25-Ağustos-2002 – – PAZAR  Sayı 24857

TÜRK GIDA KODEKSİ GIDA MADDELERİNİN GENEL ETİKETLEME VE BESLENME YÖNÜNDEN ETİKETLEME KURALLARI TEBLİGİ

(NO: 2002/58)

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı’ndan:

Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği (Tebliğ No: 2002/58)

Amaç

Madde 1- Bu Tebliğin amacı; son tüketiciye sunulan gıda maddelerinin genel etiketleme ve beslenme yönünden etiketleme kuralları ile gıda maddelerinin tanıtımı ve reklamı ile ilgili kuralları belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- Bu Tebliğ; direkt tüketime sunulan doğal kaynak, doğal maden, içme, işlenmiş içme, işlenmiş maden suyu ve tıbbi sular ile yapay sodalar hariç gıda maddeleri ile restoran, hastane, kantin ve benzeri loptan gıda maddeleri sağlayan iş yerlerine sunulan gıda maddelerini kapsar.

Hukuki dayanak

Madde 3- Bu Tebliğ; 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği” ne göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

Antioksidan: Yağların acıması ve renk değişikliği gibi oksidasyonun neden olduğu bozulmaları önleyerek, gıdaların raf ömürlerinin uzatılmasını sağlayan maddeleri,

Asitler: Asilliği arttıran ve/veya gıdada ekşi bir tat oluşumunu sağlayan maddeleri,

Asitlik düzenleyiciler: Gıdaların asitlik veya alkaliliğini değiştiren veya kontrol eden maddeleri.

Besin öğesi: Enerji sağlayan, büyüme, gelişme ve hayatın sürdürülebilmesi için ihtiyaç duyulan eksikliği tipik biyokimyasal veya fizyolojik değişikliklere neden olan ve gıda bileşeni olarak tüketilen maddeleri,

Beslenme beyanı: Gıda maddesinin herhangi bir Enerji değerini sağladığı, sağlamadığı, düşük veya yüksek oranda sağladığını, özel bir beslenme özelliğine sahip olduğunu ifade eden, ima eden, öneren veya besin öğelerini içerdiği, içermediği, düşük yada yüksek oranda içerdiğine dair herhangi bir tanıtım ve reklam mesajını,

Beslenme referans değeri: Sağlıklı yetişkinler için günlük olarak alınması tavsiye edilen besin öğeleri miktarını,

Beslenme açısından etiketleme: Enerji değeri ve protein, karbohidrat, yağ, lif, sodyum ve bu Tebliğde geçen vitamin ve mineraller ile ilgili bilgilerin etiket üzerinde verilmesini,

Bileşen: Katkı maddeleri de dahil olmak üzere gıdanın üretim ve hazırlanmasında kullanılan ve farklı bir form da olsa dahi son üründe bulunan maddeleri,

Brüt ağırlık: Gıda maddesinin ambalajıyla birlikte toplam ağırlığını,

Çoklu doymamış yağ asitleri: Molekül yapısında iki veya daha fazla cis formunda çift bağ bulunduran yağ asitlerini,

Dağıtım ambalajı: Gıda maddesinin, depolama, yükleme, boşaltma ve taşıma işlemlerini kolaylaştırmak üzere gıda maddesinin ambalajlı veya ambalajsız olarak içine konulduğu ambalajı,

Doymuş yağ asitleri: Çift bağ içermeyen yağ asitlerini,

Dökme: Ambalajlı veya ambalajsız gıda maddelerinde gıdanın niteliklerine uygun kaplarda satışa sunulma şeklini,

Düşük enerjili gıda: Katı gıdalarda 100 gramında 40 kilokaloriden az, sıvı gıdalarda 100 mililitresinde 20 kilokaloriden az enerji içeren gıdaları.

Dış ambalaj: Gıda maddesinin iç ambalajlı veya ambalajsız olarak tüketiciye sunulmak üzere birden fazla birim halinde, üretimi sırasında içine konulduğu koruma ve taşıma malzemesini ve ambalajını,

EC -Europcan Community- Kodu: Her bir gıda katkı maddesi için Avrupa Birliği tarafından belirlenen kod numaralarını,

Emülgatörler: Bir gıda maddesinde, yağ ve su gibi iki veya daha fazla farklı fazın homojen karışımını sağlayan veya sabit tutan maddeleri,

Emülsifiye edici tuzlar: Peynirde bulunan proteinleri dispers hale getirerek yağ ve diğer bileşenlerin homojen dağılımını sağlayan maddeleri,

Enerjisi azaltılmış gıda: Orijinal gıda veya benzeri ürüne kıyasla enerji değeri en az %25 oranında azaltılmış gıdaları,

Etiket Gıda maddesini tanıtıcı her türlü yazılı veya basılı bilgi, marka, damga ve işaretleri içeren ve gıda ile birlikte sunulan veya ambalajında basılı bulunan tanıtım bildirimini,

Etiketleme: Gıda maddesine ait değişik şekillerde hazırlanan tanıtım bildiriminin gıda maddesiyle birlikte sunulması işlemini,

Fason üretim: Gıda maddelerinin üretimini yapan veya yaptıran özel ve tüzel kişiler arasında, üretime başlamadan önce karşılıklı yapılan sözleşmeye ve izne bağlı üretimi,

Gıda katkı maddesi: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen, gıda hammaddesi ve/veya yardımcı maddesi olarak kullanılmayan, tek başına bcsleyici değeri olan veya olmayan; seçilen teknoloji gereği kullanılan işlem sırasında kalıntı veya türevleri mamul maddede bulunabilen, gıdanın hazırlanması, tasnifi, işlenmesi, ambalajlanması, taşınması, depolanması ve dağıtımı sırasında gıda maddesinin tat, koku, görünüş, yapı ve diğer niteliklerini korumak, düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak amacıyla kullanılmasına izin verilen maddeleri,

Gıda maddesi: Tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere, içkiler ve sakızlar ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dahil insanlar tarafından yenilen ve içilen ham, yarı veya tam işlenmiş her türlü maddeleri,

