2026 YILI ÇAĞRI TAKVİMİ (Güncelleme: 27.04.2026)

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu 2021-2027 IPARD Programı (IPARD III Dönemi)

2026 YILI ÇAĞRI TAKVİMİ (Güncelleme: 27.04.2026)

Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu 2026 yılı içinde aşağıda belirtilen çağrı takvimine uygun olarak proje başvuruları kabul edecektir.

PROGRAMIN KAYNAĞI

Faydalanıcılara uygun harcamalar karşılığında sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanından oluşturulan IPARD Programı Fonu’dur.

BAŞVURU YAPILACAK İLLER

Çıkılacak çağrı ilanları kapsamında, IPARD III Programı’nın uygulanacağı 81 ilimizden proje başvurusu yapılabilecektir.

DESTEKLENECEK TEDBİRLER

2026 yılı içinde çıkılacak çağrılar kapsamında;

  • M1 – Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar
  • M3 – Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması ile İlgili Fiziki Varlıklara Yönelik Yatırımlar
  • M6- Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları
  • M7 – Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme tedbirlerinden başvurular kabul edilecektir.

2026 YILI ÇAĞRI TAKVİMİ

TEDBİR

ÇAĞRI İLANI

BAŞVURU DÖNEMİ

SEKTÖR /ALT

SEKTÖR KODU

SEKTÖR ADI

DESTEK BÜTÇESİ (Avro)

M7

Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme*

TEMMUZ

AĞUSTOS

EYLÜL

302-1

Bitkisel Üretimin Çeşitlendirilmesi ve Bitkisel Ürünlerin İşlenmesi ve Paketlenmesi

25.000.000

302-2

Bal ve Diğer Arıcılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Paketlenmesi

302-3

Zanaatkarlık ve Katma Değerli Ürünler

302-4

Kırsal Turizm ve Rekreasyon Faaliyetleri

302-5

Su Ürünleri Yetiştiriciliği

302-6

Makine Parkları

302-7

Yenilenebilir Enerji Yatırımları

M3

Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması ile İlgili Fiziki Varlıklara Yönelik Yatırımlar

MAYIS

HAZİRAN

TEMMUZ

103-1

Süt ve Süt Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması

30.000.000

103-2

Kırmızı Et ve Et Ürünlerinin işlenmesi ve Pazarlanması

103-3

Kanatlı Eti ve Et Ürünlerinin işlenmesi ve Pazarlanması

103-4

Su Ürünlerinin işlenmesi ve Pazarlanması

103-5

Meyve ve Sebze Ürünlerinin işlenmesi ve Pazarlanması

103-6

Yumurtanın işlenmesi ve Pazarlanması

M1

Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar

HAZİRAN

TEMMUZ

AĞUSTOS

101-1

Süt Üreten Tarımsal İşletmeler

30.000.000

101-2

Kırmızı Et Üreten Tarımsal İşletmeler

101-3

Kanatlı Eti Üreten Tarımsal İşletmeler

101-4

Yumurta Üreten Tarımsal İşletmeler

M6

Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları**

TEMMUZ

AĞUSTOS

KASIM

 

156.000.000

TOPLAM

241.000.000

*M7- Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme tedbirinden çıkılacak çağrı ilanı; “Açık Alanda Bitkisel Üretim, Arıcılık ve Kırsal Turizm ve Rekreasyon Faaliyetleri” sektörlerini kapsamamaktadır.

**M6- Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları tedbiri için Avrupa Komisyonu’ndan yetki devri alınması süreci devam etmektedir. Tedbire ilişkin çağrı ilanı yetki devri kararını takiben yayımlanacaktır.

Alınan başvuruların toplam destek tutarının Çağrı için ayrılan bütçeyi aşması durumunda, IPARD Programı’nda ilgili tedbir için belirtilen sıralama kriterlerine göre başvurular sıralanacak ve bütçenin yeterli olduğu sayıda başvuru incelenecektir.

Bu duyuru çağrı takvimi hakkında bilgilendirme amaçlı olup, her bir tedbir için yayımlanacak Çağrı İlanları esas olacaktır. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu bu duyurudaki tüm hususları değiştirme hakkını saklı tutar.

IPARD Programı sıralama kriterlerinde değişiklik yapılmasına ilişkin çalışma Avrupa Komisyonunun onayına sunulmuş olup, onayı müteakip TKDK tarafından kamuoyuna gerekli bilgilendirme yapılacaktır.

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TASARRUFLU TARIMSAL SULAMA SİSTEMLERİNİN DESTEKLENMESİ UYGULAMA REHBERİ Başvuruların; Başlama tarihi 29 Nisan 2026  Sona erme tarihi 12 Haziran 2026 saat 23:59’dur.

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TASARRUFLU TARIMSAL SULAMA SİSTEMLERİNİN DESTEKLENMESİ 2026/10 NOLU TEBLİĞ

2026 YILI (21. ETAP) UYGULAMA REHBERİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

I- Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak 

Bu Uygulama Rehberi; 31 Aralık 2025 tarihli 33124 sayılı Resmi yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden Kırsal Kalkınma Destekleri K apsamında Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkındaki 2026/10 sayılı Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde, uygulama esas ve usullerine ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, faydalanıcı, tedarikçi ve programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra personelinin kullanımı için Tebliğin 27. Maddesine istinaden Genel Müdürlük tarafından hazırlanmıştır. 

İKİNCİ BÖLÜM

II- Tanımlar 

Bu Uygulama Rehberinde geçen; 

a) Ayni katkı: Başvurusu yapılan yatırımın tamamının gerçekleştirilmesi için hibeye esas proje tutarı dışında tamamı faydalanıcı tarafından karşılanan/karşılanacak tutarı, 

b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını, 

c) Banka: T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğü, 

ç) Başvuru: Tebliğ kapsamında tasarruflu tarımsal sulama sistemi alımları için yapılan başvuruyu, 

d) Başvuru sahibi: Başvuru yapan gerçek ve tüzel kişileri, 

e) Deney Raporu: Bakanlıkça yetki verilen kurumlar tarafından laboratuvar ve uygulama sahasında kontrol ve deneylere tabi tutulan tasarruflu tarımsal sulama sistemi ve unsurlarının tarım tekniğine ve mevcut standartlara uygunluğunu belgeleyen raporu, 

f) Faydalanıcı: Bu Tebliğ kapsamında proje hazırlayıp başvuruda bulunan ve/veya başvurusu kabul edilerek hibe sözleşmesi imzalayan gerçek ve tüzel kişileri, 

g) Genç girişimci: Başvuru tarihi itibarıyla, 18 yaşını doldurmuş, 41 yaşından gün almamış gerçek kişiyi, 

ğ) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü, 

h) Hibe sözleşmesi: Faydalanıcı ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi, 

ı) Hibeye esas proje tutarı: Bu Tebliğde belirtilen kriterleri sağlayan ve hibe sözleşmesinde üst sınırı belirlenen hibe desteği verilecek uygun maliyetler toplamını, 

i) Î1 müdürlüğü: Bakanlık tarım ve orman il müdürlüğünü,

j) Î1 proje yürütme birimi: İl düzeyinde Programın tanıtımından, başvuruların alınmasından, projelerin değerlendirilmesinden ve uygulamasından, ödeme icmal tablolarının veya listelerinin hazırlanmasından, onaylanmasından ve tamamlanan projelerin izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürüten, ilgili şube müdürü ve proje kontrol görevlileri ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu personelinin valilik oluruyla görevlendirilmesi ile oluşturulan en az üç kişilik birimi, 

k) İzleme Süresi: Nihai ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 2026/10 numaralı tebliğin 8. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen yatırım konularında 5 (beş) yıl süreyi, 

l) Kredi Uygunluk Belgesi: 09.10.2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tarım Makineleri ve Tarım Teknolojisi Araçlarının Deney ve Denetim Esaslarına İlişkin Yönetmelik” esaslarına göre alınmış belgeyi, 

m) Satın alma: Tasarruflu tarımsal sulama sistemi alımlarını, 

n) Mücbir sebep: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesine engel teşkil edebilecek nitelikte olan deprem, yangın, sel gibi doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, savaş, ayaklanma, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi kişilerin önceden öngörebilmelerine olanak bulunmayan ve bu nedenle önüne geçilmesi mümkün olmayan, dış etkiler sonucu meydana gelen, kamu kurum ve kuruluşları tarafından belgelendirilebilen istisnai bir durum veya olayı, 

o) Program: Kırsal Kalkınma Yatırım Programını, 

ö) Proje: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin başvuru konusu olan parsele ait tarımsal sulama projesi dispozisyona göre hazırlanmış projeyi, 

p) Proje kontrol görevlisi: Proje kapsamında resmî kontrol yetkisi verilen personeli, 

r) Proje toplam tutarı: Bu Tebliğ kapsamında, hibeye esas proje tutarı ile tamamı faydalanıcı tarafından karşılanan ayni katkı ve referans fiyat farkı tutarlarının toplamını, 

s) Referans fiyat: Uygulama yılı itibarıyla Referans Fiyat Komisyonu tarafından tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik yatırımlar için belirlenen ve Bakanlık internet sitesinde liste halinde yayımlanan fiyatı veya bu listede yer almaması halinde il müdürlükleri tarafından belirlenen fiyatı, 

ş) Referans fiyat farkı: Başvuruda yer alan hibeye esas proje tutarını oluşturan her bir kalemin, o kalem için tespit edilen referans fiyatlardan yüksek olan kısımlarının toplamını, 

t) Referans Fiyat Komisyonu: Referans fiyatları belirlemek için Genel Müdürlük tarafından oluşturulacak komisyonu, 

u) Resmî kontrol: Kırsal Kalkınma Desteklerine İlişkin Karar, bu Tebliğ ve uygulama rehberi kapsamındaki faaliyetlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için proje kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, gerekirse analiz ve benzeri kontrolleri, 

ü) Su kısıtı: 31/12/2024 tarihli ve 32769 sayılı beşinci mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere Ödeme Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2024/39)’in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen havzaları, 

v) Sulama projesi: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin başvuru konusu olan parsele ait tarımsal sulama projesi dispozisyona göre hazırlanmış projeyi, 

y) Tasarruflu tarımsal sulama sistemleri: Bitkilerin normal gelişmeleri için ihtiyaç duydukları su miktarının tabii yağışlarla karşılanamayan kısmının gereken zamanda, miktarda ve kontrollü olarak bitkiye verilmesi amacıyla sulama suyunun kaynaktan alınması, iletilmesi ve dağıtılması için gerekli yapı, araç, makine ve ekipman gibi unsurların bir yada birkaçından oluşan sistemleri, 

z) Tebliğ: 31 Aralık 2025 tarihli 33124 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden yürürlüğe giren, 2026/10 sayılı Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinin desteklenmesi hakkında Tebliğ, 

aa) Tedarikçi: Bu Tebliğ kapsamında faydalanıcı tarafından yapılacak satın alımlara makine, ekipman ve malzeme sağlayan, faydalanıcı ile uygulama sözleşmesi imzalayan bağımsız kişi ve kuruluşları, 

bb) Uygulama rehberi: Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde; uygulama esas ve usullerine ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, faydalanıcı, tedarikçi ve Programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra personelinin kullanımı için Genel Müdürlük tarafından hazırlanan rehberi, 

cc) Uygulama sözleşmesi: Bu Tebliğ kaıpsamında yapılacak satın almalarda faydalanıcı ile tedarikçi arasında yapılacak akdi, 

dd) Uygulama yılı: 1/1/2026-31/12/2026 tarihleri arasında, Programa ilişkin başvuru ve uygulamanın yapılacağı yılı, 

ee) Veri giriş sistemi: Bakanlık resmi web sayfasında (www.tarimorman.gov.lr) girişlerin yapıldığı sistemi, 

ifade eder. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

III-Uygulama Birimleri Görev, Yetki ve Sorumluluklar

1- Genel Müdürlüğün görev, yetki ve sorumlulukları 

a) Program ile ilgili olarak mevzuat çalışmalarını yürütür, tebliğ ve uygulama rehberini hazırlar ve yayımlanmasını sağlar. 

b) Program kapsamında yıllık yatırım programı ve bütçe teklifi hazırlıkları ile bu tekliflerin Bakanlığın ilgili birimlerine iletilmesi ve kabulü için gerekli çalışmaları yapar. 

c) Program kapsamında il müdürlüğü tarafından onaylanan ödemelerin tahakkuk işlemlerini yapar ve Banka aracılığıyla ödenmek üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne gönderir. 

ç) Program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, hukuki, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir. 

d) Programın etkin bir şekilde yürütülebilmesi için izleme, istatistiki çalışma ve gerektiğinde kontrol işlemlerini yapar veya yaptırır. 

e) Programın yürütülmesinde görevli personele yönelik değerlendirme toplantıları veya eğitim programlarının hazırlanmasını ve düzenlenmesini sağlar. 

f) Su tasarrufu sağlayan sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması için ulusal veya uluslararası kuruluşlar, kamu kurumlan, Veri tabanına girilen her türlü bilgiden il müdürlükleri sorumludur. İstatistik! açıdan yapılacak çalışmalara esas teşkil etmek üzere il müdürlükleri istenilen bilgileri ivedilikle ve zamanında veri tabanına girerler. 

2- İl müdürlüğünün görev, yetki ve sorumlulukları 

a) Program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve il bazında uygu1anmasını, izlenmesini, sekretaryasını ve koordinasyonunu sağlar. 

b) Başvuruların amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların bu tebliğde, uygulama rehberinde ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin sağlanmasından, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından sorumludur. İhtiyaç duyulduğunda Genel Müdürlükçe istenen belgeleri gönderir. 

c) Veri giriş sistemine girilen her türlü bilgiden sorumludur. Bu Tebliğ kapsamında yapılacak bütün çalışmalara esas teşkil etmek üzere istenilen bilgileri ivedilikle ve zamanında veri giriş sistemine girer. 

ç) Bünyesinde il proje yürütme birimini oluşturur. 

3- İl proje yürütme biriminin görev, yetki ve sorumlulukları 

a) Başvuru sahiplerine, başvuruların hazırlanması konusunda ihtiyaç duyulduğunda gerekli bilgilendirmeyi yapar. 

b) Bu Tebliğ ve uygulama rehberinde yer alan esaslara göre başvuruları inceleyerek değerlendirir, hibe sözleşmelerini düzenler, uygulamaları takip eder, izler, ödeme taleplerini inceleyerek uygun olanları il müdürlüğünün onayından sonra Genel Müdürlüğe gönderir. 

c) Başvuruların incelenmesi ve değerlendirilmesinde gerek duyulması halinde bu birime konu ile ilgili teknik personel il müdürlüğü bünyesinden veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarından görevlendirilebilir. 

ç) Yatırımları beş yıl boyunca yerinde kontrol eder ve bu kontrolü tutanağa bağlar. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

IV-Yatırım konuları, Uygulama illeri, Proje tamamlanma süresi ve Başvuru sahiplerinde aranan özellikler

1-Yatırım konuları ve uygulama illeri 

Bu program kapsamında hibe desteği verilecek tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik 81 ilde uygulanacak yatırım konuları şunlardır: 

a) Tarla içi sistemler 

1) Damla sulama 

2) Yağmurlama 

3) Mikro yağmurlama 

4) Yüzey altı damla sulama

b) Mekanik büyük sistemler 

1) Çenter pivot/Lineer sulama sistemleri 

2) Tamburlu sulama sistemleri 

c) Yenilenebilir enerji ve teknoloji odaklı sistemler 

1) Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) 

2) Akıllı sulama / otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim) 

2) Proje tamamlanma süresi 

Kabul edilen başvurulara ilişkin olarak başvuru sahibi ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, alımı yapılan makine, ekipman ve malzemelerin 75 (yetmiş beş) gün içerisinde tarlada montajının tamamlanmış olması gerekir. Süresi içerisinde faydalanıcılar tarafından başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak alımı ve tarlada montajı yapılan tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinin yerinde tespit işlemleri yapılarak faydalanıcının ödeme talebi tarihi itibarıyla en geç 30 (otuz) gün içerisinde il proje yürütme birimince tutanağa bağlanır. 

Süresi içerisinde yatırımcılar tarafından tamamlanmayan veya başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak alımı ve tarlada montajı gerçekleştirilmeyen tasarruflu tarımsal sulama sistemi için, Î1 Müdürlüğünce bir tutanak ile tespiti yapılarak hibe sözleşmesi tek taraflı olarak fesih edilir. 

3-Başvuru Sahiplerinde aranan özellikler ve sorumluluklar 

Başvuru sahipleri Bakanlık Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS)/Tarımsal Üretim Kayıt Sistemine (TÜKAS) kayıtlı olması ve ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 5 (beş) yıl boyunca kayıtlı olma halinin devam etmesi gerekir. Çiftçi kayıt sistemi yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair, 18 Kasım 2023 tarihli ve 32373 sayılı resmi gazetede yayımlanan taahhüte konu araziler için izleme süresi boyunca taahhüt etmesi halinde başvurulabilir. Faydalanıcı tek il için başvuru yapılabilecek olup, bu başvurular birden fazla parsel ve birden fazla yatırım konusunu içerebilir. Birden fazla parsel için yapılacak başvurularda her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, Tebliğ ve bu Uygulama Rehberinde belirlenen gerekli proje kriterlerini sağlamalı ve su kaynağına ilişkin gerekli izin belgeleri bulunmalıdır. Her parsel için ayrı proje ve keşif hazırlanacak olup, bu keşifler bir icmal ile birleştirilerek başvuru bütçesi oluşturulacaktır. Ancak, sınırları bitişik parseller için, su kaynağı yeterliliği ve diğer koşulları sağlamak şartı ile tek bir proje ve keşif hazırlanabilir. 

Başvurular, başvuru yapılan parsellerin bulunduğu Tarım ve Orman Î1 Müdürlüğü tarafından kontrol edilir. 

13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlanan kolektif, limited ve anonim şirket şeklinde kurulmuş olan şirketler, ana sözleşmelerinde tarımsal üretim yapabileceklerinin belirtilmesi şartı ile tüzel kişi olarak başvurabilir. 

Gerçek kişiler ve yukarıda belirtilen şirketler kendilerine ait veya en az 5 (beş) yıl süreyle noter onaylı kira sözleşmesi sunmaları halinde kiralık araziler için IV-1. maddede yer alan yatırım konularında başvuru yapabilirler. Kiralama süresi projenin izleme süresini kapsamalıdır. 

Sulama kooperatifleri, tarımsal kalkınma kooperatifleri, tarım kredi kooperatifleri ve sulama birlikleri ana sözleşmelerinde tarımsal üretim yapabileceklerinin yer alması ve kendilerine ait arazilerde 10 (on) yıl ve üzeri noter onaylı kira sözleşmesi bulunması şartıyla kamu arazilerinde tüzel kişi olarak başvuru yapabilirler. Bu kuruluşlar, başvuruları ile birlikte, onaylanmış ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmış en son ana sözleşmelerini bildirmek zorundadır. 

Ayrıca; IV-1. maddede yer alan (a) bendinin (4) numaralı alt bendinde (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen yatırım konuları (yüzey altı damla sulama, lineer veya çenter pivot sulama sistemi, güneş enerjili sulama sistemi ve akıllı sulama sistemi kurulumu) kapsamında yer alan tesislere ilişkin olarak; başvurusuna ait teknik projelendirme esasları ve arazi büyüklüğü uygulama rehberinde belirlenen kriterlere uygun olması halinde başvuru yapabilirler. 

Kırsal kalkınma destekleri kapsamında, izleme süresince JÎL™ ce bireysel sulamaya ilişkin hibe desteği alınan parsel için başvuru yapılamaz. 2026 yılı öncesi hibe desteği alanlar için o yıla ait Tebliğ ve Uygulama Rehberi doğrultusunda işlem yapılır. 

Ancak, parselin bir kısmı için daha önce hibe desteği alınması halinde parselin kalan kısmı için yukarıdaki şartları sağlamak koşulu ile başvuru yapılabilir. Bu durumda daha önce alınan hibe desteğine ilişkin bilgiler ve bu kapsamda alınan malzemeler proje detayında ve boru yerleşim/makine yerleşim planında belirtilerek her iki projenin uyumluluğu denetlenecektir. Toplulaştırma Alanı ilan edilen arazilerde faydalanıcıdan, noter onaylı alınan taahhütname (EK- 24) ile başvuru yapılabilir., 

Faydalanıcılar; projelerinin kabul edilmesi halinde, hibeye esas proje tutarının hibe desteği verilecek oran dışında kalan katkı payını ve ayni katkıyı kendi öz kaynaklarından (başka bir kamu kaynağı kullanmadan) temin etmekle yükümlü ve sorumludurlar. 

Satın almanın, başvuru dosyasında yer alan projeye uygun olarak yapılması, Tebliğ, uygulama rehberi ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilip belgelendirilmesi ve belgelerin muhafazasından faydalanıcılar sorumludur. 

Başvuru yapılan yıl dahil olmak üzere son beş yıllık dönemde yürürlüğe giren T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullan<kırılmasına İlişkin mevzuat ile bu Tebliğin yayımlandığı tarihten sonra aynı konuda yayımlanacak mevzuat kapsamında tasarruflu tarımsal sulama sistemi yatırımı faiz/kâr payı desteğinden yararlananlar faiz/kâr payı desteğine konu olan aynı parsel için hibe başvurusu yapamazlar. Ancak, parselin bir kısmı için daha önce faiz/kâr payı desteği alınması halinde parselin kalan kısmı için bu Tebliğde belirtilen şartları sağlamak koşulu ile başvuru yapılabilir. Ancak bu durumda daha önce alınan kredi desteğine ilişkin, bilgiler ve bu kapsamında alınan malzemeler proje detayında ve boru yerleşim/makine yerleşim planında belirtilerek her iki projenin uyumluluğu gösterilecektir. 

Faydalanıcılar, hibe sözleşmesi akdinden sonra, satın almayı bu Tebliğ, uygulama rehberi ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yapar. 

Faydalanıcı, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tasarruflu tarımsal sulama sisteminin mülkiyetini, yerini ve amacını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren başvuru yapılan yıl dâhil olmak üzere 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırım konularında beş yıl süreyle değiştiremez. 

Başvuran tüzel kişiler idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olmalıdır. Tüzel kişilerin idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olduklarına dair taahhütnameyi, gerçek kişilerin ise kamu hizmeti yapmadıklarına dair taahhütnameyi başvuru ekinde sunmaları gerekmektedir. Başvuru sahiplerinin kamudan bağımsız olduğuna dair taahhütname ve SGK Hizmet Döküm Belgesi başvuru ekinde sunulmalıdır. 

Hibe desteklemelerinden, kamu görevlileri ile kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kaynaklarından finansman sağlayan veya bağlantısı olan gerçek veya tüzel kişiler yararlanamaz. 

Daha önce yürürlüğe konulan destekleme tebliğleri kapsamında hibe sözleşmesi imzalayan faydalanıcılardan mücbir sebep harici yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle son üç yıl içinde sözleşmesi feshedilenler hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

Başvuru sırasında ve sözleşme yapılmadan önce başvuru sahibinin iflas etmiş veya projenin tasfiye halinde olması, başvuru sahibinin kısıtlı veya malvarlığının mahkemece idare ediliyor olması, iş veya faaliyetlerini askıya almış olması, malvarlığıyla alakalı tedbir kararı veya bu doğrultuda açılmış bir dava bulunması hallerinde hibe başvurusu reddedilir. 

Faydalanıcının; kamu haklarından mahrum olması veya hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, ihaleye fesat karıştırma, hileli iflas suçlarının birinden veya 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan ve organize veya örgütlü suçlardan dolayı hüküm giymiş bulunması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisaklı veya irtibatı olması veya tutuklu bulunması veya 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci, 103 üncü ve 104 üncü maddelerinde düzenlenen suçlardan adli sicil kaydı olması veya 5237 sayılı Kanunun Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler başlıklı Dördüncü Kısmının üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci bölümlerinde yer alan suçların birinden veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olması halinde hibe başvurusu reddedilir. 

Başvuru aşamasında, proje uygulama sırasında ve uygulama sonrası dönemde Kamu İhale Kurumu yasaklılar listesinde olanlar hibe başvurusunda bulunamazlar. Başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişilerin Kamu İhale Kurumu yasaklı listesinde olmadıklarına dair resmi belgeyi başvuru ekinde sunmaları gereklidir. 

30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No: 1) gereğince (Borcu ilgili kurumlarca yapılandırılanlar hariç) 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununa göre vadesi geçmiş vergi borcu ile Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu bulunanlar hibe desteğinden faydalanamaz. Başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişilerin vadesi geçmiş prim/vergi borcu olmadığına dair resmi belgeyi başvuru ekinde sunmaları gereklidir. 

Faydalanıcılar, başvurularında 14/9/2023 tarihli ve 32309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. 

BEŞİNCİ BÖLÜM

V-Uygulanacak Hibe Desteği Tutarı, Oranı ve Hibe Desteği Verilecek Gider Kalemleri

1-Hibeye esas proje tutarı ve destekleme oranı 

Bu Tebliğ kapsamında kabul edilen başvurularda, hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas proje tutarının, KDV dahil %50’si ile %70’ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilir. 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik yatırımlar kapsamında kullanılacak bütçenin en az %20’si kadın ve genç girişimciler tarafından gerçekleştirilecek yatırımlar için kullanılır. Kadın ve genç girişimcilerden yeterli sayıda uygun başvuru olmaması ve ayrılan bütçenin kullanılamaması halinde ayrılan bu bütçe diğer faydalanıcılar için kullanılır. 

Birinci derece tarımsal amaçlı örgütler, kadınlar ve gençler tarafından gerçekleştirilen başvurular öncelikli olarak değerlendirilir. 

Konu bazında verilecek hibe oranları şunlardır: 

a) Tarla içi damla sulama sistemleri için %50. 

b) Tarla içi yağmurlama sulama sistemleri için %50. 

c) Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemleri için %60.

ç) Tarla içi yüzey altı damla sulama için %70. 

d) Çenter pivot/Lineer sulama sistemleri ve Tamburlu sulama sistemleri için %60. 

e) Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri + panel) için %60. 

f) Akıllı sulama/otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim) için %70. 

g) Tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı ilan edilen yerlerin olduğunun tespit edildiği havzalarda yapılacak başvurularda tüm konular için %70. 

Hibe başvuru formunda belirtilen hibeye esas proje tutarının, başvuru değerlendirme aşamasında tespit edilen referans fiyatlar içinde kalan kısmı, hibe sözleşmesinde hibeye esas proje tutarı olarak belirlenir. Referans fiyatları aşan kısmı ise referans fiyat farkı olarak belirlenir ve tamamı faydalanıcı tarafından karşılanır. 

Hibeye esas proje tutarı 10.000.000 TL’yi geçemez. Satın alma bedelinin, bu miktarı aşması halinde, aşan kısım faydalanıcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır. 

Hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas proje tutarı üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı fiili gerçekleşmeler sonucunda ortaya çıkar. 

Başvuru bütçeleri KDV dahil hazırlanır. 

2- Hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik alım giderleri, aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir; 

Faydalanıcılar tarafından, Tebliğ kapsamında yapılacak tüm satın almalar, tedarikçilerle yapılacak uygulama sözleşmesi kapsamında yapılır ve hibeye esas proje tutarını oluşturan gider kalemleri, her bir kalem için belirlenmiş olan referans fiyatı ve hibe sözleşmesinde belirtilen tutarı aşamaz. Projede yer alan gider kalemlerinin incelenmesi sonucu, hibe desteği verilen gider kalemleri kapsamında olmaması nedeniyle uygun kabul edilmeyen kalemlerin olması halinde bu kalemler hibeye esas bütçeden çıkarılarak ayni katkı kapsamına alınır, gider kalemlerinin referans fiyatları geçmesi halinde ise referans fiyatın üzerindeki tutar ayni katkı kapsamına alınır. Proje tutarı, hibe sözleşmesi öncesi il proje yürütme biriminin referans fiyat karşılaştırması sonucu uygun bulduğu miktar, metraj ve birim fiyat üzerinden revize edilir ve hibe sözleşmesi imzalanır. 

Yerinde teslim ve montaj giderlerinin satın alma bedeli içinde olacak şekilde fatura düzenlenmesi halinde, toplam tutar hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Yerinde teslim ve montaj giderleri, faturada ayrı kalemler olarak faturalandırılması halinde ise hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

Faydalanıcılara aşağıda yer alan tasarruflu tarımsal sulama sistemleri için belirtilen deneme ve kontrollerin yapılması şartıyla, hibe desteği ödemesi yapılır. 

a) Tarla içi yağmurlama, mikro yağmurlama, damla sulama ve yüzey altı damla sulama sistemi kurulması ile güneş enerjili sulama sistemleri kurulması başvuruları kapsamında; güneş paneli, pompa, filtre, kontrol ünitesi, sayaç, vantuz, manometre, ana ve yan dallara ait borular, bağlantı ekipmanı, vanalar, damlatıcı ve yağmurlama ekipmanı gibi sadece tarla içinde kullanılan malzemelerin başvuruya ait parsellerde sisteminin çalıştırılması, eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi. 

b) Center pivot, lineer ve tamburlu sistem yağmurlama sulama makinelerinin; yerinde (başvuruya ait parsellerde) çalıştırılıp, kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi. 

c) Güneş enerjili sulama sistemleri kurulması başvuruları kapsamında; güneş paneli, pompa, filtre, kontrol ünitesi, ana ve yan dallara ait borular, bağlantı ekipmanı, vanalar, damlatıcı ve yağmurlama ekipmanı gibi sadece tarla içinde kullanılan malzemelerin başvuruya ait parsellerde sisteminin çalıştırılması, eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi. 

ç) Akıllı sulama sistemleri kurulması başvuruları kapsamında; sensörler, tam otomatik fitreler, karıştırıcılı gübre tankları, debi kontrollü gübreleme pompaları, solenoid vanalar, meteoroloji istasyonları ve kontrol sistemleri gibi sadece tarla içinde kullanılan malzemelerin başvuruya ait parsellerde sisteminin çalıştırılması, eksiksiz montaj kontrollerinin yapılması ve tespit tutanaklarının düzenlenmesi. 

Faydalanıcılar tarafından sürekli çalıştırılan veya düzenli ya da dönüşümlü olarak işe alınmış kişiler ile kamu çalışanları ve kamu kurumlar, tedarikçi olamaz 

Başvuru sahipleri, başvuru dosyasında yer alan projelerinde kullanılacak malzemelere ait teknik şartnameyi ihtiyaç duydukları malzeme cinsine ve kalitesine göre belirler. Bu kapsamda, başvurularda belirtilecek satın alım tutarlarını oluşturan birim fiyatlar teknik şartname çerçevesinde piyasa fiyat araştırmalarına dayandırılmalı ve keşifleri ayrıntılı olarak belirtilmelidir. 

Başvurularda belirtilecek gider kalemlerine ait tutarlar piyasa fiyat araştırmalarına dayandırılır ve keşifleri ayrıntılı olarak belirtilir. Başvuru sahiplerince hazırlanan projede sunulan birim fiyatlar; başvuru süresi sona erdikten sonra açıklanan referans fiyatlara göre hibe sözleşmesine bağlanır. Satın alma tutarları ve malzeme miktarları hibe sözleşmesi süresince artırılamaz. 

Ancak uygulamada gerçekleşen ve fatura edilen fiyatlar hibe sözleşmesi birim fiyatlarından düşük ise ödemede bu fiyatlar dikkate alınır. 

Sözleşmenin gerçekleştirilmesi sırasında olabilecek değişikler projenin hibeye esas tutarının % 5 ini geçmeyecek şekilde olmak kaydıyla, tesisin teknik ve ekonomik olarak çalışmasını engellemeyecek ve proje bütünlüğünü bozmayacak şekilde olmalıdır. 

Başvuru kapsamında satın alınması planlanan makine, ekipman ve malzeme ile ilgili teknik bilgiler, şartname şeklinde düzenlenerek başvuru ekinde sunulur. 

Faydalanıcıların talepleri, Î1 Müdürlüğünün 1aygun görüşüne istinaden; Genel Müdürlüğün uygun görmesi halinde projelere ilişkin satın alımlar Genel Müdürlükçe merkezi olarak yapılabilir. 

Bu şekilde Genel Müdürlükçe yapılacak merkezi almalarda tarlada montajı yapılan tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinin yerinde tespit işlemleri yapılarak, il proje yürütme birimince tutanağa bağlanır. Tespit işleminden sonra faydalanıcının hibe desteği dışındaki ödemesi gereken tutar ve varsa ayni katkı miktarının yatırıldığına dair makbuzu il proje yürütme birimine ibraz eder. Î1 yürütme birimi hibe ödemesine esas idari işlemlerin uygunluğunu Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlükçe hibe ödemesi yükleniciye yapılır. 

Hibeye esas proje tutarının hibe desteği kısmı, kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için faydalanıcılar tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanında hiçbir şekilde kamu kaynakları kullanılamaz. 

Başvuru sahipleri, karşılamaları gereken ayni katkıyı, kamu tarafından sübvanse edilen krediler hariç olmak üzere diğer kredi türlerini kullanarak karşılayabilirler. 

3- Hibe desteği kapsamında karşılanmayacak giderler 

1-Hibe desteği verilmeyecek olan giderler şunlardır: 

a) Her türlü borç ödemeleri, 

b) Faizler, 

c) Başka bir kamu kaynağından finanse edilen harcama ve giderler, 

ç) Kur farkı giderleri, 

d) Makine ve ekipman kira bedelleri, 

e) Nakliye giderleri, 

f) Bankacılık giderleri, 

g) Denetim giderleri, 

ğ) İade alınan veya alınacak tüm vergiler, 

h) İkinci el/kullanılmış makine, ekipman ve malzeme giderleri, 

ı) Eğitim giderleri, 

i) Üretim tarihi, başvuru yapılan yıl dahil olmak üzere son 2 (iki) yıldan önce olan tasarruflu tarımsal sulama sistemleri unsurlarının alım giderleri, 

j) Faturası olmayan ve başvuru tarihinden önce veya sözleşmede belirtilen proje tamamlanma tarihinden sonra faturalanmış giderler 

k) Uygulama rehberinde belirtilen ve faydalanıcıların tedarikçilerden temin edeceği teknik belgeler içinde yer alan belgelerden eksiği bulunan satın alma giderleri, 

l) Tarlaya montajı yapılmayan ve/veya eksik teslim edilen tasarruflu tarımsal sulama sistemi giderleri. 

m) Proje hazırlama giderleri. 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik satın almalarda, bent gibi su alma yapısı inşası, yeni kuyu açılması, enerji nakil hattı, depolama tesisi gibi yapım işleri ve su kaynağından sulama alanına kadar sadece iletim hattı yapılması hibe desteği kapsamı dışındadır. Hibe başvurularında, tarla içi sulama sistemi ile su kaynağından sulama alanına kadar olan su iletim hattı birlikte projelendirildiği durumlarda, su iletim hattı maliyeti toplam maliyetin %20’sini aşamaz, aşması halinde artan kısım faydalanıcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır. 

Su iletim hattına ait maliyetin % 20 dahilinde olan kısmı ve bu oranı aşan kısmı ayrı ayrı keyiflendirilerek, toplam proje keşfi ekinde verilmelidir. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda bitişik parseller için %20 şartı birlikte aranmalıdır. Birbirinden bağımsız parsellerde proje yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için iletim hattı maliyetlerinin %20 şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. 

2-Güneş Enerjili Sulama 

Güneş enerjili sulama sistemi kurulmasına ilişkin başvurularda, sulama projesinin yanında güneş enerjisi kurulumuna ilişkin proje de sunulmalıdır. 

3- Lineer (Doğrusal Hareketli) veya Çenter Pivot (Dairesel Hareketli) sistemlerde: 

a) Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı) 20 da. ve üzerinde olmalıdır. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda, bitişik parseller tek parsel gibi değerlendirilmeli, birbirinden bağımsız parsellerde başvuru yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için 20 dekar şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır. 

b) Sistemin çalışacağı kısımda, seçilen parselin kısa kenar uzunluğu proje hesaplamaları için seçilen makineye ait öngörülen modelin kataloğunda belirtilen minimum ıslatma genişliğinden az olamaz. Buna ilişkin katalog aslı veya il müdürlüğü tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde sunulmalıdır. 

c) Çenter Pivot Sistemlerin çalışacağı kısımda, seçilen parselin En / Boy oranı 1/1,5 ‘den fazla olamaz. Bu durumda aynı yatırım konusu içindeki diğer makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerine başvuru yapabilir. 

4- Tamburlu sistemlerde: 

a) Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı) tamburda bulunan PE ana boru çapı ve uzunluğu da dikkate alınarak en küçük parsel 20 dekardan daha az olamaz. Bir veya birden fazla parsel için yapılan başvurularda, toplam proje alanının her bir 250 dekarlık kısmı için tek bir tamburlu sulama makinası için başvuru yapılabilir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır. 

b) Seçilen parselin kısa kenar uzunluğu proje hesaplamaları için seçilen makineye ait öngörülen modelin kataloğunda belirtilen minimum ıslatma genişliğinden az olamaz. Buna ilişkin katalog aslı veya il müdürlüğü tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde sunulmalıdır. 

5- Akıllı sulama sistemlerinde: 

Başvuru yapılacak parsel içerisinde, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü (projelendirilen parsel alanı) 50 da. ve üzerinde olmalıdır. Birden fazla parselde başvuru yapıldığı durumlarda, bitişik parseller tek parsel gibi değerlendirilmeli, birbirinden bağımsı *de başvuru yapıldığı durumlarda ise her bir parsel için 50 dekar şartı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Proje için belgelenen su kaynağı, sistemin çalışacağı arazi büyüklüğü için yeterli miktarda olmalıdır. 

