Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından:
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞINCA VERİLECEK İDARİ VE MALİ DESTEKLER HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından sağlanacak idari ve mali desteklerin usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, yurtiçinde veya yurtdışında kurulmuş özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişilerine ve sivil toplum kuruluşlarına Başkanlık tarafından sağlanacak idari ve mali desteklere ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları, 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının bağlı bulunduğu Bakanı,
b) Başkan: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanını,
c) Başkanlık: Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığını,
ç) Başvuru Rehberi: Başkanlık tarafından her bir mali destek çeşidi için dönemsel olarak hazırlanan ve içerik olarak sunulacak destekten yararlanabilecek tüzel kişileri, bu kişiliklerde aranan şartları, başvuru ve yararlanma şekil ve şartlarını, desteklenecek proje konularını, toplam destek bütçesini, proje başına sağlanacak en az ve en çok destek miktarını ve oranını, proje kapsamında karşılanabilecek uygun maliyetleri, proje seçim ve değerlendirme kriterlerini, teminat ve eş finansman yükümlülüklerini, başvuru formlarını ve diğer gerekli belge ve bilgileri kapsayan rehber belgeyi,
d) Daire başkanlıkları: Başkanlık bünyesinde faaliyet gösteren Yurtdışı Vatandaşlar Daire Başkanlığı, Kültürel ve Sosyal İlişkiler Daire Başkanlığı, Yabancı Öğrenciler Daire Başkanlığı ve Kurumsal İlişkiler ve İletişim Daire Başkanlığını,
e) Destek Kılavuzu: Başkanlık tarafından hazırlanan ve sağlanacak desteklere yönelik programlama, başvuru, değerlendirme, uygulama, izleme ve etki değerlendirme süreçlerinin temel ilke ve kurallarını, iş tanımlarını ve gerekli diğer hususları belirleyen el kitabını,
f) Eş finansman: Başkanlık tarafından desteklenen projelerde harcanmak üzere, proje sahibi tarafından sağlanması taahhüt edilen nakdî katkıyı,
g) İdari destek: Başkanlık tarafından desteklenmesine karar verilen kurum ve kuruluşlara sağlanacak eğitim, bilgilendirme, yönlendirme gibi kurumsal kapasiteyi geliştirmeye yönelik, nakdî olmayan destekleri,
ğ) KİİDB: Kurumsal İlişkiler ve İletişim Daire Başkanlığını,
h) Mali destek: Desteklenecek projelerin bütçelerine, başvuru rehberlerinde belirlenecek oranlarda Başkanlık tarafından yapılan nakdî katkıyı,
ı) Proje: Destekten yararlanmak üzere Başkanlığa sunulan, belli bir amaca odaklanmış, hedefleri, bütçesi ve süresi belli, düzenli faaliyetler bütününü,
i) Program: Daire başkanlıkları tarafından kendi öncelik alanlarına yönelik olarak KİİDB ile koordinasyon içinde hazırlanan; destek sağlanacak projelerin ortak hedeflerini, hedef ülke veya bölgelerini, toplam destek bütçesini, proje başına sağlanacak en az ve en çok destek miktarını, destekleme takvim ve süresini, başvuru konu ve koşullarını, potansiyel başvuru sahiplerini belirleyen belgeyi,
j) Sözleşme: Başkanlık ile proje sahibi arasında imzalanan ve desteğe konu olan proje süresince uyulması gereken ilke ve kuralları, ödeme usul ve esaslarını, tarafların hak ve yükümlülükleri ile sözleşme ihlalinin sonuç ve müeyyidelerini düzenleyen anlaşmayı ve eklerini,
k) Usulsüzlük: Proje başvurusu ve/veya uygulaması sırasında yanıltıcı bildirimde bulunulması, hileli hareketler sergilenmesi, sahtecilik yapılması, bu Yönetmelik ve ilgili başvuru rehberlerinde belirtilen ilke ve kurallara kasten aykırı davranışlarda bulunulması ve sözleşme ilişkisinin kasten ihlal edilmesini,
l) Uygulama Rehberi: Başkanlık tarafından hazırlanan ve desteğe hak kazanan proje sahiplerinin projelerinin uygulama aşamasında uymaları gereken ilke ve kurallar ile diğer yükümlülüklerini düzenleyen rehber belge ve eklerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İdari ve Mali Destekler
İdari destek
MADDE 5 – (1) Başkanlık, 5978 sayılı Kanunda belirtilen amaçlara yönelik olarak faaliyette bulunan kurum ve kuruluşlara, Başkanlık personeli eliyle ya da hizmet alımı yoluyla kurumsal nitelikli ve kapasite geliştirici idari destek hizmetleri sağlayabilir.
Mali destek
MADDE 6 – (1) Başkanlık, 5978 sayılı Kanunda belirtilen amaçlara yönelik olarak faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarının ve diğer ilgili kurum ve kuruluşların desteklenmesi uygun bulunan projelerine Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde harcanmak kaydıyla geri ödemesiz nakdî katkı sağlar.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında Başkanlık tarafından sağlanan mali destekler proje bazlı olup çeşitleri şunlardır:
a) Çağrı esaslı proje desteği,
b) Doğrudan proje desteği.
Mali desteklere ilişkin genel esaslar
MADDE 7 – (1) Başkanlık tarafından verilecek mali desteklerde, kamu yararının gözetilmesi, desteklerin öncelikle hedef kitlenin ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması, toplumsal gelişmeye ve algıya katkıda bulunması ve yardım alacak kurum ve kuruluşların Başkanlığın görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi ve bu kurum ve kuruluşların kar amacı gütmemesi esastır.
(2) Sağlanacak desteklerin ilk aşamasını daire başkanlıkları tarafından kendi öncelik alanlarına yönelik olarak KİİDB ile koordinasyon içinde hazırlanan; destek sağlanacak projelerin ortak hedeflerini, hedef ülke veya bölgelerini, toplam destek bütçesini, proje başına sağlanacak en az ve en çok destek miktarını, destekleme takvim ve süresini, başvuru konu ve koşullarını, potansiyel başvuru sahiplerini belirleyen program oluşturur.
(3) Başkanlık ile mali destek sağlanmasına karar verilen proje sahibi arasında, destekten yararlanma ilke ve kurallarını, yapılacak ödemeye ilişkin esasları, tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren bir sözleşme imzalanır.
(4) Başkanlık, desteğe konu olan projenin uygulanacağı ülkenin milli para birimi cinsinden sözleşme düzenleyebilir.
(5) Başkanlıktan mali destek almaya hak kazanmış ancak usulsüzlük yaptığı tespit edilmiş proje sahiplerinin sözleşmeleri, proje hangi aşamada olursa olsun derhal feshedilir. Sözleşmenin feshi halinde, yapılan ödemeler ile sözleşmeden doğan masraflar ve sözleşmede öngörülen cezai şart proje sahibinden tahsil edilir. Ayrıca sorumlu kişi ya da kişiler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulur.
(6) Programda yer almayan konular hakkındaki destek talepleri Bakan oluruyla yürürlüğe konulabilir.
Çağrı esaslı proje desteği
MADDE 8 – (1) Başkanlık, çağrı esaslı proje desteği çerçevesinde, programlarda tespit edilen amaç ve hedeflere uygun olarak, seçilen bölgede potansiyel proje sahiplerini belirli bir dönem içerisinde proje hazırlamaya ve sunmaya davet eder.
(2) Çağrı esaslı proje desteğinin sağlanmasına ilişkin usul ve esaslar programlar temel alınarak hazırlanan başvuru rehberlerinde belirlenir.
Başvuru rehberi
MADDE 9 – (1) Başvuru Rehberi; bu Yönetmelikte yer alan hükümlere, daire başkanlıklarının hazırladıkları programlara ve Destek Kılavuzunda belirtilen standartlara uygun olarak KİİDB tarafından hazırlanır. Hazırlanan Başvuru Rehberi, çağrı esaslı proje desteğinin ilanından önce, destek konusu öncelik alanları, başvuru sahibinin nitelikleri ve destek limitleri ile seçim ve değerlendirme kriterleri yönünden Başkanlık makamının onayına sunulur.
(2) Başvuru Rehberi ve içeriği, çağrı esaslı proje desteği ilan edilene kadar kamuoyuna açıklanamaz. Başvuru Rehberinin hazırlıkları sırasında menfaat ilişkisinin önlenmesi ve gizliliğin sağlanması için gereken tedbirler alınır ve buna uymayanlar hakkında da ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Çağrı esaslı proje desteğinin ilanı
MADDE 10 – (1) Çağrı esaslı proje desteği, o desteğe ilişkin Başvuru Rehberinin Başkanlık tarafından yayımlanmasıyla kamuoyuna ilan edilir.
(2) Başvuruların kabulü, Başvuru Rehberinin yayımlanması ile birlikte başlar. Çağrı esaslı proje desteğinden faydalanmak için sunulacak projelerin son başvuru tarihi, ilgili Başvuru Rehberinde belirtilir.
(3) Başkanlık zorunlu hallerde çağrı esaslı proje desteğini, değerlendirme ve seçim aşaması da dahil olmak üzere, destek sürecinin herhangi bir aşamasında iptal edebilir. Bu durumda, Başkanlıktan herhangi bir hak ve tazminat talebinde bulunulamaz.
Bilgilendirme ve eğitim
MADDE 11 – (1) KİİDB, her çağrı esaslı proje desteği kapsamında, belirlenen hedeflere ulaşılması ve o desteğe ayrılan bütçenin etkin şekilde kullanılması için potansiyel proje sahiplerine proje hazırlama yöntemleri ve başvuru koşulları hakkında bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerini içeren yardım hizmetleri sağlar.
(2) Yürütülecek bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerinde veya diğer iletişim araçları kanalıyla çağrı esaslı proje desteğine ilişkin olarak potansiyel başvuru sahipleri tarafından sorulan bütün sorular kayıt altına alınır. Sorulan bu soruların cevapları bütün potansiyel proje sahiplerine ulaşması için Başvuru Rehberinde belirtilen esaslar dahilinde Başkanlık internet sitesinde yayımlanır.
(3) Başkanlık internet sitesinde yayımlanan cevaplar haricinde görevliler tarafından bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerinde verilen cevaplar Başkanlığı bağlayıcı değildir.
Başvurular
MADDE 12 – (1) Başvurular, başvuru rehberlerinde belirtilen son başvuru tarihinden önce eksiksiz olarak elden, posta yoluyla veya Başvuru Rehberinde belirtilmesi hâlinde internet üzerinden yapılır.
Değerlendirme komitesi ve görevleri
MADDE 13 – (1) Değerlendirme Komitesi, proje başvurularının değerlendirilmesi için Başkanlık oluruyla KİİDB bünyesinde Başkanlık personelinden ve/veya gerek görülmesi halinde alanında uzman diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli ile özel kesimden kişilerin de katılımı ile en az üç üyeden oluşur.
(2) Uzmanlık gerektiren proje konularının olması halinde Başkanlık personeli haricinde ilgili alanda uzmanlaşmış kişiler de Değerlendirme Komitesinde görevlendirilebilir.
(3) Gerek görülmesi halinde Değerlendirme Komitesine yardımcı olmak üzere Başkanlık oluruyla Başkanlık harici uzman kişilerden projelerin değerlendirilmesi konusunda destek alınabilir.
(4) Değerlendirme Komitesinde yer alan Başkanlık personeli haricindeki kamu personeli olan uzmanlar ve 5978 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre hizmet alımı suretiyle hizmetlerinden yararlanılan, kamu personeli olmayan gerçek kişiler ile Başkanlık arasında işin tanımı, süresi, tarafsızlık, gizlilik esasları, çalışma şartları, ücret ve benzeri hususları içeren sözleşme yapılır. Ancak yapılacak sözleşmede kamu personeli olan uzmanlara ücret ödeneceğine ilişkin hususlara yer verilmez.
(5) Değerlendirme Komitesi üyelerinin kimliği ve değerlendirdikleri projelere ilişkin bilgiler gizli tutulur. Buna uymayanlar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Değerlendirme süreci
MADDE 14 – (1) Proje teklifleri, Başvuru Rehberinde belirlenen değerlendirme kriterlerine göre değerlendirilir.
(2) Proje teklifleri, en yüksek puanı alan tekliften başlayarak sıralanır. Yapılan puanlamada Başvuru Rehberinde belirlenen asgari puan ve üzerinde puan alan başarılı projeler asil listeyi oluşturur. Değerlendirme Komitesi, asgari puanı aşan ancak bütçe nedeniyle asil listeye alınamayan projelerden oluşan bir yedek liste belirler.
Ön izleme süreci
MADDE 15 – (1) Sözleşme imzalanmadan önce KİİDB, asil ve yedek listede yer alan proje sahiplerine yönelik ön izleme faaliyetleri gerçekleştirir. Bu faaliyetler kapsamında ek bilgi ve belge isteyebilir ve/veya projeye ilişkin değişiklik yapılmasını talep edebilir.
Sözleşme imzalanması
MADDE 16 – (1) Değerlendirme ve ön izleme faaliyetleri sonucunda oluşturulan nihai asil ve yedek listeler Başkanın teklifi ile Bakan onayına sunulur. Onayı takiben desteklenmesine karar verilen projelerin sahipleriyle Başkanlık arasında sözleşme imzalanır.
Sözleşme değişiklikleri
MADDE 17 – (1) Proje sahiplerinin, projelerini Başkanlık ile imzaladıkları sözleşme hükümleri doğrultusunda uygulamaları esastır. Ancak, sözleşmenin taraflar arasında imzalanmasından sonra proje kapsamında öngörülen faaliyetlerin uygulamasını zorlaştıracak veya geciktirecek beklenmeyen bir durumun ortaya çıkması halinde, tarafların mutabakatı ile uygulamanın herhangi bir safhasında sözleşme Uygulama Rehberinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde değiştirilebilir.
Sözleşmenin askıya alınması ve iptali
MADDE 18 – (1) Desteklenen projelerin uygulama aşamasında, Başkanlık tarafından istenen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi ve/veya eksik teslim edilmesi, izleme ziyaretlerinin engellenmesi veya projenin sözleşmeye ve ilgili mevzuata uygun yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde sözleşme askıya alınır. Bu durumda proje sahibine, düzeltme için Başkanlık tarafından en fazla doksan gün süre verilebilir. Düzeltme süresinin verilmesinde fayda görülmez veya verilen süre sonunda durumda bir düzelme olmazsa sözleşme feshedilir.
(2) Sözleşmenin feshedilmesi halinde, yapılan ödemeler ile sözleşmeden doğan masraflar ve sözleşmede öngörülen cezai şart proje sahibinden tahsil edilir.
(3) Usulsüzlük dışında bir nedenden dolayı sözleşmesi feshedilen proje sahiplerine Başkanlık tarafından tekrar herhangi bir mali destek sağlanması, Başkanlığa olan bütün borçlarını ödemiş olmalarına bağlıdır.
Destek miktarı ve süresi
MADDE 19 – (1) Başkanlık tarafından sağlanacak desteğin toplam bütçesi, proje başına sağlanabilecek en az ve en çok destek miktarı ile projenin uygulama süresi her bir çağrı dönemi için desteğin amaç ve hedeflerine bağlı olarak ayrı ayrı belirlenir ve ilgili Başvuru Rehberinde belirtilir.
(2) Başkanlık, vereceği mali desteğin amaç, hedef ve bütçesine bağlı olarak, oranları ilgili Başvuru Rehberinde belirtilmek üzere, proje sahiplerinden proje bütçesinin bir kısmını eş finansman olarak isteyebilir. Ayrıca desteğin amaç, hedef ve bütçesine bağlı olarak, oranları ilgili Başvuru Rehberinde belirtilmek üzere proje sahiplerinden teminat alınabilir.
Doğrudan proje desteği
MADDE 20 – (1) Başkanlık amaç ve hedeflerine, daire başkanlıklarının hazırladıkları programlara, Destek Kılavuzuna ve Başkanlığın görev alanında çalışan sivil ve resmî teşekküllerin taleplerine uygun olarak gerekli görülen stratejik faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşları veya ilgili diğer kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlanan projelere doğrudan mali destek verebilir.
(2) Doğrudan proje desteğine ilişkin Başvuru Rehberi KİİDB tarafından yıllık olarak hazırlanır ve Başkanlık tarafından yayımlanır.
(3) KİİDB, yapılan değerlendirme sonucunda Başvuru Rehberinde belirtilen kriterleri karşıladığı tespit edilen projelerin sahiplerinden, ek bilgi ve belge isteyebilir, projeye ilişkin değişiklik talep edebilir ve proje sahiplerine ön izleme ziyaretleri gerçekleştirebilir.
(4) Değerlendirme ve ön izleme faaliyetleri sonucunda desteklenmesi uygun görülen proje Başkanın teklifi ile Bakan onayına sunulur. Onaylanan projelerin sahipleri ile sözleşme imzalanır. Bakan belirli sınırlar içerisinde kullanılmak üzere Başkana yetki devredebilir.
(5) Başvuru Rehberine bağlı olmaksızın Bakanlık makamına sunulan ve Bakanlık makamı tarafından desteklenmesi uygun görülen projelerin sahipleri ile sözleşme imzalanır ve bu proje sahiplerine gerekli idari ve mali destek sağlanır.
(6) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından veya Bakanlık makamınca gerçekleştirilmesine özel önem verilen destek talepleri için Bakanlık makamından alınan Olurla gerekli çalışmalar yürütülür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortak Hükümler
Uygulama faaliyetleri
MADDE 21 – (1) Başkanlık tarafından destek sağlanan projelerin, programlarda yer alan amaç ve hedeflere uyumunu sağlamak üzere projenin uygulaması sırasında ortaya çıkan sorun ve ihtiyaçları tespit etmek ve gerekli önlemleri almak amacıyla yapılacak uygulama faaliyetleri, Destek Kılavuzunda belirtilen ilke ve esaslar ile sözleşmede belirtilen hususlar doğrultusunda KİİDB koordinasyonunda ilgili Daire Başkanlığı tarafından yürütülür. Her bir projeyle ilgili olarak Başkanlık makamının oluru ile proje sorumlusu atanır.
İzleme faaliyetleri
MADDE 22 – (1) KİİDB, Başkanlık tarafından destek sağlanan projelerin mali ve fiziki gerçekleşmelerini teminen Destek Kılavuzunda belirtilen ilke ve esaslar ile sözleşmede belirtilen hususlar doğrultusunda proje izleme faaliyetlerini yürütür.
Ödeme
MADDE 23 – (1) Proje sahibine, sözleşme hükümlerine göre ödeme yapılabilir.
(2) Ön ödeme hariç olmak üzere, proje sahibi tarafından önceki ödemelere ilişkin raporlar sunulmadan ve usulüne uygun ödeme talebinde bulunulmadan re’sen hiçbir ödeme yapılamaz.
(3) Başkanlık destek kapsamında yapacağı her türlü ödemeyi, kendi banka hesaplarından, proje sahibi adına açılmış projeye özel hesap numarasına yapacağı transfer talimatı ile gerçekleştirir. Başkanlık proje hesabının açılacağı bankayı belirleyebilir.
(4) Sözleşmede öngörülmesi halinde, ara ödemeler, proje sahibi tarafından sunulan, önceki ödemelere ilişkin geçerli harcama belgeleri ve ara raporların Başkanlık makamınca uygun bulunarak onaylanmasını takiben yapılır. KİİDB rapor ve harcama onaylarında, uygulama ve izleme ziyaretleri ve diğer faaliyetlerden edinilen bilgileri de dikkate alır. Rapor ve harcama belgelerinin incelenmesi sonucunda uygun olmayan harcamaların tespit edilmesi halinde, bunlara karşılık gelen tutarlar en geç ilgili mali yılın sonuna kadar geri alınır.
(5) Sözleşme kapsamındaki uygulamalarla ilgili olarak, proje sahibinin ve proje kapsamında görev alan kişilerin kusur ve ihmalleri sebebiyle doğacak olan her türlü ceza, gecikme zammı, faiz ve sair giderler, Başkanlık tarafından sağlanan destek bütçesinden karşılanamaz.
(6) Proje desteği kapsamında yapılan bütün ödemeler tamamen harcanana kadar, proje hesabının bakiyesinin ilgili hesaba bağlı bir repo hesabında değerlendirilmesi halinde, elde edilen bütün faiz geliri ile bunun üzerindeki her türlü hak Başkanlığa aittir. Repo hesabında biriken bu faiz gelirinin, proje dönemi sonunda Başkanlığın kendi hesaplarına iadesi talep edilir veya bu tutar proje sahibine yapılacak nihai ödemeden mahsup edilir.
Satın alma mevzuatı
MADDE 24 – (1) Proje sahiplerinin desteklenen proje kapsamında yapacakları ihale ve satın alma faaliyetleri, ilgili Uygulama Rehberinde belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.
Mülkiyet
MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde yürütülen projeler kapsamında alımı desteklenen bina, alet, teçhizat, yazılım, malzeme ve sistemler ile yapımı gerçekleştirilen tesislerin mülkiyeti sözleşmede belirtilen şekle göre belirlenir.
Görünürlük
MADDE 26 – (1) Destek sağlanan tüm projelerde Başkanlığın görünürlüğü sağlanır.
Etki değerlendirme faaliyetleri
MADDE 27 – (1) KİİDB desteklenen projelerin Başkanlık amaç ve hedefleri bakımından doğurduğu etki ve sonuçlarını analiz eder.
Proje dili
MADDE 28 – (1) İdari ve mali destekler ile ilgili yapılacak her türlü yazışmanın Türkçe dilinde olması esastır. Ancak, Başkanlık gerekli görmesi halinde desteklerle ilgili farklı yabancı dillerde yayın yapabilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ortak destek
MADDE 29 – (1) Başkanlık, bu Yönetmelik ve yürürlükteki diğer mevzuat hükümlerine uygun olmak kaydıyla, sivil toplum kuruluşları ve diğer kurum ve kuruluşlarla ortak idari ve mali destek verebilir.
Tereddütlerin giderilmesi
MADDE 30 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri ve uygulamaya ilişkin aksaklıkları gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye, ilke ve standartları belirlemeye ve uygulama birliğini sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapmaya, bu hususta gerekli her türlü bilgi ve belgeyi istemeye Başkanlık yetkilidir.
Yürürlük
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 32 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı yürütür.
HAC VE UMRE SEYAHATLERİ İLE İLGİLİ İŞLERİN DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINCA YÜRÜTÜLMESİNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; Diyanet İşleri Başkanlığının denetim ve gözetiminde hac ve umre hizmetlerinin yürütülmesi, ihalesi, harcama, muhasebe ve denetim usulleri ile ilgili mevzuatı gereği uluslararası her türlü seyahat hizmetlerini verme yetkisini haiz seyahat acentalarıtarafından düzenlenecek hac ve umre seyahatlerine ilişkin iş ve işlemleri belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 2011/2347 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Hac ve Umre Seyahatleri ile İlgili İşlerin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Kararın 17 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Acenta: 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununa göre uluslararası her türlü seyahat hizmetleri verme yetkisini haiz seyahat acentalarını,
b) Başkan: Diyanet İşleri Başkanını,
c) Başkanlık: Diyanet İşleri Başkanlığını,
ç) Genel Müdürlük: Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,
d) Komisyon: Hac ve Umre Komisyonunu,
e) Kurul: Bakanlıklararası Hac ve Umre Kurulunu,
f) Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavı (MBSTS): Görevlilerin bilgi seviyelerini ölçmek ve mesleki bakımdan göreve en iyi şekilde hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla Başkanlıkça yapılan veya yaptırılan sınavı,
g) Vakıf: Türkiye Diyanet Vakfını,
ğ) Yolcu: Hac veya umre seyahati yapan kişileri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Görevler
Başkanlığın görevleri
MADDE 4 – (1) Başkanlığın hac ve umre ile ilgili görevleri şunlardır:
a) Kurulu toplamak.
b) Kurulun aldığı kararlara göre hac ve umre programlarını yapmak ve ilan etmek.
c) Hac ve umre ibadetlerinin usulüne uygun, sağlık ve güvenlik içinde, yolcuların hakları korunacak şekilde yerine getirilmesi amacıyla yurt içinde ve yurt dışında gerekli tedbirleri almak, ilgili ülke, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, bu konulardaki hizmet ve faaliyetleri düzenlemek, yürütmek ve denetlemek.
ç) Hacda kurban ibadetinin usulüne uygun şekilde yerine getirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
d) Başkanlığın düzenlediğihac ve umreorganizasyonuna dahil olan yolculardan alınacak ücretleri tahsil etmek, bu ücretleri Başkanlığın denetiminde Vakıfça açılacak Hac ve Umre Hesabında toplamak ve bu hesaptan Komisyon kararlarına göre yurt içinde ve yurt dışında harcamalarda bulunmak, gerektiğinde bu konuda Vakıfla işbirliği yapmak.
e) Yolcular ile hac ve umrede görevlendirileceklerin vize işlemlerini takip etmek.
f) Hac ve umre ibadetlerinin usulüne uygun olarak ifası için yurt içi ve yurt dışında gerekli eğitim ve irşat hizmetlerini yürütmek.
g) Yolcu eşyalarının taşınması hususunda Kurulun belirlediği esaslar çerçevesinde gerekli tedbirleri almak, bu konuda gerçek ve tüzel kişilerle işbirliği yapmak.
ğ) Acentaların, hac ve umre ile ilgili yurt içinde ve yurt dışındaki faaliyetlerini seyahatin her safhasında gözetlemek, denetlemek ve denetim sonuçlarını değerlendirerek tanzim edilecek raporları gerektiğinde ilgili mercilere iletmek.
h) Başkanlık personelinden, hac ve umrede görevlendirilecekleri belirlemek.
ı) Hac ve umreye gidecekler için il ve ilçe merkezlerinde eğitim programları düzenlemek.
i) Hac ve umrede acentalar nezdinde Başkanlıkça görevlendirilecek personelin harcırahlarını hac ve umre hesabından ödemek.
j) Hac ve umre seferi düzenleyecek acentaların Başkanlık ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca müştereken tespit edilmiş olan niteliklerini, Başkanlığa müracaat şeklini, zamanını, şartnamenin nereden ve nasıl alınacağını ve gerekli diğer hususları ilân etmek, şartları taşıyan acentalarla şartname esaslarına göre düzenlenen sözleşmeyi imzalamak.
k) Hac ve umreye gideceklere resimli, mühürlü, seri numaralı ve güvenlik bandrollü kimlik kartı düzenlemek.
l) Hac ve umre faaliyetleri ile ilgili olarak Kurul tarafından belirlenen usul ve esasları duyurmak ve uygulamak.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Seyahat Öncesi İşlemler
Hac ve umre sürelerinin ilanı ve başvuru
MADDE 5 – (1) Kurulca belirlenen hac ve umre başvurularının başlangıç-bitiş tarihleri, yurt dışına çıkış yapılacak hudut kapıları ile bu kapılardan çıkış-giriş günleri Başkanlıkça ilan edilir.
(2) Hacca gitmek isteyen vatandaşlar, Başkanlıkça belirlenen tarihlerde, müftülüklere müracaat ederek ön kayıt yaptırırlar. Başvuranlardan Kurulca belirlenen miktarda ön kayıt ücreti alınır. Kontenjanların illere göre dağılımı, ön kayıt yaptıran vatandaşların sayısına göre Başkanlıkça belirlenir. Suudi Arabistan makamlarınca kota uygulanması ve müracaatların da uygulanan kotanın üzerinde olması halinde hacı adayları Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tespit edilir.
(3) Hacı adayları, illere verilecek kontenjanlar oranında Başkanlığa veya acentalara kesin kayıtlarını yaptırırlar.
(4) Başkanlıkça düzenlenecek umre organizasyonuna katılacaklar, Başkanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde müracaat ederler.
Sağlık işleri
MADDE 6 – (1) Başkanlık, yolcuların gidiş –dönüş süresince sağlık, dinlenme ve nakilleri ile ilgili gerekli tedbirleri alır, bu konuda ilgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliği yapar.
Hac ve umre büroları
MADDE 7 – (1) İl müftülükleri ile il müftülüklerince ihtiyaca binaen belirlenecek ilçe müftülüklerinde Hac ve Umre Bürosu kurulur. Yolcuların işlemleri bu bürolar tarafından yürütülür. Bürolarda müftünün teklifi ve mülki amirin onayı ile yeteri kadar personel görevlendirilir.
Görevlendirme
MADDE 8 – (1) Başkanlık, hac ve umre hizmetlerinin düzenli bir şekilde yürütülebilmesi için yeteri kadar Başkanlık personelini görevlendirir. İhtisas gerektiren veya özel bilgi ve beceriye ihtiyaç duyulan konularda kamu kurum ve kuruluşlarından ve Vakıftan kurumların muvafakatı ile veya yapılacak sınav sonucunda başarılı olan serbest meslek sahiplerinden görevlendirme yapabilir.
(2) Hac ve umre hizmetlerinde din görevlisi olarak görevlendirilecekler, Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavına (MBSTS) girenler arasından, Başkanlıkça belirlenecek kriterler çerçevesinde seçilir.
(3) Başkanlık, hac ve umre için görevlendirilen personeli ihtiyaç halinde eğitime tabi tutar.
(4) Başkanlık, görevlendirilecek kişilerin seçimi için özel sınav yapabilir ve Komisyonca tespit edilecek sınav ücretini sınava girenlerden tahsil edebilir.
(5) Başkanlık, giriş – çıkış kapılarında ihtiyaç olması halinde, ilgili müftülüklerce yeteri kadar personel görevlendirilmesini sağlar. Bu görevliler hac ve umreye giden vatandaşların giriş-çıkış işlemlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesinde yardımcı olurlar.
Bağış yasağı
MADDE 9 – (1) Hac ve umre hizmetlerinde, müracaat esnasında veya pasaport verilmesi, aşı yapılması ve diğer belgelerin düzenlenmesi sırasında hiçbir vakıf, dernek, kuruluş veya kişi adına bağış istenemez.
Ücret
MADDE 10 – (1) Hac ve umre seyahatinin gerektirdiği harcamaların karşılığı, konaklama türlerine göre Komisyonca tespit edilecek miktarlar üzerinden Türk Lirası olarak tahsil edilir.
(2) Yolculardan alınacak ücret döviz olarak da tahsil edilebilir.
(3) Ücretin döviz olarak tespit edilmesi halinde, döviz satın alma tarihine kadar geçecek zaman içinde döviz kurlarında meydana gelmesi muhtemel artışlar dikkate alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İhale ve Satın Alma İşleri
İhale ve satın alma İşleri
MADDE 11 – (1) Başkanlık tarafından hac ve umre ile ilgili olarak yurt içinde yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
(2) Hac ve umre ile ilgili olarak, Başkanlığın Vakıfla işbirliği yapması halinde, Vakıf kendi mevzuatına göre iş ve işlemlerini yürütür.
(3) 4734 sayılı Kanuna tabi olmayan işler ile tekel niteliği bulunan mal ve hizmetlerin temininde ihale usulleri uygulanmayıp, Komisyonun alacağı kararlar üzerine işlemler yapılır ve fatura bedelleri Hac ve Umre Hesabından ödenir.
Yurt dışındaki mal ve hizmet alımları
MADDE 12 – (1) Hac ve umre hizmetleri ile ilgili olarak yurt dışında yapılacak mal ve hizmet alımlarında, Suudi Arabistan Hac Bakanlığınca çıkarılan talimatlarda belirlenen bina ve otel kirası, toprak bastı parası, çadır parası, iç nakliye ve benzeri giderler ile idare, hizmet binaları ve hizmet araçlarının kiralanması, ihtiyaç duyulan gıda, temizlik ve diğer malzemelerin satın alınması ve benzeri hizmetler için yapılan harcamalar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmayıp; Komisyonca yetkilendirilen en az üç kişiden oluşan Yurt Dışı Harcama Komisyonu tarafından yapılır.
(2) Yurt Dışı Harcama Komisyonu kararları harcama yetkilisinin onayı ile yürürlüğe girer.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Harcama ve Muhasebe İşlemleri
Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve mutemetler
MADDE 13 – (1) Hac ve Umre hizmetleri ile ilgili olarak yurt içinde ve yurt dışında yapılan harcamalarda harcama yetkilisi Başkandır. Başkan, bu yetkisini sınırlarını açıkça belirterek başkan yardımcılarından birine devredebilir.
(2) Hac ve umre işleri için yurt içinde ve yurt dışında yapılan harcamalarda gerçekleştirme görevlisi Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürüdür.
(3) Harcama yetkilisi, harcama limitini ve bu limiti aşmamak üzere verilecek avans miktarını da belirlemek suretiyle, yurt içinde ve yurt dışında mutemetler tayin edebilir. Mutemetler aldıkları avansa ilişkin harcama belgelerini ve varsa avanstan artan miktarı muhasebe görevlilerine teslim ederler.