Hacim arttırıcılar: Gıdaların faydalanılabilir enerji değerini arttırmadan, gıdaların hacmini arttıran maddeleri,

Ham madde: Gıda maddelerinin üretiminde kullanılan; hasat, kesim, sağım, avlama, toplama sonucu elde edilen ürünü,

İç ambalaj: Gıda maddesiyle doğrudan temasta olsun veya olmasın, bir birim olarak tüketiciye sunulmak üzere, gıda maddesinin üretim sırasında içine konulduğu koruma malzemesini ve ambalajını,

İtici gazlar: Gıdanın, bulunduğu kaptan dışarı çıkmasını sağlayan hava dışındaki gazları,

Jelleştiriciler: Jel oluşumu ile gıdada farklı bir yapı oluşturan maddeleri,

Kabartıcılar: Gaz oluşturarak hamurun hacmini arttıran madde veya madde kombinasyonlarını,

Karbohidrat: Şeker alkoller dahil olmak üzere insan vücudunda metabolize olan tüm karbohidratları,

Kaynak değer: Bir gıda maddesinin, herhangi bir besin öğesinin günlük alınması gereken miktarını belli bir oranda içermesini,

Kıvam arttırıcılar: Gıdanın kıvamını arttıran maddeleri,

Koruyucular: Gıdaların mikroorganizmalarla bozulmalarını önleyerek raf ömürlerinin uzatılmasını sağlayan maddeleri,

Köpük oluşturucular: Sıvı veya katı gıdalarda gaz fazının homojen dağılımını sağlayan maddeleri,

Köpüklenmeyi önleyiciler: Köpüklenmeyi azaltan veya önleyen maddeleri,

Lif: Yenilebilen bitkisel ve hayvansal maddelerin, insanların sindirim sisteminde sindirilemeyen kısımlarını,

Mineraller: Vücudun düzenli çalışmasında ve sağlıklı kalmasında önemli işlevleri olan mikrobesin öğelerini,

Modifiye nişastalar: Fiziksel veya enzimatik uygulamaya, asit veya alkali ile inceltme veya ağartmaya tabi tutulmuş olsun veya olmasın yenilebilir nişastaların bir veya daha fazla kimyasal işleme tabi tutulması ile elde edilen maddeleri,

Nem tutucular: Gıda maddelerinin düşük rutubetli ortamdan etkilenip kurumasını önleyen veya toz gıdaların sıvı ortamlarda çözünmesini kolaylaştıran maddeleri,

Net miktar: Ambalaj içindeki gıda maddesinin ambalaj malzemesi hariç miktarını,

Ortalama değer: Adı geçen gıda maddesinin enerji ve besin öğelerinin mevsime, tüketim eğilimine ve diğer körlere bağlı olarak gerçek değerinden farklılaşması göz önüne alınarak ortaya konan en iyi değeri,

Ön paketlenmiş gıda maddesi: Ambalaj gıda maddesini tamamen veya kısmen içersin yada içermesin ambalajın açılması veya değiştirilmesi mümkün olmayak şekilde tüketiciye ve toplu tüketim yerlerinde satış işlemine sunulmadan önce gıda maddesini veya ambalajını içeren herhangi bir ambalaj birimini,

Özel beslenme amaçlı gıda: Bebek mamaları ve çocuk gıdaları da dahil, özel fizyolojik koşullar ve/veya hastalıklar nedeni ile ortaya çıkan özel beslenme ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlanan veya formüle edilen, kendilerine ait özel bileşimini veya üretim basamaklarına bağlı olarak normal tüketim için üretilen gıda maddelerinden ayrılabilen, bildirimindeki beslenme amaçlarına uygun ve bu uygunluğu işaret edici şekilde tüketime sunulan gıda maddelerini,

Parlatıcılar: Yağlayıcılar da dahil gıdaların dış yüzeyine uygulandığında parlak bir görünüm veren veya koruyucu bir tabaka sağlayan maddeleri,

Parti: Aynı koşullarda ve zamanda üretilen, ambalajı, ambalaj büyüklüğü, sınıfı, tipi, çeşidi ve boyu aynı olan ürün örnekleri veya ambalajlan topluluğunu,

Parti büyüklüğü: Parti içindeki birim ambalaj sayısını,

Protein: Gıda maddesindeki toplam azotun o gıdaya özgü protein faktörü ile çarpımı sonucu hesaplanan protein içeriğini,

Raf ömrü: Gıda maddelerinin üretim tarihinden itibaren uygun koşullarda kalite özelliklerini muhafaza edebildiği süreyi,

Renklendiriciler: Tek başına gıda olarak tüketilmeyen veya gıdalarda ana bileşen olarak kullanılmayan, gıdaya renk arttırıcı ve/veya renk düzenleyici olarak katılan maddeleri,

Sertleştiriciler: Meyve ve sebzelerin dokularını sert veya gevrek tutan veya mevcut jelleştiriciler ile reaksiyona girerek jel oluşumunu sağlayan veya güçlendiren maddeleri,

Son tüketim tarihi: Gıda maddesinin uygun şartlarda depolandığı süre içinde kendine has özelliklerini koruyabildiği süreyi belirten tarihi,

Stabilizör: Gıdaların kararlılığını, fazın homojen dağılımını ve renklerini koruyan veya kuvvetlendiren maddeleri,

Süzme ağırlığı: Ambalaj içindeki gıdanın, sıvı kısmı uygun yöntemlerle ayrıldıktan sonra kalan kısmının ağırlığını,

Şeker: Şeker alkoller dışındaki mono ve disakkaritleri,

Tatlandırıcılar: Gıdalara tatlı bir lezzet sağlayan, şeker dışındaki maddeleri,

Tekli doymamış yağ asitleri: Yalnız cis formunda bir adet çift bağ içeren yağ asitlerini,

Topaklanmayı önleyiciler: Gıda partiküllerinin birbirine yapışması eğilimini azaltan veya önleyen maddeleri,

Un işlem maddeleri: Hamurun işleme ve pişme kalitesini arttırmak veya geliştirmek amacı ile una veya hamura ilave edilen emülgatörler dışındaki maddeleri,

Vitamin: Normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan organik öğeleri,

Yağ: Fosfolipidler dahil olmak üzere tüm lipidleri,

ifade eder.