Ayrıca; yukarıdaki tüm makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerinde (Lineer sistem, Çenter Pivot sistem ve Tamburlu sistem) geçerli olmak üzere, başvuru yapılacak parsel içerisinde sistemin çalışacağı arazide (projelendirilen parsel alanı), bu makineler için kataloglarında belirlenen üst limiti geçmemek şartı ile toprak işlemeli tarım yapılan alanlarda %12’nin üzerinde, toprak işlemesiz tarım yapılan alanlarda %18’in üzerinde eğim olmamalıdır. Buna ilişkin kataloğun aslı veya il müdürlüğü tarafından onaylanmış fotokopisi proje ekinde yer almalıdır. 

ALTINCI BÖLÜM

VI.-Başvuru Sahiplerinden İstenecek Başvuru Belgeleri 

A- l. Başvuru sahibinden istenen belgeler 

1-Hibe başvuru formu (EK-2); Tebliğ ve uygulama rehberi hükümlerine göre uygun olarak doldurulmuş belge. 

2-Sulama projesi (EK-18) de yer alan Dispozisyona göre hazırlanmış proje. 

3-Tasarruflu tarımsal sulama sistemi bilgi formu (EK-4). 

4-Başvuru sahibine ait ÇKS/ TÜKAS’a kayıtlı olduğuna dair belge. 

5-Teknik şartname; Başvuru kapsamında alımı yapılacak, tasarruflu tarımsal sulama sistemine ilişkin olarak marka model belirtilmeden ürünün tüm özelliklerini gösteren teknik şartname başvuru sahipleri tarafından hazırlanarak başvuru evrakları içinde sunulacaktır. (Sulama sistemlerinde kullanılan boru ve boru ek parçaları için teknik şartname olarak, boru cinsi, boru çapı (0), basınç sınıfı (PN), et kalınlığı (mm/mil.), damlatıcı debisi (L/h), damlatıcı aralığı (cm) gibi bilgilerden gerekli olanlar belirtilecektir.) IV-1. Madde b bendinde yer alan (1) ve (2) alt bendinde ve c bendinin (1) alt bendinde belirtilen yatırım konuları kapsamında yer alan makine ile taşınan hareketli yağmurlama sulama sistemlerine (Lineer sistem, Çenter Pivot sistem, Tamburlu sistem ve Güneş Enerjili Sulama) ilişkin olarak kataloglardan edinilen bilgileri içeren teknik şartname. 

6-Nüfus cüzdanı fotokopisi; Gerçek kişi veya Tüzel kişilik adına yetkilendirilen kişiye ait olan belge. 

7-Yetkili kurul kararı; Tüzel kişiliğin başvurusu için alınan karar 

8-lmza sirküleri; Tüzel kişiliklerde yetkilendirilen kişiye ait. 

9-Varsa; (Genç Çiftçi / İyi Tarım Uygulayıcısı / Organik Tarım Müteşebbisi olduğuna dair Sertifika sureti / Şehit ve Gazilerin 1. derece yakını veya Gazi olduğunu gösteren belge. 

10-Toprak fiziksel analiz raporu; Bünye Sınıfı, Tarla Kapasitesi, Solma Noktası, Hacim Ağırlığı, İnfiltrasyon Hızı/ hidrolik iletkenlik bilgilerini içeren rapor. 

11-Sulama suyu analiz raporu. 

12-Su Kaynağı “Kullanım izin / Tahsis belgesi” veya “Yeraltı suyu kullanma belgesi”. 

13-Muvafakatname; Hisseli arazi başvuruları için. 

14-Ticaret sicil gazetesi; Tüzel kişilik başvuruları için, kuruluş ana sözleşmesinde tarımsal faaliyette bulunabileceğine dair ifadeyi içeren gazete. 

15-Başvuruda verilecek taahhütnameler

a) Güneş Enerjili Sulama Sistemleri başvuruları için projenin tamamlanmasından sonra hibe desteği kapsamında tesis edilen güneş enerjisi üreten sistemden elektrik şebekesine bağlantı yapılmayacağına dair taahhütname, 

b) Mikro yağmurlama ve yüzey altı sulama sistemi için başvuru aşamasında yatırımın gerçekleştirileceği alanda, henüz bağ/meyve bahçesi tesis edilmemiş ise en geç ödeme talebi tarihi itibarıyla bağ/meyve bahçesinin tesis edileceğine dair taahhütname, 

c) Başvuru sahibinin başvurusunun kabul edilmesi halinde, proje kapsamında satın alacağı uygun teknik özelliklere sahip malzemeleri, uygun belgelere sahip tedarikçilerden temin edeceğine ve bu belgelerin tamamını ödeme talebi ile birlikte vereceğine dair taahhütname. 

ç) Sebze üretimi için tarla içi mikro yağmurlama sistemleri başvurularında, sebze üretimine uygun proje yapıldığına ve projenin gerçekleştirilmesinden sonra sebze üretimi yapılacağına dair taahhütname. 

d) Hisseli araziler için yapılan başvurularda hissedarların muvafakatine dair taahhütname. 

16- Arazi tahsisine dair resmi belge onaylı Sureti; Arazi Mülkiyeti “tahsisli” başvurular için. 

17- Noter onaylı kira sözleşmesi; Arazi kiralayarak yapılacak başvurular için, arazi kiralama belgesinin noter onaylı sureti, 

18- Adli sicil kaydı; 

Başvuru sahibi gerçek kişi ise kendisi, 

Başvuru sahibi anonim şirket ise yönetim kurulu üyeleri 

Başvuru sahibi limited şirket ise şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler 

Başvuru sahibi limited şirket ve şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi yok ise şirket ortakları Başvuru sahibi kollektif şirket ise şirket ortakları adına istenilecektir. 

Faydalanıcının kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit ol “^S tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihal[e ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması hallerinde ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan ve organize veya örgütlü suçlardan dolayı hükümlü bulunanlar ve Türk Ceza Kanunu’nun 102’nci, 103’üncü ve 104’üncü maddelerinde düzenlenen suçlardan adli sicil kaydı olanlar hibe başvurusunda bulunamaz. 

19- Projeyi hazırlayan yetkiliden istenecek belgeler; 

a) Sulama projesini hazırlayan yetkili Ziraat Mühendisine ait onaylı diploma sureti veya e- devlet sisteminden alınmış mezuniyet belgesi, 

b) Başvuruya esas projeler, 18/12/1991 tarihli ve 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük hükümlerine göre yetkili ziraat mühendisleri tarafından hazırlanır. 

c) İlgili odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge. 

A-2. Faydalanıcıların tedarikçilerden temin edeceği teknik belgeler 

Başvuru kapsamında alımı yapılacak, tasarruflu tarımsal sulama sistemine ilişkin olarak aşağıda yer alan belgelerin yatırım konusuna göre belirtilen hususlar çerçevesinde yatırımcılar tarafından ödeme talebi ile birlikte verilmesi gerekmektedir. 

1-Üretici firmanın ürün hakkında vereceği firma garanti belgesi. 

2-TSE Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi (Çenter pivot, tamburlu, lineer sistem yağmurlama ve Güneş enerjili sulama yatırım konusu başvuruları için) 

3-Kredi uygunluk belgesi veya deney raporu: Güneş enerjili sulama sistemleri başvurularında panel, invertör ve elektrik üretimi ile ilgili diğer parçalar hariç olmak üzere; damla sulama, yüzey altı damla sulama, yağmurlama sulama, mikro yağmurlama sulama sistemleri için alınacak; boru, pompa, filtre, gübre tankı ve yağmurlama başlıkları ile Çenter pivot, tamburlu veya lineer sistem yağmurlama sulama yatırım konusu başvuruları için gereklidir.

4-Faydalanıcının proje kapsamında alimini yaptığı tasarruflu tarımsal sulama sisteminin, başvuru dosyası ile birlikte verdiği teknik şartnameye uygunluğunu gösteren katalog veya üretici firmalardan temin edeceği teknik özellikleri içerir belgeler. 

5-Türkçe Bakım ve Kullanma Kılavuzu (Sulama sistemlerinde kullanılan boru ve boru ek parçaları için istenmeyecektir.) 

6-CE Belgesi (Tedarikçiler hareketli parça içeren ürünlerinde CE işaretinin şartlarını karşılamak ve ürünlerine iliştirmek zorundadır. Ürüne ait uygunluk beyanı dosyası ve teknik dosya gerek görülmesi halinde istenebilecektir.) 

YEDİNCİ BÖLÜM

VII -Başvurular, Değerlendirme ve Değerlendirme Nihai Kararı 

A-l Başvuru şekli, yeri ve zamanı 

Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemleri hibe başvuruları Bakanlık internet adresi veri giriş sistemi üzerinden elektronik ortamda alınır, bu durumda fiziki evraklara ihtiyaç duyulmaz. 

Başvurular, IV-1. maddede yer alan tasarruflu tarımsal sulama sistemi alımlarını gerçekleştirmek amacıyla, bu uygulama rehberinde yer alan başvuru formu (EK-2) ve eklerine uygun olarak hazırlanır. Birden fazla parsel için başvuru yapılacaksa her bir parsel için başvuru formu ayrı ayrı düzenlenir tek proje dosyası olarak sunulur. Başvurular süresi içerisinde veri tabanı üzerinden kayıt altına alınarak yapılır. 

Başvuru dosyası içerisinde yer alan belgeler: 

Teslim Alma Belgesi (Ek 1) 

Ek 1 de yer alan tüm belgeler dosyada yer almalıdır. 

Aşağıdaki belgeler veri tabanına yüklenecektir. 

Teslim Alma Belgesi (EK-1) 

Hibe başvuru formu (EK -2) 

Sulama Projesi Dispozisyonuna uygun (EK-18) 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemi bilgi formu (EK- 4) 

Bakanlık Kayıt Sistemi Belgesi 

Toprak Fiziksel Analiz Raporu 

Sulama Suyu Analiz Raporu 

Su Kaynağı Kullanım İzin/Tahsis Belgesi veya Yeraltı Suyu Kullanım Belgesi 

Başvuru için su kaynağı çeşidine göre alınması gerekli izin belgeleri ve bu belgelere ilişkin şartlar (birden fazla parsel için başvuru yapılacaksa her bir parsel için bu şartlar sağlanarak belgelenmelidir); 

a) Yerüstü su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “su kaynağı kullanım izni/tahsis belgesi”, 

b) Keson kuyular hariç olmak üzere Yeraltı su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “yeraltı suyu kullanma belgesi”,

c) 20/7/1961 tarihli ve 5/1465 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Yeraltı başvurulara hibe desteği verilmez. Ancak kiralanan arazi içinde arazi sahibi adına yeraltı suyu kullanma belgesi olan kuyu mevcut ise kullanımı kabul edilir. Satın alınan arazilerde bulunan kuyular için yapılacak başvurularda, arazinin yeni sahibi adına yeraltı suyu kullanma belgesi alınması gerekir. 

ç) Su kaynağı keson kuyu olan başvurularda kuyu ruhsatı şartı aranmayacaktır. Jeoloji mühendisi ve il proje yürütme birimi elamanlarınca kuyuya ait debinin tespit edilerek tutanağa bağlanması yeterli olacaktır. 

d) Yerüstü su kaynakları için su kaynağı kullanım izni / tahsis t “T^ a yeraltı su kaynakları için yeraltı suyu kullanma belgesinde uygun görülen debilerle, kesoıı kuyularda ölçülerek tespit edilen debiler, sulama projelerinde hesaplama sonucunda bulunan sezonluk toplam sulama suyu ihtiyacını karşılayacak miktarda olmalıdır. Söz konusu debileri karşılamayan sulama projeleri uygun görülmeyecektir. 

e) Sulama birlikleri veya sulama kooperatifleri tarafından işletilen toplu tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinde yer alan hidrantların birden fazla çiftçiye tahsis edilmesi halinde, sulama birliği veya sulama kooperatifinden su kullanım izin belgesi alınması şartıyla aynı hidrant için birden fazla başvuru yapılabilir. Alınacak su kullanım izin belgesinde su tahsisi yapılan parselin, parsel numarası, su alınan hidrantın numarası ve projeye esas tahsis edilecek debi miktarı belirtilmelidir. Ancak, tahsis edilen debilerin toplamı, her bir hidrant için toplu tasarruflu tarımsal sulama sisteminin projesinde belirtilen debinin üzerinde olması durumunda bu belgeler uygun görülmez. Sulama kooperatifleri ve sulama birliklerine ait açık kanal sulama sistemlerinden su tahsis edilmesi durumunda ise sulama kooperatifi veya sulama birliğinden alınacak su kullanma izin belgesinde su tahsisi yapılan parselin, parsel numarası, söz konusu parselin sulama şebekesinde yer aldığı ve su alınan kanalının numarası, çeşidi (ana kanal, tersiyer, sekonder vb.) ve projeye esas tahsis edilecek debi miktarı belirtilmelidir. Ancak, kanal çeşidine göre bu kanaldan tahsis edilen debilerin topla* kanal için toplu tasarruflu tarımsal sulama sisteminin projesinde belirtilen debinin üzerinde olması durumunda bu belgeler uygun görülmez. 

Başvuru sahipleri tek bir il için başvuru yapabilir. Bu başvurular birden fazla parsel ve birden fazla yatırım konusu içerebilir. Farklı parseller için yapılacak başvurularda, bu Tebliğ ve uygulama rehberinde belirlenen gerekli proje kriterlerinin sağlanmış ve su kaynağına ilişkin gerekli izin belgelerinin her bir parsel için alınmış olması gerekir. Her parsel için ayrı proje ve keşfi hazırlanır ve bu keşifler bir icmal ile birleştirilerek başvuru bütçesi oluşturulur. Ancak bitişik parseller için tek proje hazırlanıp başvuru yapılabilir. Başvurular, başvuru yapılan parsellerin bulunduğu ilde yapılır. 

Tarım arazileri üzerinde yapılacak güneş enerjisi sistemleri içeren projeler için, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında alınan izin belgesi, başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir. Uygulama rehberinde belirtilen istisnalar hariç, yapılacak başvurularda yatırım yeri izinlendirmeye tabi değil ise izin gerektirmediğine dair il müdürlüğünden alınan yazının başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmesi zorunludur. 

Uygulama Rehberi kapsamında yapılacak başvurular; Bakanlıkça belirtilen tarihte başlayıp 30 (otuz) gün sürecektir. Bu süre içinde başvuru sahipleri veya noterden vekalet verdiği kişi tarafından başvurular, Bakanlık resmi web sayfası (www.tarimorman.gov.tr) üzerinden başvuru yapılır. İdare tarafından sistem üzerinden başvuru yapılamadığının bildirilmesi durumunda, Uygulama Rehberinde formatı ve içeriği belirlenen ve faydalanıcı tarafından imzalanan dosya teslim alma/dosya iade belgesi (EK-1) başvuru esnasında iki nüsha olarak dosya ile birlikte verilir. 

İdare tarafından sistem üzerinden başvuru yapılamadığının bildirilmesi durumunda; Dosyayı teslim alan başvuru kabul personeli tarafından yapılan, başvuru sahibinin statüsüne göre belgelerin “var/yok” kontrolünde; başvuru belgelerinin eksiksiz olması durumunda, başvuruya ait bilgiler veri tabanına girilir. Başvuruya ait bilgiler veri tabanına yüklenerek başvuru numarası alınır. 

Başvuru sahibi ve başvuru kabul personeli tarafından imzalanan ve başvuru tarihini içeren dosya teslim alma/dosya iade belgesine (EK-1) başvuru numarası verilir ve “Dosya iade” kısmının üstü çizilerek bir nüshası başvuru sahibine teslim edilir. Başvuru belgelerinin eksik olması durumunda başvuru kabul edilmeyerek, başvuru sahibi ve başvuru kabul personeli tarafından imzalanan ve başvuru tarihini içeren dosya teslim alma/dosya iade belgesine (EK-1) başvuru numarası verilmez ve “Dosya teslim alma” kısmının üstü çizilir ve dosya iade belgesinin bir nüshası başvuru sahibine verilerek başvuru dosyası iade edilir. Başvuru sahibi tarafından eksik belgeler tamamlanarak başvuru süresi içinde yeniden başvuru yapabilecektir. Başvuru Belgesinde yer alan belgelerin mevcudiyeti, bu belgelerin içeriklerinin uygun olduğu anlamına gelmez. Başvuru son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde, takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar başvuru yapılabilir. 

Başvuru süresi tamamlandıktan sonra İl Müdürlüğünce hazırlanacak, ilin bütününü içeren ve veri tabanında oluşturulan Başvuru Listesi EK-5 — [TABLO-1] Bakanlığa gönderilir. 

A-2. Başvuracaklara sağlanacak bilgi 

Tebliğ kapsamında başvuru yapacaklar, başvuru konusunda il proje yürütme birimlerine müracaat ederek ihtiyaç duyulan bilgileri edinebilirler. 

İl proje yürütme birimlerince verilecek bilgiler, başvuru hazırlanmasında karşılaşılacak sorulara cevap vermekle sınırlıdır. Bu bilgi, başvurunun kabul edilmesi konusunda bir taahhüt niteliği taşımaz. 

Î1 proje yürütme birimlerinin, başvuru sahiplerine başvuru dosyası hazırlama yükümlülüğü yoktur. 

Başvuru sahipleri, uygulama rehberi ve içinde yer alan başvuru formları ile bilgilendirici dokümanları il müdürlüğü veya Genel Müdürlük internet sayfasından temin ederler. 

İ1 müdürlükleri tarafından düzen hştay, bilgilendirme toplantıları veya internet sayfası vasıtasıyla ilgililere bilgi aktarılabilir. 

B-l. Başvuruların idari yönden incelenmesi 

Başvurunun idari yönden incelenmesi il proje yürütme birimi tarafından yapılır. Gerektiğinde bu birime konu ile ilgili ilave personel il müdürlüğünce görevlendirilebilir. 

Başvurular sistem üzerinden yapılır. İdare tarafından sistem üzerinden başvuru yapılamadığının bildirilmesi durumunda, İl müdürlükleri öncelikli olarak başvuru evraklarını, başvuru sahibinin Tebliğin 10 uncu maddesinde belirtilen niteliklere sahip olup olmadığı yönünden inceler. Teslim alma belgesinde (EK-1) yer alan belgelerin var olması, bu belgelerin içeriklerinin uygun olduğu anlamına gelmez. Başvuru evraklarının içeriklerinin uygunluk kontrollerinde, uygunluk kriterlerini sağlamayan hususlar olması halinde bir tutanağa bağlanarak başvuru reddedilir. 

B-2. Başvuruların teknik inceleme ve değerlendirilmesi 

İl proje yürütme birimi tarafından, başvuru ekinde yer alan ve formatı uygulama rehberinde bulunan sulama projesinin teknik açıdan değerlendirilmesi ve incelemesinde, başvuru sahibi tarafından alımı talep edilen tasarruflu tarımsal sulama Sisteminin su kaynağı, arazi koşulları ve tarımsal üretim planlanması ile üretim desenine uygunluğu ve teknik özellikleri incelenir. Gerektiğinde bu birime konu ile ilgili teknik personel il müdürlüğü bünyesinden veya diğer kamu kurumlarından görevlendirilebilir. 

Başvuru evraklarının teknik açıdan incelenmesi ve değerlendirilmesinde uygunluk kriterlerini sağlamayan hususlar ve eksik başvurular olması halinde sistem üzerinden reddedilir; il proje yürütme birimi gerekli gördüğü durumlarda ret gerekçesini bir tutanağa bağlayabilir. 

C-l. Değerlendirme nihai kararı 

Bu Tebliğ kapsamında kabul edilen başvurularda, hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas proje tutarının, KDV dahil %50’si ile %70’ine kadar değişen oranlarda hibe desteği verilir. 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemlerine yönelik yatırımlar kapsamında kullanılacak bütçenin en az %20’si kadın ve genç girişimciler tarafından gerçekleştirilecek yatırımlar için kullanılır. Kadın ve genç girişimcilerden yeterli sayıda uygun başvuru olmaması ve ayrılan bütçenin kullanılamaması durumunda ayrılan bu bütçe diğer faydalanıcılar için kullanılır. 

Birinci derece tarımsal amaçlı örgütler, kadınlar ve gençler tarafından gerçekleştirilen başvurular öncelikli olarak değerlendirilir. 

Tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı ilan edilen olduğunun tespit edildiği havzalarda yapılacak başvurularda tüm konular için %70, 

Program kapsamında başvuruların yapıldığı her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek miktarı kadar başvuruya hibe desteği sağlanır, değerlendirme nihai kararı söz konusu ödenek esas alınarak verilir. İllere tahsis edilecek ödenek tutarı, belirtilen kriterler ve tarımsal üretim planlanması dikkate alınarak başvuru sayısı ve talep edilen hibe miktarına göre bütçe imkânları çerçevesinde belirlenir. 

IV-1. maddede yer alan e bendinin (1) ve (2) alt bentlerinde belirtilen yatırım konularına, a bendinin (1), (2), (3), (4) alt bendi ve b bendinin (1) ve (2) alt bentlerinde belirtilen yatırım konularına aynı parselde birlikte başvurulmadığı durumlarda bütçe önceliği IV-1 madde a bendinin (1), (2), (3), (4) alt bendi ve b bendinin (1) ve (2) alt bentlerinde belirtilen yatırım konularındadır. Her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek öncelikle IV- 1.maddede yer alan a. Bendinin (1), (2), (3), (4) alt bendi ve b bendinin (1) ve (2) alt bentlerinde belirtilen yatırım konularına tahsis edilecek, arta kalması durumunda ise IV-1.maddede yer alan c bendinin (1) ve (2) alt bentlerinde belirtilen yatırım konularına tahsis edilecektir. 

Başvuruların, idari, teknik ve ekonomik açılardan incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda uygun görülen başvurular için veri tabanından proje numarası alınır. Uygun görülen başvurulara ait hibe tutarının, illere tahsis edilmiş ödenek tutarını geçmemesi durumunda uygun görülen başvurular için asil başvuru sahibi listesi EK-6 — [TABLO-2] hazırlanır, uygun görülen başvurulara ait hibe tutarının, illere tahsis edilmiş ödenek tutarından fazla olması durumunda ise, güncel uygulama rehberinde formatı ve içeriği verilen başvuru değerlendirme kriterleri tablosu (EK-3) düzenlenerek puanlama yapılır. Yapılan puanlama sonuçlarına göre asil EK-6 – [TABLO-2] ve yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listeleri hazırlanır. Hazırlanan bu listeler il müdürlüğünün teklifi Genel Müdürlüğün onayı ile kesinleşir. 

C-2. Değerlendirme sonuçlarının açıklanması 

Son başvuru tarihi mesai bitimine kadar teslim edilen başvurular en fazla 30 (otuz) gün içerisinde il proje yürütme birimi tarafından incelenerek değerlendirilir. Değerlendirme kriterlerine ve ödenek durumuna göre asil EK-6 – [TABLO-2], reddedilen EK-9- [TABLO-2c] ve yeterli ödenek tahsis edilememesi halinde yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahipleri listeleri hazırlanarak onaya sunulur, onay süresi 5 günü geçemez. Onaylanan asil EK-6 – [TABLO-2] ve varsa yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listeleri 5 (beş) gün süresince il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında ilan edilir, onaylanan asil ve yedek başvuru sahipleri ile reddedilen başvuru sahiplerine ayrıca yazılı tebligat yapılmaz. 

Asil listedeki EK-6 – [TABLO-2] başvuru sahiplerinden değerlendirme sonuçlarının yayınlanmasının son gününden itibaren 10 (on) gün içerisinde hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin yerine, varsa yedek EK-7 – [TABLO-2a] listeden puan sıralamasına göre uygun sayıda başvuru sahibi belirlenerek, yedek listeden hibe desteği almaya hak kazanan başvuru sahibi listesi EK-8 – [TABLO-2b] oluşturulur. Oluşturulan liste il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında 5 (beş) gün süresince ilan edilir, bu başvuru sahiplerine ayrıca yazılı tebligat yapılmaz. 

İl Müdürlüğünce hazırlanacak, ilin bütününü içeren ve veri tabanında oluşturulan asil EK6 – [TABLO-2], reddedilen EK-9- [TABLO-2c] ve yeterli ödenek tahsis edilememesi durumunda yedek EK-7 – [TABLO-2a] başvuru sahibi listelerinin birer sureti Bakanlığa gönderilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

VIII-Hibe Sözleşmesi, Uygulama ve Hibe Desteği Ödemesi 

1-Hibe sözleşmesi 

Asil listedeki EK-6 – [TABLO-2] başvuru sahipleri, değerlendirme sonuçları il müdürlüğü internet sitesinde ve duyuru panolarında yayımlanmasının son gününden itibaren 10 (on) gün içinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamak zorundadır. Bu süre hiçbir şekilde uzatılamaz. Hibe sözleşmesinin imzalanacağı son günün tatil gününe denk gelmesi halinde, takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hibe sözleşmesi imzalanabilir. Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ile başvuru sahipleri veya noterden vekalet verdiği kişi arasında akdedilir. Hibe sözleşmesi (EK-10) içerik ve formatı, Genel Müdürlük tarafından Tebliğ çerçevesinde hazırlanan bu uygulama rehberinde yer alır. 

Yedek listeden hibe desteği almaya hak kazanan başvuru sahipleri EK-8- [TABLO-2b], yedek liste değerlendirme sonuçlarının yayımlanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamak zorundadır. Hibe sözleşmesinin imzalanacağı son günün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hibe sözleşmesi imzalanabilir. 

Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ile faydalanıcı arasında iki adet olarak akdedilir. Taraflarca imzalanmış hibe sözleşmesinin bir adedi il müdürlüğü, bir adedi de faydalanıcı tarafından muhafaza edilir. 

Süresi içerisinde hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahipleri hibe desteğinden yararlandırılmazlar. 

Gerçek kişilerin başvurularında başvuru sahibinin, hibe sözleşmesini imzalamadan önce veya sözleşme imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde, yasal mirasçılarının talep etmesi durumunda başvuru koşullarının sağlanması koşul u ile hibe başvurusu veya hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir. 

Tadil edilen hibe sözleşmesine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir ve taraflarca imzalanan hibe sözleşmesinin güncellenen sayfaları tarayıcıdan geçirilerek veri tabanındaki ilgili kısma eklenir. Söz konusu güncellemenin yapılmasının gerektiği hallerde öncelikle Genel Müdürlüğün ilgili birimine resmi yazı ile bilgi verilmesi gerekmektedir. 

Başvuru sahibinin başvuruda belirlediği hibeye esas satın alım tutarının, sözleşmede yer alacak referans fiyat farkı tutarı ve hibeye esas satın alma tutarı miktarları, başvuru süresinin bitiminden sonra Bakanlık ve/veya Genel Müdürlük resmi internet sitesinde yayınlanan referans fiyat listeleri yardımıyla belirlenir. Sözleşmede yer alacak hibeye esas satın alım tutarı üst limitleri ifade eder ve bu tutarın tespitinde kullanılan fiyatlar referans fiyatın üzerinde olamaz. Referans fiyat listesinde olmayan veya metraj gerektiren tasarruflu tarımsal sulama sisteminin hibe sözleşme değerini belirlemekte il proje yürütme birimi yetkilidir. 

Î1 müdürlüğü tarafından veri tabanında oluşturulan, asil listeden hibe sözleşmesi imzalayan faydalanıcıların listesi EK-6 – [TABLO-2] ve varsa yedek listeden hibe sözleşmesi imzalayan faydalanıcıların listesinin EK-12 – [TABLO-3a] bir sureti Genel Müdürlüğe gönderilir. 

2-Yükûmlülüklerin yerine getirilmemesi 

FaydalanıcıTebliğ, Uygulama Rehberi ve hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği takdirde, il müdürlüğü hibe sözleşmesini fesih eder. Fesih işleminin gerçekleşmesi için, feshe neden olan ve faydalanıcı tarafından ihlal edilen hususlar belirtilerek hibe sözleşmesinin ilgili maddesine göre sözleşmenin tek taraflı feshine ilişkin sözleşme makamı olan Î1 Müdüründen “Fesih Onayı” alınır. Daha sonra fesih gerekçeleri ile birlikte alınan bu fesih onayı faydalanıcıya tebliğ edilerek fesih işlemi tamamlanır. Sözleşmenin feshine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir. 

Hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği için hibe sözleşmesi fesih edilen faydalanıcılar, hibe sözleşmesi hükümlerine göre 3 (üç) yıl süreyle tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinin desteklenmesi kapsamında hibe desteğinden yararlanamaz. 

3-Satın alma usul ve esasları 

Faydalanıcılar, yatırımın uygulamasında yapacakları her türlü satın alımını başvuruda belirlediği ve ekinde verdiği teknik şartnameye uygun olarak yapar. Güneş enerjili sulama sistemlerinde enerji üretimine ilişkin parçalarla ilgili teknik şartname bu uygulama rehberinin çeşitli hükümler başlığı altında belirtilen teknik özelliklere uygun olmalıdır. 

İ1 proje yürütme birimi onayı olmaksızın başvuruya ait proje unsurları değiştirilemez. Ancak, başvuruya ait proje unsurlarında teknik bir gerekçe ile değişiklik yapılması gerektiği halde; proje tamamlanma süresi içinde faydalanıcı bu durumu gösteren belgeler ve dilekçe ile il müdürlüğüne başvurur. Î1 proje yürütme birimi 10 (on) gün içerisinde değişiklik talebini inceler, değişikliğin uygun görülmesi halinde, hibe sözleşmesinde belirtilen hibeye esas proje tutarı ile bu tutara ilişkin sözleşme ekindeki malzeme miktarını aşmaması ve puanlamayı etkilememesi kaydıyla faydalanıcı ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesi ek metni düzenlenerek değişiklik yapılabilir. 

Referans fiyat listesinde yer alan sınırlamalar dikkate alınmak şartı ile, Referans fiyat listesinde bulunmayan veya metraj gerektiren tasarruflu tarımsal sulama sistemi için, fiyat tespitlerini il proje yürütme birimi bir rapora bağlayarak hazırlar. Fatura kalemlerinin veya bedelinin referans fiyattan fazla olması durumunda, sadece referans fiyatın belirlenen hibe oranı üzerinden hibe desteği ödenir. Ancak, tasarruflu tarımsal sulama sisteminin hibeye esas yatırım tutarı referans fiyatın altında olduğunda satın almada gerçekleşen fiyat üzerinden kesilen fatura kalemlerinin veya bedelinin KDV dahil belirlenen hibe oranında destek sağlanır. 

Ödeme talebi ile birlikte ibraz edilmesi gereken fatura tutarı, en az gerçekleşen satın alma tutarı kadar olmalıdır. Faturada, malzeme birim fiyatlarının referans fiyatlardan yüksek olması halinde, referans fiyatlar, düşük olması halinde ise faturada belirtilen fiyatlar ödemede dikkate alınır. 

Faydalanıcı, satın aldığı tasarruflu tarımsal sulama sisteminin, başvuru yaptığı parselde montajının tamamlanmasından sonra alıma ait faturayı kestirir ve bu uygulama rehberinde örneği yer alan Satın Alma Tutanağını (EK-15) düzenletir. 

Satın alma kapsamında faydalanıcılarla yapılacak uygulama sözleşmeleri ve bunlara ait ödemeler Türk Lirası olarak yapılır. Tedarikçilerle yapılacak uygulama sözleşmelerinde fiyatların artırılamayacağı belirtilir. 

Satın alınacak yağmurlama sulama makineleri, tasarruflu tarımsal sulama sistemi unsurlarına (pompa, filtre, gübre tankı) ait, model, üretim yılı, şase ve seri numarası gövdeye işlenmiş ve görülebilecek bir yerde olmalıdır. 

4-Hibe desteği ödeme talebi 

Faydalanıcılar, satın almalara ait fiili gerçekleşmelerden sonra ödeme taleplerini, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş fatura ve uygulama rehberinde yer alan ödeme talep formu( EK-16) ekinde istenilen belgeler ile birlikte satın almayı takiben on gün içerisinde, son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar, il müdürlüğüne teslim eder. 

Yatırımcı tarafından sunulan belgeler tam ve uygun değilse, tespit edilen eksiklikleri bildiren bir yazı ekinde ödeme talebi iade edilir. Faydalanıcılar belirtilen eksiklikleri tamamladıktan sonra süresi içinde tekrar ödeme talebinde bulunabilir. 

Kabul edilen başvurulara ilişkin olarak başvuru sahibi ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, IV-1. Maddesinde belirtilen yatırım konularında 75 (yetmiş beş) gün içerisinde alımı yapılan malzemelerin tarlada montajının tamamlanmış olması gerekir. Fatura tarihinin bu süreyi aşması ve/veya ödeme talebinin süresi içinde yapılmaması durumunda il müdürlüğünce hibe sözleşmesi feshedilir. Hibe sözleşmesinde belirtilen durum ve mücbir sebepler haricinde hibe sözleşmesine ilişkin süre uzatımı ve askıya alma söz konusu değildir. 

Faydalanıcı tarafından verilen ödeme talebi ve eklerinin uygun görülmesi halinde, kopyaların aslına uygunluğu onaylanır ve aslı faydalanıcıya iade edilir. Î1 proje yürütme birimi, faydalanıcının ödeme talebi tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde 5488 sayılı Tarım Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre tasarruflu tarımsal sulama sisteminin başvuruya ait parselde montaj kontrollerini yaparak tespit tutanaklarını (EK-17) düzenler. Tutanakta, alınan tasarruflu tarımsal sulama sisteminin Tebliğ, uygulama rehberi ve hibe sözleşmesindeki hususlara uygun olup olmadığı, teknik özelliklere, sunulan projeye ve faturaya uyumlu olup olmadığı belirtilir. Faturada mutlaka yazılı olması gereken şase ve seri numarası tespit tutanağında teyit edilmelidir. Tespit tutanağı (EK-17) düzenlendikten sonra ödeme talebine ilişkin gerekli bilgiler veri tabanına girilerek, ödeme icmaline dahil edilir. Ödeme talebi formu, tespit tutanağı (ekindeki malzeme listesi dahil) ve fatura görüntüleri sisteme yüklenmelidir. 

Hibe sözleşmesine uygun olarak satın alma yapılan ve tespit işlemleri tamamlanan faydalanıcının ödeme taleplerine ait veriler il müdürlüklerindeki yetkili kişilerce veri giriş sistemine girilir. İ1 müdürlüğü tarafından, veri tabanından alınan ödemeye esas faydalanıcı listesi EK-13 – [TABLO-4] iki nüsha, ilçe detayında icmal tablosu EK-14 – [TABLO-5] ise bir nüsha şeklinde düzenlenir. Düzenlenen ödemeye esas faydalanıcı listesi EK-13 – [TABLO-4] bir nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir, bir nüshası da il müdürlüğünde muhafaza edilir. Onay sorumluluğu il müdürlüklerine ait olan ödemeye esas faydalanıcı listesi EK-13 – [TABLO-4], Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince ödemesi yapılmak üzere Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne gönderilir ve ödeme tutarı Banka aracılığı ile faydalanıcının hesabına aktarılır. 

İ1 müdürlükleri, ödeme işleminden sonra faydalanıcıların Banka bilgilerinde ve ödenecek rakamda hata tespit ederse, yetkili kişilerce “hata düzeltme” başlığı altında doğru bilgiler, uygulama yılı itibarıyla ödemelerin son ayı olan aralık ayının en geç yirmisine kadar Genel Müdürlüğe tablo halinde gönderilir. Genel Müdürlük bu hata düzeltmelerini tek liste halinde ödeme yapan Bankaya yazı ile bildirir. 

5-Hibe desteği ödemeleri 

Ödemeler bütçe serbestliği çerçevesinde yapılır. 

Her parsele ait ödemeye ilişkin veriler sisteme ayrı ayrı girilmelidir. 

Hibe ödemesi, faydalanıcı gerçek kişi ise T.C. kimlik numarasına, tüzel kişi ise vergi numarasına göre faydalanıcı adına Bankadaki hesaba gönderilir. 

Hibe ödemeleri, Türk Lirası olarak yapılır. 

Ödeme talebiyle birlikte, fay dalamalar tarafından 6183 sayılı Kanuna göre vergi dairelerince verilecek vadesi geçmiş vergi borcu olmadığına dair güncel belge ile Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair güncel belgenin ibraz edilmesi gerekir. 

Maliye Bakanlığı ve ilgili kurumlar tarafından taksitlendirilmesi gerçekleşenler hariç olmak üzere vadesi geçmiş vergi borcu olan faydalanıcılara hibe ödemesi yapılmaz. 

Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan faizi ile birlikte anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. Haksız ödemenin tahsili için gerekli işlemler il müdürlüğünce yürütülür. 

Bu Tebliğle belirlenen destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilenler il müdürlüklerinin internet sitelerinde ilan edilerek 5488 sayılı Kanunun 23’üncü maddesi gereğince 5 (beş) yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmaz. 

6-Programdan sağlanan malların mülkiyeti 

Faydalanıcı, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tasarruflu tarımsal sulama sisteminin mülkiyetini, yerini ve amacını ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 5 (beş) yıl boyunca değiştiremez. Bu amaçla, il müdürlükleri yatırımları 5488 sayılı Kanun ve 5403 sayılı Kanun hükümlerine göre 5 (beş) yıl boyunca yılda en az bir kere olmak üzere sulama sezonunda yerinde kontrol eder ve bu kontrolü tutanağa bağlar. Oluşturulan kontrol icmallerini her yıl aralık ayının son gününe kadar Genel Müdürlüğe gönderilir. 

Hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tasarruflu tarımsal sulama sisteminin mülkiyetinin, yerinin ve amacının değiştirildiği tespit edilmesi durumunda, il müdürlüğü hibe sözleşmesini fesih eder. Fesih işleminin gerçekleşmesi için, feshe neden olan ve faydalanıcı tarafından ihlal edilen hususlar belirtilerek hibe sözleşmesinin ilgili maddesine göre sözleşmenin tek taraflı feshine ilişkin sözleşme makamı olan Î1 Müdüründen “Fesih Onayı” alınır. Daha sonra fesih gerekçeleri ile birlikte alınan bu fesih onayı faydalanıcıya tebliğ edilerek fesih işlemi tamamlanır. Sözleşmenin feshine ilişkin bilgiler veri tabanına girilir. 

DOKUZUNCU BÖLÜM

IX-Uygulamaya İlişkin Çeşitli Hükümler 

A-Çeşitli Hükümler 

1-Bakanlığımızca yetkilendirilmiş ve ilgili analiz parametrelerinden yetkili laboratuvarlar tarafından (tadlab.tarbil.gov.tr) yapılmış, toprakta fiziksel analiz (Bünye Sınıfı, Tarla Kapasitesi, Solma Noktası, Hacim Ağırlığı, İnfiltrasyon hızı/hidrolik iletkenlik bilgilerini içeren) ve sulama suyu analiz raporlarının başvuru ile beraber ibraz edilmesi gerekir. Toprak analizlerinde ada, parsel numarası veya mevkii belirtilmelidir, Toprak örneği alınırken ürün çeşidine göre (tek yıllık, dikili ve çok yıllık vb.) en az 0-30, 30-60 cm’den az olmamak kaydı ile örneğin alınmasına dikkat edilmelidir. Sulama suyu analizlerinde kaynak adı, ada, parsel numarası veya mevkii belirtilmelidir. Sulama suyu analiz raporları başvuru yılı dahil son 5 (beş) yıl içinde alınmış olmalıdır. Kamu kurumlan tarafından yapılmış toplu tasarruflu tarımsal sulama sistemlerinin projelerinin sulama sahası içerisinde yer alan parseller için yapılan başvurularda, toplu tasarruflu tarımsal sulama sistemleri projesi içerisindeki toprak fiziksel analizleri yapılış tarihine bakılmaksızın o parsel için geçerli sayılır. Su kaynağı çeşidi Kamu kurumlan tarafından yapılmış “su depolama yapısı” olan (baraj, gölet) veya “yerüstü” / “yeraltı” su kaynağı olan başvurularda, su kaynağı için su analiz raporu istenilmeyecektir. Sulama suyu kalitesi TıAı(CıSı), TıA2(CıS2), T2Aı(C2Sı) ve T2A2(C2S2) dışında olan projelere ve su kaynağı olmayan arazilere hibe desteği verilmez. 

Pompajlı sulamalarda manometrik yükseklik (hm) dikkate alınarak motor pompa hesabı yapılacaktır. 

Sulama tesisi boru hatlarının karayolu, demiryolu, sit alanı, ekili dikili, mera ve zeytinlik alanları ile orman arazisi gibi yerlerden geçmesi söz konusu ise ilgili kurumdan alınacak geçişe ilişkin izin belgesi başvuru dosyasına eklenecektir. 

Başvuru yapılan parselin tasarruf şeklini (kendi malı, kira, tahsis) belirten başvuru sahibi adına düzenlenmiş Bakanlıkça belirlenen kayıt sistemi belgesinin ibrazı zorunludur. 

Başvuru sahipleri tek bir il için başvuru yapabilir. Bu başvurular birden fazla parsel ve birden fazla yatırım konusu içerebilir. Farklı parseller için yapılacak başvurularda, Tebliğ ve bu uygulama rehberinde belirlenen gerekli proje kriterlerinin sağlanmış ve su kaynağına ilişkin gerekli izin belgelerinin her bir parsel için alınmış olması gereklidir. Her parsel için ayrı proje ve keşfi hazırlanır ve bu keşifler bir icmal ile birleştirilerek başvuru bütçesi oluşturulur. Ancak bitişik parseller için tek proje hazırlanıp başvuru yapılabilir. Başvurular, başvuru yapılan parsellerin bulunduğu ilde yapılır.

Teklif edilen tasarruflu tarımsal sulama sistemi ve buna ait malzeme miktarı ile kapasitesi, başvuru yapılan parsel/parseller alanının ihtiyacının üstünde olamaz. Tarla içi yağmurlama sulama sistemleri taşınabilir veya yarı sabit sistem olarak projelenecektir. Yarı sabit yağmurlama sulama projelerinde, sadece ana hatlar toprak altına döşenmek şartıyla sabit hat olarak değerlendirilecek, lateral boru hatları ise taşınabilir hatlar olarak değerlendirilecektir. Yağmurlama sulama sistemlerinde sabit olarak projelenen lateraller hibe desteği kapsamı dışındadır. Yağmurlama ve yüzey altı damla sulama sistemlerinde toprak altına döşenecek ana hatların kazı işçiliği faydalanıcılar tarafından karşılanacak ve ayni katkı olarak proje bütçesinde yer alacaktır. Söz konusu işçilik giderleri, hibeye esas proje içerisinde değerlendirilmeyecektir. Başvurular yatırım konusuna göre sistemde kullanılacak gerekli tüm unsurları içermelidir. Örneğin sadece ana hat, sadece lateral hattı, sadece gübre tankı veya bunlardan birkaçına hibe desteği verilmez. 

Başvuru yapılan parseller için kadastro kaydına uygun, köşe koordinatlarının işlendiği ölçekli boru/makine yerleşim planı ile bunlara göre hazırlanmış malzeme metrajı ve keşif EK- 18’de yer alan örnek sulama projesi dispozisyonuna uygun olarak başvuru ekinde verilmelidir. 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemi kurulması projeleri, 24/01/1992 tarihli ve 21121 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük” hükümlerine göre yetkili ziraat mühendisleri tarafından hazırlanmalı ve onaylanmalıdır. Projeyi hazırlayarak onaylayan ziraat mühendisinin diploma onaylı sureti veya e-devlet sisteminden alınmış mezuniyet belgesi proje başvurusuna eklenmelidir. Ayrıca proje hazırlayacak ziraat mühendisleri, başvuru belgeleri ile birlikte Ziraat Mühendisleri Odasına üye olmak zorundadır. 

Tarlada montajı yapılmayan ve eksik teslim edilen tasarruflu tarımsal sulama sistemine hibe desteği verilmeyecektir. Sulama sistemi kurulmasında kullanılacak borularda çeşitlerine göre aşağıdaki bilgiler boru üzerinde fabrikasyon baskılı olarak yer almalıdır. Bu bilgileri içermeyen borular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

2-Ana hatlarda veya iletim hatlarında kullanılacak PVC-U veya PE borularda; 

i. Firma adı ve/veya marka veya model, 

ii. Üretim tarihi, 

iii. Boru çapı (Ø), 

iv. Basınç sınıfı (PN). 

3-Yağmurlama sulama lateral boru hatlarında kullanılacak borularda; 

v. Firma adı ve/veya marka veya model, 

vi. Üretim tarihi, 

vii. Boru çapı (Ø). 

4-Yüzey üstü ve yüzey altı damla sulama lateral boru hatlarında kullanılacak borularda; 

viii. Firma adı ve/veya marka veya model, 

ix. Üretim tarihi, 

x. Boru çapı (Ø), 

5- Et kalınlığı (mm veya mil)

xi. Diamlatıcı debisi (L/h), 

xii. Damlatıcı aralığı (cm). 

Sulama sisteminin özellikleri dikkate alınarak, “Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemi Bilgi Formu” (EK-4) eksiksiz olarak doldurulmalı ve hibe başvuru formu (EK-2) ekinde teslim edilmelidir. 

Başvuru sahipleri bu uygulama rehberinde belirtilen yatırım konularından başvuru yapabilir. Yüzey altı damla sulama başvuruları çok yıllık yem bitkileri, tarla bitkileri, bağ ve meyve ağaçları sulaması için yapılabilir. Tarla içi mikro yağmurlama sistemleri ağaç altı sulama sistemleri olduğundan, bu kapsamda meyve bahçeleri için hazırlanan projeler için başvuru yapılabilir. Ancak, uygun proje şartı ile sebze üretimi için yapılan başvurular da kabul edilir. Başvuru aşamasında yatırımın gerçekleştirileceği alanda henüz meyve bahçesi tesis edilmemiş ise en geç ödeme talebi tarihi itibarıyla meyve bahçesinin tesis edileceğine dair taahhütname başvuru sahibi tarafından başvuru belgeleri ile beraber verilir. Ayrıca sebze üretimi için yapılan başvurularda projenin gerçekleştirilmesinden sonra sebze üretimi yapılacağına dair taahhütname başvuru sahibi tarafından başvuru belgeleri ile beraber verilir. 

6-Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması başvurularında; 

a) Çok yıllık yem bitkileri, tarla bitkileri, meyve ağaçları ve bağ sulaması i<çin başvuru yapılabilir. 

b) Her bir sulama ünitesinde yeten kadar sayaç, vantuz, tahliye vanası ve manometre olmalıdır. 

c) Kullanılacak damla sulama borularının garanti süreleri ve taahhütleri belirlenmelidir. 

ç) Boru; et kalınlığı 16 mm çapındaki damla sulama borusu için en az 1 mm, 20 mm çapındaki damla sulama borusu için en az 1,1 mm olmalıdır. 

d) 16 mm çapındaki damla sulama borusu en az 2 atm basınca 20 mm çapındaki damla sulama borusu ise en az 3 atm basınca dayanıklı olmalıdır. 

e) Damla sulama boruları anti sifon özelliğine sahip olmalıdır. 

7-Güneş enerji sulama sistemlerine başvurularında; 

Yatırım konularının c bendinin (1) alt bendi Güneş enerjili sulama sistemleri kurulması için faydalanıcılar parselinde hibe desteği almak istedikleri bu uygulama rehberinin IV.-1 maddenin a bendinin (1), (2), (3), (4) alt bendi ve b bendi (1) ve (2) alt bentlerindeki yatırım konuları ile birlikte sulama sistemini çalıştıracak gerekli enerjiyi sağlayacak güneş enerjisi panelleri ile birlikte başvurabilirler. Bu durumda sulama projesi ve güneş enerjisi projesi ayrı ayrı hazırlamak zorundadırlar. 

Ayrıca su kullanım izin belgesi ıçin; Rehberin Yedinci bölümün A.l. bendinde yer alan 

a) Yerüstü su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Su Kaynağı Kullanım İzni/Tahsis Belgesi”, 

b) Yeraltı su kaynakları için ilgili kurumdan alınacak “Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi” ibraz edilecektir. 

Rehberin IV. bölümün c bendi (1) alt bendine başvuracak faydalanıcılar güneş enerjisi ile ilgili başvurular, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre çıkarılan yönetmelik ve genelge kapsamında gerekli izinler alınarak iş ve işlemler yürütülür. 

Güneş enerjili sulama sistemlerine ilişkin, bu uygulama rehberinde geçen hususlara ilave olarak; sisteme ilişkin panel, inverter üniteleri ve sistemin diğer parçalarında aranacak teknik özellikler aşağıda belirtilmiştir. 

B-l Panellere İlişkin Teknik Özellikler; 

a) Kullanılacak paneller kendi içinde, inverterler kendi içinde aynı marka, tip ve model olacaktır. Güneş enerjisi sisteminde kullanılacak FV panellerin üretim tarihi ile güneş enerjisi sisteminin kurulum tarihi arasındaki süre 12 ay (on iki ay) dan fazla olmayacaktır. 

b) Sitem i çerisinde kullanılacak tüm cihazlar, yeni ve kullanılmamış olacak, üzerlerinde marktı, model ve: imal tarihini gösteren işaret, yazı, rakam vs. türünden bilgiler bulunacaktır. 

c) Kullanılan panellerin hepsi aynı tipte ve güçte olmalıdır. Farklı model ve güçlerdeki paneller aynı sistem içinde kullanılmayacaktır. 

ç) FV paneller işletmeye alındıktan 10 yıl sonra nominal gücün % 90Tnı, 25 yıl sonra %80’ini verebilmelidir. 

d) FV panellerin negatif güç toleransı % -5’ten küçük olmamalıdır. 

e) Panellerin bağlantı kutusu IP65 suya dayanıklılık standardını sağlamalı, konektörler orijinal MC3 ya da SMK tipi olmalıdır

f) FV panelleri -20°C / +40°C ortam sıcaklığı ile -40°C / +85°C modül çalışma sıcaklığında ve %0 ile %85 bağıl nem oranında sorunsuz çalışabilmelidir 

g) FV Modüller “CE” belgeli, IEC 61215, IEC 61730-1 ve IEC 61730-2 standartlarına uygunluk sertifikalı olacaktır. 

ğ) FV Modüllerin üzerine etki edebilecek rüzgâr, kar, buz taşıma ve emme dayanımlarının IEC 61215 Edition 2 standardına uygun olacaktır. 

h) FV panellere ilişkin üretici firma tarafından 10 yıl mekanik garanti ve 25 yıl ömür garantisi belgesi olmalıdır. 

i) 2 İnverter ve DC kontrol Ünitelerine ilişkin teknik özellikler; 

a) İnverter IP65 suya dayanıklılık standardını sağlamalıdır. 

b) Verim en az %95, Euro Verimi en az %97 olmalıdır. 

c) Üretici tarafından verilen ürün garantisi minimum 5 sene olmalıdır 

ç) İnverter DC ters polarite ve AC kısa devre korumalı olmalıdır 

d) IEC 62103 standartlarında koruma sınıfı I, IEC 60664 yüksek gerilim kategorisine göre koruma sınıfı III olmalıdır. 

e) İnverterler IEC 61000, IEC 55022, EN 50178 standartlarına uygun olmalı ve CE belgesi taşımalıdır. 

f) Kontrol ünitesi CE belgeli ve 2006/42/EC, 2004/108/EC, 2006/95/EC standartlarına uygun olmalıdır. 

g) İnverter ve DC kontrol ünitelerinin maksimum güç noktası (MPPT) takip özelliği olmalıdır. 

h) 3 Sistemin diğer parçalarına ilişkin teknik özellikler 

a) Sistemde kullanılacak malzemeler ile kumanda ve güç kablolarında TSE, IEC standartlarına ve ISO 9000 serisine uygunluk ve CE belgeli olmalıdır. 

b) DC Kablolar IEC 62930 ve EN 50618 standartlarına ait sertifikası bulunmalıdır. 

c) Fotovoltaik enerji kabloları yüksek sıcaklık ve ısıya dayanıklı UV dirençli çift izoleli halojensiz, nominal kablo kesiti TÜV tarafından onaylanmış, IEC 60228 ve IEC 60287 standardına uygun olarak üretilmiş olmalıdır. 

ç) AC kablolar TSE belgesine sahip ve TS IEC 60502 standardına uygun üretilmiş olmalıdır. 

d) AC kabloların maksimum çalışma sıcaklığı en az 70 C° olmalıdır. 

e) FV solar kablo ve Solar kablo- inverter bağlantılarında MC4 tipi erkek ve dişi tip konektörler kullanılacaktır. Konektörler özel bağlantı (kuplaj) elemanları ve soketler -40°C ile 90°C arası işletme sıcaklığına uygun IP67 koruma sınıfına haiz Yüksek akıma uygun TÜV onaylı olmalıdır. 

f) DC minyatür devre kesiciler (MCB) IEC 60947-2 standardına uygun üretilmiş olmalıdır. 

g) Sistem bir bütün olarak en az (10) yıl garantili olmalıdır. 

ğ) İzleme süresince sistemden elektrik şebekesine bağlantı yapılmayacaktır. 

Tasarruflu tarımsal sulama sistemi için yapılacak başvurular; Bakanlıkça belirtilen tarihte başlayıp 30 (otuz) gün sürecektir. Bu süre içinde başvuru sahipleri veya noterden vekalet verdiği kişi tarafından https://tss.tarimorman.gov.tr internet adresi üzerinden yapılır. Başvurusu, sözleşmesi, tesisi ve ödemesi bir sonraki yıla aktarılamaz 

B-4. BİLGİ SİSTEMİ 

B-4.1. GENEL HÜKÜMLER 

(1) Kırsal Kalkınma Destekleri Bilgi Sistemi (bundan sonra “Sistem” olarak anılacaktır); başvuru, değerlendirme, puanlama, belge yönetimi ve takip süreçlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla kullanılır. 

(2) Sisteme erişim, kimlik doğrulama ve yetkilendirme mekanizmaları ile güvence altına alınmıştır. Kullanıcılar sisteme yalnızca kendilerine tanımlanmış roller ve yetkiler çerçevesinde erişim sağlar. 

(3) Sistemdeki tüm işlemler kayıt altına alınır ve işlem geçmişi saklanır. Yapılan değişiklikler; işlemi yapan kullanıcı, tarih ve saat bilgisi ile birlikte izlenebilir durumdadır. 

B-4.2. KULLANİCİ ROLLERİ VE YETKİLERİ 

(1) Sistemde dört temel kullanıcı rolü tanımlıdır: 

a) Süper Yönetici (Admin): Sistemin tüm modüllerine tam erişim yetkisine sahiptir. Etap tanımlama, kullanıcı yönetimi, puanlama kriterleri, belge tanımları ve sistem konfigürasyonu işlemlerini yürütür. 

b) İl Müdürü (CityManager): Kendi ili kapsamındaki başvuruların değerlendirilmesi, T1-T5 değerlendirme tablolarının doldurulması ve puanlama işlemlerini yürütür. 

c) Görevli/Personel (Officer): İ1 müdürü tarafından yetkilendirilen operasyonel işlemleri gerçekleştirir. 

d) Vatandaş (Citizen): Başvuru oluşturma, belge yükleme, başvuru durumu takibi ve profil yönetimi işlemlerini gerçekleştirir. 

(2) Her kullanıcıya il bazlı erişim yetkisi tanımlanır. Kullanıcılar yalnızca yetkilendirildiği il/ilçe kapsamındaki verilere erişebilir. 

B-4.3. ETAP (DÖNEM) YÖNETİMİ 

(1) Her hibe dönemi için sistemde bir etap tanımlanır. Etap tanımı aşağıdaki bilgileri içerir: 

a) Temel bilgiler: Etap kodu (YYYY-NN formatında), etap adı, açıklama. 

b) Dönemler: Her etap için beş ardışık dönem tanımlanır. Her dönemin başlangıç tarihi, bir önceki dönemin bitiş tarihinden sonra olmalıdır: 

• Başvuru dönemi (başlangıç ve bitiş tarihi) 

• Eksik belge tamamlama dönemi 

• Değerlendirme dönemi 

• Sözleşme dönemi 

• Hakediş dönemi 

c) Resmi Gazete bilgileri: Tebliğin yayımlandığı Resmi Gazete sayısı, tarihi ve varsa bağlantı adresi. 

ç) Bütçe tahsisi: Gerçek kişiler ve tüzel kişiler için ayrı toplam bütçe tutarları belirlenir, 

d) Kırsal alan kontrolü: Etap kapsamında kırsal/kentsel/yoğun kentsel alan kontrolü yapılıp yapılmayacağı belirlenir. 

(2) Etap kapsamında aşağıdaki konfigürasyonlar yapılır: 

a) Hibe oranları: Temel hibe oranı (yüzde olarak) ve ek destek oranları tanımlanır. Ek destek oranları şunlardır: 

• Kadın girişimci bonusu 

• Genç girişimci bonusu (18-40 yaş arası) 

• Engelli girişimci bonusu 

• Tarımsal örgüt (kooperatif) bonusu 

• Organik üretim bonusu 

• İdarece tanımlanan özel bonuslar 

Her bonus için geçerli olduğu başvurucu tipi (gerçek kişi, tüzel kişi veya her ikisi) ayrıca belirtilir. 

b) İzin verilen yatırım konuları: Etap kapsamında başvuru yapılabilecek yatırım konuları hiyerarşik yapıda seçilir. 

c) Lokasyon kısıtlamaları: Başvuruların kabul edileceği il, ilçe ve mahalle/köy düzeyinde kısıtlamalar tanımlanabilir. Basit mod (il/ilçe seçimi) veya gelişmiş mod (il- ilçe-mahalle hiyerarşik kısıtlama) kullanılabilir. 

ç) Nitelik matrisi: Her il/ilçe/mahalle ve yatırım konusu kombinasyonu için izin verilen yatırım nitelikleri (yeni tesis, tamamlama, kapasite artırımı, modernizasyon) tanımlanır, 

d) Üst limitler: Gerçek kişi ve tüzel kişi başvuruları için yatırım niteliğine göre azami destek tutarları belirlenir. 

e) Puanlama kriterleri: Değerlendirmede kullanılacak puanlama kriterleri, kategorileri ve azami puanları tanımlanır. 

f) Belge tanımları: Başvuru sürecinde talep edilecek belgeler, zorunluluk durumları, dosya tipi kısıtlamaları ve koşulları tanımlanır. 

g) Başvuru soruları ve uygunluk soruları: Başvuru sürecinde sorulacak sorular ve uygunluk kontrol soruları tanımlanır. 

ğ) Malzeme/Ekipman referans listesi: Başvurucuların seçebileceği malzeme ve ekipmanlar, birim fiyatları ile birlikte tanımlanır. 

h) İl öncelik sıralaması: İller bazında yatırım konularına göre öncelik puanları belirlenir. 

B-4.4. BAŞVURU SÜRECİ 

(1) Başvuru işlemi sekiz adımdan oluşan bir süreçle gerçekleştirilir: 

ADIM 1 – BAŞVURUCU BİLGİLERİ 

a) Başvurucu tipi seçilir: 

• Gerçek kişi başvurularında T.C. kimlik numarası (11 haneli), ad, soyad, telefon, e-posta ve adres bilgileri girilir. T.C. kimlik numarası algoritma ile doğrulanır. 

• Tüzel kişi başvurularında vergi numarası (10 haneli), şirket/kuruluş adı, yetkili kişi adı soyadı, telefon, e-posta ve adres bilgileri girilir. 

b) Başvurucunun ikamet ettiği il, ilçe ve mahalle/köy bilgisi seçilir. 

c) Telefon numarası 5 ile başlayan 10 haneli bir numara olarak girilir. 

ç) Bu adımın tamamlanmasıyla birlikte sistem tarafından taslak (Draft) durumunda bir başvuru kaydı oluşturulur. 

ADIM 2 – UYGUNLUK DOĞRULAMA 

a) Etap kapsamında tanımlanan uygunluk soruları başvurucuya sunulur. 

b) Tüm soruların “Evet” olarak yanıtlanması zorunludur. Herhangi bir soruya Hayır cevabı verilmesi halinde başvuru sürecine devam edilemez. 

ADIM 3 – EK DESTEK ORANLARI 

a) Başvurucu, hak ettiği ek destek oranlarını seçer (kadın girişimci, genç girişimci, engelli, kooperatif, organik üretim vb.). 

b) Sistem, seçilen oranların başvurucu tipine uygunluğunu otomatik olarak kontrol eder. 

c) Toplam hibe oranı (temel oran + ek oranlar) hesaplanarak başvurucuya gösterilir. 

ADIM 4 – YATIRIM DETAYLARI

a) Yatırım yeri adresi: Yatırımın yapılacağı il, ilçe, mahalle/köy seçilir. Açık adres, pafta no, ada no, parsel no ve varsa koordinat bilgileri girilir. Birden fazla parsel içeren yatırımlarda her parsel için ayrı adres kaydı oluşturulur. 

b) Yatırım konusu: Etapta izin verilen konular arasından hiyerarşik yapıda yatırım konusu seçilir. Lokasyon kısıtlamaları otomatik olarak uygulanır. 

e) Yatırım niteliği: Aşağıdaki dört nitelikten biri seçilir (nitelik matrisi kısıtlamalarına tabidir): 

• Yeni tesis 

• Tamamlama 

• Kapasite artırımı 

• Modernizasyon 

ç) Proje bilgileri: Proje başlığı (10-200 karakter) ve proje açıklaması (50-2000 karakter) girilir. 

d) Üretim planlaması: Yatırım konusunun gerektirdiği durumlarda planlanan ürün seçilir. 

ADIM 5 – BÜTÇE VE EKİPMAN 

a) En az bir bütçe kategorisi (inşaat veya makine/ekipman) seçilmelidir. 

b) Her kategori için hibeye esas tutar ve varsa ayni katkı (öz kaynak) tutarı girilir. Tutarlar yalnızca rakam olarak girilir; “TL” ibaresi veya herhangi bir işaret kullanılmaz, 

cMalzeme ve ekipman seçimi, sistemde tanımlı referans listesinden yapılır. Seçilen malzeme/ekipman toplam tutarı, ilgili bütçe kategorisi tutarını aşamaz. 

ç) Kapasite bilgisi (miktar ve birim) girilir. Kapasite birimi yatırım konusuna göre otomatik olarak belirlenir.

d) Sistem, girilen bütçe tutarlarını etapta tanımlı üst limitlerle karşılaştırarak kontrol eder. Üst limiti aşan başvurular sisteme kaydedilemez. 

e) Talep edilen hibe tutarı (hibeye esas tutar x hibe oranı) ve başvurucunun katkı payı sistem tarafından otomatik hesaplanır. 

ADIM 6 – BAŞVURU SORULARI 

a) Etap kapsamında tanımlanan koşullu sorular başvurucuya sunulur. 

b) “Evet” yanıtı verilen sorulara bağlı belgeler, bir sonraki adımda zorunlu belge olarak eklenir. 

ADIM 7 – BELGE YÜKLEME 

a) Başvurucunun yüklemesi gereken belgeler; seçilen yatırım konusu, yatırım niteliği, başvurucu tipi, bütçe kategorisi ve soru cevaplarına göre dinamik olarak belirlenir. 

b) Zorunlu belgelerin tamamı yüklenmeden başvuru gönderilemez. 

c) Belge yüklemelerinde tanımlı dosya tipi kısıtlamaları (PDF, DOC, DOCX, JPG, JPEG, PNG) ve azami dosya boyutu kuralları uygulanır. 

ADIM 8 – ÖZET VE ONAY 

a) Başvurunun tüm adımlarına ait özet bilgiler başvurucuya sunulur. 

b) Başvurucu, başvuru şartlarını ve taahhütnameyi onaylar. 

c) Onay ile birlikte başvuru “Gönderildi” durumuna geçer ve il müdürlüğünün değerlendirmesine sunulur. 

(2) Başvuru dönemi içinde gönderilmiş başvurular düzenlenebilir veya silinebilir. Başvuru dönemi sona erdikten sonra başvuru üzerinde değişiklik yapılamaz. 

(3) Bir başvurucu, bir etap kapsamında yalnızca bir başvuru yapabilir. 

B-4.5. DEĞERLENDİRME SÜRECİ 

(1) Gönderilen başvurular il müdürlüklerince beş aşamalı bir değerlendirme sürecine tabi tutulur: 

T1 – BELGE KONTROLÜ 

a) Başvurucu tarafından yüklenen belgeler eksiksizlik ve uygunluk açısından incelenir. 

b) Her belge için “Uygun”, “Uygun Değil”, “Muaf” veya “Eksik/Hatalı” durumu belirlenir. 

c) Eksik veya hatalı belge tespit edilmesi halinde başvurucu eksik belge tamamlama süresince bilgilendirilir. 

T2 – BEYAN KONTROLÜ 

a) Başvurucunun beyanları ve ek destek oranı talepleri doğrulanır. 

b) Başvurucu tipine göre hibe oranı uygunluğu kontrol edilir. 

T3 – BÜTÇE VE EKİPMAN KONTROLÜ 

a) Bütçe kalemlerinin uygunluğu, referans fiyatlarla karşılaştırılarak değerlendirilir. 

b) Ekipman seçimlerinin teknik uygunluğu kontrol edilir. 

c) Toplam yatırım tutarının üst limitlere uygunluğu doğrulanır. 

T4 – KONTROL SORULARI

a) Etap kapsamında tanımlanan kontrol soruları (genel, teknik, mali, hukuki) değerlendirilir. 

b) Otomatik kontrol soruları sistem tarafından, manuel kontrol soruları değerlendirici tarafından yanıtlanır. 

T5 – PUANLAMA 

a) Başvurular, etapta tanımlanan puanlama kriterlerine göre puanlanır. Puanlama kategorileri şunlardır: 

• Başvuru sahibi bilgileri: Kadın girişimci, genç/engelli girişimci, tarımsal örgüt üyeliği, ilk kez destek alma, kırsal alanda ikamet, sözleşmeli üretim, üretim planlaması gibi kriterler. 

• Yatırım yeri: Kırsal alan sınırları, arazi mülkiyeti. 

• Yatırım tesisi: Hastalıktan ari işletme, coğrafi işaret. 

• Yatırım niteliği: Teknoloji/modernizasyon. 

• Yatırım konusu: İl öncelik sıralaması, küçük işletme. 

b) Bazı kriterler başvuru verilerinden otomatik hesaplanır; diğerleri değerlendirici tarafından manuel olarak puanlanır. 

c) Her kriter için azami puan belirlenmiştir. Toplam puan, tüm kategorilerin puanlarının toplamından oluşur. 

(2) Değerlendirme tamamlandığında başvuru “Değerlendirildi” durumuna geçer. Nihai karar olarak “Onaylandı” veya “Reddedildi” durumu atanır. 

(3) Tüm değerlendirme işlemleri, işlemi yapan kullanıcı ve zaman bilgisiyle birlikte değerlendirme geçmişine kaydedilir. 

 

KIRSAL KALKINMA YATIRIM PROGRAMI ÇERÇEVESİNDE YAPILACAK DESTEKLEMELER UYGULAMA ESASLARI

KIRSAL KALKINMA YATIRIM PROGRAMI ÇERÇEVESİNDE YAPILACAK DESTEKLEMELER UYGULAMA ESASLARI

Bu uygulama esaslarında geçen “Tebliğ” ibaresi Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Çerçevesinde Yapılacak Desteklemeler Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2026/9)’i ifade etmektedir

Başvurular, 29 Nisan 2026 tarihinde başlamış olup, 12 Haziran 2026 tarihi saat 23:59’a kadar devam edecektir. Başvurular yalnızca elektronik ortamda gerçekleştirilecek olup, belirtilen süre içerisinde sistem üzerinden tamamlanmayan başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır.

Program kapsamında %50-70 oranları arasında hibe desteği sağlanmaktadır.

BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL HUSUSLAR

1. DAYANAK

1.1. DAYANAK 

a) Bu uygulama esasları; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesi ile 31/12/2025 tarihli ve 10802 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kırsal Kalkınma Desteklerine İlişkin Karar hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 3/4/2026 tarihli ve 33213 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Çerçevesinde Yapılacak Desteklemeler Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2026/9)’in 44 üncü maddesi gereğince hazırlanmıştır. 

b) Bu uygulama esasları, Tebliğde belirtilen genel uygulama usul esaslarını belirler. Tebliğde ve uygulama rehberinde yer almayan hususlarda ulusal mevzuat hükümleri ile Genel Müdürlüğün görüş ve talimatları geçerlidir.  

2. BAŞVURU SAHİPLERİ VE FAYDALANICILAR

2.1. BAŞVURU SAHİPLERİ VE FAYDALANICILARIN SORUMLULUKLARI 

a) Başvuru sahipleri, Tebliğ ve uygulama rehberinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda hibe başvurusunda bulunurlar. 

b) Başvuru sahibi/Faydalanıcı, Tebliğ ve uygulama rehberinde belirtilen ve sorumlu olduğu tüm belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemekle ve hibe sözleşmesi aşamasında il müdürlüğüne sunmakla yükümlüdür. 

c) Başvuru aşamasında başvuru sahibi avan proje sunabilir. Ancak, hibe sözleşmesi aşamasında onaylanmış tatbikat projesinin sunulması zorunludur. 

ç) Başvuru sahibi/Faydalanıcı tarafından oluşturulacak hibeye esas proje tutarında oluşabilecek yanılmalar ve sapmalardan kendisi sorumludur. 

d) Başvuru sahibi/Faydalanıcı, uygulama rehberinde yer alan taahhütnameleri veri giriş sistemine yüklemeli ve hibe sözleşmesi aşamasında ise taahhütnameleri il müdürlüğüne sunmalıdır. 

e) Başvuru ve proje uygulama sürecinde ulusal mevzuat gereği alınması gereken tüm yasal izin ve ruhsatlardan ve denetim işleri ile yapılması zorunlu olan tüm işlemlerden başvuru sahipleri/faydalanıcılar sorumludur. Kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuru yapan faydalanıcılar bu belgelerden başvuru konusu ve niteliği ile ilgili olanları başvuru sırasında veri giriş sistemine yüklemelidir. Yeni tesis ve tamamlama niteliğinde başvuru yapan faydalanıcılar ise bu belgeleri en geç nihai rapor ekinde (Tebliğde belirtilen istisna hariç) il müdürlüğüne sunmalıdır.

f) Başvuru sahipleri sözleşme imzalanmadan önce yatırımlarına başlayamazlar. Başvuru sahipleri uygun harcamalar kapsamında yapacakları alımlarda, Tebliğ ve uygulama rehberinde belirtilen hususlar çerçevesinde hareket etmelidir.

g) Başvuru sahibi eğitimli genç faydalanıcı ise diploma/mezun belgesinin aslının ya da üniversite tarafından onaylanmış örneğinin il müdürlüğüne sunulması gerekmektedir. 

3. YATIRIM YERİ

3.1. YATIRIM YERİNE İLİŞKİN GENEL HUSUSLAR 

a) Yatırım yerinin kırsal alan tanımında yer alan kriterlerden herhangi birini karşılaması halinde yatırım yeri uygun olarak değerlendirilir.  

b) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ilgili mevzuatları gereği alınması zorunlu tutulan izin ve ruhsatlarla (yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vb.) ilgili muafiyet durumu Bakanlığımız görev ve yetki alanı dışındadır. Anılan izin ve ruhsatların alınması zorunluluğu Programdan kaynaklı olmayıp ilgili mevzuatları gereğidir. Program kapsamında hibe desteğinden yararlanacak faydalanıcıların bu hususu göz önünde bulundurarak proje uygulamalarını sürdürmeleri gerekmektedir. 

c) Yatırım yerinin, yapı ruhsatı ve/veya yapı kullanma izin belgesinden 2/11/1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında muaf tutulması halinde faydalanıcı bununla ilgili taahhütnameyi başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemelidir. Yatırım yerinin bu kapsamda olup olmadığı değerlendirme aşamasında il proje değerlendirme komisyonu tarafından kontrol edilecektir. 

ç) Faydalanıcının, yatırım yerinin bağlı olduğu ilgili idareden alacağı yasal izin ve ruhsat alınmasına gerek olmadığına dair yazıyı sunması durumunda da başvuru hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

d) Yatırım yeri, yapı kullanma izin belgesi alınmasını gerektirmiyorsa ve faydalanıcı bunu başvuruda taahhüt etmiş ise il özel idaresinden/belediyeden alınan ilgili yapının teknik olarak ve diğer yasal düzenlemelerle uyumlu olduğunu gösteren imzalı, tarihli ve mühürlü “Yazılı İzin Belgesi” hibe sözleşmesi ekinde sunulmalıdır.

e) Kapasite artırımı ve modernizasyon/otomasyon niteliğinde yapılan başvurularda yatırımın sadece makine ve ekipman alımını içermesi durumunda Yapı Kullanma İzin Belgesi yerine, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesine göre İmar Barışı kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Bakanlığın yetkilendirdiği kuruluşlardan 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda  tarım arazisi olarak tanımlanan yerler dışında kalan arazilerde ve sadece mevcut yapıları belgeleme maksadıyla alınmış “Yapı Kayıt Belgesi” de kabul edilecektir. 

f) Eğer yatırım sit alanları, milli parklar, tabiat parkları, özel çevre koruma bölgesi gibi korunan bir alanda yapılacak ise ilgili kanun ve yönetmeliklere göre izin belgeleri alınmış ve başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmiş olmalıdır. 

g) Tarım arazileri üzerinde yapılacak tüm yatırım niteliklerinde ve tüm yatırım konularındaki başvurular için 5403 sayılı Kanun ve alt mevzuatı kapsamında izin alınması gerekmektedir. Bu kapsamda, yatırım yeri ile ilgili 5403 sayılı Kanun kapsamında izin alındığına dair yazının başvuru aşamasında il müdürlüklerinin ilgili şube müdürlüğünden temin edilerek veri giriş sistemine yüklenmesi, yatırım ile ilgili izin alınmamış ise izin sürecinin tamamlanarak başvuru yapılması gerekmektedir. Yatırım yeri izinlendirmeye tabi değil ise izin gerektirmediğine dair il müdürlüğünden alınan yazının başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmesi gerekmektedir. Ancak tapu kaydında arsa, konut, ticaret, sanayi vb. gibi hiçbir tarımsal vasıf içermeyen imarlı parseller üzerinde yapılacak yatırımlarda 5403 sayılı Kanun kapsamında izin belgesi veya muaf olduğuna dair belge alınması zorunlu değildir. Ayrıca, tarım arazisi üzerinde kurulu sabit bir tesis ile doğrudan ilişkili/bağlantılı olmayan ve tarım arazisinin doğal yapısını bozmayan makine ekipman alımlarında da 5403 sayılı Kanun kapsamında izin belgesi veya muaf olduğuna dair belge alınması zorunlu değildir. Bu durumda faydalanıcı uygulama rehberinde örneği bulunan taahhütnameyi başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemelidir. 

ğ) Yatırım, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu veya 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun kapsamında kalan arazilerde yapılacak ise yatırımın izinlendirmeye tabi olması durumunda izin yazısının, izinlendirmeye tabi olmaması durumunda izin gerektirmediğine dair yazının başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmesi gerekmektedir.  

h) Yatırım yerinin yukarıda bahsi geçen mevzuatlar çerçevesinde izinlendirme kapsamında olup olmadığına dair karar; arazi niteliği, arazi bilgileri ve tapu kayıt hareketleri sorgulanarak İl Müdürlükleri tarafından verilecektir. 