Harcama belgeleri
MADDE 14 – (1) Hac ve Umre hizmetleri ile ilgili harcamalar; fatura, serbest meslek makbuzu, gider pusulası, müstahsil makbuzu, giriş ve yolcu taşıma biletleri ile kanunen bu belgeleri düzenlemek zorunda olmayanlardan alınan ve malı satan veya hizmeti yapan ile satın almayı veya hizmeti yaptıranın isim ve imzalarını, satın alınan mal veya hizmetin çeşidini, miktarını ve ödenen parayı ihtiva eden harcama pusulası ve kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen alındı belgesi karşılığında yapılır.
(2) Birinci fıkrada sayılan belgelerden hiç birini düzenleme imkanı bulunmayan haller ile aşağıda belirlenen durumlarda gerçekleştirme görevlisi ve mutemedin imzasını taşıyan tutanak harcama pusulası yerine geçer:
a) Suudi Arabistan Hac Bakanlığınca yayınlanan Hac Talimatında tespit edilen maktu ödemeler.
b) Suudi Arabistan’a gitmek için geçilmesi zorunlu ülkelere yapılan maktu ödemeler.
c) Pasaport ve vizeler için yapılan maktu ödemeler.
ç) Yurt içinde veya yurt dışında harcama pusulası alınmasına imkan olmayan ödemeler.
(3) Harcama belgesine eklenen tediye fişi, tahsil fişi, mahsup fişi, borç dekontu ve benzeri evraktaki yetkili imzalar bölümü ile bankalara yazılacak her türlü talimat ve çekler, 15 inci maddede belirtilen yetkililer tarafından imzalanır.
Harcama yetkisi
MADDE 15 – (1) Yurt içinde ve yurt dışındaki bankalarda bulunan hac ve umre hesaplarından, Komisyon kararları doğrultusunda harcama yapılır.
(2) Harcama ile ilgili iş ve işlemler Komisyon kararına istinaden; gerçekleştirme görevlisi, Kurullar ve Koordinasyon Daire Başkanıile Hac Hizmetleri Daire Başkanının müşterek imzaları ile gerçekleştirilir. İmza yetkililerinin görevli veya izinli olmaları durumunda vekilleri bu görevi üstlenir.
Muhasebe işleri
MADDE 16 – (1) Yurt içinde ve yurt dışında hac ve umre ile ilgili olarak alınan ücretler ile harcamaların muhasebesi Vakıfça yapılır. Vakıf, hac ve umre hesabı üzerinden gerçekleştirdiği harcamaların muhasebe işlemlerini ve Komisyon kararlarına istinaden yapılacak harcamalar karşılığı alınan harcama belgeleriyle ilgili işlemleri, kendi muhasebe usullerine göre yürütür.
(2) Vakıf Hac ve Umre Muhasebe Müdürlüğü, her hac ve umre mevsimi sonunda o döneme ait gelir –gider bilgilerini en geç üç ay içerisinde Komisyona sunar.
Ücret iadesi
MADDE 17 – (1) Hac ve umreye gitmek üzere Başkanlığa kesin kayıt yaptıranlardan, her hangi bir sebeple gidemeyenler ile vefat edenlerin ödedikleri ücret; yazılı müracaat üzerine kendilerine veya vefat etmeleri halinde kanuni mirasçılarına, müracaat tarihine kadar yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan meblağ, Komisyon kararına istinaden Başkanlıkça iade edilir.
Harcamalar
MADDE 18 – (1) Hac ve umre harcamalarının tahmin edilenin altında gerçekleşmesi halinde artan meblağ, Komisyonun alacağı kararlar üzerine aşağıda belirtilen hizmet ve faaliyetlere harcanır:
a) Müteakip hac ve umre hizmetlerine.
b) Hac ve umre hizmetleriyle ilgili eğitim, bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerine.
c) Hac ve umre ve diğer dini konularda toplumu aydınlatma faaliyet ve hizmetlerine.
ç) Başkanlığın 633 sayılı Kanunda belirtilen yurt içi ve yurt dışındaki faaliyetlerine.
d) Başkanlıkça yapılan eğitim, öğretim, yayın, bilimsel proje ve araştırma faaliyetlerine.
e) Başkanlıkça düzenlenen şura, seminer, konferans, sempozyum ve benzeri toplantılar ile kurs, ders, proje, program, danışmanlık gibi hizmet ve faaliyetlere.
f) Başkanlıkça lüzum ve ihtiyaç duyulması halinde, yurt dışında ve yurt içinde cami ve benzeri dini yapılar için arsa temini, inşası veya restorasyonu gibi işler ile dini nitelikteki hizmet binalarının alımı ve yapımı için yapılacak giderlere.
g) Başkanlıkça geçici süre ile dini nitelikte hizmet sebebiyle yurt dışında görevlendirilen personelin bütçe imkanlarıile karşılanamayan yolluk, yevmiye vesair ücretlerinin ödenmesine.
ğ) Başkanlıkça yapılacak basılı, sesli ve görüntülü yayın ve faaliyetlere.
h) Vakıf tarafından hac ve umre ile ilgili alım-satım, ulaşım, muhasebe ve mali işlerin yürütülmesi sebebiyle Vakfa yapılacak ödemeye.
ı) Başkanlığın Vakıfla işbirliği içinde yürüttüğü bilimsel proje ve araştırma faaliyetlerine.
i) Başkanlığın Vakıfla işbirliği ile yürüttüğü yurt dışı eğitim, öğretim, araştırma, bilgi ve görgü artırma faaliyetlerine.
j) Başkanlığın Vakıfla işbirliği içinde yurt içinde veyurt dışında yürüttüğü dini ve hayri nitelikli hizmet ve faaliyetlere.
k) Başkanlıkça yürütülen dini nitelikte hizmet ve faaliyetler için lüzum ve ihtiyaç duyulacak sair yerlere.
ALTINCI BÖLÜM
Acentaların Görevleri ve Uygulanacak
Müeyyidelerle İlgili Usul ve Esaslar
Acentalarıngörevleri
MADDE 19 – (1) Acentanın görevleri şunlardır:
a) Hac ve umre ibadetlerinin dinî kurallara ve usulüne uygun olarak yapılmasını temin etmek.
b) Başkanlıkça ilan edilen esaslar çerçevesinde, şartname aldıktan sonra istenilen belgelerle birlikte ve süresi içerisinde Başkanlığa müracaat etmek.
c) Başkanlıkça ilân edilen başvuru süresi içerisinde, hac ve umreye gitmek üzere kendilerine müracaat edenlerin kayıtlarını yapmak ve isim listelerini süresinde Başkanlığa bildirmek.
ç) Seyahat süresince uymaları gereken hususları ihtiva eden ve Kurulca hazırlanan sözleşmeyi Başkanlıkla müştereken imzalamak.
d) Başkanlıkla imzalanan sözleşme ekinde yer alan, acenta ile yolcu arasındaki sözleşmeyi yolcularla müştereken imzalamak.
e) Kurulca belirlenen hac ve umre konaklama türü dışında, başka bir konaklama türü düzenlememek ve konaklama türlerine ilişkin usul ve esaslara uymak.
f) Hac ve umreye gideceklere, Başkanlıkça verilen kitaplar ile evsafı ve şekli Komisyonca belirlenen hac malzemelerini vermek.
g) Hac ve umrenin tanıtımına ilişkin yazılı ve görsel materyalin bir örneğini Başkanlığa vermek.
ğ) Yolcular ile görevlilere ait kimlik kartlarını Başkanlıktan teslim almak.
h) Hac ve umreye gidecekler için, yurt içinde ve yurt dışında yeteri kadar otobüs ve uçak temin etmek.
ı) Arafat ve Mina’da barınma yerleri temin etmek.
i) Hac ve umreye gidecekler için müftülüklerin koordinesi ile düzenlenen eğitim seminerlerine katılımın sağlanmasında yardımcı olmak ve bu konuda müftülüklerin taleplerini yerine getirmek.
j) Başkanlıkça verilecek hizmetler karşılığı olarak Kurulca tespit edilen, sağlık, denetim, kitap-yayın, idarî hizmetler, görevli giderlerine iştirak payları, Suudi Arabistan’daki transferler karşılığı ile Suudi Arabistan makamlarınca verilecek hizmetler karşılığı ödenecek ücreti, Başkanlıkça belirlenen tarihte Hac ve Umre Hesabına yatırmak.
k) Düzenlediği hac ve umre organizasyonunda, hizmetlerin ifası sırasında meydana gelebilecek zararların karşılanması amacıyla, Kurulca belirlenecek teminat ile Suudi Arabistan tarafından yolcu adedince talep edilen teminatı gerektiğinde Başkanlığa vermek.
l) Hac ve umreye götürecekleri vatandaşların vizelerini ilgili konsolosluklardan almak.
m) Yolcuların ibadet ve ziyaretlerini usulüne uygun yapmaları amacıyla her 40-50 yolcuya bir din görevlisi, her 200-300 yolcuya bir kafile başkanı görevlendirilmesini sağlamak.
n) Hac ve umreye gidenlerin dini hükümlere uygun olarak ibadet etmelerini sağlamak amacıyla Başkanlıkça görevlendirilen kafile başkanı ve din görevlilerini görevlendirildikleri kafile ile birlikte götürüp getirmek ve bu görevlilerin yolcularla aynı bina ve otelde ikametlerini sağlamak.
o) Kafile başkanı ve din görevlilerine, Başkanlıkça bu amaçla görevlendirilen personelin yerine getireceği görev dışında başka hiçbir görev vermemek.
ö) Kafilelerin teşkili, yolcuların vasıtalara yerleştirilmesi, illerden yurt dışına intikal, yurt dışındaki şehirlerarası intikaller, karşılama, yerleştirme, konaklama ve dönüş programları yapmak, bu programları Kurulca kararlaştırılan zaman ve ulaşım yoluna göre tespit ederek sözleşmede belirtilen süre içerisinde Başkanlığa bildirmek ve bu programları uygulamak.
p) Mekke ve Medine’de hac ve umre irtibat büroları açmak ve bu büroların adresleri ile telefon numaralarını ve sorumlularını Türkiye’de hareket tarihinden en az 10 gün önce Başkanlığa yazılı olarak bildirmek.
r) Hac ve umreye gidenlerin; Suudi Arabistan’da rahat etmesi, haberleşme, sağlık ve güvenliklerinin sağlanması için gerekli olan her türlü tedbiri almak, vefat halinde gerekli işlemleri yapmak.
s)Hac ve umreye gitmek üzere kesin kayıt yaptırdıktan sonra, her hangi bir sebeple gidememesi veya vefat etmesi halinde; yerine kayıt yapılması durumunda ücretin tamamını, kayıt yapılamaması durumunda ise, belgelendirilmek kaydıyla müracaat tarihine kadar yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, yazılı talep tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde hak sahiplerine ödemek.
ş) Konaklama yapılan bina ve otellere, hac idare merkezinin, fetva-irşat ekibinin, denetim gözetim ve rehberlik ekibinin, T.C. Cidde Başkonsolosluğu Din Hizmetleri Ataşeliğinin, hacı eşyaları nakil ekibinin ve Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Mekke ve Medine temsilcilerinin telefon numaralarını yolcuların görebileceği şekilde asmak.
t) Başkanlıkça planlanan yurt dışı irşad programlarının icra edilmesi için gerekli tedbirleri almak.
u) Umre seferi düzenleyecek acentaların, Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren bir şirketle yaptığı sözleşmeyi, bu ülke resmi makamlarına onaylatarak Başkanlığa vermek.
ü) Hac seferi düzenleyecek acentalardan, Suudi Arabistan makamlarının hac konusunda yerine getirilmesini istediği yükümlülükleri yerine getirmek.
v) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda, bu çerçevede Kurul, Komisyon ve Başkanlık tarafından alınan kararlara uymak.
y) Hac ve umre organizasyonunda, kafile başkanı ve din görevlisi dışında, sayısı ve şartları sözleşmede belirtilen personel görevlendirmek ve söz konusu personelin ücretini ödemek.
(2) Acentalar tarafından organize edilen hac ve umre seyahatlerinde, vatandaşlara rehberlik yapmak üzere Başkanlık tarafından personel görevlendirilir. Bu görevlilerin ücretleri, Başkanlık tarafından organize edilen hac ve umre seyahatlerinde görevlendirilen aynı unvandaki personele ödenen ücret miktarı ile aynı olur.
Acentaya uygulanacak müeyyideler
MADDE 20 – (1) Başkanlık ve hac ve umreye götüreceği vatandaşlarla yaptığı sözleşmelere uymayan, sözleşmede taahhüt ettiği hizmeti vermeyen veya eksik veren acentaya, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 21 inci maddede sıralanan müeyyidelerden birisi uygulanır.
Müeyyide uygulanacak fiiller
MADDE 21 – (1) Acentaya her bir fiil için verilecek müeyyideyi gerektiren fiiller şunlardır:
a) Görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi olan uyarma müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
1) Kesin kaydını yaptığı yolcularının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ile iletişim bilgilerini eksiksiz ve gerçeğine uygun olarak Genel Müdürlük Bilgi İşlem Servisine internet aracılığı ile aktarmamak.
2) Hac ve umreye gidecek vatandaşların seyahat ve konaklama bilgileri ile sigorta poliçelerini ve tur programlarını süresi içerisinde Başkanlığa teslim etmemek.
3) Hacca gitmeye hak kazanan yolcuların kayıt işlemini kayıt süresi içerisinde tamamlamamak.
4) Hac ve umreye gideceklere yönelik düzenlenecek eğitim ve bilgilendirme hizmetlerini yolculara duyurmamak.
5) Hareket edilecek havalimanının yolcuların ikamet ettiği ilin dışında bir ilde olması halinde, ikamet ettiği ilden havalimanına, dönüşlerinde de havalimanından ikamet edilen ile ulaşımlarını sağlamamak.
6) Haklı bir sebep olmaksızın, taahhüt edilen tarihlerde yolcuların uçuşlarını sağlamamak.
7) Kiralanan binaları her bakımdan konaklamaya hazır bulundurmamak, oda ve yemek yenilecek mahallerin sürekli temiz tutulmasına özen göstermemek.
8) Yolcuların Suudi Arabistan’da ikamet ettiği bina, otel ve odalarda sözleşme gereği bulundurulması zorunlu malzemeleri bulundurmamak.
9) Odalarda bulundurulan karyola ve yataklarda, Kurul tarafından belirlenen ölçü ve standartlara uymamak.
10) Binalarda müşterek kullanılan banyo, duş ve wc gibi alanlarda, Kurul tarafından belirlenen kriterlere uymamak.
11) Hac ve umre organizasyonuna katılan yolculara dini konularda rehberlik etmek üzere Başkanlıkça görevlendirilen kafile başkanı ve din görevlilerini haklı bir sebep olmaksızın geç veya kafileden ayrı götürmek, yolcular ile aynı odada konaklatmak.
12) Suudi Arabistan’da kaybolan veya vefat eden yolcuların, defin dahil her türlü resmi işlemlerini zamanında yapmamak.
13) Yolcular ile yapılan sözleşmenin bir suretini yolcuya vermemek ve talep edilmesi halinde Suudi Arabistan’da ilgili makamlara ibraz etmemek.
14) Mekke ve Medine’de ihtiyaç duyulan iletişim bilgilerini, yolcuların kaldığı bina ve otellerde görülebilecek şekilde asmamak.
15) Suudi Arabistan makamları ile Başkanlık ve Hac İdare Merkezinin talimatlarına uymamak.
16) Hac ve umre turları ile ücretini gösteren programı ve broşürlerden birer adedini sözleşme düzenlemeden önce Başkanlığa vermemek.
17) Otel ve binalarda acenta yetkilisi veya görevlisi bulundurmamak.
b) Görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesi olan Kınama müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
1) Hac seferi düzenlemek üzere Başkanlıkla sözleşme imzalayan acentanın, yine Başkanlıkla sözleşme imzalayan başka bir acenta/acentalar ile iş birliği yapmaları durumunda bu işbirliğini tevsik eden noter tasdikli belgeyi Başkanlığa vermemek.
2) Hac ve umre seferi düzenlemek üzere Başkanlıkla sözleşme imzalayan acentanın, mahalli alt acenta/acentalar ile yapılan müştereken ve müteselsilen sorumlulukları içeren sözleşmeyi, Başkanlığa vermemek.
3) Miktarı ve standardı Kurul tarafından belirlenen hac malzemelerini yolcuya hiç vermemek veya eksik vermek.
4) Hac ve umre organizasyonu ile ilgili broşür ve benzeri belgelerde yer almayan, gerçeğe aykırı veya abartılı vaatlerde bulunmak.
5) Kurul tarafından belirlenen konaklama türleri dışında hac ve umre turu düzenlemek.
6) Hac yolcularını yurt içinde, umre yolcularını ise yurt içi ve yurt dışı havalimanlarında karşılamamak, yolcuların Suudi Arabistan girişindeki iş ve işlemlerini takip etmemek, bina ve otellere ulaşımlarını sağlamamak.
7) Yolcular ile acentada görevlendirilen kafile başkanı ve din görevlilerini Mekke ve Medine’de ayrı ayrı binalarda ikamet ettirmek.
8) Başkanlık tarafından görevlendirilen kafile başkanı ve din görevlilerinin görevlerini yapmalarını engellemek.
9) Seyahat süresince hastalanan hac ve umre yolcularının takibini yapmamak, muayene ve tedavi işlemlerinde yardımcı olmamak.
10) Yolculara broşür ve benzeri belgelerde taahhüt edilen ziyaret yerlerini gezdirmemek.
11) Bir hac ve umre mevsiminde düzenlenen hac için ayrı, umre turlarının toplamı için ayrı hesaplanmak üzere, toplam yolcu sayısının %5’ine kadar sözleşme düzenlememek.
12) Müstakil ve normal hac konaklama türüne kayıt yaptıran hacı adaylarını Mekke’de aynı bina ve otelde konaklatmak.
c) Acentanın bir yıl süreyle hac ve umre organizasyonundan men edilmesi müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
2) Hac ve umreye gitmek üzere kesin kayıt yaptırdıktan sonra, her hangi bir sebeple gidememesi veya vefat etmesi halinde; yerine kayıt yapılması durumunda ücretin tamamı, kayıt yapılamaması durumunda ise, müracaat tarihine kadar yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan meblağı, yazılı talep tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde hak sahiplerine ödememek.
3) Yolcuların Suudi Arabistan’a seyahatlerinde Kurulca belirlenen ulaşım şartlarına uymamak.
4) Hac ve umre ibadetinin dini vecibelere ve usulüne uygun olarak yerine getirilmemesinde kasıtlı davranışlarda bulunmak.
5) Hacıların kurbanlarını, Kurulun belirlediği organizasyon dışında kestirmek.
6) Standart hizmetin dışında herhangi bir hizmetin yazılı olarak talep edilmesi halinde verilecek hizmetlere karşılık alınacak ücretler hariç, her ne ad altında olursa olsun yolculardan belirlenen ve ilan edilen ücretin dışında ilave bir ücret almak.
7) Acentanın, umreye götürdüğü vatandaşların Suudi Arabistan’da kanuni oturma süresi içerisinde Türkiye’ye dönüşlerini kasıtlı olarak sağlamamak.
8) Bir hac ve umre mevsiminde düzenlenen hac için ayrı, umre turlarının toplamı için ayrı hesaplanmak üzere, toplam yolcu sayısının %5’ini aşan oranda sözleşme düzenlememek.
9) Bina ve otelleri, Harem’e Kurulca belirlenen mesafeden uzakta kiralamak.
ç) Acentanın iki yıl süreyle hac ve umre organizasyonundan men edilmesi müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
1) Kurul tarafından belirlenen ve sözleşmede yer alan yemeği yolculara hiç vermemek.
2) Başkanlık tarafından görevlendirilen kafile başkanı ve din görevlilerini haklı bir sebep olmaksızın Suudi Arabistan’a götürmemek.
d) Acentanın üç yıl süreyle hac ve umre organizasyonundan men edilmesi müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
2) Başkanlıkla sözleşme düzenlemediği halde hac ve umre organizasyonu düzenlemek.
e) Acentanın süresiz olarak hac ve umre organizasyonundan men edilmesini gerektiren fiiller şunlardır:
1) Ücretini aldığı halde, vatandaşları hac ve umreye götürmemek.
2) Hacıların kurbanlarını hiç kestirmemek.
f) Acentanın bir önceki hac döneminde hacca götürdüğü hacı sayısının, takip eden yılda uygulanmak üzere Kurul tarafından belirlenen oranda azaltılması şeklinde uygulanan kontenjan kısıtlaması müeyyidesini gerektiren fiiller şunlardır:
1) Kurul tarafından belirlenen özelliklere uymayan veya denetimler sırasında uygun görülmeyen binalarda konaklatan acentanın hac kontenjanı % 5 oranında kısıtlanır.
2) Bina ve otellerin Harem’e uzaklığında, Kurul tarafından belirlenen mesafe aralıklarına uymayan acentanın hac kontenjanı % 10 oranında kısıtlanır.
3) Yolculara verilen yemeklerde; öğün sayısı, sunumu kalitesi ve kalorisi itibariyle Kurul tarafından belirlenen kriterlere ve sözleşme hükümlerine uymayan acentanın hac kontenjanı % 15 oranında kısıtlanır.
g)Hakkında bu fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde sayılan fiilleri işlemesi nedeniyle müeyyide uygulanan acenta yetkililerinin, müeyyide süresince bir başka isim altında hac ve umre seferi düzenleyen acentalarda, acenta görevlisi olarak görevlendirilmesine izin verilmez.
(2) Bir hac ve umre dönemi içerisinde üç uyarma müeyyidesi verilen acentaya, bu müeyyidelere karşılık bir kınama müeyyidesi uygulanır.
(3) Bir hac ve umre dönemi içerisinde üç kınama müeyyidesi alan acentaya, bu müeyyidelere karşılık, müeyyidenin verildiği tarihi takip eden bir yıl içinde, hac ve umre seferi düzenleme izni verilmez.
(4) Bu maddede sayılan ve müeyyideyi gerektiren fiillere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden müeyyide verilir.
MADDE 23 – (1) 21 inci maddede sayılan fiilleri işleyen acentalar hakkında, bu fiillerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde müeyyide uygulanmaması halinde müeyyide verme yetkisi zaman aşımına uğrar.
Karar süresi
MADDE 24 – (1) 21 inci maddede sayılan fiilleri işleyen acentalar hakkında yapılan inceleme veya soruşturma sonucu hazırlanan raporlar, savunmanın Kurula verildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde karara bağlanır.
Savunma hakkı
MADDE 25 – (1) Savunma alınmadan müeyyide verilemez.
(2) Yedi günden az olmamak üzere verilen süre içinde savunmasını yapmayan acenta, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
Uygulama
MADDE 26 – (1) Kurul tarafından verilen müeyyideler verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır.
(2) Bir hac ve umre döneminde işlediği aynı fiil dolayısıyla birden fazla müeyyide uygulanması gereken hallerde, ağır olan müeyyide uygulanır.
(3) Hac ve umre seyahati düzenlemek üzere Başkanlıkla sözleşme imzalayan acentaya müeyyide uygulanması halinde, bu acenta ile sözleşme imzalayan acenta ve alt acentalara da aynı müeyyide uygulanır.
Kurul kararına itiraz
MADDE 27 – (1) Kurul tarafından verilen müeyyidelere, tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içinde itiraz edilebilir.
(2) Kurul, itirazı 90 gün içerisinde inceler ve karara bağlar.
(3) Kurul, itirazı gerekçeleriyle birlikte değerlendirerek verilen müeyyideyi hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir.
(4) Acentalar verilen müeyyidelere karşı idari yargı yoluna başvurabilirler.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 28 – (1) 18/5/2000 tarihli ve 24053 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hac ve Umre Seyahatleriyle İlgili İşlerin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmelik ile 1/5/2001 tarihli ve 24389 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentalarının Hac ve Umre Seferi Düzenlemelerine Dair Esasları Belirleyen Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 29 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 30 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Diyanet İşleri Başkanlığının bağlı bulunduğu Bakan yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 31.07.2012 Resmi Gazete Sayısı: 28370
LASTİKLERİN YAKIT VERİMLİLİĞİ VE DİĞER ESAS PARAMETRELER GÖZETİLEREK ETİKETLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK
(1222/2009/AT)
BİRİNCİBÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca, araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek ve sağlık ile çevrenin korunması amacıyla; yakıt tasarruflu ve düşük gürültü düzeyli, güvenli lastiklerin kullanımını teşvik ederek, yol taşımacılığının güvenliğini ve ekonomik ve çevresel verimliliği artırmak ve lastik parametreleri hakkındaki uyumlaştırılmış bilgilerin etiketleme yoluyla sağlanarak, nihai kullanıcıların lastik satın alırken, bilgili bir seçim yapmalarına olanak verilmesi ile ilgili hükümleri ve bunların uygulanmasına ait usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, C1, C2 ve C3 sınıfı lastikleri kapsar.
(2) Bu Yönetmelik, aşağıdaki lastik çeşitlerini kapsamaz.
a) Kaplama lastikler,
b) Profesyonel arazi lastikleri,
c) Yalnızca 1/10/1990 tarihinden önce tescilli araçlara takılmak üzere tasarlanmış lastikler,
ç) T-tipi geçici kullanımlı yedek lastikler,
d) Hız değeri 80 km/h’den az olan lastikler,
e) Jant anma çapları 254 mm’yi aşmayan veya en az 635 mm olan lastikler,
f) Çivili lastikler gibi çekme özelliğini iyileştirmek üzere ek cihazlar takılı olan lastikler,
g) Yalnızca yarış amaçlı araçlara takılmak üzere tasarlanmış lastikler.
Dayanak
MADDE 3 –(1) Bu Yönetmelik;
a) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü, 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci ve 27 nci maddelerine dayanılarak,
b) Avrupa Birliğinin 1222/2009/EC, 228/2011/EU ve 1235/2011/EU sayılı Regülasyonlarına paralel olarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) 661/2009/AT: 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Bunlar İçin Tasarlanan Römorklar, Sistemler, Aksamlar ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği,
b) AT: Avrupa Topluluğunu,
c) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
ç) C1, C2 ve C3 sınıfı lastik: 661/2009/AT Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde tanımlandığı gibi lastik sınıflarını,
d) Dağıtıcı: Sağlayıcı ve ithalatçı dışında, tedarik zincirinde yer alan, bir lastiği piyasada hazır bulunduran ve faaliyetleri ürünün güvenliğine ilişkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi,
e) Esas parametre: Kullanım sırasında çevre, karayolu güvenliği veya insan sağlığı üzerinde kayda değer bir etkisi olan yuvarlanma direnci, ıslak tutuş veya dış yuvarlanma gürültüsü gibi bir lastik parametresini,
f) İmalatçı temsilcisi: İmalatçı tarafından bu Yönetmelik kapsamına giren konularda Bakanlık nezdinde imalatçıyı temsil etmek ve imalatçı adına hareket etmek üzere usulüne uygun bir şekilde görevlendirilen ve bunu geçerli bir şekilde belgelendirebilen herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
g) İmalatçı: Ürünün tip onayı işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın uygunluğunun sağlanmasından Bakanlığa karşı sorumlu olan ve lastiğe adını, ticarî markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini imalatçı olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi,
ğ) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere, ürünü piyasaya arz etmek amacıyla yurt dışından getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
h) Nihai kullanıcı: Bir lastiği satın alan veya satın alması beklenen tüketici, filo yöneticisi veya karayolu taşıma işletmesini,
ı) Piyasada hazır bulundurmak: Ürünün, dağıtım veya kullanım amacıyla ticari bir faaliyetin seyri içinde bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,
i) R-117: Yuvarlanma Ses Emisyonları Bakımından Lâstiklerin Onayı ile İlgili 117 numaralı Birleşmiş Milletler/Avrupa Ekonomik Komisyonu Teknik Düzenlemesini (Regülasyonu),
j) Satış noktası: Araçlara takılı olmayan, nihai kullanıcılara satışa sunulan lastikler ile ilgili otomobil teşhir salonları da dâhil olmak üzere, lastiklerin gösterildiği veya depolandığı ve nihai kullanıcılara satışa sunulduğu yeri,
k) T-tipi geçici kullanım için yedek lastik: Standart ve takviyeli lastikler için belirlenenden daha yüksek şişirme basıncında kullanım için tasarımlanan geçici kullanımlık yedek lastiği,
l) Teknik tanıtıcı materyal: Lastikleri nihai kullanıcılara veya dağıtıcılara pazarlamak amacıyla internet sitelerinin yanı sıra, bir lastiğin belli teknik parametrelerini tarif eden basılı, elektronik veya çevrimiçi formatta olan teknik el kitapları, broşürler, kitapçıklar, kataloglar ve benzeri materyalleri,
m) Teknik dokümantasyon: Lastiğin imalatçı adını ve markasını içeren, lastik tipinin tarifi veya yakıt tasarruf sınıfı, ıslak tutuş sınıfı ile dış yuvarlanma gürültü sınıfı ve ölçülmüş değerinin beyanı için belirlenen lastik gruplandırmasının tarifi, deney raporları ve deney doğruluğu anlamına gelen lastikle ilgili bilgileri,
n) Tedarikçi: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere imalatçı, imalatçı temsilcisi veya ithalatçıyı,
o) Ürün: Piyasaya arz edilmesi hedeflenen lastikleri,
ifade eder.
İKİNCİBÖLÜM
Tedarikçi ve Dağıtıcıların Yükümlülükleri
Lastik tedarikçilerinin yükümlülükleri
MADDE 5 –(1) Tedarikçiler, dağıtıcılara veya nihai kullanıcılara verilen C1 ve C2 lastiklerin;
a) Lastik sırtında Ek-1, Kısım A’da belirtilen yakıt verimliliği sınıfını, Ek-1, Kısım C’de belirtilen dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değerini, uygulanabilirliği varsa Ek 1, Kısım B’de belirtilen ıslak tutuş sınıfını belirten bir çıkartma ile donatılmış olmasını veya
b) Teslim edilen bir veya birden çok özdeş lastiğin her bir partisine, Ek-1, Kısım A’da belirtilen yakıt verimliliği sınıfını, Ek-1, Kısım C’de belirtilen dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değerini, uygulanabilirliği varsa Ek-1, Kısım B’de belirtilen ıslak tutuş sınıfını gösteren, basılı formatta bir etiketin eşlik etmesini
sağlar.
(2) Birinci fıkrada belirtilen çıkartma ve etiket Ek-2’de belirlenen formata uygun olmak zorundadır.
(3) Tedarikçiler, C1, C2 ve C3 sınıfı lastiklerin yakıt tasarruf sınıfı, dış yuvarlanma gürültüsü sınıfı ile ölçülen değerini, uygulanabilirliği varsa ıslak tutuş sınıfı bilgilerini içeren teknik tanıtıcı materyali internet sitelerinde de olmak üzere Ek-1’de belirtildiği gibi, Ek-3’te yer alan sıraya uygun şekilde belirtir.
(4) Tedarikçiler, belirli bir lastik tipine ait teknik dokümantasyonunu, piyasaya sunulmasından itibaren beş yıl boyunca saklamak ve Bakanlık yetkilileri tarafından istenmesi durumunda sunmak zorundadır. Teknik dokümantasyon, yetkililerin, yakıt verimliliği, ıslak tutuş ve dış yuvarlanma gürültüsü ile ilgili olarak etiket üzerinde yer alan bilgilerin doğruluğunu tasdik etmesine olanak verecek şekilde ayrıntılı olmak zorundadır.
Lastik dağıtıcılarının yükümlülükleri
MADDE 6 –(1) Dağıtıcılar;
a) Satış noktasındaki lastiklerin, tedarikçiler tarafından 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre sağlanan çıkartma açıkça görülebilir bir konumda taşımasını veya
b) Lastiğin satışından önce, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen etiketin nihai kullanıcıya gösterilmesini ve satış noktasında lastiğin hemen yanında açıkça teşhir edilmesini sağlar.
(2) Satışa sunulan lastiklerin nihai kullanıcı tarafından gözle görülemediği hallerde, bu lastiklerin yakıt tasarruf sınıfı, ıslak tutuş sınıfı, dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değerine ilişkin bilgileri nihai kullanıcıya sağlar.
(3) Nihai kullanıcıların C1, C2 ve C3 sınıfılastikleri satın aldıklarında Ek-1’de belirtilen yakıt tasarruf sınıfını, dış yuvarlanma gürültüsünün ölçülen değerini ve uygulanabilirliği varsa ıslak tutuşsınıfı bilgilerini faturaların üzerinde belirtir veya faturalarla birlikte kullanıcıya verir.