Etiketleme ve işaretleme kuralları

Madde 5- Etiketleme ile ilgili kurallar aşağıda belirtilmektedir:

a)         Satışa sunulan her gıda maddesinin ambalajında etiket bulundurulması zorunludur.

b)         Gıda maddesinin etiket bilgileri tam. doğru ve anlaşılabilir olarak ifade edilmelidir.

c)         Etiketleme dili Türkçe olmalıdır. Türkçe’nin yanı sıra uluslararası kabul görmüş diğer resmi diller de kullanılabilir.

d)         Tüm yazılar, fonla kontrast teşkil edecek şekilde, silinmez karakterde, okunabilir renk ve boyutta olmalı, ambalaja sağlam bir şekilde basılmış, yapıştırılmış veya tutturulmuş olmalıdır. Ayrıca etiket üzerinde bulunması zorunlu bilgiler başka yazılar yada resimlerle örtülmemeli veya kesilmcmelidir.

e)         Gıda maddesinin etiketi, ambalajı ve biçimi sahte, yanıltıcı veya gıdanın karakterine, yapısına, özelliklerine, bileşimine, kalitesine, orijinine ve üretim metotlarına göre hatalı bir izlenim yaratacak; gıdanın sahip olmadığı etki ve özelliklere atıfla bulunacak; özellikleri açısından benzer olan gıdalara üstün olduğunu beyan edecek biçimde olmamalı; tüketiciyi yanıltacak resim, şekil ve benzerlerini içermemelidir. Bu hususlar gıda maddesinin tanıtımı ve reklamı için de geçerlidir.

f)         özel beslenme amaçlı gıdalar dahil herhangi bir gıda maddesinin etiketinde, o gıda maddesinin hastalıkları önleme, iyileştirme ve tedavi etme özelliği olduğunu bildiren veya ima eden ifadeler yer alamaz.

g)         Beslenme yönünden etiketleme özel beslenme amaçlı gıdaların ve bileşiminde farklılık yapıldığı beyan edilen gıdaların etiketlenmesinde zorunlu olup, diğer gıda maddelerinde zorunlu değildir.

h)         Beslenme etiketlemesi yapıldığında verilecek bilgiler Grup 1 ve Grup 2 de verilen şekli ile beyan edilecektir.

Grup 1 – Enerji değeri

Protein, karbohidrat ve yağ miktarları

Grup 2 – Enerji değeri

Protein, karbohidrat, şeker, yağ, doymuş yağlar, lif ve sodyum miktarı

ı) Beslenme beyanı şeker, doymuş yağ asitleri, lif ve sodyum ile ilgili yapıldığında bilgiler grup 2 ye göre verilir.

i) Beyan edilecek enerji değeri EK 1 de yer alan çevrim faktörleri kullanılarak hesaplanır.

i) Beyan cdilccck enerji değeri EK 1 de yer alan çevrim faktörleri kullanılarak hesaplanır.

j) Beslenme etiketlemesi nişasta, şeker alkoller, tekli doymamış yağ asitleri, çoklu doymamış yağ asitleri, kolesterol ve EK 2 de bulunan mineral ve vitaminlerin herhangi birinin veya birkaçının miktarını da içerebilir.

k) Beslenme beyanı yapıldığında, (h) ve (j) bentlerinde belirtilen besin öğelerinden birinin bileşeni olan veya ona ait olan maddelerin etikette belirtilmesi zorunludur.

Çoklu doymamış ve/veya tekli doymamış ve/veya kolesterol oram verilmesi durumunda doymuş yağ asitlerinin miktarı da etiket üzerinde verilmelidir. Bu durumda, (ı) bendi kapsamında doymuş yağ asitlerinin miktarının etiket üzerinde belirtilmesi bir beslenme beyanı olarak kabul edilmez.

1) Enerji veya yağ değerlerinde sağlanan en az %25 lik azalmalar etiket üzerinde “azaltılmış” veya eşdeğeri bir kelimeyle ifade edilmelidir.

m) Geleneksel hali ile tuz ilave edilerek üretilen ürünlere yemeklik tuz eklenmediği taktirde “Tuz ilave edilmemiştir” ifadesi yer almalıdır.

n) Besin öğelerinin miktarları etiket üzerinde EK 3 de verildiği şekilde, her 100 g veya 100 ml için veya tek porsiyonluk ambalajlarda her paket için, bir kullanımlık miktar belirtiliyorsa bu miktar için veya bir pakette kaç porsiyon bulunduğu belirtiliyorsa bir porsiyon için rakamsal olarak belirtilmelidir. Ancak, vitamin ve minerallerin bu çizelgede yer alması için EK 2 de verilen Beslenme Referans Değerlerinin en az %15 ini karşılaması gerekmektedir.

o) Vitamin ve mineraller ile ilgili bilgiler, (n) bendinde belirtilen miktarlar için EK 2 deki günlük alım miktarlarının yüzde değeri olarak verilmelidir.

Vitaminlerin ve minerallerin önerilen günlük alım miktarı grafik formunda verilebilir.

p) Şekerler ve/veya şeker alkoller ve/veya nişastalar beyan edildiğinde bu beyan, karbohidrat beyanının hemen ardından EK 3 de verildiği şekli ile belirtilmelidir.

r) Yağ asidi tipi ve/veya miktarı ve/veya kollcstrol oranı beyan edildiğinde bu beyan, toplam yağ beyanının hemen ardından EK 3 de verildiği şekli ile beyan edilmelidir.

s) Beyan edilen değerler aşağıdaki bilgiler esas alınarak ortalama değer olarak verilir.