ı) Tüm başvurularda; yatırım yeri organize sanayi bölgesi, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi veya ihtisas küçük sanayi sitesinde ise tesisin, uygulanacak yatırım konusu ile uyumlu olduğunu gösteren belgenin yukarıda belirtilen yatırım yerleriyle ilgili yönetim kurulundan alınması gerekir. Yatırım yerleri yukarıda belirtilen yerler dışında ise Yapı Kullanma İzin Belgesinin yatırım konusu ile uyumlu olduğunun tespitinde işletmenin yasal izin ve ruhsatları (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, İşletme Kayıt/Onay/Tescil Belgesi, Kapasite Raporu) dikkate alınır. 

i) Yatırım yeri; organize sanayi bölgesi, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi ya da ihtisas küçük sanayi sitesinde yer alıyorsa ve tahsisli ise tapu takyidat belgesinin, tapu idaresi yerine yukarıda anılan idarelerden alınmış olması yeterlidir. 

j) Yatırım yeri kiralık ise; 

  1. Kiralama süresinin başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yılı kapsaması gerekir.  
  2. Hibe sözleşmesi imzalanması aşamasında noter onaylı kira sözleşmesi il müdürlüğüne ibraz edilmelidir. 
  3. Kira sözleşmesi yerine tahsis/kullanma izni/irtifak hakkı belgesi bulunması halinde bu belgeler ilgili kurum ve kuruluşun bağlı oldukları mevzuata göre alınır. 
  4. İnşai faaliyet içeren projelerde nihai raporda ödeme talep dosyası ekinde tapu üzerine işlenecek “başkasına ait olan bir arazideki inşaat üzerinde malik olma yetkisi veren” üst hakkı şerhi şartı aranır. 
  5. Başvuru sahibi adına, ilgili kurumlardan, mevzuatlarında aranılan şartların yerine getirilmesi halinde tahsis/irtifakın iptal edilmeyeceğine yönelik olarak alınacak resmi yazı üst hakkı şerhi için taahhütname yerine kullanılabilecektir. Resmi kurum ve kuruluşlardan alınan tahsis/irtifak süresi boyunca tahsis/irtifakın iptal edilmeyeceğine dair taahhütname ve/veya resmi yazılarda ayrıca noter tasdiki aranmaz. 
  6. Aynı parselin birden fazla kişi tarafından kiralanması suretiyle başvuru yapılması halinde; kiralanan alan sunulan yatırım projesi için yeterli olmalıdır.

k) Yatırım yeri hisseli ise; hissedarlardan birisinin başvuruda bulunması halinde diğer hissedarların faydalanıcıya muvafakat verdiklerini, sahibi oldukları arsa üzerinde inşaat yapılmasına rızaları olduğunu ve tesis faaliyete geçtikten sonra en az 7 (yedi) yıl süreyle tesisin faaliyetine engel olabilecek ölçüde başka bir tesis kurmayacaklarını beyan ettikleri taahhütnamenin başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmesi, noter onaylı taahhütnamenin ise hibe sözleşmesi aşamasında sunulması gerekmektedir. 

4. YATIRIM KONULARI HAKKINDA HUSUSLAR

4.1. YATIRIM KONULARI HAKKINDA GENEL HUSUSLAR 

  1. Yatırım konularına ilişkin hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kapasiteler uygulama rehberinde verilen tabloda belirtilmiştir.
  2. Proje uygulaması ile ilgili ulusal mevzuat gereği alınması gerekli izin, ruhsat, denetim işleri ve uygulamalarda yapılması zorunlu olan tüm işlemlerin yerine getirilmesinden faydalanıcılar sorumludur. Bu hususta; 
  3. İlgili mevzuat gereği alınması gereken izin ve ruhsatlar hibe sözleşmesi ekinde; yapı kullanma izin belgesi, sistem kullanım anlaşması, ÇED raporu, çevre izin lisansı veya çevre izin belgesi, süt sağım ünitesi için deney raporu, elektrik enerjisi üretilecekse elektrik sistem kullanım anlaşması ve işletmenin faaliyete geçmesinden sonra alınabilecek izin ve ruhsatlar nihai rapor ekinde; diğer bütün izin ve ruhsatlar hibe sözleşmesi ekinde sunulmak zorundadır. Ancak, faydalanıcının, ilgili mevzuat gereği alınması gereken izin ve ruhsatları ilgili kurumdan kaynaklanan sebeplerle hibe sözleşmesi aşamasında sunamaması ve bu durumu belgelendirmesi halinde, faydalanıcıya, il müdürlüğünün uygun görüşü ile söz konusu belgeleri temin ederek hibe sözleşmesi imzalaması için 20 (yirmi) iş günü ek süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek süre içinde faydalanıcının ilgili mevzuat gereği alınması gerekli yasal izin ve ruhsatları alamaması halinde hibe sözleşmesi imzalanmaz. 
  4. Hibe sözleşmesi öncesi, faydalanıcının satın alma işleri ile ilgili yüklenici/tedarikçilerden kaynaklanan sorunlar nedeniyle satın alma işlemlerinin gerçekleştirilmesi için ek süre talep etmesi halinde, il müdürlüklerince yapılacak inceleme sonucu durumu uygun mütalaa edilenler için projelerin bu Tebliğde belirtilen son tamamlanma tarihlerini geçmemeleri şartı ile hibe sözleşmesi imzalaması süresine ek olarak 20 (yirmi) iş günü süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek süre içinde satın alma esaslarına uygun işlem gerçekleştirilemez ise hibe sözleşmesi imzalanmaz.  
  5. Faydalanıcının, alınması gerekli izin ve ruhsatlar ile satın alma işlerinin her ikisi için de ek süre talep etmesi halinde verilecek ek süre 30 (otuz) iş gününü geçemez. 
  6. İzin ve ruhsatlar ile satın alma işleri kapsamında ek süre verilmesi durumunda ek süre verilen belgeler dışındaki hibe sözleşmesi aşamasında teslim edilmesi gereken tüm belgelerin il müdürlüğüne teslim edilmiş olması gerekir. 

c) Yatırım konuları özelinde belirtilen kapasiteler dışında projelendirilen başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

ç) Canlı materyal alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

d) Kendi yürür makineler için tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılacak başvurularda; 

  1. Projenin bir parçası olması, 
  2. Projedeki zorunluluğunun belirtilmesi, 
  3. Tarımsal amaçlı örgütün faaliyet alanında kullanılması,
  4. Tarımsal amaçlı örgüt üye sayısının en az 500 olması (Kooperatiflerde ise en az 200 ortağı bulunması), 
  5. Üretim kapasitesinin gerektirmesi ve kapasitesi ile uyumlu olması halinde frigorifik araç ile üretim konusuyla alakalı taşımada kullanılmak üzere pikap ve taşıma römorku alımı uygulama rehberinde belirtilen referans fiyatlar gözetilerek hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Bu başvurularda; 

i. Sunulan projenin yalnızca kendi yürür makine alımını içermesi halinde proje hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

ii. İl proje değerlendirme komisyonu tarafından; sunulan proje kapsamında alınacak aracın kooperatif faaliyetlerine uygun olmadığı, kapasitesinin veya teknik özelliklerinin gereklilikten fazla olduğu kanaatine varılırsa proje reddedilir. Bu nedenle başvuru sahibinin/faydalanıcının faaliyet alanı, kapasite ve gereksinim gibi özellikleri gözeterek proje sunması esastır. 

iii. İl proje yürütme birimi; il proje değerlendirme komisyonunun projeyi kabulünden sonra araçla ilgili teknik özellikleri ve gereksinimleri kontrol etmekle yükümlüdür. 

Uyumsuzluk tespit edilmesi durumunda projede revizyona gidilerek işlemlere devam edilir. 

iv. İl referans fiyat komisyonu; proje kapsamında alınacak araç için faydalanıcının talep ettiği hibeye esas tutarın uygunluğunun kontrol edilmesinden (aracın teknik özellikleri göz önünde bulundurularak) sorumludur. Faydalanıcının talep ettiği tutarın söz konusu araç için fazla olduğunun tespit edilmesi durumunda projede revizyona gidilerek yeni bir hibeye esas tutar belirlenir ve bu tutar üzerinden hibe sözleşmesi imzalanır. 

v. Alınacak aracın fiyatının, teknik özellikleri nedeniyle uygulama rehberinde belirtilen referans fiyatın üzerinde olması durumunda referans fiyatı aşan miktar faydalanıcı tarafından ayni katkı olarak karşılanır. 

vi. Faydalanıcı, kendi yürür makineye dair ulusal mevzuat gereği alınması gereken yasal izin ve ruhsatların tamamlanması sonrasında ödeme talebinde bulunabilir. Ödeme talebinin uygunluğunun kontrolü ve kabulünden il proje yürütme birimi sorumludur. Bu kapsamda il proje yürütme birimi gerek duyması halinde faydalanıcıdan ek bilgi ve belge talep edebilir. 

Faydalanıcı, bu bilgi ve belgeleri il müdürlüğüne sunmakla yükümlüdür. 

e) Tarımsal üretim planlaması kapsamında yer alan illerde, tarımsal üretim planlamasında belirtilen ürünlerde sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir. 

f) Aynı projede farklı konular kapsamındaki ürün ya da ürün gruplarının işlenmesi ve paketlenmesine yönelik proje teklifi yapılamaz. Örneğin, sütün işlenmesine yönelik faaliyette bulunan bir işletmede meyve, sebze gibi başka bir ürünün işlenmesi ya da paketlenmesi için proje başvurusu yapılamaz. Ancak ilgili mevzuata uygun olması koşuluyla soğuk hava depolarında farklı ürün ya da ürün gruplarının depolanmasına yönelik proje başvuruları kabul edilir. 

g) Yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurular hariç traktör kullanımı gerektiren makine ve ekipman alımlarında başvuru sahibinin alınacak makine ve ekipmanın kullanımını sağlayacak güçte traktörü olduğuna dair ruhsat başvuru aşamasında sunulmalıdır. Faydalanıcının başvuruda taahhüt etmesi şartıyla yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurularda ise ödeme talebinden önce ruhsat sunulmalıdır. Aksi takdirde ödeme yapılmaz. 

ğ) Doğal yapılar, depo kapsamında kabul edilmez.  

5. GİDER KALEMLERİ

5.1. HİBE DESTEĞİ VERİLEN GİDER KALEMLERİ 

  1. Projede yer alan gider kalemleri öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı inşaat ve tesisat birim fiyatları listelerinde yer almalı, anılan Bakanlığın listelerinde yer almaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşları pozları kullanılmalıdır. Bu listelerde bulunmayan pozlar için referans fiyat komisyonu tarafından belirlenen referans fiyatlar kullanılabilir. Gider kalemleri için uygulama rehberi ile belirlenmiş bir referans fiyat bulunmaması durumunda Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) referans fiyatları da kullanılabilir. 
  2. Hibe başvuru hazırlığı döneminde uygulama projelerinin, keşif ve metrajların doğru hazırlanmaması, hibe başvurusu hibe desteği kapsamında değerlendirilmiş olsa bile, faydalanıcı ile hibe sözleşmesi imzalanmamasına neden olabilecektir. 

5.1.1. İnşaat İşleri Alım Giderleri 

  1. İnşaat işleriyle ilgili mimari, statik, elektrik, sıhhi tesisat ve çevre düzenlemesine ait uygulama projeleri ile bu projelere ait metraj ve keşif özetlerinin imzalı suretlerinin incelenmek üzere hibe sözleşmesi ekinde sunulmuş olması gerekir. Bu uygulama projelerini hazırlayan kişinin ilgili meslek odasına kayıtlı olması şarttır.  
  2. Bakıcı evi için hibeye esas tutar hayvan yetiştiriciliğine yönelik başvurularda 450.000 (dört yüz elli bin), su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik başvurularda 380.000 (üç yüz seksen bin) Türk Lirasını aşamaz. Bakıcı evi yapımında 5403 sayılı Kanun ve bağlı mevzuatta belirtilen kriterlere uyulması şarttır. 
  3. Yapılarda tüm alanların kullanım amacı belirlenmiş ve yatırım amacı ile uyumlu olmalıdır. Aksi durumda ilgili harcamalarda kesinti yapılabilir veya yapının tamamı hibe desteği dışında değerlendirilebilir.   
  4.  Projede idari alan planlanmış olması halinde bu alanın büyüklüğü yatırımın kapasitesi ve tam zamanlı çalışan sayısı ile orantılı olmalıdır.  
  5. Avan proje, başvuruya konu tesise ait vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan, konu ile ilgili proje müellifleri tarafından imzalanmış mimari proje ve makine yerleşim planı ile mimari projeye uygun inşaat, elektrik ve sıhhi tesisat yaklaşık maliyetleri ya da toplam inşaat alanının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının inşaat ve tesisat birim fiyatları ile hesaplanan yaklaşık maliyetin yer aldığı projedir. 
  6. Avan proje ile başvurulması halinde başvuru aşamasında konu ile ilgili proje müellifleri tarafından imzalanmış mimari proje ve makine yerleşim planı sunulacaktır. Avan projede imzası bulunan konu ile ilgili proje müelliflerinin ilgili meslek odalarına kayıtlı olması zorunlu değildir. Ancak başvuru aşamasında konu ile ilgili proje müelliflerine ait diplomaların veri giriş sistemine yüklenmesi gerekir. Mimari projeye uygun inşaat, elektrik ve sıhhi tesisat yaklaşık maliyetleri ya da toplam inşaat alanının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının inşaat ve tesisat birim fiyatları ile hesaplanan yaklaşık maliyeti başvuru dosyasında bulunmalıdır. Bu projelerde onay şartı aranmaz.
  7. Tatbikat projesi ile başvurulması halinde; mimari, statik, elektrik, sıhhi tesisat vb. projeler ile bunların ayrıntılı metraj ve yaklaşık maliyetlerinin sunulmuş olması gerekir. Aşağıdaki hususları taşımayan proje evrakı reddedilecektir: 
  8. Detaylı metraj cetveli ilgili odaya kaydı bulunan mühendis/mühendisler (Harcama kalemlerine göre inşaat mühendisi, mimar, elektrik mühendisi ya da makine mühendisi) tarafından imzalanmış, tarih atılmış ve kaşelenmiş olmalıdır. Mühendislere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmelidir. 
  9. Elektrik tesisat projeleri ve mekanik projeler ilgili odaya kaydı bulunan proje müellifi tarafından imzalanmış, tarih atılmış ve onaylanmış olmalıdır. Müelliflere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmelidir. 

5.1.2. Makine, Ekipman ve Malzeme Alım Giderleri 

  1. Tatbikat projesi ile başvurulması halinde makine ve ekipman listesi ile yerleşim planı ilgili odaya kaydı bulunan proje müellifi tarafından imzalanmış ve kaşelenmiş olmalıdır. Müelliflere ait oda kayıt belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenmelidir. 
  2. Makine ve ekipman ile ilgili düzenlenen teknik şartname başvuru aşamasında sunulur. Makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine ait teknik şartnameyi, metraj ve keşfi, makine yerleşim planını ve bina büyüklüğü ile alınan makinelerin uyumlu ve üretim aşamalarında gerekli olduğuna dair raporu hazırlayan ve tasdik eden kişilerin ilgili meslek odasına kayıtlı olmaları şarttır. 
  3. Kamera sistemleri alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

5.2. AYNİ KATKILAR 

  1. Proje sahipleri tarafından taahhüt edilen ayni katkı, mutlaka bir iş karşılığı olmalı ve bütçe büyüklüğü ile birlikte iş kalemi olarak hibe başvuru formu bütçe tablolarında belirtilmelidir. Bu nedenle de hibe başvuru formu ve bütçe tablolarının ayni katkı bölümlerinde yapılması planlanan işler mutlaka ayrıntılı olarak belirtilmelidir. 
  2. Faydalanıcının inşaat ile ilgili ayni katkısı gerçekleşmeden ve inşaat bir bütün olarak tamamlanmadan makine, ekipman ve malzeme alımı ile ilgili hibe ödemesi talep edilemez. Faydalanıcının makine, ekipman ve malzeme alımı için taahhüt ettiği ayni katkı yerine getirilmeden makine, ekipman ve malzeme alımı ile ilgili hibe desteği talep edilemez.

6. BAŞVURU AŞAMASI

6.1. BAŞVURU ZAMANI 

  1. Başvuru zamanı Bakanlığın http://www.tarimorman.gov.tr internet adresinde duyurulur. 
  2. Son başvuru tarihi bitiminde veri giriş sistemi, başvurular için veri girişine kapatılır.
  3. Yapılan başvurular son haliyle işleme alınır. 
  4.  Başvuru süresi içerisinde işlemleri tamamlanmayan başvurular kabul edilmeyecektir. 
  5. Son başvuru tarih ve saatinden sonra sistem üzerinden girişi yapılmamış olup il müdürlüğüne elden getirilen başvuru dosyaları kabul edilmeyecektir. 

6.2. BAŞVURULACAK ADRES

            Başvurular http://www.tarimorman.gov.tr internet adresinden yapılır.

6.3. BAŞVURU ŞEKLİ 

Başvurular veri giriş sistemi üzerinden yapılacak olup; 

  1. Gerçek kişi başvurularında başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunludur. Başvuruların Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile yapılması şarttır.  
  2. Tüzel kişi başvurularında başvurunun vergi numarası ile yapılması şarttır. 
  3. Gerçek ve tüzel kişi başvurularında başvuru sahibinin işlerini yürütmesi için birini yetkilendirmiş olması durumunda yetkilendirdiği kişinin de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunludur. 
    1. Veri Giriş Sistemi Üzerinden Başvuru Yapılması 

Adım-1 

Bakanlık resmi web sayfasının (www.tarimorman.gov.tr) sağ kısmında yer alan “Hızlı Erişim” sekmesinden “KKYP Başvuru” linki üzerinden giriş yapılır. 

Adım-2

http://www.tarimorman.gov.tr adresinden üyelik kaydı yapılır. Sistemden gelecek otomatik aktivasyon postası aktive edildiğinde üyelik kaydı tamamlanmış olur. 

Adım-3 

“Başvuruların İdari Uygunluk Kontrol Listesi” dikkate alınarak hazırlanan belge ve dokümanlar sisteme yüklenir. 

Adım-4 

Başvuru sahibi tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra “Başvuruyu Tamamla” butonu ile başvuru tamamlanır. 

6.4. BAŞVURU NUMARASI 

a) Başvurular veri giriş sistemi üzerinden yapılacağından başvuru numarası sistem tarafından otomatik olarak aşağıda yer alan şemaya göre verilecektir. 

b) Başvurularda konu kodu doğru kodlanmalıdır. Aksi halde proje başvurusu reddedilir. 

c) Faydalanıcı, il müdürlüğü ile yapacağı bütün yazışmalarda proje numarasını kullanacaktır.

7. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

7.1. BAŞVURULARIN İNCELENMESİ 

  1. Değerlendirme başlamadan önce il proje değerlendirme komisyonu üyeleri tarafından uygulama rehberinde yer alan “Tarafsızlık ve Gizlilik Belgesi” imzalanmalıdır. Değerlendirme aşamasında komisyona katılan üyeler de katıldıkları ilk toplantıda bu belgeyi imzalamalıdır. 
  2. İl proje değerlendirme komisyonunda, ihtiyaç duyulması halinde proje konusuna göre belirlenen diğer ilgili üniversite, sivil toplum kuruluşu ve kamu kurumlarından teknik personelin görevlendirilmesi talep edilebilir. 
  3. Başvurular, il proje değerlendirme komisyonu tarafından, Tebliğin ekinde yer alan proje değerlendirme kriterlerine ve uygulama rehberinde yer alan Başvuruların İdari Uygunluk Kontrol Listesi ve Başvuru Sahibi ve Projenin Uygunluk Değerlendirme Tablosu kriterlerine göre değerlendirilir. 
  4.  Başvuru aşamasında yüklenen belge, başvuru sahibinin/projenin karşılaması gereken kriterlere haiz olmadığını gösterir bir belge ise bu durum başvurunun uygun olmadığı anlamına gelir ve hatalı belge ve/veya doküman kapsamında değerlendirilmez. 
  5. Hatalı belge ve/veya dokümanı olan başvurulara ait “Başvuruların İdari Uygunluk Kontrol Listesi”nde yer alan belge veya dokümanların en fazla 5’inin hatalı olması durumunda hatalı belge ve/veya dokümanın düzeltilmesine izin verilir. Hatalı belge ve/veya doküman içeren başvurular, son başvuru tarihini takip eden 10 (on) iş günü sonunda il müdürlüğünün ilan panosunda ve internet sayfasında ilan edilir. Başvuru sahipleri bu ilanın yapıldığı günden itibaren 5 (beş) iş günü içinde veri giriş sisteminde yer alan hatalı belge ve/veya doküman tamamlama bölümünden doğru belge ve/veya dokümanlarını sisteme yüklerler. Eklenen belge ve/veya doküman, son başvuru tarihinden sonraki bir tarihi içeremez. Hatalı belge ve/veya doküman içeren başvuruların ilanının yapıldığı günden itibaren 5 (beş) iş günü sonunda sistem evrak eklemeye kapatılır ve bu tarihten sonra evrak kabul edilmez.  
  6. Başvuruya konu projelerin uygunluğunun Başvuru Sahibi ve Projenin Uygunluk Değerlendirme Tablosu kriterlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu değerlendirme yapılırken bütün başvurularda, sunulan projenin verileri, işletmede istihdam edilen çalışan sayısı ve işletmenin yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosuna ilave edilir. Ticari faaliyete yeni başlayan ya da başlayacak olan gerçek ve tüzel kişilerde ise bilanço yerine sunulan projenin verilerine göre değerlendirme yapılır. 
  7. Başvuru Sahibi ve Projenin Uygunluk Değerlendirme Tablosunda bir cevabın “hayır” olması halinde başvuru reddedilerek hibe başvurusu ile ilgili değerlendirmeye son verilmelidir. 
  8. Başvuru sahibinin başvuru formunda belirtmiş olduğu yatırımın niteliği ve projenin konusu, sunmuş olduğu projenin içeriği ile uyumlu olacaktır. 
  9. ğ) İl proje değerlendirme komisyonunca değerlendirmesi yapılan başvurular, merkez proje değerlendirme komisyonunca genel değerlendirme kriteri açısından değerlendirilir. 

7.2. DEĞERLENDİRME SONUÇLARININ AÇIKLANMASI 

  1. İl müdürlükleri Genel Müdürlük tarafından kendilerine iletilen sonuçları, başvuru sahiplerine Genel Müdürlüğün kendilerine bildirdikleri tarihten itibaren 5 (beş) iş günü süreyle ilan panosunda listelerin askıya çıkarılması ve başvurunun yapıldığı il müdürlüğünün resmi internet sitesinde yayımlanması suretiyle tebliğ eder. Başvuru sahiplerine ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. 
  2. Başvurusu reddedilen başvuru sahiplerine tebligat yapılmaz. Ancak başvuru sahibinin yazılı olarak talep etmesi halinde geri bildirim belgesi il müdürlüğü tarafından kendisine sunulur. 

8. SATIN ALMA VE HİBE SÖZLEŞMESİ

8.1. SATIN ALMA 

  1. Faydalanıcılar tarafından yapılmış olan fiyat araştırmalarının (fiyat listeleri, proforma faturalar vb.) sorumluluğu tamamen faydalanıcılara ait olup faydalanıcılar gerektiğinde idareye bu belgeleri ibraz etmekle yükümlülerdir.  
  2. Satın alma belgelerinin il müdürlüğü tarafından incelenmesi sonucu ortaya çıkan hibeye esas proje tutarının Tebliğde belirtilen alt limitin altında kalması sonucu faydalanıcı ile hibe sözleşmesi imzalanmaz. 
  3. Bütçe tabloları ve teknik şartnamelerde potansiyel yüklenici/tedarikçi firma unvanının ve makine ekipman marka/modelinin yer alması halinde başvurular değerlendirmeye alınmaz.  

8.2. HİBE SÖZLEŞMESİ 

  1. Hibe başvurusuna ait değerlendirmeler sonucunda projesi uygun bulunan başvuru sahipleri, potansiyel faydalanıcı olarak hibe sözleşmesi akdine davet edilirler. 
  2. Hibe sözleşmesi aşamaları aşağıda belirtilmiştir. 

Adım-1 

Veri giriş sistemine yüklenmiş olan Başvuru Formu, İşletme Planı ve proje ile ilgili yüklenen diğer dosyalardaki dokümanların çıktıları alınır. 

Adım-2 

Başvuru dosyası düzenlenir. Başvuru formu, işletme planı ve eklerinde yer alan; resmî belgeler, taahhütnameler, diğer belge ve dokümanlar ile proje çizimleri sıralamaya uygun olarak dosyaya yerleştirilir. Başvuru dosyasında başvuru formu, işletme planı ve eklerinden sonra yer almalıdır. Yatırım ile ilgili mevcut ve planlanan binaları gösteren vaziyet planını ve mahal listesini de içeren mimari projeler, statik projeler, elektrik tesisat projeleri, mekanik tesisat projeleri, metraj cetveli, tek hat şeması ile makine ve ekipman yerleşim planı ayrı bir dosya/klasörde verilmelidir. Başvuru formu ve işletme planının tüm sayfaları başvuru sahibi tarafından paraflanmış olmalıdır. 

Adım-3 

Başvuru dosyası, biri orijinal diğeri kopya olmak üzere, üzerlerinde “Orijinal” ve “Kopya” ibareleri yer alacak şekilde iki nüsha halinde hazırlanır. 

Adım-4 

İki nüsha halinde hazırlanan başvuru dosyası, ekleri ve satın alma dosyası (1 orijinal, 1 kopya) tek bir paket (zarf, kutu, ambalaj vb.) içerisinde yer alacak şekilde ve bu paketin üzerine “KKYP 2026 Başvuru Dönemi Hibe Başvurusu” yazılarak teslime hazır hale getirilir. Başvuru paketi, hibe sözleşmesi imzalanması aşamasında il müdürlüğüne elden teslim edilir. 

Proje klasörü hazırlanırken hibe sözleşmesi ekleri ayraçlar/indekslerle ayrılmalı ve bunların arasında ayrı bölümler halinde yer almalıdır. Destekleyici belgeler başvuru formunda belirtilen sırada ve her bir destekleyici belge üzerinde isminin yazılı olduğu bir A4 kâğıtla ayrılmış olarak dosyalanmalıdır. 

Teslim aşamasında yapılan kontrollerde il müdürlüğü tarafından uygun bulunan dosyalar hibe sözleşmesi imzalanmak üzere kabul edilir. 

  1. Hibe sözleşmesinin eki olan tüm belgeler gerçek kişilerde başvuru sahibi veya noter onaylı vekâlet belgesine sahip vekili, tüzel kişilerde ise yetkilendirilen kişi tarafından imzalanarak/paraflanarak ve ayrı dosyalarda proje klasörünün içine yerleştirilmelidir. Proje klasöründe yeterli yer olmaması halinde mühendislik projeleri ayrı klasörlere konulmalıdır. 
  2. Başvuru dosyasında yer alan ve başvuru sahibi tarafından hazırlanan belge ve dokümanlara tarih atılmalıdır. 
  3. Veri giriş sisteminde yer alan belge ve dokümanlarla il müdürlüğüne teslim edilen başvuru dosyasında yer alan belge ve dokümanlar aynı olmalıdır. 
  4. Başvuru dosyası, ekleri ve satın alma dosyası gerçek kişilerde başvuru sahibinin kendisi veya noter onaylı vekâlet belgesine sahip vekili, tüzel kişilerde ise tüzel kişi adına imzaya yetkili kişi tarafından teslim edilmez ise başvuru kabul edilmeyecektir. Başvuru sahibi başvuru dosyasını il müdürlüğüne sunma aşamasında bu hususlara dikkat etmelidir. 
  5. Posta, faks, elektronik posta vb. yöntemlerle gönderilen ya da başka adreslere teslim edilen dosyalar kabul edilmeyecektir. 
  6. Tebliğde yer alan hibe sözleşmesi imzalama şartları ve yatırımın son tamamlanma tarihi dahil bütün hükümler yedek listeden çağırılan faydalanıcılar için de geçerlidir, ayrıca ek süre talep edilemez. Hibe sözleşmesi imzalama aşamasında söz konusu faydalanıcılardan bu konuda taahhütname alınacaktır. 
  7.  Makine, ekipman veya malzemedeki kusurlar ya da bunları kullanıma hazır hale getirmedeki gecikmeler, çalışma hayatındaki anlaşmazlıklar veya faydalanıcının mali güçlükleri, mücbir sebep olarak nitelendirilemez. Eğer taraflardan biri, yükümlülüklerini mücbir sebepler nedeniyle yerine getiremiyorsa, sözleşme hükümlerini ihlal etmiş sayılmaz. 
  8. Hibe sözleşmesinin imzalanması sonrasında yapılacak haberleşmeler proje adı ile numarası belirtilmek suretiyle yazılı ve taahhütlü olarak, faydalanıcının, veri giriş sisteminde yer alan resmi posta adresi üzerinden yapılacaktır. Adres değişikliği yazılı olarak bildirilmediği takdirde veri giriş sisteminde yer alan adrese yapılan gönderiler taraflara bildirilmiş sayılacaktır. Ayrıca UETS (Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi) üzerinden yapılan gönderiler de taraflara bildirilmiş sayılacaktır. Sermaye şirketlerinin (kollektif, anonim ve limited şirketlerin) Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) hesap sahibi olması zorunludur. 

8.3. HİBE SÖZLEŞMESİ AŞAMASINDA SUNULMASI GEREKEN BELGELER 

            Aşağıdaki belgeler hibe sözleşmesi imzalanmadan önce il müdürlüğüne sunulmalıdır. Geçerli belgeleri sunmayan başvuru sahipleri ile hibe sözleşmesi imzalanmaz. 

  1. Başvuru aşamasında yüklenen belgelerin asılları, 
  2. Teminat mektubu veya nakit teminatın dekontu, 
  3. Faydalanıcının vadesi geçmiş vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair veya yapılandırma söz konusu ise yapılandırmaya ilişkin resmi belgeler, 
  4.  Adli sicil kaydı, 
  5. Yatırım yerinin ipotekli, şerhli, icralı olmadığına dair tapu müdürlüğünden veya web tapudan alınmış güncel belge,  
  6. Yeni tesis niteliğindeki projeler için yapı ruhsatı, tamamlama niteliğindeki projeler için yapı ruhsatı veya yapı kullanma izin belgesi, kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki yatırımlar için yapı kullanma izin belgesi,  
  7. Yatırım yeri, yapı kullanma izin belgesi alınmasını gerektirmiyorsa ve faydalanıcı bunu başvuruda taahhüt etmiş ise il özel idaresinden/belediyeden alınan ilgili yapının teknik olarak ve diğer yasal düzenlemelerle uyumlu olduğunu gösteren imzalı, tarihli ve mühürlü “Yazılı İzin Belgesi” 
  8. Kapasite artırımı, modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurularda, mevcut tesisin faaliyeti ile ilişkili olarak bankalarca başvuru sahibi adına daha önce kullandırılan kredi nedeniyle konulan ipotek için ilgili bankadan geri ödemelerin düzenli yapıldığına dair belge,   
  9.  Tarımsal amaçlı örgütler hariç, tüzel kişi başvurularında tüzel kişiliğe ait sermaye pay oranlarını gösteren en son yayımlanmış Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi onaylı sureti, 
  10. İlgili meslek odalarına kayıtlı kişiler tarafından hazırlanan ve tasdik edilen; makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine ait teknik şartname ile metraj ve keşfi, makine yerleşim planını içeren ve bina büyüklüğü ile alınan makinelerin uyumlu ve üretim aşamalarında gerekli olduğuna dair teknik rapor, 
  11.  Yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurular hariç traktör kullanımı gerektiren makine ve ekipman alımlarında başvuru sahibinin alınacak makine ve ekipmanın kullanımını sağlayacak güçte traktörü olduğuna dair ruhsat veya yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurularda faydalanıcının ödeme talebinden önce ve/veya nihai rapor aşamasında traktör ruhsatını sunacağına dair uygulama rehberinde yer alan taahhütname, 
  12. Uygulama rehberinde yer alan başvuru konusu ile ilgili taahhütnameler, 
  13. Satın alma belgeleri (İnşaat, makine ve ekipmanla ilgili belgeler ile tedarikçi/yüklenici ile ilgili belgeler) 
  14. Noter onaylı kira sözleşmesi 

            hibe sözleşmesi ekinde verilmelidir. 

8.4. HİBENİN NİHAİ TUTARI 

Başvuru planında talep edilen bütçeye dayanarak değerlendirme komisyonu tarafından yapılacak değerlendirme sonucu uygun görülen destek tutarı hibe sözleşmesinde belirtilir. Hibe sözleşmesinde yer alan destek tutarı tavan niteliğinde olup nihai tutar, fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında ortaya çıkar. Bu nedenle nihai ödeme tutarı, yatırımın tamamlanması sonrasında, faydalanıcı tarafından il müdürlüğüne sunulan dokümanların değerlendirilmesi ve ödeme talebinde yer alan harcamaların yerinde kontrolleri neticesinde belirlenecektir. 

8.5. HİBE SÖZLEŞMELERİNDE TEMİNAT ALINMASI 

  1. Hibe sözleşmesi imzalanmaması durumunda teminat mektubu veya nakit teminat başvuru sahibine iade edilir. 
  2. Teminat mektubu veya hesaba yatırılan tutar, hibe sözleşmesinde taahhüt edilen ayni katkının da tamamlanması ve proje uygulamasının sona ermesinden sonra faydalanıcının talebi üzerine iade edilir. 
  3. Teminat mektubu örneği uygulama rehberinde yer almaktadır. 

8.6. HİBE SÖZLEŞMESİNİN FESHİ  

  1. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra hibe sözleşmesi imzalanmasına engel oluşturacak bir durumun tespit edilmesi halinde, bu durum faydalanıcıdan kaynaklanıyorsa Genel Müdürlüğün uygun görüşü kapsamında; faydalanıcının kendi isteği ile projeyi uygulamaktan vazgeçtiğini il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmesi halinde ise il müdürlüğünün uygun görüşü kapsamında hibe sözleşmesi feshedilir ve faydalanıcıya iadesi gerçekleştirilmemiş teminat mektubu veya hesapta bulunan miktar Hazineye irat kaydedilir. 
  2. Hibe sözleşmesi reddedilme nedenlerinden herhangi birinin varlığı veya il müdürlüğü ve/veya evrak vermekle mükellef kurumun hatasından kaynaklanan bir durum tespit edilmesi halinde Genel Müdürlüğün uygun görüşü kapsamında hibe sözleşmesi feshedilir ve teminat iade edilir.
  3. Gerçek kişi başvurularında, faydalanıcının hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde kanuni mirasçılarının yatırımın uygulanmasına devam etmek istemediklerini il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmeleri ya da başvuruda aranan koşulları sağlamamaları durumunda, henüz ödeme yapılmamış ise, il müdürlüğünün mevzuata uyarlığını inceleyerek il proje yürütme biriminin uygunluk raporu ve il müdürünün onayı hibe sözleşmesi feshedilir ve teminat iade edilir. Konu ile ilgili olarak Genel Müdürlük resmi yazı ile bilgilendirilir. Eğer ödeme yapılmış ise ödenen tutar mevzuat hükümleri çerçevesinde faydalanıcının kanuni mirasçılarından tahsil edilir ve tahsilatın gerçekleşmesi halinde teminat faydalanıcının kanuni mirasçılarına iade edilir. 
  4.  Hibe sözleşmesi sonrası mücbir sebepler veya yasalarda/mevzuatta yatırımın uygulanmasını zorlaştıracak veya geciktirecek şekilde değişiklikler olması nedeniyle, verilen süre uzatımları dahil, yatırım tamamlanamamış ve herhangi bir şekilde tamamlanabilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiş ise; faydalanıcı gerekçeleriyle birlikte projesinin feshini talep edebilir. Faydalanıcının bu talebi il proje yürütme biriminin uygunluk raporu ve il müdürünün onayı ile Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün de uygun görmesi halinde sözleşme feshedilir. Verilen ek süreler dâhil, projeye uygun olarak yapılan hibeye esas harcamalar bir tutanakla tespit edilerek faydalanıcıya ödenir. Tespit sonucu daha önce fazla ödeme yapıldığı anlaşılır ise yapılan fazla ödeme gecikme zammı ile birlikte geri alınır. Sözleşmenin bu kapsamda feshi nedeniyle faydalanıcı yukarıda açıklanan husus dışında herhangi bir hak talebinde bulunamaz. Hibe sözleşmesi bu kapsamda feshedildikten sonra faydalanıcının teminatı iade edilir. 

9. PROJE UYGULAMA AŞAMASI  

  1. Proje sahipleri, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra projeyi hibe sözleşmesi hükümlerine göre il müdürlüğünün bilgisi dâhilinde uygulamaya başlar. 
  2. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra projenin uygulanması faydalanıcıların ve il müdürlüklerinin düzenleyeceği raporlara göre yürütülür. 

9.1. İLERLEME RAPORLARI 

  1. Faydalanıcı tarafından hazırlanacak bu raporlar, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra ara ödeme talebinde ödeme evrakı ile birlikte ve ayrıca dörder aylık dönemler halinde il müdürlüğüne sunulur. Bu raporlar geçen dört aylık dönem içerisinde proje uygulamalarına ilişkin gelişmeleri özetleyen bilgileri içerir.   
  2. Hazırlanmış olan iş takviminde oluşabilecek değişiklikler, faydalanıcılar tarafından il proje yürütme birimlerine gerekçeleriyle birlikte ilerleme raporları ile sunulur ve alınacak uygunluk görüşü ile güncellenir. Bu değişiklikler, Tebliğ gereği, uygulamaların proje tamamlanma süresi içinde tamamlanacağı hususuna aykırı olamaz. 
  3. Faydalanıcıların, başvuruda taahhüt ettikleri iş takvimine uygun hareket etmeme sebeplerini ve iş takviminde yapacakları revizyonları ilerleme raporunda sunmaları ve il proje yürütme biriminden onay almaları gerekmektedir. 

