8 Aralık 2011 PERŞEMBE   Resmî Gazete     Sayı : 28136

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

SUNİ TOHUMLAMA, TABİİ TOHUMLAMA VE EMBRİYO TRANSFERİ FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tek tırnaklı, çift tırnaklı, kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar ile arı, ipek böceği ve her türlü hayvanın üretim ve ıslahına yönelik, kişi veya kuruluşlar tarafından yapılacak suni tohumlama, tabii tohumlama, embriyo transferi, genetik kopyalama ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerin düzenlenmesi, denetlenmesi, uygulama izinlerinin verilmesi; sperma ve embriyo ithalatı, ihracatı, suni tohumlama kayıtları ile istatistik bilgilerin derlenmesi, Bakanlık tarafından yapılacak suni tohumlama, tabii tohumlama ve embriyo transferi hizmetlerinde ücret alınması, suni tohumlama hizmetlerinin devrinin yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kişi veya kuruluşların suni tohumlama, tabii tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerine ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Birlik: Her türden hayvan için ıslah esas olmak üzere yetiştirme ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla, gerçek ve tüzel kişiliği haiz yetiştiriciler ile kurum ve kuruluşların oluşturdukları Yetiştiriciler Birliğini,

c) Biyoteknolojik faaliyet: Hayvanların eşey hücrelerini veya üreme fizyolojilerini etkilemek veya yönlendirmek amacıyla yapılan her türlü faaliyeti,

ç) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren vasıflı ve damızlık belgeli veya sertifikalı hayvanları,

d) Döl kontrolü (progeny testing): Soy kütüğü ve verim kayıtlarının düzenli tutulduğu yeterli teknik alt yapı, uzman personel ve hayvan varlığına sahip kuruluşlar tarafından yürütülen ve damızlıkları döllerinin verimlerine göre seçmeyi sağlayan uygulamaları,

e) Embriyo transferi: Damızlık hayvanlardan elde edilen embriyoların taze veya dondurularak uygun dönemdeki dişi hayvanların genital kanalına özel tekniklerle ve hijyenik koşullarda nakledilmesini,

f) Genetik kopyalama: Damızlık hayvanlara ait bir genomdan biyoteknolojik yöntemler kullanılarak onun tüm genotipik özelliklerini taşıyan yeni bir canlının elde edilmesini,

g) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüklerini,

ğ) Kişi veya kuruluşlar: Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişileri,

h) Ön soy kütüğü: Sadece yetiştirme kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

ı) Pedigri: Soy kütüğüne kayıt edilen damızlıklarla, safkan atların numara, isim, orijin, ırk, renk, eşkâl, cinsiyet, doğum tarihi, verim kayıtları, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve verimlerini belirten belgeyi,

i) Serbest veteriner hekim: 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun hükümleri uyarınca mesleğini serbest olarak icra eden veteriner hekimleri,

j) Soy kütüğü: Yetiştirme ve verim kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

k) Sperma: Sağlıklı ve damızlık niteliği taşıyan erkek hayvanlardan belirli yöntemlerle alınan, ejekülatların spermatolojik muayeneleri yapıldıktan sonra, taze ya da dondurulmuş sperma porsiyonlarını,

l) Suni tohumlama: Uygun tohumlama zamanında, dişi hayvanın genital kanalına spermaların hijyenik koşullarda nakledilmesini,

m) Veteriner sağlık teknisyeni: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek Lisesi Veteriner Sağlık Bölümü ile daha önce Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından mezun teknisyenleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Suni Tohumlama, Embriyo Transferi ve Diğer Biyoteknolojik Faaliyetlerin Uygulaması, Kursları, İzni, Suni Tohumlama Hizmetlerinin Devri ve Tabii Tohumlama

Uygulama esasları

MADDE 5 – (1) Suni tohumlama ve embriyo transferi uygulaması aşağıdaki esaslar dâhilinde yapılır.

a) Çift tırnaklı, tek tırnaklı ve diğer memeli hayvanlarda suni tohumlamayı Bakanlıkça düzenlenen kursta başarılı olan veteriner hekim veya veteriner hekim sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleri, embriyo transferini ise Bakanlıkça düzenlenen kursta başarılı olan veteriner hekim yapar. Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar, ipek böceği ve arıda suni tohumlamayı bu konularda eğitim almış fakülte, yüksek okul ve meslek lisesi mezunları yapar.

b) Suni tohumlama veya embriyo transferi izni almış bir veteriner hekimin sorumluluğunda en fazla iki veteriner sağlık teknisyeni suni tohumlama izni alarak çalışabilir. Birlik ve kooperatiflerde ise bir veteriner hekimin sorumluluğunda en fazla üç veteriner sağlık teknisyeni suni tohumlama izni alarak çalışabilir.

c) Suni tohumlama ve embriyo transferi yapan kişi ve kuruluşlar yaptıkları uygulama ile ilgili olarak Bakanlık tarafından belirlenen belgenin bir nüshasını yetiştiriciye vermek zorundadır.

ç) Suni tohumlama yapan kişi ve kuruluşlar, kulak numarası olmayan hayvana suni tohumlama yapamaz.

d) Suni tohumlama ve embriyo transferi izni almış kişi veya kuruluşlar, üretimine ve ithalatına Bakanlıkça izin verilen sperma ve embriyoları kullanmak zorundadır. İzni olmayan spermayı ve embriyoları kullanan veteriner hekimlere ilişkin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır. İzni iptal edilen veteriner hekimin sorumluluğunda çalışan veteriner sağlık teknisyeninin de izni iptal edilmiş olur. İzni iptal edilen veteriner sağlık teknisyenleri başka bir veterinerin sorumluluğu altında görev alamaz.

e) Suni tohumlama ve embriyo transferi yapan kişi ve kuruluşlar, faaliyetleri ile ilgili olarak Bakanlıkça belirlenen kayıtları tutmak ve cetvelleri düzenlemek zorundadır.

f) Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyet yapma izni almış kişi veya kuruluşlar bu faaliyetlerinden vazgeçmeleri halinde bir ay içerisinde il müdürlüğü kanalıyla Bakanlığa bildirmek zorundadır.

g) Kişi veya kuruluşlar, bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmediği ya da kayıt ve belgelerde yanlış bilgiler aktardığı, suni tohumlama belgelerini zamanında düzenlemediği ve zamanında il/ilçe müdürlüğüne bildirmediği, kayıt ve belgelerde tahrifatlar yaptığı, hayvana farklı sperma kullandığı durumlardaki gibi usulsüzlükler tespit edildiğinde izinleri il müdürlüğünce 12 ay süre ile geçici olarak askıya alınır ve faaliyeti durdurulur. İzni iptal edilen veteriner hekimin sorumluluğunda çalışan veteriner sağlık teknisyeninin de izni iptal edilmiş olur. Bu süre içerisinde izni iptal edilen veteriner sağlık teknisyenleri başka bir veterinerin sorumluluğu altında görev alamaz. Bu süre sonunda il müdürlüğüne tekrar müracaat edilmesi halinde yapılan değerlendirmeler sonucunda kişi veya kuruluşlara gerekli izinler verilebilir.

ğ) Embriyo transferi yapma izni alan serbest veteriner hekimin, yanında çalıştırdığı veteriner sağlık teknisyenine embriyo transferi yaptırdığı tespit edildiği takdirde, sorumlu veteriner hekime 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır.

h) Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerini özel sektöre devretmek isteyen il müdürlükleri, Bakanlıktan izin almak zorundadır. Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetleri özel sektöre devredilen illerde kamu görevlisi (belediyede çalışanlar dahil) veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenlerine suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetler izni verilemez. Bu faaliyetlerde bulunan kamu görevlisi (belediyede çalışanlar dahil) veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenleri hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır.

ı) Bakanlıktan izin almadan suni tohumlama, embriyo transferi yapan, biyoteknolojik faaliyetlerde bulunanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır ve izinsiz uygulama yapan veteriner hekimler ise; Veteriner Hekimler Odasına ve Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyine bildirimi sağlanır.

i) Suni tohumlama, iznini herhangi bir hayvancılık işletmesi için alan serbest veteriner hekim başka bir hayvancılık işletmesi için suni tohumlama izni alamaz.

j) Suni tohumlama ve embriyo transferi uygulama bilgileri soy kütüğü ve ön soy kütüğü kayıt sistemi olan türlerde bu sisteme kayıt edilmek zorundadır.

k) Diğer hayvan türleri ile ilgili uygulama esasları, Bakanlık tarafından belirlenir.

Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları

MADDE 6 – (1) Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları aşağıdaki esaslar dâhilinde yapılır.

a) Suni tohumlama ve embriyo transferi kurslarının düzenlenmesi, onayı, eğitici elemanların görevlendirilmesi ve sertifika düzenlenmesi Bakanlık tarafından yapılır.

b) Veteriner fakültelerinin, Dölerme ve Suni Tohumlama ile Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dallarında doktora veya uzmanlık yapmış olanlar için belgeleri ile müracaat etmeleri halinde kurs zorunluluğu aranmaz.

c) Suni tohumlama kursuna katılacak olanlar, ekinde diploma fotokopisi bulunan bir dilekçeyle ve il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa başvurur. Embriyo transferi kursuna katılacaklar ekinde suni tohumlama sertifikası bulunan bir dilekçeyle ve il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa başvurur.

ç) Çift tırnaklı ve tek tırnaklı hayvanlar ve diğer memeli hayvanlarla ilgili embriyo transferi kurslarına veteriner hekimler katılır.

d) Çift tırnaklı ve tek tırnaklı hayvanlar ve diğer memeli hayvanlarla ilgili suni tohumlama kurslarına veteriner hekimler ve veteriner sağlık teknisyenleri katılır.

e) Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar, ipek böceği ve arı ile ilgili suni tohumlama kursuna, bu konularla ilgili eğitim veren fakülte, ilgili meslek yüksek okulu ve meslek lisesi mezunları katılır.

f) Kursa katılanların kurs müddetince devam etmeleri mecburi olup, kurslarda başarılı olanlara Bakanlıkça onaylı sertifika verilir.

g) Kurs katılım ücretleri Bakanlık personeli hariç, kursa katılanlar tarafından ödenir ve kurs ücretleri Bakanlıkça belirlenir.

ğ) Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları, katılım müracaatları il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa bildirilerek ve Bakanlıktan izin alınması kaydıyla; Bakanlık il müdürlükleri, veteriner hekimleri odaları ve veteriner fakültelerinin Dölerme ve Suni Tohumlama Anabilim Dalı tarafından süresi en az beş iş günü olmak üzere düzenlenir ve başarılı olanlar Bakanlığa bildirilir. Sertifikalar, Bakanlıkça onaylandıktan sonra geçerlilik kazanır.

Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerin izni

MADDE 7 – (1) Tek tırnaklı, çift tırnaklı ve diğer memeli hayvanlarda suni tohumlama ve embriyo transferi izni aşağıdaki esaslara göre yapılır.

a) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapmak için il müdürlüklerinden izin almak zorunludur. Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi izni almak isteyen kişi ve kuruluşlar ekinde aşağıdaki belgelerin bulunduğu bir dilekçe ile il müdürlüğüne müracaat eder. Tüzel kişiliklerin suni tohumlama veya embriyo transferi yapma izni, sertifikası bulunan veteriner hekim adına verilir. İl müdürlükleri verilen suni tohumlama ve embriyo transferi izinlerini müracaatı takiben bir ay içerisinde Bakanlığa bildirir.

b) Serbest veteriner hekimlerinin dilekçelerine aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi,

2) 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna uygun olarak alınmış muayenehane veya poliklinik açma ruhsatının fotokopisi.

c) Özel hayvan hastaneleri adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) 19/4/1999 tarihli ve 23671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvan Hastanelerinin Kuruluş, Açılış, Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğe uygun olarak alınmış özel hayvan hastanesi ruhsatının fotokopisi,

2) Hastane adına suni tohumlama ve embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olduğuna dair belge ve suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

ç) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapmak üzere kurulmuş olan şirketler adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Şirketin faaliyetleri ile ilgili Ticaret Sicil Gazetesi veya Bakanlıkça onaylı örneği,

2) Şirket adına suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olduğuna dair belge ve suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

d) Birlikler, kooperatifler ve hayvancılık işletmeleri adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Birlikler, kooperatifler ve hayvancılık işletmeleri adına suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olunduğuna dair belge,

2) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

e) Veteriner sağlık teknisyenlerinin dilekçelerine aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) İş sözleşmesi,

2) Suni tohumlama kurs sertifikasının fotokopisi.

(2) Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar ile arılar ve ipekböceklerine suni tohumlama yapma izni verilmesine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Tabii tohumlama faaliyetleri

MADDE 8 – (1) İşletmesinde tabii tohumlama boğası kullanmak isteyen yetiştirici Bakanlıktan izin almak zorundadır. İzin alınmış tabii tohumlama boğası ticari amaçla kullanılamaz. Tabii tohumlamaya dair faaliyetlere ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bakanlık Tarafından Yapılan Suni Tohumlama, Embriyo Transferinden Alınan Uygulama Ücreti ve Ücretin Tahsili

Uygulama ücreti

MADDE 9 – (1) Bakanlık tarafından yapılan suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetler ücret karşılığında yapılır.

Sığır suni tohumlama ve embriyo transferi uygulama ücretinin tahsili

MADDE 10 – (1) Sığır suni tohumlama uygulamalarında, birinci tohumlama ücret karşılığında yapılır ve izleyen ikinci tohumlamadan ücret alınmaz. Müteakip uygulama ücrete tabidir. Embriyo transferinde bütün uygulamalar ücret karşılığında yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sperma ve Embriyo İthalatı

Sperma ve embriyo ithalatı

MADDE 11 – (1) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar, sperma ve embriyo depolama, dağıtım ve pazarlama için altyapıya sahip ve en az bir veteriner hekim istihdam etmek koşulu ile Bakanlıktan izin almak zorundadır. İthalatta teknik ve sağlıkla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

(2) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar; Bakanlıkça çıkarılan mevzuata uymak zorundadır. Mevzuata uymayanların ithalat için yaptıkları başvuru değerlendirmeye alınmayarak kontrol belgesi verilmez, faaliyetleri durdurulur ve diğer müracaatları kabul edilmez.

(3) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar; ithal edilecek dondurulmuş sığır spermalarını, ithali müteakip 45 gün içinde Bakanlık tarafından belirlenmiş olan suni tohumlama laboratuvarları veya veteriner fakülteleri laboratuvarlarında sağlık ve kalite yönünden muayene ettirerek uygunluk belgesi almak zorundadır. Uygunluk belgesi alınmadan yurt içinde satış, pazarlama, suni tohumlama veya embriyo transferi uygulamaları yapılamaz.

(4) Bakanlıktan izin almadan sperma, ovum ve embriyo ithal eden, depolayan ve dağıtanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine göre işlem yapılır.

Sperma ve embriyo ithalatı için yeterlilik belgesi

MADDE 12 – (1) Sperma ve embriyo ithal eden kişi ve kuruluşların taşıması gereken fiziki ve teknik şartları Bakanlık belirler ve uygun görülenlere Bakanlıkça ithalat yeterlilik belgesi verilir. İthalat yeterlilik belgesi olmayanlar sperma ve embriyo ithalatı, dağıtımı ve pazarlaması yapamaz.

Tutulması gerekli kayıtlar

MADDE 13 – (1) Sperma ve/veya embriyo ithal eden kişi veya kuruluşlar sperma ve embriyoları, Bakanlıktan suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapma izni almış kişi ve kuruluşlara pazarlamak, alıcılarla ilgili kayıtları tutmak ve bu kayıtları istenildiği takdirde Bakanlığa göndermek zorundadır. Bu zorunluluğa uymayanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine göre işlem yapılır ve diğer ithalat müracaatları dikkate alınmaz.

Embriyo transferi uygulama esasları

MADDE 14 – (1) Embriyo transferi uygulamaları aşağıdaki esaslar dahilinde yapılır.

a) Embriyo transferi uygulaması Bakanlıktan embriyo transferi izni almış veteriner hekimler tarafından yapılır.

b) Embriyo transferine ilişkin Bakanlıkça belirlenen belgenin bir nüshasını yetiştiriciye vermek zorundadır.

c) Embriyo uygulaması sonucu doğan her yavru, ön soy kütüğü ve soy kütüğüne kayıt edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 15 – (1) 1/7/2003 tarihli ve 25155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 1/7/2003 tarihli ve 25155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında suni tohumlama ve embriyo transferi yapma izni almış olan kişi veya kuruluşların izinleri geçerlidir.

(2) İthalat iznine sahip olanlar, 30/6/2012 tarihine kadar Bakanlığa müracaat ederek bu Yönetmeliğe uygun şekilde hazırlanan ithalat yeterlilik belgesi almak zorundadır.

(3) Bakanlıkça; suni tohumlama, tabii tohumlama, ovum ve embriyo transferi faaliyetleri ile ilgili olarak yayımlanmış olan düzenleyici işlemlerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam edilir.

(4) Yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine yapılmış sayılır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

TARIM BAKANLIĞINA BAĞLI KURULUŞLARDA 969 SAYILI KANUNLA KURULAN DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELERİN MUAMELE YÖNETMELİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 09/01/1969

Resmi Gazete Sayısı: 13091

Tarım Bakanlığından:

Kapsam :

Madde 1 – 969 sayılı Kanuna göre kurulan döner sermayeli işletmelerin faaliyetleri bu yönetmelik esaslarına göre yürütülür.

Madde 2 – Ziraat İşleri Genel Müdürlüğü ile Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğüne bağlı teşkilatlarda döner sermayeli işletmeler ihdasına, bu işletmelere sermaye verilmesine, işletmelerin birleştirilmesine, ayni ve nakdi sermayelerin geri alınmasına veya birinden diğerine aktarılmasına Tarım Bakanlığı yetkilidir.

Ancak, yapılan değişikliklerden Maliye Bakanlığına bilgi verilir.

Faaliyet Alanları :

Madde 3 – Döner sermayeli işletmelerin faaliyet alanları aşağıda belirtilmiştir.

a) (Değişik bend: 02/09/1991 – 20979 s. R.G./Yön.) Öğretim, eğitim ve yayım yapmak, bu hizmetlerin gerektirdiği çiftçi eğitiminde kullanılacak basılı, sesli ve görüntülü yaygın eğitim araçlarını hazırlamak, temin etmek.

c) Tohum, su, bitki, ham veya mamul bitkisel maddeler, gübre, toprak ve ilaç analizleri yapmak, arazi ıslah etmek,

d) Bitki ve hayvan ürünlerini çiftçiye örnek teşkil edecek şekilde değerlendirmek amacıyla imalatta bulunmak ve pazarlanmasını sağlamak,

e) Tohum, damızlık fide, fidan, bağ çubuğu ve her çeşit hayvan yetiştirmek,

f) Üretilen, yetiştirilen ve imal edilen maddeleri satmak,

g) 6968 sayılı Kanunun 23 ve 24 üncü maddeleri uyarınca, mücadele mecburiyeti konulan hallerde yapılacak mücadele tatbikatlarını, masrafları genel bütçeden karşılanmak üzere, bedel karşılığında yapmak,

h) Topraklarında, bitkilerinde veya bitki bulundurulan yahut işlenen yerlerinde meydana gelen hastalık ve zararlılarla bedeli karşılığı mücadele yaptırmak isteyen özel ve tüzel kişilerin bu hizmetlerini ifa etmek,

i) Mücadele neticesinde çeşitli yollarla elde olunan bitkisel yada hayvansal ürünlerden değerlendirilmesi mümkün olanları değerlendirmek,

j) Özel ve tüzel kişiler tarafından ruhsat almak veya sair maksatlarla gönderilen alet ve ilaçların laboratuvar ve tarla deneme ve tahlillerini tespit olunacak fiyat baremine göre yapmak,

k) Biyolojik mücadelelerde kullanılan faydalı böcekleri üretmek ve bedeli karşılığı çiftçilerin hizmetine arz etmek,

l) Mücadele tatbikatlarına esas olacak tarla muayeneleri ile ithal ve ihraç ürünlerinin muayenelerini ücret karşılığında yapmak,

m) Özel ve tüzel kişilerin dahili ve harici karantina ile ilgili fümigasyon işlerini bedeli karşılığında yapmak,

n) Bu faaliyetlerin ifasında gereken hallerde özel ve tüzel kişilerle işbirliği yaparak tarım, tarım sanayi kooperatiflerine iştirak etmek, sözleşme yapmak, çiftçilerle diğer ortaklık şekillerinde birlikte çalışmak,

o) İşletmelerin ihtiyaçları bulunan gübre, ilaç ve makina ve teçhizat, tohum, fidan, fide, yem ve benzeri her türlü girdileri satın almak; Gerekli hallerde çiftçilerin ve bu maddeleri kullanan kuruluşların bu ihtiyaçlarını bedeli mukabilinde karşılamak,

p) Yukarıdaki faaliyetlerin gerektirdiği bina ve sair tesisleri yapmak ve yaptırmak.

r) İşletmelerin atölyelerinde öncelikle ziraat alet ve makineleri ile Resmi Kurum ve Kuruluşlara, mümkün olan hallerde de gerçek ve tüzel kişilere ait diğer araç ve gereçlerin bakım ve onarımlarını bedeli mukabilinde yapmak.

s) Zorunlu hallerde, mücadele alanlarına süratle ulaşmak amacıyla gerçek veya tüzel kişi veya kuruluşlara ait araç, gereç ve ilaçların bedeli karşılığında nakillerini sağlamak,

Harcama Yerleri :

Madde 4 – 3 üncü maddede sayılan işlerin yürütülmesini sağlamak üzere:

a) Döner sermaye işlerinde çalıştırılacak personel ve işçilerin ücretleri ile gündelikleri ve bunların her türlü özlük hakları,

b) Büro, ulaştırma, taşıt işletme ve onarma, kira, işçiye işin icabı olarak verilecek giyim ve kuşam, malzeme, madde (ham, yarı mamul, mamul) ve yem,

c) Ahır, depo, kümes, ambar, hangar, işçi evi, sıcak yastık, sera, atölye ve imalathane gibi bina ve tesislerin yapım ve onarımı,

d) Makine ve teçhizat, taşıt alımı ve onarımı giderleri,

e) Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen harcamalar ile işletme faaliyetlerinin gerektirdiği diğer alım ve giderler,

gibi konularla ilgili harcamalar döner sermayeden karşılanır.

Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ifadelerin anlamı genel bütçe (R) cetvelinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Bütçe Hazırlanması :

Madde 5 –

a) Döner sermayeli işletmelerin bütçe dönemi mali yıldır.

b) Döner sermayeli işletmeler kalkınma planına uygun şekilde bütçelerini yıllık olarak hazırlarlar.

c) Bütçeler cari, yatırım, sermaye teşkili ve transfer harcamaları olarak gruplandırılmak suretiyle bölüm ve maddeler üzerinden düzenlenir.

d) Bütçede yazılı ödenek dışında harcama yapılması veya kadrolar üstünde veya dışında personel istihdamı caiz değildir.

e) İşletme bütçeleri her mali yılın başından 3 ay önce hazırlanarak Tarım Bakanlığına gönderilir. Tarım Bakanlığının tasdiki üzerine yürürlüğe girer. Bütçelerin mali yıl başından önce tasdik olunması şarttır.

f) Bütçede maddeler arasında yapılacak aktarmalar, yönetim kurulu kararına bağlanmak suretiyle İşletme Müdürü tarafından doğrudan doğruya yapılır ve bir ay zarfında Tarım Bakanlığının bilgisine sunulur.

Bütçede bölümden bölüme yapılacak aktarmalar işletme müdürlüğünün teklifi üzerine Tarım Bakanlığınca yapılır.

g)Genel bütçeden aylık veya ücret alan memur ve hizmetliler, döner sermayelerden ihdas olunacak kadrolarda vekaleten veya ek görevle çalıştırılabilirler.

Döner sermaye işlerinde çalıştırılacak memur, hizmetli ve yevmiyeli teknik ve diğer personel kadroları Maliye Bakanlığının uygun mütalaası alındıktan sonra Tarım Bakanlığının tasdiki ile yürürlüğe girer.

Madde 6 – Bütçelerin hazırlanmasından evvel işletmeler, kalkınma planına göre kendileri tarafından yapılması gereken yatırımlara ait mali, ekonomik ve teknik etütleri zamanında yaparak projeleri hazırlamakla yükümlüdür.

Madde 7 –

a) Döner Sermaye İşletmeleri 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye ve 2490 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunları hükümlerine tabi değildir.

b) Döner sermaye işletmelerinin sorumlu saymanları mali yılı bitiminde idare hesapları ile gelir ve gider belgelerini Sayıştay’a, bilanço ve eklerinin birer örneğini Tarım ve Maliye Bakanlığına göndermekle yükümlüdürler.

c) İşletmelerden alınacak bilançolar birleştirilerek merkez müdürlüklerince hazırlanacak genel bilançolar 969 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen 4 aylık süre içerisinde Sayıştay Başkanlığına ve Maliye Bakanlığına gönderilir. Bilançoya bağlanacak cetvel ve tutanaklar 4 er nüsha olarak düzenlenir.

Kuruluş :

Madde 8 – Ziraat İşleri Genel Müdürlüğü ile Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü döner sermayesini müstakilen idare eder.

Madde 9 – 969 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi gereğince kurulacak Döner Sermaye İşletmeleri Merkez Müdürlükleri, Müdür, Müdür Yardımcıları, Sayman ve Hesap işlerinden anlayan yeteri kadar memurdan teşekkül eder.

Döner Sermaye İşletmeleri Merkez Müdürlükleri bünyesinde, Kesin Hesap, Özlük ve İdari İşler, Mali İşler Bütçe Bölümleri bulunur.

Merkez Müdürlükleri :

Madde 10 –

a) Döner sermaye işletme müdürlüklerince hazırlanan ve merkeze gönderilen bütçeleri inceler, ilgili şubelerin mütalaasını alarak nihai şekle getirir ve tasdike sunar.

b) Döner sermaye işletmelerinin bütçe tatbikatı ve defter usulü bakımından hesaplarını tetkik eder. İşletmelerde bu işte çalışan personelin eğitimini sağlar.

c) Döner sermaye işletmelerinin bütçeler içinde talep ettikleri bölümler arasındaki aktarma tekliflerini inceler, ilgili şubelerin mütalaasını alarak nihai şekle getirir ve tasdike sunar.

d) Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (c) fıkrasındaki hizmetlerle döner sermayeli işletmelerin faaliyetleri ile ilgili sair işleri yapar.

Yönetim Kurulu :

Madde 11 – İşletmelerdeki yönetim kurulları teknik ve yönetim ile ilgili görevleri yapar.

Kurul, müdürün başkanlığında müdür yardımcısı (Tahakkuk memuru) sorumlu sayman ve ilgili şeften ibarettir. Kararlar mevcudun çoğunluğu ile verilir. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu teşkil eder.

Müdürün Görevleri :

Madde 12 – Müdürün görevleri şunlardır:

a) Döner sermaye işletmesinin idaresini ve ita amirliğini yapmak, işletmeyi temsil etmek,

b) İşletmenin, idari, mali ve teknik işlerini, kanun, tüzük, yönetmelik, talimat, çalışma programları, bütçe esasları ve Tarım Bakanlığının direktifleri dahilinde verimli işletmecilik ilkelerine uygun bir şekilde yürütmek,

c) İdari işlerde yalnız, mali işlerde sorumlu sayman ile ortaklaşa, teknik hususlarda ise ilgili şube şefi ile birlikte sorumluluk taşımak,

d) İşletmenin muamelatı ile ilgili her türlü evrakı ve yetkisi dahilindeki mukavele ve sözleşmeleri imza etmek,

e) Tarım Bakanlığınca döner sermaye kadrolarına tayin edilecek memur, hizmetli ve yevmiyeli teknik personel ile işletmece atanan daimi ve geçici işçilerin görevlerini, iş bölümü esasları dahilinde düzenlemek, izlemek ve denetlemek,

f) İşletmenin daimi ve geçici işçilerinin tayin, takdir, cezalandırma ve işten çıkarma gibi özlük işlerini yürütmek,

g) İşletmenin çalışma programlarını ve bütçe tasarılarının vaktinde hazırlanmasını ve Bakanlığa gönderilmesini sağlamak,

h) İşletmenin yıllık çalışma raporunu düzenleyerek bilanço ile birlikte Bakanlığa göndermek,

i) Canlı ve cansız demirbaşlar ile malzemelerin iyi bir şekilde kullanılmaları, muhafaza edilmeleri ve yangından korunmaları için gerekli tedbirleri almak.

İşletme Müdürüne Vekalet Hali :

Madde 13 – Müdürün izinli, raporlu yada görevli olması gibi nedenlerle işletmede bulunmadığı zamanlar ita amirliğini varsa müdür yardımcısı, yoksa vekili yapar. Müdüre vekalet eden kimsenin bu yetkiyi kullanmasından doğacak sorumluluk doğrudan doğruya müdür vekiline aittir. Amiri italık, muhasiplik ve tahakkuk memurluklarının ayrı kimseler tarafından deruhte ve ifa olunması şarttır. Tarım Bakanlığınca müdürden başka makam ve memurlara da temsil yetkisi verilebilir. Bu takdirde temsil yetkisi Tarım Bakanlığınca düzenlenecek bir yetki belgesi ile tevsik olunur. Bu yetki mahkemeler, icra daireleri ve diğer kaza mercilerinde de geçerlidir.

Müdür Yardımcısı :

Madde 14 – Müdür yardımcısının görevleri şunlardır:

a) Müdüre her bakımdan yardımcı olmak ve bulunmadığı zamanlarda ona vekalet etmek,

b) Müdür tarafından verilen işlerin tahakkuk memurluğunu ve satın alma komisyonu başkanlığını yapmak,

c) Müessesenin iç hizmetlerini yürütmek.

İşletme Şube Şefleri :

Madde 15 – İşletme şube şeflerinin görevleri şunlardır:

a) Şubenin teknik ve yönetim işlerini, çalışma programlarını bütçe esaslarına göre yürütmek,

b) Yıllık çalışma programları ile bütçesini hazırlayarak müdürlüğe vermek,

c) Şubelerindeki canlı ve cansız demirbaşların, malzemelerin muhafaza ve iyi kullanılmalarını sağlamak, bunlarla ilgili imha ve terkin muamelelerinin teklifini yapmak ve lüzumlu defterleri tutmak,

d) Şubelerde çalışan personel ve işçilerin iş bölümü esasları dahilinde verimli bir şekilde çalışmalarını düzenlemek ve izlemek,

e) Personel ve işçilerin özlük hakları ile ilgili hususlarda müdürlüğe tekliflerde bulunmak, bir günü geçmemek kaydıyla izin vermek,

f) Fide, fidan, çubuk, tohumluk, bitkisel ve hayvansal damızlık üretimi ile hayvansal ve bitkisel ürünlerin kıymetlendirilmesi ve pazarlanması için gereken tedbirleri almak, gerektiğinde müdüre tekliflerde bulunmak,

g) Şubenin yazışmalarını mevcut usul dairesinde yürütmek,

h) Yönetim kurulu toplantılarına katılmak, diğer şubelerle işbirliği yapmak,

Sorumlu Sayman :

Madde 16 – İkinci derecede imza yetkisi olan sorumlu saymanın görevleri şunlardır:

a) Her türlü istihkakların ve avansların evrakını, ödeme mektuplarını ve çekleri düzenlemek ve mahsuplarını yapmak,

b) İstihkakı ödenen kimsenin işletme ile alakasını kesmesi halinde idareye borcu veya ilişiği olup olmadığını araştırmak,

c) İşletmenin yapacağı sözleşmeleri mali mevzuat bakımından incelemek,

d) Ambarlara giren ve çıkan malların giriş ve çıkış fişlerini mahsuba bağlamak,

e) Veznedar, ayniyat ve ambar memurlarını kefalet kanunu esasları dahilinde kontrol etmek,

f) Müdür tarafından verilen emir üzerine amiri ita mutemetlerinin hesaplarını kontrol etmek,

g) Ambarlarda verilecek aylık mizanların muhasebe kayıtları ile uygunluğunu kontrol ederek noksanları müdüre bildirmek,

h) Bütçe ve çalışma programlarını inceleyerek bakanlıkça tasdik olunacak şekilde hazırlamak,

i) İşletme alacaklarının takip ve tahsili için gerekli işlemleri yapmak ve muhasebe fişlerini düzenlemek

j) Yıl sonunda muhasebeye tevdi edilecek mal sayım tutanaklarına ve ambar mizanlarına göre bilanço ve maliyet cetvellerini hazırlayarak Bakanlığa gönderilmesini sağlamak,

k) Saymanlık işlerini ve muhasebe yönetmeliği gereğince tutulacak olan muhasebe defter ve kayıtlarının günlük olarak yürütülmesini sağlamak,

l) Veznedar ve saymanlık memurları arasında iş bölümü yapmak,

m) Muhasebe ile ilgili diğer işleri ifa etmek.

Madde 17 – Sorumlu saymanlar gider gerçekleştirme belgesi ve ekleri üzerinde aşağıdaki hususları aramakla yükümlüdürler.

a) Giderin bütçedeki tertibine uyması,

b) Gerçekleştirme belgesine bağlanması gereken yüklenme ve gerçekleştirme ile ilgili kağıtların tamam olması,

c) Maddi yanlışlık bulunmaması,

d) Giderin kanunlara ve sözleşmelere uygun olması,

e) Hak sahibinin kimliği.

Sorumlu sayman yapacağı inceleme sonunda yukarıda yazılı hususlara uygun görmediği gerçekleştirme belgelerindeki tutarları ödemeyerek gerekçesi ile birlikte geri gönderir.

(a) ve (d) fıkralarında uygunsuzluk noktasından geri çevirmelerde, sorumluluk, ita amirlerince yazılı olarak üstlenilirse sorumlu sayman ödemeyi yapar. Sorumlu saymanın (a) ve (d) fıkralarında belirtilen haller dışındaki geri çevirmeleri kesindir.

Ayniyat Memuru :

Madde 18 – Ayniyat memurunun görevleri şunlardır:

Ayniyat Yönetmeliği gereğince ayniyat işlerini yürütmek ve bunlarla ilgili kayıt ve defterleri tutmak,

Ambar Memuru :

Madde 19 – Ambar memurunun görevleri şunlardır:

a) Ambarın sevk ve idaresini, ambarların birbirleriyle ve şubeler ile olan ilişkilerini tanzim ve takip etmek,

b) Ambar stok kartlarının kartoteks usulü ile tutulmasını sağlamak,

c) Ambar mizanlarının çıkarılmasını ve muhasebe ile uygunluğunu temin etmek,

d) Her ambarda malzeme ve malların tasnif, tertip ve iyi bir şekilde muhafazalarını ve raf kartonlarının tutulmasını sağlamak,

e) Ambardan sevk edilecek mal ve malzemelerin sevk belgelerini düzenlemek,

f) İstasyon ve nakliyat şirketleri ambarlarına gelen malların alınmasını, bunların ve doğrudan doğruya satın alınacak malların muayene komisyonlarınca muayenelerinin yapılmasını, ambarlara girişini düzenlemek,

g) Zimmetinde bulunan demirbaşlarla ambarlardaki eşya ve malzemeyi işletme müdürünün yazılı emri ve alındı karşılığında ilgililere vermek,

h) İşletmeye ait tesisler ve demirbaşlar ile gerek işletme tarafından imal veya istihsal edilen, gerekse hariçten satın alınarak ambara giren her türlü madde, eşya, makine, taşıt, ekipman, malzeme ve benzeri şeyleri muhafaza etmek, bunları yangın, çürüme, bozulma, akıp, sızma vs. gibi her türlü tehlike ve zararlardan korumak, bunların kayıtlarını tutmak, kendiliklerinden alamayacakları koruma tedbirleri için işletme müdürlerine yazılı olarak bilgi vermek ve tekliflerde bulunmak.

Veznedar :

Madde 20 – Veznedarın görevleri şunlardır:

a) Tamamlanmış belgelere dayanarak ve usulüne uygun olarak ödeme ve tahsilat yapmak,

b) Yapılan tahsillerle ödemeleri günü gününe kasa defterine kaydetmek, bu kayıtların belgelere ve muhasebe kayıtları ile uygunluğunu sağlamak,

c) Sorumlu saymanın vereceği diğer görevleri yapmak.