– Üreticinin gıda analizi

– Kullanılan bileşenin gerçek ortalama değerinden veya bilinen değerinden hesaplanması

– Genel olarak kabul edilen verilerden hesaplanması

t) Beslenme etiketlemesi kapsamında yer alan bilgiler tek bir yüzde ve tablo formunda verilmelidir. Eğer etiket yüzeyi müsait değilse, bilgiler lineer formda da verilebilir. Bu bilgiler kolayca görülebilen bir yerde, görünür ve silinmez şekilde basılmalıdır.

u) Gıda maddesinin bileşimindeki besin öğeleri ile ilgili beyanlarda EK 4 de verilen koşullar dikkate alınmalıdır.

Bu koşullar içilebilir nitelikteki sular ile gıda takviyelerine uygulanmaz.

v) Besin öğeleri tablosunda verilen değerlerden en az kaynak değerini karşılayan ürünlerde besin öğelerinin vücuttaki fonksiyonları ile ilgili beslenme beyanları yer alabilir.

Etiket bilgileri

Madde 6- Gıda maddelerinin etiketinde bulundurulması zorunlu bilgiler aşağıda belirtilmektedir:

a)         Gıda maddesinin adı,

b)         İçindekiler,

c)         Net miktarı,

d)         Üretici ve paketleyici firmanın adı, tescilli markası, adresi ve üretildiği yer,

e)         Son tüketim tarihi,

f)         Parti numarası ve/veya seri numarası,

g)         Üretim izin tarihi ve sayısı, sicil numarası veya ithalat kontrol belgesi tarihi ve sayısı,

h)         Orijin ülke,

ı)          Gerektiğinde kullanım bilgisi ve/veya muhafaza şartları,

i)          Hacmen %1.2 den fazla alkol içeren içeceklerde alkol miktarı.

Gıda maddelerinin etiketlerinde (a), (c), (c) ve (i) bentlerinde yer alan bilgiler aynı yüzde olmalıdır.

Etiket bilgilerinin tanımları

Madde 7- Gıda maddelerinin etiketinde bulunması zorunlu bilgilerin tanımları aşağıda belirtilmektedir:

a) Gıda maddesinin adı: Gıda maddesinin adı veya böyle bir adın olmaması halinde, ürünün gerçek doğası hakkında yeterli ve doğru bilgiyi tüketiciye sunan açıklayıcı tanımla belirtilmelidir. Hiçbir ticari unvan, marka veya ürünün içeriğini yansıtmayan ad ürünün adı olarak kullanılamaz.

Özel işlem görmüş veya belli fiziksel şartlarda bulunan ürünlerde ürünün adı ile birlikte uygulanan işlem veya fiziksel şart belirtilmelidir.

b) İçindekiler: Gıda maddesinin üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan ve değişmiş formu ile de olsa son üründe yer alan hammadde ve gıda katkı maddeleri etiket üzerinde üretim sırasında kullanıldıkları miktara göre azalan oranlarda belirtilmelidir. Gıda maddesinin içindekilerin belirtilmesinde aşağıdaki hükümler uygulanır:

–           Bileşen listesinde grup adı ile belirtilebilecek ürünler EK 5 de verilmiştir.

–           Bir gıda bileşeni iki veya daha fazla bileşenden oluşuyorsa, son ürünün etiketinde içindekiler listesinde belirtilirken hemen yanına bir parantez açılmalı ve kendi bileşenleri azalan oranlarda belirtilmelidir. Ancak yasal düzenlemelerde tanımı belli olan ve son ürünün içerisinde % 25 den daha az miktarda yer alan bileşenin parantez ile açıklanmasına gerek yoktur. Bu bileşenin içinde yer alan ve son üründe teknolojik fonksiyonu olan gıda katkı maddeleri mutlaka belirtilmelidir.

–           Gıdanın bileşenlerinden taşman ve son üründe teknolojik fonksiyonu bulunmayan gıda katkı maddelerinin, işlem yardımcılarının, gıda katkı ve aroma maddelerinin taşıyıcılarının; gıdanın işlenmesinde geçici olarak ortamdan uzaklaştırılarak daha sonra orijinal halindeki miktarını aşmayacak biçimde yeniden ortama katılan bileşenlerin içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Etiketinde içindekiler listesinin bulunması zorunlu olmayan ürünler aşağıda belirtilmektedir:

–           Tek bir bileşenden oluşan ve adından içindeki bileşeni açıkça anlaşılan ürünler,

–           Patateste dahil olmak üzere soyulmuş doğranmış ve benzeri işlemlere tabi tutulmuş taze meyve ve sebzeler,

–           Tanımından açıkça karbonatlı olduğu belli olan karbonatlı sular,

–           Tek bir üründen elde edilen ve içerisinde başka bileşen katılmamış olan fermantasyon sirkeleri,

–           Taze peynir ve eritme peynirleri hariç içine laktik ürünler, enzimler ve mikroorganizma kültürleri veya üretimde ihtiyaç duyulan tuz dışında

bileşen katılmamış olan peynir, tereyağı, fermente süt ve kremalar,

–           Ürüne eklenen su ve uçucu maddelerin içindekiler kısmında belirtilmesinde son üründeki miktarları göz önüne alınır. Son ürünün toplam ağırlığından su dışındaki bileşenlerin ağırlığı çıkartılarak eklenen suyun miktarı hesaplanır. Ancak bu şekilde hesaplanan su ve uçucu maddelerin miktarı son üründe % 5 i aşmıyorsa, içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Herhangi bir bileşenin yapısından uzaklaştırılan suyun üretim sırasında yeniden kazandırılması amacı ile eklenen su veya dolgu maddesi olarak kullanılan suyun içindekiler listesinde belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Su ilavesi ile hazırlanarak tüketilecek olan suyu uçurulmuş veya konsantre formdaki gıdaların bileşenleri listelenirken tüketime hazır formları dikkate alınır ve “tüketime hazır haldeki ürünün içindekiler ” başlığı ile listelenir.

–           Yaklaşık aynı miktarlarda çeşitli meyve ve sebzeler içeren bir karışımın içindekilerde herhangi birinin ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde “değişen miktarlarda….” ifadesi kullanılarak listelenir.

–           Yaklaşık aynı miktarlarda çeşitli baharat ve bitki içeren bir karışımın içindckilerde herhangi birinin ağırlıkça oranının açıkça baskın olmaması halinde “değişen miktarlarda     ” ifadesi kullanılarak listelenir.