Araç tedarikçilerinin ve dağıtıcılarının yükümlülükleri
MADDE 7 –(1) Satış noktasında nihai kullanıcılara almak istedikleri yeni bir araca takılacak farklı lastikler arasında tercih hakkı sunulduğunda, araç tedarikçileri ve dağıtıcıları, satışa sunulan her bir C1, C2 ve C3 sınıfı lastiklerin yakıt tasarruf sınıfı, dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değeri ve uygulanabilirliği varsa, ıslak tutuş sınıfı hakkında, Ek-1’de belirten ve Ek-3’te yer alan sırayla satış öncesinde nihai kullanıcılara bilgi verir. Bu bilgilere, asgari olarak teknik tanıtıcı materyalde yer verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uygulamalar
Uyumlaştırılan deneme yöntemleri
MADDE 8 – (1) 5 ve 7 nci maddelere göre lastiklerin yakıt tasarruf sınıfı, dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değeri ve ıslak tutuş sınıfı hakkında Ek-1’de yer alan uyumlaştırılan deneme yöntemleri kullanılarak bilgi sağlanır.
Doğrulama prosedürü
MADDE 9 –(1) Bakanlık, beyan edilen yakıt tasarruf ve ıslak tutuş sınıflarının uygunluğunu Ek-1, Kısım A ve Kısım B’ye, dış yuvarlanma gürültü sınıfı ile ölçülen değerini Ek-1, Kısım C’ye göre Ek-4’te belirtilen prosedüre uygun olarak değerlendirir.
İç piyasa
MADDE 10 –(1) Bu Yönetmeliğin hükümlerine uygun olması halinde 2 nci maddede belirtilen lastiklerin ürün bilgisi gerekçe gösterilerek, piyasada satışa hazır hale getirilmesi yasaklanamaz veya sınırlandırılamaz.
(2) Aksine bir delil olmadıkça, etiketler ve ürün bilgilerinin bu Yönetmeliğe uygun olduğu göz önünde tutulur. Beyan edilen değerlerin ve sınıf bilgilerinin doğruluğunu değerlendirmek üzere, tedarikçilerin 5 inci maddenin dördüncü fıkrasına uygun olarak teknik dokümantasyon sağlaması gerek görülebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uygulama tedbirleri
MADDE 11 –(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak amacıyla alınacak tedbirler aşağıdaki hususları içerir ve aynı zamanda ilave tedbirlerin 12 nci maddede belirtilen işleme uygun olarak yayımlanacak mevzuatta yer alması sağlanır:
a) Uyumlaştırılan uygun deneme yöntemlerinin mevcut olması koşuluyla, C2 ve C3 sınıfı lastiklerin ıslak tutuş derecelendirmeleri açısından istenen bilgilerin sunulması,
b) İlgili hallerde, tutuş derecelendirmesinin, esasen buzlu ve/veya karlı koşullarda, araç hareketini başlatma, sürdürme veya durdurma kabiliyetleri bakımından normal bir lastikten daha iyi performans göstermek üzere tasarımlanmış lastiklerin teknik özelliklerine uyarlanması,
c) Ek-1 ila Ek-4’ün teknik sürece uyarlanması.
Komite kararları
MADDE 12 –(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik olarak alınacak tedbirler, yapılacak değişiklikler ve ihtiyaç duyulan her türlü düzenleme BM/AEK Antlaşması çerçevesinde hazırlanan ve 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçalar ile İlgili Teknik Mevzuatın Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile oluşturulan Motorlu Araçlar Teknik Komitesi tarafından görüşülerek karara bağlanır. Bu komite tavsiye niteliğindeki görüşünü Bakanlığa bildirir ve bu görüş doğrultusunda Bakanlık gerekli gördüğü düzenlemeleri yapar.
Ceza hükümleri
MADDE 13 –(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 4703 sayılı Kanunun idari para cezası ile ilgili hükümleri uygulanır.
Denetim
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin denetim faaliyetleri Bakanlık piyasa gözetimi ve denetimi personelince yerine getirilir.
Uygulama
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerinin hükümleri 1/7/2012 tarihinden sonra üretilen lastiklere uygulanır.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik 1/11/2012 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 05.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28578
MESİRE YERLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, toplumun çeşitli dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarını karşılamak, yurdun güzelliğine katkı sağlamak ve turistik hareketlere imkân vermek amacıyla Orman Genel Müdürlüğünce tesis edilecek ve mevcut mesire yerlerinin ayrılması, onanması, planlanması, planlarının uygulanması, geliştirilmesi, işletilmesi, işlettirilmesi, yönetilmesi ve iptaline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) (Değişik fıkra:RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) Bu Yönetmelik, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 6, 25, ek 5, ek 8, ek 13 ve ek 14 üncü maddeleri ile 31/10/1985 tarihli ve 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkındaki Kanunun 2 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) A tipi mesire yeri: Toplumun çeşitli dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarını karşılamak, yurdun güzelliğine katkı sağlamak ve turistik hareketlere imkân vermek maksadıyla yüksek ziyaretçi potansiyeline sahip, günübirlik kullanım imkânı yanında gecelemeye de imkân sağlayan, çadır, karavan, motor-karavan ve kır evi, kır lokantası, kır kahvesi gibi çok katlı olmayan, doğa ile uyumlu yapı ve tesisler ile yöresel ürünler sergi ve satış yeri, piknik üniteleri, kameriye ile diğer rekreasyonel yapı ve tesisleri ihtiva eden mesire yerlerini,
b) Alan kullanım planı: Mesire yerlerinin koruma-kullanma dengesi içerisinde, hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağını ve korunacağını belirleyen, dış sınır alanı koordinatlı ve alanın büyüklüğüne göre uygun ölçeklendirilen haritalar üzerinde sadece özel işaretler şeklinde belirleyen ve gelişme planına altlık oluşturan veya yönlendiren planları,
c) B tipi mesire yeri: Toplumun çeşitli dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarını karşılamak, yurdun güzelliğine katkı sağlamak ve turistik hareketlere imkân vermek maksadıyla yerleşim merkezlerinin çevresinde veya rekreasyonel kaynak değerlerine ve yüksek ziyaretçi potansiyeline sahip, sadece günübirlik kullanım imkânı sağlayan kır lokantası, kır kahvesi, yöresel ürünler sergi ve satış yeri, piknik üniteleri, kameriye gibi diğer rekreasyonel yapı ve tesisleri ihtiva eden mesire yerlerini,
ç) Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını,
d) Bölge müdürlüğü: Orman bölge müdürlüğünü,
e) C tipi mesire yeri: Toplumun çeşitli dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarını karşılamak, yurdun güzelliğine katkı sağlamak ve turistik hareketlere imkân vermek maksadıyla kaynak değeri ve ziyaretçi potansiyeli orta ve düşük yoğunlukta olan, günübirlik mahalli ihtiyaçları karşılamak maksadıyla, piknik üniteleri, yöresel ürünler sergi ve satış yeri, kameriye, ve diğer rekreasyonel yapı ve tesisleri ihtiva eden mesire yerlerini,
f) D tipi kent (şehir) ormanı: Ormanların öncelikle sağlık, spor, estetik, kültürel ve sosyal fonksiyonlarını halkın hizmetine sunmak, aynı zamanda yurdun güzelliğine katkı sağlamak, toplumun çeşitli spor ve dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak, turistik hareketlere imkân vermek ve teknik ormancılık faaliyetleri ile flora ve faunanın da tanıtılarak, özellikle çocuklar ve gençlere orman sevgisi ve bilincinin aşılanması maksadıyla izcilik, doğa yürüyüşü, bisiklet, binicilik ve benzeri etkinlikler ile kır lokantası, kır kahvesi, kültür evleri, yöresel ürün sergi ve satış yeri, amfi tiyatro, çeşitli mini spor alanları ve diğer rekreasyonel yapı ve tesisleri ihtiva eden, il ve ilçelerde ayrılan yerleri,
g) Döner Sermaye: Orman Genel Müdürlüğü Orman İşletmeleri Döner Sermayesini,
ğ) Estetik kaynak: Ormanların insanların zevk ve psikolojisine hitap eden, peyzaj ve manzara bütünlüğü açısından farklı özelliklerini,
h) (Değişik: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) Gelişim ve Yönetim Planı: Mesire yerlerinin koruma-kullanma dengesi içerisinde, rekreasyonel kaynak değerlerinin sürdürülebilir kullanımını yönlendiren, diğer kaynak değerlerinin korunmasını şekillendiren, yönetim ve ziyaretçi kullanım tesislerini belirleyen, alt ve üst yapı tesislerinin uygulamalarına yön veren, mesire yerinin yönetim tarzı, kullanım maksat ve şeklini düzenleyen, hali hazır durum üzerinde, ağaç röleve planını da ihtiva eden, uygun ölçekli planı,
ı) Genel Müdürlük: Orman Genel Müdürlüğünü,
i) İdare: Orman Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra birimlerini,
j) İşletme müdürlüğü: Orman işletme müdürlüğünü,
k) Mesire yeri: Toplumun çeşitli dinlenme, eğlenme ve spor ihtiyaçlarını karşılamak, yurdun güzelliğine katkı sağlamak ve turistik hareketlere imkân vermek maksadıyla, gerekli yapı, tesis ve donatılarla kullanıma ayrılan, halkın günübirlik veya geceleme ihtiyaçlarını karşılayan, rekreasyonel ve estetik kaynak değerlerine sahip orman rejimine tabi sahaları,
l) Rekreasyon: Ormanların eğlenme, dinlenme ile beden ve ruh sağlığını yenileme fonksiyonunu,
m) Rekreasyonel kaynak: Tabii ve kültürel çevrenin, özellikle açık hava rekreasyonu yönünden doğal özelliklerini, insanın eğlenme, dinlenme, beden ve ruh sağlığını yenileme fonksiyonunu sağlayan sosyo-kültürel çevreyi,
n) Şube Müdürü: Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Şube Müdürünü,
o) Tabii kaynak: Flora, fauna, habitatlar, ekosistemler, tabiat tarihinin ve tabii mirasın müstesna özellikleri ve bunlara dair ilmi değerler ile fiziki tabii değerler; coğrafi konum, jeolojik ve jeomorfolojik teşekküller, hidrolojik ve limnolojik özellikler, klimatik özellikler ve bunlara dair ilmi değerleri,
ö) Vaziyet planı: Mesire yerlerinin koruma-kullanma dengesi içerisinde hali hazır durum üzerinde, hangi alanların ne şekilde ve hangi maksatla kullanılacağının veya korunacağının özel işaretler ile gösterildiği, dış sınır alanı koordinatlandırılmış planları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Temel İlkeler ve Kriterler
Temel ilkeler
MADDE 4 –
(1) Mesire yerlerinde aşağıdaki ilkelere uyulur:
a) Her türlü düzenleme doğal ekosisteme uygun olarak yapılır.
b) Gerekli hallerde orman amenajman plânları ve ilgili mevzuatta belirtilen her türlü ormancılık çalışmaları yapılır.
c) İdarece belirlenen maksat dışında herhangi bir faydalanmaya müsaade edilmez.
Kriterler
MADDE 5 –
(1) Mesire yerlerine ayrılacak alanlarda;
a) Orman rejimi içerisinde olması veya bu amaçla tahsis edilmesi,
b) Rekreasyon ve ekosistem yönünden farklı ve zengin özelliklere sahip olması,
c) Rekreasyonel kullanım talebi ve/veya ihtiyacı olması,
ç) Rekreasyonel kaynak bütünlüğünü sağlayacak nitelik ve büyüklükte olması,
kriterleri aranır.
(2) (Değişik: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) İdarenin ve ziyaretçilerin zaruri ihtiyaçlarını karşılayacak olan taban alanı 250 metrekareyi ve kat adedi bir bodrum kat ve çatı arası hariç ikiyi geçmeyecek şekilde mesire yerlerinde yapılacak yapı ve tesisler gelişim ve yönetim planlarına uygun olarak Genel Müdürlükçe belirlenen esaslara göre yapılır.
(3) (Ek: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) Kıyı ve sahil şeritlerinde kalan alanlarda ve kesin yapı yasağı getirilen alanlarda bulunan mesire yerlerinde, yukarıdaki hüküm uygulanmaz. İmar planı olan alanlarda imar planına uyulur. Kıyı ve sahil şeridinde bulunan yerlerde İmar Planı olmaması durumunda Kıyı Kanununa ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uyulur.
(4) (Ek: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) Mesire yerlerinde inşa edilecek yapıların etüt ve projeleri yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak Genel Müdürlüğün belirleyeceği esaslara göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ayrılma ve Onama, Planlama, Projelendirme ve Uygulama,
Sınır Değişikliği ve İptal
Ayrılma ve onama
MADDE 6 –
(1) Mesire yerleri ayrılma kriterlerine uygun olan sahalar için işletme müdürlüğünce düzenlenen mesire yerleri teklif raporu ve ekleri, bölge müdürlüğünün görüşü ile birlikte bölge müdürlüğünce, Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlükçe kurulması uygun bulunan mesire yerleri, ilgili kurumlardan gerekli izin ve görüşlerin alınması için tekrar bölge müdürlüğüne gönderilir. İlgili kurumlardan izin alınan mesire yerleri Bakanlıkça uygun görülmesi halinde mesire yeri olarak ayrılır ve onanır.
Planlama, projelendirme ve uygulama
MADDE 7 –
(1) Mesire yerlerinin; doğal, kültürel, rekreasyonel ve estetik kaynak yönünden planlanması, projelendirilmesi ve uygulanmasına ait iş ve işlemler idare tarafından yapılır veya yaptırılır. Plan ve projelerin revizyonunda aynı süreç izlenir.
(2) (Değişik: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) A ve B tipi mesire yerleri için alan kullanım planı, Gelişim ve Yönetim Planı Bölge Müdürlüğü tarafından yapılır veya yaptırılır ve Genel Müdürlükçe onaylanır.
(3) (Değişik: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) C tipi mesire yerleri ve kent (şehir) ormanları için vaziyet planı, Gelişim ve Yönetim Planı Bölge Müdürlüğü tarafından yapılır veya yaptırılır ve Genel Müdürlükçe onaylanır.
(4) (Ek: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer) 6831 sayılı Orman Kanununun Ek 13 üncü maddesine göre, Genel Müdürlükçe belirlenen mesire yerlerinin afet sonrasında geçici barınma yeri olarak kullanılması için gerekli olan alt yapı hizmetleri Genel Müdürlüğün izniyle, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, il özel idareleri, büyükşehir belediyeleri veya belediyeler tarafından ya da Genel Müdürlükçe yapılır.
Sınır değişikliği
MADDE 8 –
(1) Mesire yerlerinde gerekli hallerde sınır değişikliği Genel Müdürlük onayı ile yapılabilir.
Mesire yerinin iptali
MADDE 9 –
(1) Mevcut mesire yerlerinden kiraya verilmeyen, ziyaretçi potansiyeli yetersiz ve kullanım özelliğini kaybetmiş olanlar, Genel Müdürlük onayı ile iptal edilir.
(2) Mesire yerlerinin tamamı veya bir bölümü, kamu yararı ve zaruret bulunması halinde Orman Kanunu hükümlerine göre başka maksatlara tahsis edilebilir. İzin sonucunda mesire yerinin tamamı veya izne konu edilen bölümü Genel Müdürlük onayı ile iptal edilebilir. İptal sonucunda oluşacak zararlarla ilgili işlemler Genel Müdürlükçe belirlenir.
(3) Şartname ve sözleşmeye aykırı hususların tespiti halinde sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim, İşletme ve Denetim
Yönetim ve işletme
MADDE 10 –
(1) Mesire yerlerinin yönetim ve işletilmesi aşağıdaki esaslara uygun olarak yapılır:
a) Mesire yerlerinde plan ve projelerin gerektirdiği her türlü yapı ve tesisler ile hizmet ve faaliyetler, 4 ve 5 inci maddelerde belirtilen ilke ve kriterlere uygun olarak Genel Müdürlükçe belirlenen usul ve esaslara göre yapılır veya yaptırılır.
b) Mesire yerleri Orman Kanununun ek 8 inci maddesine göre yirmidokuz yıla kadar kiraya verilebilir. Yirmidokuz yıl kiraya verilen mesire yerlerinde engellilere yönelik dinlenme ve eğlenme tesislerinin yapılması zorunludur.
c) Mesire yerlerinin kapalı teklif usulüyle ihale edilmesi esastır. Bölge müdürlüğünce oluşturulan komisyon tarafından kullanılışlarının özelliği, idarelere faydalı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen mesire yerleri, Genel Müdürlüğün teklifi ile Bakanlık tarafından pazarlık usulü ile kiraya verilebilir. Her türlü sorumluluk pazarlık usulü ile ihaleyi idareden alanda kalması şartıyla, pazarlık usulü ile ihale edilen mesire yerlerinde yer alan yapı ve tesislerin işletmeciliğinin üçüncü kişi veya kuruluşlara kiraya verilmesi halinde, kiraya verenlerden verilen kira bedel farkının % 50’si idare tarafından tahsil edilir. A ve B tipi mesire yerlerinin işletilmesinin devrinde Genel Müdürlüğün, C ve D tipi mesire yerlerinin işletilmesinin devrinde, bölge müdürlüğünün onayı alınır.
ç) İdare; mesire yerlerinin kiralanması ihalelerinde, ihaleye iştirak edeceklerden, ihaleye gireceği konuda deneyim sahibi olduğuna dair belge isteyebilir.
d) Mesire yerlerinde Genel Müdürlükçe onaylanacak ek proje ile yapılan ve gelir getirici özellik taşıyan tesislerin maliyet bedelinin % 2’si yıllık kiraya ilave edilir.
e) Kapalı teklif usulüyle ihale edilen mesire yerleri işletmeciliği, sözleşme tarihinden itibaren iki yıl bitmeden ve sözleşmenin bitimine bir yıl kala devir edilemez. Devirler Genel Müdürlük onayı ile yapılır. Devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar aranır.
f) Tip değişikliği Genel Müdürlük onayı ile yapılabilir. Ancak sözleşme süresince mesire yerlerinde tip değişikliği yapılamaz.
g) Kira süresi sonunda veya kira sözleşmesinin herhangi bir şekilde sona ermesi durumunda, yapı ve tesisler eksiksiz ve bedelsiz olarak Genel Müdürlüğün tasarrufuna geçer.
Denetim
MADDE 11 –
(1) Mesire yerlerinde yapılacak yapı ve tesislerin plan ve projeye uygun olarak yapılıp yapılmadığı, saha bakımı, koruma ve temizlik hizmetleri ile vatandaşa verilen hizmetlerin yeterliliği bölge müdürlüğü tarafından denetlenir veya denetlettirilir. Bu hususlar kira sözleşmesine açık olarak yazılarak taahhüt altına alınır. Sözleşmeye aykırı hareket edenlerin kira sözleşmeleri iptal edilir.
(2) Mesire yerleri faaliyete geçtikten sonra, Şube Müdürünün başkanlığında, ilgili orman işletme müdürü veya yardımcısı, ilgili orman işletme şefi ve orman muhafaza memurundan oluşan komisyon tarafından en az yılda bir kez denetlenir. Mesire yeri sayısının elliden fazla olduğu bölge müdürlüklerinde, bölge müdürü denetim komisyonunda değişiklik yapabilir. Denetleme sonucunda düzenlenen rapor ile yapılan işlem hakkında Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Mali hükümler
MADDE 12 –
(1) Mesire yerleri içerisinde planlanan yapı ve tesislere ilişkin plan, proje, yapım, bakım ve onarım işlerinde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Şartname ve Sözleşmede kiracı tarafından karşılanması öngörülmeyen mesire yerleri içerisinde planlanan yapı ve tesislere ilişkin plan, proje, yapım, bakım ve onarım işleri Döner Sermaye bütçesinden karşılanır.
b) Kira şartname ve sözleşmesi gereği kiracısı tarafından karşılanması öngörülen mesire yerleri içerisinde planlanan yapı ve tesislere ilişkin plan, proje, yapım, bakım ve onarım işleri, kiracı tarafından karşılanır.
c) Kiraya verilen ve sözleşmesi devam eden mesire yerleri içerisinde yer alan alt yapı tesisleri dışındaki yapı ve tesislerin yapım, bakım ve onarımı için Döner Sermaye bütçesinden harcama yapılmaması esastır. Ancak, Genel Müdürlükçe belirlenen durumlarda harcama yapılması halinde yapılan harcama miktarı sözleşme süresince her yıl eşit bir şekilde kiraya ilave edilir.
(2) Mesire yerlerinden elde edilecek gelirler, Döner Sermaye bütçesinin ilgili hesaplarına yatırılır.
Fonksiyonel adlandırma
MADDE 13 –
(1) Mesire yerlerinin herhangi bir fonksiyonunun daha fazla ön plana çıkması durumunda, mesire yeri öne çıkan fonksiyonuna uygun olarak isimlendirilebilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 14 –
(1) 30/9/2006 tarihli ve 26305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mesire Yerleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 –(Ek: RG-31/12/2014-29222 4.mükerrer)
(1) Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu kurum ve kuruluşlarına 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında pazarlık usulü ihale yöntemi ile işletmeciliği kiralanan mesire yerlerinde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Pazarlık usulü yöntemiyle kiralama
GEÇİCİ MADDE 2 –(Ek: RG-15/12/2017-30271)
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sözleşmesi imzalanmış ve sözleşme süresi bitmemiş olanlar dâhil olmak üzere, Orman Genel Müdürlüğü tarafından 2886 sayılı Kanuna göre işletme hakkı kiraya verilen mesire yerlerine ilişkin olarak, sözleşme süresinin sona ermesinden sonra, eski işletmeci tarafından aynı yere dair yeniden kiralama talebinde bulunulması halinde, sözleşme ve mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirdiği komisyon marifetiyle tespit edilmesi kaydıyla, mesire yeri eski işletmecisine tekrar, Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakanlık onayı ile pazarlık usulü yöntemiyle kiralanabilir. Önceki sözleşme süresi dâhil, toplam süre 29 yılı geçemez.
Yürürlük
MADDE 15 –
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman Genel Müdürü yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
5/3/2013
28579
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Resmi Gazete Tarihi: 01.12.2004 Resmi Gazete Sayısı: 25657
DOĞAL MİNERALLİ SULAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1– Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Cumhuriyeti topraklarında çıkan ve tüketime sunulan doğal mineralli suların teknik ve hijyenik şartlara uygun şekilde istihsali, ambalajlanması, etiketlenmesi, satışı, denetlenmesi ve onaylanması, üçüncü ülkelerin topraklarından çıkartılan ve ülkemize ithaline (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurum tarafından izin verilen doğal mineralli suların onaylanması, satışı,denetlenmesi ve etiketlenmesi ile Avrupa Birliğine üye devletlerin yetkili kuruluşları tarafından doğal mineralli su olarak onaylanan suların ülkemizde satışı, denetlenmesi ve etiketlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2-Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti topraklarından çıkartılan doğal mineralli suların niteliklerini, hidrojeolojik, fiziksel, kimyasal, fiziko-kimyasal, mikrobiyolojik ve tıbbi özelliklerini, kaptaj, isale, depo, dolum yeri gibi ünitelerinin haiz olacağı teknik ve hijyenik şartlar ile onaylama, ruhsatlandırma, ambalajlama, etiketleme, satış ve denetimini, üçüncü ülkelerin topraklarından çıkartılan (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurum tarafından onaylanarak ülkemize ithaline izin verilen doğal mineralli sular ile Avrupa Birliğine üye devletlerin yetkili kuruluşları tarafından doğal mineralli su olarak onaylanan suların ülkemizde satışı, denetlenmesi ve etiketlenmesini kapsar.
Termal ve hidromineral tesislerde tedavi edici amaçlar için kaynağında kullanılan mineralli ve tıbbi ürün niteliği taşıyan sulara bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Dayanak
Madde 3- (Değişik:RG-7/3/2013-28580)
Bu Yönetmelik, 24/4/1930tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 200, 201, 202 ve 206 ncı maddeleri, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 27 nci maddesi ile 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 40 ıncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) (Mülga:RG-7/3/2013-28580)
c) Müdürlük: (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Halk Sağlık Müdürlüğünü,
d) Bilimsel Değerlendirme Komisyonu: Doğal mineralli suların kimyasal, fiziko kimyasal, mikrobiyolojik, farmakolojik, fizyolojik ve klinik değerlendirilmesi ve onaylanması için (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca oluşturulan komisyonu,
e) (Değişik:RG-29/11/2010-27770)Doğal mineralli su: Yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan, bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne kendiliğinden çıkan veya teknik usullerle çıkartılan, mineral içeriği, kalıntı elementleri ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, her türlü kirlenme riskine karşı korunmuş, mikrobiyolojik yönden uygun ve bu Yönetmeliğin 5 inci, 6 ncı ve 7 nci maddelerinde belirtilen özellikleri haiz olup 8 inci maddeye göre onaylanan suları,
f) Kurul: Doğal mineralli suları incelemek üzere her ilde (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Halk Sağlığı Müdürünün teklifi ve Valiliğin onayı ile oluşturulan inceleme kurulunu,
g) Tesis izni: Doğal mineralli su işletmelerinin inşası için bu Yönetmelik uyarınca verilen izni,
h) (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Üretim izni: Doğal mineralli su işletmelerine bu Yönetmelik uyarınca verilen (Değişik:RG-7/3/2013-28580) izin belgesini,
ı) Otomatik makine: İmlahanede yer alan ve yıkama, doldurma ve kapaklama işlemlerini el değmeden otomatik olarak yapan makineyi,
j) Otomatik sistem: İşletmede üretimi yapılan ambalajın temizlenmesi, dolum ve kapaklanma işlemlerini el değmeden otomatik olarak uyum içinde yapan sistemi,
k) Geri dönüşlü kap: Doğal mineralli su dolumunda bir defadan fazla kullanılan ve su ile etkileşim yapmayan cam, metal, krom-nikel ve benzeri kapları,
l) Geri dönüşsüz kap: Doğal mineralli su dolumunda bir defadan fazla kullanılmayacak pet, cam, metal, krom-nikel (Ek ibare:RG-7/3/2013-28580)polikarbonat damacana ve benzeri kapları,
m) Kurul ön raporu: Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda doğal mineralli su kaynağı ve tesis yeri ile ilgili olarak Kurulca hazırlanan ilk raporu,
n) Kurul son raporu: Tesis izni aşamasında sunulan projelere ve bu Yönetmelik esaslarına göre doğal mineralli su tesisinin tamamının inşa edilip tamamlandığına dair Kurulca hazırlanan son raporu,
o) Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,
p) Üye ülke: Avrupa Birliği üyesi olan ülkeleri,
r) Üçüncü ülkeler: Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeleri,
s) (Ek:RG-29/11/2010-27770)Koruma alanı: Kaynak ve bunların bağlı olduğu jeotermal sistemin; bozulmasına, kirlenmesine ve sürdürülebilir özelliğinin yitirilmesine neden olacak dış etkenlerden korumak amacıyla sahanın jeolojik, hidrojeolojik yapısı,iklim koşulları, zemin cinsi ve tipleri, drenaj sahası sınırı, kaynak ve kuyu çevresindeki yerleşim birimleri, endüstri tesisleri, çevrenin topografik yapısı gibi unsurlara bağlı olarak belirlenmiş,önlemler alınması gereken, içerisinde yapılan faaliyetlerin kontrol ve denetime tâbi olduğu ve gerektiğinde yapılaşma ve arazi kullanım faaliyetleri kısıtlanabilir alanları,
ş) (Ek:RG-7/3/2013-28580) Kurum: Türkiye Halk Sağlığı Kurumunu,
t) (Ek:RG-7/3/2013-28580) Parti no: Aynı şartlarda üretilen, imal edilen veya ambalajlanan bir suyun satış birimleri topluluğu için kullanılan sayısal değeri,
u) (Ek:RG-7/3/2013-28580) Seri no: Aynı şartlarda belirli zaman diliminde üretilen, imal edilen veya ambabalajlanan bir suda kullanılan sayısal değeri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Doğal Mineralli Suların Özellikleri
Genel Özellikler
Madde 5-Doğal mineralli sular aşağıda belirtilen genel özellikleri taşımalıdır:
a) Doğal mineralli suların muhteviyatına ilişkin parametre değerleri, 6 ncı maddede belirtilen sınırları aşmamalıdır.
b) (Değişik ibare: RG-24/07/2005-25885) Şişelenecek doğal mineralli suyun mineral içeriği, sıcaklığı, elektrik iletkenliği ve karakteristik özellikleri, doğal dalgalanmalar dahilinde suyun kaynak yerindeki yapısı ile aynı olmalıdır.
c) Doğal mineralli suya karbondioksit dışında kimyasal maddeler ilave edilmez. İlave edilen karbondioksit, suyun doğal yapısını bozmamalıdır.
d) Doğal mineralli suya dolum esnasında doğal veya dışarıdan temin edilmiş sıhhi evsafı uygun karbondioksit katılabilir. Yapılan bu işlem suyun mikrobiyolojik özelliklerinde değişikliğe yol açmamalıdır. Böyle durumlarda doğal mineralli sular;
1) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonraki karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki ile aynı olması ya da suyun çıkartılması, ayrıştırılması ve şişelenmesi sırasında kaybolan karbondioksitin, kaynaktan elde edilen karbondioksit ile tamamlanarak sudaki karbondioksit miktarının kaynağındaki karbondioksit miktarına eşitlenmesi halinde “doğal karbondioksitli doğal mineralli su”,
2) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonra doğal mineralli suların yalnızca kaynağındaki karbondioksit ile güçlendirilmesi halinde ve karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki miktarından fazla olması durumunda “kaynağındaki karbondioksit ile zenginleştirilmiş doğal mineralli su”,
3) Ayırma işleminden ve şişelemeden sonra doğal mineralli suların kaynağından gelmeyen karbondioksit ile güçlendirilmesi halinde ve karbondioksit miktarının suyun kaynağındaki miktarından fazla olması durumunda “karbondioksit ile zenginleştirilmiş doğal mineralli su”,
şeklinde ifadelendirilir.
e) Doğal mineralli suların yapısından karbondioksitin ayrıştırılmak istenmesi halinde yalnızca fiziki yöntemler kullanılabilir. Fiziki yöntemlerle ayrıştırma işlemine tabi tutulan doğal mineralli sular“tamamen karbondioksitten arındırılmış” veya “kısmen karbondioksitten arındırılmış doğal mineralli su” şeklinde ifadelendirilir.
f) Doğal mineralli sulara, kendisine karakteristik özellik veren önemli elementlere ilişkin suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla uygulanan muhtemelen oksijenlemeyi takiben demir ve kükürt gibi kalıcı olmayan elementlerin filtrasyon ve boşaltma yoluyla ayrıştırılması, ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak demir, mangan, kükürt ve arseniğin ayrıştırılması ve tamamen fiziksel yollarla serbest karbondioksidin kısmen veya tamamen ayrıştırılması işlemleri dışında herhangi bir işlem uygulanmaması esastır. Ayırma işleminde zenginleştirilmiş ozonlu havanın kullanılması halinde 27 nci madde hükümleri uygulanır.
g) Doğal mineralli sulardan diğer su ve sulu içeceklerin üretimi de yapılabilir.