10. PROJEDE YAPILACAK DEĞİŞİKLİKLER 

  1. Telefon numarası, faks numarası, e-posta adresi, yasal ikametgâh veya kayıtlı ofis adresi, vergi dairesi, vergi mükellefi kategorisi, tüzel kişiliklerde temsil ve ilzama yetkili kişi, faydalanıcının unvanı ya da ticaret sicil numarası değişiklikleri, değişikliği takiben 10 (on) iş günü içerisinde il müdürlüğüne bildirilmelidir. Değişikliğin bildirilmemesi halinde ortaya çıkabilecek sorunlardan tamamen faydalanıcı sorumludur. 
  2. Tedarikçi/yüklenici değişikliği yapılması halinde faydalanıcının yeni tedarikçiden/yükleniciden yapacağı makine ve ekipman alımları ile inşaat işleri teknik şartnameye/keşif özetine uygun olmalıdır. Aksi takdirde il müdürlüğü, gerektiğinde Genel Müdürlük projeyi reddetme/feshetme, ödemeyi yapmama veya ödeme yapılmış ise ödenen miktarı 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre gecikme zammı ile birlikte faydalanıcıdan geri alma hakkına sahiptir.

10.1. HİBE SÖZLEŞMESİ İMZALANMADAN ÖNCE YAPILABİLECEK DEĞİŞİKLİKLER 

a) Mücbir sebepler hariç, proje uygulamasına ilişkin olarak projede ve/veya bütçede yapılacak revizyonlar; inşaat alanında küçülmeye ve projede kapasite azalışına, alınması planlanan ve başvuruda sunulan makine yerleşim planında gösterilen makine, ekipman ve/veya malzemelerin toplam kapasitesinde azalmaya neden olamayacağı gibi, projenin konusunda ve amacında da bir değişikliğe neden olamaz ve hibe sözleşmesi imzalanmaz. Ancak; 

  1. Tebliğ ve/veya uygulama rehberinde Genel Müdürlük tarafından değişiklik yapılması sonucu gereklilik oluşması halinde Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda bu maddede belirtilen kısıtlara uyulması zorunlu değildir. 
  2. Projenin konusunda ve amacında herhangi bir değişiklik ile kapasitesinde azalma olmaması şartıyla projede sunulan birden fazla makine ekipman, aynı işlevleri yerine getiren tek bir makine ekipmanla değiştirilebilir. Bu durum meslek odasına kayıtlı konuyla ilgili mühendis tarafından teknik rapor ile açıklanmalı ve il proje yürütme birimi tarafından kabul edilmelidir. Genel Müdürlüğün uygun görüş vermesi halinde değişiklik uygulanır. Yeni durumda alınacak makine ekipman için ödenecek hibe tutarı, ilk durumdaki makine ekipmanlardan düşük fiyatlı olan için verilecek hibe tutarını geçemez.  
  3. Güneş enerji sistemi ile enerji üretimi içeren projelerde; projenin konusunda ve amacında herhangi bir değişiklik ile kapasitesinde (üretilen güç) azalma olmaması şartıyla panel ve panele bağlı malzeme miktarı, makine ve ekipman sayısı azaltılabilir. 
  4. Hibe sözleşmesi öncesi başvuruya esas projede yapılacak değişikliklerin onaylanması il müdürlüğünün yetkisindedir. Yapılan değişiklik veri sisteminde düzenleme gerektiyor ise Genel Müdürlüğe bildirilir. 
  5. Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce; başvuru sahibi yatırım yerinin değiştirilmesi talebinde de bulunabilir. Ancak yeni yatırım yerinin 5403 sayılı Kanun kapsamında izinlendirmeye tabi bir yer olması durumunda bu yeni yatırım yerine ait arazinin tarım dışı/tarımsal amaçlı kullanım izninin, Programa son başvuru tarihinden önce alınmış olması gerekir. 
  6.  Yapılması talep edilen değişikliğin hibeye esas proje tutarında artışa neden olması halinde; artış tutarının tamamının başvuru sahibi tarafından ayni katkı olarak karşılanması koşuluyla değişiklik yapılması kabul edilebilir.  

10.2. İL MÜDÜRLÜĞÜ ONAYINA TABİ DEĞİŞİKLİKLER 

Hibe sözleşmesi öncesi veya sonrası yapılacak aşağıda yer alan değişiklikler için il proje yürütme biriminin uygunluk raporu ile il müdürlüğü onayı yeterlidir.  

  1. Tedarikçi/yüklenici değişikliği 
  2. Makine ve ekipman yerleşim planı değişikliği 

10.3. HİBE SÖZLEŞMESİ İMZALANDIKTAN SONRA YAPILABİLECEK GENEL MÜDÜRLÜK ONAYINA TABİ DEĞİŞİKLİKLER 

  1. Faydalanıcı tarafından yapılmak istenen değişiklik; projenin konusunda, amacında bir değişikliğe, kapasitesinde azalmaya ve değerlendirme kriterleri yönünden herhangi bir puan azalışına neden olamaz. 
  2. Faydalanıcı, hibe sözleşmesi Genel Hükümleri ile ilgili olarak herhangi bir değişiklik talebi sunamaz. Ancak il müdürlüğü, gerektiğinde sözleşmenin Genel Hükümleri ile ilgili olarak faydalanıcının değişiklik yapmasını isteyebilir. 
  3. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra, mücbir sebepler söz konusu olur ise Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda hibe sözleşmesi uygulamanın herhangi bir safhasında değişikliğe uğrayabilir ve/veya proje uygulamasının tamamı veya bir kısmı askıya alınabilir. 
  4.  Mücbir sebepler hariç, proje uygulamasına ilişkin olarak projede ve/veya bütçede yapılacak revizyonlar; inşaat alanında küçülmeye ve projede kapasite azalışına, alınması planlanan ve başvuruda sunulan makine yerleşim planında gösterilen makine, ekipman kapasitesinde ve/veya malzemelerin miktarında azalmaya neden olamaz. 
  5. Güneş enerji sistemi ile enerji üretimi içeren projelerde; projenin amacı ve konusunda herhangi bir değişiklik ile kapasitesinde (üretilen güç) azalma olmaması şartıyla panel ve panele bağlı makine ve ekipman sayısı azaltılabilir. 
  6. Projenin amacı ve konusunda herhangi bir değişiklik ile kapasitesinde azalma olmaması şartıyla projede sunulan birden fazla makine ekipman, aynı işlevleri yerine getiren tek bir makine ekipmanla değiştirilebilir. Bu durum makine mühendisi tarafından teknik rapor ile açıklanmalı ve il proje yürütme birimi tarafından kabul edilmelidir. Genel Müdürlüğün uygun görüş vermesi halinde değişiklik uygulanır. Yeni durumda alınacak makine ekipman için ödenecek hibe tutarı, ilk durumdaki makine ekipmanlardan düşük fiyatlı olan için verilecek hibe tutarını geçemez.  
  7. Faydalanıcı, sözleşmede değişiklik yapmak için, uygulama rehberinde örneği yer alan ve talebin türünü ve nedenini içeren Değişiklik Talep Formunu (DTF) il müdürlüğüne sunar. İl müdürlüğü değişiklik talebini değerlendirmek amacıyla faydalanıcıdan ilave bilgi, belge ve gerekçe talep edebilir. Değişiklik talebinin kabul edilebilmesi için gerekçelerin detaylı olarak açıklanması ve belgelerle desteklenmesi gerekir. 
  8. İl proje yürütme biriminin, değişiklik talebi üzerinde yapacağı değerlendirme sonucu düzenleyeceği rapor Genel Müdürlüğe iletilir. Genel Müdürlük, değerlendirme sonrası kesin kararını il müdürlüğüne bildirir. 
  9.  Değişiklik talebinin uygun bulunması halinde proje uygulamasına ilişkin yapılacak değişiklikler için il müdürlüğü ile faydalanıcı arasında ek hibe sözleşmesi imzalanır.
  10. Onaylanan tüm değişiklikler için bir zeyilname düzenlenir. Zeyilname her iki tarafça imzalanır ve taraflar işlemleri bu zeyilnameye göre gerçekleştirir.  
  11.  Faydalanıcının nihai raporu tesliminden önce onay almadan değişiklik yapması ve bu durumu il müdürlüğüne bildirmesi halinde değişiklik yapılan ilgili harcamalar destek kapsamı dışında tutularak ayni katkıya aktarılır. Ancak yapılan değişikliklerin projenin konusunu ve amacını değiştirdiğinin ve/veya kapasitesini azalttığının il müdürlüğü tarafından tespiti halinde ise hibe sözleşmesi feshedilir.   
  12. İl müdürlüğü, değişiklik talebinin değerlendirilmesi sonunda, uygun harcama tutarını azaltma hakkına sahiptir. 
  13. Hibe sözleşmeleri devredilemez. Ancak gerçek kişi başvurularında başvuru sahibinin, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde, yasal mirasçıları talep ederlerse başvuruda aranan koşulları sağlamaları şartıyla hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir. Vefat eden faydalanıcının birden fazla yasal mirasçısı olması durumunda hibe sözleşmesinin tadil edileceği mirasçının diğer mirasçılardan alacağı “yatırımı devam ettirmesine rızaları olduğunu gösterir noter onaylı muvafakatname”yi sunması gerekmektedir. 

10.4. SERMAYE PAY ORANI VE İSİM DEĞİŞİKLİĞİ 

  1. Tüzel kişi ortaklarının sermaye pay oranı değişiklik talebi, bu hususu destekleyici belgelerle birlikte il müdürlüğüne iletilir. Bu talep sorumlulukların aynı şekilde devam etmesi koşulu ile il müdürlüğünün uygun görüşü kapsamında Genel Müdürlükçe değerlendirilir. Hibe sözleşmesi imzalanan tüzel kişi ortaklarından en az birinin sermaye pay oranı izleme süresi sonuna kadar toplamda %51’in altında olamaz. Ancak bu yeni durumda yatırımın izleme süresi yedi yıl olarak uygulanır. Faydalanıcı nihai rapordan önce niteliğini gerçek kişiden tüzel kişiliğe dönüştüremez. 
  2. Tüzel kişiliğin unvan değişikliği yapması halinde ise değişikliği takip eden 10 (on) iş günü içerisinde önceki ve sonraki Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, önceki ve sonraki yönetim kurulu kararı vb. belgeler il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğü bu belgeleri 10 (on) iş günü içinde Genel Müdürlüğe iletir. 
  3. Yukarıdaki değişikliklerden herhangi biri gerçekleşmiş ise faydalanıcı ile il müdürlüğü arasında yeni durumun belirtildiği ek hibe sözleşmesi imzalanır. Ayrıca uygulama rehberinde yer alan taahhütname de yeni duruma göre tekrar doldurularak il müdürlüğüne sunulur. 

10.5. DEĞİŞİKLİK PROSEDÜRÜ 

  1. Faydalanıcı, uygulama rehberinde örneği yer alan Değişiklik Talep Formunu (DTF) hazırlayarak ilgili il müdürlüğüne sunar. Faydalanıcı, bu formdaki tablodan değişiklik türünü seçer, hibe sözleşmesi veya eklerindeki mevcut durumu, talep ettiği değişikliği ve gerekçesini detaylı olarak belirtir. 
  2. Değişiklik talebinin kabul edilmesi ve onaylanması durumunda: Değişiklikler için bir zeyilname düzenlenir. Zeyilname, 2 (iki) nüsha halinde hazırlanır. Tarafların imzası tamamlandıktan sonra bir nüshası faydalanıcıya verilir, diğer nüshası orijinal sözleşmeye eklenir. 
  3. Değişiklik talebinin kabul edilmemesi durumunda: Karar, gerekçesiyle beraber resmi yazı ile faydalanıcıya bildirilir. Bu durumda değişikliğe konu kısım faydalanıcı tarafından mevcut sözleşmedeki şekliyle uygulanmalıdır. 

10.5.1. İnşaat İşleri Pozlarındaki Değişikliklerle İlgili Talepler 

  1. Hibe sözleşmesi öncesi veya sonrası inşaat işi pozları değiştirilmek istendiğinde, faydalanıcı Poz Değişikliği Talep Formunu (PDTF) doldurarak il müdürlüğüne sunar. 
  2. Yeni pozlar için öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı poz listesinde yer alan fiyatlar kullanılmalıdır. Bu listede yer almayan poz ve birim fiyatlar için gerekçe belirtilerek diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen pozlardan seçim yapılması zorunlu olup bunun dışındaki pozlarla yapılan zeyilname talepleri kabul edilmeyecektir. 
  3. İl müdürlüğü talebi değerlendirir ve Poz Değişikliği Karar Bildirim Formu ile cevaplar. 
  4.  Onay verilmiş tüm poz değişiklikleri için bir zeyilname düzenlenir.  
  5. Değiştirilecek pozların sayısı, başvuruda sunulan pozların sayısının %60’ından fazla olamaz. Zeyilname işin başlamasından önce taraflarca imzalanmış olmalıdır. Zeyilname iki tarafça da imzalanmadığı sürece, onay verilmiş poz değişiklikleri geçerli olmaz ve ödeme işlemlerinde dikkate alınmaz. 
  6. Faydalanıcı talebi haricinde, gerek görülürse il müdürlüğü de sözleşme öncesi mevcut inşaat işleri pozlarında veya hibe sözleşmesinde değişiklik talep edebilir. Sözleşmenin hazırlığı sırasında il müdürlüğü tarafından yapılan maddi hatalara ya da mevzuattaki herhangi bir değişiklikten kaynaklanan düzeltmelere yönelik zeyilnameler Genel Müdürlük onayı alınarak düzenlenebilir. Zeyilname 2 (iki) nüsha halinde hazırlanır. Faydalanıcı değişiklikler ile ilgili olarak bilgilendirilir ve zeyilname imzalamak üzere davet edilir. Tarafların imzası tamamlandıktan sonra zeyilnamenin bir nüshası faydalanıcıya verilir, diğer nüshası orijinal sözleşmeye eklenir.

10.6. DEĞİŞİKLİK SÜRECİNDE TEKLİF ALMA KURALLARI 

  1. İnşaat işleri için belirlenmiş yüklenicinin sözleşme sonrasında bu uygulama esaslarında açıklanan nedenlerle değiştirilmesinin talep edilmesi durumunda; öncelikle teklif geçerlilik süresi dolmamış ise mevcut yüklenicinin feragat etmesi gerekir. Sonrasında yeni bir yükleniciden proje başvurusunda kullanılan keşif özetine göre güncel tarihli yeni bir teklif alınmalıdır. Faydalanıcı, Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda, keşif özetinde değişiklik yapabilir. Yeni teklif, zeyilname talebiyle beraber sunulmalıdır. İnşaat işlerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yeni tekliflerin alınma tarihinde geçerli olan pozları kullanılmalıdır. Hibeye esas proje tutarında artış olması halinde artış tutarının tamamı, faydalanıcı tarafından ayni katkı olarak karşılanacaktır. 
  2. Makine ve ekipman harcamaları için seçilen tedarikçinin/yüklenicinin hibe sözleşmesi sonrasında bu uygulama esaslarında açıklanan nedenlerle değiştirilmesinin talep edilmesi durumunda öncelikle teklif geçerlilik süresi dolmamış ise mevcut tedarikçinin/yüklenicinin feragat etmesi gerekir. Öte yandan, makine ve ekipman alım sözleşmesi imzalanmış ise sözleşmenin fesih nedenine dair geçerli belge sunulmalıdır. Değişiklik için yeni alınacak geçerli teklif il müdürlüğü onayına sunularak Genel Müdürlük konu hakkında bilgilendirilir. 
  3. Makine ve ekipman alımları için seçilen tedarikçinin/yüklenicinin sözleşme sonrasında bir veya birkaç harcama kalemini mevcut teknik şartnameye göre temin edememesi ve faydalanıcının bu durumu belgelendirmesi halinde; satın alma yenilenerek proje başvurusunda kullanılan teknik şartnameye göre güncel tarihli yeni teklif alınmalıdır.  
  4.  İl müdürlüğü sözleşme sonrasında yapılmak istenen değişikliği teknik açıdan ve referans fiyatlara uygunluk bakımından değerlendirecektir.  
  5. Değişiklik sürecinde referans fiyatlara uygunluk kontrolü yapılırken başvuru tarihinde geçerli olan referans fiyatlar/piyasa koşulları da göz önünde bulundurulacaktır.
  6. İl müdürlüğü tarafından yapılacak araştırma neticesinde referans fiyatların çok üzerinde harcama kalemleri tespit edildiği takdirde, il müdürlüğü bu kalemlerin tutarlarında azaltma yapma veya bu kalemleri uygun harcama kapsamında kabul etmeme veya değişiklik talebini reddetme hakkına sahiptir. 
  7. Her bir kalem için sözleşmeye göre tutar düşüşleri zeyilnameye yansıtılacak, tutar yükselişleri ise yansıtılmayacaktır. Yeni kalemlerin tutarlarının yüksek olması durumunda aradaki farklar faydalanıcı tarafından ayni katkı ile bütçelendirilerek karşılanacaktır. 

11. YATIRIMIN TAMAMLANMASI 

  1. Faydalanıcılar, uygulamaları Tebliğde belirtilen projenin son tamamlanma tarihine kadar gerçekleştirmek zorundadır. Ancak, mücbir sebepler veya yasalarda/mevzuatta yatırımın uygulanmasını zorlaştıracak veya geciktirecek değişimler olmasından dolayı tamamlanamayan projeler için faydalanıcı, gerekçeleri ile birlikte başvuru yapabilir. 
  2. Yatırıma ait fiziki gerçekleşmenin ve tüm uygulamaların tamamlanması, nihai rapor ve eklerinin idareye sunulması, idarece de kabul edilmesi ve ödemenin faydalanıcının hesabına yatırılmış olması halinde yatırım tamamlanmış sayılır. 

11.1. NİHAİ RAPOR 

  1. Faydalanıcı tarafından hazırlanan nihai raporun il müdürlüğüne son teslim tarihi Tebliğde belirtilen yatırımın son tamamlanma tarihidir. Yatırımın son tamamlanma tarihinde nihai rapor ve eklerini il müdürlüğüne sunmayan veya eksik sunan faydalanıcılar için il müdürlüğü tarafından fesih işlemleri başlatılır.  
  2. Faydalanıcılar, ilgili mevzuat gereği alınması gerekli yasal izin ve ruhsatları proje son tamamlanma tarihinden sonraki yirmi iş günü içerisinde teslim edebilirler. Ancak bu durumda faydalanıcıların proje tamamlanma tarihinden önce ilgili idareye eksiksiz ve uygun olarak başvuru yapmış olduğuna dair belgeleri il müdürlüğüne nihai rapor aşamasında sunması gerekir. İlgili kurum tarafından başvurunun incelenmesi neticesinde faydalanıcıdan kaynaklı bir eksiklik/uygunsuzluk tespit edilmesi ve/veya yasal izin ve ruhsatın alınamaması halinde proje tamamlanmamış olarak kabul edilir ve fesih işlemi uygulanır. 
  3. Nihai rapor ve ekleri faydalanıcı tarafından iki nüsha halinde hazırlanır ve ödeme talebi evrakı ile birlikte il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğü nihai rapor ve eklerini 10 (on) iş günü içerisinde inceler. Mevzuata uygun olduğu tespit edilen yatırımlar için, son sayfasına “Nihai Rapor …/…/… tarihinde incelenmiştir.” ibaresi yazılan rapor il proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlilerince imzalandıktan sonra raporun bir nüshası faydalanıcıya teslim edilir. Bir nüshası ise il müdürlüğünde muhafaza edilir. Ödeme için hazırlanan hak ediş Genel Müdürlüğe gönderilir. Nihai rapor ve ekindeki belgelerin eksik olması durumunda il müdürlüğü Genel Müdürlükten ödeme talebinde bulunmaz. 
  4.  Uygun olmadığı tespit edilen nihai rapor ve ekleri için ise eksikliklerin yatırımın son tamamlanma tarihini aşmayacak şekilde giderilmesi hususunda faydalanıcıya bilgi verilir. İl proje yürütme biriminin nihai raporu 10 (on) iş günü içerisinde inceleyeceği faydalanıcılar tarafından göz önünde bulundurulmalıdır. Projenin son tamamlanma tarihi itibari ile nihai raporun teslim edilmemesi halinde ya da il proje yürütme biriminin yapacağı incelemenin, projenin son tamamlanma tarihinden sonraki bir tarihte bitmesi ve nihai raporun uygun bulunmaması halinde ek süre verilmez ve hibe sözleşmesi feshedilir. 
  5. İl proje yürütme biriminin yapacağı yer tespitinde eksiklik tespit edilmesi durumunda eksikliklerin yatırımın son tamamlanma tarihini aşmayacak şekilde giderilmesi hususunda faydalanıcıya bilgi verilir.  
  6. ÇED raporu veya muafiyet belgesi, çevre izin lisansı veya çevre izin belgesi ve elektrik enerjisi üretilecekse elektrik sistem kullanım anlaşması nihai rapor aşamasında sunulmalıdır. Kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurularda ÇED raporu veya muafiyet belgesi yeni kapasiteye uygun olmalıdır. 

12. ÖDEMELER

12.1. ÖDEME ÖNCESİ YERİNDE KONTROLLER  

  1. İl müdürlüğüne teslim edilen nihai rapor ile ödeme belgeleri; 10 (on) iş günü içerisinde ilgili mevzuat, hibe sözleşmesi ve proje amaçlarına uygunluğu açısından kontrol edilir ve tespit tutanakları düzenlenir. 
  2. İl proje yürütme birimi tarafından faydalanıcı ile yüklenici/tedarikçi arasında düzenlenen teslim tutanakları kontrol edilir. 
  3. Tespit tutanakları il proje yürütme birimi tarafından iş bitimi sonunda yerinde yapılan tespitler sonucu tutulur. İl proje yürütme birimi tarafından ara ödemelerde de tutanak düzenlenir. 
  4.  Ödeme öncesi yerinde kontroller, faydalanıcının hibe sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerinin ve ödeme talebinde yer alan yatırım ve harcamaların gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini kontrol etmek için il proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlileri tarafından yapılır. 
  5. Genel Müdürlük/il proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlileri, ödeme öncesi yerinde kontrolleri, hibe sözleşmesinin imzalandığı tarihten ödemenin yapıldığı tarihe kadar gerekli gördüğü her aşamada bildirimli veya bildirimsiz olarak gerçekleştirebilir. 
  6. Faydalanıcı gerçek kişi ise kendisi veya vekili, tüzel kişi ise tüzel kişilik yetkilisi yerinde kontrol esnasında yatırımın uygulama adresinde bulunmalıdır. 
  7. Faydalanıcı, harcama kalemlerine ait bilgi, belge ve muhasebe kayıtlarını düzenli olarak tutmak, uygunluk kriterleri için destekleyici belgeleri bulundurmak ve yerinde kontrol sırasında istenmesi halinde il proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlilerine göstermek zorundadır. 
  8. Faydalanıcı, hibe sözleşmesi kapsamında yer alan yapım işlerini sözleşmenin eki olan projeye ait ölçülere ve teknik özelliklere uygun olarak gerçekleştirmek zorundadır. İl proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlileri tüm yapım işlerinin ölçülerini, miktarlarını, teknik özelliklerini sözleşme ve ekleri ile faydalanıcının ödeme talebinde sunmuş olduğu bilgilere göre kontrol eder. Herhangi bir uyumsuzluğun tespit edilmesi eksiklik olarak değerlendirilir. Projede sunulan yapılardan herhangi birinin, poz değişikliği yapılması dışında tamamen yapılmaması eksiklik olarak değerlendirilmez ve hibe sözleşmesi feshedilir. 
  9.  Hibe sözleşmesi ve eklerinde yer alan makine ve ekipmanların marka, model, teknik özellik, menşe ülke, fabrika seri numarası vb. bilgileri ödeme talebinde sunulan belgelerle uyumlu olmalı, bu makine ve ekipmanlar sözleşmenin ekinde bulunan makine yerleşim planına göre yerleştirilmiş olmalı, çalışabilir durumda olmalı ve projede belirtilen amaca uygun olarak kullanılmalıdır. İl proje yürütme biriminde görevli proje kontrol görevlileri bu kontroller sırasında herhangi bir uyumsuzluk tespit etmeleri halinde eksiklik olarak değerlendireceklerdir. Projede sunulan makine ekipmanlardan herhangi birinin belirtilen istisnalar dışında alınmaması eksiklik olarak değerlendirilmez ve hibe sözleşmesi feshedilir. 
  10. (g) ve (ğ) maddelerinde açıklanan eksikliğin tespit edilmesi ve tespit edilen eksikliğin hibeye esas proje tutarının %5’ini aşmaması durumunda il müdürlüğü kesintili ödeme yapma kararı alabilir. Tespit edilen eksiklik kalemleri ayni katkıya aktarılır. Bu durumda il proje yürütme birimi tespit tutanağı düzenler. Projeye ait ödeme icmalleri, kesinti tutarı ve nedenlerinin bildirildiği ve mevzuat hükümlerine göre uygunluk belirtir il proje yürütme birimi raporu ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir.Tespit edilen eksikliğin hibeye esas proje tutarının %5’ini aşması durumunda ise Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda hibe sözleşmesi feshedilir. 
  11.  Hibe sözleşmesi ve ekleri kapsamında alınacak makine ve ekipmanlar ikinci el ve kullanılmış olmamalıdır. 
  12. Faydalanıcı, projesini tamamladığı tarih itibarı ile izleme süresi sonuna kadar mücbir sebepler hariç hiçbir koşulda yatırımını sözleşmede belirtilen amaç dışında kullanamaz ve il müdürlüğünün uygunluk görüşünü almadan yatırımında tadilat yapamaz.  
  13. Gerçek usulde vergiye tabi olmayan gerçek kişilerden demirbaş kaydı istenmez. 
  14. Faydalanıcı proje uygulaması sonunda Bakanlığın katkısına atıfta bulunacağı, nitelikleri uygulama rehberinde belirtilen levhayı ödeme talebi öncesinde yatırım uygulama sahasının en görünür kısmına yerleştirmiş olmalı ve uygulama sonrası izleme döneminin sonuna kadar yerinde bulundurmalıdır.   

12.2. ÖDEME YAPILMASI 

  1. Ödeme taleplerine ilişkin dokümanların formatı ve içeriği uygulama rehberinde yer almaktadır. 
  2. Faydalanıcının ara ödeme talebi Tebliğde belirtilen proje son tamamlama tarihinden 2 (iki) ay önceki bir tarihte olmalıdır. Sonraki tarihlerde yapılacak talepler il müdürlüğü tarafından dikkate alınmaz. 
  3. Hibeye esas ara ödeme talebi için kesilen fatura tutarı 5.000.000 TL’nin altında olamaz. 
  4.  Faydalanıcı ödeme aşamasında; 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş noter tasdikli serbest meslek makbuzu veya fatura ile yükleniciye/tedarikçiye ödemesi gereken KDV dâhil fatura tutarının tamamının ödendiğine dair banka dekontu, süt sağım üniteleri için ilgili güncel mevzuat kapsamında alınmış deney raporu ve makine, ekipman, malzeme alımları ile inşaat işlerine dair belgeleri il müdürlüğüne verir. 
  5. Faydalanıcılar tarafından gerçekleştirilen satın alma işlemlerine yönelik olarak il müdürlüğünün uygun görüşü sonrası faydalanıcılar ile yükleniciler/tedarikçiler arasında imzalanmış uygulama sözleşmesinin bir nüshasının il müdürlüğüne sunulmaması halinde o satın almaya ait hibe ödemesi yapılmaz. 
  6. Ulusal şebekeye bağlanmak üzere elektrik üretimine yönelik yenilenebilir enerji üretim tesislerini içeren yatırımlarda enerji üretimi ile ilgili olarak hibe sözleşmesi ekinde çağrı mektubunun, nihai ödemede de sistem kullanım anlaşmasının İl Müdürlüğüne sunulması halinde ödeme yapılır. 
  7. Faydalanıcılar ödeme talebine ilişkin il müdürlüğüne verecekleri dilekçenin ekinde bulunan belgeleri, eksiksiz ve doğru olarak 2 (iki) nüsha halinde düzenleyeceklerdir. Faydalanıcının hibeye esas gider kalemleri için yükleniciye/tedarikçiye ödemesi gereken meblağın ödendiğine dair banka dekontları il müdürlüğü tarafından ilgili bankadan teyit edilecektir. İl müdürlüğü tarafından muhafaza edilecek olan bu belgeler Genel Müdürlük tarafından gerektiğinde incelenmek üzere istenebilecektir.  
  8. Nihai rapor ekinde sunulacak banka dekontunun tarihi, faydalanıcıya verilecek ek süre (ruhsat ve izinler için verilen ek süre hariç) içerisinde de olabilir. 
  9.  Ödeme yapılan makine ve ekipman alımı faturaları (e-fatura, e-arşiv fatura, e-serbest meslek makbuzu) üzerinde “Bu fatura için KKYP kapsamında hibe desteği verilmiştir. Faturada belirtilen kalemler, faydalanıcıya nihai ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 5 (beş) yıl süreyle satılamaz ve devredilemez.” ibaresi bulunacaktır. İl müdürlüğüne teslim edilen tüm faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminden doğrulanabilir formatta (XML formatında) ibraz edilmesi, ödeme öncesi faturaların ilgili doğrulama sistemlerinden doğrulanması ve sistemde iptal edilebilme tarihi gözetilerek faturaların iptal edilip edilmediklerinin il proje yürütme birimince kontrol edilmesi sonrasında ödeme talebinin Genel Müdürlüğe gönderilmesi gerekmektedir. 
  10. Tebliğ kapsamında, faydalanıcılardan her bir ödeme talebinde ve teminat iadesinde vadesi geçmiş vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumundan alınacak vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair güncel belgenin ibraz edilmesi gereklidir. Vergi ve SGK prim borçları ile ilgili olarak yapılandırma söz konusu ise, yapılandırmaya ilişkin resmi belgenin il müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekir.   
  11. ı) 30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri:A Sıra No:1 gereğince 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre faydalanıcılardan istenecek vadesi geçmiş borç olarak değerlendirilen amme alacaklarından mükellefiyet kaydı bulunmayanlar herhangi bir vergi dairesinden söz konusu vergilerden mükellefiyet kayıtlarının olmadığına ilişkin güncel belgeyi almaları halinde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranmaksızın gerekli ödeme/işlem yapılacaktır. 
  12. Borcu bulunan faydalanıcılar borçlarını ödedikten sonra ilgili kurumdan alacakları borcu bulunmadığını gösterir güncel belgeyi getirdiklerinde il müdürlüğünce hak ediş ödemesine ait bilgilerin Genel Müdürlüğün veri tabanındaki elektronik ödeme tablosuna girişi yapılacaktır. 
  13. İl müdürlüğü ödeme belgelerini kontrol eder. Ödemelerin Tebliğ ve uygulama rehberine uygun yapılmasından il müdürlükleri sorumludur. 
  14. Ödeme belgeleri onaylandıktan sonra bu belgelere ait bilgilerin veri tabanına girişi yapılır ve Genel Müdürlüğün veri tabanında girişi yapılan hak ediş bilgilerinin yer aldığı elektronik ödeme tablosuna ait 2 (iki) adet veri tabanı çıktısı ve Ödemeye Esas İcmal Listesi; il proje yürütme birimi personeli ile il müdür yardımcısı veya il müdürü tarafından imzalandıktan sonra mühürlenerek 1 (bir) adedi üst yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilir.  
  15. İl müdürlüklerince veri tabanındaki elektronik ödeme tablosuna girişi yapılan ve onaylı veri tabanı çıktıları Genel Müdürlüğe ulaşan hak edişlerden uygun bulunanların yer aldığı “Ödemeye Esas İcmal Listesi”nde adı geçen faydalanıcıların hak edişleri, gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, tüzel kişilerin ise vergi numaraları esas alınarak Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğüne gönderilir. “Ödemeye Esas İcmal Listesi” aynı zamanda Tarımsal Desteklemeler ve Finans Daire Başkanlığına da gönderilir. Ödemeler, gerekli işlemler tamamlandıktan sonra bütçe imkanları doğrultusunda Genel Müdürlük tarafından T.C. Ziraat Bankası kanalıyla yapılır.  
  16. Faydalanıcıya yapılan ilk ödemeler geçici hesaplarda tutulur. İlk ödemenin yapılabilmesi için T.C. Ziraat Bankası tarafından faydalanıcıdan gerekli görülen belgelerin (kimlik belgesi, vergi levhası vb.) ibrazı istenir. Faydalanıcıya daha sonra yapılacak ödemeler ise kendisine ait T.C. Ziraat Bankasında mevcut veya yeni açılacak hesabına otomatik olarak aktarılır. 
  17. Hibe desteği kapsamında yapılacak ödemelerin zamanının Bakanlık bütçe imkânları ile ilişkili olması nedeniyle Genel Müdürlüğe iletilen ödeme taleplerinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından o yılın bütçe tahsisatlarının serbest bırakılmasına yönelik talimat yayınlanana kadar hiçbir ödeme talebi işleme konulamamaktadır. Faydalanıcılar tarafından bu husus planlamaları açısından dikkate alınmalıdır. 
  18. Faydalanıcılar tarafından düzenlenecek ödeme evrakları 
    1. Fatura, serbest meslek makbuzu
    2. Faydalanıcının hibeye esas gider kalemleri için yükleniciye/tedarikçiye ödemesi gereken KDV dâhil fatura tutarının tamamının ödendiğine dair belge (Banka dekontu) 
    3. Uygulama sözleşmeleri listesi  
  19. Ödemeye esas icmal listesi  
  20. Hak ediş raporu ve eki destekleyici dokümanlar (Kapak, rapor ve metrajdan oluşmalıdır. Metraj sadece inşaat işleri için hazırlanıp yüklenici, faydalanıcı ve il müdürlüğü tarafından imzalanmalıdır.)
  21. Deney raporu (Süt sağım üniteleri için) 

Süt sağım üniteleri için faydalanıcının deney raporunu en geç nihai rapor ekinde sunması gerekmektedir. Yatırımın tamamlanmasını takiben Bakanlığın yetkilendirdiği ilgili kuruluşlardan biri tarafından mahallinde test yapılacak ve akabinde deney raporu düzenlenecektir. Bu işlem sırasında tedarikçi ve faydalanıcının mutlaka hazır bulunmaları gerekmektedir. Düzenlenecek deney raporunun aslı il müdürlüğünde muhafaza edilecektir. Bu organizasyonun gerçekleştirilmesinden yüklenici/tedarikçi firma sorumludur. 

  1. İşletme tescil belgesi (Büyükbaş/küçükbaş/kanatlı hayvancılık yatırımları için) 
  2. Tutanaklar: 
  3. İnşaat Tespit Tutanağı 
  4. Makine ve Ekipman Tespit Tutanağı
  5. İnşaat Teslim Tutanağı 
  6. Makine ve Ekipman Teslim Tutanağı 
  7. Hayvan Varlığı Tespit Tutanağı 

ö) Faydalanıcı, il proje yürütme biriminin yapmış olduğu iş ve işlemlere, ödemeler ile yerinde kontrol bulguları ve sonuçlarına itiraz edebilir. İtiraza konu olacak doküman eline ulaştıktan sonra 10 (on) iş günü içinde itiraz edilmelidir. İtirazlar, iadeli taahhütlü posta ile veya elden faydalanıcının hibe sözleşmesi imzaladığı il müdürlüğüne gönderilmeli ve en geç 10 (on) iş gününün sonuna kadar postaya verilmiş olmalıdır. İl müdürlüğü değerlendirmesini yaparak sonucu faydalanıcıya 15 (on beş) iş günü içinde yazılı olarak bildirir.

13. DENETİM VE İZLEME

13.1. PROJE UYGULAMALARININ DENETİMİ VE İZLENMESİ 

a) İl müdürlükleri yatırımları izleme süresi boyunca yerinde kontrol eder ve bu kontrolü tutanağa bağlar. İzleme sürecine tabi proje sayısı; yüz adet ve daha az olan il müdürlükleri yılda en az iki kere, yüz adetten fazla olan il müdürlükleri ise yılda en az bir kere projelerin yerinde kontrolünü gerçekleştirir. Program kapsamında önceki dönemlerde uygulanan projelere ait yatırımların izlenmesi hibe sözleşmesinin imzalandığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri kapsamında gerçekleştirilir. 

b) Faydalanıcının tüzel kişi olması durumunda, izleme süresi sonuna kadar yılda bir kez ortaklık yapısını gösterir belgenin il müdürlüğüne sunulması zorunludur. 

c) Proje uygulamalarının denetimi ve izlenmesi aşamasında il müdürlüğünün Bakanlığa görüş sormasını gerektiren hallerde il proje yürütme birimi raporu ile görüş sorulması zorunludur. 

ç) Program kapsamında yapılan tüm işlemler ihtiyaç duyulması halinde Bakanlık tarafından denetlenir. Bu denetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilen tüm bilgi ve belgeler il müdürlüğünce Genel Müdürlüğe sunulur. 

d) Proje uygulamalarının kontrolü, izlenmesi ve denetimi ihtiyaç duyulduğunda Genel Müdürlükçe de yapılır. 

e) Programın tanıtım faaliyetlerinde kullanılmak üzere gerekli materyaller (fotoğraf, video, faydalanıcı/tesis bilgi formları vb.) proje bitiminde il proje yürütme birimi tarafından gerekli kontrol ve güncellemeler sonrasında dijital ve fiziki ortamda saklanır. Genel Müdürlüğün talep ettiği durumlarda ve talep edilen projelere ait veriler dijital ortamda ve üst yazı ile Genel Müdürlüğe gönderilir.