Kasada Bulunacak Para :

Madde 21 – Kasadan yapılacak ödemeler ile ertesi günü yapılacak ödemeleri karşılamak amacı ile kasada bulundurulabilecek nakit miktarı Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenen limitlerin iki katını geçmemek üzere ita amiri tarafından belirlenir.

Kasadan ödenebilecek miktarı aşan ödemeler İşletme Müdürü ve Sayman tarafından imzalanan çeklerle yapılır. Belirlenen limiti aşan nakit ise T.C. Merkez Bankası veya bu bankanın muhabiri olan T.C. Ziraat Bankası şubelerinde saymanlık adına açılan hesaba yatırılır.

(Değişik fıkra: 02/02/1991 – 20774 s. R.G./Yön.) Kasa mevcudunun kasa defterine uygunluğu her gün saymanca kontrol edilir. Günlük hesap ve kasa defteri veznedar ile sayman tarafından imzalanır.

Mutemedin Görev ve Sorumluluğu :

Madde 22 – Mutemet aldığı avanstan sarf ettiği meblağa ait belgeleri bir ay içinde saymanlığa vermek ve hesabını kapatmak zorundadır. İşletme müdürü veya sorumlu sayman gerekli gördükleri takdirde mutemedin zimmetindeki avansın hesabını her zaman ve derhal mahsubunun yapılmasını isteyebilirler.

Aracı Ücreti ve Avansı :

Madde 23 – Acele yapılması gereken iş ve hizmetlerin ifasında işçi temini hususuna münhasır kalmak şartıyla aracılara teamüle uyularak bir ücret ödeneceği gibi aracı ücreti ile çalıştırılacak işçi gündeliklerine mahsuben karşılık aramaksızın İş ve İşçi Bulma Bürolarınca sözleşmeleri tescil edilmek şartıyla mutabık kalınacak miktarda avans verilebilir.

İşin sonunda aracı (Elçi) ücreti ve işçi gündelikleri hesaplanarak verilen avanstan mahsubu yapılır.

Alacakların Terkini :

Madde 24 – İşletmenin faaliyetleri sahasına giren tabii icaplarından olarak hiç bir ihmal ve kötüye kullanma eseri olmadan meydana gelecek hesap artıkları ile tahsil kabiliyeti kalmamış olan alacakların terkini, kurul kararına bağlandıktan sonra işletme müdürünün teklifi üzerine Tarım Bakanlığı tarafından yapılır.

Canlı ve Cansız Demirbaşların Düşülmesi :

Madde 25 – (Değişik madde: 02/02/1991 – 20774 s. R.G./Yön.)

Kıymeti 100.000 liraya kadar olan canlı ve cansız demirbaşların kayıttan düşülmesi Yönetim Kurulu Kararı, 100.000 liradan fazla olan demirbaşların düşülmesi ise Bakanlığın izni ile yapılır.

Yangın İşleri :

Madde 26 – Her işletmenin yangın tehlikesinden korunması için yangın yönetmeliğine göre gerekli tedbirler alınır.

Arşiv Tesisi :

Madde 27 – Tarım Bakanlığınca tespit edilecek esaslara göre işletmede bir arşiv tesis edilir.

Fazla Çalışma Ücreti :

Madde 28 – İşletmelerin faaliyetleri icabı günlük çalışma saatleri dışında bilfiil çalıştırılan personele Tarım Bakanlığınca ayrıca tayin ve tespit edilecek esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti verilir.

Ancak ödenen fazla çalışma ücreti o personelin bir aylık maaşının 1/3 ünü geçemez.

Muayyen ve muvakkat müddetli hizmetlerde çalıştırılacak yevmiyeli teknik personele fazla çalışma ücreti verilmez.

İş Elbisesi Verilmesi :

Madde 29 – İşletmelerde çalışan personele istihkakları genel bütçeden ödenen benzerlerinin tabi oldukları genel bütçe esaslarına göre giyim, kuşam eşyası verilir.

Yedirme ve Barındırma :

Madde 30 – İşletmelerde çalışan personel ve işçilerden görevi icabı yemek zamanlarını ve geceyi işletmede geçirmek zorunda kalanların, yedirme ve barındırmalarına ait harcamalar Tarım Bakanlığınca tesbit edilecek esaslar dahilinde döner sermayeden sağlanır.

Taşıt Yardımı :

Madde 31 – İşletmelerde çalışanların çocuklarının tahsillerini yapmaları için derecelerine uygun en yakın okullara gidip gelmeleri işletme taşıtları ile parasız olarak temin olunur.

İşletmelerde oturan memur ve hizmetlilerin aileleri, işletmece kendi işlerine halel getirmeyecek şekilde tespit edilecek esaslar dairesinde işletmeye yakın şehir veya kasabaya işletme taşıtları ile parasız gidip gelebilirler.

İşletmede mesken tahsis edilmemek yüzünden işletmeye en yakın şehir kasabalarda ikamet zorunda bulunan işletme memur ve hizmetlileri işletmenin taşıtları ile parasız olarak görev yerlerine getirilir ve ikamet yerlerine götürülür.

Mahsul ve Mamullerin Satışı :

Madde 32 – Her türlü imal ve üretim maddeleri toptan ve perakende olarak işletmelerde veya ticaret merkezlerinde satılacağı gibi, işletmeler tarafından açılacak özel satış yerlerinde de satılabilir. Fiyatlar piyasa ve kalite dikkate alınarak yönetim kurulunca tespit edilir. Ancak tohum, fidan, fide, çubuk, damızlık hayvan, ilaç ve benzeri girdilerin satış fiyatları işletmenin teklifi üzerine Tarım Bakanlığınca tespit edilir. Ancak bu fiyatlar maliyetlerinin altında olamaz. İşletme mahsul ve mamulleri, personelin ailelerinin ihtiyacı oranında toptan satış fiyatları üzerinden satılır.

Madde 33 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Yetkiler :

Madde 34 – a) Muhammen veya keşif bedeli 1.000.000, – liraya kadar (1.000.000, – dahil) işlerin teklif isteme, kapalı zarf, açık artırma veya eksiltme usullerinden birisi ile ihaleye çıkarılmasına,

500.000, – liraya kadar (500.000, – dahil) olanların pazarlık usulü ile ihaleye çıkarılmasına veya emanet usulü ile icrasına,

Muhammen veya keşif bedeli 500.000, – liraya kadar olan işlerin ihale kararlarının tasdik ve reddine işletme Müdürleri,

b) 33. maddede yazılı işlerin teklif isteme, kapalı zarf ve açık artırma veya eksiltme usullerinden birisi ile ihaleye çıkarılmasına,

1.000.000, – liraya kadar (1.000.000, – dahil) olanların pazarlık usulleri ile ihaleye çıkarılmasına veya emanet usulü ile icrasına,

İşletme Müdürlerinin yetkileri dışında kalan ihalelere ait kararların tasdik veya reddine Genel Müdür,

c) Muhammen veya keşif bedeli 1.000.000, – liradan fazla olan işlerin 33. maddede sayılan usullerden herhangi biri ile icrasına Tarım ve Orman Bakanı yetkilidir.

Hem ihtisasa hem de döviz teminine ihtiyaç gösteren kredili taahhütler için her defasında Maliye Bakanlığının uygun mütalaası ile Bakanlar Kurulundan o işe mahsus anlaşma esasları hakkında bir karar alınır.

Madde 35-95

Madde 35 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 36 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 37 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 38 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 39 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 40 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 41 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 42 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 43 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 44 – ( Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 45 – ( Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 46 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 47 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 48 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 49 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 50 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 51 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 52 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 53 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 54 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 55 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 56 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 57 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 58 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 59 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 60 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 61 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 62 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 63 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 64 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 65 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 66 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 67 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 68 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 69 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 70 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 71 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 72 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 73 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 74 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 75 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 76 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 77 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 78 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 79 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 80 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 81 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 82 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 83 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 84 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 85 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 86 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 87 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 88 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 89 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 90 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 91 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 92 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 93 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 94 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Madde 95 – (Mülga madde: 15/06/1984 – 84/8213 s. Yön/71. md)

Avans ve Kredi Verilmesi :

Madde 96 – Aşağıda belirtilen hallerde henüz tahakkuk ve verile emrine bağlanmamış olan masraflar için amiri itanın göstereceği lüzum üzerine saymanlarca avans ve kredi şeklinde ödeme yapılabilir.

a) Tahakkuk ve verile emri işlemlerinin tamamlanmasına mütehammil olmayan müteferrik veya müstacel masraflar için keşif özetine müsteniden amiri ita tarafından tayin olunacak mutemetlere 10.000 liraya kadar avans verilebilir.

b) (a) fıkrasında yazılı haddin üstünde kalan masraflar için amiri itaların uygun görecekleri banka veya mal sandıkları nezdinde kredi açılabilir. Bankaca veya mal sandığınca mutemedin çekte göstereceği istihkak sahiplerine doğrudan doğruya ödeme yapılır.

c) Şartname ve sözleşme kayıtlarında belirtmek şartı ile müteahhitlere, Türkiye’de faaliyette bulunan bankaların vereceği teminat mektubu karşılığında yekunu ihale bedelinin %20 sini geçmemek üzere nakit ve malzeme olarak avans verilebilir.

d) 52. maddede yazılı daire ve müesseselerle yapılan artırma ve eksiltme işlerinde taahhüt bedelinin yine 1/3 ne kadar teminat aranmaksızın avans verilebilir. Bu nispetin üstünde avans verilmesi gerekirse Bakanlıktan izin alınır.

Müteahhitlere Verilen Avansların Devri ve Mahsubu :

Madde 97 – Hükmü gelecek yıllara sari sözleşmelere istinaden verilen avanslar, mahsuplar tespit olunan şartlara göre yapılmak üzere, hizmetin yapıldığı seneye kadar devredilebilir. Bu suretle devronulan avanslar, hizmetin ifa olunduğu sene bütçesinde “geçen yıl ve eski seneler mahsubatı” namı ile açılacak bir tertipten mahsup ve miktar tahsisat olarak bütçeye ilave olunur.

Akreditifle Tediye :

Madde 98 – Bir taahhüt mevzuu olarak dış memleketlerde yapılacak ödemeler, tespit olunacak şartlarına göre açılacak akreditifle yapılabilir.

Senesi içinde sarfedilmeyen veya mahsubu yapılamayan akreditifler ertesi seneye devredilebilir. Bu takdirde “eski yıllar mahsubatı” namı altında bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç ve akreditif hesabına da alacak kaydı suretiyle mahsubu yapılır.

Hesap Usulleri :

Madde 99 – İşletmelerin hesap usulleri; Maliye Bakanlığınca hazırlanan (Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği) hükümlerine göre yürütülür.

Bu usulün değiştirilmesi ve zaruretlere göre başka bir sistemin tatbiki lazım geldiği takdirde, Maliye Bakanlığının muvafakatı alınır.

Madde 100 – 21/12/1967 tarih ve 969 sayılı kanunun 13. maddesi uyarınca hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 101 – Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım Bakanı yürütür.

Geçici Madde – 549 ve 2654 sayılı kanunlarla 4486 sayılı kanunun 18. maddesi gereğince kurulmuş olan işletmelerin müessese borçları veya aracı ve geçici hesaplarında bekletilen ve müesseselerin mali imkansızlığı sebebiyle mal sandıklarına yatırılmamış olan sermaye artıkları ödenmemiş sermaye hesabına mahsup edilmek suretiyle tasfiye olunur.

9 Ocak 2011 PAZAR         Resmî Gazete     Sayı : 27810

YÖNETMELİK

Çevre ve Orman Bakanlığından:

AĞAÇLANDIRMA, EROZYON KONTROLÜ VE SİLVİKÜLTÜR İŞLERİNDE BİRİM FİYAT USULÜ İLE HİZMET ALIMLARINA DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 −

(1) Bu Yönetmelik, birim fiyat usulü ile orman köylerini kalkındırma kooperatifleri, köy tüzel kişilikleri ve köylülerden alınacak ağaçlandırma, erozyon kontrolü ve silvikültür işlerine ait hizmet alımı esaslarını düzenler.

(2) 24/9/1989 tarihli ve 19231 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Emvalinin İstihsaline Ait Yönetmelik hükümleri saklıdır.

Dayanak

MADDE 2 −

(1) Bu Yönetmelik, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 40 ıncı ve ek 5 inci maddeleri, 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci ve 11 inci maddeleri ile 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (a) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 −

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Ağaçlandırma: Saha etüdünden başlayarak proje, tohum temini, fidan üretimi, arazi hazırlığı, ekim, dikim ve bakım faaliyetlerini,

b) Birim fiyat: Birim iş için ödemeye esas fiyatı, vahidi fiyatı,

c) Erozyon kontrolü: Toprak muhafaza amacıyla, saha etüdünden başlayarak proje, arazi ıslahı, toprak stabilizasyonu, arazi hazırlığı, tohum ve fidan temini, fidan dikimi, tohum ekimi ve bakım çalışmalarının projede belirlenen amaca ulaşıncaya kadarki faaliyetlerini,

ç) Fidanlık işleri: Orman bitki türlerinin üretildiği fidanlıklardaki fidan üretimine ait her türlü işleri,

d) Hizmet sunucuları: 6831 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi gereği orman köylerini kalkındırma kooperatifleri, köylüleri temsilen köy tüzel kişilikleri ve köylüleri,

e) İdare: Çevre ve Orman Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatlarını,

f) İmar-ihya-rehabilitasyon: Ekonomiye katkı sağlanması ve biyolojik çeşitliliğin devamı amacıyla; mevcut kök sistemi itibarıyla yeterli yoğunluk ve dağılışta bulunan veya bulunmayan bozuk orman alanlarının koruma ile birlikte canlandırma kesimi, aşılama ve boşlukların uygun türlerle, ekim veya dikim yoluyla doldurularak verimli hâle dönüştürülmesini,

g) İşyeri: İşin yapılacağı yerin bulunduğu mevki ile amenajman planında veya projesinde belirtilen bölme ve/veya bölmeciği,

ğ) İşyerindeki köylüler: İşyerinin bulunduğu köy ve/veya kasaba nüfusuna kayıtlı veya  işyerinin bulunduğu köy/kasabada ikamet eden 16 yaşından büyük kişileri,

h) İşyeri civarı: İşyerini mülki hudutları içinde bulunduran köy ve/veya kasabaların mülki hudutlarına bitişik köy ve/veya kasabalarla, mülki hudutları dışında kalıp bu köy ve/veya kasabalar ile ekonomik ve sosyal bağları bulunan çevresindeki köy ve/veya kasabaları,

ı) İşyeri civarındaki orman işlerinde çalışan köylüler: İşyeri civarında yer alan 16 yaşından büyük; köy veya kasaba nüfusuna kayıtlı ve/veya ikamet eden kişileri,

i) İşyerine olan mesafe: Köy ve/veya kasabanın merkezi ile işyeri arasında ölçülen harita üzerindeki yatay mesafeyi,

j) Koruya dönüştürme (Tahvil): Ormanın çok yönlü fonksiyonlarının devamlılığını sağlayacak koru ormanları oluşturmak amacıyla, sürgün verme özelliği olan geniş yapraklı türlerde, sürgünden gelen ve baltalık olarak işletilen ormanların koru ormanına dönüştürme çalışmalarını,

k) Kültür bakımı: Suni gençleştirme metoduyla tesis edilen kültür çağındaki meşcerelerde, işlem amacına uygun nitelikte genç meşcereler yetiştirmek amacıyla dikim sonrasından itibaren yapılan ot alma, çapa, sürgün kontrolü, süceyrat temizliği, teras onarımı, tamamlama ve tel çit tamiri işlemlerini,

l) Orman köylerini kalkındırma kooperatifi: Orman içi ve orman kenarı köy ve kasabalarda 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulmuş, orman köy ve/veya kasabasının kalkındırılmasını hedefleyen tarımsal kalkındırma kooperatifini,

m) Silvikültür: Tabii ve suni gençleştirme, imar-ihya-rehabilitasyon, gençlik bakımı, kültür bakımı, sıklık bakımı, budama gibi faaliyetleri kapsayan ormancılık çalışmalarını, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Birim Fiyat Tespiti

Birim fiyat ve maliyet bedeli tespiti

MADDE 4 – (1) Birim fiyatların tespiti için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü tarafından birim fiyat cetveli hazırlanır. Cetvelde bulunmayan işler için birim fiyat ise, 4/3/2009 tarihli ve 27159 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğindeki esaslara göre KDV hariç olarak tespit edilir.

(2) Yukarıda belirtilen esaslara göre her iş çeşidi için birim fiyatlar hesaplanır ve iş çeşitlerine göre birim fiyat kararları düzenlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İşin Verilmesinde Öncelik Tespiti, Aranacak Nitelikler ve İstenecek Belgeler,

İşin İlanı, İşin Dağıtımı

İşin verilmesinde öncelik tespiti

MADDE 5 −

(1) İşin verilmesinde önceliğin tespiti, işyerinin ve işyerinde çalışacakların hangi mülki hudut ve orman teşkilatı hudutları içerisinde kaldığına bakılmaksızın, iş yerine olan mesafeleri ve iş güçleri dikkate alınarak aşağıdaki sıraya göre yapılır:

a) İşyerindeki orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ile işyerindeki köylüler ve köy tüzel kişilikleri.

b) İşyeri civarındaki orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ve orman işlerinde çalışan köylüler.

(2) Birinci fıkrada belirtilenlerin iş güçlerinin yetmemesi veya işe ehil olmamaları veya ilan edilen birim fiyatın üstünde fiyat istemeleri veya işin dağıtımı veya yapılması ile ilgili konularda çözülmesi mümkün olmayan ihtilaflar çıkarmaları gibi hâllerde ise işyerine civar olmayan orman köylerini kalkındırma kooperatifleri veya köylülere yaptırılabileceği gibi 4734 sayılı Kanuna göre de yaptırılabilir.

(3) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen önceliğe sahip olan kooperatiflerin birden fazla olması veya aynı köyde kooperatifle birlikte kooperatif ortağı olmayan köylülerin de bulunması hâlinde aynı şekilde kooperatif ve köylülerin her biri aynı önceliğe sahiptir.

Aranacak nitelikler ve istenecek belgeler

MADDE 6 –

(1) Aranacak nitelikler ve istenecek belgeler şunlardır:

a) Kooperatiflerde;

1) Orman köyleri ve kasabalarında kurulmuş olması,

2) Kooperatif yönetim kurulu tarafından kooperatifi temsile yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri,

3) Kooperatifin ana sözleşmesinin çalışma konuları içersinde ormancılık faaliyetlerinin bulunması ve bu maddelerin kooperatifi temsile yetkili kişilerce onaylanmış sureti,

4) Kanuni süre içinde son genel kurulunu yapmış olduğuna dair belge,

5) İşi yapmak istediklerine dair yazılı müracaatı,

6) Çalışacak ortaklar listesi.

b) Köy tüzel kişiliklerinde;

1) Köy ihtiyar heyetince, işi yapmak ve işle ilgili iş ve işlemlerde muhtarın köy tüzel kişiliği adına yetkilendirildiğine dair mülki amir tarafından onaylanmış köy kararı,

2) 16 yaşından büyüklerden oluşan çalışacaklar listesi,

3) Çalışanların köyde ikamet ettiğine dair muhtarlıktan alınan belge veya köy nüfusuna kayıtlı olduğuna dair belge,

c) Köylülerde ise köylülerin köyde ikamet ettiğine dair muhtarlıktan alınan belge veya köy nüfusuna kayıtlı olduğuna dair belge.

İşin ilanı

MADDE 7 −

(1) Yapılacak iş, öncelik sırasına göre ilan edilir. Yapılacak ilanda; işin niteliği, miktarı, yapılma yeri, işe başlama ve bitirme tarihleri, yapılacak işin çeşidine göre tespit edilen birim fiyatlar, işi yapacak kişilerde aranan nitelikler ve istenecek belgeler, müracaat yeri, son müracaat tarihi bilgileri bulunur. İdarece mühürlenip tasdik edilmiş ilan metni, yedi takvim günü süreyle ilan edilmek üzere köy muhtarlıklarına ve/veya kooperatif başkanlıklarına gönderilir ve idare ilan panosunda ilan edilir. İdare ilan panosunda ilan edildiğine dair belge düzenlenir.

İşin dağıtımı

MADDE 8 −

(1) İlanda belirtilen son müracaat tarihine kadar işi yapmak isteyen kooperatifler, köy tüzel kişiliği ve köylüler iş güçlerini de belirtir şekilde İdareye başvururlar.

(2) Başvuruda bulunanların iş gücü toplamının, toplam iş gücü miktarını karşılayabilecek miktarda olması hâlinde iş, başvuruda bulunanlara iş gücü oranında dağıtılır.

(3) Başvuruda bulunanların iş gücü toplamının, toplam iş gücü miktarından fazla olması hâlinde; başvuruda bulunanların iş gücü ve iş yerine olan mesafeleri değerlendirilerek, iş güçleri oranında işin dağıtımı yapılır.

(4) İşin dağıtımı yapıldıktan sonra dağıtılmamış iş kalması ve/veya işin dağıtımında ihtilaf çıkması hâlinde; gerekirse önceden duyurulmayan, 5 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen gerçek ve/veya tüzel kişilere de aynı usullerle ilan edilerek veya 4734 sayılı Kanuna göre yaptırılabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Şartname ve Sözleşme ile İlgili Esaslar

Sözleşme ve şartname düzenlenmesi

MADDE 9 –

(1) İşin yapımı ile ilgili olarak aşağıda belirtilen bilgileri içeren sözleşme ve şartname düzenlenir. İdare ile hizmet sunucusu arasında düzenlenecek olan sözleşme 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununun 355 inci maddesine göre istisna akdi niteliğinde olup birim fiyat sözleşmesidir.

Şartname ve sözleşmede yer alması gereken hususlar

MADDE 10 −

(1) Şartname ve sözleşmede, işin yapımı ile alakalı bilgileri içeren aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Taraflar ve taraflara ilişkin bilgiler,

b) Tanımlar ve kısaltmalar,

c) İşin adı, sözleşmenin türü ve bedeli,

ç) Sözleşme bedeline dâhil olan giderler (Vergi, resim ve harçlar ile sözleşmeyle ilgili diğer giderlerin kime ait olduğu),

d) Sözleşmenin ekleri,

e) Sözleşmenin süresi,

f) İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi,

g) Teminata ilişkin hükümler, verilecekse avans ve fiyat farkı verilmesi şartları ve miktarı,

ğ) Ödeme yeri ve şartları,

h) Cezalar ve kesintiler,

ı) Süre uzatımı verilebilecek hâller ve şartlar,

i) Kontrol teşkilatı, görev ve yetkileri,

j) Çalışanların hakları ve çalışma şartları,

k) İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar,

l) Teslim ve tesellüme ilişkin şartlar,

m) İşin ve işyerlerinin korunması,

n) Çalışanlarla ilgili sorumluluklar,

o) Sözleşmede değişiklik yapılması,

ö) Sözleşmenin feshi,

p) Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ek işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi,

r) Cezai sorumluluk,

s) Anlaşmazlıkların çözümüne ve sözleşmenin yürürlüğe girmesine ilişkin hükümler,

ş) Diğer hususlar.

Şartname ve sözleşmenin imzalanması

MADDE 11 −

(1) Sözleşme taraflarca imzalanır. İşin, köyde birden çok kişi tarafından yüklenilmesi hâlinde ise, işi yapacakların her birisinin T.C. Kimlik Numarası ile adı soyadı, baba adı, doğum tarihinin yer aldığı ve imzalayacakları tek bir sözleşme düzenlenir.

Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hâller

MADDE 12 −

(1) Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hâller aşağıda belirtilmiştir.

a) Doğal afetler,

b) Genel salgın hastalıklar,

c) Kısmi veya genel seferberlik ilanı,

ç) Bu işlerin gerçekleştirilmesini teknik yönden imkansız kılan ve toprağın tav hâlini bozan aşırı don ve kuraklık ile çalışmayı engelleyecek şiddet ve miktarda yağmur ve kar yağışı gibi hâller,

d) İdare tarafından belirlenecek benzeri diğer hâller.

(2) Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlarda dâhil olmak üzere, İdare tarafından yukarıda belirtilen hâllerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; hizmet sunucudan kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, hizmet sunucunun bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde hizmet sunucunun İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.

Hizmet sunucularının yükümlülükleri

MADDE 13 −

(1) Yapılacak işte hizmet sunucusu kooperatifler, köy tüzel kişilikleri ve köylüler, aldığı işin işverenidir. İşten doğan 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ile her türlü iş kazası ve vergi mevzuatından doğacak yükümlülüklerden hizmet sunucuları sorumludur.

Yasak fiil ve davranışlar

MADDE 14 −

(1) Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikâp, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.

ç) Taahhüdünü yerine getirirken İdareye zarar vermek.

d) Bilgi ve deneyimini İdarenin zararına kullanmak.

e) Mücbir sebepler dışında, sözleşme ve ekleri hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.

İş artışı

MADDE 15 −

(1) Öngörülemeyen durumlar sebebiyle iş artışının zorunlu olması hâlinde, İdare hizmet sunucu ile anlaşmak suretiyle aynı sözleşme hükümlerine göre işi yaptırabilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Düzenleyici işlemler

MADDE 16 −

(1) Çevre ve Orman Bakanlığı, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 17 −

(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 18 −

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.

9 Şubat 2009 PAZARTESİ  Resmî Gazete     Sayı : 27136

YÖNETMELİK

Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı)’tan:

KAMU KURUM VE KURULUŞLARININ HAZİNE GARANTİSİ OLMAKSIZIN HİBE HARİÇ DIŞ İMKÂN SAĞLAMASINA İZİN VERİLMESİNE VE SAĞLANAN DIŞ İMKÂNIN İZLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 2 nci maddede belirtilen kurum ve kuruluşların Hazine garantisi olmaksızın hibe hariç dış imkân sağlamaları ile söz konusu kuruluşların dış borçlanmaları için birbirleri lehine garanti vermeleri için Müsteşarlıktan izin alınması ve bu şekilde sağlanan dış imkânın izlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri dışındaki idareler ile kamu iktisadi teşebbüslerini, özel hukuk hükümlerine tabi olmakla beraber sermayelerinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait olan kuruluşları, fonları, kamu yatırım ve kalkınma bankalarını, büyükşehir belediyelerini, belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşlarını kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik; 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 8 inci ve 16 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen:

a) Bakan: Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanı,

b) Dış finansman kaynağı: Dış finansman sağlayan yabancı ülkeler, ülkelerce oluşturulan birlikler, resmi finansman fonları, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile uluslararası sermaye ve finansman piyasalarında faaliyet gösteren yatırım bankaları da dahil olmak üzere bankalar, satıcı veya alıcı kredisi sağlayan kuruluşlar ile firmalar veya münferiden bunların her birini,

c) Dış imkân: Bu Yönetmelik kapsamında yer alan kuruluşların kendi adına uluslararası sermaye piyasalarında tahvil ihracı da dahil olmak üzere herhangi bir dış finansman kaynağından Hazine garantileri olmaksızın sağlayacakları hibe hariç finansman imkânını,

ç) Kanun: 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu,

d) Kurum ve kuruluş: 2 nci madde kapsamında yer alan kurum ve kuruluşları,

e) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulanacak Usul ve Esaslar

İzin verilirken uygulanacak usul ve esaslar

MADDE 5 –

(1) Kurum ve kuruluşların yapım, mal ve hizmet satın alım projeleri ile işletme sermayesi ihtiyaçlarının finansmanı amacıyla herhangi bir dış finansman kaynağından dış imkân sağlaması ve söz konusu kurum ve kuruluşların diğer kuruluşların dış borçlanmaları için garanti vermesi Müsteşarlığın iznine tabidir. Müsteşarlıkça izin verilmesi Hazine garantisi sağlandığı anlamına gelmez.

(2) Kamu yatırım ve kalkınma bankaları tarafından sağlanacak bir yıl ve daha kısa vadeli dış imkân için izin alınmaz.

(3) Kurum ve kuruluş tarafından söz konusu izin için Müsteşarlık Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğüne müracaat edilir. İzin talebinde, temin edilecek dış imkân tutarının, mali şartlarının, kullanım alanının ve dış imkân proje finansmanı için sağlanıyorsa proje adının belirtilmesi zorunludur.

(4) Müsteşarlık aşağıdaki kriterlere göre, ilgili olduğu ölçüde, kurum ve kuruluşun dış imkân sağlama veya diğer bir kuruluşun dış borçlanmaları lehine garanti verme talebini değerlendirir:

a) Yıllık Yatırım Programında yer alan yatırım projelerine ilişkin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının yatırımın Yıllık Yatırım Programındaki yeri ve dış imkân ile gerçekleştirilmesine ilişkin görüşü,

b) Kurum ve kuruluşun, başvuruda bulunduğu tarih itibarıyla Müsteşarlığa, vadesi gelmiş yükümlülüklerinden ödenmemiş borcunun bulunmaması,

c) Büyükşehir belediyeleri, belediyeler, bağlı kuruluşları ve bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler için iznin verildiği tarih itibarıyla 5393 sayılı Belediye Kanununda öngörülen borçlanma limitinin aşılmamış olması ve iznin belediyenin yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için talep edilmiş olması,

ç) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı kuruluşları için ilgili mevzuat çerçevesinde Müsteşarlık Kamu İktisadi Teşebbüsleri Genel Müdürlüğünün; özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar için ilaveten Özelleştirme İdaresi Başkanlığının görüşü.

(5) Dış imkân sağlanması için verilen izin tutarı, altıncı fıkrada öngörülen haller saklı kalmak şartıyla, Yıllık Yatırım Programında proje için öngörülen dış kredi tutarını geçemez. Bu tutarın hesaplanmasında iznin verildiği yıl için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından öngörülen ortalama döviz kuru esas alınır.

(6) Müsteşarlıkça verilen izne istinaden imzalanan dış imkân anlaşmalarının toplam tutarı, izin tutarını aşamaz. Ancak, sigorta primlerinin krediye eklenmesi, ihale bedelinin muhammen bedelden yüksek olması ile iznin verildiği yıl ortalama döviz kuru ile dış imkân anlaşmalarının imzalandığı tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru arasındaki fark nedeniyle kredi tutarı Müsteşarlıktan yeniden izin alınmasına gerek kalmadan izin tutarının %10’una kadar artırılabilir. Kurum ve kuruluş, bu artışın gerekçelerini Müsteşarlık Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü ile Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

(7) İzinler bir yıllık süre için verilir. İznin verildiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde dış imkâna ilişkin anlaşma veya anlaşmaların imzalanamaması durumunda ilgili kurum ve kuruluş Müsteşarlığa başvuruda bulunarak süre uzatımı talebinde bulunabilir.

Hazine garantisiz dış imkânın kaydı ve izlenmesi

MADDE 6 –

(1) Kurum ve kuruluşlar tarafından dış imkân sağlanmasına ilişkin anlaşmaların imzalanmasından sonra anlaşmanın bir örneği Müsteşarlığın Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğüne gönderilir. Ayrıca, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, kurum ve kuruluşlar tarafından Müsteşarlık Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne başvurularak her bir dış imkân anlaşması için Dış Finansman Bilgi Sistemine kayıt yaptırılır.

(2) 5 inci maddenin altıncı fıkrasında öngörülen haller saklı kalmak üzere, Müsteşarlığın izni alınmadan sağlanan dış imkâna ilişkin anlaşmalar ile miktarı izin tutarını aşan anlaşmalar Dış Finansman Bilgi Sistemine kaydedilmez ve bunlara ait anapara faiz ve diğer ödemelerin transferi yapılmaz.

(3) Kurum ve kuruluşlar, dış imkâna ilişkin anlaşmaların mali şartlarında değişiklik yapılması veya bakiye tutarın iptal edilmesi hallerinde söz konusu değişikliklere ilişkin bilgileri işlem tarihinden itibaren 10 gün içinde Müsteşarlığın Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü ile Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğüne iletmekle yükümlüdürler.

Sorumluluk

MADDE 7 –

(1) Müsteşarlık tarafından verilen izne istinaden sağlanan dış imkân ile finanse edilecek proje kapsamındaki iş ve işlemler ile bahse konu dış imkânın kullanımı, bütçeleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesinden ilgili kurum ve kuruluş sorumludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 8 –

(1) 12/4/2002 tarih ve 24724 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Hazine Garantisi Olmaksızın Temin Edilen Kredilere İzin Verilmesi ve İzlenmesi Esas ve Usullerine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Henüz anlaşması imzalanmamış izinler

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) 12/4/2002 tarih ve 24724 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Hazine Garantisi Olmaksızın Temin Edilen Kredilere İzin Verilmesi ve İzlenmesi Esas ve Usullerine İlişkin Yönetmeliğin yürürlükte olduğu dönemde verilen ancak henüz anlaşması imzalanmamış izinler verildiği tarihte yürürlükte olan Yönetmelik hükümlerine tabi olacaktır. Bahse konu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Kaydı yapılmamış anlaşmalar

GEÇİCİ MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca kaydı yapılmamış olan dış finansman anlaşmalarının Dış Finansman Bilgi Sistemine kaydını teminen borçlu kurum ve kuruluşlara bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 3 ay başvuru süresi tanınmıştır.

Yürürlük

MADDE 9 – (1)

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 10 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.