Kimyasal Özellikler
Madde 6-Doğal mineralli suların ihtiva edebilecekleri maddelerin üst sınır değerleri aşağıda gösterilen miktarları aşamaz. Bu maddede sayılan parametrelerden Ek-2 de yer alanların analizi için Ek-2’deki tabloda belirtilen performans karakteristiklerine uyulur.
a) (Değişik ibare:RG-29/11/2010-27770)Doğal Mineralli Sularda Kendiliğinden Bulunan Bileşenler ve Aşıldığı Takdirde Halk Sağlığı Açısından Risk Oluşturabilecek Maksimum Limitler:
Parametre
Sembol
Bulunabilecek maksimum miktarmg/L
Antimon
(Sb)
0.005
Arsenik
(As)
0.01
Bakır
(Cu)
1
Baryum
(Ba)
1
Bor
(B)
(*)
Civa
(Hg)
0.001
Florür
(F)
5.0
Kadmiyum
(Cd)
0.003
Krom
(Cr)
0.05
Kurşun
(Pb)
0.01
Mangan
(Mn)
0.5
Nikel
(Ni)
0.02
Nitrat
(NO3)
50
Nitrit
(NO2)
0.1
Selenyum
(Se)
0.01
Siyanür
(CN)
0.07
Organik maddeiçin sarf edilenoksijen miktarı
5.0
Pestisitler ve benzeriMaddeler
0.0001
PolisiklikaromatikHidrokarbonlar
0.0002
(*): Maksimum limit 01 Ocak 2006 tarihinden sonra yayımlanacak olan Avrupa Birliği Gıda Mevzuatına göre tespit edilir. Bor parametresinin maksimum limiti tespit edilene kadar bu parametre yerine Borat (B2O3) parametresine bakılır ve bulunabilecek maksimum miktar 30 mg/L olarak aranır.
b) Anyon ve Katyonlar:
Anyonlar
Sembol
Bulunabilecek maksimum miktar mg/L
Florür
F–
5.0
Fosfat
PO4
Bikarbonat
HCO3
Karbonat
CO3
Klorür
Cl–
Nitrat
(NO3)
50
Nitrit
(NO2)
0.1
Silikat
SiO2
Sülfat
SO4
Değişik ibare: RG – 24/07/2005 – 25885)Sülfür
(Değişik ibare : RG – 24/07/2005-25885)S
(Mülga ibare : RG – 29/11/2010 -27770) (…)
Katyonlar
Alüminyum
Al
(Mülga ibare : RG – 29/11/2010 -27770) (…)
Amonyum
NH4
Kalsiyum
Ca
Magnezyum
Mg
Potasyum
K
Sodyum
Na
Demir
Fe+2
c) Radyoaktivite:
Doğal mineralli suyun radyoaktif özellikleri aşağıdaki değerleri geçemez:
Alfa yayıcılar litrede en çok: 40.5picocürie (1.5 Bq/Lt)
Beta yayıcılar litrede en çok: 54 picocurie(2.0 Bq/Lt)
Mikrobiyolojik Özellikler
MADDE 7 – (Değişik:RG-29/11/2010-27770)
Doğal mineralli sular mikrobiyolojik özellikleri bakımından aşağıdaki nitelikleri haiz olmalıdır:
a) Kaynaktan alınan numunede toplam koloni sayısı 20-22 oC’de72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında mililitrede 20’yi ve 37 oC’de24 saatte agar-agar karışımında mililitrede 5’i geçmemelidir. (Ek cümle:RG-7/3/2013-28580)Bu değerler izin verilen maksimum sınır değerler olmayıp, rehber değerlerdir.
b)(Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Şişelenme sonrasında imlahaneden alınan numunede toplam koloni sayısı, 20-22 oC’de72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında mililitrede 100’ü ve 37 oC’de24 saatte agar-agarda mililitrede 20’yi geçmemelidir. Toplam koloni sayımı; şişelenmeyi takiben ısısı 4 oC± 1 oC olan ortamda muhafaza edilen numunede 12 saat içerisinde yapılmalıdır.
c) Pazarlama sürecinde doğal mineralli suyun yeniden canlanabilir toplam koloni sayısı, sadece kaynağında bulunan bakteri sayısındaki normal artıştan kaynaklanan miktar kadar olabilir. (Değişik son cümle:RG-7/3/2013-28580) Bu toplam koloni sayısı EK-1’de 1.3.3’te belirtilen koşullar altında belirlenir ve bu değer imlahanede ambalajlandıktan sonra alınan numune için belirlenen değerin on katından fazla olamaz.
ç) Kaynakta ve satış süresince doğal mineralli su, aşağıdakileri içermemelidir.
1) Parazit ve patojen mikroorganizma,
2) 250 ml’lik numunede E. coli, diğer koliformlar ve fekalstreptokoklar,
3) 50 ml’lik numunede sülfit redükte eden sporlu anaeroblar,
4) 250 ml’lik numunede pseudomonas aeruginosa.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580)Doğal mineralli su, organoleptik olarak kusursuz olmalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Doğal Mineralli Suların Onaylanması, İlk Başvuru, İşletilmesi ve Yapılacak İşlemler
Onaylanması
Madde 8-(Değişik fıkra:RG-29/11/2010-27770) Doğal mineralli sular jeolojik ve hidrojeolojik, fiziksel, kimyasal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik yönden Ek-1’de belirtilen değerlendirme kriterlerine göre (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunca incelenir ve komisyonun görüşü dikkate alınarak (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca onaylanır. Doğal mineralli suya ait fiziksel, kimyasal, fiziko-kimyasal ve mikrobiyolojik analiz sonuçları, başvuru tarihi itibarıyla bir yıldan daha eski tarihli olamaz. Doğal mineralli su hem kaynakta hem de şişelendikten sonra özellikle 1000 mg/L veya üzeri katı madde ya da 250 mg/L veya üzeri karbondioksit içeriyorsa veya etikette suyun niteliklerine ilişkin 25 inci maddede zorunlu kılınanların dışındaki bilgilere yer verilmek isteniyorsa, üreticinin talebi üzerine ya da (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca gerekli görüldüğü takdirde farmakolojik, fizyolojik ve klinik yönden de incelenir.
Üye ülkelerden ithal edilen doğal mineralli suların herhangi bir üye ülkenin yetkili mercii tarafından onaylandığına dair belgenin (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kuruma ibrazı gerekir.
Üçüncü bir ülkede yer altından çıkarılan doğal mineralli suyun bu maddeye istinaden onaylanmasını isteyen gerçek veya tüzel kişi 5 inci, 6 ncı ve 7 nci maddede belirtilen nitelikleri kapsayacak şekilde doğal mineralli suya ait analiz raporları ile birlikte (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kuruma yazılı müracaatta bulunur. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunun görüşü dikkate alınarak uygun görülmesi halinde (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca onaylanır. Bu nitelikteki doğal mineralli sularda da 25 inci madde hükümleri doğrultusunda etiketleme gereklilikleri aranır.
Üçüncü ülkelerin topraklarından çıkartılan ve (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca verilen onay üzerine ülkemize ithal edilen doğal mineralli sulara verilen onay bir yıl için geçerlidir. Bu sürenin bitiminden önce onay belgesi yenilenir.
Bu madde gereği doğal mineralli su olarak onaylanan suyun, doğal mineralli su niteliğini kesin ve sürekli olarak kaybettiği tespit edilirse ve bu durum 10 uncu maddede sayılan laboratuarların raporları ile tevsik edilirse, (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunun görüşü dikkate alınarak söz konusu suyun doğal mineralli su onayı ve bu onaya bağlı olarak tanzim edilmiş herhangi bir izin var ise, bu izin iptal edilir.
Bu madde gereğince onaylanan doğal mineralli sular (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca ilan edilir. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca onaylanan ve onayı iptal edilen doğal mineralli suların listesi (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Ekonomi Bakanlığına bildirilir. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Ekonomi Bakanlığı tarafından talep edilmesi halinde onaylama veya iptal gerekçeleri de bildirilir.
İzin Alma Mecburiyeti
Madde 9- Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre onaylanmış doğal mineralli suları işletmek isteyenler (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305)Valilikten önce tesis izni, sonra da işletme izni almak zorundadır. Bu Yönetmelik hükümlerini karşılamayan, Yönetmelik gereği istenilen şartları taşımayan ve (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilikçe izin verilmeyen doğal mineralli suların pazara arzı, satışı ve tüketime sunulması yasaktır.
Bu Yönetmeliğe göre verilen izin, yürürlükteki mevzuatı uyarınca diğer kuruluşlardan izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
İlk Başvuru, İnceleme ve Analiz
Madde 10- Bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uyan ve 8 inci madde hükümleri doğrultusunda onaylanan doğal mineralli suları işletmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler önce tesis izni, sonra (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) üretim izni almak zorundadır. İşletmeciler kaynakta hiçbir işlem yapmadan, kaynağın yerini ve tesisin inşa edileceği araziyi tereddütlere meydan vermeyecek şekilde belirleyen plan veya kroki ile birlikte (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Müdürlüğe müracaat ederler.
(Değişik fıkra:RG-29/11/2010-27770)Başvurunun müdürlüğe intikali üzerine; doğal mineralli suyun kaynağı, müdürlük elemanları kontrolünde numune alınacak şekle getirtilir. İnceleme Kurulu, kaynağı ve tesis yerini mahallinde tetkik eder. Yapılan tetkikler sonucunda, kaynağın tanımına uygunluğunun tespit edilmesi halinde müdürlük, tekniğine uygun olarak kaynaktan gerekli numuneleri alır; debi ve sıcaklık gibi mahallinde yapılması gereken ölçümleri yapar; kaptaj ve kaynağın yeri ile 11/12/2007tarihli ve 26727 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamında hazırlanmış kaynağın etrafında bırakılacak koruma alanı mesafesi ve tesisin inşa edileceği arazinin yeri ve gerekli olan diğer hususlara da yer verilerek ön raporu detaylı şekilde hazırlar.
Alınan numuneler (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Kurumca, tercihen akredite olmuş laboratuarlar arasından yeterli ve uygun görülerek yetki verilen laboratuarlarda analiz ettirilir.
(Değişik fıkra:RG-7/3/2013-28580)Tesis ve üretim izni için yaptırılan analizlerin ücreti işletmeci tarafından ödenir.
Kurul
Madde 11-Kurul; (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Halk Sağlığı Müdürünün veya görevlendireceği müdür yardımcısının başkanlığında aşağıdaki üyelerden teşkil edilir:
a) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Çevre sağlığı şube müdürü,
b) Kimya mühendisi veya kimyager veya gıda mühendisi veya biyolog (Ek ibare:RG-29/11/2010-27770) veya çevre mühendisi,
c) Jeoloji mühendisi (Ek ibare:RG-7/3/2013-28580) , jeofizik mühendisi veya hidro-jeoloji mühendisi,
d) Makine mühendisi,
e) İnşaat mühendisi,
f) Tıbbi teknolog veya sağlık memuru veya çevre sağlık teknisyeni,
g) İlgili imar müdürlüğünü temsilen bir yetkili.
Tesis izni aşamasında Kurul, bu maddenin birinci fıkrasının (a, c, e, f ve g) bentlerinde sayılan gruplara dahil üyelerden her bir gruptan en az bir üyenin katılımı ile mahallinde toplanır.
(Değişik:RG-7/3/2013-28580) Üretim izni aşamasında ise, bu maddenin birinci fıkrasının (a, b, d, e ve f) bentlerinde sayılan gruplara dahil üyelerden her bir gruptan en az bir üyenin katılımı ile mahallinde toplanır.
Gerekli görülür ise, diğer ilgili teknik elemanlar da kurula dahil edilir. Ayrıca, Kurula konusunda uzman ilgili sivil toplum örgütü temsilcisi gözlemci olarak katılabilir. Söz konusu temsilcinin Kurula katılımı zorunlu değildir.
Kurul üyelerinin görüşleri arasında ihtilaf doğması halinde (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Müdürlük, konu ile ilgili uzmanın görüşünü dikkate alabilir veya yeniden Kurul oluşturabilir.
Projelerin Hazırlanması
Madde 12-Kurulun olumlu ön raporundan sonra işletmeye ait kaynak, kaptaj ve koruma bölgesi, isale hattı, toplama odası, depo, imlahane ve diğer sosyal tesislere ait ünitelerin projeleri işletmeci tarafından aşağıda belirtilen ölçeklerde yetkili mühendislere hazırlattırılır:
a) 1/500 ölçekli koruma bölgesini gösterecek biçimde kaynak yeri plan koteleri,
b) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) 1/50 ölçekli kaptaj projesi,
c) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Kaynağın bağlantılarını,toplama odasını ve maslak gibi üniteleri de gösteren 1/2000 ölçekli isale plan ve profili,
d) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Kanalizasyon bulunmayan yerlerde 1/50 ölçekli fosseptik projesi ve açıklama raporu,
e) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Depo kullanılacak ise 1/100 ölçekli depo projesi,
f) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) 1/500 ölçekli imlahane projesi (Uygulanacak prosese bağlı olarak işletmede imal edilmesi gereken geri dönüşsüz ambalajlar için imal yeri ile kirli ve dolu kap bekletme yeri, yıkama, doldurma ve kapaklama yeri ve diğer ilgili üniteleri birlikte gösterir şekilde olacaktır),
g) Makine yerleşimi ile iş akımını gösterir şema ve açıklama raporu,
h) (Değişik:RG-7/3/2013-28580) Sosyal tesis ile diğer yardımcı üniteleri gösterir 1/500 ölçekli proje,
ı) (Değişik:RG-29/11/2010-27770)Bütün üniteler ile Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanmış kaynak koruma alanını da gösterecek şekilde hazırlanmış genel vaziyet planı.
(Değişik başlık:RG-29/11/2010-27770) Dosya tanzimi ve tesis izni
Madde 13-Tesis izni için iki nüsha olarak tanzim edilecek olan dosyada aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler bulunur:
a) Dilekçe,
b) Suyun 8 inci madde hükümleri doğrultusunda ve Ek–1’de belirtilen değerlendirme kriterlerine göre doğal mineralli su olarak kabul edilebileceğine dair Bilimsel Değerlendirme Komisyonu Raporu ve (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurum onayı,
c) Madde 12’de belirtilen projeler,
d) Madde 6 ve 7’ de yer alan parametrelere ait analiz raporları,
e) Su ile ilgili Kurul ön raporu,
f) (Mülga:RG-29/11/2010-27770)
g) (Mülga:RG-31/7/2009-27305)
h) Suyun imla şekli ile ilgili açıklama raporu,
ı) Hidrojeolojik katmanın stratigrafisini de içeren hidrojeolojik inceleme raporu,
i) (Değişik:RG-29/11/2010-27770)Doğal mineralli suyun bulunduğu arazinin, koruma alanının birinci zon sınırını kapsayacak şekilde mülkiyet izni, yer başka gerçek veya tüzel kişiye ait ise noter onaylı anlaşma örneği, hisseli tapularda diğer hissedarların noter onaylı muvafakati veya ilgili mahkemeden alınacak karar,
j) Suya uygulanacak üretim proseslerine ilişkin bilgi ve belgeler,
k) (Değişik:RG-29/11/2010-27770)Doğal mineralli suya ait, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu gereğince il özel idaresinden alınmış işletme ruhsatının (Değişik ibare:RG-4/4/2012-28254) Kurumca onaylı örneği,
l) İsale hattı için kullanılacak malzemelere ait bilgi ve belgeler,
m) (Mülga:RG-7/3/2013-28580)
(Mülga ikinci fıkra:RG-31/7/2009-27305)
(Ek fıkra:RG-31/7/2009-27305)Hazırlanan dosyalar müdürlükçe incelenir, uygun görülmesi halinde onaylanır ve tesis izni verilir. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kuruma ve işletmeciye tesis izni verildiği bir yazı ile bildirilir.
(Ek fıkra:RG-31/7/2009-27305)Doğal mineralli su sahipleri veya işletmecileri, Valilikten tesis izni almadan inşa ettikleri yapıve tesislerden dolayı hak talep edemezler.
(Ek fıkra:RG-31/7/2009-27305)Verilen tesis izni üç yıl için geçerlidir. Tesisin bu süre içinde inşa edilememesi ve işletme sahibinin üç yıllık sürenin bitiminden evvel Valilikten ek süre talebinde bulunması halinde, bu süre en fazla iki yıl uzatılabilir.
Tesis İzni
Madde 14-(Mülga:RG-31/7/2009-27305)
Üretim İzni (Değişik madde başlığı:RG-7/3/2013-28580)
Madde 15-Tesis izni alanlar, uygun görülen projeleri ve Yönetmelikte istenilen hususları tam olarak yerine getirmek suretiyle bütün tesisleri inşa ederek tamamladıktan sonra, bir dilekçe ile Valiliğe başvurarak (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) üretim izni talebinde bulunurlar.
Kurulca, tesislerin mahallinde incelenmesi sonucu, Yönetmelik hükümlerine ve projelerine uygunluğunun anlaşılması halinde, ruhsata esas olmak üzere suyun tüketime sunulacağı en son nokta olan nihai dolum yerinden mineralli su örnekleri alınarak madde 6 ve 7’de yer alan parametrelerin analizleri yaptırılır. Doğal mineralli suların etiket bilgisinde de bu analiz sonuçları esas alınır.
(Mülga fıkra:RG-31/7/2009-27305)
(Mülga fıkra:RG-31/7/2009-27305)
(Mülga fıkra:RG-31/7/2009-27305)
(Mülga fıkra:RG-31/7/2009-27305)
(Ek fıkra:RG-31/7/2009-27305)Kurul son raporu, suyun tam analiz raporları, üç adet firma kaşe ve imzasını taşıyan etiket örneği uygun ise Valilikçe (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) üretim izni verilir ve (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kuruma bildirilir.
(Ek fıkra:RG-31/7/2009-27305)Tesis izni alınmadan inşa edilmiş tesislerin projelerine uygun olması halinde; Müdürlükçe bir değerlendirmede bulunulur ve herhangi bir eksiklik yok ise Valilikçe tesis izni ile (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) üretimizni aynı anda verilebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tesislere Ait Hükümler
Kaynak Koruma Alanı
Madde 16-(Mülgafıkra:RG-29/11/2010-27770)
(Değişik fıkra:RG-29/11/2010-27770)Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre hazırlanmış kaynak koruma alanı ile ilgili hususlar projesinde gösterilir ve gerekçesi ayrıntılı olarak Kurul ön raporunda belirtilir.
Koruma alanına insan, hayvan, sel ve diğer suların girmesi önlenerek her türlü kirlenmeye karşı tedbirler alınır. Bu bölgede doğal mineralli suyun niteliğini etkileyecek faaliyetlere izin verilmez.
Kaptaj
Madde 17-Doğal mineralli suyun kaptaja alınması şarttır. Kaptaj, suyun kaynağından teknik ve sağlıklı şekilde alınarak isaleye hazır duruma getirilip, her türlü kirlenmeye mani olacak ve dışardan içine hiçbir şey sızmayacak ve kaynağın çıkış noktasına gelecek şekilde yapılır.
Kaptaj, camdan veya doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak malzemeden yapılmış açılır kapanır şekilde ayrılmış, biri suların toplandığı oda ve diğeri manevra odası olmak üzere iki bölümden oluşur.
Kaptajın manevra odasında, doğal mineralli suyun isalesi, doğal mineralli su kaynağını tamamen ortaya çıkaracak şekilde tahliyesi, numune alınması, debisinin ölçülmesi, manevra odasına dökülecek doğal mineralli suların boşaltılması için gerekli tertibat yer alır. Ayrıca, her iki bölümün birlikte veya ayrı ayrı havalandırılması için, doğal mineralli suyun dışarıdan kirlenmesini önleyecek şekilde gerekli tertibat yapılır. Bu özellikler, toplama odası ile benzeri yapılarda da göz önünde bulundurulur ve bu gibi ünitelerin tahliye uçlarına (Ek ibare:RG-7/3/2013-28580)haşere ve kemirgen girişini önlemek için uygun tertibat konur.
Her kaynak için ayrı bir kaptaj yapılması zorunludur. Birbirinden ayrı kaynaklardan çıkan doğal mineralli suların her ne surette olursa olsun aynı kaptajda toplanması yasaktır.
İsale
Madde 18- Kaptajda toplanan doğal mineralli suyu depoya akıtmak için kurulan isale hattı, suyun fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik niteliklerini bozmayacak bir malzemeden yapılır.
İsale projesi, isale hattı borusunda daima basınçlı doğal mineralli su bulunacak şekilde tanzim edilir.
Doğal mineralli su kaptajdan depoya, gerekli sıhhi ve teknik tedbirler alınarak cazibe ile akıtılır. Topografik bakımdan buna imkan olmayan hallerde, doğal mineralli suyun özelliklerini bozmayacak nitelikte pompa kullanılarak ve doğal mineralli su yükseltilerek isale sağlanabilir.
Depo
Madde 19-Depo, aşağıda belirtilen özellikleri taşır:
a) Depo iç yüzeyleri fayans veya doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak bir madde ile kaplanan ve en az iki göz oda ile bir manevra odasından oluşan depolar olacağı gibi suyun fiziksel ve kimyasal niteliklerini değiştirmeyecek özelliğe sahip krom-nikel ve benzeri depolarda kullanılabilir.
b) Depo gözlerinin içine girişler manevra odasından yapılır ve depo içine sabit merdiven konmaz.
c) Depoya giren ve çıkan doğal mineralli sudan numune almak ve giren doğal mineralli suyun debisini ölçmek için gerekli tertibat bulunur.
d) Depo, herhangi bir bina ile bitişik yapılmaz ve çatısı bulunmaz; ancak, gerekli durumlarda imlahane ile bitişik olabilir.
e) Depo gözlerinin havalandırılmasının sağlanması ve dışarıdan su ve başka maddelerin girmesinin önlenmesi için uygun bir havalandırma bacası bulunur.
f) Depo manevra odasında, depo gözlerine giren ve çıkan borular ve bunların birbiri ile olan bağlantıları bir şemada gösterilerek, bu şema manevra odasının görülebilir yerine asılır.
İmlahane
Madde 20- İmlahane, aşağıdaki bölümleri kapsar:
a) Boş kapların depolandığı bölüm,
b) Doluma girecek kapların yıkandığı bölüm,
c) Doldurma ve kapaklama bölümü,
d) Karbondioksit gazlama yeri ile karbondioksit depolama yeri.
İmlahane tabanı, kir tutmayan yıkanabilir bir malzeme ile döşenir ve her bölüm tabanında kanalizasyona, kanalizasyon bulunmayan yerlerde septik çukurlara bağlı, sifonlu ve ızgaralı tertibat bulunur. Bütün bölümlerin tabanları, suların çabuk ve kolay akabileceği şekilde sifon tertibatına doğru eğimli olur.
Yapılacak septik çukurlar, hela çukurlarından ayrı olup, suların kirlenmesine neden olmayacak şekilde ve 19/3/1971tarihli ve 13783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmeliğe uygun olarak ayrı bir yerde yapılır.
İmlahane duvarlarının iç yüzeyleri tabandan tavana kadar fayans gibi kolay temizlenebilir sıhhi malzeme ile döşenir.
İmlahane içinde bulundurulan her türlü araç ve gereçler kolay temizlenebilir malzemeden yapılır. Temizlik için kullanılan çöp kabı ve diğer temizlik malzemesi doğal mineralli suyu kirletmeyecek bir yerde bulundurulur. Genel temizlik, çalışma saatleri dışında yapılır. Çalışmanın devamlı olduğu hallerde ise çalışma durdurularak yapılır.
İmlahaneye her türlü haşarat ve kemiricilerin girmesini önleyecek sıhhi ve fenni tedbirler alınır. Tesiste, gerektiğinde tekniğine ve usulüne uygun olarak (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) 27/1/2005 tarihli ve 25709 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren işyerleri tarafından ilaçlı mücadele yapılır. İlaçlamada (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)31/12/2009 tarihli ve 27449 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Biyosidal Ürünler Yönetmeliği kapsamında izne bağlanmış ürünler kullanılır ve bunlar imlahanede bulundurulamaz.
İmlahanede, personelin şahsi temizliğini yapması, kap, kapak ve benzeri malzemelerin özel bölümleri dışında depolanması, kedi, köpek ve kümes hayvanları ile benzerlerinin beslenmesi ve bulundurulması yasaktır.
Sosyal tesislere ait kapılar, doğrudan imlahaneye açılamaz.
Doğal mineralli su tesislerinde aynı makine ve dolum hattının kullanılması suretiyle diğer su ve sulu içeceklerin dolumu da yapılabilir. (Ek cümle:RG-7/3/2013-28580)Ancak, asıl ürün dâhil beş çeşitten fazla su ve sulu içecek dolumu yapılamaz.
Sosyal Tesisler
Madde 21- Tesiste, çalışanların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere yemekhane, soyunma-giyinme ve dinlenme yeri, duş, tuvalet, lavabo, gerektiğinde yatakhane gibi sosyal tesisler ihtiyaca cevap verecek özellik ve sayıda uygun sıhhi niteliklerde yapılır.
Doğal Mineralli Su ile Temas Eden Yüzeyler
Madde 22- Kaynaktan doluma kadar doğal mineralli su ile temas eden veya etmesi muhtemel olan bütün yüzeyler ile yine doğal mineralli su ile temas edecek şekilde kullanılacak alet ve cihazlar, doğal mineralli suyun niteliğini bozmayacak ve sağlığa zarar vermeyecek özellikleri haiz malzemeden yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kaplar, Kapaklar ve Etiketler
Kaplar
Madde 23-Doğal mineralli suyun dolumunda kullanılacak kaplar ilgili Bakanlığın iznine tabidir.
Doğal mineralli su dolumunda kullanılan kaplar, geri dönüşlü ve geri dönüşsüz olmak üzere iki ayrı grupta değerlendirilir:
a) Geri dönüşlü kaplar: En az 55-70 oC sıcaklıktaki su ve uygun temizlik maddesi ile tam otomatik olarak el değmeden yıkanabilecek ve ayrıca kullanımı ve yıkama sonucu herhangi bir deformasyona uğramayacak nitelikte olur. Bu kapların dedektör ve benzeri sistemle niteliğinin değişmediğinin kontrol edilmesi gerekir. Geri dönüşlü kapların tutma yerleri kabın iç hacmine dahil olmamalıdır. (Ek cümle:RG-7/3/2013-28580) Bu kaplar üretim tarihinden itibaren en fazla üç yıl veya 75 kez kullanılır ve bu kapların kaç defa doldurulduğunun tespit edilmesine yarayan elektronik takip sistemi işletmeci tarafından oluşturulur, bu sistemin usul ve esasları Kurumca belirlenir.
b) Geri dönüşsüz kaplar: Doğal mineralli su dolumunda, cam, metal, krom-nikel dışında malzemeden yapılmış kapların kullanılması halinde, bu kaplar imlahanenin ilgili bölümlerinde otomatik olarak hammaddeden ve preformdan hareketle imal edilir. Kaplar dolumdan önce basınçlı (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) su veya hava ile temizlenir, el değmeden otomatik sistemle doluma alınır. Geri dönüşsüz kaplar tekrar doğal mineralli su dolumunda kullanılamaz.
(Ek fıkra:RG-29/11/2010-27770) (Değişik fıkra:RG-7/3/2013-28580) Geri dönüşlü polikarbonat kaplarda suyun adı ve kabın üretim tarihi boyun veya gövdesine kabartma şeklinde yazılır. Ayrıca, şirket ismi, tescilli amblemi veya logosu da yazılabilir. Bu kaplara farklı su dolumu yapılamaz. Bu kaplar ile satışa sunulan suların raf ömrü üç aydan fazla olamaz.
Kapaklar
Madde 24-Doğal mineralli su kaplarında kullanılacak kapaklar ilgili Bakanlığın iznine tabi olup, aşağıdaki özellikleri taşımalıdırlar:
a) Kapaklar doğal mineralli su ile etkileşmeyen ve insan sağlığına zarar vermeyen plastik veya metalden yapılır. Yalnızca imlahanede bulunan otomatik kapaklama makinesinde, yırtılmadan veya bozulmadan açılmayacak şekilde kapatılır. Kapaklar, tesiste hijyenik şartlarda muhafaza edilir.
b) Doğal mineralli suyun ambalajında kullanılan kapaklar kullanılmış veya bozulmuş olmamalıdır. Kullanılmış veya bozulmuş kapakların kullanılması yasaktır.
Etiket bilgileri ve tanıtım (Başlığıyla birlikte değişik:RG-29/11/2010-27770)
Madde 25 – (Değişik madde:RG-7/3/2013-28580)
Doğal mineralli suların etiketinde suyun adı,cinsi, imla edildiği (doldurulduğu) yerin adresi, valilikçe verilen iznin tarih ve sayısı, valiliğin uygun gördüğü uyarılar, etiket bilgilerinin okunmasına engel olmayacak şekilde resim ve figür, ayırma işlemi gibi valiliğin izni ile suya uygulanan işlemler ve doğal mineralli suyun sahip olduğu anyon ve katyonlardan; florür, bikarbonat, klorür, sülfat, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum ve demir parametreleri yer alır. İmal ve son kullanma tarihi, parti seri numarası etikete veya kabın üzerine görünür bir şekilde yazılır. Doğal mineralli suların ticarî tanımlaması veya ticarî ismi, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtmıyorsa; kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin ismi, bu ticarî tanımlama veya ticarî isim için kullanılan harflerin en büyüğünün yükseklik ve genişlik olarak en az bir buçuk katına eşit büyüklükte harflerle etiket üzerine yazılır. İşletmecinin talebi halinde suya ait fiziksel, kimyasal ve fiziko-kimyasal (pH, iletkenlik, toplam minerilizasyon gibi) özelliklerden, müdürlük tarafından alınmış numunenin 10 uncu maddede belirtilen laboratuarlarda analizleri yaptırılmış olmak kaydıyla etikette yer alabilir. Etiket üzerinde yer alması gerekli bilgiler fırınlanmış veya kabartma ya da baskı şeklinde olabileceği gibi kâğıt etiket şeklinde de olabilir. Etiket valilikçe onaylanmadıkça piyasaya sunulamaz. Etikette, 5 inci maddede belirtilen genel özelliklere sahip doğal mineralli sularda 1000 mg/L ve üzerinde katı tortu miktarı bulunması halinde ülkemizdeki geleneksel adı kullanılabilir. Ancak, ihraç veya ithal edilen doğal mineralli suların etiketinde geleneksel isimlere yer verilmez.
Kağıt etiketin, doğal mineralli suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır.
Doğal mineralli suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.
Kap, kapak ve etiketler ile tanıtım amaçlı hazırlanan afiş ve broşürlerde ya da reklam ve ilanlarda tüketiciyi aldatıcı ve yanıltıcı, bu Yönetmelikte belirlenen niteliklere aykırı, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici bilgi ve sembollere yer verilemez. Doğal mineralli suyun menşei, ruhsat tarihi, analiz sonuçları ve sahipliğine ilişkin diğer veriler hakkında gerçekte doğal mineralli suyun sahip olmadığı özelliklerin doğal mineralli suya atfedilmesi halinde veya ambalajlanmış kaynak ve içme sularının bu Yönetmelik hükümlerini karşılamadığı halde doğal mineralli su olarak nitelendirilmeleri yasaktır. Bu suların doğal mineralli sularla karıştırılma ihtimalinin var olduğu durumlarda kap üzerine mülkiyet adı, ticari marka, marka isimleri, amblem olsa bile resim ve diğer işaretler kullanılamaz.
Doğal mineralli suların ozonla zenginleştirilmiş hava ile işleme tâbi tutulması halinde etiketinde “Tekniğine uygun olarak, ozonla zenginleştirilmiş hava ile oksijenleme işlemine tabi tutulmuştur” uyarısının, florürün aktif alüminyum ile ayrıştırılması durumunda ise “aktif alüminyum yöntemi ile florür düzeyi azaltılmıştır” uyarısının yer alması zorunludur. Etiket üzerinde yer alacak uyarı, etiket bilgisi ve zemin renginden faklı renkte olmalıdır.
Kap, kapak, etiket üzerinde, ambalajda veya tanıtımlarda hastalıkların önlenmesi, tedavisi veya bakımına ilişkin doğal mineralli su niteliklerine atfedilen bütün bilgilerin kullanılması yasaktır. Ancak, sindirimi kolaylaştıran, laksatif, diüretik, çocukların beslenmesinde kullanılan gıdaların hazırlanması için doğal mineralli suyun uygunluğuna ilişkin bilgilere ait özel ifadelere Kurum tarafından oluşturulacak bilimsel değerlendirme komisyonunun görüşü dikkate alınarak Kurumca izin verilmesi durumunda yer verilebilir. Böyle durumlarda Kurum önceden Ekonomi Bakanlığını bilgilendirir.
Piyasada veya tanıtımlarda doğal mineralli suyun ihtiva ettiği maddelerin veya doğal mineralli suyun önemli bir niteliğinin vurgulanması açısından aşağıda belirtilen hususlara uyulur.
a) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 1500 mg/L den fazla ise“zengin mineralli”,
b) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 500 mg/L den az ise“düşük mineralli”,
c) Katı tortu olarak hesaplanan mineral miktarı 50 mg/L den az ise “çok düşük mineralli”,
ç) Bikarbonat miktarı 600 mg/L den fazla ise bikarbonatlı,
d) Sülfat miktarı 200 mg/L den fazla ise sülfatlı,
e) Klorür miktarı 200 mg/L den fazla ise klorürlü,
f) Kalsiyum miktarı 150 mg/L den fazla ise kalsiyumlu,
g) Magnezyum miktarı 50 mg/L den fazla ise magnezyumlu,
ğ) Çift değerli demir miktarı 1 mg/L den fazla ise demirli,
h) Florür miktarı 1 mg/L den fazla ise florürlü,
ı) Sodyum miktarı 200 mg/L den fazla ise sodyumlu,
i) Sodyum miktarı 20 mg/L den az ise sodyum diyetine uygun doğal mineralli su,
j) Serbest karbondioksit miktarı 250 mg/L den fazla ise asidik,
k) Küçük çocuk ve bebek gıdalarının hazırlanması için uygun olabilir,
l) Laksatif olabilir,
m) Diüretik olabilir.
Bu niteliklere ilişkin bilgiler ancak doğal mineralli suların fiziko-kimyasal incelemeleri ve gerekli olduğu hallerde farmakolojik, fizyolojik ve klinik incelemeler ile belirlenmesi şartı ile etikette bulundurulabilir.
Doğal mineralli sular 1,5 mg/L’den fazla florür ihtiva ediyorsa etiketinde; “1,5 mg/L’den fazla florür içermektedir. Bebekler ve 7 yaşından küçük çocuklar için düzenli olarak tüketilmesi uygun değildir” ibaresinin yer alması zorunludur.