–           Glüten içerme ihtimali olduğundan, bileşenler içerisinde yer alan nişasta mutlaka bitkisel orijini ile belirtilmelidir.

–           Gıda maddesinin ismi ile birlikte amlan veya etiket üzerinde kelime, resim veya grafik ile vurgulanan ve bu yolla gıdanın benzeri ürünlerle karışmasına engel olan ana bileşen veya bileşen gurubunun net miktarının etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur. Üretim anında katılan bileşen veya bileşen gurubunun % miktarı gıda maddesinin adının hemen yanında veya bileşen listesinde söz konusu bileşenle birlikte belirtilmelidir.

–           Ürün adı ile birlikte anılsa dahi, baharat ve bitki karışımları gibi üretim anında aroma vermek amacı ile küçük miktarlarda kaülan bileşen veya bileşen guruplarının net miktarının belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Gıda katkı maddeleri bu yönetmelikte EK 6 da yer alan sınıflamaya göre fonksiyonları ile birlikte adı veya EC kod numarası ile verilmelidir. Eğer kullanılan katkı maddelerinin birden fazla fonksiyonu var ise, söz konusu gıdadaki fonksiyonu belirtilir. Ancak modifıye nişastalar mutlaka bitkisel orijini ile belirtilmelidir.

–           Gıda aromalan “doğal”, “doğala özdeş”, veya “yapay” olarak belirtilmelidir.

–           Gıda maddesinin bileşiminde tatlandırıcı var ise “İçinde tatlandırıcı vardır”ifadesi, hem şeker hem tatlandırıcı var ise “İçinde şeker ve tatlandırıcı vardır” ifadesi, gıda maddesine %10 veya daha fazla şeker alkol eklenmiş ise “Aşın Tüketimi Laksatif etkiye neden olabilir” ifadesi, kullanılan tatlandırıcı içerisinde aspartam var ise “Fenil alanin içerir” ifadesi yer almalıdır.

c) Net miktar:

–           Sıvı gıda maddelerinde hacim olarak belirtilmelidir,

–           Tane olarak satılan gıda maddelerinde ambalaj içinde tanelerin kolayca görülüp, sayılabilmesi kaydıyla adet olarak belirtilmelidir,

–           Eğer aynı miktarda aynı ürünü içeren iki veya daha fazla bağımsız ambalaj bir ambalaj içinde satışa sunuluyorsa, içindeki ambalajların adedi ve net miktarı etiket üzerinde belirtilmelidir. Ancak, içteki ambalaj dıştan görülebilir ve sayılabilir durumda ise ve bunların herhangi birinin üzerindeki net miktara ilişkin bilgi dıştan görülebiliyorsa dıştaki ambalaj üzerinde adet ve net miktarın belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Bağımsız olarak satılamayacak iki veya daha fazla ambalaj bir ambalaj içinde satışa sunuluyorsa toplam net miktar belirtilmelidir.

–           Sayı veya ağırlık olarak satılan ürünler tüketiciye ulaşana kadar hacim veya kütlesinde önemli miktarda kayıplar oluyorsa bu tür ürünlerin net miktarının belirtilmesi zorunlu değildir.

–           Baharatlar ve bitkisel karışımlar hariç 5 g veya 5 ml den daha küçük miktarlarda satışa sunulan ürünlerde net miktarın belirtilmesi zorunlu değildir.

– Gıda maddelerinin net miktar ve süzme ağırlığı metrik sisteme göre beyan edilmeli ve net miktarları toplu tüketim yerlerine veya gıda üretim yerlerine satılan ürünler hariç EK 7 ye uygun olmalıdır.

d)         Firmanın adı, adresi ve üretildiği yer: İmalatçı veya ambalajlayıcı veya ithalatçı veya ihracatçı veya dağıtıcı firmanın ticari unvanı, açık adresi, tescilli markası ve üretim yeri bildirilmelidir.

Fason üretim yaptırılması halinde üretim yapan firmanın adı ve adresi belirtilmelidir.

e)         Son tüketim tarihi: Aşağıdaki kurallara göre belirlenir:

1- Gıda maddesinin son tüketim tarihi gün, ay ve yıl olarak etiket üzerinde aşağıdaki şekilde kodlanmadan belirtilmelidir.

Raf ömrü                                                          Son tüketim tarihi

3 aydan kısa ise                                     gün ve ay

3 -18 ay arasında ise                                           ay ve yıl

18 aydan uzun ise                                              yıl

2- Birinci bentde verilen raf ömürlerine bağlı kalarak son tüketim tarihleri gün ay ve yıl olarak veya ay ve yıl olarak aşağıdaki ifade ile belirtilebilir.

“       tarihine kadar tüketilmelidir.”

3-         Normal koşullarda yada ambalajı açıldıktan sonra mikrobiyolojik yönden çabuk bozulabilecek gıda maddeleri için ”         tarihinden önce tüketilmelidir” ifadesine yer verilmelidir. Bu ifade ile birlikte etikette yer alacak gün ve ay olarak belirtilen tarih, ürünün tüketilmesi için son gündür. Bu ifade sadece süt ürünleri, ısıtılmadan tüketilen pişirilmiş ürünler, tütsülenmiş ve kürlenmiş balık veya yemeye hazır et ürünleri, yemeye hazır gıdalar, pişirilmemiş ve yan pişmiş pasta veya hamur ürünleri, kanatlı veya balık ürünleri ile vakum altında yada modifıye atmosferde paketlenmiş soğukta saklanan ürünler gibi çabuk bozulabilen gıda maddelerinde bulunmak zorundadır.

4-         Gıda maddesinin belirtilen son tüketim tarihi özel muhafaza şartlarına bağlı ise bu koşullar son tüketim tarihinin yanında belirtilmelidir.