9 Mart 2010 SALI                                   Resmî Gazete                                                  Sayı : 27516

YÖNETMELİK

Çevre ve Orman Bakanlığından:

İYİ LABORATUVAR UYGULAMALARI PRENSİPLERİ, TEST BİRİMLERİNİN UYUMLAŞTIRILMASI, İYİ LABORATUVAR UYGULAMALARININ VE ÇALIŞMALARIN DENETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; iyi laboratuar uygulamaları prensipleri ile test birimlerinin uyumlaştırılmasına ve iyi laboratuar uygulamaları ile çalışmaların denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik;

a) Kozmetik ürünler, pestisitler, beşeri ve veteriner tıbbi ürünleri, gıda katkı maddeleri, yem katkı maddeleri ve sanayi kimyasalları ve müstahzarları ile bunların içinde yer alan doğal ya da sentetik kimyasallar, biyolojik kökenli madde veya organizmaların fiziko-kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik testleri ile ilgili çalışmaları,

b) Test çalışmalarının planlandığı, yapıldığı, kayıt ve rapor edildiği test birimi şartları ile kurumsal işlemlerin iyi laboratuvar uygulamaları prensiplerine uygunluğunun denetlenmesi ve çalışmaların kontrolünü kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 ve 9 uncu maddelerine, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 3 üncü maddesine, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 29/5/1973 tarihli ve 1734 sayılı Yem Kanunu, 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Ana çalışma planı: Test biriminin iş yükünün değerlendirilmesine ve çalışmaların izlenmesine yardımcı olacak bilgilerin derlenmesine ilişkin programı,

b) Baş sorumlu: Birden fazla yerde yapılan çalışmalarda çalışma yöneticisini temsil eden ve görevlendirildiği çalışma aşamalarının her biri için belirlenmiş yetkiye sahip olan kişiyi,

c) Çalışma: Hem bu Yönetmelik kapsamında yer alan madde ve müstahzarların sorumlusu yetkili mercie hem de bu madde ve müstahzarların fiziko kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik testlerinin yapılacağı test birimlerinin uygunluğunu değerlendiren yetkili kurum ve kuruluşlara sunmak için tasarlanmış test maddelerinin özellikleri veya güvenilirlikleri ile ilgili veriler elde etmek için laboratuvar şartlarında, arazide veya serada yapılan test ya da test dizilerini,

ç) Çalışma başlangıç tarihi: Çalışma yöneticisinin çalışma planını imzaladığı tarihi,

d) Çalışma bitiş tarihi: Çalışma yöneticisinin sonuç raporunu imzaladığı tarihi,

e) Çalışma planı: Çalışmanın amacını, test planını açıklayan ve yapılan değişiklikleri içeren dokümanı,

f) Çalışma planı değişiklikleri: Çalışma planı onaylandıktan sonra çalışma planında yapılması tasarlanmış değişiklikleri,

g) Çalışma planı sapmaları: Çalışma planı onaylandıktan sonra çalışma planında yapılması tasarlanmamış değişiklikleri,

ğ) Çalışma yöneticisi: Klinik dışı sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının tamamının yürütülmesinden sorumlu olan kişiyi,

h) Denetim görevlisi: Ulusal İLU İzleme Mercii adına test birimlerini ve çalışmaları denetlemekle görevli olan kişiyi,

ı) Deney başlangıç tarihi: Çalışmaya özgü ilk verinin alındığı tarihi,

i) Deney bitiş tarihi: Çalışmada son verinin alındığı tarihi,

j) Ham veri: Çalışmada elde edilen orijinal gözlemler ve faaliyetlerin sonuçlarını içeren orijinal laboratuvar kayıtları ve dokümantasyonları veya bunların onaylı kopyalarını veya fotoğraflar, mikrofilm kopyaları, mikrofişkopyaları, bilgisayar kayıtları, gözlemler, otomatik cihazlarda elde edilen kayıtlar gibi verileri;

k) İyi laboratuar uygulamaları (İLU): Klinik çalışmalar dışındaki sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite sistemini,

l) İLU uygunluk durumu: Ulusal İLU İzleme Merci tarafından belirlenen test birimlerinin İLU prensiplerine uygunluk derecesini,

m) İLU uygunluk izlemesi: İLU prensiplerine uygunluğun doğrulanması amacı ile test birimlerinin veya çalışmaların denetimini,

n) Kalite güvence programı: Çalışmaların yürütülmesinden bağımsız olarak, personelin de dâhil olduğu test birimi yönetiminin İLU prensiplerine uygunluğunu sağlamak için planlanmış ve tanımlanmış sistemi,

o) Kısa süreli çalışmalar: Geniş çapta kullanılan rutin teknikler ile yapılan kısa süreli çalışmaları,

ö) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,

p) Kontrol maddesi: Test maddesinin karşılaştırılmasında kullanılan maddeyi,

r) Müsteşarlık: Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığını,

s) Örnek: İnceleme, analiz veya muhafaza amacıyla test edilecek maddeden alınan ve onu temsil eden maddeyi,

ş) Seri: Belirli üretim aşamasında üretilen test maddesi veya referans maddesinden alınan ve bütününü temsil eden belirli miktarı veya lotu,

t) Sponsor: Klinik dışı sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarını başlatan, destekleyen veya sunan kurum veya kuruluşu,

u) Standart çalışma prosedürleri (SÇP): Çalışma planı veya test rehberlerinde detaylı olarak açıklanmayan faaliyetlerin veya testlerin nasıl yapılacağını açıklayan yazılı dokümanları,

ü) Taşıyıcı: Test sisteminin uygulanabilirliğini kolaylaştırmak için test veya kontrol maddelerinin karıştırılmasında veya çözülmesinde veya dağıtılmasında taşıyıcı olarak kullanılan herhangi bir maddeyi,

v) Test birimi: Klinik dışı sağlık ve çevre güvenliği çalışmaları için gerekli olan kişileri, işyerlerini ve işletim birimini veya birimlerini, birden fazla merkezdeki çalışmaların yürütüldüğü çok merkezli çalışmalar için test birimini, çalışma yöneticisinin bulunduğu merkez ile tek tek ya da toplu olarak tüm bireysel test merkezlerini,

y) Test birimi yönetimi: Test biriminin İLU prensiplerine uygun olarak düzenlenmesi ve yürütülmesinde yetkili ve yasal olarak sorumlu kişi veya kişileri,

z) Test maddesi: Çalışmaya konu olan maddeyi,

aa) Test yeri: Çok merkezli çalışmalarda çalışma aşamasının veya aşamalarının yürütüldüğü yeri veya yerleri,

bb) Test yeri yönetimi: Çalışmanın kendi sorumluluğunda olan aşamasının veya aşamalarının İLU prensiplerine uygun olarak yürütülmesini sağlamakla sorumlu kişi veya kişileri,

cc) Test sistemleri: Çalışmalarda kullanılan biyolojik, kimyasal veya fiziksel sistemler veya bunların bileşimini,

çç) Ulusal İLU izleme mercii: Yetkili merciin sorumluluğunda olan madde ve müstahzarların fiziko kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik testlerinin yapılacağı test laboratuarlarında uygunluk denetlemesini ve belgelendirmesini yapmak üzere Türk Akreditasyon Kurumunu (TÜRKAK),

dd) Ulusal İLU uygunluk izlemesi programı: Test birimlerinin İLU’ ya uygunluğunun izlenmesi için Ulusal İLU İzleme Mercii tarafından oluşturulan denetim ve çalışma denetimleri ayrıntılı programı,

ee) Uygunluk: Test birimlerinin İLU prensiplerine ve SÇP’ ye uygun olduğunun yazılı olarak belirlenmesi faaliyetlerini,

ff) Uygunluk denetlemesi: Test birimlerinin bu Yönetmelik hükümlerine ve ilgili SÇP’ ye uygun olup olmadığının tespit edilebilmesi için yapılan her türlü tetkik ve faaliyeti,

gg) Üye Devletler: Avrupa Birliğine üye olan devletleri,

ğğ) Yetkili Merci: Kozmetik ürünler ve beşeri tıbbi ürünler ile biyosidallerin kontrolü için Sağlık Bakanlığını, veteriner tıbbi ürünler, pestisitler, gıda katkı maddeleri ve yem katkı maddelerinin kontrolü için Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, sanayi kimyasalları ve müstahzarların kontrolü için Çevre ve Orman Bakanlığını ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler, Bildirimler ve Belgelendirme Usulleri

Genel hükümler

MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki test birimleri, Ek 1’de belirtilen kriterlere uygun olarak çalışır.

(2) Test birimi denetlemesi; İLU prensiplerine uygunluk derecesinin değerlendirilmesi için test birimi işlem ve uygulamalarının yerinde incelenmesini, bu amaçla denetim süresince test birimi yönetim yapısı ve işletime yönelik uygulamaların incelenmesini, teknik personelle görüşme yapılmasını, verilerin bütünlüğünü ve kalitesinin değerlendirilmesini ve rapor edilmesini içerir.

(3) Çalışmaların denetimi; ham verilerin doğru olarak rapor edilip edilmediğinin belirlenmesini, testlerin çalışma planı ve SÇP’ ye göre gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin belirlenmesini, raporda yer almayan bilgilerin tespit edilmesini, verilerin elde edilmesi için yapılan uygulamaların verilerin geçerliliğini olumsuz yönde etkileyip etkilemediğinin saptanması amacıyla ham veriler ve ilgili kayıtların ara kayıtlar veya sonuç raporu ile karşılaştırılmasını içerir.

(4) İLU prensiplerine uygun olarak testleri gerçekleştirilen kozmetik ürünlerin, pestisitlerin, beşeri ve veteriner tıbbi ürünlerin, gıda katkı maddelerinin, yem katkı maddelerinin, kimyasal madde ve müstahzarların, İLU prensipleri ile ilgili sebeplere istinaden piyasaya arz edilip hizmete sunulmasına engel, sınırlama ve yasaklama getirilemez.

Ulusal İLU izleme mercii bildirimi

MADDE 6 – (1) Test birimlerini değerlendirmekle yetkili kılınan Ulusal İLU İzleme Mercii, Müsteşarlık tarafından Komisyona bildirilir.

Uygunsuzluklar ve önlemlerin bildirimi

MADDE 7 – (1) Ulusal İLU İzleme Mercii, denetlediği test biriminin Ek 1’deki kriterleri karşılamadığını veya karşılamanın sona erdiğini tespit ederse verilen uygunluk geri alınır. Ulusal İLU İzleme Mercii bu konuda ilgili tarafları derhal haberdar eder ve uygunluğun tamamen ya da belirli testler için geri alınıp alınmadığını belirtir.

(2) Testlerin İLU prensiplerine ve bu Yönetmelik şartlarına uygun olarak gerçekleştirilmesine ve doğrulanmasına rağmen sonuçlar, test edilen maddenin insan ve çevreye zararlı olduğunu gösteriyor ise ve bu konuda bulgular mevcut ise madde veya maddelerin satışa sunulması geçici olarak yetkili merci tarafından yasaklanabilir ya da özel şartlara bağlanabilir. Bu karar yetkili merci tarafından gerekçeleriyle beraber Müsteşarlık tarafından Komisyona vakit geçirmeden bildirilir.

Test birimlerinin tespit edilmesi

MADDE 8 – (1) Yetkili merci test birimlerini tespit ederken Ek 1’deki İLU kriterlerini esas alır.

Denetleme ve çalışmaların denetimi

MADDE 9 – (1) Test birimlerinin uygunluk ve çalışmaların denetlenmesi bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılır.

Belgelendirme usulleri

MADDE 10 – (1) Test birimlerinin uygunluk denetlemesi, belgelendirilmesi, uygunluğun geri alınması ve sınırlandırılması yetkisi Ulusal İLU İzleme Merciine aittir.

(2) Test birimlerinin uygunluk denetlemesi Ulusal İLU İzleme Mercii tarafından hazırlanan ulusal izleme programı çerçevesinde gerçekleştirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ulusal İLU İzleme Merciinin Görevleri, Yetkileri ve Denetimleri

Ulusal İLU izleme merciinin görev ve yetkileri

MADDE 11 – (1) Ulusal İLU İzleme Merciinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) İLU uygunluk izleme programına uygun nitelikte personel istihdam edilmiş ve belirlenmiş yönetim yapısı altında çalışan yasal olarak tanımlanabilir izleme sistemi kurar.

b) Gerekli teknik ve bilimsel uzmanlığa sahip denetim görevlilerinden bir denetim görevlileri havuzu kurar ve faaliyetlerinin sürdürülebilirliliğini sağlar.

c) İLU uygunluk izleme programının detaylarını veren ve programın yürütüldüğü idari ve yasal çerçeve yapısına ilişkin ilgili bilgileri yayımlar. Yayımlanan kanunlara, düzenlemeler ve uygulama kodları gibi normatif dokümanlara, denetleme kılavuzlarına, rehber notlara, denetleme periyotlarına veya denetleme programları için kriterlere atıflar içeren dokümanlar ile, İLU prensiplerine uyum ile ilgili dokümanlar yayımlar.

ç) Test biriminin ve çalışmaların denetimini yapar.

d) Ulusal ve uluslararası amaçlarla denetlenen test birimlerinin ve çalışma denetlemelerinin kayıtlarını muhafaza eder.

e) İLU uygunluk izleme faaliyetleri sonucunda gizli bilgilere ulaşma yetkisi olan denetim görevlilerinin ve diğer personelin, gizliliği korumaları için gerekli önlemleri alır.

f) Test biriminin ve çalışmalarının denetimi ile ilgili raporların, bu raporlardan ticari hassasiyeti ve gizliliği olan tüm bilgiler çıkarılmadıkça, sadece yetkili mercie ve uygun olduğunda, denetlenen veya çalışmaların denetimi ile ilgili test birimine veya sponsora verilmesini sağlar.

g) İLU uygunluk izleme programı kapsamında çalışan test birimlerinin ve bunların laboratuarlarında yapılan testlerin sayısı ile zorluğu ve yapılan denetlemenin sayı ve sıklığı ile yetkili merci tarafından özel olarak talep edilen test birimleri veya çalışmalarının denetim sayısını dikkate alarak denetim görevlisi görevlendirir.

ğ) İLU prensiplerinden sapmalar olduğundan şüphelenmesi durumunda test birimi çalışma veya çalışmaların denetimi talebinde bulunur.

h) Test birimleri ve Ulusal İLU İzleme Mercii arasında olabilecek anlaşmazlıkların giderilmesi ve itiraz başvurusu yapılma esasları ile ilgili usul ve esasları tespit eder.

ı) İLU prensiplerinin uygulanması ve uygunluğunun izlenmesinde, uluslararası uyumu sağlamak için İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ülkelerinin Ulusal İLU İzleme Mercii personelleri ile işbirliği ve bilgi alışverişini teşvik eder.

i) Ticari değeri olan bilgilere ulaşabilir ve ticari duyarlılığı olan dokümanları laboratuardan alabilir veya raporlarında detaylı şekilde yazabilir.

j) Test birimi yönetiminin isteği dışında halk sağlığı ve çevrenin korunması açısından önemli verilere ulaşma ihtiyacı olduğunda, yetkili merciin denetim görevlileri laboratuarı inceleme ile görevlendirebilir.

Denetim görevlisinin görev, yetki ve özellikleri

MADDE 12 – (1) Denetim görevlileri test birimlerini ve çalışmaları Ek 2’de belirtilen kriterlere uygun olarak denetimle görevlidir.

(2) Test biriminin veya çalışmaların denetimi tamamlandığında, denetim görevlisi rapor hazırlar ve Ulusal İLU İzleme Merciine sunar.

(3) Denetim görevlilerinin;

a) Kimyasalların testleri ile ilgili bilim dallarında kamu veya özel sektörde en az beş yıl teknik deneyime sahip olmaları,

b)Yürütülen çalışmalarla ilgili alanlarda yurt içi veya yurt dışında eğitim veren en az dört yıllık bir yüksek öğrenim kurumundan mezun olmaları,

c) Denetlenen ve çalışma denetimleri yapılan test birimleriyle veya sponsorlarla menfaat ilişkilerinin bulunmaması gerekir.

Uygunsuzluklar

MADDE 13 – (1) Test birimi veya çalışmalarının denetimi sonucunda İLU prensiplerine göre sadece minör bir uygunsuzluk tespit edilmişse; bu uygunsuzlukların test birimi tarafından düzeltilmesi istenir. Denetim görevlisi yapılan düzeltmeleri onaylamak için tekrar test birimine gidebilir.

(2) Uygunsuzlukların olmadığı veya raporlanan minör veya majör uygunsuzlukların giderildiği durumlarda Ulusal İLU İzleme Mercii denetlenen test birimi denetleme bulgularına göre İLU prensiplerine uygun olarak işletildiklerini rapor eder. Rapor; denetleme tarihini ve test birimlerinde denetlenen test çeşitlerini de içerir. Ulusal İLU İzleme Mercii yetkili mercie bu raporu sunar.

(3) Majör ve minör uygunsuzluklar bulunduğunda, Ulusal İLU İzleme Mercii test birimlerinde gerçekleştirilen çalışmaların geçerliliğini etkileyebilecek hatalar ve eksiklikler hakkında detaylı bilgi veren durum raporu hazırlar ve bu raporu test birimine sunar. Denetim görevlisi yapılan düzeltmeleri onaylaması için uygun bir zamanda test birimine gidebilir. Uygunsuzluklar giderilemediği takdirde yetkili mercie rapor sunulur.

(4) Uygunluk değerlendirmesinden sorumlu Ulusal İLU İzleme Mercii, test biriminin İLU belgelerini askıya alabilir veya iptal edebilir. Durumu yetkili mercie bildirir.

İtiraz durumları

MADDE 14 – (1) Test biriminin veya çalışmaların denetimi süresince denetim görevlisi veya Ulusal İLU İzleme Mercii ile test birimi yönetimi arasındaki problemler veya görüş ayrılıkları Ulusal İLU İzleme Mercii tarafından oluşturulan usul ve esaslara uygun olarak ele alınır ve sonuçlandırılır.

Uygunluk denetimleri

MADDE 15 – (1) Test birimlerinin ve çalışmaların denetimi Ek 2’de belirtilen işlemlere göre yapılır.

Raporlama

MADDE 16 – (1) Ulusal İLU İzleme Mercii her yıl İLU’ nun faaliyetleri ile ilgili bir rapor hazırlar. Bu rapor denetlenen test birimlerinin listesini, denetleme tarihlerini ve denetlemelerin sonuçlarının kısa bir özetini içerir. Bu rapor her yılın 31 Mart gününden önce Müsteşarlık kanalıyla Komisyona iletilir.

(2) Ulusal İLU İzleme Mercii uygunluk izleme faaliyetleri sonucunda elde edilen ticari hassasiyeti ve gizliliği olan bilgileri Komisyona, gerektiğinde yetkili mercie denetleme ve çalışmaların denetimi ile doğrudan ilgili olan test birimi ve sponsorlara verir.

(3) Denetlenen test birimlerinin adı, denetlenen test çeşitleri, İLU uygunluk durumu, denetleme ve çalışmaların denetiminin yapıldığı tarihler gizli bilgi değildir.

Komisyona bildirim

MADDE 17 – (1) Ulusal İLU İzleme Mercii test birimi çalışmalarının İLU’nın bütünlüğü ve güvenilirliği açısından İLU’ ya uymadığı konusunda bulgulara sahip ise verilen belge askıya alınır. Bu durumda Ulusal İLU İzleme Mercii derhal Müsteşarlık kanalıyla Komisyonu bilgilendirir.

(2) Ulusal İLU İzleme Mercii diğer bir Üyesi Devlet topraklarında faaliyet gösteren bir test biriminin, testleri İLU prensiplerine uygun olarak gerçekleştirmediği hususunda yeterli delile sahipse üye devletten daha detaylı bilgi talebinde bulunabilir ve özel olarak çalışmaların denetimi ile birlikte yeni bir denetim isteyebilir.

(3) İlgili üye devlet ile bir anlaşmaya varılması mümkün olmazsa, Ulusal İLU İzleme Mercii karar nedenlerini de belirterek üye devletleri, Dış İşleri Bakanlığını ve Komisyonu Müsteşarlık kanalıyla derhal bilgilendirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler

MADDE 18 – (1) 25/6/2002 tarihli ve 24796 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Laboratuvar Uygulamaları Prensipleri ve Test Laboratuvarlarının Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik ile 25/6/2002 tarihli ve 24796 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Laboratuar Uygulamalarının Denetlenmesi ve Çalışmaların Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı, Tarım ve Köyişleri Bakanı, Çevre ve Orman Bakanı ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan müştereken yürütür.

Ek-1

İYİ LABORATUVAR UYGULAMALARI PRENSİPLERİ

1. Test Birimi Yönetimi ve Personel

1.1. Test Birimi Yönetiminin Sorumlulukları

1.1.1. Her test birimi yönetimi test birimlerinin İLU prensiplerine uygunluğunu sağlamaktan sorumludur.

1.1.2. Aşağıdaki görevleri yerine getirir:

a) İLU prensipleriyle belirlenen, test kalitesine doğrudan etkisi olan, yönetme ve uygulama görevini yerine getiren bütün personelin sorumluluklarını yerine getirmesini sağlar.

b) Çalışmaların İLU prensiplerine uygun ve zamanında gerçekleştirilmesinde gerekli olan, kalifiye ve yeterli sayıda personel, ekipman, malzemeleri ve diğer uygun şartları sağlar.

c) Bütün uzman ve teknik personelin nitelik, eğitim, tecrübe ve görev tanım kayıtlarını muhafaza eder.

ç) Personelin gerçekleştirilecek çalışmalardaki görevlerini açıkça anlamasını sağlar, gerektiğinde bu yönde eğitim verir.

d) Uygun ve teknik olarak geçerli SÇP’ nin kullanılmasını sağlar, izler, orijinal ve güncelleştirilmiş SÇP’ yi onaylar.

e) Kalite güvence programı oluşturur ve gerekli yetki ile sorumluluğa sahip ve yeterli sayıda personel görevlendirilerek Kalite Güvence Programı sorumluluğunu İLU prensipleri doğrultusunda uygular.

f) Çalışma başlama tarihinden önce her çalışma için uygun nitelik, eğitim ve tecrübeye sahip çalışma yöneticisi görevlendirir.

g) Çalışma yöneticisinin görevlendirilmesi, görevden alınması ve görev yerinin değiştirilmesini oluşturulan ilgili prosedürlere uygun olarak yapar ve dokümante eder.

ğ) Birden fazla yerde yapılan çalışmalarda, eğer gerekli ise, çalışmanın bütün safhalarını denetleyebilecek tecrübe, eğitim ve niteliğe sahip bir baş sorumlu görevlendirir.

h) Baş sorumlunun görevlendirilmesi, görev yerinin değiştirilmesi ve görevden alınmasını oluşturulan ilgili prosedürlere uygun olarak yapar ve dokümante eder.

ı) Dokümante edilmiş çalışma planının çalışma yöneticisi tarafından onaylanmasını sağlar.

i) Çalışma yöneticisinin, onaylanmış çalışma planını kalite güvence personeline ulaştırmasını sağlar.

j) Bütün SÇP’ nin dosyalanmasını ve muhafaza edilmesini sağlar.

k) Arşivden sorumlu personel görevlendirir.

l) Düzeltici Faaliyet Programının muhafazasını sağlar.

m) Test birimlerinin çalışma gereksinimlerinin karşılanmasını sağlar.

n) Birden fazla yerde yapılan çalışmalarda, çalışma yöneticisi, baş sorumlu, kalite güvence programı ve çalışma personeli arasındaki haberleşme sistemini oluşturur.

o) Test ve referans maddelerinin uygun şekilde kimliğinin belirlenmesini sağlar.

ö) Amaca uygun bilgisayarlı sistemlerin kurulması ve geçerliliğinin sağlanması, çalıştırılması ve muhafazası için İLU prensiplerine uygun prosedürler oluşturur.

1.1.3 Çalışma safhaları tek test yerinde gerçekleştiriliyorsa ve test yeri yönetimi atanmışsa 1.1.2. numaralı maddenin (f), (g), (ı) ve (n) bentleri hariç olmak üzere diğer sorumluluklara sahiptir.

1.2. Çalışma Yöneticisinin Sorumlulukları

1.2.1. Çalışma yöneticisi çalışmaların denetiminde çalışmaların tamamının yürütülmesinden ve sonuç raporunun hazırlanmasından sorumludur.

1.2.2. Bu sorumluluklar aşağıdaki faaliyetleri içerir, ancak sadece bu faaliyetlerle sınırlandırılmaz. Çalışma yöneticisi;

a) Çalışma planını ve bu planda yapılan değişiklikleri yazılı olarak onaylar.

b) Çalışma planının kalite güvence personeline iletilmesini ve çalışmaların gerçekleştirilmesi esnasında yapılan değişikliklerin derhal kalite güvence personeline bildirilmesini sağlar.

c) Çalışma planının, yapılan değişikliklerin ve SÇP’ nin çalışma personeline iletilmesini sağlar.

ç) Birden fazla yerde yapılan çalışmalarda, çalışma planı ve final raporunda baş sorumlunun görevi, çalışmaların gerçekleştirildiği test yeri ve test şartlarının belirtilmesini ve tanımlanmasını sağlar.

d) Çalışma planında belirlenen prosedürlerin izlenmesi, çalışma planında sapmaların çalışmaların bütünlüğü ve kalitesine etkisinin değerlendirilmesi ve dokümante edilmesi, gerekli ise düzeltici faaliyetlerin uygulanması ve çalışmaların yürütülmesi esnasında SÇP’ de meydana gelen sapmaların kabul edilmesini sağlar.

e) Elde edilen tüm ham verilerin dokümante ve kayıt edilmesini sağlar.

f) Çalışmalarda kullanılan bilgisayarlı sistemlerin geçerliliğini sağlar.

g) Verilerin geçerliliğinin ve doğruluğunun sorumluluğunu kabul ettiğini göstermek için final raporunu imzalar ve tarihini atarak, çalışmanın İLU prensipleriyle uygunluk derecesini belirtir.

ğ) Çalışma tamamlandıktan sonra, çalışma planının, final raporunun, ham verilerin ve yardımcı malzemelerin arşivlenmesini sağlar.

h) Çalışma yöneticisinin tüm çalışmadaki sorumluluklarının tamamı baş sorumluya devredilemez, bu sorumluluklar; çalışma planı, değişikliklerin, final raporunun onaylanması ve İLU uygulanabilirliğinin izlenmesini sağlar.

1.3. Baş Sorumlunun Sorumlulukları

Baş sorumlunun görevlendirildiği çalışma aşamalarının İLU prensiplerine uygun olarak yürütülmesini sağlar.

1.4. Çalışma Personelinin Sorumlulukları

1.4.1. Çalışmanın yürütülmesinde görevli tüm personel İLU prensiplerini bilmek ve çalışmalarında uygulamak zorundadır.

1.4.2. Çalışma personeli, ilgili çalışma planına ve uygun SÇP’ ye sahip olur. Bu dokümanlarda belirtilen talimatlara uyar. Talimatlarda oluşabilecek sapmalar dokümante eder ve çalışma yöneticisine veya uygunsa baş sorumluya iletir.

1.4.3. Tüm çalışma personeli, ham verileri anında ve tam olarak İLU prensiplerine uygun şekilde kaydeder ve kaliteli veri oluşmasını sağlar.

 1.4.4. Çalışma personeli, sağlık önlemlerini uygulayarak kendileri için oluşan riski en aza indirir ve çalışmanın bütünlüğünü sağlar.

 1.4.5. Çalışmayı olumsuz yönde etkileyen sağlık ve tıbbi şartları ilgili kişiye bildirerek çalışmalarda gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.

 2. Kalite Güvence Programı

 2.1. Genel

 2.1.1. Test birimleri, çalışmaların İLU prensiplerine uygun olarak gerçekleşmesini sağlamak için dokümante edilmiş kalite güvence programına sahip olur.

 2.1.2. Kalite güvence programı, yönetim tarafından görevlendirilen ve doğrudan yönetime karşı sorumlu olan, test prosedürlerini bilen kişi ya da kişilerce yürütülür.

 2.1.3. Bu kişi veya kişiler çalışmaların yürütülmesinde görevlendirilmez.

 2.2. Kalite Güvence Personelinin Sorumlulukları ve Denetimleri

 2.2.1 Kalite güvence personelinin sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

 a) Test birimlerinde kullanılan onaylanmış SÇP ve çalışma planlarının kopyalarını muhafaza eder ve güncelleştirilmiş faaliyet programına ulaşabilir.

 b) Çalışma planının İLU prensiplerini karşılayacak bilgileri içerdiğini doğrular, bu doğrulamayı dokümante eder.

 c) Bütün çalışmaların İLU prensiplerine uygun olarak yürütüldüğünü belirlemek için denetlemeleri yapar.

 ç) Denetlemelerde ayrıca çalışma planları ve SÇP’ nin çalışma personeline iletilip iletilmediği ve çalışmaların bu prosedürlere göre yürütülüp yürütülmediğini belirler. Denetimler kalite güvence programı SÇP’ de belirlendiği gibi;

 i) Çalışma temelli denetimleri,

 ii) Süreç temelli denetimleri,

 iii) Test birimi temelli denetimleri,

 içerir.

 d) Bu denetlemelerin kayıtlarını muhafaza eder.

 e) Metotların, prosedürlerin ve gözlemlerin tam olarak açıklandığını, rapor edilen sonuçların doğru ve tam olarak ham verileri yansıttığını doğrulamak için sonuç raporunu denetimle görevlidir.

 f) Denetleme raporlarını hazırlar ve hemen yönetime, çalışma yöneticisine, eğer varsa baş sorumlu ve diğer yöneticilere de iletir.

 g) Final raporu ile birlikte denetleme şekli ve tarihi, denetlenen çalışma aşamaları, yönetime, çalışma yöneticisine ve varsa baş sorumluya belirli tarihlerde yapılan denetlemelerin sonucunu da içerecek şekilde belge hazırlar ve yönetime, çalışma yöneticisine ve varsa baş sorumluya sunar. Bu belge, sonuç raporunun ham verileri yansıttığını doğrular.

 3. Test Birimi

 3.1. Genel Hükümler

 3.1.1. Test birimleri, çalışmanın geçerliliğini ve güvenilirliğini tehlikeye sokacak etkileri en aza indirgeyecek ve çalışmanın gereksinimlerini karşılayacak uygun büyüklüğe, yapıya ve yerleşime sahip olur.

 3.1.2. Çalışmaların uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere farklı faaliyetler için test birimleri uygun şekilde planlanır.

 3.2.Test Sistemi

 3.2.1. Test birimleri, tehlikeli olduğu bilinen veya şüphelenilen madde ve organizmalarla ilgili test sistemlerinin ve projelerin izolasyonunu sağlamak için, yeterli sayıda oda veya alanlara sahip olur.

 3.2.2. Test sistemlerinin bozulması kabul edilebilir seviyede tutmak amacıyla, hastalıkların teşhisi, tedavisi ve kontrolü için uygun odalar veya alanlar olur.

 3.2.3. Malzemelerin ve teçhizatların muhafazası için uygun depolar olur. Bu depolar, test sistemleri için ayrılan odalar veya alanlardan ayrı olur ve kirlenmeye veya bozulmaya karşı uygun koruma sağlayacak şekilde düzenlenir.

 3.3. Test ve Referans Maddeleri

 3.3.1. Test ve referans maddelerinin kabulü, depolanması ve test maddelerinin bir taşıyıcı ile karıştırılması için ayrı odalar veya alanlar düzenlenir.

 3.3.2. Test maddelerinin depolandığı odalar veya alanlar test sistemlerinin bulunduğu oda veya alanlardan ayrı olur.

 3.3.3. Depolar tehlikeli maddelerin güvenli muhafazasının temini ve kimliğinin, derişiminin, saflık ve kararlılığının korunmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.

 3.4. Arşiv

 3.4.1. Arşiv, test ve referans maddelerinin, final raporunun, ham verilerinin ve çalışma planının ve çalışma ile ilgili her türlü dokümanın depolanması güvenli, kontrollü giriş-çıkışı da sağlayacak şekilde düzenlenir. Arşiv, içindekileri zamansız bozulmadan koruyacak şekilde planlanır.

 3.5. Atık Bertarafı

 3.5.1. Atık bertarafı ve muamelesi, çalışmaların bütünlüğünü tehlikeye atmayacak şekilde yapılır. Atıkların uygun bir şekilde toplanması, depolanması, bertaraf şartları, temizlenmesi ve taşınması için talimatlar bulundurulur.

 4. Cihazlar, Malzemeler ve Reaktifler

 4.1. Çalışmalarla ilgili çevresel faktörlerin denetimi, verilerin elde edilmesi, saklanması ve tekrar kullanılması için kullanılan cihazlar, bilgisayarlı sistemler dâhil, uygun şekilde yerleştirilir, yeterli kapasite ve tasarıma da sahip olacak şekilde planlanır.

 4.2. Çalışmalarda kullanılan cihazlar SÇP’ ye göre periyodik olarak denetlenir, temizlenir, bakımı ve kalibrasyonu yapılır. Bu faaliyetlerin kayıtları muhafaza edilir. Eğer mümkünse kalibrasyon, ulusal ve uluslararası ölçüm standartlarıyla izlenebilirliği sağlayacak şekilde olur.

 4.3. Çalışmada kullanılan cihazların ve malzemelerin test sistemini olumsuz yönde etkilememesi sağlanır.

 4.4. Kimyasallar, reaktifler ve çözeltiler, mümkünse derişimi de belirtilerek, son kullanma tarihi ve özel depolama şartlarını içerecek şekilde tanımlanır ve etiketlenir. Kaynağı, hazırlanma tarihi ve kararlılığı ile ilgili bilgilerin mevcut olması sağlanır. Son kullanma tarihi dokümante edilen değerlendirme ve analiz sonuçlarına dayalı olarak uzatılabilir.

 5.Test Sistemleri

 5.1. Fiziksel / Kimyasal

 5.1.1. Fiziksel ve kimyasal verilerin elde edilmesinde kullanılan cihazlar uygun şekilde yerleştirilir, yeterli kapasite ve uygun tasarıma sahip olması sağlanır.

 5.1.2. Fiziksel ve kimyasal testlerin bütünlüğü sağlanır.

 5.2. Biyolojik

 5.2.1. Verilerin kalitesini sağlamak için biyolojik test sistemlerinin bakımı, kontrolü, muhafazası ve depolanması için uygun şartlar oluşturulur ve sürdürülür.

 5.2.2. Yeni alınan hayvan ve bitki test sistemleri, sağlık durumları değerlendirilene kadar mevcut sistemlerden ayrı yerlerde tutulur. Eğer normal olmayan ölüm veya hastalıklar olursa bu sistemler çalışmalarda kullanılmaz ve mümkünse insancıl yollardan yok edilir. Test başlama tarihinde, test sistemlerinde çalışmanın gerçekleştirilmesini olumsuz etkileyebilecek koşulların ve hastalıkların olmaması sağlanır. Çalışma süresince test sisteminde meydana gelen hastalıklar veya yaralanmalar, eğer çalışmaların bütünlüğünün sürdürülebilmesi için gerekli ise izole edilir ve tedavisi yapılır. Çalışmadan önce ve çalışma süresince, meydana gelen hastalıkların teşhis ve tedavisi kayıt edilir.

 5.2.3. Test sistemlerinin kaynağı, geliş tarihi, geliş koşulları kayıt ve muhafaza edilir.

 5.2.4. Biyolojik test sistemleri, test ve referans maddelerine ilk uygulamadan önce uygun bir süre test çevresine uyum sağlaması için bekletilir.

 5.2.5. Test sistemlerini uygun bir şekilde tanımlamak için, gerekli bütün bilgiler test sisteminin barınak veya konteynerler üzerinde bulunur. Çalışma süresince barınak veya konteynerlerden alınan test sistemlerinin uygun kimliği taşıması sağlanır.

 5.2.6. Kullanım süresince test sistemlerine ait, barınaklar veya konteynerler uygun aralıklarla temizlenir ve sağlık koruma tedbirleri alınır. Test sistemi ile temas eden bütün malzemelerin çalışmaya engel olacak seviyede kirlilik taşımaması sağlanır. Hayvan yatakları uygun tarım uygulamalarına göre değiştirilir. Kullanılan haşere ilaçları dokümante edilir.

 5.2.7. Sahada kullanılan test sistemleri çalışmaları engelleyebilecek, önceden kullanılmış pestisit ve toz sürüklenmesine maruz kalmayacak şekilde yerleştirilir.

 6. Test ve Referans Maddeleri

 6.1. Kabul, Muamele, Örnekleme ve Depolama

 6.1.1. Test ve referans maddelerinin özellikleri, kabul tarihi, son kullanma tarihi, alınan orijinal miktarı, çalışmalarda kullanılan miktarı kayıt edilir ve kayıtlar muhafaza edilir.

 6.1.2. Test ve referans maddelerinin saflığını ve kararlılığını temin etmek kirlenmeye ve karışmaya meydan vermemek için muamele, örnekleme ve depolama şartları tanımlanır.

 6.1.3. Depolama kaplarında kimlik bilgileri, son kullanma tarihi ve özel depolama talimatları bulundurulur.

 6.2. Karakterizasyon

 6.2.1. Bütün test ve referans maddeleri kod, kimyasal kod numarası (CAS No), adı ve biyolojik parametreler gibi ifadeleri içererek uygun şekilde tanımlanır.

 6.2.2. Her çalışmada, her bir test veya referans maddesi için tanım seri numarası, saflık, bileşim, derişim ve diğer belirleyici özellikleri içerir.

 6.2.3. Test maddelerinin sponsor tarafından sağlanması durumunda, çalışmaya konu olan test maddesinin kimliğinin doğrulanması için test birimi ve sponsor arasında işbirliği ile oluşturulan bir mekanizma oluşturulur.

 6.2.4. Tüm çalışmalar için test ve referans maddelerinin test koşullarında ve depolama şartlarında kararlılığının bilinmesi sağlanır.

 6.2.5. Test maddesi bir taşıyıcı ile uygulanıyorsa bu taşıyıcı içindeki kararlılığı, derişimi ve homojenliği belirlenir. Saha çalışmalarında test maddelerinin kararlılığı, derişimi ve homojenliği, laboratuvar deneyleriyle belirlenebilir.

 6.2.6. Her bir test maddesi serisinden analitik amaçlarla alınan örnekler kısa süreli çalışmalar hariç bütün çalışmalar için muhafaza edilir.

 7. Standart Çalışma Prosedürleri

 7.1. Test birimleri tarafından üretilen verilerin kalitesini ve bütünlüğünü temin etmek için test birimleri yönetimi tarafından onaylanmış yazılı SÇP bulundurulur. SÇP’ de yapılan güncelleştirmeler test birimleri yönetimi tarafından onaylanır.

 7.2. Her bir test birimi veya alanında, laboratuvarda gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili geçerli SÇP bulundurur. SÇP’ ye ilave olarak, basılı test kitapları, analitik metotlar, makale ve kullanım kitapçıkları kullanılabilir.