İkram maksadıyla kullanılmak üzere belirli kişi veya kuruluşlar adına üretim yapılan hallerde yukarıdaki fıkralarda belirtilen bilgilere ek olarak, adına üretim yapılan kişinin veya kuruluşun logosuna, adına veya unvanına etiket üzerinde yer verilebilir. Bu ürünler, üretimi yaptıran kişi veya kuruluşlarca başkalarına satılamaz. Bu tür üretimler, adına üretim yapılacak kişinin veya kuruluşun adı veya unvanı, etiket örneği ve üretim miktarı da belirtilerek her üretim partisinden önce valiliğe bildirilir.
Etikette, bu maddede belirtilen bilgilerin haricinde bilgi bulundurulamaz.
Doğal mineralli sularda polikarbonat damacana kullanılması halinde tüketicinin yanıltılması ve aldatılmasını önlemek ve ürün güvenliğini sağlamak üzere kap ve kapak üzerine gelecek ve hava ve su sızdırmayacak şekilde shrink uygulanır. Shrink üzerine suyun adı ve cinsi yazılır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Mesul Müdür
Madde 26- Doğal mineralli su tesislerinde, mesul müdür bulundurulması zorunludur ve mesul müdüre ait bilgi ve belgeler sağlık müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir. Müdürlükçe uygun görülürse mesul müdür belgesi düzenlenir.
Mesul müdür, konuyla ilgili sağlık, gıda, biyoloji, kimya veya çevre alanında eğitim almış lisans ve ön lisans mezunlarından olur. (Ek cümle:RG-7/3/2013-28580)İşletme sahibi belirtilen mesleklerden birine ait diplomayı haiz ise kendisi de mesul müdürlük yapabilir.
Mesul müdür görevlendirilmesi, işletmecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Mesul müdür;
a) İşletmede kalite standartlarının korunmasından,
b) Bu Yönetmelik gereği bildirimi zorunlu olan bütün değişikliklerin zamanında Müdürlüğe bildirilmesinden,
c) Üretim aşamasında dolum, ayrıştırma, filtrasyon, kalite kontrolü ve depolama gibi iş ve işlemlerin uygun şekilde yerine getirilmesinden,
ç) Tesiste oluşan atıkların mevzuata uygun şekilde bertaraf edilmesinden,
d) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 126 ve 127 nci maddeleri mucibince yerine getirilmesi gereken iş ve işlemlerin yaptırılmasından,
e) Müdürlük ve Kurum elemanlarınca yapılacak denetim sırasında gerekli bilgi ve belgelerin verilmesinden ve denetime yardımcı olunmasından,
sorumlu olup tesiste görevi dışında başka bir iş yapamaz.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Mesul müdürün iş yerindeki görevinden ayrılması veya görevine son verilmesi durumlarında işletme sahibi tarafından en geç 24 saat içinde Müdürlüğe bilgi verilir ve ayrılış tarihinden itibaren en geç bir hafta içinde yeni mesul müdüre ait müracaat Müdürlüğe yapılır. Bir hafta içinde yeni mesul müdür tayin edilmemesi halinde tesis Müdürlük tarafından uyarılarak onbeş günü geçmemek üzere ek süre verilir. Ancak, bu süreler içinde mesul müdür diplomasına eş değer diplomaya haiz ve tesiste çalışan başka bir personel geçici olarak görevlendirilir. Belirtilen süre içinde de mesul müdür atanmaması halinde işletmenin faaliyeti durdurulur.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Tesislerde su dolumu yapılan genel çalışma saatleri dışındaki zamanda ve kabul edilebilir mazeret hallerinde mesul müdürün yerine, mesul müdürün yazılı yetki devri yaptığı eşdeğer diplomayı haiz başka bir çalışanın bulunması zorunludur.
Ayrıştırma ve Filtrasyon
Madde 27-Doğal mineralli sulara, kendisine karakteristik özellik veren önemli elementlere ilişkin suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla uygulanan muhtemelen oksijenlemeyi takiben demir ve kükürt gibi kalıcı olmayan elementlerin filtrasyon ve boşaltma yoluyla ayrıştırılması, ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak demir, mangan, kükürt ve arseniğin ayrıştırılması (Ek ibare:RG-7/3/2013-28580) aktif alüminyum kullanılarak florürün ayrıştırılması ve tamamen fiziksel yollarla serbest karbondioksidin kısmen veya tamamen ayrıştırılması işlemleri dışında herhangi bir işlem uygulanmaması esastır. Ancak savaş, deprem ve sel gibi doğal afetlerde (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumun özel izni ile diğer işlemler uygulanabilir.
Ayırma işleminde ozonla zenginleştirilmiş havanın (Ek ibare:RG-7/3/2013-28580)ve alüminyumun kullanılması halinde;
a) (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilik önceden bilgilendirilir.
b) Ayırma işleminde ayırım işleminin etkinliğinin sağlanması, zararlı etkilerinin önlenmesi ve suyun fiziksel ve kimyasal bileşimlerinin değişmemesi esas alınır.
c) Ayırma işleminden önce doğal mineralli su, Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen mikrobiyolojik kriterleri sağlamalıdır. Ozonla zenginleştirilmiş hava kullanımı ile işleme tabi tutulmuş doğal mineralli suların kontrol izlemesine ozon, bromat ve bromoform da dahil edilir ve maksimum limit değeri ozon için 50 (Değişik ibare:RG-29/11/2010-27770) µg/L,bromat için 3.0 (Değişik ibare:RG-29/11/2010-27770) µg/L ve bromoformiçin ise 1.0 (Değişik ibare:RG-29/11/2010-27770) µg/L olarak belirlenir. Bu maddelerin maksimum limitlerini aşması veya maksimum limitlerin altındaki miktarlarının halk sağlığı için risk teşkil edecek çökelti oluşumuna neden olması durumunda (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilik40 ıncı madde hükümleri uyarınca gerekli tedbirleri alır.
ç) (Ek:RG-7/3/2013-28580) Doğal mineralli sularda Yönetmelikte belirlenen sınır değerin üzerinde bulunması sebebiyle ayrıştırma işlemine tabi tutulan parametre için her seriden numune alınarak analizi yapılır veya yaptırılır. Analiz sonuçlarının uygun olması durumunda su piyasaya sunulur. Ayrıştırma işlemi yapılan doğal mineralli sular, ayrıştırılan parametre yönünden Müdürlükçe haftalık izlemeye alınır. Analiz sonuçlarının uygun olması durumunda su piyasaya verilir.
d) (Ek:RG-7/3/2013-28580) Suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla Müdürlükten izin alınarak sudaki florüraktif alüminyum ile ayrıştırılabilir. Bu durumda alüminyum düzeyi 200 µg/L’yi aşamaz.
Kapların Yıkanması, Doldurulması ve Kapaklanması
Madde 28-Kapların yıkanması, doldurulması ve kapaklanması el değmeden otomatik makine veya otomatik sistemle yapılır. Geri dönüşlü kaplar her seferinde dolumdan önce yıkanır. Otomatik yıkama ünitelerinde yıkama işlemi, uygun teknoloji ve malzeme ile yapılır. Doğal mineralli su dolumunda hijyen şartlarına uyulmalı ve özellikle dolumda kullanılan kaplar doğal mineralli suların mikrobiyolojik ve kimyasal niteliklerini değiştirmeyecek özellikte olmalıdır.
Yıkama suyunda kullanılan ürünün aktivitesinin devamlılığı sağlanır.
Temizlikte (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumdan izinli ürünler kullanılır. İşlem dosyasında temizleyici ile ilgili bilgiler yer alır.
(Değişik dördüncü fıkra:RG-7/3/2013-28580) Geri dönüşlü kaplar dolumdan önce her seferinde 55-70 oC sıcaklıktaki su ile yıkanır ve akabinde durulanır. Bu sıcaklık yıkama yapıldığı sürece otomatik olarak kayıt edilir ve denetimlerde ibraz edilir. Kapların yıkanmasında ve durulanmasında dolum yapılan su veya dolumu yapılan suyun niteliğinde olan su kullanılabilir. Kapların yıkanmasında ve durulanmasında dolum yapılan sudan başka su kullanılması durumunda bu su, her yıl en az bir denetleme ve dört kontrol izlemesine tabi tutulur. Analiz sonuçları denetimlerde ibraz edilir. Yıkamada kullanılan su en geç 24 saate bir, durulamada kullanılan su ise her seferinde değiştirilir.
(Mülga beşinci fıkra:RG-7/3/2013-28580)
Personele Ait Kıyafet ve Sağlık Kontrolleri
Madde 29- İmlahanede çalışan personel, uygun iş elbisesi ve başlık giymek, dolum makinelerinin başında duranlar ağız ve burunlarına maske takmak zorundadırlar.
İşyerinde çalışan personelin temizliğine dikkat edilir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 126 ncı maddesi gereğince çalışanların sağlık kontrolleri ve portör muayeneleri yapılarak sağlık karnelerine işlenir. Bu işlemden işveren ve mesul müdür sorumludur.
İşletmeci Tarafından Yaptırılacak Analizler
Madde 30-İşletmeciler Müdürlük tarafından alınacak doğal mineralli su numunelerinin analizlerini, Ek-3 de ve 7 nci maddede yer alan parametreler yönünden 3 ayda bir, 6 ve 7 nci maddelerde yer alan parametreler yönünden senede bir, 10 uncu madde belirtilen laboratuvarlarda analiz ettirmek ve alacakları raporları her yıl için ayrı dosyalarda saklamakla ve Müdürlük kanalıyla (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kuruma bildirmekle mükelleftir. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca gerekli görüldüğü takdirde işletmeci, suyun niteliklerine göre farklı parametrelerin analizlerini de yaptırmak zorundadır.
İşletmede Bulundurulacak Belgeler
Madde 31 –(Değişik madde:RG-7/3/2013-28580)
İşletmede Valilikçe verilen üretim izni belgesi, mesul müdüre ait fotoğraflı ve Müdürlükçe onaylı belge, yaprakları numaralanmış ve sonu Müdürlükçe onaylanmış denetleme defteri, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 126 ve 127 nci maddeleri gereğince yerine getirilmesi gereken iş ve işlemlere ait bilgi ve belgeler ile 30 uncu maddeye göre işletmeci tarafından yaptırılmış analizlerin sonuç raporları bulundurulur. Ayrıca, doğal mineralli suların üçüncü ülkelere ihracatı amacıyla 34 üncü madde uyarınca Müdürlükten izin alınmışsa, alınan izin belgesi de işletmede bulundurulur.
İşletmeİzninin Geçerliliği, İzin Belgesinin Kaybolması veya Tahrip Olması
Madde 32-İzin, kimin adına ve hangi doğal mineralli su için alınmış ise; o gerçek veya tüzel kişi ve doğal mineralli su için geçerlidir.
Birden fazla ticari isim ile aynı kaynaktan doğal mineralli su dolumuna izin verilmez.
İzin belgesinde belirtilen hususlar esas olup; bu hususlardan herhangi birinin değişmesi veya işletme izni belgesinin kaybolması,okunamayacak ve yanlış anlamalara sebep olacak şekilde bozulması halinde, su sahibi veya işletmecisince bir dilekçe ile Valiliğe müracaat edilir. Dilekçeye değişiklik ile ilgili belge ve bilgiler veya kayıp ilanı verilmiş gazete veya bozulan izin belgesinin aslı ilave edilir.
(Değişik dördüncü fıkra:RG-31/7/2009-27305) Müracaat üzerine müdürlük elemanlarınca gerekli inceleme yapılır ve tesiste iznin verildiği şartlarda bir değişiklik olmadığının tespit edilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılır veya eski tarih ve sayı ile yeniden izin belgesi tanzim edilir ve gerekli açıklama yapılarak onaylanır.
İzin verme sırasındaki mevcut şartlarını kaybettiği tespit edilen işletmeler ile izin verme sürecinin herhangi bir aşamasında sahte ve yanıltıcı belge ibraz ettiği tespit edilen işletmecilerin adlarına düzenlenen izinler iptal edilir. Ayrıca yapılan denetimlerde faaliyet göstermediği tespit edilen ve tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde faaliyete geçmeyen tesislerin işletmecilerinin adlarına düzenlenen izinler iptal edilir.
Tesiste Yapılacak İlave veya Değişiklik
Madde 33- Yeni kaynak ilave edilmek veya tesiste fiziki yapıyı değiştirecek şekilde tadilat veya ilave yapılmak istenmesi halinde Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-29/11/2010-27770) 13 ve 15 inci maddeleri doğrultusunda (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valilikten izin alınması şarttır.
Yeni kaynak ilave edilmesi suretiyle doğal mineralli suyun izninde belirtilen niteliğinin değişmesi halinde, mevcut izin iptal edilerek yeni tarih ve sayı ile izin belgesi tanzim edilir.
İthal ve İhraç İzni
Madde 34- Bu Yönetmelikte belirtilen hüküm ve şartlara uygun olan doğal mineralli suların ithalinde ve ihracında bu konulardaki düzenlemelere göre hareket edilir. Ancak, bu Yönetmelik hükümlerine uymayan doğal mineralli suların ithaline, yurt içinde satışına ve tüketime sunulmasına izin verilmez. (Ek cümle:RG-7/3/2013-28580) İhraç edilen sularda 23 üncü maddede belirtilen raf ömrü şartı aranmaz.
Yönetmeliğin 32 nci maddesi gereği birden fazla ticari isim ile aynı kaynaktan doğal mineralli su dolumu yapılmaması esastır. Ancak, (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valiliğin özel izni ile doğal mineralli sulardan üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum yapılabilir. Bu madde uyarınca dolum yapacak üreticilerin Ek 6 da yer alan form doğrultusunda (Değişik ibare:RG-31/7/2009-27305) Valiliğe bildirimde bulunarak izin alması zorunludur.
İsim Karışıklığının Önlenmesi
Madde 35-Doğal mineralli su kontrollerinde herhangi bir karışıklığa meydan vermemek ve tüketicinin yanılmasını veya aldatılmasını önlemek için, ayrı işletmelerde üretilen doğal mineralli sulara aynı isim altında satış izni verilmemesi esastır. Ancak aynı işletmeci tarafından ayrı yerlerde üretilen doğal mineralli sulara tek bir ticari isim ile satış izni talep edilirse, etiket üzerinde suyun ismini, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtan bir ticari tanımlama ilave edilmesi veya 25 inci madde uyarınca, kaynağın isminin veya kaynağın bulunduğu yerin isminin, suyun ticari isminin veya eklenen ticari tanımlamanın en az bir buçuk kat büyüklüğünde yazılması şartı ile izin verilebilir.
İsim karışıklığının önlenmesi için suyun adıyla ilgili olarak marka tescil belgesinin, marka tescil belgesi yok ise Türk Patent Enstitüsü Başkanlığına müracaatına dair belgenin noter onaylı suretinin işletme izni aşamasında ibrazı gerekir.
Tesislerin Dezenfeksiyonu
Madde 36 –(Değişik madde:RG-7/3/2013-28580)
Doğal mineralli su tesislerinin genel hijyen kaidelerine uyması esas olup, gerekli dezenfeksiyonun işletmecilerce Biyosidal Ürünler Yönetmeliği kapsamında izin verilen ürünler kullanılarak üç ayda bir kaptaj, maslak, isale hattı, depo ve otomatik dolum makinelerinde bakım ve dezenfeksiyon yaptırılması zorunludur. Gerekli görülürse, Müdürlüğün gözetiminde doğal mineralli su tesisleri dezenfekte ettirilir.
Bakım ve dezenfeksiyon sırasında yapılan işlemler ile kullanılan sarf malzemelerine ait bilgilerin kayıtları, işletmeci tarafından tutulur ve denetimlerde ibraz edilir.
Ambalaj Atıkları
Madde 37-Doğal mineralli su dolumunda kullanılan kap ve kapakların atıkları bağımsız bir ünitede muhafaza edilir, ilgili mevzuatına göre toplanır ve bertaraf ettirilir.
Plastik ve benzeri dönüşsüz kaplara dolum yapılan işletmelerde kullanılmış kapların bulundurulması ve depolanması yasaktır.
Her ne amaçla olursa olsun, imlahanede kullanılmış kapak bulundurulamaz.
Denetim ve izleme (Değişik madde başlığı:RG-7/3/2013-28580)
Madde 38-İzinli doğal mineralli suya ait bütün tesisler (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurum ile müdürlük denetimine tabidir.
Bu Yönetmelik uyarınca izin verilmiş doğal mineralli suların kimyasal, fiziksel veya mikrobiyolojik niteliklerini kesinlikle ve sürekli olarak kaybettiği 10 uncu maddede belirtilen laboratuvarların raporu ile tevsik edildiğinde verilen izin geri alınır ve tesis kapatılır.
(Değişik üçüncü fıkra:RG-7/3/2013-28580) Her ne suretle olursa olsun, belirli bir isim altında izin almış bir doğal mineralli suya başka bir doğal mineralli su veya niteliği dışındaki sular katılamaz. Bunu yaptıkları tespit edilenler ile aynı kaynaktan farklı bir isimle kendisi veya başka gerçek veya tüzel kişi adına su dolumu yapıldığı,ruhsat verildiği sıradaki şartları kaybettiği tespit edilen işletmelerin izinleri geri alınır. İzni iptal edilen suyun ismi bir daha kullanılamaz.
(Değişik dördüncü fıkra:RG-29/11/2010-27770)Doğal mineralli su tesisi üçer aylık periyotlarla müdürlük tarafından, gerekli durumlarda (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurumca denetlenir. (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca ve Müdürlükçe yapılan denetimlerde alınan numunelerin analiz ücretleri, işletmeci tarafından ödenir. Müdürlükçe 3 ayda bir yapılan kontrollerde, suyun tüketime sunulmak üzere doldurulacağı nihai dolum yerinden Ek- 3’te ve 7 nci maddede yer alan parametreler ve (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca gerekli görüldüğünde yapılan denetimlerde 6 ncı ve 7 nci maddelerdeki parametreler için numuneler alınır. Alınan numuneler 10 uncu maddede belirtilen laboratuvarlarda ilgili parametreler açısından analiz ettirilir. Herhangi bir kontaminasyonun olması halinde dolum yerinin dışındaki noktalardan da gerekli önlemler aldırılarak numuneler alınır. Doğal mineralli suyun dolumu sırasında kirletildiği ve 7 nci maddede belirtilen mikrobiyolojik özellikleri sağlamadığının tespit edilmesi halinde kirlilik nedenleri yok edilinceye ve 7 nci maddede belirtilen nitelikler sağlanıncaya kadar tesisin faaliyeti durdurulur ve doğal mineralli su dolumuna izin verilmez. Denetimler sonucu uygun çıkmayan sular, 40 ıncı madde uyarınca takibe alınır.
(Değişik birinci cümle:RG-7/3/2013-28580) Kurumca ve Müdürlükçe yapılan denetimler sonucu doğal mineralli suyun kalitesini olumsuz yönde etkilemeyecek fiziki değişiklikler ile izin verildiği sıradaki şartlarda bir değişikliğe sebebiyet vermeyecek eksikliklerin tespit edilmesi durumunda eksikliklerin tamamlanması için en fazla onbeş gün süre verilir. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlamayan tesisler hakkında yasal işlem yapılır.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Polikarbonat damacana kaplar ile piyasaya arz edilen doğal mineralli suların naklinde kullanılacak araçlar için su satış yerleri için belediye sınırları ve mücavir alanları içinde Belediyeden, belediye mücavir alanları dışında ise il özel idaresinden izin alınır. Piyasaya arz edilen doğal mineralli suların, İşyeri Açma ve Çalışma İzin Belgesi bulunmayan yerler ile tüpgaz, otogaz, petrol ve petrol ürünleri depolama ve dağıtımı yapılan yerlerde; suyun fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliğini olumsuz yönde değiştirebilecek ısı, ışık, toz, duman, yağış gibi olumsuz şartlara açık ortamlarda satışı ve depolanması yapılamaz. Üretici firma suyun üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar tüm aşamalarda suyun kalitesinden sorumludur ancak bu durum satış yerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) İşletmeciler çalışma saatlerine yönelik olarak bir program hazırlar ve bu programı bir önceki ayın 15 ine kadar, polikarbonat damacana ve diğer ambalajlar için ayrı olacak şekilde günlük üretim miktarlarını izleyen ayın 15’ine, yıllık üretim miktarlarını ise takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar Müdürlüğe bildirir. Bildirilen çalışma saatleri dışında çalışılması halinde durum bir hafta öncesinden Müdürlüğe bildirilir. Aksi halde tesisin faaliyeti en az bir hafta süre ile durdurulur.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Piyasaya sunulan doğal mineralli sulardan üçer aylık periyotlar halinde numuneler alınarak mikrobiyolojik parametreler ile arsenik, florür, bromat ve bromoform parametreleri yönünden analizleri yaptırılır. Analiz sonuçları 6 ve 7 nci maddede belirtilen parametrik değerlere göre değerlendirilir. Uygun çıkmayan doğal mineralli suyun analiz ücretini işletmeci öder.
(Ek fıkra:RG-7/3/2013-28580) Kaynak, depo ve imlahane gibi üniteler de dahil olmak üzere doğal mineralli suyun geçtiği her aşama Kurum ve Müdürlükçe elektronik ortamda izlenebilir. İşletmeciler, izleme için Kurumca oluşturulan veri toplama sistemine entegrasyon sağlar. İzleme ve uygulamaya yönelik esaslar Kurumca belirlenir.
(Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurum, denetim sonuçlarını ve doğal mineralli suya ait bilgileri herhangi bir üye Devletin veya Komisyonun talep etmesi halinde (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Ekonomi Bakanlığı aracılığı ile sağlar.
Laboratuvar
Madde 39-Doğal mineralli su tesislerinde dolumu yapılan doğal mineralli suyun günlük analizini yapmak amacıyla laboratuvar teknisyeni veya laboratuvar konusunda eğitim almış ön lisans veya lisans düzeyinde bir personelin sorumluluğunda koliform, (Mülga ibare:RG-7/3/2013-28580) (…), total jerm, E. coli, nitrat, nitrit parametreleri yönünden analizleri yapılacak bir laboratuvar bulunur.İşletmeciler doğal mineralli suya ait analiz raporlarını her parti için dosyalarda saklamakla mükelleftir. (Değişik son cümle:RG-7/3/2013-28580) Üretilen parti miktarı işletmeciler tarafından kayıt altına alınır ve bu sular, tesise ait laboratuvardaki analizleri sonuçlanmadan tüketicilere satılamaz.
Bu laboratuvarda günlük analizleri kaydetmek üzere müdürlükçe mühürlenmiş ve onaylanmış bir defter bulundurulur.
Yapılan denetimlerde bu defter incelenir ve ruhsata esas analiz sonuçları ile günlük analiz sonuçları karşılaştırılır.
Uygun Çıkmayan Doğal Mineralli Suların Takibi
Madde 40- (Değişik birinci fıkra:RG-7/3/2013-28580) Doğal mineralli suların 10 uncu maddede zikredilen laboratuvarlarda yapılan analizlerinde analiz sonuçlarının bu Yönetmelikte öngörülen parametrelerdeki sınırların dışına çıkıldığının görülmesi halinde, yedi günden fazla olmamak üzere yeterli süre verilerek düzeltici önlemleri alması hususunda işletme uyarılır. Bu süre içerisinde tesiste doğal mineralli su dolumu yapılamaz ve piyasaya arz edilemez. Ancak, test seviyesinde üretim yapılır ve numune alınarak analizleri yaptırılır. Alınan tedbirler sonrasında tekrar alınan numunenin bu Yönetmeliğe uygun olması halinde üretime izin verilir ve bir ay süre ile haftalık izlemeye alınır. Uygunsuz parametre veya parametreler yönünden dört defa yapılan denetim ve analiz sonuçlarının Yönetmeliğe uygun olması halinde, normal izleme periyoduna dönülür.
(Değişik ikinci fıkra:RG-7/3/2013-28580)Piyasa denetimlerinde alınan numunelerin sonuçlarında herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, tesis sahipleri aynı parti veya seri nolu suları toplatıp Müdürlüğün denetiminde imha etmekle yükümlüdür. Uygunsuz ürün, denetimi yapan Müdürlüğün görev ve sorumluluk alanında üretilmiş ise tesiste gerekli inceleme yapılır. Uygunsuz ürün başka ilde üretilmiş ise durum derhal o ilin Müdürlüğüne ve üretici firmaya bildirilir. Mikrobiyolojik parametrelerin analizlerinde analiz sonuçlarına itiraz edilemez.
Doğal mineralli suların bu Yönetmelikte belirtilen hükümleri taşımadığının veya bir veya daha fazla üye ülkelerde serbestçe tüketime sunulsa dahi, halkın sağlığını tehdit ettiğinin tespit edilmesi halinde, (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurum bu doğal mineralli suyun satışını ve tüketimini geçici olarak durdurur ve bu konuda Komisyon ile diğer üye ülkeleri gerekçeleri ile birlikte (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Ekonomi Bakanlığı aracılığı ile bilgilendirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Düzenleme yetkisi
MADDE 41 – (Başlığıyla birlikte değişik madde: RG-15/09/2006-26290)
(Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurum bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.
Bu Yönetmelikte (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580)Kurumca yapılması öngörülen iş ve işlemlerle ilgili yetkiler Müdürlüklere devredilebilir.
Müeyyideler
Madde 42 –(Değişik madde:RG-7/3/2013-28580)
Yönetmelik hükümlerine göre yapılan piyasa denetimleri ile ilgili hususlarda 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunda, diğer hususlara aykırı hareket edenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununda öngörülen idari yaptırımlar uygulanır.
Uyumlaştırma
Madde 43– (Değişik birinci fıkra:RG-7/3/2013-28580)Bu Yönetmelik Doğal Mineralli Suların Çıkartılması ve Pazarlanması Hakkındaki 18/6/2009 tarihli ve 2009/54/AT sayılı Konsey Direktifi ile Doğal Mineralli Sular İçin Konsantrasyon Limitleri ve Etiketleme Bilgileri Hakkında Liste Oluşturulması ve Doğal Mineralli Suların ve Kaynak Sularının Ozonla Zenginleştirilmiş Hava ile İşleme Tabi Tutulmasının Şartlarını Belirleyen 16/5/2003 tarihli ve 2003/40/EC sayılı Konsey Direktifine ve Doğal Mineralli Sulardan ve Kaynak Sularından Florürün Uzaklaştırılması İçin Aktif Alüminyum Kullanımının Şartları Hakkında 115/2010 sayılı AB Komisyonu Tüzüğüne paralel olarak hazırlanmıştır.
Ayrıca, (Değişik ibare:RG-7/3/2013-28580) Kurum bu Yönetmelikte belirtilen tanımlara ve kurallara uyan doğal mineralli suların pazarlanmasını,niteliklerini, bileşimini, işletim şartlarını, ambalajlanmasını ve etiketlenmesini düzenleyen hükümler ile uyumluluğun sağlanmasına yönelik uygulamaların geciktirilmemesini temin etmek için gerekli önlemleri alır.
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
Madde 44- 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilirNitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelikte yer alan doğal maden suyu ve oligometalik sularla ilgili hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1-18/10/1997tarihli ve 23144 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik doğrultusunda izin verilen doğal maden suları ve oligometalik sular için bu suların işletmecileri bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan parametreler için 31/12/2005 tarihine kadar, florür ve nikel parametreleri için ise 31/12/2007 tarihine kadar uyumlarını tamamlamak zorundadırlar. İşletmeciler bu Yönetmelikte belirtilen diğer hususlara uyarak gerekli onay ve izinleri 31/12/2007 tarihine kadar almak zorundadırlar.
Geçici Madde 2-18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması, Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (e) bendi uyarınca verilen fason dolum izinleri, Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl sonra iptal edilmiş sayılır.
GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek madde:RG-31/7/2009-27305)
Bu madde yürürlüğe girmeden önce alınan tesis ve işletme izinleri geçerlidir.
İşletmecilerin bir yıl içerisinde Valiliğe müracaatı durumunda, bir defaya mahsus olmak üzere ruhsat ve etiketler üzerinde gerekli düzeltmeler ücretsiz olarak yapılır.
GEÇİCİMADDE 4 –(Ek madde:RG-29/11/2010-27770)
Bu maddenin yürürlüğe giriş tarihinden önce izin alan işletmeciler, izinlerini bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uyarak gerekli onay ve izinleri bir yıl içerisinde almak zorundadırlar. İşletmecilerin bir yıl içerisinde Valiliğe müracaatı durumunda, bir defaya mahsus olmak üzere ruhsat ve etiketler üzerinde gerekli düzeltmeler ücretsiz olarak yapılır.
GEÇİCİMADDE 5 –(Ek madde:RG-29/11/2010-27770)
Geçici 1 inci maddeye göre ruhsatlarını yenileyemeyen tesisler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde tesislerini bu Yönetmeliğe göre uyumlaştırır.
Uyumlaştırma işlemlerinin tamamlanması
GEÇİCİ MADDE 6 – (Ek madde:RG-7/3/2013-28580)
Daha önce izin verilen doğal mineralli su işletmeleri, üretim izinlerini, analiz sertifikalarını ve etiketlerini 31/12/2013tarihine kadar uyumlaştırmak zorundadır. Bu tarihe kadar uyumlaştırma işlemlerini tamamlamayan işletmelerin faaliyeti durdurulur. Faaliyeti durdurulan işletmelerin 31/12/2014 tarihine kadar uyumlaştırma işlemlerini tamamlamamaları halinde üretim izinleri iptal edilir.
Takip sistemlerinin uygulanması
GEÇİCİ MADDE 7 – (Ek madde:RG-7/3/2013-28580)
Daha önce izin verilen doğal mineralli su işletmeleri kapların yıkanmasında kullanılan yıkama suyu sıcaklığını ölçmek için oluşturacaklarıelektronik sistemi, elektronik takip sisteminin usul ve esaslarının belirlenmesini müteakip bir yıl içinde, damacana takip sistemi ise damacana takip sisteminin usul esaslarının belirlenmesini müteakip üç yıl içinde hayata geçirir.
Yürürlük
Madde 45 –Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 46 –Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
EK-1
DOĞAL MİNERALLİ SULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN KRİTERLER
1.1. Jeolojik ve Hidrojeolojik Araştırmalar İçin;
1.1.1. 1:1000’den daha fazla olmayan ölçümle harita üzerinde, yükseklik göstergesi ile havzanın tam konumu
1.1.2. Suyun bulunduğu arazinin menşei ve doğası üzerine ayrıntılı olarak hazırlanmış hidrojeolojik etüd raporu
1.1.3. Hidrojeolojik katmanın stratigrafisi
1.1.4. (Değişik:RG-29/11/2010-27770) Kirlenmeye karşı kaynağın Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği kapsamında hazırlanmış koruma alanı ve alınan tedbirler
1.1.5 Havza işleminin tanımı
1.2 Fiziksel, Kimyasal ve Fiziko-kimyasal Araştırmalar İçin;
1.2.1.Suyun debisi,
1.2.2. Kaynaktaki suyun sıcaklığı,
1.2.3. Arazinin yapısı ile sudaki minerallerin yapısı ve aralarındaki ilişki,
1.2.4. 180 oC ve 260 oC’de kuru çöküntüyü,
1.2.5. İletkenliği,
1.2.6. Hidrojen iyon konsantrasyonunu (pH),
1.2.7. Anyon ve katyonlar,
1.2.8. İyonlaşmamış elementler,
1.2.9. Kalıntı elementleri,
1.2.10. Kaynaktaki radyo-aktinolojik özellikler,
1.2.11. Uygun olduğu yerde, suyun bileşen elementlerinin göreceli izotop değerlerini, oksijen (16O-18O) ve hidrojen (protium, deuterium ve tritium),
1.2.12. Her biri için belirlenen sınırları göz önüne alan suyun belirli bileşen elementlerinin toksisitesi tayin edilir.
1.3. Kaynaktaki Mikrobiyolojik İncelemeler İçin;
1.3.1 Parazitler ile patojen mikroorganizmalar bulunmamalıdır.
1.3.2. Fekal kirlenmenin yenilenebilir içerik miktarı göstergesinin sayısal tespitini,
a) 37 oC ve 44.5 oC’de 250 mililitrede E. coli ve diğer koliformların belirlenmesini,
b) 250 mililitrede fekal streptekok bulunmamalıdır.
c) 50 mililitrede sülfatları indirgeyen anaearop bakteriler bulunmamalıdır.
1.3.3. Suyun mililitrede yenilenebilir toplam içerik miktarının tespitini,
a) 72 saatte 20-22 oC’deagar-agar veya agar-jelatin karışımını,
b) 24 saatte 37 oC’deagar-agarı kapsamalıdır.
1.4. Klinik ve Farmakolojik İncelemeler İçin;
1.4.1 Bilimsel olarak kabul edilen yöntemlere uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken incelemeler, doğal mineralli sularının belirli niteliklerine; diuresis, mide ve bağırsaklara ait işlevleri ve mineral eksikliğinin telafisi gibi insan organizması üzerine yapacağı etkileri tespit edilmelidir.