5-         Son tüketim tarihi zorunlu olmayan ürünler EK- 8 de belirtilmiştir.

f)         Parti ve/veya seri numarası varsa kod numarası: Parti ve/veya seri numarası varsa kod numarası belirtilmelidir.

g)         Üretim izin tarihi, sayısı ve sicil numarası veya ithalat kontrol belgesi tarihi ve sayısı: Etiket üzerinde İlgili Bakanlıkça verilen üretim izin tarihi, sayısı ve sicil numarası veya ithalat kontrol belgesi tarihi ve sayısı belirtilmelidir.

h)         Orijin ülke: “Türk Malı” veya “TM” olarak belirtilmelidir. İthal malı gıda maddelerinde ise ülke adı verilmelidir.

ı) Gerektiğinde kullanım bilgisi ve/veya muhafaza şartlan: Tüketim öncesi bir işlem gerektiren durumlarda gıdanın doğru kullanımını sağlamak için gerekli hazırlama bilgisi etiket üzerinde açıkça anlaşılır biçimde yer almalıdır. Gıda maddesinin son tüketim tarihi veya raf ömrünün yanı sıra özel muhafaza şartlannı gerektiriyorsa bu şartlar ve bu şanlarda kullanımı etiket üzerinde belirtilmelidir.

i)          Hacmen %1.2 den fazla alkol içeren içeceklerde alkol miktarı: Hacmen %1.2 den fazla alkol içeren içeceklerde alkol miktarı belirtilmelidir.

Ön paketlenmiş gıdaların etiketlenmesi

Madde 8- Ön paketleme yapılmış ürünlerin etiketi üzerinde veya üzerine tutturulmuş bir etikette Madde 6 da verilen bilgiler bulunmalıdır.

Küçük ambalajlı gıdaların etiketlenmesi

Madde 9- En geniş yüzeyi 10 cm2 den küçük olan ambalaj veya kaplarda ve silinmez şekilde işaretlenen ve bu nedenle etiket içermeyen geri dönüşümlü cam şişelerde Madde 6 da belirtilen (a), (c), (e) bentlerinde yer alan bilgiler aynı yüzde bulunmalıdır.

Dış ambalajların etiketlenmesi

Madde 10- Dış ambalajların etiketlenmesiyle ilgili genel hükümler aşağıda belirtilmektedir:

a)         Gıda maddesinin adı: Gıda maddesinin yaygın olarak kullanılan adı veya gıdanın adına ilave olarak onun gerçek tabiatını belirleyen tipi, çeşidi, türü gibi tanımlar belirtilmelidir.

b)         Gıda maddesinin son tüketim tarihi: Gıda maddesinin son tüketim tarihi belirtilmelidir.

c)         Firmanın adı, adresi ve üretildiği yer: İmalatçı veya ambalajlayıcı veya ithalatçı veya ihracatçı veya dağıtıcı firmanın ticari unvanı, açık adresi, tescilli markası ve üretim yeri bildirilmelidir.

d)         Parti ve/veya seri numarası varsa kod numarası: Parti ve/veya seri numarası varsa kod numarası belirtilmelidir.

e)         İçindeki iç ambalaj adedi: İçindeki iç ambalaj adedi belirtilmelidir.

f)         İç ambalaj üzerindeki bilgiler dış ambalajdan görülebildiğinde dış ambalaj üzerine yazılması zorunlu değildir.

g) İç ambalaj adedi dış ambalajdan kolayca görülüp sayılabilir durumda ise adet belirtilmesi zorunlu değildir.

Dağıtım ambalajlarının etiketlenmesi

Madde 11- Gıda maddelerinin kolay ve güvenilir bir biçimde taşınması, gönderildiği yere ulaştığı zaman kolay fark edilmesi için dağıtım ambalajlarının etiketleri üzerinde bulunması gerekli olan bilgiler aşağıda belirtilmektedir:

a)         Gıda maddesinin adı,

b)         Brüt ağırlığı,

c)         İçerdiği ambalaj adedi.

Dökme gıdalar

Madde 12- Dökme gıdalar olarak satışa sunulan gıda maddelerinin tüketim ve satış yerlerine sevk edilmesinde Madde 6’ya göre etikette bulunması zorunlu olan bilgileri içeren etiketler dağıtım ambalajı üzerinde yer almalı ve bu bilgilerden gıda maddesinin adı, üretici firmanın adı ve adresi, orijin ülke, son tüketim tarihi ve parti ve/veya seri numarası varsa kod numarası ile ilgili bilgileri içeren etiketler tüketicinin görebileceği yerlerde bulundurulmalı veya gıda maddesiyle birlikte tüketiciye sunulmalıdır.

Avrupa Birliğine uyum

Madde 13 – Bu Tebliğ 2000/13/EEC sayılı “Gıda Maddelerinin Etiketlenmesi, Tanıtımı ve Reklamı 1le İlgili Üye Ülkelerin Kanunlarının Yaklaştınlması” ve 90/496 sayılı “Gıda Maddelerinin Besin Etiketlemesi” 80/232/EEC sayılı “ön Paketlenmiş Ürünlerin Net Miktarları ve Net Kapasiteleri ile İlgili Üye Ülkelerin Kanunlarının Yaklaştırılması” üzerine Konsey Direktifleri dikkate alınarak Avrupa Birliğine uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Tescil ve denetim

Madde 14- Bu Tebliğ’de yer alan Etiketleme ve İşaretleme Kurallarına ait hükümlere her tür gıda maddesini üreten ve satan işyerleri, tescil ve izin, ithalat, kontrol ve denetim sırasında uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında 24/6/1995 tarihli ve 360 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır.

Denetim

Madde 15- Bu Tebliğe ait hükümlerin uygulanması 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığınca denetlenir.

Geçici Madde 1-Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında gıda maddesi üreten ve satan işyerleri altı ay içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan üretim yerlerinin faaliyetine izin verilmez. Bu üretim ve satış yerleri hakkında 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır.

Yürürlük

Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı ile Sağlık Bakanı yürütür.