 7.3. Yapılan çalışma ile ilgili SÇP’ de meydana gelen sapmalar dokümante edilir ve çalışma yöneticisi, varsa baş sorumlu tarafından kabul edilir.

 7.4. Aşağıda belirtilen test birimleri faaliyet kategorileri ile ilgili SÇP’ nin mevcut olması sağlanır, ancak sınırlandırılamaz. Bu faaliyetler;

 a) Test ve referans maddeleri; kabul, kimlik, etiketleme, muamele, örnekleme ve depolamayı,

 b) Cihazlar, malzemeler ve reaktiflerinin;

 i) Cihazların kullanım, bakım, temizlik ve kalibrasyonunu,

 ii) Bilgisayarlı sistemlerin geçerlilik, çalıştırma, bakım, güvenlik, değişiklik kontrolü ve yedeklenmesini,

 iii) Malzemeler, reaktifler ve çözeltilerin hazırlanma ve etiketlenmesini,

 c) Kayıtların korunması, rapor hazırlama, depolama ve tekrar kullanımı, bilgisayarlı sistemlerin kullanımı dâhil çalışmaların kodlanması, veri toplama, raporların hazırlanması, indeksleme sistemleri, verilerin kullanımını,

 ç) Mevcut ise test sisteminin;

 i) Test sistemi için yer ve çevresel koşullarının hazırlanmasını,

 ii) Test sisteminin kabulü, nakli, uygun bir şekilde yerleştirilmesi, karakterizasyonu, tanımlanması ve bakımı ile ilgili prosedürlerin sağlanmasını,

 iii) Çalışmadan önce, çalışma süresince ve çalışmanın sonucunda test sisteminin hazırlanması, gözlemler ve incelemeleri,

 iv) Çalışma süresi içinde ölmek üzere veya ölü bulunan test sistemleri için uygulanacak işlemleri,

 v) Otopsi ve histopatolojilerini de kapsayacak şekilde örneklerin toplanması, tanımlanması ve muamele edilmesini,

 vi) Test sisteminin test planına göre yerleştirilmesini,

 d) Kalite güvence prosedürlerini,

 e) Kalite güvence personelinin, planlama, program yapma, yerine getirme, dokümante etme ve raporlama denetleme çalışmalarını, içerir.

 8. Çalışma Performansı

 8.1. Çalışma Planı

 8.1.1. Her çalışma için, çalışma başlama tarihinden önce yazılmış çalışma planı bulundurulur. Çalışma planı çalışma yöneticisi tarafından onaylanır ve Ek-1’in 2.2.1. numaralı maddesinin (b) bendinde açıklandığı gibi kalite güvence personeli tarafından İLU’ ya uygunluğu doğrulanır.

 8.1.2. Çalışma planında yapılan değişiklikler, çalışma yöneticisi tarafından doğrulanır, onaylanır ve çalışma planı ile birlikte muhafaza edilir.

 8.1.3. Çalışma planında olan sapmalar çalışma yöneticisi veya baş sorumlu tarafından tanımlanır, açıklanır, kabul edilir ve tarihi belirtilerek çalışma ham verileri ile birlikte muhafaza edilir.

 8.1.4. Kısa süreli çalışmalarda, genel çalışma planını desteklemek için çalışmaya özgü ilaveler kullanılabilir.

 8.2. Çalışma Planının İçeriği

 8.2.1. Çalışma planı en az aşağıdaki bilgileri içerir; ancak sadece bu bilgilerle sınırlandırılamaz. Bu bilgiler;

 a) Çalışma, test maddesi ve referans maddenin tanımını,

 b) Tanımlayıcı başlığı,

 c) Çalışmanın amacını ve niteliğini açıklayan ifadeyi,

 ç) Test maddesinin IUPAC, CAS NO, biyolojik parametreler gibi kod veya isimle tanımını,

 d) Kullanılan referans maddeleri,

 içerir.

 8.2.2. Test birimleri ve sponsor ile ilgili bilgiler;

 a) Sponsor’un adı ve adresi,

 b) Test birimleri ve test yerlerinin adı ve adresi,

 c) Çalışma yöneticisinin adı ve adresi,

 ç) Baş sorumlunun adı ve adresi, çalışma yöneticisi tarafından sorumluluğuna verilen çalışma sahalarını,  içerir.

 8.2.3. Tarih;

 a) Çalışma planının çalışma yöneticisi tarafından imzalanarak onaylandığı tarih. Çalışmanın yapıldığı ülkede, eğer ulusal yönetmelik ve kanunlarla zorunlu ise, çalışma planının sponsor ve test birimleri yönetimi tarafından imzalanarak onaylandığı tarihi,

 b) Teklif edilen test başlama ve tamamlama tarihleri, ifade eder.

 8.2.4. Test metotları, kullanılan İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) test kılavuzları veya diğer test kılavuzları veya metotların referansları belirtir.

 8.2.5. Çalışma ile ilgili konular:

 a) Test sisteminin seçilme nedenleri,

 b) Test sisteminin karakterizasyonu, tür, suş, alt suş, kaynağı, sayısı, vücut ağırlık aralığı, cinsiyet, yaş ve diğer ilgili bilgileri,

 c) Uygulama metodu ve seçilme nedenlerini,

 ç) Doz seviyesi veya derişim, sıklık ve uygulamanın süresini,

 d) Çalışma prosedürlerinin kronolojik açıklaması, bütün metotlar, malzeme ve şartlar, analiz çeşidi ve sıklığı, ölçümler, gözlemler ve yapılan incelemeler ile eğer kullanılıyorsa istatistiksel metotları içerecek şekilde test planı hakkında ayrıntılı bilgileri,

 içerir.

 8.2.6. Kayıtlar, muhafazası gereken kayıtların listesini içerir.

 8.3. Çalışmaların Yürütülmesi

 8.3.1. Her çalışma farklı tanımlanır. Çalışma ile ilgili bütün maddeler bu tanımı taşır. Çalışmalardan alınan örnekler orijinin doğrulanması için tanımlanır. Bu tanım, çalışma ve örnek için izlenebilirliği sağlayacak şekilde olur.

 8.3.2. Çalışma, çalışma planına uygun olarak yürütülür.

 8.3.3. Çalışmalar süresince üretilen veriler anında, doğru ve okunaklı olarak kayıt edilir. Bu veriler imzalanır veya paraflanır ve tarih atılır.

 8.3.4. Ham verilerde yapılan herhangi bir değişiklik önceki kaydın okunmasını engellemeyecek şekilde yapılır değişikliği yapan kişi tarafından değişikliğin nedeni belirtilerek tarihi atılır, imzalanır veya paraflanır.

 8.3.5. Bilgisayarlı sistemlerde üretilen veriler, veriyi girmekten sorumlu kişi tarafından, veri girişi sırasında tanımlanır. Tasarımı verilerde yapılan değişikliklerin orijinal verilerin okunmasını engellemeyecek şekilde verilerin, muhafazasına, izlenmesine ve denetlenmesine olanak sağlayacak bilgisayarlı sistemler seçilir. Sistemler, verilerde yapılan değişikliklerin, değişikliği yapan kişi tarafından tarih, elektronik imza, kod gibi bir usul ile belirtilmesine olanak sağlar. Yapılan değişikliklerin nedenleri açıklanır.

 9. Çalışma Sonuçlarının Rapor Edilmesi

 9.1. Genel hükümler

 9.1.1. Her bir çalışma için sonuç raporu hazırlanır. Kısa süreli çalışmalarda, standart sonuç raporuna çalışmaya özgü özel eklemeler yapılabilir.

 9.1.2. Çalışmada görevli baş sorumlular veya araştırmacılar, raporlarını imzalar ve tarihini atar.

 9.1.3. Verilerin geçerliliğinin sorumluluğunun kabul edildiğini belirtmek için sonuç raporu çalışma yöneticisi tarafından imzalanır ve tarihi atılır. İLU prensiplerine uygunluk derecesi belirtilir.

 9.1.4. Sonuç raporunda yapılan ilave ve değişiklikler, nedenleri açık bir şekilde düzeltme formunda belirtilerek çalışma yöneticisi tarafından imzalanır, tarihi atılır ve rapora dâhil edilir.

 9.1.5. Ulusal tescil veya düzenleyici merciin istekleri ile uyumlu bir sonuç raporu yeniden düzenlenirken, yetkililer sonuç raporunda değişiklik, ekleme ve düzeltme yapamaz.

 9.2. Sonuç Raporunun İçeriği

 9.2.1. Sonuç raporu en az aşağıdaki bilgileri içerir:

 a) Çalışma, test ve referans maddelerinin tanımını,

 b) Tanımlayıcı başlığı,

 c) Test maddesinin kod veya isimle tanımlanması; IUPAC numarası, CAS numarası, Biyolojik parametreler gibi bilgileri,

 ç) Referans maddesinin isimle tanımlanması,

 d) Test maddesinin, saflık, kararlılık ve homojenliği içerecek şekilde özelliklerinin belirtilmesi.

 9.2.2. Sonuç raporu sponsor ve test birimleri ile ilgili aşağıdaki bilgileri içerir:

 a) Sponsorun adı ve adresi,

 b) Test birimleri ve test yerlerinin adı ve adresi,

 c) Çalışma yöneticisinin adı ve adresi,

 ç) Baş sorumlu mevcut ise ve çalışma yerinin adı ve adresi,

 d) Sonuç raporuna katkı sağlayan araştırmacıların adı ve adresi.

 9.2.3. Sonuç raporu test başlama ve bitiş tarihini içerir.

 9.2.4. Sonuç raporunda yer alan belge; yapılan denetlemelerin listesi ve tarihleri, denetlenen aşamalar, denetleme sonuçlarının yönetime, çalışma yöneticisine ve varsa baş sorumluya rapor edildiği tarihleri içeren kalite güvence programı belgesidir. Bu belge sonuç raporunda ham verilerin yansıtıldığının doğrulanmasına hizmet eder.

 9.2.5. Malzemelerin ve test metotlarının tanımlanması;

 a) Kullanılan metot ve malzemelerin tanımlanmasını,

 b) İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) test kılavuzu veya diğer test kılavuzu veya metodun referans gösterilmesini,

 içerir.

 9.2.6. Sonuçlar;

 a) Sonuçların özetini,

 b) Çalışma planınca gerekli olan bütün bilgi ve verileri,

 c) İstatistikî anlamlılığın belirlenmesi ve hesaplamaları da içerecek şekilde sonuçların sunumunu,

 ç) Sonuçların değerlendirilmesi, tartışılması ve uygun olduğunda sonuca bağlanmasını,

 içerir.

 9.2.7. Depolama; çalışma planı, test ve referans madde numuneleri, örnekler, ham veri ve sonuç raporunun muhafaza edildiği yerleri ifade eder.

 10. Kayıtların ve Malzemelerin Saklanması ve Depolanması

 10.1. Aşağıda belirtilenler, yetkililerin uygun gördüğü sürede arşivde saklanır:

 a) Her bir çalışma ile ilgili çalışma planı, ham veriler, test ve referans madde numuneleri, örnekler ve sonuç raporu,

 b) Kalite güvence programı kapsamında gerçekleştirilen bütün denetlemelerin kayıtları ve düzeltici faaliyet programlarının kayıtları,

 c) Personelin nitelikleri, eğitim, tecrübe ve görev tanımları,

 ç) Cihazların kalibrasyon ve bakım ile ilgili raporlar ve kayıtlar,

 d) Bilgisayarlı sistemlerin geçerliliği ile ilgili dokümanlar,

 e) Bütün SÇP ile ilgili geçmişten bugüne tüm dosyalar,

 f) Çevresel izleme kayıtları.

 10.2. Gerekli saklama süresinin belirli olmadığı durumda, herhangi bir çalışma malzemesinin son durumu dokümante edilir. Her hangi bir nedenle gerekli saklama süresinden önce elden çıkarılan örnekler, test ve referans maddeleri için gerekçeleri belirtilerek dokümante edilir. Test ve referans madde numuneleri ve örnekler kalitesi bozulana kadar saklanır.

 10.3. Arşivde muhafaza edilen malzemeler, düzenli depolama ve tekrar kullanılabilmeleri için indekslenir.

 10.4. Arşiv, sadece yönetim tarafından yetki verilen kişiler tarafından kullanılır. Arşive giren ve çıkan malzemeler uygun bir şekilde kayıt edilir.

 10.5. Eğer anlaşmalı test birimi veya arşiv birimi kapanırsa ve yasal olarak işi devir alan herhangi bir kurum ya da kuruluş yoksa mevcut arşiv çalışma sponsorunun arşivine taşınır.

Ek-2

TEST BİRİMİ VE ÇALIŞMALARIN DENETİMİ İLE TEST BİRİMİ VE ÇALIŞMALARIN DENETİMİNİN TAMAMLANMASI

 1. Test Birimi Denetimi:

 1.1. Ön Denetim

 1.1.1. Denetimi yapılacak test biriminin yönetim yapısı, binaların yerleşim planı ve çalışmaların kapsamı ile ilgili bilgiler denetim görevlisine verilir.

 1.1.2. Denetim görevlisi test birimine ait önceki denetim raporlarını, yerleşim planlarını, personelin öz geçmişlerini, organizasyon şemalarını ve protokoller gibi mevcut dokümanları inceler.

 1.1.3. Bu dokümanlar;

 a) Test biriminin türü, boyutu ve yerleşim planı,

 b) Denetlenilecek çalışmaların kapsamı,

 c) Test birimi yönetim yapısı,

 hakkında bilgi sağlar.

 1.1.4. Denetim görevlileri; özellikle önceki denetim raporlarında belirtilen olumsuzlukları dikkate alır. Test biriminin daha önce denetlenmemiş olduğu durumlarda ön ziyaret yaparak gerekli bilgileri toplar. Gerekli personel ve ilgili dokümanların hazır bulundurulması için denetim görevlileri denetim tarihi, saati, amacı ve süresi konusunda test birimini bilgilendirebilir.

 1.1.5. Başlangıç toplantısında aşağıdaki hususlara dikkat edilir:

 a) Toplantıda yönetime ve personele yapılacak denetimlerin nedenleri hakkında bilgi verilir. Denetlenecek alanlar ve çalışmalar, gerekli personel ve dokümanlar belirlenir. Başlangıçta test birimi, denetim veya çalışmaların denetimi ile ilgili idari ve uygulamaya yönelik ayrıntılar test birimi yönetimi ile tartışılır.

 b) Denetim görevlileri:

 i) Denetimin amacı ve kapsamını ana hatları ile ortaya koyar.

 ii) Test birimi denetimi için gerekli olacak, tamamlanmış veya devam eden çalışmaların listesi, çalışma planı, SÇP ve çalışma raporları gibi dokümanları ister.

 iii) İlgili dokümanlara ulaşabilmesi ve gerektiğinde çoğaltılması konusunda anlaşma sağlar.

 iv) Test birimi idari yapısı ve personeli ile ilgili bilgileri ister.

 v) İLU çalışmalarının yürütüldüğü test alanlarında İLU kapsamı dışında yürütülen çalışmalar ile ilgili bilgi ister.

 vi) Yapılacak denetimde test biriminin hangi bölgelerinin denetleneceği konusunda ilk belirlemeyi yapar.

 vii) Denetimi yapılmak üzere seçilen, tamamlanmış veya devam eden çalışmalar için gerekli doküman ve belirlenen örnekleri açıklar.

 viii) Denetimin bitiminde bir kapanış toplantısı düzenleyeceğini bildirir.

 ix) Test birimi denetimi süresince kalite güvence personelinin kendisine eşlik etmesini isteyebilir.

 x) Dokümanların incelenmesini ve diğer çalışmalar için oda tahsis edilmesini isteyebilirler.

 1.2. Teşkilat ve Personel

 1.2.1. Test biriminin, yapılmakta olan çalışmaların özelliklerine uygun, yeterli sayıda kalifiye personel, insan kaynakları ve destek hizmetlerini bulundurup bulundurmadığı, teşkilat yapısının uygun olup olmadığı ve yönetimin bu alanda yapılan çalışmalara uygun şekilde personelin eğitiminin ve sağlık takibinin yapılıp yapılmadığını belirlemek için gerekli olan dokümanları ister. Bu dokümanlar;

 a) Yerleşim planlarını,

 b) Teşkilat şemalarını,

 c) İlgili personellerin öz geçmişlerini,

 ç) Tamamlanmış veya devam eden çalışmalar için, çalışmanın türü, başlangıç-bitiş tarihleri, test sistemi, uygulanan metot ve çalışma yöneticisinin ismini içeren listelerini,

 d) Personel sağlığı takip politikalarını,

 e) Personel görev tanımı, personel eğitim programları ve kayıtlarını,

 f) Test birimi SÇP’ nin listesini,

 g) Denetlenen çalışmalara özgü SÇP’ yi,

 ğ) Denetlenen çalışmalar ile ilgili yöneticiler ve sponsorların listesini,

 içerir.

 1.2.2. Denetim görevlisi özellikle;

 a) Çalışma yöneticileri, kalite güvence sorumlusu ve diğer personelin kimlik ve vasıflarını,

 b) İlgili test alanları için SÇP’ nin mevcudiyetini,

 c) Test biriminin iş yükünü belirlemek için tamamlanmış veya devam eden çalışmaların listesini,

 gözden geçirir.

 1.3. Kalite Güvence Programı

 1.3.1. Çalışmaların, İLU prensiplerine uygun yürütüldüğünü yönetim kademesine kanıtlayan mekanizmaların yeterli olup olmadığını belirlemek üzere; kalite güvence sorumlusu, kalite güvence denetim sistemi ve metotlarını kalite güvence izleme kayıt sistemini ve gözlemlerin kayıt edildiği sistemi göstermesi istenir.

 1.3.2. Denetim görevlileri;

 a) Kalite güvence sorumlusu ve tüm kalite güvence personelinin vasıflarını,

 b) Kalite güvence biriminin çalışmalara katılan personelden bağımsız olarak çalışıp çalışmadığını,

 c) Kalite güvence biriminin denetimleri nasıl programlandığı ve yönettiği çalışmalarda kritik aşamaların nasıl izlendiği, kalite güvence denetimleri ve izleme faaliyetleri için hangi kaynakların mevcut olduğunu,

 ç) Her bir çalışmanın kısa sürede izlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda, örnek bazında izlemeye yönelik düzenlemelerin bulunup bulunmadığını,

 d) Çalışmanın pratik aşamalarında kalite güvence denetimlerinin kapsamı ve ayrıntılarını,

 e) Test birimi rutin çalışmalarında kalite güvencenin kapsam ve ayrıntılarını,

 f) Sonuç raporunun ham verilerle uygunluğunun denetimi için kalite güvence işlemlerini,

 g) Çalışmanın kalite ve bütünlüğünü etkileyecek sorunlara ilişkin raporların kalite güvence birimi tarafından yönetime verildiğini,

 ğ) Sapmalar tespit edildiğinde kalite güvence birimi tarafından uygulanan işlemleri,

 h) Çalışmalar veya çalışmaların bir kısmının anlaşmalı test birimleri veya laboratuvarlar tarafından yapıldığında kalite güvence biriminin rolünü,

 ı) SÇP ’nin gözden geçirilmesi, düzeltilmesi ve denetiminde kalite güvence biriminin katkısını,

 denetimle görevlidir.

 1.4. Test Birimleri

 1.4.1. Test birimleri yürütülen çalışmaların gereksinimlerini karşılayacak büyüklükte, tasarımda ve yerleşimde olup olmadığını tayin etmek üzere denetim görevlisi;

 a) Tasarımın farklı çalışmalar için ve benzerlerinin karışmaması için kullanılan test malzemesi, hayvanlar, yiyecekler, patolojik örnekler gibi hususlar için yeterli ayırım sağlanıp sağlanmadığını,

 b) Çevre kontrolü ve izleme prosedürlerinin bulunup bulunmadığı ve hayvan, diğer biyolojik deney sistemi odaları, depolar ve test birimi gibi kritik alanlarda işlevsel olup olmadığını,

 c) Test birimlerinde genel temizlik ve bakım, gerekiyorsa haşere mücadele yöntemlerinin yeterli olup olmadığını,

 denetimle görevlidir.

 1.5. Biyolojik Deney Sistemleri, Barındırma ve Korunma

 1.5.1. Deney hayvanları ve diğer biyolojik test sistemleri ile çalışıldığında test birimlerinin test sistemi ve verilerin kalitesini etkileyebilecek sorunları önlemeye yeterli bakım, barındırma ve koruma şartlarını sağlayıp sağlamadığını belirlemek için denetim görevlisi;

 a) Kullanılan test sistemleri ve test gereksinimleri için uygun birimlerin olup olmadığını,

 b) Laboratuvara gelen hayvan ve bitkileri karantinaya almak için düzenlemelerin mevcut olup olmadığı ve düzgün işleyip işlemediğini,

 c) Hasta ve taşıyıcı olduğu bilinen veya şüphelenilen hayvanların gerekirse sistemdeki diğer elemanlar için izolasyon sistemlerinin bulunup bulunmadığını,

 ç) Test sistemine uygun sağlık, davranış veya diğer konularla ilgili yeterli izleme ve kayıt olup olmadığını,

 d) Her bir test sistemi için çevre koşullarını koruyacak yeterli, iyi korunmuş ve etkili malzemelerin olup olmadığını,

 e) Diğer malzemelerin yeteri kadar temiz tutulup tutulmadığını,

 f) Çevre koşullarını ve destek sistemlerini denetlemek üzere gerekli analizlerin yapılıp yapılmadığını,

 g) Hayvan ve test sistemi atıklarının ortamdan uzaklaştırılması ve bertarafı için düzenlemelerin bulunup bulunmadığı ve bunların çevresel kirlenmeyi, hastalık, koku ve zararlı istilasını en aza indirecek şekilde uygulanıp uygulanmadığını,

 ğ) Bütün test sistemlerinde hayvan yemleri ve diğer eşdeğer malzeme için muhafaza alanlarının bulunup bulunmadığı, bu alanların test maddeleri, haşere kontrol kimyasalları veya dezenfektanlar gibi malzemelerin muhafazası için kullanılıp kullanılmadığı; hayvanların barındırıldığı veya diğer biyolojik test sistemlerinin muhafaza edildiği alanlardan ayrı olup olmadığını,

 h) Depo edilen yem ve yatak malzemelerinin kötü çevre koşulları, haşere istilası ve kirlenmeden kaynaklanan bozulmaya karşı korunup korunmadığını,

 denetimle görevlidir.

 1.6. Cihaz, Malzeme, Reaktif ve Örnek

 1.6.1. Test birimlerinde yürütülen çalışmalar için gerekli cihazların kapasite, sayı ve yerleşimlerinin; malzeme, reaktif ve örnekleri etiketleme, kullanma ve depolama şartlarının uygunluğunu belirlemek için denetim görevlisi;

 a) Cihazın temiz ve iyi durumda çalışır halde olup olmadığını,

 b) Malzeme ve kimyasal reaktiflerin uygun bir şekilde etiketlendiğini, uygun koşullarda depolandığını ve son kullanma tarihinin dikkate alındığını, reaktif etiketlerinde menşeini, derişimini, kimliğini ve diğer ilgili bilgilerin bulunup bulunmadığını,

 c) Bilgisayarlı sistemler dâhil ölçüm cihaz ve ekipmanların geçerlilik, kalibrasyon, doğrulama, bakım ve çalışma kayıtlarının korunup korunmadığını,

 ç) Test sistemi çalışma, alınma tarihi ve alınma şekli bakımından iyi tanımlanmış olup olmadığını,

 d) Kullanılan cihaz ve malzemelerin test sistemini fark edilir bir düzeyde değiştirip değiştirmediğini,

 denetimle görevlidir.

 1.7. Test Sistemleri

 1.7.1.Test biriminde yürütülen çalışmaların gerektirdiği değişik test sistemlerinin denetimi ve muamelesi için uygun işlemlerin bulunup bulunmadığını belirlemeye yönelik denetim görevlisi;

 a) Fiziksel ve kimyasal sistemlerde;

 i) Çalışma planları gerektirdiğinde, test ve referans maddelerinin kararlılığının tayin edildiği ve test planında belirtilen referans maddelerinin kullanıldığını,

 ii) Otomatik sistemlerde, grafik olarak oluşturulmuş verilerin, kayıtların ve bilgisayar çıktılarının ham veri olarak dokümante edilmesi ve arşivlenmesini,

 b) Biyolojik test sistemlerde;

 i) Test sistemlerinin çalışma planlarında belirtildiği gibi olduğunu,

 ii) Test sistemlerinin çalışma süresince yeterli ve uygun olarak tanımlandığı ve kabul kayıtlarının mevcut olduğu kabul edilen, kullanılan, değiştirilen ve atılan test sistemlerinin sayısının tam olarak dokümante edildiğini,

 iii) Test sistemlerinin barınak ve kaplarının bütün gerekli bilgilerle uygun bir şekilde tanımlandığını,

 iv) Aynı hayvan cinsleri veya aynı biyolojik test sistemleri ile fakat farklı maddelerle yürütülen çalışmaların yeterli ayrımının olduğunu,

 v) Hayvan türleri ve diğer biyolojik test sistemlerinde yer ve zaman bakımından yeterli ayırımının olduğunu,

 vi) Biyolojik test sistemi çevresinin sıcaklık, aydınlık/karanlık döngüsü gibi özellikler bakımından çalışma planına veya SÇP’ ye uygun olduğunu,

 vii) Kabul belgesi, muamele, barındırma, bakım ve sağlık değerlendirme kayıtlarının test sistemlerine uygun olduğunu,

 viii) Hayvan ve bitki test sistemlerinin muayene, karantina, hastalık oranı, ölüm oranı, davranış, teşhis ve tedavileri veya diğer biyolojik test sistemlerine de uygun benzer verilerle ilgili kayıtların korunduğunu,

 ix) Testlerin sonunda test sistemlerinin uygun bertarafı ile ilgili talimatların bulunup bulunmadığını,

 c) Test ve referans maddelerde;

 i) Test ve referans maddelerinin sorumlu personelin kimliğini de belirtecek şekilde kabulü, muamelesi, örneklemesi, kullanımı ve depolanmasına ait kayıtları,

 ii) Test ve referans madde kaplarının uygun olarak etkilenmesini,

 iii) Saklama koşullarının test ve referans maddelerinin konsantrasyonu, saflığı ve kararlılığının korunmasına uygunluğunu,

 iv) Test ve referans maddelerinin tanımı, saflığı, bileşimi, kararlılığının belirlenmesi ve bulaşmanın önlenmesi ile ilgili kayıtları,

 v) Test ve referans maddelerini içeren karışımların homojenliği ve kararlılığını belirten prosedürleri,

 vi) Test ve referans maddelerinin karışımını bulunduran kapların etiketleri ve içeriklerinin homojenlik ve kararlılığına ilişkin kayıtları,

 vii) Dört haftadan uzun süren testlerde test ve referans maddelerinin her bir serisinden analitik amaçla örnek alınmış ve uygun bir süre saklanmış olmasını,

 viii) Maddeleri tanıma ya da çapraz bulaşmadaki hataları önleyecek şekilde maddeleri karıştırma prosedürlerinin bulunmasını,

 denetimle görevlidir.

 1.8. Standart Çalışma Prosedürleri

 1.8.1. Test birimlerindeki çalışmaların denetlenmesi için en önemli yönetim tekniklerinden birisi yazılı SÇP’ dir. Bunlar doğrudan test birimi tarafından yürütülen rutin test elamanları ile ilgilidir. Test birimlerinin çalışmasına yönelik tüm önemli konular ile ilgili yazılı SÇP’ nin bulundurulup bulundurulmadığını belirlemek için denetim görevlisi;

 a) Her bir test birimi alanı ile ilgili onaylı SÇP kopyalarının mevcudiyetini,

 b) SÇP’ nin gözden geçirilmesi ve güncelleştirilmesi ile ilgili prosedürlerin mevcudiyetini,

 c) SÇP’ deki herhangi bir düzeltme ya da değişikliğin onaylı ve tarihli olmasını,

 ç) SÇP’ nin eski dosyalarının muhafaza edilmesini,

 denetimle görevlidir.

 1.8.2. Test birimlerinde aşağıdaki faaliyetlerle ilgili SÇP bulundurulur fakat bunlarla sınırlandırılmaz. Bu faaliyetler;

 a) Test ve referans maddelerinin kabul belgesi, tanımı, saflığı, bileşim ve kararlılığın tayini, etiketleme, muamele, depolanması, örnekleme, kullanımını,

 b) Ölçüm cihazları, bilgisayarlı sistemler ve çevre kontrol ekipmanlarının kullanımı, bakımı, temizlenmesi, kalibrasyonu ve geçerliliğini,

 c) Reaktif ve doz formülasyonlarının hazırlanmasını,

 ç) Kayıt tutma, rapor etme, muhafaza, kayıt ve raporların tekrar kullanılmasını,

 d) Test sistemlerini içeren alanların hazırlanması ve çevresel kontrolünü,

 e) Test sistemlerinin kabul, nakil, konum, niteliklerin belirlenmesi, tanımı ve bakımını,

 f) Çalışma öncesinde, sırasında ve bitiminde test sistemlerine yapılan muamelesini,

 g) Test sistemlerinin bertarafını,

 ğ) Haşere kontrol ve temizleme maddelerinin kullanımını,

 h) Kalite güvence programı işlemlerini,

 içerir.

 2. Çalışma Denetimi

 2.1. Çalışma Planı

 2.1.1. Çalışma planlarının mevcudiyeti, bu planların ve çalışmaların İLU prensiplerine uygunluğunun doğrulanması için denetim görevlisi;

 a) Çalışma planının çalışma yöneticisi tarafından imzalanmış olduğunu,

 b) Çalışma planında yapılan herhangi bir değişiklik çalışma yöneticisi tarafından imzalanmış ve tarih atılmış olduğunu,

 c) Sponsorun çalışma planını kabul tarihinin bulunduğunu,

 denetimle görevlidir.

 2.2. Ölçümler, Gözlemler ve Ham Veriler

 2.2.1. Denetim görevlisi;

 a) Ölçümler, gözlemler ve incelemelerin çalışma planına ve ilgili SÇP’ ye uygunluğunu,

 b) Ölçümlerin, gözlemlerin ve incelemelerin sonuçlarının doğrudan, hemen, tam ve okunaklı olarak kayıt edilmiş, imzalanmış veya paraflanmış ve tarihi atılmış olduğunu,

 c) Bilgisayarda saklanan bilgilerde dâhil olmak üzere ham verilerde yapılan herhangi bir değişiklik önceki kaydın okunmasını engellemediği, değişikliği yapan kişi tarafından nedeni belirtilerek, tarih atıldığı, imzalandığı veya paraflandığı,

 ç) Bilgisayarda elde edilmiş veya kayıt edilmiş verilerin tanımlanmış olması ve bu bilgilerin yetkisiz kişilerce değiştirilmesine veya kaybına karşı prosedürlerin bulunmasını,

 d) Çalışma sırasında kullanılan bilgisayarın güvenilir, yeterli ve geçerli olmasını,

 e) Ham verilerde kaydedilmiş olan herhangi bir beklenmedik olayın incelenmiş ve değerlendirilmiş olmasını,

 f) Sonuç ve ara çalışma raporlarında sunulan sonuçların uyumlu ve tam olması, ham verileri doğru olarak yansıtıyor olmasını,

 denetimle görevlidir.

 2.3. Çalışma Sonuçlarının Rapor Edilmesi

 2.3.1. Sonuç raporlarının İLU prensiplerine uygun olarak hazırlandığını belirlemek için denetim görevlisi;

 a) Çalışmaların geçerliliğinin, sorumluluğunun kabul edildiğini belirtmek ve çalışmanın İLU prensiplerini uygunluğunu doğrulamak için sonuç raporunun çalışma yöneticisi tarafından imzalandığını ve tarih atıldığını,

 b) Sonuç raporuna işbirliği yapılan diğer bölümlerden gelen raporlar dâhil edilmişse ilgili baş sorumlu tarafından da imzalanmış ve tarih atılmış olduğunu,

 c) Raporda, imzalı tarihli kalite güvence belgesinin bulunduğunu,

 ç) Sonuç raporunda yapılan herhangi bir değişikliğin sorumlu kişi tarafından yapılmış olduğunu,

 d) Tüm numune ve ham verilerin arşivdeki yerlerini belirten listelerin var olduğunu,

denetimle görevlidir.

 2.4. Kayıtların Muhafazası

 2.4.1. Test birimlerinin gerekli kayıt ve raporları oluşturup oluşturmadığı ve bunların uygun muhafazası için yeterli önlemlerin alınıp alınmadığını belirlemek üzere denetim görevlisi;

 a) Arşivden sorumlu bir kişinin görevlendirilmiş olmasını,

 b) Çalışma planları, ham veriler, final raporu, numune ve örnekler, personelin eğitim kayıtlarının muhafazası için arşiv şartlarını,

 c) Arşivlendirilmiş bilgilere yeniden ulaşma prosedürlerini,

 ç) Arşiv bilgilerine ulaşımın yetkili kişilerle sınırlandırılması ve yetki verilen kişi ve alanlarla ilgili kayıt prosedürlerini,

 d) Arşivden alınan ve iade edilen malzemelerle ilgili bir listenin olmasını,

 e) Kayıtlar ve malzemelerin ihtiyaç duyulan veya uygun bir süre saklanıp saklanmadığı ve yangın, olumsuz çevre koşulları gibi nedenlerle kaybı ve zarar görmesine karşı önlemlerin bulunup bulunmadığını,

 denetimle görevlidir.

 2.5. Çalışmanın Denetimi

 2.5.1. Test birimi denetimi genellikle çalışmaların denetimi vasıtasıyla devam eden veya tamamlanmış çalışmaların incelenmesini içerir. Yetkili merci tarafından özel çalışmaların denetimi istenildiğinde çalışmalar test birimi denetiminden bağımsız olarak yürütülebilir. Bazı durumlarda denetim görevlileri çalışmaların denetiminin daha etkin yürütülebilmesi için diğer uzmanların yardımına ihtiyaç duyabilir.

 2.5.2. Denetim görevlisi;

 a) Çalışma yöneticisi ve baş sorumlu gibi çalışmada görevli personelin isim, iş tanımlaması, eğitim ve tecrübe bilgilerini,

 b) Yürütülen çalışmalar için ilgili alanlarda eğitilmiş yeterli personel olduğunu,

 c) Çalışmada kullanılan cihaz ve ekipmanın kalibrasyon, bakım ve servis raporlarını,

 ç) Test maddesinin kararlılığı, test maddesi ve test formülasyonlarının ve hayvan yemlerinin analizleri ile ilgili kayıtları,

 d) Çalışmada görevli personelin çalışma planı veya raporlarda belirlenen görevleri yerine getirmek için yeterli zamanlarının olup olmadığını,

 e) Kontrol prosedürleri veya çalışmaların temel unsurları ile ilgili dokümanları temin edildiğini,

 denetimle görevlidir.

 2.5.3. Kontrol prosedürleri veya çalışmaların temel unsurları ile ilgili dokümanlar;

 a) Çalışma planı,

 b) Çalışma sırasında kullanılan SÇP’ yi,

 c) Çalışma notları, defterleri, dosyalar, çalışma verileri, bilgisayar çıktıları ve hesaplamaların denetimini,

 ç) Sonuç raporunu,

 içerir.

 2.5.4. Hayvanların kullanıldığı çalışmalarda denetim görevlisi hayvanların belli bir yüzdesini test ortamına geldikleri andan otopsiye kadar izler. Bunun için;

 a) Hayvanın vücut ağırlığı, gıda/su alımı, doz formülasyonu ve uygulanması,

 b) Klinik gözlem ve otopsi bulguları,

 c) Klinik kimya,

 ç) Patoloji,

 ile ilgili konulara ilişkin kayıtların denetimine özel önem verilir.

 3. Test Birimi veya Çalışma Denetiminin Tamamlanması

 3.1.1. Test biriminin denetimi, gözlenmesi veya çalışma denetimi tamamlandığı zaman denetim görevlisi kendi bulgularını kapanış toplantısında test birimi temsilcileri ile değerlendirir ve denetleme raporunu hazırlar.