İKİNCİ BÖLÜM

YATIRIM KONULARI

14. YATIRIM KONULARI HAKKINDA HUSUSLAR 

  1. Bir aile tarafından yönetilen ve işletilen, ağırlıklı olarak ailesel işgücüne dayalı tarım, gıda ve ormancılık ürünlerine yönelik üretim faaliyetlerini kapsayan, gelirin önemli bir kısmının tarımsal faaliyetten sağlandığı mikro işletme büyüklüğüne kadar olan işletmeler Program kapsamında aile işletmesi olarak kabul edilir.  
  2. Aile işletmesi faaliyetleri kapsamında yapılacak başvurularda hibeye esas proje tutarı en fazla 8.000.000 Türk Lirasıdır.    
  3. Yeterli sayıda uygun başvuru olması durumunda il müdürlüğüne ayrılan bütçenin en az %30’u aile işletmeleri tarafından yapılacak başvurularda kullanılır.  

14.1. TARIMSAL ÜRÜNLERİN İŞLENMESİ, PAKETLENMESİ VE DEPOLANMASINA YÖNELİK YATIRIMLAR 

14.1.1. Bitkisel Ürünlere Yönelik Yatırımlar 

  1. Başvurular için konu kodu TÜİ-A olmalıdır.   
  2. Bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.  
  3. Meyve ve/veya sebze kurutma tesisi projelerinin iklimlendirme unsurlarını içermesi zorunludur. 
  4. Sunulan projenin bir parçası olmak kaydıyla ekşi maya kazanları hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  5. Zeytinyağı konusunda; 
    1. Yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurularda yapılması planlanan tesisin, iki fazlı sistem üretim prosesini içermesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Zeytinyağı Tesislerinde Oluşan Atık Suların Yönetiminde Uyulması Gereken Teknik Hususlar konulu 2015/10 sayılı genelgesindeki hususlara uygun olması ön koşuldur. 
    2. İki fazlı tesisler için kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurular ya da üç fazlı tesislerin iki fazlı sisteme dönüştürülmesine yönelik kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir. 
  6. Un ve yem konularında; kapasite artırımı için depolama tesisi [çelik silo (konik/düz)] yapımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde proje başvurusu yapılabilir. Ancak 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle zarar gören ve afet bölgesi ilan edilen illerde yem konusunda tüm niteliklerde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  7. Kütlü pamuk konusunda; sadece kütlü pamuğu lif ve çiğit olarak ayırarak çırçırlama işini yapan makinelerle çırçır randımanının yükseltilmesi amacına yönelik modernizasyon/otomasyon niteliğinde proje sunulabilecektir.
  8. Çayın işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak sadece Artvin, Giresun, Ordu, Rize ve Trabzon illerinde yapılacak başvurular kabul edilir. 
  9. Bu başlık altında, tıbbi ve aromatik özelliği olan bitkilerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması için tüm yatırım niteliklerindeki başvurular kabul edilecektir.  
    1. Tıbbi ve aromatik bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması konusunda distilasyon kazanı, soğutucu eşanjörü, su separatörü, yağlı su toplama tankı, yakıt tankı ve su pompası satın alımları ile tesis inşası hibe desteği kapsamındadır. Nihai rapor ekinde ulaşılan kapasite ile ilgili olarak kapasite/ekspertiz raporu ibraz edilmelidir. 
    2. Destek kapsamında olan tıbbi aromatik bitkiler: Adaçayı, alıç, aloe vera, altın otu, anason, aronya, aslanpençesi, aspir, biberiye, civanperçemi, çakşır, çemen, çobançantası, çörekotu, çöven, dağ çayı, defne, dereotu, devedikeni, domuz turpu, ebegümeci, ekinezya, eşek hıyarı, fesleğen, geven, goji berry, göl soğanı, gümüş düğme, hardal, haşhaş, hatmi, hint yağı, hodan, hünnap, ıhlamur, ısırgan otu, kapari/kebere, karaasma, karabuğday, karahindiba, kekik, kırmızı biber, kısa mahmut, kimyon, kişniş, kuşburnu, kuzukulağı, lavanta, maydanoz, mayıs papatyası, melek otu, melocan (smilax exelsa), Meryem ana, mersin, meyankökü, nane, nezle otu, oğul otu, öksürük otu, pelin, pire otu, rezene, safran, salep, sarı kantaron, sarımsak, sumak, şerbetçiotu, şeker otu, şevketi bostan, üzerlik otu, vanilya, yaban mersini, yağ gülü, yüksükotu, zencefil ve zerdeçaldır. 
  10. Bitkisel üretim konusunda faaliyet gösteren başvuru sahipleri tarafından başvuru yapılması şartıyla sisleme, don önlemeye yönelik makine ve ekipmanlar ile don ve dolu önleme ile gölgelemeye yönelik file ve/veya plastik/polimer örtü, hasat filesi alımı, kendi üretim kapasitesi ile sınırlı olmak kaydıyla boylama ve paketleme tesisi yatırımlarına ilişkin harcamalar uygun harcama kapsamında değerlendirilir. File ve plastik/polimer örtü alımlarında kuruluma ait yapı ekipmanlarını içerecek şekilde bütçelendirme yapılabilir. 
  11. Aile işletmesi faaliyetleri kapsamında bitkisel ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis ve tamamlama niteliğindeki başvurularda projenin bir parçası olarak sunulmak ve faydalanıcının birincil üretim kapasite ile uyumlu olmak kaydıyla hasat ve yerden toplama makineleri hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Tek başına hasat ve yerden toplama makineleri alımına yönelik proje sunulması halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 
  12. Aile işletmesi faaliyetleri kapsamında tek parça (en az üç dekarlık) kivi ve benzeri bahçeler ile bağ tesislerine kordon telli terbiye sistemli/askı destek sistemi için proje başvurusunda bulunulabilir. Proje kapsamında ihtiyaç duyulan girdiler listesi güncel uygulama rehberinde verilmiştir. 
  13. Tütün birim kooperatiflerinin, birliklerinin ve bunların üst birliklerinin iştigal konularında başvuruda bulunmaları halinde, Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında üretim tesisi kurulmasındaki şartları sağlaması koşuluyla alınan Sarmalık Kıyılmış Tütün Mamulü Üretim Tesisi Kurma Uygunluk Belgesinin mevcut tesisin yapı kullanma izni ile uyumlu olduğu kabul edilir. 

14.1.2. Hayvansal Ürünlere Yönelik Yatırımlar 

  1. Konu kodu TÜİ-B olmalıdır.  
  2. Alt konu bazında belirtilen istisnalar hariç hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  3. Faydalanıcılar ödeme/nihai ödeme için talepte bulunduklarında; proje sonucu yapılan tesis, yürürlükte olan mevzuatla [11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu (Süt toplama merkezleri hariç), 25902 sayılı ve 10/8/2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 27/12/2011 ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği ile yatırım konusuyla ilgili diğer mevzuat] uyumlu olmalıdır. 
  4. Faydalanıcılar mevcut işletmeleri için kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuruda bulunmuşlarsa yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak hazırlanmış mevcut belgelerini başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemeleri gerekmektedir. 
  5. Bu konu başlığı altında ayrıca aşağıdaki konular da yer alır: 

14.1.2.1. Kırmızı Et ve Kanatlı Eti Parçalama ile Mamul Madde Üretimine Yönelik Yatırımlar 

  1. Sunulacak proje; sadece kırmızı etin, sadece kanatlı etinin veya kanatlı ve kırmızı etin birlikte işlendiği, parçalandığı, paketlendiği ve depolandığı tesisi içerebilir.  
  2. Sunulan projede parçalama tesisi; kapasite kısıtları tablosunda belirtilen kapasiteye sahip olmalıdır veya başvuru sahibi, sunduğu proje kapsamında belirtilen bu kapasite limitlerine nihai rapor aşamasında ulaşacağını taahhüt etmelidir. 
  3. Sunulan projede et işleme konusunda; ısıl işlem, fermentasyon, tütsüleme, tuzlama, kürleme, emülsifiye etme, olgunlaştırma, marinasyon, kurutma, ekstrakte etme, ekstrüzyon veya bunların kombinasyonlarının ilk ürüne uygulanması gerekmektedir.  

14.1.2.2. Su Ürünlerinin İşlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanmasına Yönelik Yatırımlar 

  1. Yeni veya mevcut bir işletmede balık ve su ürünleri işleyen tesisin kurulması için inşaat işleri ile su ürünlerinin taze, soğuk/donmuş muhafazası ve/veya şoklanması için, kesme, iç organ alma, pul kazıma, yıkama, sınıflandırma, kalibrasyon/boylama, temizleme/ayıklama, sterilizasyon sistemleri için, işleme amacına (konserveleme, tütsüleme/fümeleme, salamura etme, filetolama) yönelik sistemler ile tartma, ambalajlama, paketleme, vakum paketleme ve etiketleme sistemleri için gerekli makine ve ekipman alımı hibe desteği kapsamındadır. 
  2. Filetolama, dondurma, tütsüleme/fümeleme, tuzlama/salamura etme, konserveleme, taze muhafaza, kurutma ve soğutma işlemleri ile marinasyon yapacak tesisler hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  3. Hamsi, alabalık, levrek ve çipura için; balık unu ve yağı üretimi yapan tesisler de hibe desteği kapsamında değerlendirilir.    
  4. Surimi, deniz salyangozu, midye ve kurbağa bacağı gibi ürünleri işleyen tesisler de hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  5. Gıda amaçlı kullanılmayan su ürünleri ile ilgili yatırım başvuruları kabul edilmez. 

14.1.2.3. Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvanların Derileri İle Küçükbaş Hayvanların Yapağılarının İşlenmesine Yönelik Yatırımlar 

  1. Büyükbaş ve/veya küçükbaş hayvanların derileri ile yapağılarının işlenmesine yönelik proje başvuruları yatırım yerinin organize sanayi bölgesi olması şartıyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  2. Deri işleme için yapılacak proje başvuruları, yüzülmüş ve koruma işlemleri dışında işlem görmemiş derilerin, tuzlu yaş veya kuru (hava kurusu, tuzlu kuru, don kurusu) ham olarak işlendiği yatırım tesislerini kapsamaktadır. 

14.1.2.4. Süt ve Süt Ürünlerine Yönelik Yatırımlar 

14.1.2.4.1. Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar 

  1. Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  2. Mevcut işletmede üretim sırasında oluşan peynir altı suyunun süt ürünü olarak değerlendirilerek ekonomik değerinin artırılması için yapılacak proje başvuruları da kabul edilecektir. 

14.1.2.4.2. Süt toplama merkezleri 

  1. Yeni tesis ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  2. Hem mevcut bir süt işleme tesisi olan faydalanıcılar hem de mevcut işletmesi olmadığı halde sadece süt toplama merkezleri kuracak olan faydalanıcılar proje başvurusunda bulunabilirler. 
  3. Başvuru sahiplerinin mevcut süt işleme tesisi için kuracakları süt toplama merkezinin/merkezlerinin toplam kapasitesi mevcut işletmenin kapasite/ekspertiz raporunda belirtilen günlük süt işleme kapasitesinden fazla olamaz. 
  4. Süt toplama merkezlerinde çiğ sütün toplanması, süzülmesi, soğutulması ve uygun şartlar altında depolanması ön koşuldur. 
  5. Çiğ süt toplamada kullanılan tankların en az 1000 L/gün kapasitede olması, yeni olması, otomatik temizleme sistemine sahip olması, sıcak su kaynağının sağlanması, süt kamyonuna süt transferini sağlamak için entegre olmuş süt pompasına sahip olması ve tankların yüzeylerinin, “Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği” ve “Gıda Hijyeni Yönetmeliği” hükümlerine uygun, bakımlı, kolay temizlenebilir, gerektiğinde dezenfekte edilebilir olması gerekir.  
  6. Sütün kabulü sırasında değer tespiti yapacak makine ve ekipmanlar da hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  7. Çiğ süt toplamada kullanılan tesisin yeri/yerleri ile tankın konacağı parselin/parsellerin mülkiyeti proje sahibine ait olmalı veya başvuruların başladığı tarihten itibaren en az 7 (yedi) yıllık kira sözleşmesi bulunmalı, başvuru sahibi bu belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemeli ve hibe sözleşmesi aşamasında noter onaylı kira sözleşmesini il müdürlüğüne sunulmalıdır. Elektrik ve su tesisatları abonelikleri başvuru sahibi adına olmalıdır. 
  8. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılacak başvurularda parsel/parseller ve abonelikler ortaklarının adına kayıtlı olabilir. Bu takdirde ortakların tesisin kendi adlarına kayıtlı parselde/parsellerde kurulmasına, başvuruların başladığı tarihten itibaren en az 7 (yedi) yıl süresince faaliyet göstermesine ve aboneliklerle ilgi tüm harcamaların kendilerince karşılanacağına dair rızalarının olduğu noter onaylı muvafakatname hibe sözleşmesi aşamasında il müdürlüğüne sunulmalıdır. 
  9. Mevcut faal işletmeler için yapılacak başvurularda, projelendirilecek süt toplama tesisi/tesisleri, işletmenin bulunduğu il sınırları içinde olmalıdır.  
  10. Tüzel kişi başvurularında, tüzel kişiliğin ana sözleşmesi ve/veya tüzüklerinde bu faaliyet alanı belirtilmiş olmalıdır. 

14.1.2.5. Arı Ürünlerinin İşlenmesine Yönelik Yatırımlar  

  1. Arı ürünlerinin (bal, polen, arı sütü, propolis vb.) işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

14.1.3. Çelik Silo 

  1. Bu konuda yapılacak başvurularda konu kodu TÜİ-C olmalıdır. 
  2. Mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yalnızca çelik silo yapılacak başvurularda; yatırımın niteliği modernizasyon/otomasyon, konu kodu ise TÜİ-C olmalıdır. Ancak mevcut bir tesiste modernizasyon/otomasyon niteliğinde makine ekipman alımı ile inşaat işleri yanında çelik silo da yapılmak istenmesi halinde başvuruda seçilecek konu kodu, mevcut tesisin konusu ile ilgili konu kodu (TÜİ-A vb.) olmalıdır. 
  3. Mevcut bir çelik siloda modernizasyon/otomasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi yapılacak başvurularda konu kodu YEÜ olarak seçilmelidir. 
  4. Mevcut tesise ait yapı kullanma izin belgesinin başvuru ekinde sunulması gerekmektedir.
  5. Çelik silo inşaatı yapı ruhsatına tabi ise yapı ruhsatı hibe sözleşmesi aşamasında sunulmalıdır. 

14.1.4. Soğuk Hava Deposu 

  1. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından yapılan başvurular hariç, soğuk hava depolarında soğutma ünitesinin yer aldığı alanlar kapasite kısıtları tablosunda belirtilen kapasitede olmalıdır.  
  2. Tarımsal amaçlı örgütler için üyelerinin su ürünleri yetiştiriciliği konusunda faaliyet göstermeleri halinde, üretim kapasiteleri oranında soğuk hava deposu yapımı ve buzlama makinesi alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 
  3. Bu konuda yapılacak başvurularda konu kodu TÜİ-Ç olmalıdır. 
  4. Mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yalnızca soğuk hava deposu yapılacak başvurularda yatırımın niteliği modernizasyon/otomasyon; konu kodu ise TÜİ-Ç olmalıdır. Ancak mevcut bir tesiste modernizasyon/otomasyon niteliğinde makine ekipman alımı ile inşaat işleri yanında soğuk hava deposu da yapılmak istenmesi halinde başvuruda seçilecek konu kodu, mevcut tesisin konusu ile ilgili konu kodu (bitkisel ürün işleyen tesisler için TÜİ-A, hayvansal ürün işleyen tesisler için TÜİ-B, su ürünleri yetiştiriciliği konusunda tarımsal amaçlı örgütlerce yapılacak tesisler için yatırım konusunun kodu SÜİ-A, SÜİ-B ya da SÜİ-C vb.) olmalıdır. 
  5. Mevcut bir soğuk hava deposunda modernizasyon/otomasyon niteliğinde yenilenebilir enerji üretimi, soğuk hava deposu ekipmanları ile soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  6. Modernizasyon/otomasyon niteliğinde sadece yenilenebilir enerji üretimi yapılacak başvurularda konu kodu YEÜ olarak seçilmelidir. 
  7. Yeni tesis niteliğinde yapılan başvurularda da soğuk hava deposunda depolanan ürünlerin pazara sevki öncesi tasnifi ve kasalanması için kullanılacak makine ve ekipmanların alımına yönelik gider kalemleri destek kapsamında yer alır. 

14.2. TARIMSAL ÜRETİME YÖNELİK YATIRIMLAR 

14.2.1. Kapalı Ortamda Bitkisel Üretime Yönelik Yatırımlar 

  1. Kapalı ortamda bitkisel üretim ünitesi; içerisinde bitkinin gereksinim duyduğu ışık, ısı, nem, hava akışı, karbondioksit (CO2), bitki besin maddeleri gibi çevre koşullarının yapay yollarla kısmen ya da tamamen oluşturulup denetim altında tutulduğu, aynı üreticinin tasarrufunda bulunan yüksek tünel, sera, çadır ile betonarme, çelik, plastik ve benzeri yapı elemanları kullanılarak yatay veya dikey olarak inşa edilmiş birbirinden bağımsız kapalı üretim ortamını ifade eder. 
  2. Bu başlık altında sadece yeni tesis ile modernizasyon/otomasyon yatırım niteliğindeki başvurular kabul edilecektir. 
  3. Modernizasyon/otomasyon niteliğinde iklimlendirme, sulama ve/veya gübreleme sistemi ile yenilenebilir enerji kullanımına yönelik başvuru yapılabilir. 
  4. Kapalı ortamda yapay ışık, ısı, nem vb. faktörlerin kontrolü ile gerçekleştirilen topraksız dikey tarım uygulamalarında alan kısıtı bulunmamaktadır. 
  5. Yüksek tünel; mahya yüksekliği 4,5 metreye kadar olan, bağımsız veya bloklar halinde yapılabilen, konstrüksiyonunda galvaniz profil ve/veya galvaniz boru kullanılarak inşa edilmiş; meyve, sebze ve süs bitkisi yetiştiriciliğinin yapıldığı tesistir. 
  6. Yüksek tünelde süs bitkisi yetiştiriciliği; dış mekân, iç mekân, kesme çiçek ve soğanlı yumrulu bitki yetiştiriciliğini kapsar. 
  7. Yüksek tünel inşasında kullanılan konstrüksiyon ve diğer yapı elemanları, altyapı işleri, beton işleri, örtü malzemesi ve ekipmanları hibeye esas proje giderleri olarak değerlendirilir. 
  8. Yeni tesis yatırım niteliğindeki yüksek tünel başvuruları; sulama sistemleri ve gübreleme sistemini bir bütün olarak içermelidir. 
  9. Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi Yönetmeliğine uygun olarak KOBÜKS’e kayıt yaptırılması gerekir. KOBÜKS kayıt belgesi nihai rapor ekinde il müdürlüğüne sunulur. 
  10. Projelendirilmek istenildiği takdirde tesisin ısıtma sistemi; katı yakıtlı bir sistem olabileceği gibi yenilenebilir enerji sistemlerini de içerebilir. Hibeye esas proje giderleri arasında, ısıtma sisteminin yanında izolasyon sistemleri ve ısı pompası da uygun giderler kapsamında kabul edilir. 
  11. Hâlihazırda üretim yapılan yüksek tünelde yenilenebilir enerji, sulama sistemleri, otomasyon sistemleri (havalandırma), gübreleme sistemleri, ısıtma sistemleri, ısı perdesi ve sera örtüsü, tesisin tarımsal üretim kapasitesiyle uyumlu olması şartıyla hibe kapsamında değerlendirilir. Örtü malzemesi olarak en az 36 ay ömürlü malzeme kullanılmalıdır. 
  12. Modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurularda ısıtma sistemi olarak yenilenebilir enerji üretim kaynakları projelendirildiğinde dekar başı maliyet, yüksek tünelde dekar başı maliyetin en fazla %30’u; yenilenebilir enerji üretim hariç otomasyon sistemleri (havalandırma), sulama sistemleri, gübreleme sistemi, ısıtma sistemi, ısı perdesi ve sera örtüsü bir bütün olarak projelendirildiğinde ise dekar başı maliyet, ısıtma sistemi bulunmayan ya da katı yakıtlı yüksek tünelde dekar başı maliyetin en fazla %60’ı olmalıdır. Sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından herhangi birini içeren mevcut tesisler için modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurularda tesiste eksik olan sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından herhangi biri için başvuruda bulunulabilir. Bu durumda her bir ekipman için dekar başı maliyetin en fazla %15’i olmalıdır. 
  13. Yüksek tünelde dekar başı maliyet: 
  14. Isıtma sistemi kullanılmadığında en fazla 850.000 TL/daa 
  15. Isıtma sistemi olarak katı yakıtlı bir sistem kullanıldığında en fazla 1.100.000 
  16. TL/daa iii. Isıtma sistemi olarak yenilenebilir enerji üretim kaynakları kullanıldığında en fazla 1.000.000 TL/daa’dır. 
  17. Yüksek tünel için özel pozlar ve referans fiyatlar uygulama rehberinde yer almaktadır. 
  18. Modern seralar; iklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemli, iklime bağlı çevre koşulları denetlenerek içerisinde kültür bitkileri ile bunların tohum, fide ve fidanlarının ekonomik olarak üretilmesi, yetiştirilmesi, sergilenmesi ve korunmasını olanaklı kılan, uygun bir bitki gelişimi için ideal koşulları sağlamayı ve yıl boyunca üretim yapmayı amaçlayan, üzeri ışık geçirebilen bir malzeme ile kaplı, içinde hareket edilebilen, iklimlendirme (ısıtmasoğutma-sisleme vb.), otomasyon sistemleri ve sulama sistemine sahip modern örtüaltı ünitelerini içeren tarımsal yapılardır. 
  19. Sera başvurularında; tamamlama ve kapasite artırımı niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.   
  20. Mevcut seraların sadece enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynağından karşılanmasına yönelik başvuruda bulunulması halinde hibe başvuru formunda yatırımın niteliği modernizasyon/otomasyon, konu kodu ise YEÜ olmalıdır. Yenilenebilir enerji ile birlikte sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme sistemlerinin veya bu sistemlerden eksik olanın da bütçelendirilmesi halinde konu kodu TÜY-A olmalıdır.  
  21. Yenilenebilir enerji kullanılan seralar; 
  22. Yeni sera projesi başvurularında, yenilenebilir enerji kaynağı da (jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr) uygun harcama kapsamında değerlendirilir. 
  23. Yenilenebilir enerji kaynağı olarak güneş enerjisi kullanılan sera projelerinde; güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisinin başvuruya esas projede bulunması zorunludur.  
  24. Tesis/proje, elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin mevzuat hükümlerine göre projelendirilmelidir.  
  25. Yenilenebilir enerji kaynaklı sera başvurularında yenilenebilir enerji kaynağı jeotermal veya biyogaz ise bu kaynakların seranın sadece ısı ihtiyacını karşılaması yeterlidir. 
  26. Modern sera başvurularında yeni tesisler için hibe kapsamında kabul edilecek dekar başı maliyet; 
  27. Topraklı seralarda en fazla 1.200.000 TL/daa 
  28. Topraksız seralarda en fazla 1.500.000 TL/daa 
  29. Topraksız, sislemeli, cam seralarda en fazla 2.000.000 TL/daa 
  30. Topraksız, sislemeli ve su kültürü (Hidroponik) kullanan seralarda örtü malzemesine bakılmaksızın en fazla 2.500.000 TL/daa olmalıdır. 
    1. Dekar başı maliyet; sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme unsurlarının birlikte projelendirildiği modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuru yapılması durumunda dekar başı maliyetlerin %45’ini; serada eksik olan iklimlendirme, sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından her biri için %15’ini aşamaz. 
    2. Modern seralarda yeni tesis kapsamında yapılacak yatırımlarda yenilenebilir enerji üretim ünitesinin projelendirilmesi zorunlu değildir. Ancak yenilenebilir enerji üretimi de projelendirilmiş ise hibeye esas proje tutarı başvuru yılı için belirlenen üst limit içinde kalmak kaydı ile yenilenebilir enerji ünitesinin maliyeti, dekar başına maliyetlerin en fazla %45’ine kadar bütçelendirilebilir. Yenilenebilir enerji üretim ünitesi içermeyen ancak kamu kaynaklı jeotermal enerji kullanılacak modern seralarda bu enerjinin serada kullanımı sağlayan unsurlar dekar başı maliyetin en fazla %15’i olacak şekilde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
    3. 4/7/2019 tarihli ve 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki tarımsal amaçlı seralarda ruhsat şartı aranmayacaktır. Yeni tesis kapsamında yapılacak yatırımlarda, il müdürlüğünden alınan uygun görüş ile ruhsat vermeye yetkili idarece verilecek, etüt ve projelerin fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair yazı, hibe sözleşmesi aşamasında sunulmalıdır. 
    4. Mevcut faal bir serada gerçekleştirilecek projelerde seranın kapalı ortamda bitkisel üretim kayıt sistemine kayıtlı olduğuna dair belgenin başvuru aşamasında veri giriş sitemine yüklenmesi gerekmektedir. Niteliği yeni tesis olan başvurularda ise seranın nihai rapor aşamasında kapalı ortamda bitkisel üretim kayıt sistemine kayıtlı olması gerekmektedir. 
    5. Yatırımın niteliğine bakılmaksızın nihai rapor aşamasında seranın yürürlükte olan ulusal mevzuat hükümlerine uygun olması gerekmektedir. 

14.2.2. Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar 

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-B olmalıdır. 
  2. Hayvan varlığına bağlı olarak ilgili mevzuatına göre zorunlu olması halinde işletmede elde edilen gübrenin depolanması için sızdırmaz bir depoya yer verilmelidir. Depo hacmi hesaplanırken 12/10/2025 tarihli ve 33045 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem Planının Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/17) ile Tebliğin uygulamasına ilişkin düzenlemelerde yer alan hususlar dikkate alınacaktır. 
  3. Gübre deposu hesabında işletmenin mimari projede belirtilen kurulu kapasitede barındıracağı toplam hayvan sayısı esas alınır. Gübre deposu hacmi; işletmedeki ön gübre deposu, sıvı gübre deposu (varsa) ve katı gübre depo hacimlerinin toplamını ifade eder. 
  4. Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir. 
  5. Alınacak makine ve ekipmanlar, işletmenin kapasitesi ile uyumlu olması koşuluyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  6. Zorunlu alanlar ve zorunlu ekipmanlar olarak belirtilen alan ve ekipmanların, aile işletmesi faaliyetleri kapsamında zorunlu olmayıp hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. Ancak tesis tamamlandığında alınması gerekli yasal izin ve ruhsatlardan faydalanıcı sorumlu olup bu hususta proje kapasitesi ve hayvan sayısına göre zorunlu olarak bulunması gereken alanlar projede planlanmalıdır. 
  7. Tarımsal üretim planlaması kapsamında ailelerin zati ihtiyaçlarının karşılanmasında belirlenen 5 başa kadar (5 baş dahil) işletmelerin yapacakları başvurular, tarımsal yer altı su kısıtı olduğu tespit edilen yerler hariç, tüm yatırım niteliklerinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  8. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %50’sinden az olamaz. Var olan hayvan sayısı bilgisi ve/veya taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir. 
  9. Faydalanıcının başvuru aşamasında taahhüt ettiği hayvan varlığı izleme süresi boyunca %50’nin altına düşemez ve izleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesinin en az %90’ına ulaşılması gerekmektedir. İzleme süresi boyunca ve il proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen/mevzuatta belirtilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır. 
  10. Tarımsal üretime yönelik yatırımlar kapsamında sunulan projelerde ek olarak kesimhane bulunamaz, bu şekilde projelendirilmiş yatırım başvuruları reddedilir. 
  11. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda damızlık hayvan yetiştiriciliğine (süt ve besi) yönelik başvurular da hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  12. Faydalanıcılar hayvan yetiştiriciliğine yönelik tarımsal yatırım konularında sundukları proje kapsamında kapasiteleri oranında izoleli portatif hayvan barınağı amaçlı bir adet çadır alımı için başvuru yapabileceklerdir: 
  13. Çadırlar tüm zeminlere (toprak, beton, kilitli taş, hatıl beton) kurulabilir olmalıdır.  
  14. Çadır; yan yüksekliği en az 2 metre ve orta yüksekliği en fazla 6 (altı) metre, metal aksamın tamamı demonte iskelet geçmeli (kilit) sistemli olarak imal edilmiş, bağlantılı, makaslı ve iki makas arası mesafesi en az 2 metre olan, makasları zemine çelik dübeller ile sabitlenebilen özellikte olmalıdır. Çadırın alın kısımları (ön ve arka kapılarda bulunan) gövde malzemesi ile aynı özellikte olmalıdır. 
  15. Dış brandası birinci kalitede en az 1100 denye ve m2 ağırlığı en az 650 gram olmalıdır. Branda aksamı alev-yürümez, anti bakteriyel, UV katkılı ve su, nem, rutubet vb. olumsuz şartlardan uzun süre etkilenmeyen, astarı hava ve nem geçiren özellikte olmalıdır.  
  16. ç) Bir yüzü folyolu mineral şilte yalıtım (5 cm), sudan ve nemden etkilenmeyen demontede kopma ve dağılma yapmayan termal yalıtım, bizofol hava kabarcıklı (aba) yalıtım veya yay teknolojisi ile üretilmiş 500 gr/m2 keçe yalıtım malzemelerinden birisi iklim ve coğrafya şartlarına göre tercih edilmelidir. 
  17. Her 10 metrede 1 adet mahya baca sistemi veya metal baca havalandırması olmalıdır. 
  18. Traktör giriş-çıkışları için kapı bulunmalıdır. 
  19. Çadır ölçeklerine uygun sayıda, çadırın ön ve arka kısmında veya yan kısımlarında sineklikli branda kapaklı pencereler olmalıdır. 
  20. Çadır alımlarında hibeye esas yatırım bedeli 1 m2 çadırın referans fiyatı (makaslı montaj dahil) 1.700 (bin yedi yüz) Türk Lirası olarak hesaplanacaktır. 

14.2.2.1. Süt hayvanı (sığır/manda) yetiştiriciliği 

  1. Tarımsal üretim planlaması kapsamında tarımsal yer altı su kısıtı olmayan, mera vasfı ve kaba yem üretim potansiyeli yüksek olan ve süt havzası oluşturmak amacıyla Planlama Bölgesi illeri olarak belirlenen Amasya, Bingöl, Bitlis, Çorum, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Muş, Tokat ve Tunceli illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir. 
  2. Süt üretimi için yapılan proje başvurularında sürü projeksiyonunun yer alması zorunludur. Sürü projeksiyonu, sunulan proje için taahhüt sayılır.  

Süt hayvanı (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu alanlar 

  1. Anaç/Sağmal Hayvan Bölmesi 
  2. Sağımhane 
  3. Doğumhane 
  4. Revir:  
  5. Buzağı bölmesi veya kulübeleri sağmal inek sayısının en fazla %20 oranı gözetilerek planlanmalıdır. 
  6. Genç hayvan bölmeleri toplam alanı anaç hayvanlar için ayrılan alanın en az %60’ı kadar olmalıdır. Aynı oranda gezinti alanı da ayrıca planlanabilir. 
  7. Kapalı ahırlarda pencere alanları ve havalandırma bacaları: Kapalı ahırlarda taban alanının en az %5’i oranında pencere planlanmalıdır. İşletme çatısında ahır taban alanının en az %1’i oranında havalandırma bacaları/boşlukları planlanmalıdır.  
  8. İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru) bulunmalıdır. 
  9. Kapasiteye uygun gübre ve yem deposu olmalıdır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir. 
  10. Süt üretimi için yapılacak yeni tesis başvurularında, ahır ve sabit süt sağım ünitesi birlikte projelendirilmelidir. 
  11. Zorunlu alan büyüklükleri belirlenirken 5403 sayılı Kanun ve bağlı mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Yatırım yeri tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesinde ise yatırım yerinin bağlı olduğu mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir.  

Süt hayvanı (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlar 

Proje içeriğinde yer verilmesi koşuluyla, beher hayvan başına en fazla 7 m² gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.  

Silaj çukuru, buzağı bakım ünitesi hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan alanlardır.  

               Süt hayvanı (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu ekipmanlar 

  1. Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcı (halatlı/zincirli)/ızgara altı doğal akışlı ve setli gübre yönetim sistemi, gübre karıştırıcısı, gübre pompası. 
  2. Süt üretimi için; bilgisayarlı sürü yönetimine sahip sağım ünitesi veya komple sistem süt sağım ünitesi, süt soğutma ve depolama tankı (Sütü en az 2 (iki) gün depolayacak kapasitede olacaktır). 
  3. Sürü yönetimi için; başvuru aşamasında taahhüt edilen hayvan varlığı üzerinden belirlenen kapasiteyle orantılı; mastitis tespit cihazı, kızgınlık tespit sistemi, ineklerde doğum takip sistemi, üreme ve tohumlama takibi, muayene, aşı ve tedavi işlemleri, süt takibi sistemleri. (Sürü yönetim sistemi, komple bir yazılım ve donanım olabileceği gibi ayrı cihazların tek yazılım üzerinden izlenebileceği farklı izleme sistemlerinden oluşabilir.) 
  4. Otomatik suluk. 

Süt hayvanı (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar 

Otomatik süt sağım robotu, otonom buzağı besleme robotu, otonom yem itme robotu, otonom gübre sıyırma robotu, hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), gübre seperatörü, sıvı gübre tankeri, havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), balya makinesi ve silaj makinesi, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, yem karma (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı) kantar hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanlar dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır. 

14.2.2.2. Büyükbaş besi yetiştiriciliği 

Tarımsal üretim planlaması kapsamında tarımsal yer altı su kısıtı olmayan, mera vasfı ve kaba yem üretim potansiyeli yüksek olan ve besi havzası oluşturmak amacıyla Planlama Bölgesi illeri olarak belirlenen Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Sivas, Şırnak, Tunceli ve Van illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir. 

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar 

  1. Hayvan Bölmesi  
  2. Revir 
  3. İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru) bulunmalıdır. 
  4. Kapasiteye uygun gübre ve yem deposu bulunmalıdır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir. 
  5. İşletmenin hem süt hem de besi faaliyetlerini birlikte yürüttüğü karma bir yapıya sahip olması durumunda, işletmede bulunan sağmal süt sığırı sayısı dikkate alınarak kapasite ile orantılı olacak şekilde sağımhane planlanabilir. Sağımhane bulunması zorunlu olmayıp işletmede planlanmasının elzem olması halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 
  6. Zorunlu alan büyüklükleri belirlenirken 5403 sayılı Kanun ve bağlı mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Yatırım yeri tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesinde ise yatırım yerinin bağlı olduğu mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. 

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu ekipmanlar

  1. Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcı (halatlı/zincirli)/ızgara altı doğal akışlı ve setli gübre yönetim sistemi, gübre karıştırıcısı ve gübre pompası. 
  2. Otomatik suluk. 

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar 

  1. Hayvan bakım aracı (travay), padok (Rulo/tabaka yatak, yatak durak demiri/yatak demir sistemleri ve/veya yemlik kilidi), havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), gübre seperatörü, balya makinesi, silaj makinesi, kantar, sıvı gübre tankeri, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı); zorunlu olmayan ekipmanlardır.  
  2. Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır. 