EK 1

ENERJİ ÇEVRİM FAKTÖRLERİ

Karbohidrat (şeker alkoller hariç )              4 kcal/g             17 Kj/g

Şeker alkoller                                                     2.4 kcal/g                      10 Kj/g

Protein                                                              4 kcal/g             17 Kj/g

Yağ                                                                  9 kcal/g             37 Kj/g

Etil Alkol                                                7kcal/g                          29 Kj/g

Organik Asit                                                       3kcal/g                          13 Kj/g

EK 2

BESLENME REFERANS DEĞERLERİ

Protein(g)50
Vitamin A(µg)800(1)
Vitamin D(µg)5
Vitamin E(mg)10
Vitamin C(mg)60
Tiamin(mg)1.4
Riboflavin(mg)1.6
Niasin(f”9)18
Vitamin B6(mg)2
Folik asit(µg)200
Vitamin B12(µg)1
Biotin(mg)0.1
Pantotenik asid(mg)6
Kalsiyum(mg)800
Fosfor(mg)800
Magnezyum(mg)300
Demir(mg)14
Çinko(mg)15
İyot(µg)150

EK 3

ENERJİ VE BESİN ÖĞELERİNİN ETİKETTE BİLDİRİLMESİ

100 g veya 100 ml deki ya da bir

Enerji ve Besin Ögeleri                                                     porsiyondaki miktarı

Enerji Değeri (kcal ve Kj)

Protein (g)

Yağlar (g)

Tekli Doymamış Yağ Asitleri (g)

Çoklu Doymamış Yağ Asitleri (g)

Doymuş Yağ Asilleri (g)

Kolesterol (mg)

Karbohidratlar (g)

Şekerler (g)

Şeker alkoller (g)

Nişasta (g)

Lif(g)

Sodyum (mg)

Vitaminler (mg)

Mineraller (mg)

(1 ) 1 µg Vitamin A (Retinol) = 6 µg β – Karoten

EK 4

BESİN ÖĞELERİ İLE İLGİLİ BEYAN TABLOSU

BİLEŞENBEYANKOŞUL
EnerjiDüşük Enerjisiz100 g katı gıdada 40 kcal (170 Kj) den az olmalıdır.
100 ml sıvı gıdada 20 kcal (80 Kj) den az olmalıdır.100 ml sıvı gıdada 4 kcal’den az olmalıdır.
YağDüşük /Az Yağsız100 g katı gıdada 3 g dan az olmalıdır.100 ml sıvı gıdada 1.5 g dan az olmalıdır.100 g katı veya 100 ml sıvı gıdada 0.5 g dan az olmalıdır.
Doymuş yağDüşük /Az (1)  Doymuş yağ içermeyen100 g katı gıdada 1.5 g dan az olmalıdır.100 ml sıvı gıdada 0,75 g dan az olmalıdır.Enerjinin % 10’undan az olmalıdır100 g katı veya 100 ml sıvı gıdada 0.1 g dan az olmalıdır.
KolesterolDüşük (1) Kolesterolsüz100 g katı gıdada 0.02 g dan az olmalıdır.100 ml sıvı gıdada 0,01 g dan az olmalıdır.100 g katı veya 100 ml sıvı gıdada 0.005 g dan az olmalıdır.Her iki beyan da düşük doymuş yağ koşutlarını karşılamalar.
ŞekerlerŞekersiz100 g kalı veya 100 ml sıvı gıdada 0.5 g dan az olmalıdır.
SodyumDüşükÇok DüşükSodyumsuz100 g’da 0.12 g dan az olmalıdır.100 g’da 0.04 g dan az olmalıdır.100 g’da 0.005 g dan az olmalıdır
Lif (g)Kaynak Yüksek100 g’da 3 g dan az veya 100 kcal’de 1.5 g dan az olmamalıdır100 g’da 6 g dan az veya 100 kcal’de 3 g dan az olmamalıdır.
ProteinKaynak     Yüksek100 g katı gıdada Beslenme Referans Değerinin % 10’undan az olmamalıdır100 ml sıvı gıdada Beslenme Referans Değerinin % 5’inden az olmamalıdır.100 kcal’de Beslenme Referans Değerinin % 5 inden az olmamalıdır.Kaynak için verilen değerlerin 2 katı olmalıdır. 
Vitaminler ve
mineraller
Kaynak     Yüksek100 g katı gıdada Beslenme Referans Değerinin % 15’inden az olmamalıdır.100 ml sıvı gıdada Beslenme Referans Değerinin % 7.5’undan az olmamalıdır.100 kcal’de Beslenme Referans Değerinin % 5’ınden az olmamalıdır.Kaynak için verilen değerlerin 2 katı olmalıdır. 
      

(1) Trans yağ asitleri de hesaba katılmalıdır

EK 5

BİLEŞEN LİSTESİNDE GRUP ADI İLE BELİRTİLEBİLECEK ÜRÜNLER

TANIMLARGRUP ADLARI
Zeytinyağı, domuz yağı, sığır yağı dışında Rafine yağlar“bitkisel” veya “hayvansal” iradesi ile birlikte veya-Spesifik bitki veya hayvan orijini ile birlikte ve-Hidrojene edilmiş yağda hidrojene ifadesi ile birlikle“Yağ”
İki yada daha fazla tahıl çeşidinden oluşan un karışımlarıElde edildiği tahılların azalan oranlara göre listesi ile birlikle”Un”
Nişastalar ve fiziksel olarak veya enzimler ile modifiye edilmiş nişastalar– “Nişasta”
Gıdanın isminde veya tanıtımında doğrudan adı geçmeyen ancak gıda maddesinde bileşen olarak kullanılan tüm balık çeşitleri– “Balık”
Gıdanın isminde veya tanıtımında Doğrudan adı geçmeyen ancak gıda maddesinde bileşen olarak kullanılan tüm peynir çeşitleri– “Peynir”
Gıda maddesinin içinde ağırlıkça % 2 yi aşmayan tüm Baharat– “Baharat” veya “Baharat karışımları”
Gıda maddesinin içinde ağırlıkça % 2 yi aşmayan tüm bitki parçaları ve bitkiler– “Bitkiler” veya“Bitki karışımları”
Sakız mayası üretiminde kullanılan tüm gum karışımları– “Sakız mayası”
Bütün sakaroz çeşitleri– “Şeker”
Susuz dekstroz vs dekstroz Monohidrat– “Dekstroz”
Glukoz şurubu ve kurutulmuş Glikoz şurubu– “Glukoz şurubu”
Kazein, Kazeinat ve peynir altı suyu proteini gibi tüm süt proteini çeşitleri ve bunların karışımları“Süt proteinleri”
Preslenmiş veya rafine kakao yağı– “Kakao yağı”
Gıda maddesinin içinde ağırlıkça %10 u geçmeyen kristalize edilmiş meyveler– “Kristalize edilmiş meyve”
Gıda maddesinin içinde ağırlıkça %10 u geçmeyen tüm sebze karışımları– “Sebzeler”
Tüm şarap çeşitleri– “Şarap”
İzole . konsantre ve tekstOre
soya proteini
– “Soya proteini”