 3.1.2. Büyük bir test biriminin denetimi sırasında İLU prensiplerinden küçük sapmalar gözlemlenebilir, fakat bunlar test biriminde yapılan çalışmaların geçerliliğini etkileyebilecek boyutta olamaz. Bu gibi durumlarda denetim görevlisi bu test biriminin İLU kriterlerine göre İLU prensiplerine uygun çalıştığı yönünde rapor verebilir. Bununla birlikte tespit edilen uygunsuzlukların detayları test birimi yönetimine sunularak bunların düzeltilmesine yönelik çalışmalar yapılması sağlanır. Denetim görevlisi bir süre sonra test biriminde düzeltmelerin yapılıp yapılmadığını denetleyebilir.

 3.1.3. Test birimi denetimi veya çalışma denetiminde bu çalışmaların veya test biriminde yapılan diğer çalışmaların geçerliliğini etkileyebilecek İLU prensiplerinden majör sapmalar tespit edildiğinde denetim görevlisi Ulusal İLU İzleme Merciine rapor eder. Test birimi veya yetkili merci tarafından uygulanacak işlem uygunsuzluğun boyutuna ve İLU uygunluk programı içerisindeki yasal veya idari şartlara bağlı olarak yürütülür. Yetkili merciinin isteği üzerine yürütülen çalışma denetimleri,  Ulusal İLU İzleme Merci tarafından yapılır ve bulguların tam bir raporu hazırlanarak ilgili yetkili mercie gönderilir.

K.H.K. Tarihi, No : 560 S.K.H.K.

Yayımlandığı R.Gazete : 9 Haziran 1998/ 23367

GIDALARIN ÜRETİLMESİ, TÜKETİLMESİ VE DENETLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1-

Bu yönetmeliğin amacı; gıda maddelerinin teknik ve hijyenik şekilde üretim, işleme muhafaza, depolama, pazarlama ve halkın gereği gibi beslenmesini sağlamak, üretici ve tüketici menfaatleri ile, halk sağlığını korumak üzere, gıda maddelerinin üretiminde kullanılan her türlü ham ve yardımcı maddeler, mamul ve yarı mamul gıda maddeleri ile yan ürünlerinin özelliklerinin tespit edilmesi, gıda maddelerinin Gıda Kodeksine uygunluğunun Bakanlıkça kontrol ve denetlenmesi, böylece tüketiciye güvenilir gıdanın arzı, tüketicinin daha iyi bilgilendirilmesi, gıda endüstrisinin geliştirilmesi ve ticaretinin iyileştirilmesi ile ilgili hizmetlere dair esas ve usulleri belirlemektir.

Kapsam

Madde 2-

Bu Yönetmelik; gıda maddelerinin hijyenik ve uygun kalitede üretimi, tasnifi, işlenmesi, gıda imalinde kullanılan hammadde ve yardımcı madde ile katkı, aroma maddeleri, vitaminler, mineral maddeler ve ambalajlama ile ilgili; sicil, tescil ve izin, istihdam, kontrol ve denetim, reklam, ithalat, ihracat ve gümrük merkezlerine dair esas ve usulleri kapsar.

Yasal Dayanak

Madde 3-

Bu Yönetmelik 560 sayılı “Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair KHK’ nin 5, 6, 7, 9, 11, 12, 13, 15 ve 19. Maddelerine göre hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

İl Müdürlüğü: Bakanlık İl Müdürlüğünü,

Laboratuar Müdürlüğü: Bakanlık İl Kontrol Laboratuar Müdürlüğünü, Gıda Teknolojisi Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünü,

Genel Müdürlük: Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

Kararname: 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi,

Ambalaj: Gıda maddelerini dış etkenlerden koruyan, taşıma, depolama, dağıtım, tanıtma ve reklam gibi pazarlama işlemlerini kolaylaştıran işleme tekniğinin de gerektirdiği gıda kodeksine uygun çeşitli materyalleri,

Aroma maddesi: Gıda maddesinde tat ve kokuyu geliştirmek içim kullanılan maddeleri ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyallerini,

Denetim: Bakanlık tarafından gıda kontrol hizmetlerinin yürütülmesi ve/veya doğrulanması için yapılan işlemleri,

Denetim defteri: Gıda kontrolörleri tarafından gıda işyerlerinde gerçekleştirilen gıda kontrol işlemi sonucunda tespit edilen hususlara dair kayıtların tutulduğu defteri,

Denetim programı: Denetime esas olan kriterleri ve denetim sıklığını belirlemek üzere hazırlanan yıllık programı,

Doğrulama: Kontrol sisteminin önceden planlanan sisteme uygun olarak gerçekleşip gerçekleşmediği belirlemek üzere numune alma ve analiz metotları da dahil izleme, deney, işlem ve metotların kullanılmasını,

Gıda güvenirliği: Gıda maddelerinin insan tüketimine uygun ve her türlü kontaminasyondan Ari olmasını,

Gıda maddesi: Tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere, içkiler ve çikletler ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dahil, insanlar için tüketime sunulan ham, yarı veya tam işlenmiş her türlü maddeyi,

Gıda Kodeksi: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğini,

Gıda Kontrolörü: Gıda kontrol işlemlerini yerine getirmek üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen, gıda konusunda en az lisans düzeyinde eğitim almış kişileri,

İşyeri: Gıda maddelerinin hammaddeden başlayarak tasnif, işleme, değerlendirme, dayanıklı hale getirme işlemlerinin yapıldığı ve gıda maddeleri satış yerlerine gönderilmek üzere depolandığı tesisler ile bu tesislerin tamamlayıcısı sayılacak yerlerin tamamını,

Gıda Sicili: Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünleri üreten işyerlerinin ürettikleri ürünlerin ve bu ürünlerin bileşiminde bulunan maddelerin kaydedildiği ve Bakanlık nezdinde tutulan sicili,

Gıda Sicil numarası: Gıda maddeleri üreten işyerlerine verilen numarayı,

Gıda üretim zinciri: Perakende satış noktaları hariç olmak üzere gıda maddelerinin üretiminde, hammaddeden başlayarak hazırlama, işleme, imalat, paketleme, depolama, taşıma safhalarının tümünü,

Hammadde: Gıda maddelerinin üretiminde kullanılan hasat, kesim, sağım, avlama, toplama sonucu elde edilen ürün, yarı mamul veya mamul maddeleri elde etmek için kullanılan ana maddelerden her birini,

Hijyen: Gıda maddelerinin güvenilir olarak tüketime sunulması için gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında alınan önlemleri,

İzleme: Kritik kontrol noktalarının kontrol edilip edilmediğinin bir plan dahilinde gözlenmesi,

Katkı maddesi: Normal şartlarda tek başına gıda olarak tüketilmeyen veya gıda ham veya yardımcı maddesi olarak kullanılmayan, tek başına besleyici değeri olan veya olmayan, seçilen teknoloji gereği kullanılan işlem veya imalat sırasında kalıntı veya türevleri mamul maddede bulunabilen gıdanın üretilmesi, tasnifi, hazırlanması, işlenmesi, ambalajlanması, taşınması, depolanması sırasında gıda maddesinin tat, koku, görünüş, yapı ve diğer niteliklerini korumak, düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak ve gıdanın biyolojik değerini düzeltmek amacıyla kullanılmasına izin verilen maddeleri,

Kontrol: Gıda maddelerinin gıda kodeksine uygun olarak üretimi için kalite, teknoloji ve sağlığa uygunluğu yönünden yapılan işlemleri,

Kritik kontrol noktası: Gıda üretim safhalarında oluşabilecek tehlikelerin tespit edilerek önlenmesi, ortadan kaldırılması yada kabul edilebilir seviyelere indirilmesi amacıyla kontrol uygulanabilen bir nokta yada aşamayı,

Laboratuar: Kamu, gerçek veya tüzel kişilerin açacağı gıda maddeleri ile ilgili muayene ve analizleri yapan yeri,

Mamul madde: Belli bir teknoloji kullanılarak elde edilen tüketime hazırlanmış gıda maddesini,

Mübadele konusu yapmak: Satmak veya sair şekilde devretmek üzere depolama, satış maksadıyla teşhir etme ve her ne suretle olursa olsun devretmeyi,

Ön üretim izni: Bakanlığa bildirimde bulunulan ürünlerin değerlendirme sonucu üretimine başlanılması iznini,

Özel beslenme amaçlı gıda: Bebek mamaları ve çocuk mamaları dahil özel fizyolojik koşullar ve/veya hastalıklar nedeniyle ortaya çıkan özel beslenme ihtiyacını karşılamak amacıyla hazırlanan veya formüle edilen, kendilerine ait özel bileşimine veya üretim basamaklarına bağlı olarak tüketim için üretilen gıda maddelerinden açıkça ayrılabilen, bildirimindeki beslenme amaçlarına ve bu uygunluğu işaret edici şekilde pazara sunulan gıda maddelerini,

Raf ömrü: Gıda maddelerinin üretim tarihinden itibaren, uygun şartlarda spesifik özelliklerini muhafaza edebildiği süreyi,

Reklam: Gıda maddelerinin ambalajlanması, etiketlenmesi ve satış noktalarında kullanılan malzeme de dahil olmak üzere hizmet ve ürünün satışını artırmak amacıyla ve belli bir bedel karşılığında hangi vasıtayla olursa olsun yapılan tanıtma şekillerini,

Risk: Gıda maddesinde oluşması muhtemel tehlikeler ve oluşabilecek zararların etkisinin tahmin edilmesi,

Sorumlu Yönetici: Bu Yönetmeliğin 7. maddesinde belirtilen esaslara göre işyerinde ürün üretiminden sorumlu tutulan işveren veya tarafından görevlendirilen bir yetkiliyi,

Tağşiş: Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykırı olarak üretilmesi halini,

Taklit: Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin şekil, bileşim ve nitelikler itibariyle evsafında olmayan özellikleri haiz gibi göstermeyi,

Tehlike: Gıda maddesinde fiziksel, kimyasal veya biyolojik olarak ortaya çıkabilen potansiyel zararı,

Tescil: Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin bileşimindeki maddelerin uygun olmaları halinde onaylanmasını,

Usta: Bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen usta belgesi almış kişiyi,

Ustalık belgesi: Mesleki eğitimden geçen ustalara verilen mesleki yeterlilik belgesini,

Üretim izin belgesi: Üretimine izin verildiğine dair belgeyi,

Yardımcı madde: Yarı mamul veya mamul maddeleri elde etmek için kullanılan hammadde ve katkı maddeleri dışında kalan maddelerin her birini,

Yetkili laboratuar: Gıda maddelerinin özelliğine ve yapılacak analizin türüne göre yeterli cihaz, alet, ekipman ve personele sahip Bakanlıkça yetki verilen konularda faaliyet gösteren laboratuar ve kamu laboratuarlarını, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sicil, Tescil ve İzin İşleri

Gıda Sicili

Madde 5-

Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünleri üreten işyerleri, Bakanlığın düzenleyeceği gıda siciline kaydolmak ve sicil numarası almak üzere Bakanlığa başvurmak zorundadırlar.

Bu amaçla işyerleri;

Ek 1’de belirtilen bilgi ve belgeleri üç nüsha dosya halinde hazırlar ve iki nüshasını İl Müdürlüğü kanalıyla Bakanlığa ibraz eder. Diğer nüsha gerektiğinde yetkililere sunulmak üzere işyerinde muhafaza edilir. İllerdeki ticaret, sanayi, ticaret ve sanayi odaları, esnaf ve küçük sanatkar odaları ile diğer meslek kuruluşları üyelerini gıda siciline kaydettirmekle yükümlüdür. Gıda sicili için Bakanlıkça belirlenen yer ve hesaba belirlenen ücreti yatırır ve buna dair banka makbuzunu dosya ile birlikte Bakanlığa ibraz eder. Başvuru dosyası, Bakanlıkta konu uzmanlarından teşekkül edecek komisyon tarafından incelemeye alınır. İnceleme sonucu uygun bulunan işyeri gıda sicil kütüğüne kaydedilir ve gıda sicil numarası verilir. Gıda sicil numarası verilen işyerlerinde sadece Bakanlık tarafından üretim izin belgesi verilen maddeler üretilir.

Tescil ve İzin İşleri

Madde 6-

Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünleri üreten işyerleri, üretime başlamadan önce, imal edecekleri bileşimleri birbirinden farklı her ürünü Bakanlığa tescil ettirerek izin almak zorundadırlar.

Bu amaçla:

Gıda Kodeksinde yer alan ürünler için işyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi, imal edecekleri ürünlerin bileşiminde bulunan maddeler için üretim izin başvurusunu Ek 2’ye göre; gıda ile temasta kullanılacak madde ve gıda ambalajı için üretim izin başvurusunu ise Ek 3’e göre; gerekli bilgi ve belgelerle birlikte üç nüsha dosya halinde hazırlar ve iki nüshasını (d) bendinde belirtilen ücretin ödendiğine dair makbuz ile birlikte İl Müdürlüğü kanalı ile Bakanlığa teslim eder. Diğer nüsha gerektiğinde yetkililere sunulmak üzere işyerinde muhafaza edilir.

Başvuru dosyasının Bakanlıkça incelenmesi sırasında gerektiğinde, Bakanlık gıda kontrolörlerinden oluşturulan bir ekip ürünü, üretime uygunluk açısından Gıda Kodeksine göre kontrol etmek üzere mahalline gönderilir. Ancak, aynı işyerindeki aynı ürün gruplarında, Bakanlıkça daha önce yapılan kontrol ve denetim, mahallinde yeniden tekrarlanmayabilir. Bakanlıkça yapılan inceleme sonuçlarının uygun olması halinde üretim izin belgesi verilir.

Gıda Kodeksinde yer almayan ürünler için işyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi imal edecekleri ürünlerin bileşiminde bulunan maddeler için gerekli bilgi ve belgeleri Ek 4’e göre üç nüsha dosya halinde hazırlar. İki nüshasını (d) bendinde belirtilen ücretin ödendiğine dair makbuz ile birlikte İl Müdürlüğü kanalıyla Bakanlığa teslim eder. Diğer nüsha gerektiğinde yetkililere sunulmak üzere işyerinde muhafaza edilir.

Başvuru dosyası, Bakanlık tarafından incelemeye alınır. İnceleme esnasında, Bakanlık gıda kontrolörlerinden oluşturulan bir ekip ürünü, üretime uygunluk açısından Gıda Kodeksine göre kontrol etmek üzere mahalline gönderilir.

İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi, ön üretim izni alınan ürünlerin üretimine başlandığında konuyu Bakanlığa bildirir. Bakanlıkça yapılan denetimde üründen numune alınır ve laboratuara sevk edilir. Ürünün muayene ve analizleri sonucunda düzenlenen raporun başvuru belgelerine uygun olması halinde ürün için üretim izin belgesi verilir.

İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi, ürünlerin bileşimi değiştiğinde tekrar Bakanlığa baş vurur. Ancak Gıda Kodeksinde yer alan ve üretim izni alınmış ürünlerdeki bileşim değişikliğinin veya kullanılan katkı maddeleri ile aromaların Gıda Kodeksindeki esas ve sınırlar içinde kalması, aynı ürünün, aynı işyeri tarafından, aynı zamanda birden fazla marka veya ad ile üretilmesine yol açmaması koşuluyla değişik ad veya marka altında piyasaya arz edilmesi yeniden başvuru yapılmasını gerektirmez. Bu hallerde bakanlığa bilgi verilir. Üretim izin belgesi için başvuracak işyerleri, Kararnamenin 5. maddesi gereğince yatırılması gereken ücreti, Bakanlıkça duyurulacak yer ve hesaba yatırarak makbuzunu başvuru dosyasına eklerler. Bakanlıkça üretim izin belgesi verilmeyen ürünler piyasaya arz edilmez. İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi, ürettikleri ürünlere ilişkin üretim miktarlarını altışar aylık dönemler itibariyle İl Müdürlükleri kanalıyla Bakanlığa gizlilik içinde bildirmek zorundadır. Gıda Bilimi ve teknolojisindeki gelişmelere paralel olarak Bakanlıkça yapılan düzenlemeler gereği ve/veya işyerinin Bakanlığa ibraz ettiği bileşim formüllerine ve hijyenik şartlara uygun olarak ürünü imal etmemesi halinde geçerlilik süresine bakılmaksızın daha önce alınan üretim izin belgeleri Bakanlıkça iptal edilir. Bakanlıkça verilen üretim izin belgelerinin geçerlilik süreleri 10 yıl olup, bu sürenin sonunda işyerleri, üretim izin belgelerinin yenilenmesi için Bakanlığa başvurur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İstihdam

Sorumlu Yönetici ve Eleman İstihdamı

Madde 7-

Gıda ve gıda ambalajı üreten işyerlerinde, sorumlu yönetici ve eleman aşağıdaki esaslara göre istihdam edilir.

a) 5590 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Kanununa göre ticaret siciline kayıtlı gıda maddesi üreten 60 Beygir gücünün üzerinde motor gücü bulunan işyerlerinde, en az 4 yıllık lisans eğitimi almış ziraat, gıda, kimya mühendisleri, kimyagerler, veteriner hekimler, su ürünleri mühendisleri ve biyologlar ile gıda bilimi konusunda en az yüksek lisans yapmış diğer meslek gruplarına mensup kişilerin eğitim dallarına uygun sorumlu yönetici olarak istihdamı zorunludur.

Gıda ambalajı üreten işyerlerinde ise sorumlu yönetici olarak ziraat, gıda, kimya mühendisleri, kimyager veya makine, petrol ve endüstri mühendislerinin istihdamı zorunludur.

Sorumlu yöneticinin atanması, kayıtlı bulunulan meslek odasından alınacak belge üzerine Noter onaylı sözleşme yapılır.

b) 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu Hükümlerine göre, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı işyerleri ile (a) bendi dışında kalan işyerleri, (a) bendine uygun olarak azami 5 işyeri için tek sorumlu yönetici İstihdam edebilecekleri gibi, üretimin nevine göre gıda bilimi konusunda eğitim görmüş tekniker ve teknisyen seviyesindeki elemanlar, her bir işyeri için sorumlu yönetici istihdam edilebilir.

Gıda üretim zincirinin uygun görülen aşama ve/veya aşamalarında istihdam edilecek olan ve gıda bilimi konusunda eğitim görmemiş usta seviyesindeki elemanların Tarım ve Köyişleri Bakanlığı koordinasyonunda sağlık Bakanlığı; illerdeki ticaret, sanayi, ticaret ve sanayi odaları ile esnaf ve sanatkarlar odalarının birlikte açacağı kurslardan “ustalık belgesi” almaları zorunludur. Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde daha önce Bakanlık ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından verilmiş ustalık belgeleri geçerlidir. (a) bendi için, işyeri yetkilisi ile sorumlu yöneticisi gıda üretim zincirinden birlikte sorumludur, (b) bendi için işyeri yetkilisi, sorumlu yöneticisi ile ustalar gıda üretim zincirinden birlikte sorumludur. Sadece üretildiği mekanda satılan gıda maddelerini üreten işyerleri ile (a) ve (b) betleri dışında kalan mevsimlik gıda maddesi üreten işyerlerinde üretim konusunda eğitim görmüş ustalar sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilir.

Madde 2- Aynı yönetmeliğe aşağıdaki Ek Madde eklenmiştir.

Ek Madde 1-

9/6/1998 tarihli ve 23367 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce gıda işletmelerinde sorumlu yönetici olarak çalışan ve halen bu görevi yürütmekte olan aynı yönetmeliğin 7. Maddesinin (a) bendinde belirtilen meslekler dışındaki meslek gruplarına ait kişilerin bu görevlerini devam ettirmeleri Bakanlık iznine tabidir.

Geçici Madde –

Gıda Maddeleri üreten işyerlerinin, bu yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde durumlarını bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirmeleri zorunludur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kontrol ve Denetim

Kontrol ve Denetim Esasları

Madde 8-

Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ürünlerin teknik ve hijyenik düzenlemeler yönünden kontrol ve denetimlerinde aşağıdaki esaslara uyulur.

Denetim, gıda kontrolörleri tarafından; Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında, işlemeyle ilgili olarak kullanılan alet, ekipman, makine ve taşıma araçları, Gıda maddelerinin üretimi ve hazırlanmasında kullanılan hammadde, yardımcı madde ve katkı, aroma ile diğer teknolojik yardımcılar, Yarı mamuller, Mamuller, Gıda maddeleri ile temas eden madde ve malzemeler ile temizleme ve bakım ürünleri, Gıda maddelerinin perakende satış noktaları hariç dağıtım safhaları, İşleme ve muhafaza teknikleri, Gıda maddelerinin etiketleme, taşıma ve depolanması, konularında yapılır.

Denetim, gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında veya uygun görülen aşama ve/veya aşamalarında denetim programına uygun olarak yılda en az iki kez; ayrıca gerekli görüldüğü zamanlarda veya şüphe ve şikayet üzerine yapılır. Denetim, önceden uyarı yapılmaksızın gerçekleştirilir.

İşyeri Sorumlulukları

Madde 9-

İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisi aşağıdaki hususları yerine getirmekle sorumludur:

Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında Gıda Kodeksinin 7. Bölümündeki Gıda Hijyenine uygun hijyenik kuralları sağlamak zorundadır. Gıda üretim zincirinde gıda güvenirliğini sağlamak ve gıda kontrol sistemlerini geliştirmek amacıyla öncelikle yüksek risk grubunda olan et, süt ve su ürünleri üreten işyerleri başta olmak üzere diğer gıda üreten işyerleri, aşağıdaki prensipleri periyodik olarak üretimin her aşamasında yerine getirir: Ürünle ilgili spesifik bilgi ve deneyime sahip bir kontrol grubu oluşturulmalıdır. Ürünün tam ve doğru bir tanımı yapılmalıdır. Gıdanın planlanan tüketim şekli v tüketicileri tanımlanmalıdır. Kontrol grubu tarafından bir akış şeması yapılmalıdır. Akış şemasının tüm basamakları ve süreleri kontrol grubu tarafından işlemlerle karşılaştırılmalı ve gerektiğinde akış şemasına ilaveler yapılmalıdır. Gıda üretiminin tüm basamaklarında; yetiştirme ve hasattan başlayarak işleme, imalat, depolama, dağıtım ve tüketim noktasına ulaşıncaya kadar olabilecek tehlikeler belirlenmeli ve bu tehlikelere karşı etkili olabilecek tedbirler saptanmalıdır. Muhtemel tehlikeyi engellemek veya en aza indirmek için üretim zincirinde “kritik kontrol noktaları” belirlenmelidir. Kritik kontrol noktalarına ait kritik limitler tespit edilmelidir. Kritik kontrol noktalarının belirlenen program doğrultusunda denetlenmesi için izleme sistemi oluşturulmalıdır. İzleme sisteminde belirli bir kontrol noktasında istenmeyen bir durum gözlendiği zaman etkin düzeltici önlemler alınmalıdır. Kontrol sisteminin etkili bir biçimde çalıştığı, ilave testler ve işlemlerle desteklenmelidir. Tüm bu aşamalarla ilgili kayıtların ve uygulanan işlemlerin yer aldığı bir dokümantasyon sistemi oluşturulmalıdır. Gıda maddelerini denetlemek üzere işyerine gelen gıda kontrolörlerine, denetim esnasında yardımcı olmak zorundadır. İşyerinin kapatılması veya sahip değiştirmesi halinde en geç 30 gün içerisinde bu durumu İl Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

İşyeri yetkilisi ve/veya sorumlu yöneticisinin bu Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasına göre yapılan denetim sonuçlarına karşı itiraz hakkı bulunur.

Kontrol ve Denetim İşlemleri

Madde 10-

Kontrol ve denetim işlemleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.

Gıda kontrolörleri; Gıda üretim zincirinin tüm aşamalarında bu yönetmeliğin amacına uygun olarak kontrol yapar ve bir denetim raporu düzenler, İşyerlerince yapılan izleme ve doğrulama kontrollerinin yerine getirilip getirilmediğini denetler, Gıda üretim zincirinin tüm aşamaları veya uygun görülen aşamaları ile ilgili olarak işyerinde tutulan üretim kontrolü ve laboratuar kayıtlarını inceler, gerektiğinde Bakanlıktaki dosyasında saklanmak üzere bunların birer fotokopisini alır ve bunu denetim defterine işler. Denetim işlemlerini mesleki bir gizlilik içinde yerine getirir. Denetim esnasında herhangi bir engelleme ile karşılaştığında durumu bir tutanak ile tespit eder ve işlem yapılmak üzere tutanağı İl Müdürlüğüne tevdi eder. Denetim esnasında, hammaddeden başlayarak hazırlama, işleme, imalat, paketleme, depolama, taşıma ve dağıtım aşamalarının herhangi birinde Gıda Kodeksine aykırılık gördükleri zaman durumu bir tutanak ile tespit eder, müsadereyi gerektirecek bir aykırılık var ise, aykırılık oluşturan ürün partisini yediemin sıfatıyla işyeri yetkilisine ve/veya sorumlu yöneticisine aynı tutanakla teslim eder. Denetim, gıda kontrolörünün gerektiğinde işyerinin sorumlu yöneticisi ve/veya çalışanlarıyla görüşmesi, işyerindeki ölçüm araçlarına göre kaydedilen değerleri okuması, ve/veya bu değerleri kendi araçlarıyla doğrulaması ile desteklenir. Denetim esnasında muayene ve analiz amacıyla gıda kontrolörü tarafından gerektiğinde numune alınır ve numune alma tutanağı ile numune alma etiketi hazırlanarak numuneye iliştirilir. Denetim esnasında üç takım halinde alınan numunelerden bir takımı işyerinde bırakılır, bir takım şahit numune olarak İl Müdürlüğünde ve ürünün yapısını bozmayacak şekilde tekniğine uygun muhafaza edilir, bir takım numune ise muayene ve analiz yapılmak üzere usulüne uygun olarak en kısa zamanda Bakanlık laboratuarına resmi prosedür ile gönderilir. Gıda maddelerinin laboratuar da muayene ve analizi sonucunda üç nüsha halinde muayene ve analiz raporu düzenlenir. Muayene ve analiz raporlarının biri laboratuar da kalır, diğer ikisi değerlendirme yapmak üzere ilgili İl Müdürlüğüne gönderilir. Gıda kontrolörleri, muayene ve analiz raporu ile denetim raporunu mevcut mevzuat kapsamında taklit, tağşiş ve sağlığa zararlı hususları da içerecek şekilde değerlendirir. Değerlendirme sonuçları olumlu yada olumsuz bulunduğunda her halükarda işyerine bildirilir. İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisi denetim sonuçlarının olumlu olması halinde, bu durumun kendilerine bildirilme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde şahit numuneyi alabilir veya aldırabilir. İşyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticisinin denetim sonuçlarına, kendilerine tebliğden itibaren azami 15 gün içerisinde itiraz hakkı mevcuttur. Raf ömrü 15 günden az olan ürünlerde işyeri sahibi ve/veya sorumlu yöneticinin ürünün raf ömrü süresince itiraz hakkı mevcuttur. Denetim sonuçlarına itiraz edildiğinde, şahit numunenin Bakanlığın görevlendirdiği diğer yetkili laboratuar da muayene ve analizi yaptırılır. Bu sonuçlar kesin olup, verilecek karara esas teşkil eder. İtiraz durumunda, şahit numunenin analiz ücreti işyerince ilgili laboratuara ödenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Kısıtlamalar

Sağlığın Korunması

Madde 11-

İnsan sağlığının korunması amacıyla, bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerde aşağıdaki hususlara uyulur.

Gıda Kodeksine uyulmaksızın imal edilemez, muameleye tabi tutulamaz, mübadele konusu yapılamaz, İnsan sağlığına zarar verecek muhteviyatta olamaz, içerisine zararlı bir madde katılamaz, böyle bir maddenin kalıntısı bulundurulamaz ve gıdaya zararlı özelliğe yol açacak herhangi bir işlem uygulanamaz. 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Karantina Kanunu kapsamında bulunan, yetiştirmeden muhafazaya kadar bitki hastalık ve haşerelerine karşı kullanılan zirai mücadele ilaçlarını, koruma maddelerini, bitki gelişmesini düzenleyici maddeleri, veya bunların artık ve reaktif ürünlerini izin verilen miktarlardan fazla ihtiva eden gıda maddeleri her ne surette olursa olsun mübadele konusu yapılamaz. İzin verilen sınırları aşan miktarda bulunan zirai ilaç, hormon, radyoaktif madde, plastik madde migrasyonu, herhangi bir kimyasal madde kalıntısı veya bu maddelerin değişimi sonucunda hasıl olan ürünleri dış veya iç kısımlarında taşıyan hayvan menşeli gıda maddeleri mübadele konusu yapılamaz.

İlaç olarak tescil edilmiş veya hayvan yemleri bakımından katkı maddesi olarak kabul edilmiş maddelerin canlı hayvana verilmiş olması halinde, bahse konu hayvanlardan elde edilen gıda maddeleri tespit edilen bekleme sürelerinin nazarı itibara alınmasından sonra mübadele konusu yapılabilir. Bu maddelerin ilaç olarak kullanılmaları halinde, henüz bekleme süreleri tespit edilmemişse tatbik edilmeleri 1734 sayılı Yem Kanunundaki hükümlere göre cereyan etmeyen farmakolojik etkileri bulunan maddelerin uygulanması halinde, bu maddelerin tatbik edilmesini müteakip belirlenen bekleme süresi geçmeden önce elde edilen hayvan menşeli gıda maddeleri mübadele konusu yapılamaz.

Bu kısıtlamaların uygulanmasından üreticiler, imalatçılar ve sanayiciler birlikte sorumludur.

Denetim sonucunda, bu maddedeki yasakları ihlal ettiği belirlenen gerçek ve tüzel kişilere Kararnamenin 4128 sayılı Kanunla eklenen 18/A ve 18/B maddelerine göre idari para cezası uygulanır ve Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

ALTINCI BÖLÜM

İhracat, İthalat, Gümrük Merkezleri

İhracat Kontrolleri

Madde 12-

Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin ihracat kontrolleri Bakanlıkça yapılır.

Kontrole ilişkin esaslar şunlardır:

İhracat kontrolü, alıcı ülke talepleri doğrultusunda ihracatının veya temsilcisinin malın denetlenmesini isteyen bir beyanname vermesi üzerine en seri şekilde üretim, depo antrepo veya işyerinden denetlemeye en uygun olanında ihracatçı veya temsilci de hazır bulunmak suretiyle yapılır.

Denetim esnasında muayene ve analiz etmek üzere gerektiğinde numune alınır. Denetim raporu ve analiz sonuçlarının değerlendirilmesinde alıcı ülke talebi ve/veya Gıda Kodeksi esas alınır.

Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin gıda güvenirliği açısından ihracat kontrolleri sadece Bakanlık tarafından yapılır.

İhracattan vazgeçilmesi halinde verilen belgeler Bakanlığa iade edilir.

Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlere ihracatçının veya temsilcisinin bir beyanname vermesi üzerine Bakanlıkça; İhracata konu ham, yarı mamul veya mamul maddelere kimyasal, fiziksel ve biyolojik yönden insan tüketimine uygun olduğuna dair gıda sertifikaları düzenlenir. Sertifikanın özellikleri ve geçerlilik süresi ürünün özelliğine ve ihraç edildiği ülkeye göre Bakanlıkça belirlenir. İhraç amacıyla üretimi yapılan ancak Gıda Kodeksine uygun olmayan ürünlerin yurt içinde mübadele konusu yapılması Bakanlığın iznine tabidir.

Mübadele konusu ürünler gıda güvenirliği açısından Bakanlıkça kontrol edilir. Kontrol sonucu uygun bulunan ürünler Gıda Kodeksinin ambalajlama ve etiketleme-işaretleme ile ilgili hükümlerine uygun olması halinde piyasaya arz edilir.

İhracatı kontrol sonucu uygun bulunan ürünlere belge düzenlenir.

İthalat Kontrolleri

Madde 13-

Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin ithalat kontrollerinde;

a) Bu Yönetmeliğin kontrol ve denetim ile ilgili hükümleri uygulanır ve Gıda Kodeksine uygunluk aranır.

b) Gıda Kodeksinde yer almayan ürünlerin ithalatında uluslararası mevzuata uygunluk aranır veya ikili ve/veya çoklu anlaşmalar dikkate alınır.

c) İthal edilen herhangi bir gıda maddesi, Gıda Kodeksine uygun etiketleme ve ambalaj yapılması ve satışa hazır hale getirilmesi şartıyla yurt içinde mübadele edilebilir.

Ambalajlama ve etiketleme işlemleri, raf ömrü ile kısıtlı olmak kaydıyla, ithalattan sonraki iki ay ve lüzum halinde Bakanlığın belirleyeceği ek süre içinde tamamlanmadığı takdirde ürünlerin yurt içinde satışına izin verilmez.

Ancak bu yasaklar;

Gümrük nezareti altında gümrük depoları ile antrepolarına konulan veya transit nakledilen, Yabancı devlet başkanları ile refakatindekiler tarafından bulundukları süre içinde kullanılmak üzere veya tüketilmek üzere getirilen, Diplomatik veya konsüler temsilciliklerine ait, Bilimsel amaçlar, sergiler veya benzer maksatlar için getirilen, Olağanüstü hallerde hibe olarak gönderilen, Ürün cinsine göre Bakanlıkça uygun görülen miktarda numune olarak gelen, Gemilerde bulunup açık denizlerde tüketilecek olan, gıda maddelerine uygulanmaz.

Gümrüklerde yapılan kontrollerde Gıda Kodeksine veya uluslararası standartlara uygun bulunmayan ürünler mahrecine iade edilir. Bakanlıkça gümrüklerde yapılan kontrollerde mevzuata veya uluslararası gıda standartlarına uymayan gıda maddelerinin serbest bölgeler hariç, yurt içine sokulması, dağıtılması ve satışı yasaktır.

Gümrük Merkezleri

Madde 14-

Gümrük merkezlerine ilişkin işlemlerde;

Gümrük teşkilatı olan yerlerde ithal ve ihraç edilecek gıda maddelerinin kontrolü için bakanlık, ilgili kurumların görüşünü alarak giriş ve çıkış kapılarını tespit ve ilan eder. Gıda endüstrisinin ve/veya gıda maddeleri dış ticaretinin yoğun olduğu yerlerde açılan kapılarda Bakanlıkça gıda ihtisas kontrol merkezleri kurulabilir. Bu kontrol merkezlerinde ithale ve ihraca konu gıda maddeleri gıda güvenirliği açısından denetlenir ve gıdalarda potansiyel tehlikelere karşı gerekli önlemler alınır. Kapılarda, transit geçecek gıda maddelerinin gıda güvenirliğini gösteren belgeler üzerinden kontrolü yapılır ve vize edilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Reklam

Reklam Yayınlama İlkeleri

Madde 15-

Gıdaların etiketlenmesi ve sunumuna ilişkin tüm reklamlar;

Yasal, ahlaki, dürüst ve doğru olmalıdır. Bu reklamlar gıdaya ilişkin düzenlemelere ve Gıda Kodeksine uygun olmalıdır. Aynı zamanda iş hayatında genel kabul gören rekabet ilkelerine de uygun olmalıdır. Hiçbir reklam yada talep kamuoyunun reklama olan güvenini sarsacak nitelikte olmamalıdır.

Tüketicilerin gıda konusundaki duyarlılığın yada bu alandaki olası bilgisizliğini istismar edecek biçimde tasarlanmamalıdır.

b) Gıdaların ambalajlanması, etiketlenmesi ve işaretlenmesi Gıda Kodeksine uygun olmalı ve içerdikleri istisnaların belirtilmesi zorunludur.