1.4.2 Yeterli sayıda klinik gözlemlerin yeterlilik ve uygunluğunun belirlenmesi, uygun olması halinde 1.4.1’de atıfta bulunulan incelemelerin yerini alabilir. Klinik incelemeler, uygun durumlarda, yeterli sayıda klinik gözlemler yeterlilik ve uygunluğu elde edilecek benzer sonuçları sağlaması şartıyla 1.4.1’de atıfta bulunulan incelemelerin yerini alabilir.
EK-2
PERFORMANS KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENDİĞİ PARAMETRELER
Aşağıdaki parametreler için, kullanılan analiz metodunun belirli performans karakteristikleri en azından parametre değere eş konsantrasyonları doğru, hassas ve belirlenen tespit limiti dahilinde ölçülebilmelidir.
Kullanılan analiz metodunun hassasiyeti ne olursa olsun sonuç en azından Yönetmeliğin 6 ncımaddesinde belirtilen kimyasal parametre değerleri için aynı desimal sayısını kullanarak ifade etmelidir.
Parametreler
Parametrik değerin doğruluk yüzdesi(Not 1)
Parametrik değerin hassasiyet yüzdesi(Not 2)
Parametrik değerin deteksiyon limiti(Not 3)
Notlar
Antimon
25
25
25
Arsenik
10
10
10
Baryum
25
25
25
Bor
Kadmiyum
10
10
10
Krom
10
10
10
Bakır
10
10
10
Siyanür
10
10
10
Not 4
Florür
10
10
10
Kurşun
10
10
10
Mangan
10
10
10
Civa
20
10
20
Nikel
10
10
10
Nitrat
10
10
10
Nitrit
10
10
10
Selenyum
10
10
10
Not 1) Doğruluk sistematik bir hatadır ve tekrarlanan ölçümün büyük sayısının ortalama değeri ile hassasiyet değeri arasındaki farkı ifade eder.
Not 2) Hassasiyet, rast gele bir hatadır ve genellikle ortalamadan elde edilen sonuç numunesinin saptama standardı olarak ifade edilir. Kabul edilebilir doğruluk, relatif sapma standardının iki katına eşittir.
Not 3) Deteksiyon limiti, ya parametrenin düşük konsantrasyonunu kapsayan sonuç numune sayısının sapma standardına yönelik üç zamanlı; ya da işlenmiş numune sayısında sapma standardına yönelik beş zamanlıdır.
Not 4) Analiz metodu siyanürün diğer formları altında total siyanürü belirlemeye imkan sağlamalıdır.
EK-3
KONTROL İZLEMESİ İÇİN ANALİZLERİ YAPTIRILACAK PARAMETRELER
Doğal Mineralli Suların 30 uncu ve 38 inci madde gereği yapılan kontrol izlemeleri tablo (a) ya göre yapılır. Eğer doğal mineralli sularda 27 nci madde uyarınca ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak ayırma işlemi uygulanırsa yapılan kontrol izlemelerine tablo (b) ilave edilir.
a)
Nitrat
(NO3)
50 mg/l
Nitrit
(NO2)
0.1 mg/l
Florür
F–
5.0 mg/l
Mangan
(Mn)
0.5 mg/l
Arsenik
(As)
0.01 mg/l
Siyanür
(Cn)
0.07 mg/l
b)
Ozon
(O3)
50 µg/L *
Bromat
3.0 µg/L *
Bromoform
1.0 µg/L *
* : (Değişik altı çizili ibare:RG-29/11/2010-27770)
EK-4
(Mülga:RG-29/11/2010-27770)
EK-5
(Mülga:RG-29/11/2010-27770)
EK-6
(Değişik:RG-7/3/2013-28580)
DOĞAL MİNERALLİ SULARIN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE İHRACAT AMACI İLE KENDİ ADINA VEYA BAŞKA FİRMA ADINA FARKLI BİR TİCARİ İSİM İLE DOLUM BİLDİRİM FORMU
İli : İhraç edilecek suyun imla şekli :
Suyun Adı : Tarih :
Suyun Sahibi : Kaynak Sayısı :
Suyun İşleticisi: Debisi :
Suyun Adresi : Dolum Yapılacak İsim :
Ruhsatlı Suyun İmla Şekli: Suyun İhraç Edileceği Ülke:
Sıra No
Bilgi ve Belgeler
Uygun
1
İşletmeciye ait dilekçe ( var/yok)
2
Dolum yaptıracak firma ile dolum yapacak firma arasındaki Dolum Sözleşmesinin aslı veya noter tasdikli sureti
3
Çevre Sağlığı Değerlendirme Raporu
4
Etiket Örneği
a) İzin verilen şirket, ruhsat sahibi şirketse sözleşmeye gerek yoktur.
b) Formdaki tüm bilgiler Müdürlükte muhafaza edilen dosyada mevcuttur.
c) Tesislerin dosyaları Kurumca yapılan denetimlerde istenildiğinde Kurum denetim heyetine sunulur.
ç) Formda yer alan ve ilgili firma tarafından temin edilen bilgi, belge ve projeler işletmeci ve tanzim edenlerce tasdik edilir.
Tesiste Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmeliğin ilgili tüm hükümlerine uyulduğu ve gerekli tedbirlerin alındığı yapılan inceleme ve tetkiklerde görülmüş olup üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum izni verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.
Resmi Gazete Tarihi: 17.02.2005 Resmi Gazete Sayısı: 25730
İNSANİ TÜKETİM AMAÇLI SULAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı,insani tüketim amaçlı suların teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu ile suların kalite standartlarının sağlanması, kaynak suları ve içme sularının istihsali, ambalajlanması, etiketlenmesi, satışı, denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, kaynak suları, içme suları ve içme-kullanma suları ile ilgili hükümleri kapsar. Ancak, doğal mineralli sular, kaplıca ve içmece suları ile tıbbi amaçlı suları kapsamaz.
İstisnalar
Madde 3 — Bu Yönetmelik hükümleri;
a) Yetkili mercilerce suyun kalitesinin doğrudan yada dolaylı olarak tüketici sağlığını etkilemediğinin tespit edildiği durumlarda kullanılan sulara,
b) Günlük ortalama 10 m3 den az su sağlayan veya 50 den az kişi tarafından kullanılabilecek müstakil su kaynağından temin edilen suya, bu suyun ticari ya da kamusal faaliyet için temin edilmesi hali hariç,
uygulanmaz.
Bu maddenin (b) bendinde belirtilen istisnai hallerde, suyun herhangi bir şekilde kirlenmesi sonucunda veya suyun niteliği nedeniyle oluşabilecek olumsuz etkiler hakkında tüketici nüfus haberdar edilerek insan sağlığının korunmasını sağlayacak tavsiyelerde bulunulur ve gerekli önlemler alınır.
Dayanak
Madde 4 —Bu Yönetmelik, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 235 ve 242 nci maddeleri, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 26 ncı maddesi, 13/12/1983 tarihli ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesine dayanılarak,
Ayrıca, Avrupa Birliğine Üye Ülkelerce esas alınan İnsani Kullanım Amaçlı Suların Kalitesine Dair 98/83/EC sayılı Konsey Direktifi, Doğal Mineralli Suların Çıkartılması ve Pazarlanmasına İlişkin Üye Devletlerin Kanunlarının Uyumlaştırılması Hakkındaki 15/7/1980 tarihli ve 80/777/EEC sayılı Konsey Direktifi ile Doğal Mineralli Sular İçin Konsantrasyon Limitleri ve Etiketleme Bilgileri Hakkında Liste Oluşturulması ve Doğal Mineralli Suların ve Kaynak Sularının Ozonla Zenginleştirilmiş Hava ile İşleme Tabi Tutulmasının Şartlarını Belirleyen 16/5/2003 tarihli ve 2003/40/EC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 5 — Bu Yönetmelikte geçen:
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,
c) Müsteşarlık: Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığını,
d) Müdürlük: İl Sağlık Müdürlüğünü,
e) İnsani Tüketim Amaçlı Su: Orijinal haliyle ya da işlendikten sonra, dağıtım ağı, tanker, şişe veya kaplar ile tüketime sunulan içme, pişirme, gıda hazırlama ya da diğer evsel amaçlar için kullanılan bütün sular ile suyun kalitesinin, gıda maddesinin nihai halinin sağlığa uygunluğunu etkilemeyeceği durumlar haricinde insani tüketim amaçlı ürünlerin veya gıda maddelerinin imalatında, işlenmesinde, saklanmasında veya pazarlanmasında kullanılan bütün suları,
f) Kaynak Suyu: Jeolojik koşulları uygun jeolojik birimlerin içinde doğal olarak oluşan, bir veya daha fazla çıkış noktasından yer yüzüne kendiliğinden çıkan veya teknik usullerle çıkartılan ve bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinde izin verilenler dışında her hangi bir işleme tabi tutulmaksızın Ek-1′ deki nitelikleri taşıyan, etiketleme gerekliliklerini karşılayan ve satış amacı ile ambalajlanarak piyasaya arz edilen yer altı sularını,
g) İçme Suyu: Jeolojik koşulları uygun jeolojik birimlerin içinde doğal olarak oluşan, bir çıkış noktasından sürekli akan veya teknik usullerle çıkarılan ve Bakanlıkça uygun görülen dezenfeksiyon, filtrasyon, çöktürme, saflaştırma ve benzeri işlemler uygulanabilen ve parametre değerlerinin eksiltilmesi veya arttırılması suretiyle Ek-1’deki parametre değerleri elde edilen, etiketleme gerekliliklerini karşılayan ve satış amacı ile ambalajlanarak piyasaya arz edilen yer altı sularını,
h) İçme-Kullanma Suyu: Genel olarak içme, yemek yapma, temizlik ve diğer evsel amaçlar ile, gıda maddelerinin ve diğer insani tüketim amaçlı ürünlerin hazırlanması, işlenmesi, saklanması ve pazarlanması amacıyla kullanılan, orjinine bakılmaksızın, orijinal haliyle ya da arıtılmış olarak ister kaynağından isterse dağıtım ağından temin edilen ve Ek-1′ deki parametre değerlerini sağlayan ve ticari amaçlı satışa arz edilmeyen suları,
ı) Dış Şebeke Sistemi: İnsani tüketime yönelik suları kullanıcılara ulaştırmak amacı ile iç şebeke dağıtım sistemine kadar olan borular, bağlantılar, aletlerden oluşan dağıtım ağını,
i) İç Şebeke Sistemi: İnsani tüketime yönelik suları kullanıcılara ulaştırmak amacı ile dış şebeke sistemi ile musluklar arasında kurulmuş olan ve ilgili ulusal yasa uyarınca su tedarikçisinin yetkisi ve sorumluluğu altında olmayan borular, bağlantılar ve aletlerden oluşan bina içi dağıtım sistemini,
j) Kurul: Kaynak suları ve içme sularını incelemek üzere her ilde Sağlık Müdürünün teklifi ve Valiliğin onayı ile oluşturulan inceleme kurulunu,
k) Tesis İzni: Kaynak suyu ve içme suyu işletmelerinin inşası için bu Yönetmelik uyarınca verilen izni,
l) İşletme İzni: Kaynak suyu ve içme suyu işletmelerine bu Yönetmelik uyarınca verilen işletme belgesini,
m) Otomatik Makine: İmlahanede yer alan, yıkama, doldurma ve kapaklama işlemlerini el değmeden otomatik olarak yapan makineyi,
n) Otomatik Sistem: İşletmede üretimi yapılan ambalajın temizlenmesi, dolum ve kapaklama işlemlerini el değmeden otomatik olarak uyum içinde yapan sistemi,
o) Geri Dönüşlü Kap: Kaynak suyu ve içme suyu dolumunda bir defadan fazla kullanılan ve su ile etkileşim yapmayan cam, metal, krom-nikel, polikarbonat ve benzeri kapları,
ö) Geri Dönüşsüz Kap: Su dolumunda bir defadan fazla kullanılmayacak pet, cam, metal, krom-nikel ve benzeri kapları,
p) Kurul Ön Raporu: bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda suyun kaynağı, çıkış noktası ve tesis yeri ile ilgili olarak Kurulca hazırlanan kaynak veya içme suları hakkında ilk raporu,
r) Kurul Son Raporu: Tesis izni aşamasında sunulan projelere ve bu Yönetmelik esaslarına göre su tesisinin tamamının inşa edilip tamamlandığına dair Kurul tarafından hazırlanan kaynak veya içme suları hakkında son raporu,
s) Üye Ülke: Avrupa Birliği üyesi olan ülkeleri,
ş) Üçüncü Ülkeler: Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar, Kalite Standartları ve Yönetmeliğe Uyum Çizelgesi
Genel Esaslar
Madde 6 — Suların, sağlığa uygun ve temiz olması zorunludur.
Bu Yönetmeliğin asgari şartları bakımından sular;
a) İnsan sağlığına potansiyel bir tehlike oluşturan miktar ve yoğunlukta maddeler, mikro-organizmalar ve parazitler içermiyorsa,
b) Ek-1’de yer alan şartlara ve bu Yönetmeliğin 7, 8, 10, 11 ve 13 üncü maddelerine uyuyor ise,
sağlığa uygun ve temiz kabul edilir.
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında insan sağlığını korumak amacıyla alınan önlemler, bu Yönetmelikte belirtilen suların fiziksel, kimyasal, radyoaktif ve mikrobiyolojik parametre değerlerinin aşılmasına, suyun kalite standartlarının dışına çıkılmasına veya suların kirlenmesinde herhangi bir artışa neden olmamalıdır.
Kalite Standartları
Madde 7 — Suyun kalite standartları Ek-1′ de belirlenen parametre değerlerini içerir.
Ek-1 (c) ve (d)’de belirlenen parametre değerleri, suyun izlenmesi ve düzeltici önlemler ile kullanım sınırlamalarına ilişkin 11 inci maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılır.
İnsan sağlığının korunmasının gerektirdiği hallerde Ek-1’de yer almayan parametreler de ilave edilebilir. İlave edilecek parametreler, en azından suyun mikro organizmalardan, parazitlerden ve insan sağlığına potansiyel bir tehlike oluşturan miktarlarda herhangi bir maddeden yoksun olmasını sağlamalıdır.
Kalite Standartlarının Aranacağı Noktalar
Madde 8 — 7 ncı maddede yer alan parametreler;
a) Suyun bir şebeke aracılığı ile temin edilmesi halinde, bina ya da bir kuruluşta, suyun insani tüketim için kullanılmak üzere musluklardan akıtıldığı,
b) Suyun tankerden alınması halinde, tankerden alındığı,
c) Suyun satılmak üzere şişelere ya da ambalajlara doldurulması halinde, şişelere ya da ambalajlara doldurulduğu,
d) Suyun gıda üretiminde kullanılması halinde, suyun üretimde kullanıldığı,
noktalarda aranır.
Suyun, toplu kullanıma sunulduğu tesisler ve kuruluşlar dışındaki noktalarda kalite standartlarına uymadığının tespit edilmesi ve bu durumun, iç şebeke sisteminden ya da bakım veya onarımdan kaynaklandığının belirlenmesi durumunda, bu Yönetmelik hükümlerine uyulmuş kabul edilir.
Şebeke aracılığıyla temin edilen sular için bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen durumun geçerli olması halinde, yetkili merciler, mülkiyet sahiplerince alınabilecek mümkün olan her tür düzeltici önlem hakkında mülkiyet sahiplerine tavsiyelerde bulunma da dahil olmak üzere, parametrik değerlere uyumsuzluk riskini azaltacak veya ortadan kaldıracak her tür önlemi alır. Bunların dışında suyun kullanıma açılmasından önceki yapısının ve özelliğinin değiştirilmesi yoluyla, kullanıma açıldıktan sonraki parametrik değerlerle uyumsuzluk riskinin azaltılmasını ya da ortadan kaldırılmasını temin eden uygun işleme teknikleri gibi diğer önlemler de yetkili mercilerce alınır ve ilgili nüfusa gerekli tavsiyelerde bulunarak, taraflarınca alınması gereken ilave tedbirler hakkında bilgi verilir.
Yönetmelik Hükümlerine Uyum İçin Zaman Çizelgesi
Madde 9 — Suların kalitesinin bu Yönetmeliğe uyması için gerekli önlemler, bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren üç yıl içinde alınır.
Ancak;
a) Mümkün olan hallerde, dezenfeksiyondan ödün vermemek kaydıyla Bromat için Ek-1 (b)’de belirtilen parametre değerinden daha düşük bir değer elde etmek hedeflenir. 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için, bromatla ilgili Ek-1 (b)’de belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç beş yıl içinde ulaşılması sağlanır. Bu sular için, bromatın parametrik değeri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk üç yıl için 25 µg/L olarak uygulanır.
b) 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için Kurşunla ilgili Ek-1 (b)’de belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç onbeş yıl içerisinde uyulması sağlanır. Bu sular için, kurşunun parametrik değeri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk sekiz yıl için 25 µg/L olarak uygulanır.
Kurşun parametresi için belirtilen değerlere uyum sağlamak amacı ile verilen süre boyunca insani tüketim amaçlı suların kurşun miktarını mümkün olduğu kadar azaltmak için bütün tedbirlerin alınması sağlanır.
Bu değere uyumun sağlanmasına yönelik önlemlerin alınması sırasında, Bakanlık insani tüketim amaçlı sularda kurşun miktarının en yüksek olduğu yerlere öncelik vermelidir.
c) Mümkün olan hallerde, dezenfeksiyondan ödün vermemek kaydıyla trihalometanlar için Ek-1 (b)’de belirtilen parametre değerinden daha düşük bir değer elde etmek hedeflenir. 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için, trihalometanlarla ilgili Ek-1 (b)’de belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç on yıl içinde ulaşılması sağlanır. Toplam trihalometanlar için parametrik değer bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk sekiz yıl için 150 µg/L’dir.
İKİNCİ KISIM
İçme-Kullanma Suları
BİRİNCİ BÖLÜM
İçme-Kullanma Sularına Ait Hükümler
İzleme, Dezenfeksiyon ve Analiz Özellikleri
Madde 10 — Tüketime sunulan içme-kullanma suları Ek-2 Tablo B1’de belirtilen sıklıklarda denetleme izlemesi ve kontrol izlemesine tabi tutulur. Ek-2 Tablo B1’de belirtilen asgari şartlara uygun izleme programları hazırlanır. Numune alma noktaları, Ek-2’deki gereklilikleri karşılayacak şekilde yetkili mercilerce belirlenir. Numuneler, yıl boyu tüketilen suyun kalitesini yansıtacak şekilde alınır. Ancak suların, Ek-1 (a) ve (b)’ de belirtilen parametre değerleri ile, 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen parametre değerlerine uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde, kirliliğin boyutlarının ve düzeltici önlemlerin etkinliğinin tespiti amacıyla, 11 inci madde uyarınca izleme programı dışında ilave denetleme izlemesi talep edilebilir.
Denetleme izlemesinin amacı; Yönetmelik Ek-1 (a) ve (b)’ deki bütün parametrik değerlere uyulup uyulmadığını belirlemek için gerekli verileri temin etmektir. Sular EK -1 (a) ve (b)’de belirtilen parametreler ile 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen bütün parametreler denetleme izlemesine tabi tutulur. Bakanlık gerekli gördüğü taktirde Ek-1 (c) ve (d)’ de yer alan parametreleri de denetleme izlemesine dahil edebilir.
Kontrol izlemesinin amacı, içme-kullanma suyunun Ek-2 Tablo A’da sayılan parametrelerin Ek- 1’de yer alan değerlerine uyup uymadığını belirlemek amacıyla, suyun organoleptik ve mikrobiyolojik kalitesi ve aynı zamanda içme suyu arıtımının yapılması durumunda, bu arıtımın (özellikle dezenfeksiyon) etkili olup olmadığı hakkında düzenli bilgi sağlamaktır.
İçme-kullanma sularına dezenfeksiyon gerekmesi halinde, dezenfeksiyonun etkinliği doğrulanır. Yan ürünlerden kaynaklanan kirlenmenin önlenmesi için; dezenfeksiyondan taviz verilmeksizin dezenfeksiyon dozu düşük tutulur ve gerekli bütün tedbirler alınır.
İçme-kullanma sularının dezenfeksiyonunda klor kullanılması halinde uç noktalardan alınan numunelerde serbest bakiye klor miktarı en fazla 0.5 mg/L olmalıdır.
İçme-kullanma sularından numune alma noktaları 8 inci maddede belirtilen noktalardır. Bu noktalardan alınacak numunelerde ve analizlerde, analizi yapılacak parametreler ile numune alma ve analiz sıklığı Ek-2 Tablo B 1’ e göre belirlenir.
Parametrelerin analiz özellikleri için Ek-3’te belirtilen şartlara uyulur.
Ek-3 (1)’ de belirtilen metotlardan farklı bir metot kullanılması durumunda, sonuçları Ek-3 (1)’ de belirlenen metotlarla elde edilenler kadar güvenilir olmalıdır. Söz konusu metot ve eşdeğerliği hakkında Bakanlığın bilgilendirilmesi ve onayı gerekir. Bu madde uyarınca farklı metot kullanılması halinde Komisyona bilgi verilir.
Ek-3 (2) veya (3)’de yer alan parametreler için söz konusu bölümlerde belirlenen gerekliliklere uymak şartıyla herhangi bir metot kullanılabilir. Ek-3 (2)’de yer alan parametrelerin analizi için kullanılan analiz metotlarının performans karakteristikleri bu bölümde yer alan performans karakteristiklerine uymalıdır.
İçme-kullanma sularının bu Yönetmelikte yer almayan parametreler yönünden kirlenmesinin ve bu kirlenmenin insan sağlığına potansiyel bir tehlike oluşturmasının muhtemel olması halinde, bu Yönetmelikte bulunmayan maddeler ve mikroorganizmalar için ayrı izleme yapılır, izleme sonuçlarına göre gerekli tedbirler alınır.
(Ek fıkra:R.G.31/7/2009-27305)Bu madde kapsamında yapılan her türlü analiz ücretleri, belediye yerleşim yerlerinde belediyelerce, köylerde ise İl Özel İdaresince ödenir.
Düzeltici Önlemler ve Kullanım Sınırlamaları
Madde 11 — Bu Yönetmeliğin Ek-1 (a) ve (b)’ de belirlenen parametre değerleri ile 7 ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen parametre değerlerinin herhangi bir ihlali durumunda, bu ihlalin nedenlerini belirlemek amacıyla gerekli incelemeler yapılır.
Şebekeden sağlanan sular, bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesindeki yükümlülüklere uymak için alınan tedbirlere rağmen, bu Yönetmeliğin Ek-1 (a) ve (b)’ deki belirtilen parametre değerleri ile 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen parametre değerlerine uymuyorsa ve bu sulardaki uyumsuzluk iç şebeke sisteminden, bakım veya onarımdan kaynaklanıyorsa, yetkili merciler, suyun kalitesinin iyileştirilmesi için düzeltici önlemleri en kısa sürede alır ve ilgili parametrik değerin ne derecede aşıldığı veya uyumsuzluğun insan sağlığına ne derecede bir tehdit oluşturduğu gibi hususları dikkate alarak zorlayıcı tedbirlere öncelik verir.
Herhangi bir parametre değerinin ihlali durumunda, gerekli görülürse sular, izleme programı dışında ilave denetleme izlemesine tabi tutulabilir, herhangi bir parametre ihlali olmasa dahi insan sağlığı için potansiyel tehlike oluşturan içme-kullanma suyunun kullanımı yasaklanabilir yada sınırlanabilir veya insan sağlığını korumak için gerekli diğer önlemler alınır. Hangi önlemlerin alınacağına, içme-kullanma sularının kullanımının sınırlanmasının veya temininin durdurulmasının insan sağlığı açısından neden olacağı riskler de dikkate alınarak karar verilir. Böyle bir durumda tüketiciler bilgilendirilerek gerekli uyarılar yapılır. Yetkili mercilerce alınan önlemler hakkında rehberler hazırlanabilir.
Denetleme izlemelerinde Ek-1 (c) ve (d)’de yer alan parametre değerlerinin ya da şartlarının ihlali halinde, bu ihlalin insan sağlığı için herhangi bir risk oluşturup oluşturmayacağı değerlendirilir. İnsan sağlığını korumak amacıyla gerekli olması halinde su kalitesini iyileştirmek için gerekli düzeltici önlemler alınır.
Düzeltici önlemlerin alınmasını gerektiren ihlalin ciddi boyutlarda olması durumunda tüketiciler bilgilendirilir.
Muafiyetler
Madde 12 — Hiç bir muafiyetin insan sağlığına yönelik potansiyel bir tehlike oluşturmaması esastır. Ancak bölgede içme-kullanma suyu tedarikinin sürdürülebileceği başka makul yolların bulunmaması halinde, Ek-1 (b)’de ya da 7 ncı maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak belirlenen parametre değerlerinden, yetkili mercice, belirlenecek bir maksimum değere kadar muafiyet verilebilir. Muafiyetler kısa süreli olur ve maksimum üç yılı geçemez. Bu sürenin sonuna doğru yeterli ilerleme sağlanıp sağlanmadığını belirlemek için bir değerlendirme yapılır. İkinci bir muafiyet verilmesi halinde, buna ilişkin değerlendirme sonuçları ikinci muafiyet verilmesinin bütün gerekçeleriyle birlikte Komisyona gönderilir. İkinci muafiyetin süresi üç yılı aşamaz. Ancak, istisnai hallerde Komisyondan üç yılı aşmayan üçüncü bir muafiyet dönemi talep edilebilir.
Verilen herhangi bir muafiyette aşağıda yer alan hususlar belirtilir;
a) Muafiyetin gerekçeleri,
b) Parametrenin adı, önceki izleme sonuçları ve muafiyette izin verilebilecek maksimum değer,
c) Coğrafi bölge, temin edilen günlük su miktarı, ilgili nüfus ve herhangi bir gıda üretim faaliyetinin etkilenip etkilenmeyeceği,
d) Gerekli olan yerlerde artırılmış izleme sıklığı içeren uygun bir izleme planı,
e) Gerekli düzeltici faaliyetlerin planının bir özeti, çalışma zaman çizelgesi, gider tahmini ve gözden geçirmeye ilişkin düzenlemeler,
f) Talep edilen muafiyet süresi.
Eğer parametre değerinin ihlalinin önemsiz olduğu değerlendirilir ve 11 inci maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak alınan düzeltici tedbirler, sorunun 30 gün içinde çözülmesi için yeterli ise ikinci fıkrada listelenen şartlar uygulanmaz. Bu durumda, yalnızca ilgili parametre için izin verilebilecek maksimum değer ve sorunun çözümü için izin verilecek süre belirlenir.
Eğer herhangi bir su tedariki için bir parametre değerinin ihlali geçen 12 aylık süre içinde toplam 30 günü aşmışsa bir önceki fıkraya başvurulamaz.
Bu maddede belirtilen muafiyetlere başvurulması halinde, ilgili nüfus bilgilendirilir. Ayrıca, gerektiğinde, muafiyetin özel risk oluşturabileceği nüfus gruplarına tavsiyede bulunulur. Bu yükümlülükler, aksine karar verilmedikçe, bu maddenin üçüncü fıkrasında tarif edilen durumlarda uygulanmaz.
Üçüncü fıkraya uygun olarak verilen muafiyetler hariç olmak üzere, günde ortalama 1000 m3’ü aşan miktarda su tedarik eden yada 5.000’den fazla insanın yararlandığı müstakil bir su kaynağına ilişkin herhangi bir muafiyet konusunda Komisyon, ikinci fıkrada belirlenen bilgiler dahil, iki ay içinde bilgilendirilir.
Bu madde şişelerde ya da kaplarda satışa sunulan kaynak suları ile içme sularına uygulanmaz.
Arıtma, Ekipman ve Materyallerin Kalitesinin Güvenceye Alınması
Madde 13 — İçme-kullanma sularının hazırlanması, dağıtımı ve yeni yapılacak tesisatta kullanılan madde veya materyallerden kaynaklanan kirliliğin, kullanım için gerekli olan yoğunluktan daha yüksek olmaması ve doğrudan ya da dolaylı olarak, insan sağlığına yönelik bir risk oluşturmaması için gerekli bütün önlemler alınır. Suyun tüketime sunulduğu noktaya kadar her aşamada su ile temas eden veya etmesi muhtemel olan bütün yüzeyler ile yine su ile temas edecek şekilde kullanılacak alet ve cihazlar, suyun niteliğini bozmayacak ve sağlığa zarar vermeyecek özelliklere haiz malzemeden yapılır.
Bilgilendirme ve Rapor Etme
Madde 14 — Yetkili mercilerce içme-kullanma sularına ilişkin olarak tüketicilere yeterli ve güncel bilgiler sağlanır ve bu doğrultuda Bakanlık bilgilendirilir.
Suların kalitesi hakkında, tüketicileri bilgilendirmek için üç yılda bir rapor yayınlanır. Rapor, en azından günde ortalama 1000 m3’ü aşan yada 5000’den fazla kişiye hizmet eden bütün müstakil su kaynaklarıyla ilgili bilgileri içerir. Rapor üç takvim yılını kapsar ve bu dönemin sonundan itibaren bir takvim yılı içinde yayınlanır. Bu raporlar yayınlanmasından itibaren iki ay içinde Komisyona gönderilir.
Raporların hazırlanmasında, 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi, 7 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkrası, 10 uncu maddenin birinci fıkrası, 11 inci madde, 12 nci maddenin beşinci fıkrası ile altıncı fıkrası ve 15 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan hükümler dikkate alınır.
Ayrıca, hazırlanan raporla birlikte, 11 inci maddenin birinci fıkrası ile üçüncü fıkrası ve 9 uncu maddenin (c) bendine uygun olarak alınan ya da alınacak önlemler hakkında rapor hazırlanır ve Komisyon’ a sunulur.
Yönetmelik Hükümlerine Uymak için Zaman Çizelgesiyle ilgili İstisnai Haller
Madde 15 — 9 uncu madde hükümlerine uymak için zaman çizelgesiyle ilgili olarak, istisnai hallerde ve coğrafi olarak tanımlanmış alanlarda, Komisyona 9 uncu maddede yer alan süreden daha uzun bir süre tanınması için özel bir talepte bulunulabilir. Bu ilave süre üç yılı aşamaz ve sürenin sonuna doğru bir gözden geçirme yapılır ve sonucu Komisyona iletilir. Komisyondan bu gözden geçirmeye dayalı olarak üç yıla kadar uzayan ikinci bir ilave süre talep edilebilir. Bu hüküm şişelerde ya da kaplarda satışa sunulan sulara uygulanmaz.
Gerekçeleri bildirilen böyle bir talep, karşılaşılan güçlükleri belirleyecek ve en azından 12 nci maddenin ikinci fıkrasında öngörülen bütün bilgileri içerecektir.
Yetkili merci bu maddeyi uyguladığında talepten etkilenecek nüfusun, talebin sonucu hakkında uygun bir yolla hemen bilgilendirilmesini ve gerekli olan hallerde, bu talebin özel bir risk oluşturabileceği özel nüfus gruplarına uyarılarda bulunulmasını sağlar.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kaynak Suları ve İçme Suları
BİRİNCİ BÖLÜM
Kaynak Suları ve İçme Sularının İzne Bağlanması ile İlgili Hükümler
İzinsiz Kaynak Suları ve İçme Sularının Satış Yasağı
Madde 16 — İzinsiz kaynak suları ve içme sularının satış yasağı ile ilgili hükümler aşağıda belirtilmiştir:
a) Bu Yönetmelikte belirtilen tanım ve niteliklere uygun olsa dahi, bu Yönetmelik hükümlerine göre izin alınmamış kaynak ve içme sularının pazara arzı, satışı ve tüketime sunulması yasaktır.
b) Dere, göl, nehir gibi yüzeysel suların satışı yasaktır.
c) Kaynak suları ve içme sularında aynı kaynak birden fazla gerçek veya tüzel kişilerce kullanılamaz.
d) İzinli suların, işletme ruhsatında yer alan ticari isminden farklı bir isim altında satışı yasaktır. Ancak, Bakanlığın özel izni ile izinli sulardan üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum yapılabilir. Bu madde uyarınca dolum yapacak üreticilerin Ek-6’ da yer alan form doğrultusunda Bakanlığa bildirimde bulunarak izin alması zorunludur.
e) Bu Yönetmeliğe göre izne bağlanmış olan kaynak ve içme suları, tüketim yerlerine nakil ve tüketim yerindeki depolama işinde kullanılacak taşıt, tank ve depoların Bakanlıkça hijyenik şartlara sahip olması ve bu öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde ayrıca izin alınması kaydı ile toplu olarak yemek ve sair gıda maddesi hazırlamak veya istihdam ettiği elemanların ya da hizmet sunduğu kişilerin su ihtiyacını karşılamak veya endüstride herhangi bir maddenin üretiminde kullanmak için Ek-1′ de nitelikleri belirtilen kaynak veya içme sularını tercih eden kuruluş ve işletmelerden günde 500 litreden fazla ihtiyacı olanlara bu sular temin edilebilir. Bu sular başkalarına satılamaz.
f) Belediye mücavir alanı dışında olup fenni su şebekesi bulunmayan veya sıhhi içme-kullanma suyu yeterli olmayan, toplu yaşanılan ve günde 500 litreden fazla zaruri su ihtiyacı bulunan yerlerdeki kişilerin su ihtiyacının karşılanması için, bu fıkranın (e) bendi uyarınca su temin edilebilir . Bu sular başkalarına satılamaz.
