda, ısıtma araçları çocuklar yönünden tehlike yaratmayacak biçimde kurulacak ya da yerleştirilecek çocukların ısıtma araçlarına ulaşmalarını engelleyecek tedbirler alınacaktır.

d) Kuruluş binasının çocuklar ve personel tarafından kullanılan bütün bölümlerinin uygun sıcaklıktan ve aynı ısıda tutulması gereklidir.

Kuruluşta Aranacak Diğer Özellikler:

Madde 15 – Kuruluşta aranacak diğer özellikler şunlardır;

a) Kuruluş binasının faaliyet bölümlerinin tercihen doğrudan ve yeterli güneş ışığı ile aydınlanmalıdır.

Binanın çocuklar için kullanılacak bölümlerinin taban, tavan yüksekliği en az 270 cm. olmalıdır.

b) Çocukların bulunduğu oda ve salonlarda taban, çocukların sağlığına zarar vermeyecek, kolaylıkla silinip temizlenen bir maddeyle döşenmeli, duvarlar düzgün ve kolay temizlenecek nitelikte, odaların yapısı ve eşyalar toz tutmayacak şekilde düz ve basit olmalıdır.

c) Merdivenlerin genişliği ve yüksekliği çocukların iniş ve çıkışlarına kolaylık sağlayacak şekilde olmalıdır. Çocukların güvenliğini sağlayabilecek nitelikte emniyet korkulukları bulunmalıdır.

d) Kuruluşta ihtiyaca göre yeterli sayıda tuvalet (alafranga, alaturka) ve lavabo bulunmalı, bunlar özürlülerin kullanabilecekleri büyüklük ve yükseklikte olmalıdır.

Tuvaletlerin tabanları ile duvarlarının belli bir yüksekliğe kadar olan bölümleri yıkanmaya elverişli olmalıdır.

e) Binanın faaliyet bölümleri ve çocuklar tarafından kullanılan diğer bölümleri ile koridor ve giriş yerleri yeterli biçimde aydınlatılmaya ve havalandırmaya uygun olmalıdır.

f) Her çocuğun özel eşyalarını koyacağı gerekli malzeme dolapları olmalıdır.

g) Kuruluşta gerekli ilaç ve sağlık malzemesinin konulacağı bir sağlık bölümü olmalıdır.

h) Kuruluşun her türlü tesisatı genel hijyenik şartları bozmayacak şekilde temiz ve düzenli olmalıdır.

Kuruluşun Bölümleri:

Madde 16 – Kuruluş bölümleri ve özellikleri aşağıda belirlenen şekilde olmalıdır.

a) Egzersiz Salonu: Spastik çocukların optimal rehabilitasyonlarını sağlamak için kişisel terapide kullanılacak bütün yardımcı araçların bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı salondur.

Egzersiz salonunda; çalışma minderi ve aynası, tırmanma merdiveni rampa, eğitim merdiveni, boya göre ayarlanan bir paralel bar, ayakta durma masası, denge çalışmaları için gerekli cihaz ve malzeme, direnci ve boyu ayarlanabilir özel kondisyon bisikleti ve koordinasyon çalışmaları için çeşitli oyuncaklar bulunmalıdır.

b) Konuşma Tedavi Odası: Çocuk konuşurken her yönden dudak ve yüz hareketlerini görebilecek şekilde ayarlanmış aynalı masa, konuşma tedavisi için gerekli tüm materyallerin konulabileceği bir dolap bulunan ve uygulamaların yapıldığı odadır.

c) Kavram Eğitimi Odası: Kavram eğitimi için tüm materyallerin bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı odadır.

d) Uğraşı Tedavi Odası: Çocuklara günlük yaşayış faaliyetlerini kazandırmada, var olanları geliştirmede, motor fonksiyonlarını arttırmada ve destekleyici uğraşı tedavisinde kullanılacak cihaz ve malzemelerin bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı odadır.

e) Ayrıca kuruluşta personel dinlenme odası, çocuk velilerinin bekleme salonu, mutfak bulunmalıdır.

BEŞİNCİ BÖLÜM :

Kuruluşun İşleyişine Dair Esaslar

Madde 17 – Çocukların kuruluşa kabulünde izlenecek yol:

a) Aileden istenen belgeler

1 – Dilekçe

2 – Çocuğun nüfus cüzdanı veya örneği

b) Çocuğun rehabilitasyonu için kuruluşa müracaat eden her ailenin kuruluşta hazırlanacak formlara uygun olarak sosyal incelemesi yapılır. Bu incelemede ailenin sosyal ve ekonomik özellikleri tespit edilmeye çalışılır.

c) Kuruluşa müracaat eden her çocuğun uzman elemanlarca muayene değerlendirme ve kontrolü yapılır. Çocuklarla ilgili tüm belgeler ve bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda kuruluş yönetimi çocuğu sıraya koyar, kabul eder veya reddeder. Kabul edilenlerin belgeleri bir dosyada saklanır.