Etiketleme ve etiketlemede kullanılan yöntemler, gıda maddesinin fiyatı, bileşimi, özellikleri, miktarı, dayanıklılığı, orijin veya kökeni ve üretim tarihi, yöntemi ve koşulları, amaç için uygunluğu, kullanımı, onun kullanımından beklenen sonuçlar, yapılan test ve kontrollerin önemli özellikleri, resmi onayı, madalya, ödül ve diplomalar hakkında; yanıltıcı, gıda maddesinin sahip olmadığı etkileri veya özellikleri atfederek veya tüm benzer gıda maddeleri aynı karakteristiklere sahip olduğu halde, gıda maddesinin özel karaktere sahip olduğunu ileri sürecek şekilde olmamalıdır. Özel beslenme amaçlı gıdalar dahil herhangi bir gıda maddesinin hastalıkları önleme, iyileştirme ve tedavi özellikleri olduğunu bildirmek veya bu özellikleri ima etmek yasaktır. Yukarıdaki (c) ve (d) bendlerinde belirtilen yasaklama ve sınırlamalar; gıda maddesinin şekil, görünüm ve paketlenmiş olarak sunumuna kullanılan paketleme materyali ve düzenlemelerine, vitrinde yerleşimine ve reklamlarına da uygulanacaktır. Gıdaya ilişkin reklamlar araştırma sonuçlarını veya teknik ve bilimsel yayınlardan yapılan alıntıları çarpıtmamalıdır. İstatistikler gerçekte olduklarından daha fazla geçerlilik taşıyormuş gibi sunulmamalıdır. Bilimsel terimler yanıltıcı biçimde kullanılmamalıdır. Reklamlarda iddiaları, gerçekte sahip olmadıkları bir bilimsel temele sahipmiş gibi göstermek üzere bilimsel terminoloji ve yersiz bilimsel ifadeler kullanılmamalıdır. Gıda karşılaştırmalarını içeren reklamlarda karşılaştırma yanıltıcı olmamalı ve rekabet ilkelerine uyulmalıdır. Karşılaştırma konuları doğrulanabilir gerçeklere dayanmalıdır. Gerçek olmayan ve tanıklığına başvurulan kişinin tecrübesine dayanmayan hiçbir tanıklık yada onay ifadesine yer vermemeli veya atıfta bulunmamalıdır. Gerçekliğini yitiren yada başka nedenlerle uygulanamaz duruma gelen tanıklık yada onay ifadeleri kullanılmamalıdır.

ı) Doğrudan doğruya yada ima yoluyla hiçbir firmayı, hiçbir firmayı, hiçbir endüstriyel veya ticari faaliyeti, mesleği, hiçbir ürünü küçümseyerek veya alay konusu ederek yada benzer şekilde kötülememelidir.

Reklamlar bir başka firma, şirket yada kurumun adını, patent, marka veya amblem, logo ve diğer özgün kurumsal kimlik unsurlarını haksız biçimde kullanmamalıdır. Rakip firma, yada firmalar, yanıltıcı olduğu gerekçesiyle, bir gıda reklamının önlenmesini istediği hallerde yargı yollarına başvurabilir. Gıda reklamlarında genel ahlaki kurallara aykırı beyanlar, kelimeler, resim yada görüntüler bulunmamalıdır. Gıda reklamları başka reklamların genel kompozisyonunu, metnini, sloganını, görüntü düzenini, müzik ve ses efektlerini tüketiciyi yanıltacak yada karışıklığa yol açacak biçimde taklit etmemelidir. Gıda satışlarını teşvik için tüketiciyi çelişkilere yada yarışmalara katılmaya davet eden reklamlar tüketiciye indirimler yada armağanlar teklif eden reklamlar, pul, kupon ve bunlardan birkaçının bir arada sunulduğu reklamlar, teşvik kampanyalarında bütün şartları açıkça belirtmelidir. Böyle reklamlarda yapılan teklifler, ürünü, tüketicinin olduğundan daha çekici görmesine yol açmamalıdır. Esaslara ters düşen bir gıda reklamı, reklam verenin yada reklam veren adına harekat eden bir başka kişinin daha sonra tüketiciye doğru bilgi verdiği gerekçesiyle savunulamaz. Yanıltıcı reklam teşkil eden bazı haller şunlardır; Abartma, Mukayeseli reklamlarda, mukayesesi yapılan malın kime ait olduğunun belirtilmediği haller veya mukayesesi yapılan malın kime ait olduğunun belirtildiği ve en iyi kaydıyla yapılan reklamlar, Hatalı bilimsel araştırma sonuçlarına ve tanık beyanlarına dayandırılan reklamlar, Reklamlarda fiyatların kullanılması durumlarında özel indirim iddiaları, hediyeli satışlar, toptan satış fiyatına satışlar, tahliye dolayısıyla satış iddiaları, Gıdanın belli bir ödül kazandığını belirten reklamlar, Reklamlarda yanlış unvan veya mesleki adların kullanılması, Yukarıdaki (p) bendinde belirtilen hususlara birlikte reklamın yanıltıcı olmaması için ayrıca gıda reklamında; İfadenin vaadi desteklemesi, İfade ile gösteri arasındaki ilişkinin birbirini desteklemesi, Önemli noktaların açıklanması, İfadenin birden fazla anlamının olmaması, Belirsiz ifadeler kullanılmaması gerekir.

Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğüne bağlı Olarak bir “Gıda Reklamları Denetleme Komisyonu” kurulur. Bu komisyon ayda bir toplanarak bu Yönetmeliğe uygunluğunu denetler. Bu komisyonun çalışma esas ve usulleri Bakanlıkça belirlenir. Bu maddedeki hususlara uyulmaması durumunda Kararnamenin 4128 sayılı Kanunla eklenen 18/A ve 18/B maddelerine göre işlem yapılır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

İzin ve Tescil Ücretleri

Madde 16-

Bu Yönetmelik kapsamında ürünleri imal eden kamu,gerçek veya tüzel kişilere ait işyerleri,gıda sicil numarası ve üretim izin belgesi almak üzere Bakanlığı başvuru esnasında,Bakanlık gıda hizmetlerinde kullanılmak üzere Kararnamenin 5inci maddesine göre izin ve tescil ücretini öderler.

Müeyyideler

Madde 17-

Bu Yönetmelik hükümlerine uymayanlara Kararnamenin 4128 sayılı Kanunla eklenen 18/A ve 18/B maddelerine göre para cezası uygulanır.

Geçici Madde 1- Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin üretimini yapan kamu, gerçek veya tüzel kişilere ait işyerleri bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren;

Bu Yönetmeliğin 9. madde (b) hükümlerinde belirtilen esas ve usuller hariç olmak üzere, durum ve çalışmalarını en geç bir yıl içinde Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere uydurmak, Gıda siciline kaydolmak, gıda sicil numarası almak ve ilgili ürün kodeksi yayınlandıktan sonra imal ettikleri ürünlerin bileşiminde bulunan maddeleri tescil ettirerek üretim izin belgesi almak üzere en geç bir yıl içinde bakanlığa başvurmak, Et, süt ve su ürünleri işleyen işyerlerinden bu Yönetmeliğin 7. maddesinin (a) bendi hükümlerine uyanlar en geç iki yıl içerinde; aynı maddenin (b) bendi hükümlerine uyanlar ise en geç dört yıl içerisinde; üretim koşullarını bu Yönetmeliğin 9. maddesi 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen esas ve usullere uydurmak, (c) bendi dışında kalan işyerlerinden; bu Yönetmeliğin 7. madde (a) bendi hükümlerine uyanlar en geç üç yıl içerisinde; (b) bendi hükümlerine uyanlar ise en geç altı yıl içerisinde üretim koşullarını bu Yönetmeliğin 9. maddesi 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen esas ve usullere uydurmak, zorundadırlar.

Geçici Madde 2-

Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde üretim izin belgesi alınmış olan ürünler için işyerleri bu Yönetmeliğin geçici 1. maddesi (c) bendi hükmüne tabi değildir.

Talimat, Tebliğ

Madde 18-

Bu Yönetmeliğin uygulanmasıyla ilgili diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanacak tebliğ ve talimatlarla belirlenir.

Yürürlük

Madde 19-

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 20-

Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

EK: 1

Gıda Sicili Başvurusu

İşyeri ve ürün ile ilgili bilgiler

1- İşyerinin adı, adresi, tel-faks numarası.

2- İşyeri sahibinin ve sorumlu yöneticinin adı ve soyadı.

3- Sorumlu Yöneticinin noter onaylı sözleşmesi ve diploma sureti.

4- İşyeri çalışma izin belgesi.

5- Kapasite raporu.

6- Marka tescil belgesi.

7- İllerdeki ticaret,sanayi,ticaret ve sanayi odaları,esnaf ve küçük sanatkar odaları ve/veya diğer meslek kuruluşlarına üyelik belgesi.

8- Bakanlık adına açtırılan hesaba ücretin yatırıldığına dair makbuz sureti.

9- İşyerinde üretilen veya üretilecek ürünler veya ürün gruplarının adı.

10-Aşağıda yer alan ifadenin doğrulanması.

İşyerimizden imal etmek istediğimiz tüm ürünler için bakanlığınıza başvuruda bulunarak üretim izni alınacaktır. Aksi takdirde Bakanlıkça tarafımıza verilen gıda sicil numarasının iptal edileceğini taahhüt ederiz. İşyeri Yöneticinin Sorumlu Yöneticinin

Adı-Soyadı Adı- Soyadı

İmza Mesleği

İşyeri Kaşesi İmza

EK: 2

Türk Gıda Kodeksinde Yer Alan Ürünler İçin Üretim İzin Başvurusu

İşyeri ve ürün ile ilgili bilgiler

1- İşyerinin adı, adresi, tel-faks numarası.

2- İşyeri sahibinin ve sorumlu yöneticinin adı ve soyadı.

Sorumlu Yöneticinin noter onaylı sözleşmesi ve diploma sureti. Gıda sicil numarası Bakanlık adına açtırılan hesaba ücretin yatırıldığına dair makbuz sureti. (x) maddesi ile ilgili bilgiler. (xx) maddenin adı, % tam bileşimi. Gıda maddesi ile temasta bulunan ambalajın türü, ambalaj izni ve tarihi. Aşağıda yer alan ifadenin doğrulanması.

İşyerimizden imal etmek istediğimiz tüm ürünler için bakanlığınıza başvuruda bulunarak üretim izni alınacaktır. Aksi takdirde Bakanlıkça tarafımıza verilen gıda sicil numarasının iptal edileceğini taahhüt ederiz. İşyeri Yöneticinin Sorumlu Yöneticinin

Adı-Soyadı Adı- Soyadı

İmza İşyeri Kaşesi Mesleği İmza

Açıklamalar

Üretim bildiriminde bulunulan her ürün için gıda-katkı-aroma-ambalaj vb. ifadelerden biri yazılmalıdır.

Örneğin

Üretim bildiriminde bulunulan ürünün spesifik adı belirtilmelidir. (Örneğin: Sitrik asit)

EK: 3

Gıda ile Temasta Olan Ambalaj Üretim İzin Başvurusu

İşyeri ve ürün ile ilgili bilgiler

1- İşyerinin adı, adresi, tel-faks numarası.

2- İşyeri sahibinin ve sorumlu yöneticinin adı ve soyadı.

Sorumlu Yöneticinin noter onaylı sözleşmesi ve diploma sureti. Marka tescil belgesi. Bakanlık adına açtırılan hesaba ücretin yatırıldığına dair makbuz sureti. Noter onaylı gayri sıhhi müessese ruhsatı. Sanayi kapasite raporu. Üretim akış şeması. Üretilecek maddenin hangi gıda ile temasta kullanılacağı. Hammaddenin ticari ve kimyasal adı. Katkı maddesi kullanılacaksa kullanım amacı ve yüzde miktarı. Boyar madde uygulaması yapılacaksa kullanılacak boyaların ticari ve kimyasal adı ile uluslararası endeks numarası, masterbach boyada ayrıca yüzde miktarı ve taşıyıcısı. Hammadde ve katkı maddelerine ait fatura fotokopisi. Analiz raporları ( son ürüne göre migrasyon, toksikolojik, boya geçirgenlik, VCM vs. ) Kullanılmadan önce kontaminasyona meydan vermemek için konulduğu dış ambalajdaki etiket örneği.

Dış ambalaj etiket örneğinde en az aşağıdaki bilgiler bulunacaktır:

Ürünün ticari ve kimyasal adı :

Üretim Tarihi :

Ambalaj içindeki ürün miktarı :

Parti ve seri numarası :

Üretildiği firma adı ve adresi :

Depolama koşulları :

“Tarım ve Köyişleri Bakanlığının . . . . . . . . . tarih ve . . . . . . . .sayılı izni ile üretilmiştir” ifadesi.

EK: 4

Türk Gıda Kodeksinde Yer Almayan Ürünler İçin Üretim İzin Başvurusu

İşyeri ve ürün ile ilgili bilgiler

1- İşyerinin adı, adresi, tel-faks numarası.

2- İşyeri sahibinin ve sorumlu yöneticinin adı ve soyadı.

Sorumlu Yöneticinin noter onaylı sözleşmesi ve diploma sureti. Marka tescil belgesi Gıda sicil numarası Bakanlık adına açtırılan hesaba ücretin yatırıldığına dair makbuz sureti. (x) maddesi ile ilgili bilgiler. (xx) maddenin adı, % tam bileşimi. Üretiminde kullanılan hammadde, yardımcı madde, katkı, aroma maddelerinin spesifikasyonları, aroma maddelerinin klasifikasyonları. Üretim teknolojisi, üretim akım şeması (kısaca) İlgili mevzuata uygun etiket örneği. Gıda maddesi ile temasta bulunan ambalajın türü, ambalaj izni ve tarihi. Gıda maddesi ile ilgili besin öğesi tablosu. Çalışma izin belgesi. Kapasite raporu. “Tarım ve Köyişleri Bakanlığının . . . . . . . . . tarih ve . . . . . . . .sayılı izni ile üretilmiştir” ifadesi.

Açıklamalar:

Üretim bildiriminde bulunulan ürün grubuna göre gıda-katkı-aroma-ambalaj vb. ifadelerden biri yazılmalıdır.

Örneğin: Aroma maddesi

Üretim bildiriminde bulunulan ürünün spesifik adı belirtilmelidir.

Örneğin: Doğala özdeş çilek aroması

9 Ağustos 2006 ÇARŞAMBA           Resmî Gazete     Sayı: 26254

HAYVANCILIK İŞLETMELERİNİN KURULUŞ, ÇALIŞMA, DENETLEME USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; hayvancılık işletmelerinin asgari teknik, sağlık ve hijyenik şartlara uygun olarak kurulmasını, orta ve büyük ölçekli ekonomik hayvancılık işletmelerinin yaygınlaştırılmasını ve bu işletmelerin verimli çalışmasını, hayvan sağlığı, hayvan refahı ve halk sağlığının korunarak hayvansal gıda güvenliğini sağlamaktır.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişilere ait ticari ve zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerinin kuruluş, çalışma ve denetleme esaslarını kapsar.

(2) Bu Yönetmelik, özel mevzuatla düzenleme getirilen gerçek ve tüzel kişilere ait kuluçkahane ve damızlık kanatlı hayvan işletmeleri ile deney hayvanları ve balık işletmelerini kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 32/A maddesi, 28/2/2001 tarihli ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ve 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık:

Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

b) Çalışma izni:

Bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler ile asgari teknik ve hijyenik şartları uygun işletmelere faaliyet yapabilmeleri için Mülki İdare Amirliğince verilen izni,

c) Genel müdürlük:

Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ç) Hayvancılık işletmesi:

Aynı adreste bir tür veya değişik türlerdeki hayvanların barındırıldığı, yetiştirildiği, bakım ve beslemesinin yapıldığı gerçek ve tüzel kişilere ait ticari ve/veya zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerini,

d) İl müdürlüğü:

Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı il müdürlüklerini,

e) İlçe müdürlüğü:

Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı ilçe müdürlüklerini,

f) İl/ilçe tespit komisyonu:

Kadastro geçmemiş yerler için il ve ilçelerde; il/ilçe müdürlüğü teknik elemanının başkanlığında, tapu ve kadastro teşkilatının teknik elemanı, ziraat odasının olduğu yerlerde ziraat odasının yetkili temsilcisi, ormanlık veya ormanla ilişkili alanlarda çevre ve orman ile orman genel müdürlüğü mahalli teşkilatlarının teknik elemanından ve köy/mahalle muhtarından oluşan komisyonu,

g) Komisyon:

Mülki idare amirince il/ilçe müdürlükleri bazında bir hükümet veteriner hekimi başkanlığında; zootekni, tarımsal yapılar veya kültür teknik bölümü mezunu bir ziraat mühendisi ve bir veteriner hekim veya bir veteriner sağlık teknikeri/inşaat teknikeri veya veteriner sağlık teknisyeni/inşaat teknisyeni ile kurulacak işletmenin yeri, özelliği ve kapasitesi dikkate alınarak ve gerektiğinde ilgili belediye veya il özel idare müdürlüğü gibi yerel mahalli idareler, Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilat yetkilileri ile gerektiğinde diğer ilgili kurum ve kuruluşları oluşturulan en az 3 kişilik heyeti,

ğ) Kuruluş izni:

Yer seçim raporu ile hayvancılık işletmesine ait bilgi ve belgelerin komisyonca uygun bulunması durumunda hayvancılık işletmesinin kurulması için Mülki İdare Amirliğince verilen izin yazısını,

h) Muvafakat belgesi:

Birden fazla kişiye ait arazide kurulu veya kurulacak olan hayvancılık işletmelerinde diğer hissedarlarla yapılmış muhtar onaylı olan ve bu Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan belgeyi, eğer arazinin mülkiyeti eş ve/veya anne, baba ve çocuklara ait hayvancılık işletmelerinde ise maliklerin onaylarının bulunduğu bu Yönetmeliğin Ek-2’sinde yer alan belgeyi,

ı) Sağlık koruma bandı:

Hayvancılık işletmesinin çevreye olan zararlı etkisini önlemek, işletmede yetiştirilen hayvanları dışarıdan gelecek hastalık ve zararlılar ile diğer tehlikelere karşı korumak ve hayvanların sağlıklı yetiştirilmesini sağlamak amacıyla, işletmenin özelliğine ve kapasitesine göre işletme arazisi içinde veya dışında bırakılması gereken asgari uygun koruma mesafesini,

i) Taahhütname:

Kurulu veya kurulacak hayvancılık işletmesini kullanan veya kullanacak olan hissedarların söz konusu muvafakat nameye sahip olmaması durumunda vereceği noter onaylı tek taraflı bu Yönetmeliğin Ek-3’ünde yer alan belgeyi,

j) Ticari amaçlı hayvancılık işletmesi:

Zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesi tanımı dışında kalan ve ticari amaç için faaliyet gösteren hayvancılık işletmelerini,

k) Yer seçim raporu:

Kurulacak olan hayvancılık işletmesi yerinin komisyonca inceleme ve değerlendirilmesi sonucunda düzenlenen raporu,

l) Zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesi:

Ticari amaç dışında ailenin zatî ihtiyaçları veya hobi için beslenen en fazla 4 baş sığır ve/veya tek tırnaklı gibi büyükbaş, ve/veya 10 baş koyun-keçi ve/veya 2 baş domuz ve/veya 350 adet tavuk, horoz, ördek, kaz, bıldırcın, keklik, sülün ve benzeri kanatlı hayvan ve/veya 4 adet devekuşu ve/veya 50 adet tavşan kapasitesi bulunduran hayvancılık işletmelerini, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Yeni Kurulacak Ticari Amaçlı Hayvancılık İşletmelerinin Yer Seçimi, Kuruluşu ve Çalışma İzinleri

Yer seçim raporu için müracaat

MADDE 5 – (1) Yeni kurulacak ticari amaçlı hayvancılık işletmeleri için yer seçim raporu alınması zorunludur. Bu amaçla aşağıdaki belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat edilir.

a) Dilekçe.

b) Bu Yönetmeliğin Ek-4’üne uygun olarak doldurulmuş beyanname.

c) Hayvancılık işletmesi kurulacak arazinin plan krokisi ve çapı.

ç) İşletmenin kurulacağı arazinin aidiyetini gösteren bu Yönetmeliğin Ek-5’indeki belgelerden biri.

(2) İşletmenin kurulacağı yer birden fazla kişiye ait ise ve işletme arazisini hissedarlardan birinin kullanması durumunda diğer hissedarlarla yapılmış muhtar onaylı bu Yönetmeliğin Ek-1’ine uygun olarak doldurulan muvafakat belgesi veya hayvancılık işletmesini kullanacak hissedarın söz konusu muvafakatnameye sahip olmaması durumunda vereceği noter onaylı tek taraflı bu Yönetmeliğin Ek-3’üne uygun olarak doldurulan taahhütname istenir. Ticari hayvancılık işletmesinin kurulacağı yerin mülkiyeti eş ve/veya akrabaları olan anne, baba ve çocuklara ait ise maliklerin onaylarının bulunduğu bu Yönetmeliğin Ek-2’sine uygun muvafakat belgesi istenir.

(3) Vesayet altındaki kişiler için de mahkeme kararının onaylı sureti istenir. Vesayet altındaki kişiler vasileri aracılığı ile başvurabilirler. Gerekli bilgiler vasi tarafından sağlanır ve verilecek izinler vesayet altındaki kişi adına düzenlenir.

Yer seçim raporunun verilmesi

MADDE 6 –

(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan ticari hayvancılık işletmelerinin yer tespitinin yapılabilmesi için; öncelikle kurulacak işletme arazisinin belediye veya mücavir alan içinde bulunması durumunda yerel belediye, sağlık ile çevre ve orman teşkilatlarından, mücavir alan dışında bulunması durumunda ise; ilgili il özel idare müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve varsa Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları ile ilgili yerel kurumlardan, işletme arazisinin özelliği, özel bir koruma alanı içinde olup olmadığı, özel mevzuatları gereği yer seçiminin uygunluğu, imar planı kararı gerekip gerekmediği veya komisyonda görev alıp almayacakları konusunda görüşleri alınır.

(2) Bakanlıkça daha önce çalışma izni verilmiş kuluçkahane ve kanatlı damızlık işletmelerinin 1 km. yakınında kurulacak ticari hayvancılık işletmeleri için; yürürlükte bulunan kuluçkahane ve damızlık işletmelerine çalışma izni verilmesi ile ilgili mevzuat gereği oluşturulan komisyondan da uygun olduğuna dair görüş alınır.

(3) Ayrıca yer seçimi komisyonuna il müdürlüklerinden tarım arazilerinin korunması ve kullanılmasına dair mevzuat kapsamında çalışmalarda bulunan ve bu konuda eğitim almış bir personelin de katılımı sağlanır

(4) 3285 sayılı Hayvan Sağlığı Zabıtası Kanunu ve 22/2/1989 tarih ve 89/13838 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Hayvan Sağlığı Zabıtası Yönetmeliği ile yürürlükteki diğer ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda kurulacak ticari hayvancılık işletmesinin yeri, özelliği ve kapasitesi de dikkate alınarak; komisyon tarafından sağlık koruma bandı mesafesi tespit edilir. Sağlık koruma bandı için uygun mesafe tespitinde; hayvancılık işletmesinin çevre ve halk sağlığına yapacağı zararlı etkiler, kirletici unsurlar ve hayvan hastalıklarının yayılışını en aza indirecek hususlar dikkate alınır. Uygun mesafe tespitinde hayvancılık işletmesinin kendi arazisi içerisinde diğer komşu arazilere, karayoluna uygun mesafe uzaklıkta olması ve komşu arazide başka bir hayvancılık işletmesinin bulunması durumunda ise arazide kurulacak hayvan barınağının önceden kurulu hayvan barınağından en uzak noktada olacak şekilde kurulması veya işletmelerin özelliğine ve kapasitesine göre işletme dışında uygun mesafe tespitinin yapılması esastır.

(5) Sanayi bölgeleri etrafındaki sağlık koruma bandı, sanayi bölgesi sınırı esas alınarak tespit edilir. Çevresel etki değerlendirme raporu düzenlenmesi gereken tesislerde bu rapordaki mesafeler dikkate alınır.

(6) Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda komisyonca bu Yönetmeliğin Ek-6’sında yer alan yer seçim raporu düzenlenir. Bu raporun bir nüshası yazı ile başvuru sahibine bildirilir. Usulüne uygun olarak gerekli bilgi ve belgeler ile yapılan müracaat üzerine, il/ilçe müdürlükleri tarafından yer seçim raporunun bir nüshası yazı ile en geç 30 gün içinde başvuru sahibine bildirilir. Uygun yer seçim raporu 1 yıl süre için geçerlidir.

Kuruluş izni için müracaat

MADDE 7 –

(1) Ticari amaçlı hayvancılık işletmesi kuracak olanlar uygun yer seçim raporunun düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde kuruluş izni almak için müracaat etmek zorundadır. Bu tür işletmeleri kurmak isteyenler aşağıdaki belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat ederler.

a) Dilekçe.

b)Yer seçimi raporuna göre imar planı kararı gereken işletmelerin 2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan onaylı imar planı.

c) İşletmenin yerini belirleyen; yerleşim yeri ve çevresini gösteren, ilgili imar kuruluşunca tasdik edilmiş 1/500 veya 1/1000 ölçekli vaziyet planı.

ç) İşletmeye ait tüm bölümleri içeren detaylı, teknik resim kurallarına göre hazırlanmış plan, kesit ve görünüşleri içeren 1/50 veya 1/100 ölçekli il müdürlüğü’nün proje birimleri tarafından teknik yönden incelenerek, uygun bulunduğu onaylanan bir adet mimari proje.

d) Kuruluş işlemlerine ilişkin iş akım şeması-termin planı ve bu konudaki açıklama raporu.

(2) 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 27 nci maddesi kapsamında kalanlar hariç bütün yapıların yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni alması zorunludur. İmar Kanununun 27 nci maddesine göre, belediye ve mücavir alanlar dışında planı bulunmayan köy ve mezraların yerleşik alanları ve civarında sadece köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca yapılacak hayvancılık amaçlı yapılar için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aranmaz. Ancak, yapı projelerinin fen ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair valilik görüşü alınmasından sonra, muhtarlıkça izin verilmesi ve bu izne uygun olarak yapının yapılması şarttır. Ayrıca yapının fen ve sağlık kurallarına uygunluğu İmar Kanununun 30 uncu maddesine göre valilikçe belirlenir.

Kuruluş izni verilmesi

MADDE 8 –

(1) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan ve komisyonca uygun görülen ticari amaçlı hayvancılık işletmelerine kuruluş izni verilmeden önce il/ilçe müdürlükleri tarafından özel izin vermekle yetkili ve görevli kurumlardan ilgili imar kuruluşlarınca vaziyet planları tasdik edilmiş olanlardan yeniden görüş istenmez. Ancak belediye veya mücavir alan içinde kurulacak ticari hayvancılık işletmeleri için yerel sağlık, çevre ve orman teşkilatlarından, mücavir alan dışında kurulacak ticari hayvancılık işletmeleri için de il özel idare müdürlüğünden, çevre ve orman ile varsa orman genel müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi diğer ilgili yerel kuruluşlardan kuruluş izni verilmesi için uygun olduğuna dair görüş alındıktan sonra işletmelere Mülki İdare Amirliğince yazı ile kuruluş izni verilir.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımından sonra yeni kurulacak hayvan barınakları mesken altında veya üstünde kurulamaz. Bu tip işletmeler için kuruluş izni verilmez.

(3) Hastalık nedeniyle bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen riskli sulak alanlar çevresindeki en az 1 km. mesafeli alanda kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanları için kümes kurulmasına izin verilmez.

(4) Ticari amaçlı kanatlı işletmelerinde, suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanlarını barındıracak olan ve bu kanatlı hayvanlarını açıkta gezdirmek isteyen ticari hayvancılık işletmelerinin plan ve projelerinde kümes hayvanlarının gezinti yeri olarak belirledikleri gezinti yerlerinin etrafını ve devekuşu gezinti yerleri hariç diğer kümes hayvanları gezinti yerlerinin üstü, kümes hayvanlarının yabani kuşlarla irtibatını kesecek şekilde kuş teli, ağ veya uygun başka bir yapı malzemesi ile örtülmüş olarak gösterilmesi zorunludur.

(5) Kuruluş izni yazısı bir yıl için geçerlidir. Bu süre içinde ticari hayvancılık işletmesini tamamlayamayan gerçek ve tüzel kişilere uygun görüldüğü taktirde bir yıla kadar ek süre verilebilir. Müracaatlar en geç bir ay içerisinde cevaplandırılır.

Çalışma izni için müracaat

MADDE 9 –

(1) Kuruluş izni alarak onaylı projelerine göre inşa edilmiş ticari amaçlı hayvancılık işletmesi için çalışma izni almak zorunludur. Çalışma izni için aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat edilir.

a) Dilekçe.

b) Çalışma izni alacak işletmenin bir şirkete ait olması halinde şirketin kuruluşunu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi.

c) Çalışma izni alacak işletmede çalışacak teknik personelin ilgili meslek odasına kayıtlı olduğuna dair meslek odasınca verilen belge, yabancı uyrukluların ise ilgili meslek odasına geçici üyelik belgesi.

ç) Domuz işletmelerindeki hayvanların nerede kestirileceği, etlerinin bütün ve yarım gövde, parçalanmış karkas, kemikli, kemiksiz, yağlı ve yağsız etlerin pazarlama şekli ve nerelere pazarlanacağına ilişkin yazılı belge.

d) Domuz etlerinin kıyma halinde pazarlanması ve sucuk, salam, sosis, kavurma ve benzeri işlenmiş ürünlerde kullanılması izne tabi olduğundan bu doğrultuda alınan izin belgesi.

Çalışma izni verilmesi

MADDE 10 –

(1) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan ticari amaçlı hayvancılık işletmesinin kurulduğu yer asgari teknik, hijyenik ve sağlık şartları ile aşağıda belirtilen şartlar yönünden komisyon tarafından mahallinde incelenir.

a) İşletme çevresinin yeterli yükseklikte çit, duvar veya tel örgü ile çevrili olması gerekir.

b) Ticari amaçlı kanatlı işletmelerinde, suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanlarını barındıracak olan ve bu kanatlı hayvanlarını açıkta gezdirmek isteyen ticari hayvancılık işletmelerinde projede gösterilen yerde veya gezinti yerlerinin seyyar olma durumunun da ise projeye uygun şartlarda gezinti yerlerinin etrafı ile üstünün, kümes hayvanları ile yabani kuşların temas etmesini önleyecek şekilde kuş teli, ağ veya başka bir yapı malzemesi ile sınırlandırılmış olması gerekir.

c) İşletmenin büyüklüğüne veya kapasitesine bağlı olarak, işletme arazisinin uygun bir yerinde, üzeri kapalı, çevre, toplum ve hayvan hayatı için tehlike arz etmeyecek şekilde gerekli önlemler alınarak, işletmeden çıkacak olan atık, kirli su ve sıvıların toplanacağı, sızdırmayan, uygun derinlik ve büyüklükte projeye uygun fosseptik çukurunun bulunmasına, eğer işletmede kullanılan içme ve kullanma suyu şebeke suyundan değil de kuyu artezyen, kaynak suyu gibi bir su kaynağından getiriliyorsa, fosseptik çukurunun bu su kaynağından en az 15 metre uzakta olması gerekir.

ç) İşletmede birikecek olan hayvan dışkıları ve benzeri atık katı maddelerin çevre ve toplum sağlığına zarar vermeyecek şekilde ve çevreyi rahatsız edici mahiyette olmaması bakımından, işletmenin büyüklüğü veya kapasitesine bağlı olarak yeterli büyüklükte, çevresi beton duvar ile çevrili bir katı atık deposu tesis edilerek katı atıkların burada muhafaza edilmesi gerekir.

(2) Komisyonda yer almayan yerel mahalli idarelerden, sağlık, çevre ve orman, bayındırlık ve iskan ile orman genel müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer yerel kuruluşlardan çalışma izni verilmesinde sakınca olup olmadığı konusunda görüş alınır. Bu kurumlardan gelen görüşlerin uygun olması durumunda bu Yönetmeliğin Ek-7’sinde yer alan Çalışma İzni Raporu düzenlenir.

(3) Düzenlenen çalışma izni raporunun uygun olması ve işletmeye ait dosyanın komisyon tarafından son kontrolünün yapılmasından sonra 5 gün içinde bu işletmeye Mülki İdare Amirliğince bu Yönetmeliğin Ek-8’inde yer alan çalışma izni verilir.

(4) Komisyonca uygun bulunmayan işletmelere de uygun bulunmama nedenleri açıklanarak düzenlenen çalışma izni raporunun bir nüshası yazı ile müracaat sahibine bildirilir. Tespit edilen eksikliklerin verilen süre içerisinde işletme tarafından giderilmesi durumunda bu işletme komisyon tarafından mevcut yönetmelik kapsamında tekrar değerlendirmeye alınır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yeni Kurulacak Zatî İhtiyaç Amaçlı Hayvancılık İşletmelerinin Yer Seçimi, Kuruluşu ve Çalışma İzinleri

Yer seçim raporu için müracaat

MADDE 11 –

(1) Yeni kurulacak zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmeleri için yer seçim raporu alınması zorunludur. Bu amaçla aşağıdaki belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat edilir.

a) Dilekçe.

b) Bu Yönetmeliğin Ek-4’üne uygun olarak doldurulmuş beyanname.

c) Zatî ihtiyaç hayvancılık işletmesi kurulacak arazinin plan krokisi ve çapı.

ç) İşletmenin kurulacağı arazinin aidiyetini gösteren Yönetmeliğin Ek-5’inde açıklanan belgelerden biri,

(2) İşletmenin kurulacağı yer birden fazla kişiye ait ise ve işletme arazisini hissedarlardan birinin kullanması durumunda diğer hissedarlarla yapılmış muhtar onaylı bu Yönetmeliğin Ek-1’ine uygun olarak doldurulan muvafakat belgesi veya hayvancılık işletmesini kullanacak hissedarın söz konusu muvafakatnameye sahip olmaması durumunda vereceği noter onaylı tek taraflı bu Yönetmeliğin Ek-3’üne uygun olarak doldurulan taahhütname istenir. Zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesinin kurulacağı yerin mülkiyeti eş ve/veya anne, baba ve çocuklara ait ise maliklerin onaylarının bulunduğu bu Yönetmeliğin Ek-2’sine uygun muvafakat belgesi istenir.

(3) Vesayet altındaki kişiler için de mahkeme kararının onaylı sureti istenir. Vesayet altındaki kişiler vasileri aracılığı ile başvurabilirler. Gerekli bilgiler vasi tarafından sağlanır ve verilecek izinler vesayet altındaki kişi adına düzenlenir.

Yer seçim raporunun verilmesi

MADDE 12 –

(1) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen, bilgi ve belgeleri tamam olan zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerinin yer tespitinin yapılabilmesi için; öncelikle kurulacak işletme arazisinin belediye veya mücavir alan içinde bulunması durumunda yerel belediye, Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının yerel teşkilatlarından, mücavir alan dışında bulunması durumunda ise ilgili il özel idare müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve varsa Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer kurumlardan işletme arazisinin özelliği, özel bir koruma alanı içinde olup olmadığı, özel mevzuatları gereği yer seçiminin uygunluğu, imar planı kararı gerekip gerekmediği veya komisyonda görev alıp almayacakları konusunda görüşleri alınır.

(2) Bakanlığımızca daha önce çalışma izni verilmiş kuluçkahane ve kanatlı damızlık işletmelerinin 1 km. yakınında kurulacak zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmeleri için; yürürlükte bulunan kuluçkahane ve damızlık işletmelerine çalışma izni verilmesi ile ilgili yönetmelik gereği oluşturulan komisyondan da uygun olduğuna dair görüş alınır.

(3) Ayrıca yer seçimi komisyonuna il müdürlüklerinden tarım arazilerinin korunması ve kullanılmasına dair mevzuat kapsamında çalışmalarda bulunan ve bu konuda eğitim almış bir elemanın da katılımı sağlanır.

(4) Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda komisyonca bu Yönetmeliğin Ek-6’sında yer alan yer seçim raporu düzenlenir. Bu raporun bir nüshası yazı ile başvuru sahibine bildirilir. Usulüne uygun olarak gerekli bilgi ve belgeler ile yapılan müracaat üzerine, il/ilçe müdürlükleri tarafından yer seçim raporunun bir nüshası yazı ile en geç 30 gün içinde başvuru sahibine bildirilir. Uygun yer seçim raporu 1 yıl süre için geçerlidir.

Kuruluş izni için müracaat

MADDE 13 –

(1) Zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesi kuracak olanlar uygun yer seçim raporunun düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde kuruluş izni almak için müracaat etmek zorundadır. Bu tür işletmeleri kurmak isteyenler aşağıdaki belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat ederler.

a) Dilekçe.

b) Yer seçimi raporuna göre imar planı kararı gereken işletmelerin 2/11/1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan onaylı imar planı.

c) İşletmenin yerini belirleyen; yerleşim yeri ve çevresini gösteren, ilgili imar kuruluşunca tasdik edilmiş 1/500 veya 1/1000 ölçekli vaziyet planı.