İzin Alma Mecburiyeti
Madde 17 — Bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun kaynak ve içme sularını işletmek isteyenler, (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valilikten tesis ve işletme izni almak zorundadır.
Bu Yönetmeliğe göre verilen izin, yürürlükteki mevzuat uyarınca diğer kuruluşlardan izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
İlk Başvuru, İnceleme ve Analiz
Madde 18 — Bu Yönetmelikte belirtilen kaynak ve içme sularını işletmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, kaynakta veya çıkış noktasında hiçbir işlem yapmadan, kaynağın veya çıkış noktasının yerini tereddütlere meydan vermeyecek şekilde belirleyen plan veya kroki ile birlikte Valiliğe müracaat ederler.
Başvurunun Müdürlüğe intikali üzerine; suların kaynağı veya çıkış noktası, müdürlük elamanları kontrolünde numune alınacak şekle getirtilir. Kurul, kaynağı veya çıkış noktası ve tesis yerini mahallinde tetkik eder. Yapılan tetkikler sonucunda, kaynağın veya çıkış noktasının tanımına uygunluğunun tespit edilmesi halinde, sağlık teşkilatı, kaynağından tekniğine uygun olarak gerekli numuneleri alır; debi ve sıcaklık gibi mahallinde yapılması gereken ölçümleri yapar, kaptajın yeri ve kaynağın veya çıkış noktasının etrafında bırakılacak koruma alanı mesafesi ve gerekli olan diğer hususlara da yer verilerek ön raporu detaylı şekilde hazırlar.
Alınan numuneler, tercihen akredite olmuş ve analitik kontrol sistemine sahip, denetim yetkileri yetkili kuruluşlarca onaylanmış bağımsız kişi veya kurumlarca belirli aralıklarla denetlenen laboratuvarlar arasından, Bakanlıkça yetki verilecek laboratuvarlarda analiz ettirilir.
Tesis izni ve işletme izni için yaptırılan analizler ile Kurul üyelerinin yolluklarının yürürlükteki mevzuata uygun olarak ödenmesinden su işletmecisi sorumludur.
Kurul
Madde 19 — Kurul; İl sağlık müdürünün veya görevlendireceği müdür yardımcısının başkanlığında aşağıdaki üyelerden teşkil edilir:
a) Gıda ve çevre kontrol şube müdürü,
b) Kimya mühendisi veya kimyager veya gıda mühendisi veya biyolog,
c) Jeoloji mühendisi veya hidro-jeoloji mühendisi,
d) Makine mühendisi,
e) İnşaat mühendisi,
f) Tıbbi teknolog veya sağlık memuru veya çevre sağlık teknisyeni,
g) İlgili imar müdürlüğünü temsilen bir yetkili.
Tesis izni aşamasında Kurul, bu maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (e), (f) ve (g) bentlerinde sayılan gruplara dahil üyelerden her bir gruptan en az bir üyenin katılımı ile mahallinde toplanır.
İşletme izni aşamasında ise, bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan gruplara dahil üyelerden her bir gruptan en az bir üyenin katılımı ile mahallinde toplanır.
Gerekli görülür ise, diğer ilgili teknik elemanlar da kurula dahil edilir. Ayrıca, Kurula konusunda uzman ilgili sivil toplum örgütü temsilcisi gözlemci olarak katılabilir. Söz konusu temsilcinin Kurula katılımı zorunlu değildir.
Kurul üyelerinin görüşleri arasında ihtilaf doğması halinde (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valilik konu ile ilgili uzmanın görüşünü dikkate alabilir veya yeniden Kurul oluşturabilir.
Projelerin Hazırlanması
Madde 20 — Kurulun olumlu ön raporundan sonra işletmeye ait suyun çıkış noktası ve kaynağı, kaptajı ve koruma bölgesi, isalehattı, toplama odası, depo, imlahane ve diğer sosyal tesislere ait ünitelerin projeleri işletmeci tarafından aşağıda belirtilen ölçeklerde yetkili mühendislere hazırlattırılır.
a) 1/100 veya 1/1000 ölçekli koruma bölgesini gösterecek biçimde kaynak yeri plan koteleri,
b) 1/20 – 1/50 ölçekli kaptaj projesi,
c) Kaynağın veya çıkış noktasının bağlantılarını, toplama odasını ve maslak gibi üniteleri de gösteren 1/200 -1/2000 ölçekli isaleplan ve profili,
d) Kanalizasyon bulunmayan yerlerde 1/20 – 1/50 ölçekli fosseptik projesi ve açıklama raporu,
e) Depo kullanılacak ise 1/50-1/100 ölçekli depo projesi,
f) 1/50-1/500 ölçekli imlahane projesi, (Uygulanacak prosese bağlı olarak, işletmede imal edilmesi gereken dönüşsüz ambalajlar için imal yeri ile kirli ve dolu kap bekletme yeri, yıkama, doldurma ve kapaklama yeri ve diğer ilgili üniteleri birlikte gösterir.)
g) Makine yerleşimi ile iş akımını gösterir şema ve açıklama raporu,
h) Sosyal tesis ile diğer yardımcı üniteleri gösterir 1/50-1/500 ölçekli proje,
ı) Bütün üniteler ile kaynak koruma alanını da gösterecek şekilde hazırlanmış genel vaziyet planı.
Dosya Tanzimi
Madde 21 — Tesis izni için üç nüsha olarak tanzim edilecek olan dosyada aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler bulunur;
a) Dilekçe,
b) 20 nci maddede belirtilen projeler,
c) Suyun kaynağından veya kaynaklarından, çıkış noktası veya noktalarından alınacak numunelerin Ek-1’de yer alan parametrelere ait tam analiz raporları,
d) Su ile ilgili Kurul ön raporu,
e) Ek-4’de yer alan Tesis İznine Esas Değerlendirme Formu,
f) (Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
g) Suyun imla şekli ile ilgili açıklama raporu,
h) Hidrojeolojik inceleme raporu,
ı) Suyun bulunduğu arazinin, Kurulca belirlenen koruma alanını da kapsayacak şekilde tapusu, yer başka gerçek veya tüzel kişiye ait ise noter onaylı anlaşma örneği, hisseli tapularda diğer hissedarların noter onaylı muvafakatı veya ilgili mahkemeden alınacak karar,
i) Suya uygulanacak üretim proseslerine ilişkin bilgi ve belgeler,
j) Teknik usullerle yer altından çıkartılan ve çıkış noktası kuyu olan içme sularında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınacak İçme Amaçlı Yer Altı Suyu Kullanım Belgesi,
k)Teknik usullerle yer altından çıkartılan içme sularının ilgili mevzuatına uygun olarak İl Özel İdaresi’nden kiralandığına dair sözleşme,
l) İsale hattında kullanılacak malzemelere ait bilgi ve belgeler,
m) Var ise ilgili mevzuatı doğrultusunda alınmış diğer kuruluşlara ait görüş yazıları.
(Mülga ikinci fıkra:R.G.31/7/2009-27305)
(Ek fıkra:R.G.31/7/2009-27305) Hazırlanan dosyalar müdürlükçe incelenir ve uygun görülmesi halinde onaylanır ve tesis izni verilir. Bakanlığa ve İşletmeye tesis izni verildiği bir yazı ile bildirilir.
(Ek fıkra:R.G.31/7/2009-27305) Su sahipleri veya işletmecileri, Valilikten tesis izni almadan inşa ettikleri yapılardan dolayı hak talep edemezler.
(Ek fıkra:R.G.31/7/2009-27305) Verilen tesis izni üç yıl için geçerlidir. Tesisin bu süre içinde inşa edilememesi ve işletme sahibinin Valilikten ek süre talebinde bulunması halinde, bu süre en fazla iki yıl uzatılabilir.
Tesis İzni
Madde 22 —(Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
İşletme İzni
Madde 23 — Tesis izni alanlar, uygun görülen projeleri ve bu Yönetmelikte istenilen hususları tam olarak yerine getirmek suretiyle bütün tesisleri inşa ederek tamamladıktan sonra, bir dilekçe ile Valiliğe başvurarak işletme izni talebinde bulunurlar.
Kurulca, tesislerin mahallinde incelenmesi sonucu, bu Yönetmelik hükümlerine ve projelerine uygunluğunun anlaşılması halinde, ruhsata esas olmak üzere suyun tüketime sunulacağı en son nokta olan nihai dolum yerinden su örnekleri alınarak Ek-1′ de yer alan tüm parametreler yönünden analizleri yaptırılır. Suların etiket bilgisinde de bu analiz sonuçları esas alınır.
(Değişik üçüncü fıkra:R.G.31/7/2009-27305) Kurul son raporu, suyun tam analiz raporları, firma imzası ve kaşesini taşıyan üç adet etiket örneği Kaynak ve İçme Suları İçin İşletme İznine Esas Değerlendirme Formunun incelemesi sonucu dosya muhteviyatı uygun ise Valilikçe işletme izni verilir ve Bakanlığa bildirilir.
(Değişik dördüncü fıkra:R.G.31/7/2009-27305) Tesis izni alınmadan inşa edilmiş tesislerin projelerine uygun olması halinde, Ek-4’ te yer alan formlara göre İl Sağlık Müdürlüklerince bir değerlendirmede bulunulur ve herhangi bir olumsuzluk yok ise Valilikçe tesis izni ile işletme izni aynı anda verilir.
(Mülga beşinci fıkra:R.G.31/7/2009-27305)
İKİNCİ BÖLÜM
Tesislere Ait Hükümler
Kaynak Koruma Alanı
Madde 24 — Kaynak koruma alanı, Kurul tarafından kaynağın yer aldığı jeolojik formasyon, topoğrafikve hidrojeolojik şartlar göz önüne alınarak tayin edilir.
Koruma alanı ile ilgili hususlar projesinde gösterilir ve gerekçesi ayrıntılı olarak Kurul ön raporunda belirtilir.
Koruma alanına insan, hayvan, sel ve diğer suların girmesi önlenerek her türlü kirlenmeye karşı tedbirler alınır. Bu bölgede suyun niteliğini etkileyecek faaliyetlere izin verilmez.
Kaptaj
Madde 25 — Teknik usullerle çıkartılmayıp yeryüzüne kendiliğinden çıkan suların kaptaja alınması şarttır. Kaptaj, suyun çıkış noktasından sağlıklı şekilde alınarak isaleye hazır duruma getirilip, her türlü kirlenmeye mani olacak ve dışardan içine hiçbir şey sızmayacak tarzda inşa edilir. Kaptaj, suyun çıkış noktasına gelecek şekilde yapılır.
Kaptaj, camdan veya suyun niteliğini bozmayacak malzemeden yapılmış açılır kapanır şekilde ayrılmış, biri suların toplandığı oda ve diğeri manevra odası olmak üzere iki bölümden oluşur.
Kaptajın manevra odasında, suyun isalesi, su kaynağını tamamen ortaya çıkaracak şekilde tahliyesi, numune alınması,debisinin ölçülmesi ve manevra odasına dökülecek suların boşaltılması için gerekli tertibat yer alır. Ayrıca, her iki bölümün birlikte veya ayrı ayrı havalandırılması için, suyun dışardan kirlenmesini önleyecek şekilde gerekli tertibat yapılır. Bu özellikler, toplama odası ile benzeri yapılarda da göz önünde bulundurulur ve bu gibi ünitelerin tahliye uçlarına uygun tertibat konur.
Ayrı kaptajda toplanan aynı nitelikteki sular için tek manevra odası yapılabilir.
İsale
Madde 26 — Suyu depoya akıtmak için kurulan isale hattı, suyun fiziksel ve kimyasal niteliklerini bozmayacak bir maddeden yapılır.
İsale projesi, isale hattı borusunda daima basınçlı su bulunacak şekilde tanzim edilir.
Su kaptajdan depoya, gerekli sıhhi ve teknik tedbirler alınarak cazibe ile akıtılır. Topoğrafik bakımdan buna imkan olmayan hallerde, suyun özelliklerini bozmayacak nitelikte pompa kullanılarak ve su terfi edilerek isale sağlanabilir.
Depo
Madde 27 — Depo, aşağıda belirtilen özellikleri taşır;
a) Depo iç yüzeyleri fayans veya suyun niteliğini bozmayacak bir madde ile kaplanacak, en az iki göz oda ile bir manevra odasından oluşur.
b) Depo gözlerinin içine girişler manevra odasından veya manevraya müsaade eden vana gruplarından yapılır ve depo içine sabit merdiven konmaz.
c) Depoya giren ve çıkan sudan numune almak ve giren suyun debisini ölçmek için gerekli tertibat bulunur.
d) Depo, herhangi bir bina ile bitişik yapılmaz ve çatısı bulunmaz. Ancak, gerekli durumlarda imlahane ile bitişik olabilir.
e) Depo gözlerinin havalandırılmasının sağlanması ve dışarıdan su ve başka maddelerin girmesinin önlenmesi için uygun bir havalandırma bacası bulunur.
f) Depoya su girişi yapan, imlahaneye veren ve tahliyede kullanılan borular, depo içinde, su ile temas etmeyecek şekilde düzenlenir.
g) Depo manevra odasında, depo gözlerine giren ve çıkan borular ve bunların birbiri ile olan bağlantıları bir şemada gösterilir ve bu şema manevra odasının görülebilir bir yerine asılır.
h) Ayrıca suların niteliklerini değiştirmeyecek paslanmaz çelik ve benzeri maddeler ile yapılmış depolar ile su ile temas eden yüzeylerin epoksi gibi maddelerle kaplı çelik tanklar da kullanılabilir.
İmlahane
Madde 28 — İmlahane aşağıdaki bölümleri kapsar:
a) Dönüşlü cam ve izin verilen diğer kaplara dolum yapmak için,
1) Boş kapların depolandığı bölüm,
2) Doldurulmuş kapların depolandığı bölüm.
b) İşletmede üretilen dönüşsüz kaplara dolum için;
1) Hammaddelerin depolandığı bölüm,
2) Doldurulmuş kapların depolandığı bölüm.
İmlahane tabanı, kir tutmayan yıkanabilir bir malzeme ile döşenir ve her bölüm tabanında kanalizasyona, kanalizasyon bulunmayan yerlerde septik çukurlara bağlı, sifonlu, ızgaralı tertibat bulunur. Bütün bölümlerin tabanları, suların çabuk ve kolay akabileceği şekilde sifon tertibatına doğru eğimli olur.
Yapılacak septik çukurlar, hela çukurlarından ayrı olup, suların kirlenmesine neden olmayacak şekilde ve 19/3/1971 tarihli ve 13783 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmeliğe uygun olarak ayrı bir yerde yapılır.
İmlahane duvarlarının iç yüzeyleri tabandan itibaren en az iki metre yükseklikte fayans gibi kolay temizlenebilir sıhhi malzeme ile döşenir.
İmlahane içindeki bölme duvarları ise fayans kaplı duvar olabileceği gibi, paslanmaz çelik veya camdan yapılabilir. Bu bölmelerin asgari iki metre yükseklikte olması şarttır.
İmlahane, gündüz ışığı alabilecek şekilde inşa edilmiş ve yeterli büyüklükte pencere ile donatılmış olarak, daima temiz bulundurulur. Temizlik, sıhhi ve teknik usullerle yapılır.
İmlahane içinde bulundurulan her türlü araç ve gereçler kolay temizlenebilir maddeden yapılmış olacaktır. Temizlik için kullanılan çöp kabı ve diğer temizlik malzemesi suyu kirletmeyecek bir yerde bulundurulur. Genel temizlik, çalışma saatleri dışında yapılır. Çalışmanın devamlı olduğu hallerde ise çalışma durdurularak yapılır.
İmlahaneye her türlü haşere ve kemiricilerin girmesini önleyecek sıhhi ve fenni tedbirler alınır. Tesiste, gerektiğinde tekniğine ve usulüne uygun olarak yetkili personel tarafından ilaçlı mücadele yapılır. İlaçlamada yetkili makamlarca izne bağlanmış ürünler kullanılır ve bunlar imlahanede bulundurulamaz.
İmlahanede, personelin şahsi temizliğini yapması,kap, kapak ve benzeri malzemelerin özel bölümleri dışında depolanması, kedi, köpek, kümes hayvanları ile benzerlerinin beslenmesi ve bulundurulması yasaktır. Sosyal tesislere ait kapılar doğrudan imlahaneye açılamaz.
Aynı imlahanede, aynı dolum hattı ve makinesi kullanılarak ilgili kurumundan izin alınması şartı ile diğer su ve sulu içeceklerin dolumu yapılabilir.
Sosyal Tesisler
Madde 29 — Tesiste, çalışanların sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere, yemekhane, soyunma-giyinme ve dinlenme yeri, duş, tuvalet, lavabo, gerektiğinde yatakhane gibi sosyal tesisler ihtiyaca cevap verecek özellik ve sayıda uygun sıhhi niteliklerde yapılır.
Su ile Temas Eden Yüzeyler
Madde 30 — Çıkış noktasından doluma kadar su ile temas eden veya etmesi muhtemel olan bütün yüzeyler ile yine su ile temas edecek şekilde kullanılacak alet ve cihazlar, suyun niteliğini bozmayacak ve sağlığa zarar vermeyecek özellikleri haiz malzemeden yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kaplar, Kapaklar ve Etiketler
Kaplar
Madde 31 — Suyun dolumunda kullanılacak kaplar ilgili Bakanlığın iznine tabidir. Bu kaplar, suyun niteliğini değiştirmeyecek ve su ile etkileşmeyecek, izin alınmış bir maddeden yapılır.
Ambalajda cam dışındaki malzemeden yapılmış kapların kullanılması halinde, bu kapların sağlık açısından sakıncalı olmadığına, kullanım ve üretimine ilişkin bilgi ve belgeler ilgili Bakanlığa ibraz edilerek izne bağlanır.
Suyun dolumunda kullanılan kaplar, geri dönüşlü ve geri dönüşsüz olmak üzere iki ayrı grupta değerlendirilir:
a) Geri dönüşlü kaplar: En az 55-70 °C sıcaklıktaki su ve uygun temizlik maddesi ile tam otomatik olarak el değmeden yıkanabilecek ve ayrıca kullanımı ve yıkama sonucu herhangi bir deformasyona uğramayacak nitelikte olur. Bu kapların dedektör ve benzeri sistemle niteliğinin değişmediğinin kontrol edilmesi gerekir.
Geri dönüşlü polikarbonat damacanalarda suyun adı ve/veya şirket ismi ve/veya tescilli amblemi veya logosu kabartma şeklinde kap üzerine yazılır ve bu kaplara farklı su dolumu yapılamaz. Geri dönüşlü kaplarda tutma yerleri kabın iç hacmine dahil olmamalıdır.
b) Geri dönüşsüz kaplar: Su dolumunda, cam ve metal dışında malzemeden yapılmış kapların kullanılması halinde, bu kaplar imlahanenin ilgili bölümlerinde otomatik olarak hammaddeden ve preformdan hareketle imal edilir. Kaplar dolumdan önce basınçlı su ve hava ile temizlenir, el değmeden otomatik sistemle doluma alınır.
Suyun dolumunda cam, polietilen(PET) ve polivinilklorür (PVC) gibi geri dönüşsüz kapların dışında alüminyum folyodan otomatik olarak üretilen geri dönüşsüz ambalajlarda kullanılabilir.
Kapaklar
Madde 32 — Su kaplarında kullanılacak kapaklar için ilgili Bakanlıktan izin alınması ve bu kapakların aşağıdaki özelliklere sahip olması şarttır.
a) Kapaklar su ile etkileşmeyen ve insan sağlığına zarar vermeyen plastik veya metalden yapılır ve imlahanede bulunan otomatik kapaklama makinesinde, yırtılmadan veya bozulmadan açılmayacak şekilde kapatılır.
b) Suların bardak şeklindeki kaplara dolumunda, yapıştırıcı kullanılmaksızın bardak ağzını tamamen kapatacak şekilde, tekniğine uygun kapaklar kullanılır. Bu kapaklarda, kolay açılabilmesi için açma uzantısı bulunur. Kapaklar, imlahanede hijyenik şartlarda muhafaza edilir.
Kullanılmış veya bozulmuş kapakların kullanılması yasaktır.
Kapların Yıkanması, Doldurulması ve Kapaklanması
Madde 33 — Kapların yıkanması,doldurulması ve kapaklanması el değmeden otomatik makine veya otomatik sistemle yapılır. Geri dönüşlü kaplar her seferinde dolumdan önce yıkanır. Otomatik yıkama ünitelerinde yıkama işlemi, uygun teknoloji ve malzeme ile yapılır.
Yıkama suyunda kullanılan ürünün aktivitesinin devamlılığı sağlanır.
Temizlikte Bakanlıktan izinli ürünler kullanılır. İşlem dosyasında temizleyici ile ilgili bilgiler yer alır.
Tesisteki yıkama suyu hijyenik yıkamaya imkan vermeyecek derecede kirlendiğinde değiştirilir.
Dolum yerinde dolum yapılan ve kapların yıkanmasında kullanılan su dışında başka su bulundurmak yasaktır.
Etiket Bilgileri
Madde 34 —Suların etiketinde; suyun adı, cinsi, imla edildiği yerin adresi, (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305)Valilikçe verilen iznin tarih ve sayısı, (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valiliğin uygun gördüğü uyarılar, ayırma işlemi gibi (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valiliğin izni ile suya uygulanan işlemler ve suyun sahip olduğu parametreler yer alır. İmal ve son kullanma tarihi ile parti ve seri numarası etiket üzerine yazılabileceği gibi kap veya kapak üzerine görünür bir şekilde yazılır. Kaynak sularının ticari tanımlaması,kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtmıyorsa, kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin ismi, bu ticari tanımlama için kullanılan puntonun bir buçuk kat büyüklüğünde puntoyla yazılır. Suyun cinsi, adının hemen altında okunabilecek şekilde yazılır ve bu yazı sembollerle kapatılamaz. Etiket üzerinde yer alması gerekli görülen bilgiler, fırınlanmış veya kabartma veya baskı şeklinde olabileceği gibi kağıt etiket şeklinde de olabilir.
Kağıt etiketin, suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır. Suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.
Kap, kapak ve etiketlerde tüketiciyi yanıltıcı bilgi ve sembollere yer verilemez. Tüketicinin yanıltılması ve aldatılmasını önlemek, ürün güvenliğini sağlamak için; işleticilerce polikarbonat damacana gibi kaplarda, kap ve kapak üzerine gelecek ve hava ve su sızdırmayacak şekilde shiring uygulanır. Shiring üzerine okunacak şekilde suyun adı ve cinsi yazılır.
Etiketlerin düzenlenmesinde;
a) Etiket zemini Ek-1 c’de yer alan gösterge parametrelerini kapsayacak şekilde doğal kaynak sularında mavi ve tonları; içme sularında kahverengi ve tonları olacak şekilde; tamamen tarif edilen renkte olabileceği gibi;
b) Etiketin alt ve üst kenarlarına su cinsine uyan, yukarıda belirtilen renklerde bantlar konulmak sureti ile, etiketin diğer yerlerinde istenilen renkler kullanılabilir. Bu bende uyan etiketlerde şu ölçüler uygulanır:
1) 8 litre ve üzeri ambalajlarda asgari 1.5 cm. bant genişliği uygulanır ve bandın içine suyun cinsi en az 18 punto ile yazılır.
2) 1 litre hariç olmak üzere 1 ile 8 litre arası ambalajlarda asgari 1 cm. bant genişliği uygulanır ve bandın içine suyun cinsi en az 14 punto ile yazılır.
3) 1 litre ve altındaki ambalajlarda asgari 0.5 cm. bant genişliği uygulanır ve suyun cinsi en az 12 punto ile yazılır. Hazırlanan etiketler işletme ruhsatı aşamasında (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valilikçe onaylanır.
Etiket zemini üzerinde, gösterge parametrelerinde yer alan kimyasal parametreler okunabilecek şekilde yer alır.
Üçüncü ülkelere ihracat amacı ile dolumu yapılan suların etiket düzenlemelerinde bu Yönetmelikte geçen hükümler uygulanmaz.
İçme sularında suyun fiziksel ve kimyasal niteliklerini değiştirici ters osmoz, filtrasyon ve benzeri işlemler ile kaynak sularında ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak ayrıştırma işlemi yapılması halinde etiket üzerinde belirtilmesi zorunludur.
İkram maksadıyla kullanılmak üzere belirli kişi veya kuruluşlar adına üretim yapılan hallerde yukarıdaki fıkralarda belirtilen bilgilere ek olarak, adına üretim yapılan kişinin veya kuruluşun logosuna, adına veya unvanına etiket üzerinde yer verilebilir. Bu ürünler, üretimi yaptıran kişi veya kuruluşlarca başkalarına satılamaz. Bu tür üretimler, adına üretim yapılacak kişinin veya kuruluşun adı veya unvanı, etiket örneği ve üretim miktarı da belirtilerek her üretim partisinden önce (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valiliğe bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kaynak Suları ve İçme Sularıyla İlgili Çeşitli Hükümler
Mesul Müdür
Madde 35 — Su tesislerinde, devamlı olarak mesul müdür bulundurulması zorunludur. Mesul müdüre ait bilgi ve belgeler sağlık müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir. Müdürlükçe uygun görülürse mesul müdür belgesi düzenlenir.
Mesul müdür, sağlık, gıda, biyoloji, kimya veya çevre alanında eğitim almış lisans ve ön lisans mezunlarından olur.
Mesul müdür görevlendirilmesi işletmecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Dezenfeksiyon, Ayrıştırma ve Filtrasyon
Madde 36 — Kaynak sularının yer yüzüne çıktığı ve kullanıma arz edildiği noktada mikrobiyolojik açıdan temiz olması esastır. Kaynak sularına kendisine karakteristik özellik veren önemli elementlere ilişkin suyun kaynağındaki niteliğini değiştirmemek kaydıyla uygulanan, muhtemelen oksijenlemeyi takiben demir ve kükürt gibi kalıcı olmayan elementlerin filtrasyon ve boşaltma yoluyla ayrıştırılması, ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak demir, mangan, kükürt ve arseniğin ayrıştırılması ve tamamen fiziksel yollarla serbest karbondioksidin kısmen veya tamamen ayrıştırılması işlemleri ile kaynak suyunun kimyasal ve mikrobiyolojik niteliklerini değiştirmeyecek tarzda suda asılı kalan çözülmemiş partikülleri uzaklaştırmaya yönelik filtrasyon işlemleri dışında herhangi bir işlem uygulanmaması esastır. Kaynak sularında dezenfeksiyona yönelik herhangi bir işlem yapılamaz Ancak savaş, deprem ve sel gibi doğal afetlerde (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valiliğinözel izni ve uygun göreceği usul ve teknikler ile diğer işlemlere tabi tutulabilir.
Ayırma işleminde ozonla zenginleştirilmiş havanın kullanılması halinde;
b) Ayırım işleminde ayırım işleminin etkinliğinin sağlanması, zararlı etkilerinin önlenmesi ve suyun fiziksel ve kimyasal bileşimlerinin değişmemesi esas alınır,
c) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Ayırma işleminden önce kaynak suyu, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (a) bendinde belirtilen mikrobiyolojik kriterleri sağlamalıdır. Ozonla zenginleştirilmiş hava kullanımı ile işleme tabi tutulmuş kaynak sularının kontrol izlemesine ozon, bromat ve bromoform da dahil edilir ve işlem sonucundaki kalıntılar için maksimum limit değeri ozon için 50 mg/L, bromat için 3.0 ug/L, ve bromoform için ise 1.0 mg/L, olarak belirlenir. Ozon hızlı şekilde ortamdan uzaklaştığı için bu parametrenin ölçümü sahada su tüketime sunulmadan önce yapılmalıdır.
İçme sularında dezenfeksiyon, çöktürme, filtrasyongibi hazırlama işlemleri uygulanabilir. Bu sulara ayrıca deiyonizasyon, ters osmoz, elektrodiyalizve benzeri işlemler uygulanır.
İçme sularında dezenfeksiyon; ozonlama, ultraviole ve benzeri metotlar ile yapılabilir.
Personele Ait Kıyafet ve Sağlık Kontrolleri
Madde 37 — İmlahanede çalışan personel, uygun iş elbisesi ve başlık giymek, dolum makinelerinin başında duranlar ağız ve burunlarına maske takmak zorundadırlar.
İşyerinde çalışan personelin temizliğine dikkat edilir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 126 ncı maddesi gereğince çalışanların sağlık kontrolleri ve portör muayeneleri yapılarak sağlık karnelerine işlenir. Bu işlemden işveren ve mesul müdür sorumludur.
İşletmeci Tarafından Yaptırılacak Analizler
Madde 38 — İşletmeciler, kaynak ve içme sularının denetim ve kontrol izlemeleri için Müdürlük tarafından alınacak su numunelerinin analizlerini 18 inci maddede belirtilen laboratuvarlarda yaptırmak ve alacakları raporları her yıl için ayrı dosyalarda saklamak ve analiz sonuçlarını Müdürlük kanalıyla Bakanlığa bildirmek zorundadır.
İşletmede Bulundurulacak Belgeler
Madde 39 — İşletmede (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valilikçe verilen işletme izni belgesi, mesul müdüre ait fotoğraflı ve valilikçe onaylı belge, yaprakları numaralanmış ve sonu sağlık müdürlüğünce onaylanmış denetleme defteri, işçilere ait sağlık karneleri ve portör muayenesi raporları ile 38 inci maddeye göre işletmeci tarafından yaptırılmış analizlerin sonuç raporları bulundurulur. Ayrıca, suların üçüncü ülkelere ihracatı amacıyla 16 ncı madde uyarınca (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305)Valilikten izin alınmışsa, alınan izin belgesi de işletmede bulundurulur.
İznin Geçerliliği, İzin Belgesinin Kaybolması veya Tahrip Olması
Madde 40 — İzin, kimin adına ve hangi su için alınmış ise o gerçek veya tüzel kişi ve su için geçerlidir. İzin belgesinde belirtilen hususlar esas olup; bu hususlardan herhangi birinin değişmesi veya işletme izni belgesinin kaybolması, okunamayacak ve yanlış anlamalara sebep olacak şekilde bozulması halinde, su sahibi veya işletmecisince bir dilekçe ile valiliğe müracaat edilir. Dilekçeye değişiklik ile ilgili belge ve bilgiler veya kayıp ilanı verilmiş gazete veya bozulan izin belgesinin aslı ilave edilir.
(Değişik:R.G.31/7/2009-27305)Müracaat üzerine müdürlükçe gerekli inceleme yapılır ve tesiste iznin verildiği şartlarda bir değişiklik olmadığının tespit edilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılır veya eski tarih ve sayı ile yeniden izin belgesi tanzim edilir ve gerekli açıklama yapılarak onaylanır.
İzin verme sırasındaki mevcut şartlarını kaybettiği 46 ncı madde uyarınca tespit edilen işletmeler ile ruhsatlandırma sürecinin herhangi bir aşamasında sahte ve yanıltıcı belge ibraz ettiği tespit edilen işletmecilerin adlarına düzenlenen izinler iptal edilir. Ayrıca yapılan denetimlerde faaliyet göstermediği tespit edilen ve tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde faaliyete geçmeyen tesislerin işletmecilerinin adlarına düzenlenen izinler iptal edilir.
Tesiste Yapılacak İlave veya Değişiklik
Madde 41 — Yeni kaynak ilave edilmek veya tesiste fiziksel yapıyı değiştirecek şekilde tadilat veya ilave yapılmak istenmesi halinde, 22 ve 23 üncü maddeler doğrultusunda (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valilikten izin alınması şarttır.
Yeni kaynak ilave edilmesi suretiyle suyun izninde belirtilen niteliğinin değişmesi halinde, mevcut izin iptal edilerek yeni tarih ve sayı ile izin belgesi tanzim edilir.
İthal ve İhraç İzni
Madde 42 — Bu Yönetmelikte belirtilen hüküm ve şartlara uygun olan kaynak ve içme sularının ithalinde ve ihracında, bu konulardaki düzenlemelere göre hareket edilir. Ancak, bu Yönetmelik hükümlerine uymayan kaynak ve içme sularının ithaline, yurtiçinde satışına ve tüketime sunulmasına izin verilmez.