14.2.3. Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar 

  1. Konu kodu TÜY-C olmalıdır. 
  2. Bu konuda yapılacak proje başvurularında et ve süt üretimi konusunda koyun/keçi yetiştiriciliğine yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe kapsamında değerlendirilir.  
  3. Tarımsal üretim planlaması kapsamında ailelerin zati ihtiyaçlarının karşılanmasında belirlenen 25 başa kadar (25 baş dahil) işletmelerin yapacakları başvurular, tarımsal yer altı su kısıtı olduğu tespit edilen yerler hariç, tüm yatırım niteliklerinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  4. Ayrı bölümlerde yer alması şartıyla, koyun ve keçi yetiştiriciliği aynı tesiste projelendirilebilir.  
  5. Sunulacak projede sürü projeksiyonu yer almalıdır. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %40’ından az olamaz. Var olan hayvan sayısı ve taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir. 
  6. Faydalanıcının başvuru aşamasında taahhüt ettiği hayvan varlığı izleme süresi boyunca %40’ın altına düşemez ve izleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesinin en az %85’ine ulaşılması gerekmektedir. İzleme süresi boyunca ve il proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen/mevzuatta belirtilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır. 
  7. Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir. 
  8. Alınacak makine ve ekipmanlar, işletmenin kapasitesi ile uyumlu olması koşuluyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  9. Zorunlu alanlar ve zorunlu ekipmanlar olarak belirtilen alan ve ekipmanların aile işletmesi faaliyetleri kapsamında alınması zorunlu olmayıp hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. Ancak tesis tamamlandığında alınması gerekli yasal izin ve ruhsatlardan faydalanıcı sorumlu olup bu hususta proje kapasitesi ve hayvan sayısına göre zorunlu olarak bulunması gereken alanlar projede planlanmalıdır. 
  10. Hayvan varlığına bağlı olarak ilgili mevzuatına göre zorunlu olması halinde işletmede elde edilen gübrenin depolanması için sızdırmaz bir depoya yer verilmelidir. Depo hacmi hesaplanırken 12/10/2025 tarihli ve 33045 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem Planının Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/17) ile Tebliğin uygulamasına ilişkin düzenlemelerde yer alan hususlar dikkate alınacaktır. 
  11. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik sunulan proje kapsamında 1 (bir) adet karavan alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Karavan alımı için başvuru sahibinin en az 250 (iki yüz elli) baş hayvan mevcudu olması/taahhüt etmesi ve hayvanlarını yılın belirli bir döneminde ikamet ettiği adresten farklı bir yerde uzun süreli olarak konaklattığını belgelemesi gerekmektedir. Hibeye esas tutar karavan için 400.000 Türk Lirasını aşamaz ve alınacak karavanın ok uzunluğu dahil toplam uzunluğu 5 (beş) metreyi geçemez. 
  12. Tarımsal amaçlı örgütler tarafından mobil olmayan hayvan gölgeliği (gölgelik file veya çelik konstrüksiyon) alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  13. Faydalanıcılar hayvan yetiştiriciliğine yönelik tarımsal yatırım konularında sundukları proje kapsamında kapasiteleri oranında izoleli portatif hayvan barınağı amaçlı bir adet çadır alımı için başvuru yapabileceklerdir: 
  14. Çadırlar tüm zeminlere (toprak, beton, kilitli taş, hatıl beton) kurulabilir olmalıdır.  
  15. Çadır; yan yüksekliği en az 2 metre ve orta yüksekliği en fazla 6 (altı) metre, metal aksamın tamamı demonte iskelet geçmeli (kilit) sistemli olarak imal edilmiş, bağlantılı, makaslı ve iki makas arası mesafesi en az 2 metre olan, makasları zemine çelik dübeller ile sabitlenebilen özellikte olmalıdır. Çadırın alın kısımları (ön ve arka kapılarda bulunan) gövde malzemesi ile aynı özellikte olmalıdır. 
  16. Dış brandası birinci kalitede en az 1100 denye ve m2 ağırlığı en az 650 gram olmalıdır. Branda aksamı alev-yürümez, anti bakteriyel, UV katkılı ve su, nem, rutubet vb. olumsuz şartlardan uzun süre etkilenmeyen, astarı hava ve nem geçiren özellikte olmalıdır.  
  17.  Bir yüzü folyolu mineral şilte yalıtım (5 cm), sudan ve nemden etkilenmeyen demontede kopma ve dağılma yapmayan termal yalıtım, bizofol hava kabarcıklı (aba) yalıtım veya yay teknolojisi ile üretilmiş 500 gr/m2 keçe yalıtım malzemelerinden birisi iklim ve coğrafya şartlarına göre tercih edilmelidir. 
  18. Her 10 metrede 1 adet mahya baca sistemi veya metal baca havalandırması olmalıdır. 
  19. Traktör giriş-çıkışları için kapı bulunmalıdır. 
  20. Çadır ölçeklerine uygun sayıda, çadırın ön ve arka kısmında veya yan kısımlarında sineklikli branda kapaklı pencereler olmalıdır. 
  21. Çadır alımlarında hibeye esas yatırım bedeli 1 m2 çadırın referans fiyatı (makaslı montaj dahil) 1.700 (bin yedi yüz) Türk Lirası olarak hesaplanacaktır. 

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar 

  1. Koyun ve keçi ağılı projelerinde; beher hayvan başına alan, doğum bölmesi, revir bölmesi, koyun/keçi için ayrılan alanın en az %60’ı kadar kuzu/oğlak bölmesi ve işletme veya ağıl girişlerinde dezenfeksiyon alanı planlanmalıdır. Entansif küçükbaş hayvancılık tesislerinde gerek görülürse, yaşam alanı kadar da gezinti alanı projelendirilebilir. 
  2. Kapasitesi 500 baştan büyük olan başvurularda yıkama ünitesi planlanması zorunlu olup daha az kapasitedeki işletmeler için isteğe bağlı bütçelendirilebilir. 
  3. Zorunlu alan büyüklükleri belirlenirken 5403 sayılı Kanun ve bağlı mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Yatırım yeri tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesinde ise yatırım yerinin bağlı olduğu mevzuat hükümlerine uyulması ve proje bitiminde ulusal mevzuat gereği alınacak yasal izin ve ruhsatların alınmasına engel teşkil etmeyecek şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlarYem deposu, soğutma sistem odası isteğe bağlı olup zorunlu olmayan alanlardır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir. 

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar 

Gübre sıyırıcı (halatlı/zincirli)/ızgara altı doğal akışlı ve setli gübre yönetim sistemi, gübre karıştırıcı, gübre pompası, otomatik suluk, seyyar/sabit süt sağım ünitesi ve süt soğutma ve depolama tankı (sütü en az 2 (iki) gün depolayacak kapasitede), yemlik, kantar, yem kırma-ezme makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı),   yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma dağıtma makinesi, balya makinesi, silaj makinesi, koyun kırkma makinesi ile kapasitesi 500 baştan küçük olan proje başvurularında; otomatik suluk, süt soğutma tankı ve seyyar/sabit süt sağım ünitesi zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine ve ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır. 

14.2.4. Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar 

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-Ç olmalıdır. 
  2. Tarımsal üretim planlaması kapsamında kanatlı eti üretimi amaçlı yetiştiricilikte planlı üretim bölgesi olarak belirlenen Adana, Adıyaman, Amasya, Bingöl, Çorum, Elazığ, Gaziantep, Giresun, Hatay, Kilis, Kahramanmaraş, Malatya, Ordu, Osmaniye, Samsun, Sinop ve Tokat illerinde tarımsal üretim planlamasında belirtilen konularda sunulan projeler artı puan verilerek öncelikli olarak değerlendirilir. 
  3. Bu konuda yapılacak proje başvurularında, üretim planlaması kapsamında kanatlı eti üretimi amaçlı yetiştiricilikte planlı üretim bölgesi olarak belirlenen illerde kanatlı eti üretimine yönelik başvurular dışında sadece kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurular hibe kapsamında değerlendirilir.  
  4. Tarımsal üretim planlaması kapsamında ailelerin zati ihtiyaçlarının karşılanmasında belirlenen 250 adede kadar (250 adet dahil) işletmelerin yapacakları başvurular, tüm yatırım niteliklerinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  5. Uygulama rehberinde verilen kapasite tablosunda belirtilen kapasiteler dışında projelendirilmiş başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

14.2.5. Kültür Mantarı Üretimine Yönelik Yatırımlar 

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-D olmalıdır. 
  2. Kültür mantarı konusunda tüm yatırım niteliklerindeki kapalı ortamda bitkisel üretim tesislerine yönelik başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  3. Kültür mantarı üretimine yönelik yatırımlar mantar üretim tesisi ve bu tesisin kapasitesine uygun kompost hazırlama ünitesi ile birlikte projelendirilebileceği gibi sadece mantar üretim tesisi olarak da projelendirilebilir.  
  4. Yeni tesis olarak tek başına kompost hazırlama ünitesine hibe desteği verilmez. Ancak mevcut bir mantar üretim tesisi için yapılacak kompost hazırlama ünitesi için kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuruda bulunulabilir.  
  5. Kültür mantarı üretimine yönelik yatırımlarda;  
  6. İnşaat giderleri, 
  7. Ranza sistemi, 
  8. Isıtma ve soğutma için yüksek watt gücüne sahip klimalar, 
  9. ç) Havalandırma fanları (vantilatör, aspiratör vb.), 
  10. Soğutma ve nemlendirmeyi sağlayan makineler, 
  11. Sisleme makinesi, 
  12. Zaman ayarlı otomasyon ünitesi, 
  13. Sulama sistemi, su basımı için su motor ve pompa düzeneği, 
  14. ğ) Higrometre, termometre ve kompost ölçümünü sağlayan çubuk termometre cihazları, 
  15. Sabit raflar, 
  16. ı) Paketleme ünitesi, 
  17. Tartım için dijital kantar 

hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 

14.2.6. Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Kesimhanelerine Yönelik Yatırımlar 

  1. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar konusunda kesimhane bulunmayan iller hariç yeni tesis ve tamamlama niteliğinde yapılan başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.   
  2. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-E olmalıdır. 
  3. Faal kesimhanelerinin parçalama ve paketleme ünitesi için proje başvurusunda bulunulabilir. Bu durumda konu kodu TÜİ-B (Hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması) olmalıdır. Sunulan projeler, sakatat temizleme ve/veya işleme, et parçalama, ambalajlama ve/veya paketleme ile depolama ünitelerini içermelidir. 
  4. Sunulan projelerde; kasaplık büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kesimini takiben etlerin ve sakatatların içerisinde muhafaza edileceği, üretim kapasitesiyle orantılı soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesinin bulunması zorunludur. Soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesi, tesisin yapılacağı parselde yer alması ve tesis ile bir bütünlük arz etmesi halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.  

14.2.7. Kanatlı Hayvan Kesimhanelerine Yönelik Yatırımlar 

  1. Kanatlı hayvan kesimhanelerine yönelik yatırımlar konusunda, tarımsal üretim planlaması kapsamında kanatlı eti üretimi amaçlı yetiştiricilikte planlı üretim bölgesi olarak belirlenen illerde tüm niteliklerde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Planlı üretim bölgesi olarak belirlenenler dışında kalan illerde ise yalnızca kapasite artırımı ve modernizasyon/otomasyon niteliğinde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  2. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-F olmalıdır. 
  3. Kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki proje uygulamalarının sonunda, uygulama rehberinde belirtilen kapasitelere sahip olması gerekmektedir. 
  4. Sunulan projelerde; kasaplık kanatlı hayvanların kesimini takiben etlerin ve sakatatların içerisinde muhafaza edileceği, üretim kapasitesiyle orantılı soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesinin bulunması zorunludur. Soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesi, tesisin yapılacağı parselde yer alması ve tesis ile bir bütünlük arz etmesi halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  5. Faal kanatlı kesimhanelerinin parçalama ve paketleme ünitesi için proje başvurusunda bulunulabilir. Bu durumda konu kodu TÜİ-B (Hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması) olmalıdır. Sunulan projeler, sakatat temizleme ve/veya işleme, et parçalama, ambalajlama ve/veya paketleme ile depolama ünitelerini içermelidir.  

14.2.8. Yağmur Hasadı İçin Jeomembran Gölet Yapımına Yönelik Yatırımlar 

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-G olmalıdır. 
  2. Yeni tesis niteliğinde yapılacak başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  3. Bu kapsamda yapılacak başvurular; tarımsal kullanım amaçlı olarak yüzey akışı sularını depolayan ve su bütçesi üzerinde baskı oluşturmayan, kazı yeri 2 m derinliğinde, topografik koşullara göre 9,5-12 m genişlik ve/veya uzunluk olacak şekilde 100 m3 su alacak havuz boyutlarına sahip yağmur hasadı sistemlerinin uygulanması ve yaygınlaştırılması projelerini kapsamaktır. 
  4. Başvuruda sunulması zorunlu izin ve ruhsatlar, başvuru sahibi ile ilgili bilgi ve belgeler, plan, proje, raporlar ve maliyet konuları uygulama rehberinde verilmiştir. 

14.2.8.1. Tarımsal Üretime Yönelik Yatırımlara İlişkin Özel Hususlar 

  1. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda, projenin sadece makine ve ekipman alımını içermesi durumunda mevcut/faal olan işletmenin bu uygulama esaslarında belirtilen zorunlu alan ve/veya makine ve ekipman kriterlerine haiz olması gerekmez. Ancak proje tamamlandığında alınması gereken yasal izin ve ruhsatlardan faydalanıcı sorumludur. 
  2. Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvanların etlerinin işlenmesinde hammadde karkas ettir. 
  3. Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı hayvan ve örtüaltı yetiştiriciliğine yönelik yatırım konularında yapılacak tesislerin; 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ile 31/1/2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ticari Etlik ve Yumurtacı Kanatlı İşletmelerinin Biyogüvenlik Kurallarına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2025/33)’e uygun olması gerekmektedir.  

14.3. SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİNE YÖNELİK YATIRIMLAR  

  1. Su ürünleri yetiştiriciliği konusunda tüm yatırım niteliklerindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.   
  2. Sadece kuluçkahane yapımı da hibe kapsamında değerlendirilecektir. 
  3. Yeni tesis niteliğindeki başvurularda jeneratör hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  4.  Denizlerde yetiştiricilik konusunda yapılacak proje başvurularında; 
  5. Konu kodu SÜİ-A olmalıdır. 
  6. Bu yatırımlar; çipura, levrek, granyöz, kalkan balığı, istiridye, midye ve alabalık türleri üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan yatırımları kapsamaktadır. 
  7. İç sularda yetiştiricilik konularında yapılacak proje başvurularında; 
  8. Konu kodu SÜİ-B; yatırım yerinin tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde olması durumunda ise SÜİ-C olmalıdır. 
  9. Bu yatırımlar; iç sularda alabalık türleri, yayın balığı, mersin balığı, sazan, tilapya, karabalık, makro ve mikro algler, karides, kara salyangozu; toprak havuzlarda ise alabalık, çipura, levrek, sarıağız, minekop, fangri, mercan, sinagrit, sivriburun karagöz, eşkine, sargoz, mırmır, sarıkuyruk, trança, kalkan balığı üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan yatırımları ve balıkçı barınaklarını kapsamaktadır. 
  10. Destekleme kapsamında yapılacak üretimin midye ve istiridye yetiştiriciliği hariç entansif (tamamen dıştan yemlemeye dayalı yoğun yetiştiricilik) olması gerekmektedir. 
  11. Su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan sular için filtrasyon ekipmanları, oksijenlendirme sistemleri, tesislerden çıkan suların arıtılması için kullanılması gereken ekipmanlar ve özellikle toprak havuzlarda ve kapalı devre sistemde su ürünleri yetiştiriciliği yapılan tesislerde enerji kurulum sistemleri hibe kapsamında değerlendirilir. 
  12. Tam kapalı devre sisteme (Üretimde kullanılan suyun, mekanik ve biyolojik araçlar serisi kullanılarak dışkı ve yem artıklarının uzaklaştırılması, kalite ve kimyasal yapı bakımından oksijence zenginleştirilmesi, karbondioksitin uçurulması, ozon ve/veya UV ile muamele gibi bazı işlemlere tabi tutulduktan sonra yetiştiricilik sisteminde tekrar kullanımı esasına dayanan, daha az su kullanımı, birim hacimden daha yüksek verim, daha iyi büyüme ve yemden daha fazla yararlanmayı sağlayan, yer ve tür serbestisi olan ve daha az çevresel etki ile ürün alabilmeyi temin eden tam kontrollü sistem) yönelik su ürünleri üretimi de hibe kapsamında değerlendirilir.   
  13.  Kapalı devre sistemlerde yapılacak su ürünleri üretiminde, tüm türler hibe kapsamında değerlendirilir. 
  14. Buzlama makineleri ve soğuk hava depoları hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  15.  Bu kapsamda sunulan projelerin çevre koruma ve etkin atık yönetimi konusundaki Bakanlık mevzuatı ve ulusal  mevzuata uygun olması gerekmektedir.  

· Ağ kafeslerde balık yetiştiriciliği için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

Kafes, kafes ağı, kafes bağlantı elemanları (şamandıra, kolektör, halat, çakar, flaşör, zincir kilidi, zincir, çapa, radansa), kuş ağı kulesi, ağ yıkama makineleri, su kalitesi ölçüm cihazı, balık nakil tankı, tüp dolum kompresörü, balık boylama makinesi, boyut ölçme cihazı, balık gözlem aynası, buzlama makinesi, balık pompası, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop, otomatik yemleme makinesi, ısı ve ışık yalıtımlı yem deposu, insansız sualtı aracı hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. 

· Karada su ürünleri yetiştiricilik tesisleri için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

Havuz yapımı, kuluçka dolabı, buzlama makinesi, balık nakil tankı, balık boylama makinesi, balık yetiştirme tankı, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), su kalitesi ölçüm cihazı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. Ayrıca 380.000 Türk Lirasını aşmamak üzere baraka tarzı betonarme veya 150.000 Türk Lirasını aşmamak üzere baraka tarzı ahşap/konteyner depolama alanı da hibe desteği kapsamında değerlendirilir. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir.  

· Kuluçkahaneler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

Havuz yapımı, kuluçka dolabı, yavru tankı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri, balık boylama makinesi, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), balık nakil tankı ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, yumurta seçme makineleri, dezenfeksiyon makineleri, markalama makinesi, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir. 

· Midye ve istiridye yetiştiriciliği için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

Platform için (HDPE boru sistemi, şamandıra, çapa, zincir, zincir kilit takımı, halka kolektör, şamandıralı çakar fener, çapa gergi şamandırası, halat), file, midye/istiridye ekim makinesi, midye/istiridye hasat makinesi, midye/istiridye yıkama ve boylama makinesi, midye/istiridye tutunma halatı, midye/istiridye yavru kollektör halatı, istiridye büyütme sepeti, su kalitesi ölçüm cihazı, tüp dolum kompresörü, buzlama makinesi, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. 

· Kapalı devre sistem için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek kalemler

İnşaat giderleri, mekanik filtrasyon cihazı, hassas filtrasyon cihazı, biyolojik filtre, protein ayrıştırıcı, UV ve ozon sterilizasyonu, su sıcaklığı ısıtma ve soğutma sistemi, oksijen ve sıcaklık, ph ölçüm, kontrol ve dağıtım sistemi, desatürasyon sistemi, defosforizasyon sistemi, denitrifikasyon sistemi, atık tutma sistemi, balık yetiştirme tankları, su dağıtım sistemi (boru, vana),   güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek makine ve ekipmanlardır. 

14.4. HAYVANSAL VE BİTKİSEL ORİJİNLİ GÜBRE İŞLENMESİ, PAKETLENMESİ VE DEPOLANMASINA YÖNELİK YATIRIMLAR 

  1. Solucan gübresi başvuruları ve kimyasal katkı içeren gübre üretimine yönelik başvurular hibe desteği kapsamı dışındadır. 
  2. Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik tüm yatırım niteliklerindeki başvurulara hibe desteği verilmektedir. Ancak yeni tesis veya tamamlama kapsamındaki hibe başvurularında sunulan projede işleme ve paketleme üniteleri mutlaka birlikte yer almalıdır; sadece işleme veya sadece paketleme tesisi projelendirildiğinde başvuru uygun kabul edilmez. 
  3. Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin her biri için tek başvuru yapılabileceği gibi iki konuyu birlikte içeren başvuru da yapılabilir. Bu durumda, iki konudan kapasitesi yüksek olanın konu kodu ile giriş yapılır. 

14.4.1. Hayvansal Orijinli Gübre  

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-A olmalıdır. 
  2. Hayvansal orijinli gübreler, hayvanların dışkıları ile yataklıklarının artıklarından elde edilen gübrelerdir (Ahır gübresi veya çiftlik gübresi).  

14.4.2. Bitkisel Orijinli Gübre  

  1. Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-B olmalıdır. 
  2. Bitkisel orijinli gübreler, tarımsal amaçlı yetiştirilen bitkilerin kendisinden ya da işlenmesi sonrası elde edilen yan ürünlerden elde edilen gübrelerdir (Sera veya budama atıkları vb.). 

14.5. TARIMSAL AMAÇLI ÖRGÜTLER İÇİN ORTAK MAKİNE PARKI YATIRIMLARI 

  1. Başvurular için konu kodu MP olmalıdır. 
  2. Tarımsal amaçlı örgütler için ortak ihtiyaçlarına hizmet edecek makine parkları yatırımları konusunda yeni tesis ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde proje kabulü yapılacaktır. Birincil ve ikincil üretim yatırımlarını kapsayan makine ekipmanlar uygun harcama kapsamındadır. 
  3. Makine ve ekipmanın muhafazası için bina inşası ile hizmet verilmesi öngörülen yerde mevcut potansiyel için yeterli sayıda ve uygun ölçüde makine ekipman alımına yönelik proje sunulabilir. 
  4. Projede yer alan inşaat işleri ile makine ve ekipman alımları, başvuru yapan üretici örgütünün faaliyet alanlarıyla ilgili olmalıdır. 
  5. Bu kapsamda verilecek desteklerle, makine ekipmanların üretici örgütü tarafından ortaklara kiralanması suretiyle ortakların müşterek kullanımının sağlanması amaçlanmaktadır. Üretici örgütünün kendi bünyesinde sabit olarak tesis edeceği ve/veya kullanacağı makine ekipmanlar destek kapsamında olmayacaktır. 
  6. Bu konu başlığı altında balya makineleri, biçer/biçer bağlar, biçerdövere montajlı sap toplamalı saman makineleri, çayır biçme makineleri, çekilir tip harman makineleri, kuluçka dolabı (inkübasyon kabini su ürünleri), mısır silaj makineleri, ot silaj makineleri, pnömatik ekim makineleri, silaj paketleme makineleri, taş toplama, üniversal ekim makineleri (sıraya ekim makineleri), yem karma ve dağıtma makineleri, çay hasat makineleri hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  7. Kahverengi kokarca ve akdeniz meyve sineği ile mücadele kapsamında alınacak zirai mücadele alet, makine ve ekipman alımları hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  8. Çay hasat makineleri ile kahverengi kokarca ile mücadele kapsamında alınacak zirai mücadele alet, makine ve ekipman alımı içeren ortak makine parkı yatırımlarında tarımsal amaçlı örgütün her 21 (yirmi bir) üyesi için en fazla 1 (bir) adet makine ekipman alımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

14.6. ARI YETİŞTİRİCİLİĞİNE YÖNELİK YATIRIMLAR  

  1. Başvurular için konu kodu AÜİP olmalıdır. 
  2. Bu başlık altında yeni tesis, kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir. 
  3. Arıcılık yatırımları kapsamında, 
  4. Bal ve diğer arı ürünlerinin üretimine yönelik 30 (otuz) ile 500 (beş yüz) kovan aralığındaki işletmeler, 
  5. Ana arı üretimine yönelik yatırımlar hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 

4. Bu konu başlığı altında; arıcılıkla ilgili ekipman alımı, lisanslı üreticiler tarafından ana arıların üretilmesi için yetiştirme istasyonlarının kurulması ve donatılması destek kapsamındadır. 

5. Hibe desteği kapsamında kovan alımı yapılan projelerde arılı kovan sayısı nihai rapor aşamasında başlangıçta taahhüt edilen sayının en az %20’si, izleme süresi sonunda ise %100’ü olmalıdır. 

6. Kapasite artırımı ve modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurularda faydalanıcılar; başvuru aşamasında AKS (Arıcılık Kayıt Sistemi)’ye kayıtlı olduğunu gösteren belge sunmalıdır. Başvuru sahibinin proje sunduğu il ile AKS’de kayıtlı olduğu il aynı olmalıdır. 

7. İşletme kapasitesine uygun olmak şartıyla, hibe kapsamında değerlendirilen makine, ekipman ve malzemeler uygulama rehberinde belirtilmiştir. 

8. Fondan arı yemi makinesi sadece tarımsal amaçlı örgütler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 

9. Arı kolonisi alımları hibe desteği kapsamında değildir. 

10. Ödeme aşamasında faydalanıcının AKS’ye kaydedilmiş güncel kovan sayılarını gösterir belge istenir. 

14.7. BİLİŞİM SİSTEMLERİNE YÖNELİK YATIRIMLAR (AKILLI TARIM UYGULAMALARI) GENEL HUSUSLAR 

1. Bu başlık altında uygulama rehberinde yer alan akıllı tarım uygulamaları ile tarımsal bilişim ve çiftlik bilgi sistemi uygulamaları konularında, mevcut tesislerin modernizasyon/otomasyonu niteliğindeki başvurular kabul edilecektir. 

2. Zirai insansız hava araçları sadece tarımsal amaçlı örgütler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir. 

3. Destek kapsamındaki gider kalemleri uygulama rehberinde belirtilmiştir. 

4. Yıllık abonelik ve üyelik bedelleri, veri kullanım ve internet abonelik giderleri, GSM hat giderleri ve bakım, güncelleme ve teknik servis sözleşmeleri hibe desteği kapsamı dışındadır. 

5. Bu başlık altında yer alan konular ile konu kodları aşağıda verilmiştir: 

14.7.1. Tarımda Dijitalleşme, Veri Yönetimi, Sensör ve Nesnelerin İnterneti (Iot) Tabanlı Akıllı Tarım Uygulamalarına Yönelik Yatırımlar 

1. Başvurular için konu kodu BSY-A olmalıdır. 

14.7.2. Yapay Zekâ Tabanlı Karar Destek Sistemleri ve Üretim İzleme Teknolojilerine Yönelik Yatırımlar 

1. Başvurular için konu kodu BSY-B olmalıdır. 

14.7.3. Tarımda Robotik Kullanımı, Otomasyon ve Görüntü İşleme Sistemlerinin Kullanımına Yönelik Yatırımlar 

1. Başvurular için konu kodu BSY-C olmalıdır. 

14.7.4. Diğer Tarımsal Bilişim Sistemlerinin Kullanımına Yönelik Yatırımlar 

1. Başvurular için konu kodu BSY-Ç olmalıdır. 

14.8. İPEK BÖCEĞİ YETİŞTİRİCİLİĞİNE YÖNELİK YATIRIMLAR 

1. Başvurular için konu kodu İPY olmalıdır. 

2. Bu başlık altında yeni tesis ile modernizasyon/otomasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir. 

3. Üretim amaçlı yapılacak tesis, üretilen kozaların depolanması ve kurutulması için gerekli alanı da içeren 3 ve/veya daha fazla katlı kerevet ile besleme yapılabilecek şekilde olmak üzere tekli besleme evlerinde minimum 2,80 metre, toplu besleme evlerinde minimum 3,20 metre tavan yüksekliğine ve tekli besleme evlerinde en az 100 m2 toplu besleme evlerinde en az 500 m2 brüt alana sahip olmalıdır. 

4. İpek böceği yetiştirilecek dut bahçelerinin kurulumu ve beslenme evi yapımı da hibe desteği kapsamındadır. 

5. Makine ekipman alımları, ısıtma/soğutma/havalandırma sistemleri ile sulama sistemleri de hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

6. İpek böcekçiliği projesinin tamamlanmasından sonra nihai rapor ekinde İKS (İpek Böcekçiliği Kayıt Sistemi) kayıt belgesinin sunulması gerekmektedir.

14.9. YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI KULLANIMINA YÖNELİK YATIRIMLAR   

  1. Bu başvurularda konu kodu YEÜ olmalıdır. 
  2. Tebliğ kapsamındaki tüm yatırım konularında kapasite artırımı ya da modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuru yapılan proje sadece yenilenebilir enerji üretimi konusunda bütçelendirilmişse konu kodu YEÜ olmalıdır. Yenilenebilir enerji ile birlikte makine ve ekipman alımı ile inşaat işlerinin de bütçelendirilmesi halinde ise konu kodu; yatırım konusunun kodu (TÜİ-A, TÜİ-B, TÜY-A, TÜY-B vb.) olmalıdır.  
  3. Tebliğde yer alan yatırım konularıyla uygunluk gösteren işletmeler, tesisin öz tüketimine ait elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla yenilenebilir enerji tesislerinin kurulumu için kapasite artırımı ile modernizasyon/otomasyon niteliğinde başvuru yapabilirler. 
  4.  Yenilenebilir enerji üretimi, bütün yatırım konularında mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak tesisin kapasite/ekspertiz raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini, en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi halinde hibe desteğinden faydalandırılır.  
  5. Elde edilen enerjinin, mevcut veya Tebliğ kapsamında kurulacak tesisteki enerji ihtiyacının %110’unu aşması durumunda elde edilen toplam enerji ile tesiste ihtiyaç duyulan enerji oranlanarak hibe ödemesi yapılır. Bu oranların dışında kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanır. 
  6. Kurulu güç; mevcut trafo üzerinden değil işletmeye ait kapasite/ekspertiz raporundaki mevcut makinelerin çalışma süreleri ve güçleri üzerinden hesaplanır. 
  7. Tesise ait son enerji faturaları ile makine ekipmanların aktif çalışma süreleri il müdürlüğü tarafından kapasite/ekspertiz raporunun teyidinde kullanılabilir. 
  8. Elde edilen enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şarttır. 
  9. Başvuru sahipleri lisanssız elektrik üretimi yatırımlarında bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almalıdır. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu hibe sözleşmesi aşamasında; bağlantı ve sistem kullanım anlaşması nihai raporda sunulmalıdır. (Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu; ilgili dağıtım şirketinin teknik değerlendirme sonucu projeye olumlu görüş vermesidir. Bu mektupta bağlantı noktası, hat mesafesi ve hattın türü gibi maliyet ve bütçe belirleyecek bilgiler yer almaktadır.) 
  10. Tebliğ kapsamında bulunan konularla ilgili tarımsal faaliyetlere yönelik yapılmış ve/veya yapılacak tesislerde,  
    1. Toplu basınçlı sulama sistemleri için, sulama kooperatifleri ve sulama kooperatifleri üst birliklerinin sulama hizmetlerinin gerektirdiği elektrik enerjisini temin etmek amaçlı güneş ve rüzgâr enerjisinden elektrik üreten tesislerin yapımı  
    2. Kapalı ortamda bitkisel üretim kayıt sistemine kayıtlı mevcut yüksek tünel/seralarda kullanılmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarından jeotermal ve biyogazdan ısı ve/veya elektrik üreten tesisler güneş ve rüzgâr enerjisinden elektrik üreten tesislerin yapımı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
  11. Jeotermal enerji kaynağı için kiralama yapılabilir. Kiralama süresi başvuru süresi içerisinde başlamak üzere en az 7 (yedi) yılı kapsamalıdır. Kiralama bedeli ise hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. Tesisin bulunduğu parselde yer alan jeotermal nakil hattı hibe desteği kapsamında olup parsel dışındaki nakil hattı hibe desteği kapsamı dışındadır. 
  12. Yenilenebilir enerji ile ilgili Tebliğ ve uygulama rehberinde belirtilen kriterlere uyulması şartı ile hibe ödemeleri bağlantı anlaşmasında belirtilen kurulu güç üzerinden yapılır. 
    1. Başvuruya esas projenin bir ünitesi yenilenebilir enerji üretimi ünitesi ise uygulamanın herhangi bir aşamasında, mücbir sebepler kapsamında projede öngörülen kurulu gücün %51’in altına düşmesi ve bu durumun da resmî belgelerle ispat edilmesi halinde yenilenebilir enerji üretimi ünitesine ait giderler hibeye esas proje tutarından düşürülerek yatırımın geri kalan kısmı hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 
    2. Bağlantı anlaşmasında belirtilen gücün, bağlantı izni ve ruhsatı veren kurumdan kaynaklanan sebeplerle, projede öngörülen kurulu gücün %51’inin altına düşmesi ve bu durumun da ilgili kurumdan alınacak resmî belgelerle ispat edilmesi halinde, gerekçeleriyle birlikte tespit tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde faydalanıcının talep etmesi, il müdürlüğünün mevzuata uyarlığını inceleyerek il proje yürütme biriminin uygun rapor düzenlemesi ve il müdürünün raporu onaylaması halinde gerekli belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün de talebin mevzuata uyarlığını tespit ederek talebi uygun görmesi halinde sözleşme feshedilir ve faydalanıcının teminatı iade edilir. 
  13. Yaylacı ve göçer faaliyetleri kapsamında arı, büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ile bitkisel üretim yapan aile işletmelerinin kendi enerji taleplerini karşılamak amacıyla 5 kW ya kadar off-grid sistem (PV’ler aracılığıyla üretilen fazla enerjiyi akülerde depolayan, şebekeye bağlı olmayan solar fotovoltaik sistemler) hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

1) Şebekeden bağımsız (off-grid) sistemlerde bağlantı anlaşması istenmez. İl proje yürütme birimi, işletmelerin şebekeden bağımsız (off-grid) yenilenebilir enerji üretim sistemi için proje kontrol ve kabul yetkisine sahiptir. 

2) Şebekeden bağımsız (off-grid) sistemlerde yatırım yapılacak yerin ilgili kuruluş tarafından statik onayı verilmiş çatı üstü ya da arazi olmasında bir engel yoktur.

Free Email Signature Generator

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK PROJESİ KRİTER VE BAŞVURU ŞARTLARI

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK PROJESİ KRİTER VE BAŞVURU ŞARTLARI

Tarım ve Orman Bakanlığı, küçükbaş hayvan varlığını artırmak, kırsal üretimi güçlendirmek, hayvancılıkta sürdürülebilirliği desteklemek, gençler ve kadınların üretime daha fazla katılımı ve meraya dayalı üretimi daha karlı hale getirmek amacıyla “Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi”ni hayata geçiriyor.

Proje kapsamında, Hayvancılık Genel Müdürlüğü (HAYGEM) koordinasyonunda Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne (TİGEM) ait küçükbaş hayvanlar üreticilere verilecektir.

1- PROJENİN AMACI:

Ülkemizde küçükbaş üretimi yapan işletme sayısını ve anaç hayvan sayısını artırarak daha fazla materyalin ülkemiz kaynakları ile karşılanması, böylece kırmızı et arzında sürdürülebilirliği ve yeterliliği sağlamak amaçlanmaktadır. Bu amaçla proje kapsamında hak sahibi olan kişilere 95 (doksan beş) baş dişi ve 5 (beş) baş erkek küçükbaş hayvan TİGEM tarafından temin edilecektir.

2- PROJEYE BAŞVURU ŞARTLARI:

  1. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler,
  2. Projeye işletmesi olan veya olmayan herkes başvurabilir. Hâlihazırda küçükbaş yetiştiriciliği yapanlarda 31.12.2025 tarihli alınan TÜRKVET yedeğine göre en fazla 105 dişi anaç (450 gün ve üzeri yaştaki) küçükbaş hayvan olma şartı aranır. 106 ve üzeri dişi anaç küçükbaş hayvanı olan işletmeler başvuru yapamaz. İşletmesi olmadığı halde başvuruda bulunan ve hak sahibi olan kişiler, kendilerine TİGEM tarafından hayvan alımı ile ilgili bilgilendirme yapıldıktan sonra 5 iş günü içerisinde başvuruda bulundukları yerde istenilen kapasitede işletme açmak zorundadır.
  3. Her yetiştirici yalnızca 1 (bir) işletmesi için başvuru yapabilecektir.
  4. Aynı haneden sadece 1 (bir) yetiştirici başvuru yapabilir.
  5. Başvuru esnasında ikamet belgesi aranmaz. Başvuru sahibi hak sahibi olup, hayvanlarını teslim aldığında başvuru yaptığı işletmenin bulunduğu il/ilçe de ikamet etmek zorundadır.
  6. Projeye kiralık işletme ile başvuracaklarda noter onaylı en az 3 yıllık kira sözleşmesi aranır.
  7. Kamu kurum ve kuruluşları, tüzel kişilikler, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personeller, 18 yaşından küçükler ve 5488 sayılı Kanun kapsamında cezalandırılmış olanlar bu projeye başvuramaz.
  8. Uzman eller ve genç çiftçi projesinden yararlananlar bu projeye başvuramazlar.
  9. Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesinde asil hak sahibi olarak TİGEM listesinde yer alan yetiştiriciler (Ek-1 dilekçesi verenler) hayvanını teslim almış olsun veya olmasın bu projeye başvuramazlar.
  10. Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesinden hayvan temin etmemiş olan yedek hak sahipleri bu projeye başvuru yapabileceklerdir. İki projeden birinde hayvan almak için TİGEM tarafından çağrıda bulunulduğunda diğer projedeki hak sahipliğinden feragat etmek zorundadır.
  11. 31.12.2025 tarihli TÜRKVET kayıt sistemi yedeğinde büyükbaş işletme sahibi olup aile işletmesi statüsü dışında olan yetiştiriciler (1-20 baş üstü sığır + manda) projeye başvuramaz.
  12. Yetiştiriciler hak sahibi oldukları ve TİGEM tarafından iletişime geçildiği takdirde kredi başvurusu için bankaya müracaat ettiğinde / nakit almak isteyenler için hayvanlarını TİGEM işletmesine almaya gitmeden önce ilgili İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden kapasite raporu alınarak bankaya / TİGEM işletmesine teslim etmesi gerekecektir. 

Küçükbaş işletme kapasitesi; 13 (on üç) ay ve üzeri 95 baş dişi, 13 (on üç) ay ve üzeri 5 baş erkek, 0-6 aylık 100 baş kuzu/oğlak ve mevcut hayvanlarına yetecek kadar işletme kapasitesi olmalıdır.

  1.  Yetiştiriciler bu projeden yalnızca bir kez yararlandırılır.

3- BAŞVURU YERİ VE ŞEKLİ:

  1. Proje başvuruları başvuru sahibinin işletmesinin bulunduğu / işletmesini açacağını beyan ettiği yerdeki İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvuru dilekçesi (Ek-1) ve ekleri ile başvuru sahibince veya noter onaylı vekili tarafından yapılacaktır.
  2. Başvurular 01.04.2026 tarihinde başlayıp, 30.04.2026 mesai bitiminde sona erer.
  3. Başvuru sahibi, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne verdiği bilgi ve belgelerin doğru olduğunu, yanıltıcı bilgi vermediğini kabul ve taahhüt eder.
  4. Başvuru sırasında dilekçe ekinde bulunan başvuru formu (Ek-2) doldurulur. Formda beyan ettiği bilgileri doğrulayıcı belgeler, başvuru sahibince İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine verilir.
  5. Başvuruların Hayvancılık Proje Başvuru Sistemine girişleri İl/İlçe müdürlüklerince yapılacaktır.
  6. Başvuru süresi sonunda, tüm başvuruların yazılım sistemine girişlerinin yapılmasına, askı-itiraz süreçlerinin bitmesine ve itirazların değerlendirilmesine müteakip il/ilçe listeleri alınarak il müdürlüklerine gönderilir.
  7. İl müdürlükleri belirtilen takvim doğrultusunda ildeki başvuru listesini alarak HAYGEM’e gönderir.
  8. HAYGEM tarafından ülke genelinde yapılan başvurular il bazında puan sırasına göre listelenerek TİGEM’e gönderilir.