ç) İşletmeye ait tüm bölümleri içeren detaylı, teknik resim kurallarına göre hazırlanmış plan, kesit ve görünüşleri içeren 1/50 veya 1/100 ölçekli il müdürlüğü’nün proje birimleri tarafından teknik yönden incelenerek, uygun bulunduğu onaylanan, zootekni, tarımsal yapılar veya kültür teknik bölümü mezunu bir ziraat mühendisi tarafından yapılarak imzalanan bir adet proje.

(2) İmar Kanununun 27 nci maddesi kapsamında kalanlar hariç bütün yapıların yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni alması zorunludur. İmar Kanununun 27 nci maddesine göre, belediye ve mücavir alanlar dışında planı bulunmayan köy ve mezraların yerleşik alanları ve civarında sadece köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca yapılacak hayvancılık amaçlı yapılar için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aranmaz. Ancak, yapı projelerinin fen ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair valilik görüşü alınmasından sonra, muhtarlıkça izin verilmesi ve bu izne uygun olarak yapının yapılması şarttır. Ayrıca yapının fen ve sağlık kurallarına uygunluğu İmar Kanununun 30 uncu maddesine göre valilikçe belirlenir.

Kuruluş izni verilmesi

MADDE 14 –

(1) Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan ve komisyonca uygun görülen zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerine kuruluş izni verilmeden önce il/ilçe müdürlükleri tarafından özel izin vermekle yetkili ve görevli kurumlardan ilgili imar kuruluşlarınca vaziyet planları tasdik edilmiş olanlardan yeniden görüş istenmez. Ancak belediye veya mücavir alan içinde kurulacak ticari hayvancılık işletmeleri için Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının yerel teşkilatlarından, mücavir alan dışında kurulacak ticari hayvancılık işletmeleri için de il özel idare müdürlüğünden, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi diğer ilgili yerel kuruluşlardan kuruluş izni verilmesi için uygun olduğuna dair görüş alındıktan sonra işletmelere Mülki İdare Amirliğince yazı ile kuruluş izni verilir.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımından sonra yeni kurulacak hayvan barınakları mesken altında veya üstünde kurulamaz. Bu tip işletmeler için kuruluş izni verilmez. 

(3) Hastalık nedeniyle Bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen, riskli sulak alanlar çevresindeki yaklaşık 1 km. mesafeli alanda kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanları için kümes kurulmasına izin verilmez.

(4) Zatî ihtiyaç amaçlı kanatlı işletmelerinde, suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanlarını barındıracak olan ve bu kanatlı hayvanlarını açıkta gezdirmek isteyen hayvancılık işletmelerinin plan ve projelerinde kümes hayvanlarının gezinti yeri olarak belirledikleri gezinti yerlerinin etrafını ve devekuşu gezinti yerleri hariç diğer kümes hayvanları gezinti yerlerinin üstü, kümes hayvanlarının yabani kuşlarla irtibatını kesecek şekilde kuş teli, ağ veya uygun başka bir yapı malzemesi ile örtülmüş olarak gösterilmesi gerekir.

(5) Kuruluş izni yazısı bir yıl için geçerlidir. Bu süre içinde zatî ihtiyaç hayvancılık işletmesini tamamlayamayan gerçek ve tüzel kişilere uygun görüldüğü taktirde bir yıla kadar ek süre verilebilir. Müracaatlar en geç bir ay içerisinde cevaplandırılır.

Çalışma izni için müracaat

MADDE 15 –

(1) Kuruluş izni alarak onaylı projelerine göre inşa edilmiş zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesi için çalışma izni almak zorunludur. Çalışma izni için aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte Mülki İdare Amirliğine müracaat edilir.

a) Dilekçe.

b) Çalışma izni alacak işletmenin bir şirkete ait olması halinde şirketin kuruluşunu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi.

Çalışma izni verilmesi

MADDE 16 –

(1) Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmesinin kurulduğu yer asgari teknik, hijyenik ve sağlık şartlar ile aşağıda belirtilen şartlar yönünden komisyon tarafından mahallinde incelenir.

a) İşletme çevresinin yeterli yükseklikte çit, duvar veya tel örgü ile çevrili olması gerekir.

b) Zatî ihtiyaç amaçlı kanatlı işletmelerinde, suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanlarını barındıracak olan ve bu kanatlı hayvanlarını açıkta gezdirmek isteyen hayvancılık işletmelerinde projede gösterilen yerde veya gezinti yerlerinin seyyar olma durumunda ise projeye uygun şartlarda gezinti yerlerinin etrafı ile üstünün devekuşu gezinti yerleri hariç, kümes hayvanları ile yabani kuşların temas etmesini önleyecek şekilde kuş teli, ağ veya başka bir yapı malzemesi ile örtülerek sınırlandırılmış olmalıdır.

c) İşletmenin büyüklüğüne veya kapasitesine bağlı olarak, işletme arazisinin uygun bir yerinde, üzeri kapalı, çevre, toplum ve hayvan hayatı için tehlike arz etmeyecek şekilde gerekli önlemler alınarak, işletmeden çıkacak olan atık, kirli su ve sıvıların toplanacağı, sızdırmayan, uygun derinlik ve büyüklükte projeye uygun fosseptik çukurunun bulunmasına, eğer işletmede kullanılan içme ve kullanma suyu şebeke suyundan değil de kuyu artezyen, kaynak suyu gibi bir su kaynağından getiriliyorsa, fosseptik çukurunun bu su kaynağından en az 15 metre uzakta olması gerekir.

ç) İşletmede birikecek olan hayvan dışkıları ve benzeri atık katı maddelerin çevre ve toplum sağlığına zarar vermeyecek şekilde ve çevreyi rahatsız edici mahiyette olmaması bakımından, işletmenin büyüklüğü veya kapasitesine bağlı olarak yeterli büyüklükte, çevresi beton duvar ile çevrili bir katı atık deposu tesis edilerek katı atıklar burada muhafaza edilmelidir.

(2) Ayrıca komisyonda yer almayan yerel mahalli idarelerden, sağlık, çevre ve orman, bayındırlık ve iskan ile orman genel müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer yerel kuruluşlardan çalışma izni verilmesinde sakınca olup olmadığı konusunda görüş alınır. Bu kurumlardan gelen görüşlerin uygun olması durumunda bu Yönetmeliğin Ek-7’sinde yer alan çalışma izni raporu düzenlenir.

(3) Düzenlenen çalışma izni raporunun uygun olması ve işletmeye ait dosyanın komisyon tarafından son kontrolünün yapılmasından sonra 5 gün içinde bu işletmeye Mülki İdare Amirliğince bu Yönetmeliğin Ek-8’inde yer alan çalışma izni verilir.

(4) Komisyonca uygun bulunmayan işletmelere de uygun bulunmama nedenleri açıklanarak düzenlenen çalışma izni raporunun bir nüshası yazı ile müracaat sahibine bildirilir. Tespit edilen eksikliklerin verilen süre içerisinde işletme tarafından giderilmesi durumunda bu işletme komisyon tarafından mevcut yönetmelik kapsamında tekrar değerlendirmeye alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hali Hazırda Kurulu Olan Ticari Amaçlı Hayvancılık İşletmelerinin Çalışma İzni

Ticari amaçlı hayvancılık işletmeleri için müracaat

MADDE 17 –

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan ticari amaçlı hayvancılık işletmeleri için kuruluş izni aranmaz. Bu işletmelerin sahipleri çalışma izni almak için aşağıdaki bilgi ve belgelerle Mülki İdare Amirliğine müracaat ederler.

a) Dilekçe.

b) Bu Yönetmeliğin Ek-4’üne uygun olarak doldurulmuş beyanname.

c) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulduğunu kanıtlayan tapu kaydı, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni gibi bir belge, bunlar bulunmadığı takdirde muhtar, belediye, özel idare veya bayındırlıktan alınan resmi bir yazı.

ç) Çalışma izni alacak işletmenin bir şirkete ait olması halinde şirketin kuruluşunu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi.

d) İşletmenin kurulduğu yerin aidiyetini gösteren bu Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan belgelerden biri.

e) Domuz işletmelerindeki hayvanların nerede kestirileceği, etlerinin bütün ve yarım gövde, parçalanmış karkas, kemikli, kemiksiz, yağlı ve yağsız etlerin pazarlama şekli ve nerelere pazarlanacağına ilişkin bilgi.

f) Domuz etlerinin kıyma halinde pazarlanması ve sucuk, salam, sosis, kavurma ve benzeri işlenmiş ürünlerde kullanılması izne tabi olduğundan bu doğrultuda alınan izin belgesi.

Çalışma izni verilmesi

MADDE 18 –

(1) Ticari amaçlı hayvancılık işletmesinin mücavir alan içinde bulunması durumunda yerel belediye, sağlık ile çevre ve orman teşkilatlarından, mücavir alan dışında bulunması durumunda ise ilgili il özel idare müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve varsa Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi diğer ilgili kurumlardan hayvancılık işletmesinin bulunduğu yerin özelliği ve özel mevzuatları gereği komisyonda görev alıp almayacakları konusunda görüşleri alınır.

(2) Çalışma izni için müracaat eden ve 17 nci maddede belirtilen bilgi ve belgeleri tamam olan ticari hayvancılık işletmesi asgari teknik ve hijyenik şartlar ile işletme çevresinin yeterli yükseklikte çit, duvar veya tel örgü ile çevrili olması bakımından komisyonca mahallinde incelenir.

(3) Ayrıca ticari amaçlı kanatlı işletmelerinde ise;

a) Farklı tür ve yaştaki kümes hayvanlarının bir kümeste bir arada bulundurulmaması,

b) Suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanları barındıran ve bu kanatlı hayvanları açıkta gezdirmek isteyen hayvancılık işletmesinin kümes hayvanlarını gezdirmek istedikleri gezinti yerlerinin, etrafı ve üstünü devekuşu gezinti yerleri hariç kümes hayvanları ile yabani kuşların temas etmesini önleyecek şekilde kuş teli, ağ veya başka bir yapı malzemesi ile örtülerek sınırlandırılmış olması gerekir.

(4) Hastalık nedeniyle bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen, riskli sulak alanlar çevresindeki en az 1 km. mesafeli alanda kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanlarının bulundurulmaması yönünden incelemeler yapılır.

(5) Komisyonda yer almayan yerel mahalli idarelerden, sağlık, çevre ve orman, bayındırlık ve iskan ve varsa orman genel müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer yerel kuruluşlardan çalışma izni verilmesinde sakınca olup olmadığı konusunda görüş alınır. Yapılan inceleme sonucunun ve alınan görüşlerin uygun olmasından sonra da bu Yönetmeliğin Ek-7’sinde yer alan çalışma izni raporu düzenlenir. Çalışma izni raporu uygun bulunan ticari amaçlı hayvancılık işletmelerine de 5 gün içerisinde Mülki İdare Amirliğince bu Yönetmeliğin Ek-8’inde yer alan çalışma izni verilir.

(6) Komisyonca uygun bulunmayan işletmelere de uygun bulunmama nedenleri açıklanarak düzenlenen çalışma izni raporunun bir nüshası yazı ile müracaat sahibine bildirilir. Ticari amaçlı hayvancılık işletmelerinde bir tadilat yapılması gerekiyorsa, tadilat planı komisyonca ek olarak istenir. Tadilat planının komisyonca uygun bulunarak onaylanmasından sonra ve tespit edilen eksikliklerin verilen süre içerisinde işletme tarafından giderilmesi durumunda bu işletme komisyon tarafından mevcut Yönetmelik kapsamında tekrar değerlendirmeye alınır.

(7) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun bulunan hayvancılık işletmelerine çalışma izni verilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Hali Hazırda Kurulu Olan Zatî İhtiyaç Amaçlı Hayvancılık İşletmelerinin Çalışma İzni

Zatî ihtiyaç işletmeler için müracaat

MADDE 19 –

(1) Hali hazırda kurulu olan ve zatî ihtiyaç amaçlı olarak faaliyet gösteren hayvancılık işletmeleri ise aşağıdaki bilgi ve belgeler ile Mülki İdare Amirliğine müracaat ederler.

a) İşletme sahibinin adı soyadı, açık adresi, telefon numarası, faaliyet alanı ve kapasitesini belirten dilekçe.

b) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulduğunu kanıtlayan tapu kaydı, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni gibi bir belge veya muhtar, belediye, özel idare veya bayındırlıktan alınan resmi bir yazı.

c) İşletmenin kurulduğu yerin aidiyetini gösteren bu Yönetmeliğin Ek-5’inde belirtilen belgelerden en az biri.

Çalışma izni verilmesi

MADDE 20 –

(1) Zatî ihtiyaç amaçlı kanatlı hayvancılık işletmeleri dışındaki diğer hayvancılık işletmelerinde komisyona gerek olmaksızın il/ilçe müdürlüğünce gerekli bilgi ve belgeler dikkate alınarak, gerektiğinde yerel mahalli idarelerden, sağlık, çevre ve orman, bayındırlık ve iskan ile orman genel müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer yerel kuruluşlardan çalışma izni verilmesinde sakınca olup olmadığı konusunda görüş alınarak ve mahallinde kontroller yapılarak Mülki İdare Amirliğince çalışma izni verilir.

(2) Zatî ihtiyaç amaçlı kümes hayvanı bulunduran hayvancılık işletmeleri ise komisyonca aşağıdaki şartlar yönünden mahallinde kontrolleri yapılarak ve gerektiğinde yerel mahalli idarelerden, Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve varsa Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi ilgili diğer yerel kuruluşlardan çalışma izni verilmesinde sakınca olup olmadığı konusunda görüş alınarak uygun görülenlere Mülki İdare Amirliğince çalışma izni verilir.

a) Kümes hayvanlarının barındırıldığı kümeslerin temizlik ve dezenfeksiyona uygun olması,

b) Kümeslerde yeterli havalandırma ve aydınlatma olması,

c) Kümeslerde, kümes hayvanları ile yabani kuşların temas etmesini önleyecek gerekli tedbirlerin alınmış olması,

ç) Suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanları barındıran ve bu kanatlı hayvanları açıkta gezdirmek isteyen hayvancılık işletmesinin kümes hayvanlarını gezdirmek istedikleri gezinti yerlerinin, etrafı ve üstünü (devekuşu gezinti yerleri hariç), kümes hayvanları ile yabani kuşların temas etmesini önleyecek şekilde kuş teli, ağ veya başka bir yapı malzemesi ile örterek sınırlandırmış olması,

d) Kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanları ile tavuk, horoz, hindi gibi suda yaşamaya ihtiyaç duymayan hayvanların aynı kümeste bulundurulmaması gerekir.

(3) Hastalık nedeniyle bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen, riskli sulak alanlar çevresindeki en az 1 km. mesafeli alanda kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanlarının bulundurulmaması yönünden mahallinde kontroller yapılır.

(4) Gerektiğinde yapılan inceleme sonucunun ve alınan görüşlerin uygun olmasından sonra da bu Yönetmeliğin Ek-7’sinde yer alan çalışma izni raporu düzenlenir. Çalışma izni raporu uygun bulunan zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerine de 5 gün içerisinde Mülki İdare Amirliğince bu Yönetmeliğin Ek-8’inde yer alan çalışma izni verilir.

(5) Uygun bulunmayan zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerine de uygun bulunmama nedenleri açıklanarak düzenlenen çalışma izni raporunun bir nüshası yazı ile müracaat sahibine bildirilir. Zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerinde bir tadilat yapılması gerekiyorsa, tadilat planı il/ilçe müdürlüğü veya komisyonca ek olarak istenir. Tadilat planının il/ilçe müdürlüğü veya komisyonca uygun bulunarak onaylanmasından sonra ve tespit edilen eksikliklerin verilen süre içerisinde işletme tarafından giderilmesi durumunda bu işletme komisyon tarafından mevcut Yönetmelik kapsamında tekrar değerlendirmeye alınır.

İlgili diğer kuruluşlardan görüş alınması

MADDE 21 –

(1) Hayvancılık işletmelerine kuruluş ve çalışma izni verilmesi safhalarında, işletmenin yerinin özelliğine göre belediye veya il özel idare gibi mahalli idareler ile Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Orman Genel Müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve varsa Orman Genel Müdürlüğünün mahalli teşkilatları gibi komisyonda yer almayan diğer ilgili kuruluşlardan kuruluş veya çalışma izni verilmesinde sakınca olmadığına dair görüş alınır. İşletmenin diğer mevzuatlardan kaynaklanan yükümlülükleri, beyan sahibine ve ilgili gerçek ve tüzel kişiye aittir.

ALTINCI BÖLÜM

Hayvancılık İşletmelerinin Çalışmaları Esnasında Uyacakları Hususlar ve Çalışma İzni Belgesinin Düzenlenmesi

Hayvancılık işletmelerine diğer kuruluşlarca izin verilmesi durumu

MADDE 22 –

(1) Hayvancılık işletmelerine diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre çeşitli isimler altında izin verilmiş olması bu Yönetmelik hükümlerine göre izin alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

Tutulacak kayıt ve belgeler

MADDE 23 –

(1) Çalışma izni verilen hayvancılık işletmelerinde en az 5 yıl süreyle aşağıda belirtilen asgari kayıt ve belgelerin tutulması ve saklanması zorunludur.

a) İşletmedeki hayvanlarla ilgili alım, satım, kesim, doğum, ölüm, uygulanan ilaç, aşılama, yedirilen yem ile süt ve yumurta verimleri gibi faaliyetlerin kayıtları.

b) İşletmedeki hayvanların giriş ve çıkışlarını gösteren resmi sevk belgeleri.

c) Kestirilen hayvanların kesim yerlerinin isim, adres ve telefon bilgileri ile kesilen hayvanın cinsi ve miktarı.

ç) Haşere, kemirici ve diğer zararlılara karşı yapılan mücadelenin kayıtları.

(2) Hayvan türlerine göre kayıtların nasıl tutulacağı bakanlıkça belirlenir.

Alınması gereken önlemler

MADDE 24 –

(1) Çalışma izni verilen hayvancılık işletmelerinde işletme sahiplerince, işletmelerinde asgari, teknik ve hijyenik şartlarının sağlanması ve aşağıdaki önlemlerin alınması zorunludur.

a) Hayvanların bakımı, beslenmesi, nakliyesi esnasında hayvanlara iyi muamele edilmesi,

b) İşletmede kullanılan araç ve gereçlerin tamamen temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olması,

c) Hayvan barınaklarında yeterli havalandırma ve aydınlatma olması,

ç) Hayvan barınaklarında temizlik ve dezenfeksiyona dikkat ediliyor olması,

d) İşletme girişlerinde ve/veya hayvan barınaklarının girişlerinde dezenfeksiyon yapılabilecek bir düzenleme olması,

e) Barınak içerisinde giyilmek üzere özel kıyafet bulundurulması,

f) Haşere, kemirici ve diğer zararlılara karşı mücadele yapılması,

g) Oluşan katı ve sıvı atıkların çevre kirliliğine yol açmadan bertaraf edilmesi,

ğ) Ölen hayvanların bekletilmeden yakma fırını, imha çukuru, ölen hayvanların veya kanatlı gübrelerinin biyogüvenlik ve hijyen kuralları çerçevesinde tekniğine uygun olarak doğal kimyevi gübreye çeviren sistemlerle veya rendering tesisleri gibi uygun yerlerde imha edilmesi,

h) Suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, horoz, hindi gibi kümes hayvanları barındıran hayvancılık işletmelerinin kümes hayvanlarını yabani kuşlarla temas etmeyecek şekilde gerekli tedbirlerin alındığı özel gezinti yerlerinde gezdirilmesi,

ı) Hastalık nedeniyle bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen riskli sulak alanlar çevresindeki en az 1 km. mesafeli alanda kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanlarının, hayvan barınaklarında bulundurulmaması,

i) Ticari amaçlı kanatlı hayvancılık işletmelerinde farklı tür ve yaşlardaki kümes hayvanlarının aynı kümeste bulundurulmaması, zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerinde ise kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanları ile tavuk, horoz, hindi gibi suda yaşamaya ihtiyaç duymayan kümes hayvanlarının aynı kümeste bulundurulmaması,

j) Salgın bir hastalık çıkması veya sebebi bilinmeyen bir hayvan ölümü olması halinde Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununa göre hastalık ihbarının yapılması gerekir.

Çalışma izni belgesinin düzenlenmesi

MADDE 25 –

(1) Ticari ve zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmelerine, 28/7/2002 tarihli ve 24829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğine göre tahsis edilmiş işletme tanımlama numarası verilmiş ise bu işletmelere ayrı bir işletme tanımlama numarası verilmeden bu işletme numarası kullanılır.

(2) Hayvancılık işletmesi kayıt altına alınmamış ise il müdürlüğünce, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması Tescili ve İzlenmesi Yönetmelik hükümlerine göre yeni bir işletme numarası tahsis edilir. Verilen işletme numarası o işletmenin aynı zamanda çalışma izni numarası olarak kullanılır. Çalışma izni; gerçek ve tüzel kişi adına, işletmenin bulunduğu adres için düzenlenir. Çalışma izni verilen işletmeler, il/ilçe müdürlüklerince, Genel Müdürlüğün web sayfasındaki ilgili bölüme işlenir.

Kapatma, değişiklik ve ilaveler

MADDE 26 –

(1) Çalışma izni almış hayvancılık işletmelerinde il/ilçe müdürlüğünün izni olmadan herhangi bir değişiklik ve ilave yapılamaz. Değişiklik için bir ay içerisinde çalışma izninin aslı ve bir dilekçe ile Mülki İdare Amirliğine başvurulur. İl/ilçe müdürlükleri gerekli hallerde ilave bilgi ve belgeleri isteyerek çalışma izni üzerinde gerekli düzeltmeyi yapar veya yeniden Mülki İdare Amirliğince çalışma izni verilir. Yeni çalışma izni verilirken işletme numarası değiştirilmeden yeni tarih ve sayı ile verilir.

(2) Çalışma izninin kaybolması durumunda bir dilekçeyle veya okunmayacak şekilde tahrip olması halinde, tahrip olmuş çalışma izninin eklendiği bir dilekçeyle Mülki İdare Amirliğine müracaat edilir. Uygun görülmesi halinde gerekli açıklama yapılarak yeniden çalışma izni düzenlenir.

(3) Hayvancılık işletmesinin el değiştirmesi veya faaliyeti, sonlandırılmak istendiğinde bu durum işletme sahibi tarafından bir dilekçe ile Mülki İdare Amirliğine bildirilir.

(4) Çalışma izninde yapılan değişiklikler Genel Müdürlüğün web sayfasındaki ilgili bölüme işlenir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Denetim ve Yaptırımlar

Denetim

MADDE 27 –

(1) Bakanlık ve/veya il/ilçe müdürlüklerince; hayvancılık işletmeleri gerekli durumlarda asgari teknik, hijyen ve sağlık şartları, işletmelerde tutulması zorunlu olan kayıtlar ve belgeler ile çalışmaları esnasında uyacakları hususlar yönünden denetlenir. Denetimlerde tespit edilen eksiklikler ve yanlış uygulamalar tutanakla belirlenir. Eksikliklerin giderilmesi için en fazla altı ay süre verilerek, durum yazılı olarak işletme sahibine bildirilir. Verilen süre sonunda hayvancılık işletmesi yeniden denetlenir. Yapılan yanlış uygulamalar konusunda da 28 inci maddede belirtilen yaptırımlara göre uygulama yapılır.

Yaptırımlar

MADDE 28 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmeyen hayvancılık işletmeleri il/ilçe müdürlüklerince süre verilerek önce uyarılır. Hastalık, ölüm gibi mücbir sebep dışında verilen süre içerisinde yönetmelik hükümlerini yerine getirmeyen hayvancılık işletmeleri ise Mülki İdare Amirliğince faaliyetten men edilir.

(2) Aşağıda belirtilen uygulamaları yaptığı tespit edilen hayvancılık işletmeleri uyarı yapılmadan Mülki İdare Amirliğince faaliyetten men edilir.

a) Hastalık nedeniyle bakanlıkça belirlenerek illere bildirilen riskli sulak alanlar çevresindeki en az 1 km. içerisinde yer alan ve çalışma izni almış olan hayvancılık işletmelerinde yapılan denetimlerde kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanlarını barındıran işletmeler.

b) Suda yaşamaya ihtiyaç duymayan tavuk, hindi gibi kanatlı türlerini bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde gezinti yerlerinde değil de, tamamıyla açıkta gezdiren işletmeler.

c) Farklı tür ve yaşlardaki kümes hayvanlarını aynı kümeste bulundurduğu tespit edilen ticari amaçlı kanatlı hayvancılık işletmeleri.

ç) Kaz, ördek gibi suda yaşamaya ihtiyaç duyan kümes hayvanları ile tavuk, horoz, hindi gibi suda yaşamaya ihtiyaç duymayan kümes hayvanlarını aynı kümeste bulundurduğu tespit edilen zatî ihtiyaç amaçlı hayvancılık işletmeleri.

d) Zatî ihtiyaç için başvuruda bulunan işletmelerin ticari anlamda işletmecilik yaptıklarının tespit edilmesi.

(3) Faaliyetten men edilen işletmelerdeki hayvanların, insan ve hayvan sağlığı açısından tehlike oluşturduklarının veteriner hekimce düzenlenecek bir raporla tespiti halinde, hayvanların gerekli muayene ve tedavileri masrafları işletme sahibince karşılanmak üzere il/ilçe müdürlüklerince yapılarak hayvanlar zorunlu kesime tabi tutulur. Sağlık açısından risk taşımayan hayvanlar ise çalışma izni verilmiş başka bir işletmede barındırılmak üzere işletme sahibine yediemin olarak teslim edilir veya pazarlama taahhüdü doğrultusunda hayvanların kontrollü kesimi yaptırılır.

(4) Faaliyetten men edilen işletmelerde, eksikliklerin giderilmesine yönelik işlemler dışında il/ilçe müdürlüklerince işlem yapılmaz.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Kuruluş izni

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce inşaatına başlanılmış, ancak tamamlanmamış ve bu durumu ilgili resmi kurumdan alınacak tapu kaydı, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni, muhtar, belediye, il özel idare veya bayındırlıktan alınan resmi bir belge ile belgeleyen işletmeler için kuruluş izni aranmaz. Ancak bu tür işletme sahipleri kuruluş izni için gerekli diğer belgeleri Mülki İdare Amirliğine bir dilekçe ile vermek zorundadır.

Hâlihazırda kurulu işletmelerin izinleri

GEÇİCİ MADDE 2 –

(1) Hâlihazırda Kurulu hayvancılık işletmelerinin izin alma işlemleri bu Yönetmeliğin yayımından itibaren 5 yıl içerisinde tamamlanır ve üç yıl içerisinde bir dilekçe ile Mülki İdare Amirliğine müracaat edilmesi zorunludur. Ancak domuz işletmeleri bir yıl içerisinde müracaat ederek izin almak zorundadır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 29 –

(1) 5/3/2004 tarihli ve 25393 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvancılık İşletmelerinin Kuruluş, Çalışma, Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 30 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 31 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Ekleri İçin Tıklayınız

MEMURLARA YAPILACAK GİYECEK YARDIMI YÖNETMELİĞİ

(14.9.1991 tarih ve 91/2268 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kararlaştırılmış ve 9.10.1991 tarih ve 21016 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.)

I. BÖLÜM

Genel Hükümler

Madde 1 – 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211 inci maddesi gereğince verilmesi öngörülen giyecek yardımı ile ilgili hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Madde 2 – Bu Yönetmelik hükümleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile bu Kanunun ek geçici 21 nci maddesinde belirtilen personel ve diğer kanunlarda giyecek yardımı konusunda 657 sayılı Kanuna göre işlem yapılacağına ilişkin hüküm bulunan personel hakkında uygulanır.

II.BÖLÜM

Giyecek Yardımından Yararlanacak Olanlar

Madde 3 – 2 nci maddede belirtilen personelden giyecek eşyası verilecek olanlar, kadro unvanları ve hizmet sınıfları itibariyle ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilmiştir. Bu cetvellerde yer almayanlar her ne suretle olursa olsun bu yardımdan yararlandırılmazlar.

Giyecek yardımından yararlanılacak bir göreve aday memur olarak atananlar, bu yardımdan memurlar gibi yararlanırlar.

III. BÖLÜM

Giyecek Yardımından Yararlanma Şekli

Madde 4 – Giyecek yardımı kurum tarafından temin edilir ve ayni olarak verilir. Bu yardım karşılığında çek, kupon veya benzeri kâğıtlar verilemez ve nakdi bir ödemede bulunulamaz. Ayrıca, bu yardım için memura fatura karşılığı bir ödeme yapılamaz.

Giyim eşyası standart beden ölçülerine göre yaptırılır. Gerektiğinde beden ölçüsüne göre kurumca diktirilir.

(Değişik:6/12/1993 tarih ve 93/5103 sayılı B.K.K., R.G.14.1.1994-21818)

Ancak, Emniyet Hizmetleri Sınıfında sivil olarak görev yapanlarla Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı personeline giyecek yardımı bedeli ve Emniyet Hizmetleri Sınıfında resmi kıyafet taşıyanlarla çarşı ve mahalle bekçilerine dikiş bedeli, ilgili kurumun teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tespit edilerek nakden ödenir.

Verilecek giyecek eşyasının rengi ve biçimi ilgili kurumca tespit edilir.

Madde 5 – Giyim ve kullanma süresi bakımından beraberliği sağlamak amacıyla;

a) Kışlık kıyafete ait giyecek eşyaları Eylül-Ekim aylarında,

b) Yazlık kıyafete ait giyecek eşyaları Nisan-Mayıs aylarında,

c) Mevsimle ilgili olmayan giyecek eşyaları ise Nisan-Mayıs aylarında,

verilir.

Göreve ilk başlayışta yukarıda belirtilen aylar beklenmeden giyim eşyası verilir. Ancak, giyim eşyasının verildiği tarih ile bu tip eşyaların genel olarak verilmesi gereken tarih arasında kalan süre, o eşya için tespit edilen kullanma süresinin 1/4’ünden az ise, ilk giyim eşyası verilmez.

Herhangi bir nedenle bir dönem için verilmeyen giyim eşyası sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte de verilemez.

Madde 6 – Giyim eşyalarının kullanma süreleri ekli cetvellerde gösterilmiştir. Bu süre eşyanın verildiği tarih esas alınmak suretiyle hesaplanır.

Bir giyim eşyası için belirlenen kullanma süresi dolmadan yeni giyim eşyası verilemez. Ancak giyim eşyası görev nedeniyle kullanılamaz hale gelir ve bu durum bir tutanakla tespit edilirse, yetkili kurum amirinin onayı alınmak suretiyle genel veriliş zamanı beklenmeksizin yenisi verilebilir. Bu takdirde 5 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince işlem yapılır.

Sık sık temizlenmesi gereken giyim eşyası (beyaz önlük v.b.) o eşya için belirtilen kullanma süresinin iki katı zamanda kullanılmak üzere iki adet verilir.

Madde 7 – Emeklilik, ölüm, istifa, sicilen emekli, memuriyetten ihraç v.s. gibi bir nedenle görevinden ayrılanlar veya çıkarılanlar veya bu Yönetmelik uyarınca giyim eşyası verilmesi gerekmeyen bir göreve nakledilenlerden, giyim eşyaları veya bedelleri geri alınmaz.

Ancak, giyim eşyası aldıktan sonra aynı kurumda görev değişikliği sebebiyle yeni giyim eşyaları verilmesi gerekli olanlara kullanma süreleri sona erinceye kadar önceden almış bulundukları aynı cins giyim eşyaları mükerreren verilmez.

Madde 8 – Giyecek yardımından yararlanan bir memurun, aynı görevi yapmak üzere bu Yönetmeliğin uygulandığı başka bir kuruma geçmesi ve orada aynı eşyayı kullanmasının mümkün olması halinde, o kişiye verilmiş eşyaların neler olduğu ve veriliş tarihi, ayrıldığı kurumca gittiği kuruma bildirilir. Verilmiş olan giyim eşyalarından her birinin kullanma süresi doluncaya kadar yeni kurumca ilgiliye o cins eşya verilmez.

IV. BÖLÜM

Giyecek Yardımının Verilmesinde Uyulacak Esaslar

Madde 9 – Kurumlar tarafından giyim eşyalarının verilmesinde ekli cetveller esas alınarak personelin kadro unvanı, sınıfı, sayısı ve hizmet yerlerine göre dağıtım listeleri düzenlenir.

Bu dağıtım listeleri:

a) Genel ve katma bütçeli kurumlar ile bağlı kuruluşlarında atamaya yetkili amirler,

b) Belediyelerde belediye başkanı, il özel idarelerinde vali,

c) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında ilgili yönetim kurulu,

tarafından onaylandıktan sonra süresi içinde kurumun ilgili birimlerine intikal ettirilir. Giyecek yardımı bu listelere göre yapılır.

(a) ve (c) bentlerinde belirtilen kurumlara ait dağıtım listelerinin birer örneği ilgili bakanlık tarafından bağlı ve ilgili kuruluşları da kapsayacak şekilde onayı izleyen bir ay içerisinde Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına gönderilir.

Madde 10 – Kurum tarafından temin edilen giyim eşyaları bu amaçla tutulacak bir zimmet defterine kaydedildikten sonra örneği ekli “Giyim Eşyası Teslim Tutanağı”nda gösterilerek ilgililere zimmet karşılığı verilir. Teslim tutanağı, personelin özlük dosyasında saklanır. Giyim eşyası, kullanma süresinin sonuna kadar alanın zimmetinde kalır. Kullanma süresi sona erdiği veya 6 ncı madde gereğince yenisi verildiği takdirde eskisi zimmetten düşülür.

Personelin zimmetinde bulunmasına gerek olmayan, belirli zaman ve hallerde kullanılacak giyim eşyaları 9 uncu maddede belirtilen mercilerin uygun görüşü üzerine demirbaş olarak alınır. Bu giyim eşyaları ayniyat sorumluları tarafından muhafaza edilir ve gerektiğinde yalnız o işin görüldüğü sırada giyilmek ve geri toplatılmak üzere kullanacaklara verilir.

Madde 11 – Kurum ve kuruluşlar, verilecek giyim eşyalarını Maliye Bakanlığınca belirlenecek standart fiyatları göz önünde bulundurmak suretiyle tabi oldukları ihale mevzuatına göre karşılarlar.

V. BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Madde 12 –

a) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan kurum ve kuruluşlar giyecek yardımı konusunda ayrı bir yönetmelik çıkaramazlar. Sözleşmeli olarak çalışan personel bu Yönetmelik hükümlerinden yararlanamaz.

b) Üst yönetim, bölge müdürü, il müdürü, şube müdürü ve müdür unvanlı diğer görevlilerle bunların yardımcılarına kariyerleri (teknik, sağlık vb.) dikkate alınmak suretiyle hiç bir şekilde giyecek yardımı yapılmaz.

Madde 13 –

a) Giyim eşyaları verildiği maksada uygun olarak ve görev yapılırken kullanılır. Verilen giyim eşyasının iyi kullanılması zorunludur. Bu eşyanın tamiri ve bakımı kullanana aittir.

b) Kendisine teslim edilmiş bulunan giyim eşyasını satanlar ile kullanmadıkları tespit edilenler hakkında ilgili mevzuat gereğince disiplin cezası uygulanır. Ayrıca bu eşyaların bedeli kendilerinden alınır.

Madde 14 – Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulamasıyla ilgili hususlarda Maliye Bakanlığı Devlet bütçe uzmanları ile Devlet Personel Başkanlığı Devlet Personel uzmanları kapsama dâhil kurumlarda gerektiğinde, her türlü incelemeleri yapmaya ve evrakı tetkik etmeye yetkilidir.

Tetkik, inceleme ve denetleme sonucunda bu Yönetmeliğe aykırı uygulama yapılmasına sebep olduğu tespit edilenlerden usulsüz verilen giyim eşyalarının bedeli tahsil edilir ve haklarında ilgili mevzuat gereğince disiplin hükümleri uygulanır.