EK 6

GIDA KATKİ MADDELERİNİN SINIF İSİMLERİ

Antioksidan

Aroma arttırıcı

Asil

Asillik düzenleyici

Emülgalör

EmülsifiyeTuztarı(1)

Hacim artırıcı

İtici gaz

Jelleştirici

Koruyucular

Kıvam arttırıcı

Kabartıcı

Köpüklenmeyi önleyici

Köpük oluşturucu

Modifiye nişasta(2)

Nem tutucu

Parlatıcı

Renklendirici

Stabilizör

Sertleştirici

Tatlandırıcı

Un İşlem maddeleri

1)    • Sadece işlem görmüş peynirler ve işlenmiş peynir bazlı ürünler için

2)    • Spesifik ismi veya EC numarasının belirtilmesi gerekmektedir.

EK 7

AMBALAJLI OLARAK TÜKETİCİYE SUNULAN GIDA MADDELERİNİN
NET MİKTARLARI

1- Ağırlık Olarak Satılan Gıda Ürünlerinin Net Miktarları (g)

1.1        – Tereyağı. margarinler. hayvansal ve nebati yağlar, emülsiyonlanmış olarak da ekmeğe sürülen düşük yağ içerikli malzemeler

125 – 250 – 500-1000-1500 – 2000 – 2500 – 5000

1.2        – “petits suisses” tipi ve benzeri ambalajlı peynirler dışındaki taze peynirler

62.5 – 125 -250 – 500 – 1000 – 2000 – 5000

1.3-Yemeklik tuzlar

125 – 250 – 500 – 750-1000-1500 – 5000

1.4        – Pudra şekeri, altın kahverengi veya kahverengi şeker, nöbet şekeri, kristal ve kesme şeker

125 – 250 – 500 – 750-1000-1500 – 2000 – 2500 – 3000 – 4000 – 5000

1.5        – Bebek ürünleri hariç olmak üzere tahıl ürünleri

1.5.1-1.5.4’deki ürünler ve bulgur hariç tahıl kırmaları, ezmeleri irmikleri ve unları ile yulaf ezmesi ve unu

125 – 250 – 500-1000-1500 – 2000 – 2500(1) – 5000 -10000

1.5.2 -Makarna çeşitleri

125 – 250 – 500-1000-1500 – 2000 – 3000 – 4000 – 5000-10000

1.5.3-    Pirinç, bulgur çeşitleri ve kuru baklagiller

125 – 250 – 500-1000 – 2000 – 2500 – 5000

1.5.4-    Tahıl ürünlerinin kabartılması ya da kavurması ile üretilen, mısır gevreği ve benzeri gıda maddeleri

250 – 375 – 500 – 750 -1000-1500-2000

1.6        – Kurutulmuş sebzeler ve meyveler (2)

125 – 250 – 500-1000-1500 – 2000 – 5000-75000-10000

1.7        -TOrk kahvesi hariç öğütülmüş veya öğütülmemiş kavrulmuş kahve, hindiba kahve ikameleri

125 – 250 – 500-1000 – 2000 – 3000 – 4000 – 5000-10000

1.8        – Dondurulmuş gıdalar

1.8.1-    Sebze ve meyve ayrıca patates cipsi için önceden hazırlanmış patatesler

150 – 300 – 450 – 600 – 750-1000-1500 – 2000 – 2500

1.8.2-    Kızartılmış veya kızartılmamış balık filetoları ve balık porsiyonları.

100 -200 – 300 – 400 -500 – 600 – 800-1000 – 2000 – 2500

1.8.3-    Balık çubukları

150 – 300 – 450 – 600 – 900-1200-1500-1800

2- Hacim Olarak Satılan Gıda Ürünlerinin Net Miktarları (ml)

2.1- Hacmi kabın şekline bağlı olarak belirlenmeyen dondurma hariç olmak Özere 250ml. den fazla miktarlarda dondurmalar

300 – 500 – 750-1000-1500 – 2000 – 2500 – 3000 – 4000 – 5000

EK 8

SON TÜKETİM TARİHİ ZORUNLU OLMAYAN ÜRÜNLER

– Filizlenmiş tohum, baklagil vb. ürünler dışında; patates dahil olmak üzere kesme, soyma vb. işlemler uygulanmamış tüm taze sebze ve meyveler

-Şarap, likör şarapları, köpüren şaraplar, aromatik şaraplar, üzüm dışındaki meyvelerden oluşan bu tür ürünler, CN kodu 2206 00 9.2206 0093 ve 2206 00 99 içecekler ile üzüm ve üzüm şırasından üretilen içecekler

–           Hacmen % 10 veya daha fazla alkol içeren içecekler

–           Sirke

–           Yemeklik tuz

–           Toplu tüketim yerlerine sunulan 5 litreden fazla ambalajlanmış hafif İçki, meyve suyu, meyve nektarı, alkollü içecekler

–           Ekmek, simit çörek, pasta gibi İçeriklerinin doğası gereği üretildikten sonra normal olarak 24 saat içinde tüketilen unlu mamuller

– Kristal ve kesme şeker gibi katı şekerler

Sadece aroma ve/veya renklendirici şeker içeren şekerleme ürünleri

– Sakızlar ve sakız ürünleri

– Porsiyon dondurmalar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s