4- BAŞVURU ESNASINDA İSTENEN BELGELER

  1. Başvuru dilekçesi ve formu (EK-1 ve EK-2)
  2. Nüfus Cüzdanı fotokopisi
  3. Varsa Veteriner Hekim / Ziraat Mühendisi / Gıda Mühendisi diploma veya çıkış belgesi fotokopisi
  4. Varsa Gazi (kendisi) / engelli (kendisi) / birinci derece şehit yakını (annesi, babası, eşi, çocuğu) olduğuna dair belge.
  5. Varsa başvuru sahibinin küçükbaş hayvancılık ile ilgili Eğitim Belgesi / Sertifika / Diploma.

Bakanlığımız web sitesinden “Tarım Orman Akademi” ücretsiz alacağınız katılım belgesi / sertifika geçerlidir.

5- BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:

  1. İl Müdürlüklerince hazırlanan başvuru sahiplerinin listeleri, Hayvancılık Genel Müdürlüğünce incelenir ve tüm ülkede yapılan başvurulara il bazında puan sıralaması yapılır. Başvuran yetiştiricilerin değerlendirilmesi 100 puan üzerinden yapılır.
  2. Başvuru sahibinin yaş hesaplamasında 31.12.2025 tarihi itibari ile doldurmuş olduğu yaş esas alınacaktır. Genç kriterinden yararlanmak için 31.12.2025 tarihi itibari ile 41 yaşından gün almamış olması gerekmektedir.
  3. Kadın yetiştiricilerimize ilave puan verilecektir.
  4. Gazi (kendisi) / engelli (kendisi) / birinci derece şehit yakını (annesi, babası, eşi, çocuğu) olanlara ilave puan verilecektir.
  5. Birinci Derece Tarımsal Amaçlı Örgüt üyeliği olanlara ilave puan verilecektir.
  6. Veteriner Hekim / Ziraat Mühendisi / Gıda Mühendisi olanlara ilave puan verilecektir.
  7. Küçükbaş hayvancılık ile ilgili eğitim sertifikasına sahip olanlara ilave puan verilecektir.
  8. 31.12.2025 tarihi itibari ile aile işletmesi olan işletmelere (Mevcudunda toplam anaç koyun/keçi sayısı 1-100 baş hayvan varlığına sahip işletmeler için) ilave puan verilecektir.
  9. 31.12.2025 tarihi itibari ile sahip olduğu dişi anaç (450 gün ve üzeri yaştaki) küçükbaş hayvan sayısına göre ilave puan verilecektir.
  10. 31.12.2025 tarihi itibari ile TÜRKVET sistemine küçükbaş hayvan sürüsü olarak kayıtlılık sürelerine göre ilave puan verilecektir.
  11. 31.12.2025 tarihi itibari ile TÜRKVET sistemine küçükbaş hayvan sürüsü olarak aktiflik durumuna ilave puan verilecektir.
  12. 2025 Yılı ÇKS deki Tarım Arazisi Verilerine (Dikili Tarım arazisi hariç) göre ilave puan verilecektir.
  13. Uygulanacak projenin hak sahibi sayısı ve yıllık bütçesi, başvuru sayıları göz önüne alınarak TİGEM tarafından belirlenir.
  14. Başvuru sahibinin küçükbaş hayvancılık ile ilgili Eğitim Belgesi / Sertifika: Bakanlığın MEB, İŞKUR, KOSGEB ile birlikte düzenlediği küçükbaş hayvancılık konusunda alınmış olan eğitim sertifikası, mesleki yeterlilik belgesi ve/veya Üniversite/ Yüksekokullardan diploma veya çıkış belgesi olmalıdır. Mesleki yeterlilik belgesi yetki alınmış tarımsal amaçlı örgütlerden veya yetkili kurumdan alınmış olmalıdır. Geçerli olan belgeler ile ilgili İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinden bilgi alınabilir.
  15. HAYGEM tarafından oluşturulan iller bazında puanlama sıralaması yapılmış liste, TİGEM’e gönderilir.
  16. Hak sahibi olanların hayvanları alacağı fiyat ve teslimat yeri TİGEM tarafından belirlenerek kişilere duyurulur.
  17. TİGEM tarafından dağıtım yapılan işletme ve hayvan listeleri, Hayvancılık Genel Müdürlüğüne, Bankaya ve ilgili İl Müdürlüğüne bildirilir.
  18. Başvuru sahibinin beyan ettiği evrakların gerçeğe aykırı olması ve/veya yanlış, eksik olması halinde başvuru değerlendirilmeye alınmaz.
  19. HAYGEM ve TİGEM tarafından her il için belirlenen ırklar haricindeki hayvan ırkı talepleri değerlendirmeye alınmayacaktır.
  20. Puanların eşit olması halinde başvuru sahibi aşağıdaki sıraya göre önceliklendirilir.
    1. – Kadın olması,
    2. – Doğum tarihine göre daha genç olması,
    3. – İşletmenin (küçükbaş hayvan sürüsü) açılış tarihinin önce olması,
    4. – e-belge sistemine göre başvuru tarihi ve saati daha erken olması.

6- PROJENİN SÜRESİ:

Hayvancılık yol haritasında açıklanan 2024-2028 hedefleri ve eylemleri kapsamında 2026-2028 yıllarında uygulanacaktır.

7- İŞ AKIŞ ŞEMASI

  1. HAYGEM Tarafından belirlenen takvim çerçevesinde İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvuru yapılacaktır. (Başvuru başlangıç tarihi 01.04.2026)
  2. İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine son başvuru tarihi 30.04.2026 mesai bitimidir.
  3. Askı süreci sonunda yapılan itirazlar değerlendirilecek ve nihai başvuru listeleri ilçe müdürlüklerinden il müdürlüklerine, il müdürlüklerinden HAYGEM’e gönderilecektir. HAYGEM tarafından gerekli kontroller yapılarak hazırlanan başvuru listelerinin, il bazında puanlama sıralaması yazılım sistemi aracılığıyla yapılır ve TİGEM’e gönderilir.
  4. TİGEM tarafından puan sırasına göre hak sahipleri bilgilendirilerek, hayvan teslim edilmesine yönelik işlemler başlatılır.
  5. Hayvanların tesliminden sonra ilk 12 (on iki) ay, 3 (üç) aylık 4 (dört) dönem halinde kontroller yapılacak olup sonraki 12 (on iki) ay ise 6 (altı) aylık 2 (iki) dönem halinde kontrolleri yapılacaktır. 2 (iki) yıl içerisinde mücbir sebep dışında hayvanların satılması durumunda noter onaylı vermiş olduğu taahhütnamedeki işlemler yapılacaktır. Yetiştirici proje kapsamında temin ettiği hayvanlara başvuru yaptığı işletmede/işletmeyi açacağını beyan ettiği il/ilçe/köyde ki işletmesinde bakmak zorundadır. Kendi adına başka bir işletmesi dahi olsa mücbir sebepler dışında işletme değişikliği yapamayacaktır.

8- PROJE FİNANSMANI:

  1. Proje kapsamında hak sahibi olan kişilere 95 (doksan beş) baş dişi ve 5 (beş) baş erkek küçükbaş hayvan TİGEM tarafından temin edilecektir.
  2. Projede hak kazanan kişiler Ziraat Bankası Temel Hayvancılık Kredisi kullanabilecektir. Bu süreç hak sahiplerinin açıklanmasına müteakip olarak Ziraat Bankası tarafından değerlendirilecektir.
  3. Proje kapsamında teslim edilecek dişi ve erkek küçükbaş hayvan fiyatları, hayvanların teslim tarihindeki TİGEM’in sayfasında bu projeye mahsusen yayınlanan satış fiyatları üzerinden gerçekleşecek ve hak sahipleri hayvan bedellerini peşin veya kredi ile ödeyebilecektir.
  4. Hak sahiplerine hayvanları 1 (bir) yıllık TARSİM sigortaları yapılmış olarak verilecektir. Daha sonraki 1 (bir) yıllık sigorta gideri hak sahibi tarafından karşılanacaktır.
  5. İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerimizin denetimlerinde tespit edilen hayvanlar için oluşturulan icmal HAYGEM tarafından TİGEM’e gönderilecek ve hayvan tesliminden sonraki ayda başlamak üzere, 12 (on iki) ay boyunca, 3 (üç) ayda bir hayvan başına 150 TL olacak şekilde toplamda 450 TL bakım ve besleme gideri bedeli ödemesi ilgili ayda yine TİGEM tarafından yapılacaktır.

9- DİĞER HUSUSLAR

  1. Engelli Durumunu gösterir belge süreli ise başvuru tarihindeki geçerliliği aranacaktır.
  2. Birinci derece Tarımsal Amaçlı Örgüt Üyeliği Belgesi: Üyesi olduğu Tarımsal Amaçlı Örgüt tarafından tanzim edilecektir.
  3. Proje başvuruları için 15 TL döner sermaye ücreti alınacaktır.
  4. Hak sahibince hayvanların Bakanlık Kayıt Sistemine (TÜRKVET) işletmesi adına kaydedildiği tarih itibariyle 2 yıl içerisinde mücbir sebep dışında satılması durumunda, noter onaylı olarak hayvanlarını alacağı TİGEM işletmesine vermiş olduğu taahhütnamedeki işlemler yapılacaktır.

KIRSALDA BEREKET KÜÇÜKBAŞA DESTEK PROJESİ 2026-2028 YILI UYGULAMA TAKVİMİ

Uygulanan İş

Başlangıç Tarihi

Bitiş Tarihi

Başvuru dilekçesi ve başvuru formu ile müracaatların alınması (İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü)

01.04.2026

30.04.2026

Başvuruların il/ilçe müdürlüklerince sisteme kaydedilmesi sonrası oluşturulan listelerin askıya çıkarılması ve askıdan indirilmesi.

05.05.2026

12.05.2026

Askı sürecince yapılan itirazların değerlendirilmesi, eksik veya hatalı girişlerin il/ilçe müdürlüklerince düzeltilmesi.

05.05.2026

15.05.2026

Nihai listelerin Bakanlık yazılım sisteminden alınıp onaylanarak il müdürlüklerine gönderilmesi

16.05.2026

18.05.2026

İl müdürlüklerinin Bakanlık yazılım sisteminden alınan il listesini onaylayarak HAYGEM’e göndermesi.

19.05.2026

20.05.2026

HAYGEM tarafından ülke genelinde yapılan başvurular örnekleme metodu ile incelenir, inceleme neticesinde gerekli işlemler yapılır. HAYGEM tarafından yazılım sistemi aracılığıyla il bazında puan sıralaması yapılarak TİGEM’e gönderilmesi.

21.05.2026

29.05.2026

TİGEM tarafından puan sırasına göre hak sahipleri bilgilendirilerek, hayvan teslim edilmesine yönelik işlemler başlatılır.

2026 yılının ikinci yarısı

2026-2027-2028

Hayvanların tesliminden sonraki ay başlamak üzere ilk yıl 3 (üç) ayda bir, ikinci yıl 6 (altı) ayda bir, ayın ilk haftası il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince yerinde kontroller yapılarak denetim formu doldurulması ve yazılım sistemine girişlerinin yapılması, icmallerin alınarak HAYGEM tarafından TİGEM’e gönderilmesi.

2026 yılının ikinci yarısı

2026-2027-2028-2029-2030

 

Mülkiyeti Maliye Hazinesi Adına Kayıtlı Bazı Taşınmazlar ile Üzerindeki Yapıların Özelleştirme Kapsam ve Programına Alınması, Satış, Kiralama, Gelir Ortaklığı Modeli ve İşin Gereğine Uygun Sair Hukuki Tasarruflar, Mülkiyetin Gayri Ayni Hakların Tesisi veya İşletme Hakkının Verilmesi Yöntemlerinden Biri ya da Birkaçının Birlikte Uygulanarak Özelleştirilmesi, Özelleştirme İşlemlerinin 31/12/2028 Tarihine Kadar Tamamlanması, Özelleştirilmesinden Elde Edilecek Gelirin, Giderler Düşüldükten Sonra Millî Savunma Bakanlığınca Bina, Tesis, Lojman Yapımında ve Stratejik Hedef Planı Yılı Programında Yer Alan İnşaat Programındaki Faaliyetler ile Bakanlıkları Yatırım Programında Kullanılmak Üzere Hazineye Aktarılması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11106)

26 Mart 2026 PERŞEMBE Resmî Gazete   Sayı: 33205

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 11106

 

Mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan ve ekli listede belirtilen muhtelif (54 adet) taşınmazlar ile üzerindeki yapıların;

  1.  Özelleştirme kapsam ve programına alınmasına,
  2.  Satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine,
  3.  Özelleştirme işlemlerinin 31/12/2028 tarihine kadar tamamlanmasına,
  4.  Özelleştirilmesinden elde edilecek gelirin, giderler düşüldükten sonra Millî Savunma Bakanlığınca bina, tesis, lojman yapımında ve Stratejik Hedef Planı Yılı Programında yer alan inşaat programındaki faaliyetler ile Bakanlıları yatırım programında kullanılmak üzere Hazineye aktarılmasına,

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun 3’üncü maddesi ile 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 8’inci maddesi gereğinde karar verilmiştir. 

 

25 Mart 2026

 

Recep Tayyip ERDOĞAN

CUMHURBAŞKANI

 

25/3/2026 TARİHLİ VE 11106 SAYILI CUMHURBAŞKANI KARARININ EKİ

 

Özelleştirme Kapsam ve Programına Alınacak Taşınmaz Listesi

Sıra

İl

İlçe

Mahalle/Köy

Ada

Parsel

1

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

1

2

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

2

3

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

3

4

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

4

5

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

5

6

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

6

7

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

7

8

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

8

9

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

9

10

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

10

11

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

11

12

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

57

12

13

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

1

14

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

2

15

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

3

16

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

4

17

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

5

18

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

6

19

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

7

20

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

8

21

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

9

22

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

10

23

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan

58

11

24

Ankara

Elmad

Hasanoğlan

58

12

25

Ankara

Elmadağ

Hasanoğlan-Bahçelievler

210420

3

26

Ankara

zılcahamam

Kemalpaşa-İmar

607

1

27

Ankara

Mamak

Karşıyaka/Lalahan

186

15

28

Aydın

Didim

Akyeniköy

2157

21


 

Özelleştirme Kapsam ve Programına Alınacak Taşınmaz Listesi

Sıra

İl

İlçe

Mahalle/Köy

Ada

Parsel

29

Balıkesir

Bandırma

Paşakonak

2297

60

30

  • Bolu

Merkez

Karacasu

193

23

31

Hatay

İskenderun

Akçay

o

283

32

Hatay

İskenderun

Akçay

o

409

33

Hatay

İskenderun

Akçay

o

411

34

İstanbul

Başakşehir

İkitelli-1

o

2125

35

İstanbul

Beşiktaş

Dikilitaş

1463

128

36

İstanbul

Beşiktaş

Dikilitaş

1463

333

37

İstanbul

Büyükçekmece

Karaağaç

256

2

38

İstanbul

Büyükçekmece

Karaağaç

258

5

39

İstanbul

Çekmeköy

Ömerli

8

10

40

İzmir

Karşıyaka

Aksoy

100

56

41

Kayseri

Melikgazi

Anbar

10064

10

42

Kayseri

Melikgazi

Aydınlıkevler

1553

701

43

Kayseri

Kocasinan

Sümer

1607

3547

44

Kırklareli

Lüleburgaz

İstiklal

1165

3

45

Kocaeli

İzmit

Yenidoğan

4409

11

46

Kocaeli

İzmit

Yenidoğan

4411

12

47

Malatya

Yeşilyurt

Yeşiltepe

o

4344

48

Malatya

Yeşilyurt

Yeşiltepe

o

4377

49

Muğla

Fethiye

Cumhuriyet

478

l

50

Tekirdağ

Çorlu

Nusratiye

684

50

51

Tekirdağ

Süleymanpaşa

Yavuz

434

2

52

Yalova

Çiftlikköy

Taşköprü

303

2

53

Yalova

Çiftlikköy

Taşköp

337

l

54

Yalova

Çiftlikköy

Taşköprü

338

1

 

DOĞAL SİT ALANLARINDA GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ (GES) İLKE KARARI

25 Ocak 2017 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı: 29959

İLKE KARARI

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:

Toplantı Tarihi ve Sayısı       :05.01.2017 -31                                                                  Toplantı Yeri

Karar Tarihi ve Sayısı           :05.01.2017-100                                                                  ANKARA

DOĞAL SİT ALANLARINDA GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ (GES) İLKE KARARI

Doğal sit alanlarında yapılacak GES projelerine ilişkin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarına gelen başvuruların değerlendirilmesinde bilimsel temele dayalı karar alma bütünlüğünü sağlamak amacıyla Merkez Komisyonu İlke Kararı alınmasına ihtiyaç duyulmuştur.

A) 1. Derece Doğal Sit Alanlarında ve Kesin Korunacak Hassas Alanlarda GES projelerine izin verilmeyeceğine,

B) 2. Derece Doğal Sit Alanları, 3. Derece Doğal Sit Alanları ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanları ile kurulu gücü 10 MWm’ geçmemek kaydıyla Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında;

– GES projelerinin sınırından itibaren Kesin Korunacak Hassas Alanlara en az 300 metre mesafede olması,

– Mevcut ve yapılacak GES projeleri toplam alanının, Doğal Sit Alanının yüzde 10 unu geçmemesi, koşullarıyla, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri göz önüne alınarak Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca değerlendirilebileceğine,

Oy birliği ile karar verildi.

 

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: KURUL KARARI

1Ağustos-2022 PERŞEMBE- Resmî Gazete           Savı : 31920

KURUL KARARI

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:

KURUL KARARI

Karar No: 11098                                                            Karar Tarihi: 04/08/2022

 

Enerji Piyasası Düzenlenme Kurulunun 04/08/2022 tarihli toplantısında; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrası ile Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinin 26’ncı maddesinin on altıncı fıkrası uyarınca;

1)    12.05/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular neticesinde bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan lisanssız üretim tesislerinde üretilerek satışa konu edilebilecek ihtiyacının üzerindeki elektrik enerjisi miktarının hesabında kullanılacak tüketim miktarının, ilgili tüketim tesisinin bir önceki takvim yılında şebekeden çektiği, mahsuplaşılmamış toplam elektrik enerjisi tüketimi olarak esas alınmasına,

2)    1 inci madde kapsamındaki tüketim tesislerinde bir önceki takvim yılını kapsayacak şekilde tüketim olmaması halinde tüketim miktarının, mevcut aylık tüketimlerinin ortalaması alınarak yıllık bazda hesaplanmasına,

3)    İlgili tüketim tesisinin içinde bulunulan yılda şebekeden çektiği mahsuplaşılmamış toplam elektrik enerjisi tüketiminin 1 inci veya 2 nci madde uyarınca belirlenen toplam elektrik enerjisi tüketimini geçmesi halinde, satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası enerjinin içinde bulunulan yıl verileri dikkate alınarak hesaplanmasına,

4)    Üretimle tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında yer aldığı tesislerde mahsuplaşılmamış ham tüketim miktarının tesis edilecek tek yönlü üretim sayacı verileri dikkate alınarak belirlenmesine,

5) Bu Kurul Karan uyarınca hesaplanan tüketim miktarı esas alınarak belirlenen satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası enerjinin üzerinde üretilerek şebekeye verilen enerjinin, görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olarak kabul edilmesine ve bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmayarak bu kapsamda sisteme verilen enerjinin YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına,

6)    5 inci madde uyarınca YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji miktarı için oluşacak sistem kullanım bedelinin ilgili şebeke işletmecileri tarafından EPİAŞ’a bildirilmesine ve görevli tedarik şirketi aracılığıyla ilgili şebeke işletmecisine ödenmesine ve YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınan enerji için lisanssız üretim tesisi sahibi kişilere herhangi bir fatura tebliğ edilmemesine,

7)    Bu Kurul Kararının kurulu gücü 50 kW ve altındaki mesken abone grubu ile ilişkilendirilen üretim tesislerine uygulanmamasına,

karar verilmiştir.

DOĞAL SİT ALANLARINDA GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ (GES) İLKE KARARI

25 Ocak 2017 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı: 29959

DOĞAL SİT ALANLARINDA GÜNEŞ ENERJİSİ SANTRALİ (GES) İLKE KARARI

Doğal sit alanlarında yapılacak GES projelerine ilişkin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarına gelen başvuruların değerlendirilmesinde bilimsel temele dayalı karar alma bütünlüğünü sağlamak amacıyla Merkez Komisyonu İlke Kararı alınmasına ihtiyaç duyulmuştur. 

A) 1. Derece Doğal Sit Alanları, Kesin Korunacak Hassas Alanlar ve Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında GES projelerine izin verilmeyeceğine, 

B) 2. Derece Doğal Sit Alanları, 3. Derece Doğal Sit Alanları ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında (EK: 20.07.2022 RG: 31898) ile Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 listesinde yer alan üretim kapasitesi ile sınırlı kalmak kaydıyla Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında; 

– GES projelerinin sınırından itibaren Kesin Korunacak Hassas Alanlara en az 300 metre (EK: 20.07.2022 RG: 31898) ya da üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanacak bilimsel rapor doğrultusunda Bölge Komisyonunca belirlenecek mesafede olması, 

– Mevcut ve yapılacak GES projeleri toplam alanının, Doğal Sit Alanının yüzde 10 unu geçmemesi, koşullarıyla, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri göz önüne alınarak Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca değerlendirilebileceğine, 

Oy birliğiyle karar verildi. 

 

DOĞAL SİT ALANLARINDA RÜZGÂR ENERJİSİ SANTRALLERİ (RES) İLKE KARARI

25 Ocak 2017 Çarşamba Sayı: 29959

DOĞAL SİT ALANLARINDA RÜZGÂR ENERJİSİ SANTRALLERİ (RES) İLKE KARARI

Doğal sit alanlarında yapılacak RES projelerine ilişkin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarına gelen başvuruların değerlendirilmesinde 688 sayılı ilke kararında belirtilmeyen hususlarda, bilimsel temele dayalı karar alma bütünlüğünü sağlamak amacıyla Merkez Komisyonu îlke Kararı alınmasına ihtiyaç duyulmuştur.

Doğal sit alanlarında Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelikte tanımlanan kategorilere göre;

A) Kesin Korunacak Hassas Alanlarda, RES projelerine izin verilmeyeceğine,

Ancak;

– Mevcut tesislerin izin süresince faaliyetlerinin devam edebileceğine,

– Bu tesislerde yeni türbin eklenerek veya alan değiştirilerek kapasite artışına gidilemeyeceğine,

Aşağıda içeriği belirtilen bilimsel raporun hazırlanması ve Bölge Komisyonunca uygun bulunması halinde,

– Türbin kapasitesinin artırılabileceğine ve/veya izin süresinin uzatılabileceğine,

– Koruma amaçlı imar planı onayı yapılmış fakat statü değişikliği nedeni ile bu alanlarda kalan yatırımların devam edebileceğine,

Bilimsel Rapor;

1. Alanı gösterir uydu görüntüleri, harita, koordinat, görsel veriler ve mevcut koruma statüleri gibi alanın genel özellikleri,

2.       Alanın floristik özellikleri,

3.       Memeli ve kuşlar açısından alanın faunistik özellikleri,

4.       Alanın jeolojik, hidrojeolojik özellikleri,

5.         Alana olası etkilerin değerlendirildiği kanaat ve önerileri içerir.

Rapor en az doktora düzeyinde; bitki sistematiği uzmanı, mamalog, ornitolog, ekolog ile jeolog veya hidrojeologdan oluşan en az 5 kişilik uzman ekip tarafından hazırlanmalı, en az bir arazi çalışması yapıldığı tutanak ve görsellerle belgelendirilmelidir. Alanın özelliğine göre gerek görülmesi halinde, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Kurum görüşleri alınmalıdır.

B) (Mülga: 20.07.2022 RG:31898) Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında (EK: 20.07.2022 RG: 31898) ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 listesinde yer alan üretim kapasitesi ile sınırlı kalmak kaydıyla Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında

1-a) Mevcut tesislerin faaliyetlerinin devam edebileceğine,

b) Koruma amaçlı imar planı onaylanmış projelerin devam edebileceğine,

2-a) Yeni tesis taleplerinde rüzgâr türbinlerinin kesin korunacak hassas alanlara en az 300 metre (EK: 20.07.2022 RG: 31898) ya da üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanacak bilimsel rapor doğrultusunda Bölge Komisyonunca belirlenecek mesafede olması,

b) Kuş göç yollarından en az 300 m uzaklıkta (EK: 20.07.2022 RG: 31898) ya da üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanacak bilimsel rapor doğrultusunda Bölge komisyonunca belirlenecek mesafede olması ve bu alanlarda rüzgâr türbinlerine otomatik durdurucu radar sistemlerinin kurulması, koşullarıyla tescile esas ekolojik temelli bilimsel araştırma raporları, alana ilişkin alınmış komisyon kararları ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri göz önüne alınarak Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarınca değerlendirilebileceğine,

Oy birliğiyle karar verildi.

 

DOĞAL SİT ALANLARI KORUMA VE KULLANMA. KOŞULLARI İLKE KARARI

20 Temmuz Çarşamba Resmi Gazete Sayı: 31898

DOĞAL SİT ALANLARI KORUMA VE KULLANMA. KOŞULLARI İLKE KARARI

2863 saydı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 19.07.2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik çerçevesinde; kesin korunacak hassas alanlar ve nitelikli doğal koruma alanları ite sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları olarak tescil edilen doğal sit alanları için koruma ve kullanma koşulları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

A. Kesin Korunacak Hassas Alanlar:

Ulusal ve uluslararası öneme sahip tün habitat ve ekosistemleri bünyesinde barındıran, biyolojik, jeolojik ve jeomorfolojik, özellikleri açısından ekosistem hizmetlerine katkı sağlayan, insan faaliyetleri sonucu bozulma veya tahrip olma riski yüksek olan, bitki, örtüsü, topografya ve siluetin korunması ve gelecek nesillere ak.tardma.si gereken ve Cumhurbaşkanı Karan ile ilan edilen kara, su ve deniz alanlarıdır,

Bu alanlarda, doğal afet (deprem, yangın, sek heyelan, taşkın ve benzeri) durumunda yapılması gerekli acil müdahaleler yapılabilir.

Bu alanlarda madencilik faaliyeti yapılamaz, taş, toprak, kum alınamaz, toprak, cüruf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzeme dökülemez.

Bu alanlarda, kesin yapı yasağı olmakla, birlikte faaliyetlerin niteliğine, içeriğine ve zorunluluk haline ilişkin Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonları tarafından yapılacak değerlendirmeye göre koşulları, kapsamı ve süresi belirlenmek şartı ile aşağıdaki faaliyetlere izin verilebilir.

a. Bilimsel amaçlı araştırma, eğitim ve izleme faaliyetleri yapılabilir.

b. Alanda taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlığı bulunması veya rastlanması halinde bilimsel kazı, ortaya çıkarma ve koruma çalışmaları ilgili Bakanlığın İzni ile yapılabilir.

e. Bu alanların korunmasına, ıslah edilmesine, bakımına ve temizliğine yönelik bilimsel rapor sonucu teklif edilen faaliyetler yapılabilir.

ç. Güvenlik, uyan ve bilgilendirme amaçlı levha ve işaretler konulabilir.

d. Orman yangın yolu açılması, ormanların bakım ve onanım, orman zararlıları ile mücadele edilmesi amacıyla çalışmalar yapılmasına izin verilebilir.

e. Alan içerisinde yer alan; anıt ağaç, grup tescilli ağaçlar ile tescili bulunmayan ağaçların ilgili kurumdan alınacak teknik rapor doğrultusunda bakım ve onanını yapılabilir.

f. Ekolojik dengenin devamlılığı ve tozlaşmanın sağlanabilmesini destekleyen arıcılık faaliyetleri yapılabilir.

g. Kuş gözlem kulesi yapılabilir.

ğ. Kamu yararının gerektirdiği ihtiyaç hallerinde yol güzergâhının kullanılması koşuluyla atıksu, içme suyu, doğal gaz ile elektrik ve iletişim hattı yapılabilir.

h. “Kesin Korunacak Hassas Alan” tescili yapılmadan önce mevzuata uygun olarak yapılmış
ve faaliyeti devam etmekte olan bir alt yapı uygulaması veya tesisi varsa; mevcut uygulamaya veya tesise ilişkin ilave bir hat, yapı ya da benzeri yeni bir düzenleme yapılmaması koşullarıyla söz konusu mevcut uygulamalara yönelik asgari düzeyde bakım, onarım ve iyileştirme çalışmaları ile süre uzatımına izin verilebilir.

ı. Ulusal güvenlik için zaruret arz eden tesisler yapılabilir,

i. Dalyan ve lagün ekosistemlerinde doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurumu görüşleri doğrultusunda ve herhangi bir yapı yapılmamak şartıyla alanın özelliğinden kaynaklanan geleneksel avcılık yöntemleriyle yapılan balıkçılık faaliyetlerine ve faaliyetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla mevcutların rehabilitasyonuna,

Bakımına ve onarımına izin, verilebilir.

B-Nitelikli Doğal Koruma Alanı:

Doğal yapısı değişmemiş veya az değişmiş, modern yaşam ve önemli ölçüde İnsan faaliyetleri tarafından etkilenmemiş, doğal süreçlerin hâldin olduğu, koruma amaçlarına uygun olarak yörede yaşayanların alanın mevcut kaynaklarını kullanmasını sağlayarak doğal hayata dayalı geleneksel yaşam şekillerinin korunduğu kara, su, deniz alanlarıdır.

Bununla birlikte; Nitelikli Doğal Koruma Alanı tescili yapılmadan önce mevcut bulunan ve bu ilke karan kapsamında yenisine izin verilemeyen mevzuata uygun yapılar; ekonomik ömrünü tamamlayıncaya kadar kullanılabilir.

Bu alanlarda madencilik faaliyeti yapılamaz, taş, toprak, kum alınamaz, toprak, cüruf, çöp, sanayi atığı ve benzeri malzeme dökülemez.

Bu alanlarda bölgenin doğal yapısı, ekolojik değerleri, silueti, doğal peyzajı ve benzeri ayırt edici özellikleri göz önünde bulundurularak koşullan, kapsamı ve süresi Tabiat Varlıklarım Koruma Bölge Komisyonları tarafından belirlenmek koşulu ile aşağıdaki faaliyetlere izin verilebilir.

a. Kesin korunacak hassas alanlarda izin verilen faaliyetler bu alanlarda da yapılabilir.

b. Doğal dengenin devamlılığının sağlanması amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doğrultusunda alanın özelliğinden kaynaklanan faaliyetler sürdürülebilir.

c. Entegre tesis içermemek ve bölgenin ayırt edici özelliklerinden kaynaklı sınırlamalar ile diğer kurum görüşlerindeki kısıtlar saklı kalmak kaydıyla mer’i mekânsal plan kapsamında geleneksel yaşam biçiminin gerektirdiği nitelikte tarım ve hayvancılık amaçlı ahır, ağıl, samanlık, kümes, depo, kiler ve benzeri yapılara izin verilebilir.

ç. Çevreye ve ekolojik dengeye etkisine ilişkin ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerindeki sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla doğal kaynak suyunun çıkarılmasına ve iletilmesine izin verilebilir.

d. Herhangi bir yapılaşmaya gidilmeden Avlakların Kuruluşu, Yönetimi ve Denetimi Esas ve Usulleri ile İlgili Yönetmelik çerçevesinde avlak sahası ayrılabilir.

e. Ulaşım hatları ile bunların zorunlu yapıları, elektrik iletim hattı/tesisi, içme ve kullanma suyu hattı, atıksu hattı, trafo, haberleşme servisleri, açık otopark ile faaliyetlerin özelliği ve alanın coğrafi yapısı ve kamu yararı gereği başka güzergâhtan geçirilmesi mümkün olmayan enerji iletim hatları yapılabilir.

f. İmar ve kıyı mevzuatı çerçevesinde, imar planı yapılmasına gerek duyulmayan denize girme, güneşlenme ve amatör su sporları gibi faaliyetleri gerçekleştirmek amacıyla sabit olmayan duş, gölgelik, soyunma kabini, büfe, tuvalet, su sporları için kullanılan malzemelerin depolanabileceği sökülür takılır nitelikte yapılar ve rekreatif amaçlı iskele yapılabilir.

g. Geleneksel balıkçılık, faaliyetleri ile sulama amaçlı göletlerde olmak ve üretim kapasitesi 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 listesi ile belirlenen alt sınırı aşmamak kaydıyla kültür balıkçılığı yapılabilir.

ğ. Şehitlik ve/veva mezarlık alanları ile ilgili uygulamalar gerçekleştirilebilir.

h. Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği yapılabilir,

i. İçme suyu amaçlı baraj ve göletler ile tarımsal sulama amaçlı göletler ve iletim hatları yapılabilir.

Bu alanlarda ayrıca faaliyetin niteliğine göre geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları veya koruma amaçlı imar planları doğrultusunda aşağıdaki faaliyetlere izin verilebilir.

a. Yöre halkının ihtiyaçlarıyla sınırlı kalmak ve toplam yapılaşması kara akının %2‘sini geçmemek kaydıyla balıkçı barınağı yapılabilir.

b. Yüzer sistem kullanılan iskele yapılabilir.

c. Alanın korunmasına katkı sağlayacak arıtma tesisleri yapılabilir.

ç. Günübirlik alanlar, konaklama içermeyen günübirlik kullanımlara yönelik orman parkları ve kıyı mevzuatına uygun park ve rekreaktif alanlar ile alanın doğal yapısıyla uyumlu ve beton, asfalt gibi malzemelerin kullanılmadığı açık spor alanları yapılabilir.

d. Kadastral yola cepheli parsellerde koruma amaçlı imar planı yapılması veya imar planlarında fonksiyon ayrılması koşuluyla Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde ve vaziyet planı doğrultusunda alanın doğal yapısıyla uyumlu, beton, asfalt gibi malzemelerin kullanılmadığı çadırlı kamp ve karavan alanları düzenlenebilir. Bu alanlar 10,000 m2 altında olamaz. Kampçı Ünitesi (çadır, çadır-araba, oto karavan) başına hesaplanacak birim alan en az 200 m2,dir. Kamping alanının büyüklüğüne bakılmaksızın 150 kampçı ünitesinden fazla yapılamaz.

Bu alanlarda bungalov yapılamaz. Ancak milli park alanları ile tabiat parklarında Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelikte yapılan 16/03/2020 tarihli değişiklikten önce onaylanmış Uzun Devreli Gelişim Planlarına veya Gelişim Planlarına uygun şekilde yapılmış olmak ve mevcut yapıların tadilat-tamirat harici yeni yapı yapılmamak koşuluyla mevcut bungalov faaliyetine devam edilebilir.

C- Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı:

Bu alanlar; ulusal, bölgesel ve yerel seviyelerde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına ve kalkınmaya destek olan, insanlar ve doğa arasında dengeli ilişkilerin geliştirilmesine ve muhafaza edilmesine katkıda bulunan, ekonomik ve sosyal boyutları dikkate alarak doğal kaynakların sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanımına elverişli yerlerdir.

Kesin korunacak hassas alanlar ile nitelikli doğal koruma alanlarında İzin verilen faaliyetler, bu alanlarda İlke Kararının A ve B bölümlerinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın yapılabilir.

Barındırdığı siluet, jeolojik ve ekolojik değerlerin korunması ve geliştirilmesi amacıyla alanın potansiyeli ve kullanım özellikleri göz önünde bulundurularak, faaliyetin niteliğine göre geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları veya koruma amaçlı imar planları ile doğal ve kültürel bakımdan uyumlu düşük yoğunlukta faaliyetlere, kıyı yapılarına, entegre tarım ve hayvancılık faaliyetlerine, atık aktarma merkezleri, turizm ve yerleşimlere izin verilen alanlardır.

Bu alanlarda küçük sanayi alanları dışında sanayi tesislerine izin verilmez, ancak mevcut ruhsatlı sanayi tesisleri. gerekli çevresel tedbiri almak koşulu île kullanılabilir.

Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında ayrıca bölgenin doğal yapısı, ekolojik değerleri, silueti, doğal peyzajı ve benzeri ayırt edici özellikleri göz Önünde bulundurularak, faaliyetlerin niteliğine ve içeriğine ilişkin Tabiat Varlıklarım Koruma Bölge Komisyonları tarafından yapılacak değerlendirmeye göre koşulları, kapsamı ve süresi belirlenmek şartıyla aşağıdaki faaliyetlere izin verilebilir.

a. Teknik rapor ile tespit edilmiş zorunlu haller dışında delme-patlatma yöntemlerinin kullanılmaması, habitat bölünmesi ile flora, fauna kaybının en aza indirilerek ekolojik koridor oluşturacak tedbirlerin alınması, bölgeye ilişkin olarak ekolojik etki değerlendirme raporu hazırlanması koşullarıyla; Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, ÇED Yönetmeliği hükümleri ve diğer ilgili mevzuata uygunluğun sağlanması şartlarıyla madencilik faaliyetleri yapılabilir. Doğal peyzaj ve siluet dikkate alınarak kum, çakıl, taş, maden vb. malzeme alınabilir, bu amaçla ocak açılabilir, ancak bozulan, alanların doğaya yeniden kazandırılması amaçlı toprak dökümü hariç toprak, cüruf, çöp, hafriyat, sanayi artığı vb. dökülemez.

b. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olmak koşuluyla geçici depolama yapılabilir.

c. Bölgenin ayırt edici özelliklerinden kaynaklı sınırlamalar ile diğer kurum görüşlerindeki kısıtlar saklı kalmak kaydıyla mer’i mekânsal plan kapsamında tarım ve hayvancılık amaçlı yapılara izin verilebilir.

16.10.2019 tarihli ve 109 sayılı Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları İlke Kararı yürürlükten kaldırılmıştır.