Madde 15 – 31/10/1972 tarihli ve 7/5314 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği ve bu Yönetmeliğin ek ve değişiklikleri ile diğer Yönetmelik ve Kararnamelerin bu Yönetmeliğe aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde – Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren geçecek bir yıl içerisinde doğabilecek tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Madde 16 – Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik hükümleri 1/1/1992 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 17 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 

9 Ekim 2008 PERŞEMBE    Resmî Gazete     Sayı : 27019

YÖNETMELİK

Bayındırlık ve İskân Bakanlığından:

BİNALARDA ISI YALITIMI YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Dayanak

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; binalardaki ısı kayıplarının azaltılmasına, enerji tasarrufu sağlanmasına ve uygulamaya dair usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Yönetmelik, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki belediyeler dahil olmak üzere, bütün yerleşim birimlerindeki binalarda uygulanır.

(3) Münferit olarak inşa edilen ve ısıtılmasına gerek duyulmayan depo, cephanelik, ardiye, ahır, ağıl ve benzeri binalarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması zorunlu değildir.

(4) 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin 32 nci maddesi kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşları, il özel idareleri ve belediyeler, bu Yönetmeliğe uymak ve bu Yönetmeliği uygulamakla yükümlüdürler.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 13/12/1983 tarihli ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 30/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

Projelendirme Genel Esasları

Isı bölgeleri

MADDE 3 – (1) Türkiyede binalarda ısı yalıtımı uygulamaları bakımından oluşturulan dört bölgede yer alan il ve ilçeler EK 1-A’da listede ve EK 1-B’de harita üzerinde gösterilmiştir. Listede yer almayan belediyeler, bağlı oldukları ilçe değerlerini esas alır.

(2) Birinci bölgede yapılacak olan binalarda, merkezi klima sistemi uygulanacak ise, bu binalarda yapılacak olan ısı yalıtımı projesinde, EK-2/C’de yer alan tabloda tavsiye edilen “U” değerlerinden, ikinci bölge için olan “U” değerleri geçerli olur.

Yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı

MADDE 4 – (1) Binalar, ısı kayıpları bakımından çevre şartlarına ve ihtiyaçlarına uygun olarak yalıtılır. Binaların hesaplanan yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı, EK 2-A ve EK 2-B’de bölgelere göre verilen yıllık ısıtma enerjisi sınır değerlerini aşamaz.

İç sıcaklık değerleri

MADDE 5 – (1) Farklı amaçlarla kullanılan binalar için TS 825 hesaplamalarında kullanılacak aylık ortalama iç sıcaklık değerleri [0i (°C)], aşağıdaki tablodan alınır.

	Istılacak binanın türü	Sıcaklığı (°C)
1	Konutlar	19
2	Yönetim binaları
3	İş ve hizmet binaları
4	Otel, motel ve lokantalar	20
5	Öğretim binaları
6	Tiyatro ve konser salonları
7	Kışlalar
8	Ceza ve tutuk evleri
9	Müze ve galeriler
10	Hava limanları
11	Hastaneler	22
12	Yüzme havuzları	26
13	İmalat ve atölye mahalleri	16

Isı geçirgenlik katsayıları

MADDE 6 – (1) Isı yalıtımı hesabı yapılan yeni binalarda, ısıtılan hacimleri ayıran duvar, döşeme ve/veya taban ile tavan ve/veya çatılar için alınacak “U” değerlerinin EK 2-C de yer alan tablodaki tavsiye edilen değerlerden büyük olmaması tercih edilir. Ancak bunlardan herhangi biri veya birkaçının, EK 2-C’de yer alan tablodaki tavsiye edilen değerlerden % 25 daha büyük olması durumunda, binanın ısı balansının korunması amacıyla, diğer “U” değerlerinden bir ya da birkaçı için seçilecek olan değerler, EK 2-C de yer alan tablodaki tavsiye edilen değerlerin % 25’inden daha küçük olamaz. Ancak bu durumda yapılacak olan hesaplamalar neticesinde hesaplanan (Q) Yıllık Isıtma Enerjisi İhtiyacının, EK-2/A ve B’de verilen (Q’) Sınırlandırılan Yıllık Isıtma Enerjisi İhtiyacından küçük olduğu (Q’>Q) gösterilmelidir.

Proje zorunluluğu

MADDE 7 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca TS 825 Standardında belirtilen hesap metoduna göre yetkili makina mühendisi tarafından mimari proje sistem detaylarına uygun olarak hazırlanan “ısı yalıtımı projesi” imar mevzuatı gereğince yapı ruhsatı verilmesi safhasında ısıtma/soğutma tesisat projesi ile birlikte ilgili idarelerce istenir.

Özel durumlar

MADDE 8 – (1) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içindeki mevcut binalarda, ısı yalıtımı yapılacaksa, TS 825’de belirtilen hesap metodu kullanılarak binanın ısı yalıtımı projesi hazırlanmalıdır. Bunun dışındaki özel durumlar için dikkat edilecek hususlar aşağıdaki gibidir.

a) Belediye hudutları ve mücavir alan sınırları dışında, köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanların köy yerleşik alanları civarında ve mezralarda 2 kat’a kadar olan ve toplam döşeme alanı 100 m2’den küçük (dış havaya açık balkon, teras, merdiven, geçit, aydınlık ve benzerleri hariç olmak üzere) yeni binalar ile bu alanlardaki mevcut binalarda;

1) Yapı bileşenlerinin, ısı geçirgenlik katsayılarının (U) EK 2/C’deki tavsiye edilen “U” değerlerine eşit veya daha küçük olması,

2) Toplam pencere alanının, ısı kaybeden dış duvar alanının %12’sine eşit veya daha küçük olması şartlarını sağlayan konstrüksiyonlar ve detayların mimari projede gösterilmesi halinde, 7’nci maddede belirtilen “Isı Yalıtımı Projesi” yapılması şartı aranmaz. Bu durumda, yukarıdaki şartların sağlandığını gösteren bir “Isı Yalıtımı Raporu” düzenlenmesi yeterlidir. Ancak, herhangi bir “U” değerinin EK 2/C’deki tavsiye edilen “U” değerlerinden daha büyük olması halinde, bu binalar için ısı yalıtımı projesi hazırlanır.

b) Binanın ısı kaybeden düşey dış yüzeyleri toplam alanının % 60’ı ve üzerindeki oranlarda camlama yapılan binalarda, pencere sisteminin ısı geçirgenlik katsayısının (Up) 2,1 W/m2K veya bundan daha düşük değerde tasarımlanması ve diğer ısı kaybeden bölümlerinin ısı geçirgenlik katsayılarının EK 2/C’deki tavsiye edilen “U” değerlerinden % 25 daha küçük olmasının sağlanması halinde, bu binalar standarda uygun kabul edilir.

Bu tür cam yüzeyi fazla olan binalar için ısı yalıtımı projesi ve hesaplamalar aynen yapılmalı ve bu hesaplamalar içerisinde, yukarıdaki belirtilen şartların yerine getirildiği ayrıca gösterilmelidir. Bununla birlikte, yaz aylarındaki istenmeyen güneş enerjisi kazançları da tasarım sırasında dikkate alınır.

c) Çok katlı olarak inşa edilecek ve bağımsız veya merkezi sistemle ısıtılacak olan binalardaki bağımsız bölümlerin ara döşemeleri ile komşu duvarları; ısıtılmayan iç hacimlere bitişik taban ve duvar gibi düşünülerek, Isı geçirgenlik direnci en az R=0,8 m2K/ W olacak şekilde hesaplanır ve yalıtılır. Bu hesaplama, binanın iç ısı alışverişi kapsamında değerlendirileceğinden ısıtma enerjisi ihtiyacı (Q) hesaplamalarında dikkate alınmaz.

ç) Merkezi sistem ile ısıtılan binalardaki sıcak akışkanı ileten ana dağıtım (tesisat) boruları ve kolonlar, ekonomik yalıtım kalınlığı hesaplanarak uygun şekilde yalıtılır.

d) Kolon kalınlıklarının hesaplanmasında kolonun bağlı bulunduğu kiriş ile birleştiği yerdeki betonarme kiriş kalınlığı aynı zamanda kolon kalınlığı olarak alınır ve kolon kalınlığının kiriş kalınlığından daha fazla olması dikkate alınmaz.

e) Dış yüzeylerde yer alan bütün betonarme elemanlar (kolon, kiriş, hatıl ve perde duvar) yalıtılır. Dolgu duvarlar ise, hesap sonuçlarına göre gerekiyorsa yalıtılır.

Projede bulunması istenilen belgeler

MADDE 9 – (1) Isı yalıtımı projesinde aşağıda belirtilen bilgiler bulunmalıdır.

a) Isı kayıpları, ısı kazançları, kazanç/kayıp oranı, kazanç kullanım faktörü ve aylık ve yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacının büyüklükleri, TS 825’de verilen “Binanın Özgül Isı Kaybı” ve “Yıllık Isıtma Enerjisi İhtiyacı” çizelgelerindeki örneklerde olduğu gibi çizelgeler halinde verilir ve hesaplanan yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacının (Q), EK 2-B’deki sınırlandırılan yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı (Q’) formülünden elde edilecek olan sınır değerden büyük olmadığı gösterilir.

b) Konutlar dışında farklı amaçlarla kullanılan binalar için yapılacak hesaplamalarda, binadaki farklı bölümler arasındaki sıcaklık farkı 4°K’den daha fazla ve bu binada birden fazla bölüm için yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı hesabı yapılacak ise, bu bölümlerin sınırları şematik olarak çizilir, sınırların ölçüleri ve bölümlerin sıcaklık değerleri üzerinde gösterilir.

c) Binanın ısı kaybeden yüzeylerindeki dış duvar, tavan, taban/döşemelerde kullanılan malzemeler, bu malzemelerin eleman içindeki sıralanışı ve kalınlıkları, duvar, tavan, taban/döşeme elemanlarının alanları ve “U” değerleri belirtilir.

ç) Pencere sistemlerinde kullanılan cam ve çerçevenin tipi, bütün yönler için ayrı ayrı pencere alanları ve “U” değerleri ile çerçeve sistemi için gerekli olan hava değişim sayısı (nh) belirtilir.

d) Duvar-pencere, duvar-tavan, taban-döşeme-duvar birleşim yerlerine ait mimari proje kesit detayları verilmelidir.

e) Havalandırma tipi ve mekanik havalandırma sözkonusu ise, hesaplamalar ve sonuçları gösterilmelidir.

f) Isı yalıtımı projesinde, binanın ısı kaybeden yüzeylerinde meydana gelebilecek olan yoğuşma TS 825-EK F’de belirtilen şekilde tahkik edilir.

g) Mevcut binaların tamamında veya bağımsız bölümlerindeki yapılacak olan esaslı tamir, tadil ve eklemelerdeki uygulama yapılacak olan bölümler için, TS 825’te verilen ısı geçirgenlik katsayılarının EK-2/C’deki tavsiye edilen en yüksek “U” değerlerine eşit ya da bu değerlerden daha küçük değerde olması sağlanmalıdır.

ğ) TS 825’te belirtilen hesap metodunun kullanılması sırasında gerekli olan bilgiler, (yoğuşma hesabı da dâhil olmak üzere) TS 825 standardından (EK A – EK J) temin edilir.

h) Bitişik nizam olarak (sıra evler, ikiz evler) projelendirilmiş olan binaların, ısıtma enerjisi ihtiyacı (Q) hesabı yapılırken, komşu bina ile bitişik duvar olan bölümleri de dış duvar gibi değerlendirilir ve hesaba katılır.

ı) Bu maddede belirtilmeyen diğer hususlar hakkında TS 825 Mayıs 2008’e uyulur.

Isı yalıtımı detayları

MADDE 10 – (1) Mimari proje düzenlenirken, ısı yalıtımı detaylarının hazırlanmasında yol gösterici olması amacıyla ısı yalıtımı detayları EK 4’te verilmiştir.

(2) Yapılacak hesaplar sonunda bulunacak yapı malzemesi kalınlıklarına göre detaylar kesinleştirilir.

(3) Yapı ve yalıtım malzemelerinin temasında (detayda) farklı “U” değerlerinden kaynaklanan ısı köprülerinin meydana gelmemesi için, yalıtım sırasında gereken tedbirler alınır.

(4) Teknolojik gelişmelere göre standartlarda yer alacak yeni malzemeler de detaylarda kullanılabilir.

Mimari uygulama projesi

MADDE 11 – (1) Mimari uygulama projesi; sistem detaylarını, nokta detaylarını ve çatı-duvar, duvar-pencere ve taban-döşeme-duvar bileşim detaylarını ihtiva etmelidir. Isı yalıtımı projesi, mimari uygulama projesindeki detaylarda belirtilen malzemeler ve kalınlıklarına (yalıtım malzemesi hariç) göre hazırlanmalıdır.

Isı ihtiyacı kimlik belgesi

MADDE 12 – (1) EK 3’te örneği verilen “Isı İhtiyacı Kimlik Belgesi”, yetkili ısı yalıtımı projecisi ve uygulamayı yapan makina mühendisleri tarafından doldurulup imzalandıktan ve Belediye veya Valilik tarafından onaylandıktan sonra yapı kullanma izin belgesine eklenmelidir. Bu belge, bina yöneticisinin dosyasında bulundurulur ve bir kopyası da bina girişine asılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kaloriferli Binalara Dair Uygulama Esasları

Kazan daireleri

MADDE 13 – (1) Kazan dairesi yapımında aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Kazan dairelerinin boyutları, yakıt cinsine göre belirlenir.

b) Kazan daireleri, bir adet bina içine ve bir adet direkt bina dışına açılan, olmak üzere iki adet kapısı olacak şekilde düzenlenmelidir.

c) Kazan dairesinin kapıları yanmaz malzemeden yapılır ve doğrudan merdiven boşluğuna açılmamalıdır. Koku, sızıntı ve yangın halinde, dumanın bina içine girmesini engellemek üzere arada küçük bir giriş odası yapılır ve bu odanın kapıları sızdırmaz özellikte olur ve alta eşik konulmalıdır.

ç) Kazanların önü ve arkası ile sağ ve sol yanında, her türlü bakım onarım ve müdahalenin yapılmasına imkan sağlayacak açıklık bulunur.

d) Kazan dairesinde, yakıt türüne göre gereken temiz havayı temin etmek ve egzoz havasını atmak üzere uygun havalandırma sağlanır.

e) Kazan dairesinin dış duvarının olması veya ısı merkezinin ayrı bir binada bulunması halinde, doğal havalandırmanın sağlanabilmesi için kazan dairesi taban alanının en az 1/12’si kadar dış duvarlara pencere konulur.

f) Temiz hava giriş menfezi zemin düzeyinde ve Egzoz (pis hava atma) bacası ağzının ise tavan düzeyinde olması sağlanır.

g) Katı ve sıvı yakıt kullanılan tesiste taze hava giriş menfezi kesiti, duman bacası kesitinin % 50’sinden az olmamak üzere 50 kW (43000 kcal/h)’a kadar 300 cm2, sonraki her kW için 2,5 cm2 ilave edilerek bulunur. Egzoz bacası kesiti ise duman bacası kesitinin % 25’i kadar olmalıdır.

ğ) Gaz yakıtlı kazanlarda temiz hava giriş menfezi, duman bacası ve egzoz bacası kesitleri gaz firmaları ve ilgili gaz dağıtım kuruluşlarının istediği usul ve hesap değerlerine göre belirlenir. Kazan dairelerinde doğal havalandırma yapılamayan hallerde cebri havalandırma uygulanır. Bu durumda;

1) Sıvı yakıtta bu havalandırma kapasitesi kazanın her kW’ı için 0,5 m3/h olmalı.

2) Cebri havalandırmalı sıvı yakıtlı kazan dairelerinde;

Vantilatör kapasitesi = (Brülör fan kapasitesi + aspiratör kapasitesi) x 1,1

olmalı ve fanın brülör ile aynı anda birlikte çalışması sağlanmalıdır.

3) Katı yakıt kullanılan teshin merkezlerinde mutlaka doğal havalandırma yapılır.

4) Gaz yakıtlı kazan dairelerinde havalandırma seçimi, gaz firmaları ile gaz dağıtım kuruluşlarının kriterlerine göre yapılır. Sadece emiş veya egzoz yapılan yarı cebri havalandırmalı kazan dairelerinde negatif basınç oluşacağından bu tür sistemler uygulanmaz.

h) Kazan dairesinde farklı yakıtlı kazanlar var ise, en yüksek değerdeki baca ve havalandırma kriterleri esas alınır.

ı) Soğuk bölgelerde ve sürekli kullanılmayan kazan dairelerinde donmaya karşı tedbir olarak havalandırma panjurlarını otomatik kapayan donanım yapılır.

i) Kazan dairesi yüksekliği TS 2192′ ye göre hesaplanır.

j) Kazan kullanıcılarının kullanılan yakıt cinsine göre eğitimleri yaptırılarak sertifikalandırılmaları sağlanır.

k) Sıvı veya gaz yakıt kullanılan kazan olması durumunda, gerekli tedbirleri almak koşuluyla, kazan daireleri çatıda tesis edilebilir. Bu durumda;

1) Statik hesaplarda kazan dairesi etkisi dikkate alınmalıdır. (Yaklaşık 1000-2000 kg/m2)

2) Çatının altında ve yanındaki mahallere rahatsızlık verebilecek etkileri aktarmamak için yeterli ses yalıtımı uygulanmalıdır. Kazanların altına titreşim izoleli kaide yapılmalıdır.

3) Kazan dairesinden çıkış için uygun merdiven yapılmalıdır. Kapı ve pencereler kaçış yönünde, kilitsiz ve kolay açılabilecek şekilde düzenlenmelidir.

4) Yakıt boru hattı, doğal havalandırmalı, kolay müdahale edilebilen bir dikey tesisat kanalı veya merdiven boşluğunda duvara yakın olacak şekilde düzenlenmelidir.

5) Havalandırma ve diğer hususlardaki kriterler, bodrum katındaki kazan daireleri ile aynı olmalıdır.

Bacalar

MADDE 14 – (1) Bacaların yapımında aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Her kazan için standardına uygun ayrı bir baca yapılır. Ancak, gaz yakıtlı kazan bacalarında, gaz firmaları veya gaz dağıtım kuruluşlarınca önerilen kriterlere göre ortak baca uygulanabilir.

b) Kazan bacalarına, şofben, kombi, kat kaloriferi ve jeneratör gibi başka cihaz bacalarının bağlantısı yapılmaz.

c) Bacalar, mümkünse bina içinde olmalıdır. Zorunlu hallerde, bacanın bina dışında yapılması halinde, soğumaması için gerekli ısı yalıtımı ve dış koruması yapılmalıdır.

ç) Katı ve sıvı yakıtlı kazanlarda bacalar dolu tuğla (içi sıvalı) veya ateş tuğlası ile, gaz yakıtlı kazanlarda ise baca ısıya, yoğuşma etkilerine dayanıklı malzemelerden ve uygun üretim teknikleri ile yapılmalıdır. Metal bacalarda yanma sesinin yukarılara iletilmemesi için gerekli tedbirler alınmalı ve baca topraklaması yapılmalıdır.

d) Bacaların en altında bir temizleme kapağı bulunmalıdır.

e) Gaz yakıtlı kazanlarda, temizleme kapağına ek olarak drenaj düzeni yapılır.

f) Bacalar, yanlarındaki bina ve engellerden etkilenmeyecek şekilde tesis edilir; bu engellerin en üst noktasından veya münferit binalarda mahya kotundan en az 1 m yükseklikte olur ve üzerine şapka yapılır.

g) Bacalar, mümkün olduğunca dik yapılmalı, zorunlu hallerde ise yatayla en az 60° açıda tek sapmaya izin verilmelidir.

ğ) Duman kanalları, çelik malzemeden yapılır ve izole edilir. Gaz yakıtlı kazanlarda paslanmaz çelik tercih edilir. Kanallar, kolayca temizlenecek şekilde düzenlenir ve gaz analizi için üzerinde ölçüm delikleri bırakılır. Duman kanallarının yatay uzunluğu dikey bacanın 1/4’ünden daha fazla olmaz; kanal ana bacaya direkt ve % 5’lik yükselen eğimle bağlanır, 2 adet 45°’lik dirsekten fazla sapma olmaz ve 90°’lik dirsek kesinlikle kullanılamaz.

h) Baca ve duman kanallarında uygun yalıtım malzemeleri kullanılır.

ı) Yüksek binaların bacalarında, genleşme ve bacanın kendini taşıması için gerekli tedbirler alınır.

i) Baca kesiti zorunlu olmadıkça dairesel olması gerekir.

Radyatörler

MADDE 15 – (1) Dış duvarlara monte edilen radyatörlerin arkasına, üzeri yansıtıcı levha veya film kaplanmış yalıtım panelleri konulur.

Otomatik kontrol

MADDE 16 – (1) Yakıt tasarrufu için sıvı ve gaz yakıtlı kazanlarda otomatik kontrol sistemi tercih edilir. Gaz firmaları ve ilgili gaz dağıtım kuruluşlarınca belirlenen esaslara göre, ayrıca gaz kaçak kontrol sistemi tesis edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yapı ve yalıtım malzemelerinin standarda uygunluğu

MADDE 17 – (1) Yapı ve yalıtım malzemelerinin ısıl iletkenlik hesap değerleri TS 825 EK – E’de verilmiş olup, Isı yalıtımı projesi burada verilen değerlere göre hesaplanır. Bina yapımında kullanılacak yapı ve yalıtım malzemeleri için 8/9/2002 tarihli ve 24870 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği çerçevesinde, yapı ve yalıtım malzemelerinin CE veya G uygunluk işareti ve uygunluk beyanı veya belgesi olması zorunludur.

(2) Birinci fıkra hükümleri çerçevesinde beyan edilen ısıl iletkenlik hesap değerlerinin TS 825 EK-E’deki değerlerden daha küçük olması ve bu değerin hesaplamalarda kullanılmak istenmesi halinde, bu tür malzemelerin değerleri için aynı hesap yöntemi kullanılır. Bu tür malzemelerin, beyan edilen ısıl iletkenlik hesap değerlerinin hesaplamalarda kullanılabilmesi için, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca bu amaç için özel olarak görevlendirilmiş bir kuruluş tarafından, malzemenin beyan edilen ısıl iletkenlik hesap değerlerinin belgelendirilmesi şarttır. Eğer bu belgelendirme yapılmamışsa, hesaplamalarda, söz konusu malzemenin beyan edilen ısıl iletkenlik hesap değeri yerine TS 825 EK-E ’deki değerler alınır. Bu kuruluşun çalışma usul ve esasları Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca belirlenir.

Isı yalıtımı denetimi

MADDE 18 – (1) İnşaatın her safhasında ısı yalıtımı ile ilgili denetimler 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetim Hakkında Kanun kapsamındaki illerde, yapı denetim kuruluşları ile beraber belediye sınırları ve mücavir alanlarda belediyeler; belediye ve mücavir alan sınırları dışında il özel idareleri ve ruhsat verme yetkisine sahip diğer idarelerce yapılır.

(2) Binanın ısı yalıtımının kontrolü ile ilgili teknik sorumlu; inşaatın taban, döşeme, duvar ve tavan yapımı safhalarında uygulanan yalıtımın, projede verilen detaylara uygunluğunun kontrolünü yaparak, belediye veya il özel idarelerine rapor verir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 19 – (1) 8/5/2000 tarihli ve 24043 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yapım işi ihalesi ilan edilmiş olan kamu binaları ve yapı ruhsatı alınmış özel binalar

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden önce yapım işi ihalesi ilan edilmiş olan kamu binaları ve yapı ruhsatı alınmış özel binalar hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

Yürürlük

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik 1/11/2008 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız

Resmi Gazete Tarihi: 09.11.2008 Resmi Gazete Sayısı: 27049

RÜZGÂR ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARININ TEKNİK DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; elektrik enerjisi üretiminde rüzgar enerjisinin etkin ve verimli kullanımını sağlamak amacıyla kaynak alanlarının belirlenmesi ve kullanımı ile, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından lisans başvuruları hakkında verilecek teknik görüşün oluşturulmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; rüzgar enerjisi kaynak alanlarının belirlenmesini ve bu alanlara yapılacak başvuruları, lisans başvurularının teknik değerlendirmesini, proje kontrolünü, inşaat dönemi denetimini ve destek hizmetlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 14/6/1935 tarihli ve 2819 sayılı Elektrik İşleri Etüt İdaresi Teşkiline Dair Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine ve 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 3 üncü maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (Değişik:R.G.17/5/2009-27231)

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

b) EİE: Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğünü,

c) EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,

ç) Güç yoğunluğu: Yer seviyesinden elli metre yükseklikte serbest olarak esen rüzgarın birim kesit alanındaki, bu Yönetmeliğin Ek-1’indeki yöntem kullanılarak hesaplanan yıllık ortalama gücünü,

d) Referans türbin: Teknik özellikleri bu Yönetmeliğin Ek-5’inde tanımlanan türbini,

e) REPA: EİE İnternet sayfasında yayımlanan Türkiye rüzgar enerjisi potansiyeli atlasını,

f) RES: Rüzgar enerjisine dayalı elektrik üretim santralını,

g) Santral sahası: Sınır UTM koordinatları; EPDK’ya yapılan lisans başvurusunda yer alan ve EİE’nin teknik görüşü ile lisansa dercedilen, üzerinde rüzgar türbinleri ve şalt merkezinin bulunduğu ve EİE’nin resmi internet sayfasında (www.eie.gov.tr) duyurulacak yönteme göre belirlenecek alanı,

h) Santral sahası güç yoğunluğu: Başvuru gücünün varsa lisans gücünün (MW) santral sahası yüzölçümüne (km2) bölünmesi ile elde edilen değeri,

ı) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,

i) UTM Koordinatı: “Universal Transversal Mercator” izdüşümünde altı derecelik dilim esasına göre verilen koordinatı (ED 50 Datum)

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Rüzgar Enerjisi Kaynak Alanlarının Belirlenmesi, Başvurularının Teknik Değerlendirilmesi, Proje Kontrolu, İnşaat Dönemi Denetimleri, Destek Hizmetleri

Lisans başvurusu yapılmamış rüzgar enerjisi kaynak alanlarının belirlenmesi

MADDE 5 – (1) EİE, rüzgar enerjisine dayalı lisans başvurusunda bulunulmamış, lisans başvurusu reddedilmiş, lisansı iptal edilmiş olan RES kurmaya elverişli kaynak alanları üzerinde; en az bir yıl süreyle rüzgar ölçümü yapmak ve referans türbin özelliklerine göre türbin koordinatlarını belirlemek suretiyle güç yoğunluğu sınıflarına göre gruplandırılmış RES alanları oluşturur.

(2) EİE, bu RES alanlarının pafta adını, UTM koordinatlarını, güç yoğunluğunu, referans kurulu gücünü ve bu güçte üretilebilecek yıllık elektrik enerjisi miktarını internet üzerinden yayımlar.

(3) EİE, bu madde kapsamında belirlenen RES alanlarını kullanarak EPDK’ya lisans başvurusu yapmak isteyen tüzel kişilere, alanın topoğrafik özelliklerini, rüzgar özelliklerini, türbin koordinatlarını, çevre, mülkiyet, kullanım ve ulaşım durumunu, alanın yakın çevresi ile ilgili bilgileri verir. Bu hizmet için bir MW’lık referans kurulu güç başına uygulanacak fiyat her yıl Ocak ayında EİE’nin internet sayfasında yayınlanır.

(4) 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca Kamu veya Hazine arazileri üzerinde rüzgar enerjisi kaynak alanlarının kullanımını ve verimliliğini olumsuz yönde etkileyici imar planları düzenlenemez. Bakanlık bu doğrultuda, ilgili merciler nezdinde gerekli girişimde bulunur.

Başvuruların teknik değerlendirilmesi

MADDE 6 – (1) (Değişik:R.G.17/5/2009-27231) Türbin koordinatları; lisans almış, uygun bulma kararı alınmış ve uygun bağlantı görüşü oluşmuş ancak uygun bulma kararı almamış tüzel kişilerin santral sahası içerisinde bulunan başvuruların teknik değerlendirmesi yapılmaz ve başvuru EPDK’ya iade edilir.

(2) EİE, 5 inci madde kapsamındaki başvurular arasından, santral sahası diğer başvuruların sahası ile çakışmayan, kullanacağı türbinin kurulu gücü referans türbin gücüne eşit veya ondan fazla olan ve türbin koordinatları santral sahası dışına taşmayan başvuruları uygun teknik görüşle EPDK’ya bildirir.

(3) RES kurmak isteyen tüzel kişilerin EPDK’ya lisans başvuruları kapsamında sundukları belgeler arasından bu Yönetmeliğin Ek-2’sinde tanımlanan belgeler, teknik görüş oluşturulmak üzere EİE’ye gönderilir.

(4) Bu Yönetmeliğin Ek-2’sindeki istekleri karşılamayan ve santral sahası güç yoğunluğu 0,6 MW/km2 den küçük olan başvurular değerlendirmeye alınmayarak EPDK’ya iade edilir.

(5) 5 inci madde kapsamı dışındaki başvurular EİE tarafından aşağıdaki şekilde değerlendirilir:

a) Türbin koordinatlarının bulunduğu yerlerdeki güç yoğunlukları ve birbirlerinin rüzgarını engelleyen türbin koordinatları bu Yönetmeliğin Ek-1’indeki ve Ek-3’ündeki yöntem kullanılarak belirlenir.

b) (Değişik:R.G.17/5/2009-27231) Aynı trafo merkezine bağlanması planlanan başvurular aşağıdaki formüller ile sıralanır.

OGYi = ∑ GYj / n

n: Başvurunun santral sahasındaki türbin koordinatı sayısı.

GYj: Başvurunun santral sahasındaki her bir türbin koordinatının bulunduğu yerin bu Yönetmeliğinin Ek-1’indeki yöntem kullanılarak hesaplanan güç yoğunluğu (W/m2)

OGYi: Başvurunun santral sahasındaki ortalama güç yoğunluğu (W/m2)

BSPi = 0,8 x Gi + 0,2 x SSGYi

Gi: Aynı trafo merkezi için sıralamaya alınan başvurular arasından en yüksek ortalama güç yoğunluğuna (OGY) göre normalize edilmiş güç yoğunluğu puanı (Her bir başvuruya ait ortalama güç yoğunluğunun en yüksek ortalama güç yoğunluğuna bölünmesi ile elde edilen değer).

SSGYi: Aynı trafo merkezi için sıralamaya alınan başvurular arasından en yüksek santral sahası güç yoğunluğuna göre normalize edilmiş santral sahası güç yoğunluğu puanı (Herbir başvuruya ait ortalama santral sahası güç yoğunluğunun en yüksek santral sahası güç yoğunluğuna bölünmesi ile elde edilen değer). En yüksek santral sahası güç yoğunluğu 1,0 MW/km2 den fazla olması durumunda 1,0 MW/km2 olarak kabul edilir.

BSPi: Başvurunun sıralama puanı.

c) Teknik değerlendirme sonuçları, bu Yönetmeliğin Ek-4’ünde tanımlanan formata uygun olarak 60 gün içinde EİE’nin teknik görüşü olarak EPDK’ya gönderilir.

(6) (Değişik:R.G.17/5/2009-27231) Aynı trafo merkezine bağlanması planlanan başvurular; komşusundaki türbinlerin rüzgarını engelleyebilecek türbin koordinatları bulunmaması ve türbin koordinatları lisans almış, uygun bulma kararı alınmış ve uygun bağlantı görüşü oluşmuş ancak uygun bulma kararı almamış tüzel kişilerin santral sahaları içerisinde yer almaması halinde; bu başvurular, EİE tarafından öncelikle değerlendirilir. Santral sahası ve bağlanacağı trafo merkezine birden fazla başvuru bulunmayan başvurular öncelikle değerlendirilerek bildirilir.

(7) Lisans kapsamındaki tesislerin, santral sahası içerisindeki türbin koordinatı değişikliğine, komşu sahalardaki türbin koordinatlarının etkilenmediği yönünde EİE’den uygunluk belgesi alınır.

(8) Lisans kapsamındaki tesislerden, geçici kabul protokolu imzalanmış olanlar için, santral sahası içerisindeki kapasite artışı, modernizasyon, yenileme yatırımları ve tadilat taleplerine, komşu sahalardaki türbin koordinatlarının etkilenmediği yönünde EİE’den uygunluk belgesi alınması halinde, ilgili mevzuat kapsamında işlem tesis edilir.

Proje kontrolü

MADDE 7 – (Değişik:R.G.17/5/2009-27231)

(1) Bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten sonra EPDK’dan lisans alan tüzel kişiler projelerini, inşaat dönemi başlamadan doksan gün önce EİE’ye sunar.

(2) (Değişik:R.G.12/6/2009-27256)(1) Projesi, aşağıdaki şartları sağlayan tüzel kişiye kırkbeş gün içerisinde proje uygunluk yazısı verilir:

a) Projesindeki toplam kurulu gücün lisansındaki kurulu güç ile aynı olması veya ilgili mevzuata göre belirlenecek tolerans sınırları içinde olması,

b) Türbinlerinin, diğer başvuruların veya lisans almış tüzel kişilerin türbinlerinin rüzgarını engelleyebilecek koordinatlara yerleştirilmemiş olması,

c) Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliğindeki kriterleri karşılaması.

(3) Proje kontrol raporu ve uygunluk yazıları Bakanlığa gönderilir.

İnşaat dönemi denetimleri

MADDE 8 – (1) Projelerine; proje uygunluk yazısı alan tüzel kişiler, inşaata başlama tarihini projelerinde belirttikleri başlama tarihinden en az otuz gün önce EİE’ye bildirir. RES projelerinin inşaat dönemi denetimleri, EİE tarafından yapılır.

(2) Bu denetimler sonucunda onaylı projesinden farklı işlem tesis eden tüzel kişiler EPDK’ya bildirilir.

Destek hizmetleri

MADDE 9 – (1) EİE, RES yatırımı yapmak isteyen kamu tüzel kişilerine talebe bağlı olarak rüzgar ölçümü, zemin etüdü ve fizibilite desteği sağlar. Bu hizmetlerle birlikte, tüzel kişilere verilecek REPA bilgileri için uygulanacak fiyat cetveli her yıl Ocak ayında EİE’nin internet sayfasında yayınlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İstisnalar

GEÇİCİ MADDE 1 – (Değişik:R.G.30/12/2008-27096)

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce EPDK’ya yapılmış rüzgar enerjisine dayalı lisans başvuruları arasından, uygun bulma kararı alınmış olan başvurular ile uygun bağlantı görüşü oluşmuş ancak uygun bulma kararı almamış olan başvurular için EİE tarafından aşağıdaki kriterlerin sağlanmasına ilişkin teknik değerlendirme yapılarak EPDK’ya bildirilir:

a) Başvurusundaki türbin koordinatlarının komşusundaki türbinlerin rüzgarını engellememesi,

b) Santral sahası güç yoğunluğunun 0,6 MW/km2 den büyük olması.

Santral sahası bildirimi

GEÇİCİ MADDE 2 – (Değişik:R.G.17/5/2009-27231)

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce lisans almış, uygun bulma kararı alınmış ve uygun bağlantı görüşü oluşmuş ancak uygun bulma kararı almamış tüzel kişiler, santral sahalarının ve türbinlerinin UTM koordinatlarını gösteren 1/25000 ölçekli orijinal boyutlu ve renkli basılı harita paftaları ile bu koordinatların elektronik ortamdaki değerlerini ve türbinlerinin kurulu güçlerini, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren altmış gün içerisinde EİE’ye bildirir. Bu tüzel kişilerin santral sahası alanının uygunluğu ile ilgili teknik değerlendirme sonuçları, bildirim tarihinden itibaren altmış gün içerisinde, EİE tarafından EPDK’ya gönderilir.

Proje onayı

GEÇİCİ MADDE 3 – (Mülga:R.G.17/5/2009-27231)

Yürürlük

MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.

___________

(1) 12/6/2009 tarihli ve 27256 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği 17/5/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Ekleri için tıklayınız

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
9/11/2008	27049
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
1.	30/12/2008	27096
2.	17/5/2009	27231
3	12/6/2009	27256