Kuruluşa Kabul Edilecek Çocuklarda Aranacak Özellikler:

Madde 18 – Kuruluşa Cerebral PalsyIi olup başkaca bulaşıcı ve ağır hastalığı bulunmayan çocuklar kabul edilir.

Kuruluştan Ayrılma:

Madde 19 -Ayrılma isteğe bağlı olup, aile istediğinde çocuğunu kuruluştan ayırabilir.

Madde 20 – Çocuğun kuruluşla münasebeti aşağıdaki hallerde doğrudan Kuruluş Müdürlüğünce kesilir.

a) Kabule esas olan bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğu anlaşıldığında,

b) Çocukların ve ailelerin kuruluşun işleyiş ve düzenine aykırı hareketleri sabit olduğunda.

Ücret Tespiti:

Madde 21 – Ücrete ait uygulama aşağıda belirtilen esaslara uygun olarak yerine getirilir.

a) Velilerden alınacak ücretin taban ve tavan miktarları her mali yıl başlangıcından en geç 2 ay sonra il düzeyinde kurulacak bir komisyonca tespit edilir. Komisyonca belirlenen ücretler Genel Müdürlüğü onayına sunulur ve onaydan sonra yürürlüğe giren ücretler dışına çıkılamaz. Yeni ücretler en geç mali yıl başını takip eden üçüncü ay başından itibaren uygulanır. Tespit edilen ücretler kuruluşun görülebilecek bir yerine asılır.

b) Ücret Tespit Komisyonu, Valinin (veya görevlendireceği Vali Yardımcısının) başkanlığında, 11 Müdürü, Devlet Hastanesi Başhekimi, Tabip Odası, Ticaret Odası, Defterdarlık, Belediye temsilcilerinden teşekkül eder.

c) Ücret tespiti komisyonca fiyat endeksleri, çevrenin sosyo-ekonomik şartları ve emsal gündelik ücretler göz önünde bulundurularak yapılır. Tespit edilen gündelik ücretler Genel Müdürlükçe aynen yada değiştirilerek uygulanır.

d) Ücretler bir yıl geçmeden arttırılmaz. Ancak kuruluşlar, Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyatları indeks artışı % 25’i geçtiği takdirde en az 6 ay geçmek şartıyla bir yıllık süreyi beklemeden ücret artışı isteminde bulunabilir. Kuruluş ücret değişikliği için İl Müdürlüğüne müracaat eder.

Alındı Belgesi Verme Mecburiyeti:

Madde 22 – Çocuklara alınan paralara karşılık kuruluşun mührü ve yetkilinin imzasını taşıyan bir alındı belgesi, verilir. Tedavi için aileden en fazla on seanslık ücret talep edilebilir. Ücret tespit komisyonunca tespit edilip resmileşen ücret dışında kuruluş başka isim altında ücret alma yoluna gidemez. Verdiği hizmetler için çocuğun eğitimi ile ilgili kırtasiye hariç ayni ve nakdi yardım veya fazladan katkı talebinde bulunamaz.

Ücretin İadesi:

Madde 23 – Çocuğun herhangi bir sebeple kuruluştan ayrılması halinde ücret iade edilmez. Ancak kuruluşça çocuğun çıkartılması halinde bakiye ücret iade edilir.

Program Düzenleme:

Madde 24 – Kuruluşun günlük çalışma programı. kuruluşa alman çocukların durumlarına, ailelerin çalışma süresi ve zamanı ile çevrenin özelliğine göre, kuruluş yönetimince hazırlanır. İl Müdürlüğüne gönderilir. İnceleme sonucunda Genel Müdürlük Onayı ile kesinleşir.

Teftiş ve Denetim:

Madde 25 – Kuruluşların teftiş ve denetimleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.

a) Kuruluşlar İl Müdürlüklerince yılda en az bir defa denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük müfettiş ve yetkili elemanlarınca da kuruluşlar denetlenir ve teftişe tabi tutulur. Teftiş ve denetim sırasında kuruluş yetkilileri denetleyicilere her türlü belgeyi istediğinde sunmak ve kolaylık göstermekle yükümlüdürler.

b) Denetim ve teftiş sonucuna göre kuruluşların ilgili kanunlar ve yönetmelik hükümlerine aykırı görülen aksaklıkları İl Müdürlüğünce yazılı olarak kuruluşlara bildirilir. Kuruluşlar bir ay içinde belirtilen aksaklıkları düzeltmek ve gidermek mecburiyetindedirler.

c) Verilen süre içerisinde belirtilen aksaklıkları gidermeyen kuruluşlar, İl Müdürlüğünün veya Genel Müdürlüğün teklifi ile mahallin en büyük mülki amirliğince aksaklıkların önem derecesine göre geçici veya sürekli olarak kapatılır. Sonuç Genel Müdürlüğe bildirilir

D) Kuruluşların Sürekli Kapatılması;

– Genel ahlak kurallarına aykırı hareketin tespit edilmesi,

– Belirlenenden fazla ücret almada ısrar edilmesi,

– Önce geçici kapatma cezası alan kuruluşların önceden bildirilen aksaklıkları devam ettirdiğinin görülmesi ve İl Müdürlüğünün yazılı uyarısına rağmen verilen süre içerisinde aksaklıkların giderilmemesi,

– Yönetmelik hükümlerine aykırı davranılması hallerinde olur,

e) Sürekli kapatılan kuruluş ilgili bütün belgelerini 15 günlük süre içinde İl Müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.

f) Kuruluş kapatıldığında peşin alman ücretten kuruluşun kapalı günlerine düşen pay velilere geri verilir.

g) Rehabilitasyon için alınan çocuklara karşı ihmali görülen veya herhangi bir suç işleyen kuruluş görevlileri hakkında Türk Ceza Kanunu Hükümlerine, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesine göre işlem yapılır.

Devir ve Nakli:

Madde 26 – Devir ve nakil ile ilgili işlemler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır.

a) Kuruluşun diğer bir gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişilere devrinde, yeni kurucular noterden alacakları devir senedi ile Valiliğe müracaat ederler.

b) Kuruluşların başka bir binaya naklinde ise yeni bina ile ilgili gerekli belgelerle birlikte kurucular Valiliğe müracaat ederler.

c) Kuruluşların devir ve naklinde işletme izni işlemlerinde Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükümleri aynen yerine getirilir.

d) Genel Müdürlüğün onayından sonra yeni kurucu adına veya yeni bina için açılış izni belgesi düzenlenir.

Kuruluşun Kurucu Tarafından Kapatılması:

Madde 27 – a) Kurucular en az bir ay önceden Valiliğe, personel ve velilere yazılı olarak kuruluşu kapatma isteğini bildirmek mecburiyetindedirler. Kapanan kuruluşlar İl Müdürlüğünce Genel Müdürlüğe bildirilir.

b) Kapanan kuruluş ilgili tüm belgelerini on beş gün içerisinde Valiliğe teslim eder. il Müdürlüğünce durum Genel Müdürlüğe bildirilir.

c) Yukarıda belirtilen şartlara uymadan kuruluşlarım kapatan kuruluşlar yeni bir kuruluş açamaz veya ortak olamazlar.

ALTINCI BÖLÜM :

Çeşitli Hükümler

İl Müdürlüklerine Gönderilecek Bilgiler:

Madde 28 – Kuruluşlar her ayın ilk haftasında personel listelerini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, değişiklik varsa o personelle ilgili bilgileri, çocuk sayısını iki nüsha olarak hazırlarlar. Bir nüshası kuruluşta kalır. Diğer nüsha denetim için il Müdürlüğüne gönderir. Uyarılara rağmen istenilen belgeleri göndermeyen kuruluşlara bu yönetmeliğin 25’nci maddesi uygulanır.

Kuruluş Adları:

Madde 29 – Kuruluşlar Devletin veya diğer, kuruluşların kullandıkları ad ve unvanlar ile toplum değerlerine aykırı düşecek ve yabancı dildeki ad ve unvanları, kelime ve deyimleri kullanamazlar.

Kuruluş Binalarının Kullanımı:

Madde 30 – Kuruluşlarda çocuklara ayrılan bölümlerde kurucu veya personel ikamet edemez ve konut olarak kullanılamaz. Kuruluş binası hiçbir şekilde asıl amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.

Kuruluşta Bulunacak Defter ve Dosyalar:

Madde 31 – Kuruluşlarda aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulunması zorunludur:

a) Gelen yazı kayıt defteri,

b) Giden yazı kayıt defteri,

c) Gerekli muhasebe kayıtları,

d) Çocuklara ait kütük defteri,

e) Teftiş ve denetleme defteri,

f) Çocuk dosyaları (Bu dosyalarda çocuklar hakkında fiziksel ve psiko-sosyal gelişimlerine ait kayıtlar bulunur.)

g) Personel özlük dosyaları,

Diğer Hususlar:

Madde 32 – Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 24/51983 tarih ve 2828 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

Geçici Maddeler:

Geçici Madde 1 – Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Genel Müdürlükten açılış onayı alarak faaliyette bulunan kuruluşlar şartlarını bu Yönetmelikte yer alan hükümlere bir yıl içinde uydurmak zorundadırlar.

YEDİNCİ BÖLÜM :

Yürürlük ve Yürütme

Yürürlük:

Madde 33 – Bu yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Yürütme:

Madde 34 – Bu yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü Yürütür.

Mevzuat Kanunlar