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesi gereği birden fazla ticari isim ile aynı kaynaktan su dolumu yapılmaması esastır. Ancak, Bakanlığın özel izni ile izinli sulardan üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum yapılabilir. Bu madde uyarınca dolum yapacak üreticilerin Ek-6 da yer alan form doğrultusunda (Değişik ibare:R.G.31/7/2009-27305) Valiliğebildirimde bulunarak izin alması zorunludur.
İsim Karışıklığının Önlenmesi
Madde 43 — Kaynak ve içme sularının kontrollerinde herhangi bir karışıklığa meydan vermemek ve tüketicinin yanılmasını veya aldatılmasını önlemek için; ayrı işletmelerden elde edilen kaynak ve içme sularına aynı isim altında satış izni verilmemesi esastır. Ancak aynı işletmeci tarafından ayrı yerlerde üretilen kaynak ve içme sularına tek bir ticari isim ile satış izni talep edilirse etiket üzerinde suyun ismine, üretildiği yerin veya kaynağın ismini yansıtan bir ticari tanımlama eklenmesi veya 34 üncü madde uyarınca kaynağın isminin veya çıkartıldığı yerin isminin, suyun ticari tanımlamasının en az bir buçuk kat büyüklüğünde yazılması şartıile izin verilebilir.
İsim karışıklığının önlenmesi için suyun adıyla ilgili olarak marka tescil belgesi, marka tescil belgesi yok ise Türk Patent Enstitüsü Başkanlığına müracaatına dair belgenin noter onaylı suretinin işletme izni aşamasında ibrazı gerekir.
Tesislerin Dezenfeksiyonu
Madde 44 — Su tesislerinin genel hijyen kaidelerine uyması esas olup, gerekli dezenfeksiyonun işletmecilerce Bakanlıktan izinli dezenfektanlar kullanılarak yaptırılması zorunludur. Gerekli görülürse mahalli sağlık teşkilatının gözetiminde tesisler dezenfekte ettirilir.
Ambalaj Atıkları
Madde 45 — Su dolumunda kullanılan kap ve kapakların atıkları bağımsız bir ünitede muhafaza edilir.
Plastik ve benzeri dönüşsüz kaplara dolum yapılan işletmelerde, kullanılmış kapların bulundurulması ve depolanması yasaktır.
Her ne amaçla olursa olsun, imlahanede kullanılmış kapak bulundurulamaz.
Denetim ve İzleme
Madde 46 — Kaynak ve içme sularına ait tesisler senede bir defa Bakanlıkça, üçer aylık periyotlarla da Müdürlükçe denetlenir. Bakanlıkça yapılan denetimler sonucu eksiklikleri tespit edilen tesislere eksikliklerinin giderilmesi için en az onbeşgün süre verilir. Bu süre sonunda gerekli şartları sağlamayan tesisler hakkında yasal işlem yapılır. Tüketime sunulan kaynak ve içme suları ise denetim izlemesine, kontrol izlemesine ve piyasa kontrolüne tabi tutulur.
Numuneler, nihai dolum yerinden alınır. Ancak herhangi bir kontaminasyonun olması durumunda dolum yerinin dışındaki noktalardan da gerekli önlemler aldırılarak numuneler alınabilir.
Piyasaya arz edilen suların tüp, otogaz, petrol ve petrol ürünleri ile bir arada dağıtımı ve satışı yapılamaz.
İşletmeciler, yıllık üretim miktarlarını, takip eden yılın ilk ayında İl Sağlık Müdürlükleri kanalıyla Bakanlığa bildirmek zorundadır. Suların denetim izlemeleri ile kontrol izlemeleri bu bildirimler doğrultusunda Bakanlıkça Ek-2 Tablo B2 uyarınca programlanır.
Denetleme izlemesinin amacı; bu Yönetmeliğin Ek-1 (a) ve (b)’ deki bütün parametrik değerlere uyulup uyulmadığını belirlemek için gerekli verileri temin etmektir. Sular Ek -1 (a) ve (b)’ de belirtilen parametreler ile 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen bütün parametreler denetleme izlemesine tabi tutulur. Bakanlık gerekli gördüğü taktirde Ek-1 (c) ve (d)’ de yer alan parametreleri de denetleme izlemesine dahil edebilir.
Denetleme izlemesi için belirlenen program doğrultusunda müdürlük tarafından numune alınarak analizleri yapılmak üzere 18 inci maddede belirtilen laboratuvarlara gönderilir. Analiz ücretlerinin ödenmesi 38 inci madde gereği işletmecinin sorumluğundadır.
Kontrol izlemesinin amacı; kaynak suları ve içme sularının Ek-2 Tablo A’da sayılan parametrelerin Ek- 1’de yer alan değerlerine uyup uymadığını belirlemek amacıyla, suyun organoleptik ve mikrobiyolojik kalitesi ve aynı zamanda içme sularında dezenfeksiyon yapılması durumunda, bu dezenfeksiyonun etkili olup olmadığı hakkında düzenli bilgi sağlamaktır. Bakanlıkça hazırlanan program gereği kontrol izlemelerinde Müdürlükçe suyun nihai tüketime sunulacağı dolum yerinden numune alınarak Ek-2 Tablo A’da yer alan parametreler için analizler yaptırılarak analiz sonuçları Bakanlığa bildirilir.
Kontrol izlemesi için belirlenen program doğrultusunda Müdürlük tarafından numune alınarak analizleri yapılmak üzere 18 inci maddede belirtilen laboratuvarlara gönderilir. Analiz ücretlerinin ödenmesi 38 inci madde gereği işletmecinin sorumluğundadır.
(Ek fıkra:R.G.31/7/2009-27305)Denetim ve Kontrol İzlemelerine yönelik analizler için Bakanlığın kendi laboratuvarları dışında aynı laboratuvara hem Kontrol İzleme, hem de Denetim İzleme yetkisi verilmez.
Numuneler, yıl boyu tüketilen suyun kalitesini yansıtacak şekilde alınır. Ancak suların, Ek-1 (a) ve (b)’de belirtilen parametre değerleri ile 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen parametre değerlerine uyumsuzluğunun tespit edilmesi halinde, kirliliğin boyutlarının ve düzeltici önlemlerin etkinliğinin tespiti amacıyla, 11 inci madde uyarınca izleme programı dışında ilave denetleme izlemesi talep edilebilir. Bu madde gereği uygun çıkmayan sular 48 inci madde uyarınca takibe alınır.
Kaynak sularının ve içme sularının bu Yönetmelikte yer almayan parametreler yönünden kirlenmesinin ve bu kirlenmenin insan sağlığına potansiyel bir tehlike oluşturmasının muhtemel olması halinde, bu Yönetmelikte bulunmayan maddeler ve mikroorganizmalar için ayrı izleme yapılır; izleme sonuçlarına göre gerekli tedbirler alınır.
Lüzumu halinde, piyasaya sunulan kaynak suları ve içme sularından numuneler alınarak gerekli görülen parametreler açısından Ek-1’de yer alan parametrik değerlere göre piyasa kontrolü yapılır.
İçme sularında dezenfeksiyon yapılması halinde, dezenfeksiyonun etkinliği doğrulanır. Yan ürünlerden kaynaklanan kirlenmenin önlenmesi için; dezenfeksiyondan taviz verilmeksizin dezenfeksiyon dozu düşük tutulur ve gerekli bütün tedbirler alınır.
Parametrelerin analiz özellikleri için Ek-3’te belirtilen şartlara uyulur.
Ek-3 (1)’de belirtilen metotlardan farklı bir metot kullanılması durumunda, sonuçları Ek-3 (1)’de belirlenen metotlarla elde edilenler kadar güvenilir olmalıdır; söz konusu metot ve eşdeğerliği hakkında Bakanlığın bilgilendirilmesi ve onayı gerekir. Bu madde uyarınca farklı metot kullanılması halinde Komisyona bilgi verilir.
Ek-3 (2) veya (3)’de yer alan parametreler için söz konusu bölümlerde belirlenen gerekliliklere uymak şartıyla herhangi bir metot kullanılabilir. Ek-3 (2)’de yer alan parametrelerin analizi için kullanılan analiz metotlarının performans karakteristikleri bu bölümde yer alan performans karakteristiklerine uymalıdır.
Her ne suretle olursa olsun, belirli bir isim altında ruhsat almış bir suya başka bir su veya niteliği dışındaki suları kattıkları tespit edilenlerin izinleri geri alınır.
Laboratuvar
Madde 47 — Kaynak suyu ve içme suyu tesislerinde dolumu yapılan suyun günlük analizini yapmak amacıyla, su analizi yapabilen laboratuvar teknisyeni veya laboratuvar konusunda eğitim almış ön lisans veya lisans düzeyinde bir teknik elamanın sorumluğunda total jerm, koliform, F. koliform, E. coli, nitrat, nitrit, amonyak ve pH parametreleri yönünden analizleri yapılacak bir laboratuvar bulunmalıdır. İşletmeciler kaynak suları ve içme sularına ait analiz raporlarını her parti için dosyalarda saklamakla mükelleftir. Üretilen parti miktarı işletmeciler tarafından kayıt altına alınır.
Bu laboratuvarda günlük analizleri kaydetmek üzere müdürlükçe mühürlenmiş ve onaylanmış bir defter bulundurulur.
Yapılan denetimlerde bu defter incelenir ve ruhsata esas analiz sonuçları ile günlük analiz sonuçları karşılaştırılır.
Uygun Çıkmayan Suların Takibi
Madde 48 — Denetim izlemelerinde Ek-1 (a) ve (b)’de yer alan parametre değerleri ya daşartlarının ihlali halinde düzeltici önlemlerin işletmecilerce alınması derhal sağlanır.
Ek-1 (c)’ de yer alan parametreler ile Ek-1 (d)’de yer alan ” toplam gösterge dozu” ve “trityum” parametrelerinin değerlerinin ya da şartlarının ihlali halinde, bu ihlalin insan sağlığı için herhangi bir risk oluşturup oluşturmayacağı değerlendirilir. İnsan sağlığını korumak amacıyla gerekli olması halinde su kalitesini iyileştirmek için gerekli düzeltici önlemlerin işletmecilerce alınması sağlanır.
Denetim ve kontrol izlemelerinde suların 18 inci maddede belirtilen laboratuvarlarda yapılan analizlerinde bu Yönetmelikte öngörülen parametrelerdeki sınırların dışına çıkıldığının görülmesi halinde, işletme uyarılır. Bir hafta içinde tekrar su numunesi alınır; bu numunenin analizinde de aykırılık bulunması halinde tesisin faaliyeti uygun çıkıncaya kadar durdurulur ve gerekli tedbirler aldırılır. Alınan tedbirler sonunda tekrar alınan numunenin bu Yönetmeliğe uygun olması halinde üretime izin verilir ve bir ay süre ile haftalık izlemeye alınır. Dört defa yapılan denetim ve analiz sonuçlarının bu Yönetmeliğe uygun olması halinde, normal izleme periyoduna dönülür.
Bu Yönetmelik uyarınca ruhsat verilmiş suların kimyasal, fiziksel veya mikrobiyolojik niteliklerini kesinlikle ve sürekli olarak kaybettiği, 18 inci maddede belirtilen laboratuvarların raporu ile tevsik edildiğinde, verilen izin geri alınır ve tesis kapatılır.
Tesis sahipleri, aykırılık tespit edilen aynı seri numaralı sularını toplatıp sağlık teşkilatının denetiminde imha etmekle yükümlüdür.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Düzenleme Yetkisi, Müeyyideler ve Son Hükümler
Düzenleme yetkisi
MADDE 49 –(Başlığı ile birlikte değişik:RG-15/09/2006-26290)
Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.
Bu Yönetmelikte Bakanlıkça yapılması öngörülen iş ve işlemlerle ilgili yetkiler Müdürlüklere devredilebilir.
Müeyyideler
Madde 50 — Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden içme-kullanma suyu temin edicileri, kaynak suyu ve içme suyu işletmeleri ile sahip ve mesul müdürleri hakkında; 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile öngörülen müeyyideler uygulanır.
Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat
Madde 51 — 18 /10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması, Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 — 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması, Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda doğal kaynak sularına ve içme sularına verilen fason dolum izinleri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl sonra iptal edilmiş sayılır.
Geçici Madde 2 — İnsani Kullanım Amaçlı Suların Kalitesine Dair 98/83/EC sayılı Konsey Direktifi ile Doğal Mineralli Sular İçin Konsantrasyon Limitleri ve Etiketleme Bilgileri Hakkında Liste Oluşturulması ve Doğal Mineralli Suların ve Kaynak Sularının Ozonla Zenginleştirilmiş Hava İle İşleme Tabi Tutulmasının Şartlarını Belirleyen 16/05/2003 tarihli ve 2003/40/EC Sayılı Konsey Direktifine paralel olarak uyumlaştırılması yapılan parametreler için uyum süresi 31/12/ 2006 tarihine kadar uzatılmıştır.
Geçici Madde 3 — 18/10/1997 tarihli ve 23144 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçilebilir Nitelikteki Suların İstihsali, Ambalajlanması, Satışı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda izin verilen kaynak, içme, işlenmiş içme ve işlenmiş kaynak suyu işletmecileri, izinlerini 31/12/2007 tarihine kadar uyumlaştırmak zorundadır.
Geçici Madde 4 – (Ek:R.G.31/7/2009-27305)
Bu madde yürürlüğe girmeden önce alınan tesis ve işletme izinleri geçerlidir.
İşletme ruhsatları ve etiketleri 1 yıl içerisinde bir defaya mahsus olmak üzere ücretsiz olarak Valiliklere müracaat edilerek değiştirilir.
Yürürlük
Madde 52 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 53 — Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
Ek -1
Parametreler ve Parametrik Değerler
a) Mikrobiyolojik parametreler
İçme-Kullanma Suları için:
Parametre
Parametrik değer sayı/100 ml
Escherichia Coli ( E. Coli )
0/100 ml
Enterokok
0/100 ml
Koliform bakteri
0/100 ml
İçme Suları için (İmlahanede):
Parametre
Parametrik değer sayı/ ml
Escherichia Coli ( E. Coli )
0/250 ml
Enterokok
0/250 ml
Koliform bakteri
0/250 ml
P. aeruginosa
0/250 ml
Fekal koliform bakteri
0/250ml
Salmonella
0/100ml
Clostridium Perfiringens
0/50ml
Patojen Staphylococlar
0/100ml
22 °C’de koloni sayısı37 °C’de koloni sayısı
100/ml20/ml
Parazitler
0/100ml
Diğer mikroskobik canlılar
0/100ml
Kaynak Suları için:
Parametre
Parametrik değer sayı/ ml
Escherichia Coli ( E. Coli )
0/250 ml
Enterokok
0/250 ml
Koliform bakteri
0/250 ml
P. aeruginosa
0/250 ml
Fekal koliform bakteri
0/250ml
Patojen Mikroorganizmalar
0/100ml
Anaerob sporlu sülfat redükte eden bakteriler
0/50ml
Patojen Staphylococlar
0/100ml
Kaynaktan alınan numunede maksimum :22 °C’de 72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında koloni sayısı37 °C’de 24 saatte agar-agar karışımında koloni sayısı
20/ml5/ml
Ambalajlanmış sularda ambalajlandıktan sonra maksimum: (Numune, Ambalajlanmayı takiben 12 saat içerisinde alınmak ve bu süre içerisinde 4o1C oC ’de saklanmış olmak kaydıyla) :22 °C’de 72 saatte agar-agar veya agar-jelatin karışımında koloni sayısı37 °C’de 24 saatte agar-agar karışımında koloni sayısı
100/ml20/ml
Parazitler
0/100ml
Diğer Mikroskobik Canlılar
0/100ml
b) Kimyasal Parametreler
Parametre
Parametrik değer
Birim
Notlar
Akrilamid
0.1
µg/L
Not-1
Antimon
5.0
µg/L
Arsenik
10
µg/L
Benzen
1.0
µg/L
Benzo (a) piren
0,010
µg/L
Bor
1
mg/L
Bromat
10(içme-kullanma suları için 31 Aralık 2007 yılına kadar 25 µg/L olarak uygulanır)
µg/L
Not 2
Kadmiyum
5,0
µg/L
Krom
50
µg/L
Bakır
2
mg/L
Not 3
Siyanür
50
µg/L
1,2-dikloretan
3,0
µg/L
Epikloridin
0,10
µg/L
Not 1
Florür
1,5
mg/L
Kurşun
10(içme-kullanma suları için 31 Aralık 2012 tarihine kadar 25 µg/L olarak uygulanır)
µg/L
Not 3 ve 4
Cıva
1,0
µg/L
Nikel
20
µg/L
Not 3
Nitrat
50
mg/L
Not 5
Nitrit
0,50
mg/L
Not 5
Pestisitler
0,10
µg/L
Not 6 ve 7
Toplam pestisitler
0,50
µg/L
Not 6 ve 8
Polisiklik aromatik hidrokarbonlar
0,10
µg/L
Belli bileşiklerin konsantrasyon toplamı; Not 9
Selenyum
10
µg/L
Tetrakloreten ve trikloreten
10
µg/L
Belli parametrelerin konsantrasyon toplamı
Trihalometanlar-toplam
100(içme-kullanma suları için 31 Aralık 2012 tarihine kadar 150 µg/L olarak uygulanır)
µg/L
Belli bileşiklerin konsantrasyon toplamı; Not 10
Vinil Klorür
0,50
µg/L
Not 1
Not 1: Bu parametrik değer; suyla temas eden polimerden kaynaklanan sudaki monomer kalıntı konsantrasyonunu ifade eder.
Not 2: 9 uncu maddenin (a) bendinde belirtildiği üzere, mümkün olan hallerde, dezenfeksiyondan ödün vermemek kaydıyla Bromat için Ek-1 (b) bölümünde belirtilen parametre değerinden daha düşük bir değer elde etmek hedeflenir. 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için, belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç on yıl içinde ulaşılması sağlanır. Bromat için bu (Değişik ibare: RG-24/07/2005-25885) yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren ilk üç yıllık dönem için parametrik değer 25 µg/L’dir.
Not 3: Bu değer yeterli örnekleme metoduyla musluktan alınan insani tüketim amaçlı sularından alınacak su numunelerine ve yine tüketici tarafından içilen, haftalık ortalama değeri temsil eden insani tüketim amaçlı sulardan alınacak su numunelerine uygulanır. Örnekleme ve izleme metotları, 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasına uyumlu bir biçimde uygulanır. Bakanlık, bu parametrelere ilişkin, insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiye neden olabilecek olan izleme ve analiz sonuçları değerlerinin en üst düzeye ulaştığı dönemleri dikkate alır.
Not 4: 9 uncu maddenin (b) bendinde belirtildiği üzere; 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için Kurşunla ilgili Ek-1 (b) bölümünde belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 15 yıl içerisinde uyulması sağlanır. Bu sular için, kurşunun parametrik değeri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk 8 yıllık süre için 25 µg/L olarak uygulanır.
Kurşun parametresi için belirtilen değerlere uyum sağlamak amacı ile verilen süre boyunca insani tüketim amaçlı suların kurşun miktarını mümkün olduğu kadar azaltmak için bütün tedbirlerin alınması sağlanır.
Bu değere uyumun sağlanmasına yönelik önlemlerin alınması sırasında, Bakanlık içilebilir nitelikteki sularda kurşun miktarının en yüksek olduğu yerlere öncelik vermelidirler.
Not 5: Bakanlık, kullanılmış su arıtma işleminde (nitrat)/50 + (nitrit 1 formülünü esas)/3 alır ve nitrat (NO3) ve nitrit (NO2) miktarları için mg/L birimi kullanılır. Nitritler için de 0,10 mg/L değerine uyulur.
Not 6: Pestisitler;
Organik insektisitler(böcek öldürücüler),
Organik herbisitler(bitki öldürücüler),
Organik fungusitler(mantar öldürücüler),
Organik nematositler(solucan,kurt öldürücüler),
Organik acarisitler,
Organik algisitler(yosun öldürücüler),
Organik rodentisitler(kemirici öldürücüler),
Organik slimisitler(balçık, salgı öldürücüler) ile,
bunlarla bağlantılı ürünleri (diğerlerinin yanı sıra, büyüme kontrol edicileri) ve bunların ilgili metabolitlerini, parçalanma yada reaksiyon ürünlerini ifade eder.
Söz konusu pestisitlerden suyun içinde olması muhtemel pestisitler izlenir.
Not 7: Parametrikdeğer her bir pestisit için uygulanır. Aldrin, dieldrin, heptaklor ve heptaklor epoksit için parametrik değer 0,030 µg/L’dir.
Not 8: “ Toplam pestisitler”izleme süreci içinde tespit edilen ve sayılan her bir pestisitin toplamını ifade eder.
Not 9: Belirtilen bileşikler şunlardır:
Benzo (b) floranten,
Benzo (k) floranten,
Benzo (ghi) perilen,
İndeno (1,2,3- cd) piren.
Not 10 : Belirtilen bileşikler şunlardır: kloroform, bromoform, dibromoklorametan,bromodiklorometan.
9 uncu maddenin (c) bendinde belirtildiği üzere, mümkün olan hallerde, dezenfeksiyondan ödün vermemek kaydıyla trihalometanlar için Ek-1 (b)’de belirtilen parametre değerinden daha düşük bir değer elde etmek hedeflenir. 8 inci maddenin (a), (b) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan sular için, trihalometanlarlailgili Ek-1 (b)’de belirtilen parametrik değere bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç on yıl içinde ulaşılması sağlanır. Toplam trihalometanlar için parametrik, değer bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ilk 8 yıllık süre için 150 µg/L’dır.
c) Gösterge parametreleri
Parametre
Parametrik Değer
Birim
Notlar
Alüminyum
200
µg/L
Amonyum
0,50
mg/L
Klorür
250
mg/L
Not 1
C. perfringens (sporlular dahil)
0
sayı/100 ml
Not 2
Renk
Tüketicilerce kabul edilebilir ve herhangi bir anormal değişim yok
İletkenlik
2500
20 °C’de µS / cm
Not 1
PH
9,56,5 ve
pH birimleri
Notlar 1 ve 3
Demir
200
µg/L
Mangan
50
µg/L
Koku
Tüketicilerce kabul edilebilir ve herhangi bir anormal değişim yok
Oksitlenebilirlik
5,0
mg/L O2
Not 4
Sülfat
250
mg/L
Not 1
Sodyum
200
mg/L
Tat
Tüketicilerce kabul edilebilir ve herhangi bir anormal değişim yok
22 °C’de koloni sayımı
Anormal değişim yok
Koliform bakteri
0
Sayı/100 ml
Not 5
Toplam Organik Karbon (TOC)
Anormal değişim yok
Not 6
Bulanıklık
Tüketicilerce kabul edilebilir ve herhangi bir anormal değişim yok
Not 7
d) Radyoaktivite
Parametre
Parametrik değer
Birim
Notlar
Trityum
100
Bq/L
Notlar 8 ve 10
Toplam gösterge dozu
0,10
mSv/yıl
Notlar 9 ve 10
(Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
(Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
Not 1 : Su aşındırıcı olmamalıdır.
Not 2 : Suyun yüzeyden alınmaması yada yüzey suyundan etkilenmemesi halinde bu parametrenin ölçülmesi gerekmez. Suyun parametrik değere uymaması halinde, Bakanlığın mutlaka tedarik edilen suyu patojen mikro organizmalar, örneğin cryptosporidium, bulunmasından kaynaklanan insan sağlığına yönelik potansiyel bir tehlike olmadığını belirlemek için araştırılması gerekir.
Not 3 : Şişelere yada kaplara konulan sular için minimum pH değeri 4.5 olarak belirlenebilir.
Not 4 :TOC parametresinin analiz edilmesi halinde bu parametrenin ölçülmesi gerekli değildir.
Not 5 : Şişelere yada kaplara konulan su için birim sayı/250 ml’dir.
Not 6 : Günde 10 000 m3’ten az su verilmesinde bu parametrenin ölçülmesine gerek yoktur.
Not 7:Yüzeysel suyun arıtılması durumunda Bakanlık, arıtımından sonra sudaki bulanıklığın 1.0 NTU (Nephelometrikbulanıklık üniteleri) değerini aşmamasına dikkat eder.
Not 8: İzleme aralıkları daha sonra Ek-2’de belirlenir.
Not 9:Trityum, potasyum –40, radon ve radonun bozunmasından oluşan ürünler hariç; izleme frekansları, izleme metotları ve izleme noktaları için en doğru yerler daha sonra Ek-2’de belirlenecektir.
Not 10:
1- İzleme frekansları hakkında Not 8’de öngörülen teklifler ve Ek-2’de yer alacak olan ve Not 9’da belirtilen izleme frekansları, izleme metotları ve izleme noktaları için en uygun yerler, Birliğin bu konudaki düzenlemeleri dikkate alınarak belirlenecektir.
2- Bakanlık diğer izlemelere dayalı olarak, toplam gösterge dozu olarak hesaplanan trityum düzeylerinin parametrik değerin çok altında olduğunu belirlemesi halinde, içme-kullanma suyunu toplam gösterge dozunu belirlemek için trityum yada radyoaktivite açısından izlemeyebilir. Böyle bir durumda bu kararının gerekçelerini, diğer izlemelerden elde edilen sonuçlarla birlikte, Komisyona bildirir.
Ek-2
İzleme
Tablo A
Analizi Yapılacak Parametreler
1) Kontrol için izleme<ı style=”mso-bidi-font-style: normal”>
Kontrol izlemesinin amacı;insani kullanım amaçlı suyun bu Yönetmelikte belirlenen ilgili parametrik değerlere uyup uymadığını belirlemek amacıyla, tüketime verilen suyun organoleptik ve mikrobiyolojik kalitesi ve aynı zamanda içme suyu arıtımının yapılması durumunda, bu arıtımın (özellikle dezenfeksiyon) etkili olup olmadığı hakkında düzenli bilgi sağlamaktır.
Kontrol izlemesinde aşağıdaki parametrelerin mutlaka dikkate alınması gereklidir. Bakanlık bu listeye uygun gördüğü diğer parametreleri de ekleyebilir.
İçme-Kullanma Suları
İçme Suları
Kaynak Suları
Notlar
Renk
Renk
Renk
Bulanıklık
Bulanıklık
Bulanıklık
Koku
Koku
Koku
Tat
Tat
Tat
İletkenlik
İletkenlik
İletkenlik
Hidrojen iyon konsantrasyonu( pH )
Hidrojen iyon konsantrasyonu( pH )
Hidrojen iyon konsantrasyonu( pH )
Nitrit
Not 3
Amonyum
Amonyum
Amonyum
Aliminyum
Aliminyum
Not 1
Demir
Demir
Not 1
Clostridium perfringens (Sporlar dahil) (Not 2)
Clostridium perfringens (Sporlar dahil) (Not 2)
Clostridium perfringens (Sporlar dahil) (Not 2)
Not 2
Escherichia coli (E. Coli)
Escherichia coli (E. Coli)
Escherichia coli (E. Coli)
Koliform bakteri
Koliform bakteri
Koliform bakteri
Pseudomonas aeruginosa (Not 4)
Pseudomonas aeruginosa (Not 4)
Not 4
22 °C’de ve 37 °C’de koloni sayısı (Not 4)
22 °C’de ve 37 °C’de koloni sayısı (Not 4)
Kaynak sularında, demir, kükürt, mangan ve arseniğin ozonla zenginleştirilmiş hava kullanılarak ayrıştırılması halinde, bu Yönetmeliğin (Değişik ibare: RG-24/07/2005-25885) 36 ncı maddesi doğrultusunda ozon, bromat ve bromoform parametrelerine de bakılır.
Not 1: Yalnızca arıtımda kullanıldığında gereklidir. Diğer tüm durumlarda, parametreler denetleme izlemesine dahil edilir.
Not 2: Suyun sadece yüzey suyundan alınması yada yüzey suyundan etkilenmesi halinde gereklidir. Diğer tüm durumlarda, parametreler denetleme izlemesine dahil edilir.
Not 3: Dezenfeksiyon yöntemi olarak kloraminasyon kullanıldığında gereklidir. Diğer tüm durumlarda, parametreler denetleme izlemesine dahil edilir.
Not 4: Suyun sadece şişede yada kapta satışa sunulması halinde gereklidir.
2. Denetleme İzlemesi:Denetleme izlemesinin amacı; bu Yönetmelikteki bütün parametrik değerlere uyulup uyulmadığını belirlemek için gerekli verileri temin etmektir. Sular Ek-1 (d)’de ki 8, 9 ve 10 uncu notlara tabi olan radyoaktivite ile ilgili parametreler ve herhangi bir parametrenin belirli bir süre boyunca, parametrik değerinin ihlaline yol açacak miktarlarda bulunmayacağın yetkili otoritelerce belirlendiği parametreler dışında, Ek-1 de belirtilen parametreler ile 7 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen bütün parametreler için denetleme izlemesine tabi tutulur. <ı style=”mso-bidi-font-style: normal”>
Tablo B1
Bir dağıtım şebekesinden yada bir tankerden sağlanan yada gıda üretiminde kullanılan İçme-kullanma amaçlı su için minimum numune alma ve analiz sıklığı
Bir su şebekesi bölgesi içinde her gün dağıtılan yada üretilen suyun miktarı(Notlar 1 ve 2)m3
Her yıl için kontrol izlemesi sayısı(Notlar 3, 4 ve 5)
Her yıl için denetleme izlemesi sayısı(Notlar 3 ve 5)
100
2
1
1 000100
4
1
10 0001000
4Bu sayıya ilave her 1000 m3/gün için 3 kontrol izlemesi ilave edilecektir.
1Bu sayıya ilave her 3300 m3/gün için 3 denetim izlemesi ilave edilecektir
100 00010000
31Bu sayıya artı her 1000 m3/gün için 3 kontrol izlemesi daha ilave dilecektir.
3Bu sayıya ilave her 10000 m3/gün için 1 denetim izlemesi ilave edilecektir
100000
301Bu sayıya artı her 1000 m3/gün için 3 kontrol izlemesi daha ilave dilecektir.
10Bu sayıya her 25 000 m3/gün için 3 denetim izlemesi daha ilave edilecektir.
Not 1: Bir suşebekesi bölgesi içme-kullanma suyunun bir ya da daha fazla kaynaktan geldiği ve içindeki su kalitesinin yaklaşık olarak aynı olduğu coğrafi bölgedir.
Not 2: Miktarlar bir takvim yılı üzerinden ortalama olarak hesaplanır. Bakanlık minimum sıklığı,200 L/gün/kişi olarak varsaymak kaydıyla, su miktarı yerine bir su şebekesi bölgesindeki nüfusun sayısını kullanarak belirleyebilir.
Not 3: Aralıklı olarak kısa dönem su verilmesi halinde tankerlerle dağıtılan suyun izleme sıklığı Bakanlık tarafından kararlaştırılır.
Not 4: Ek-1 ’de yer alan parametreler için, Bakanlık tabloda belirtilen numunelerin sayısını aşağıdaki hususlara göre gözden geçirilebilir.
(a) En azından birbirini izleyen iki yıl boyunca alınan numunelerden elde edilen sonuç değerleri değişmez ve Ek-1’de belirtilen limitlerden belirgin biçimde daha iyi ise,
(b) Suyun kalitesinin bozulmasına neden olacak olası bir faktör yoksa
azaltabilir.
Tabloda belirtilen numune sayısının % 50’sinden az olamaz.
Not 5: Numunelerin sayısı zaman ve yer bakımından mümkün olduğu kadar eşit olmalıdır.
Tablo B2
Satış amacıyla ambalajlanan suların minimum numune alma ve analiz sıklıkları
Her bir gün için satışa sunulmak üzere şişede yada kapta üretilen suyun miktarı (Hacimler, takvim yılına göre alınmış ortalamalar şeklinde hesaplanır) m3
Her yıl için kontrol izlemesi sayısı
Her yıl için denetleme izlemesi sayısı
10
1
1
6010
12
1
60
12Bu sayıya artı her 5 m3/gün için1 kontrol izlemesi daha ilave edilir.
1Bu sayıya artı her 100 m3/gün için 1 denetleme izlemesi daha ilave edilir.
Ek-3
Parametrelerin Analiz Özellikleri
Bakanlık numunelerin analizinde akredite olmuş ve analitik kontrol sistemine sahip, denetim yetkileri yetkili kuruluşlarca onaylanmış bağımsız kişi veya kurumlarca belirli aralıklarla denetlenen laboratuvarlar arasından, Bakanlıkça yetki verilecek laboratuvarları tercih eder.
1) Analiz Metotlarının Belirleneceği Parametreler
Aşağıda belirtilen mikrobiyolojik parametrelere, yine aşağıda belirtilen analiz metodu uygulanabileceği gibi (Değişik ibare: RG-24/07/2005-25885)10 uncu maddenin yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkralarındaki hükümlere uyulması kaydıyla alternatif metotlarda da kullanılabilir.
Koliform bakteri ve E. coli(E.coli) (ISO 9308-1)
Enterokok (ISO 7899-2)
P. aeruginosa (pr EN ISO 12780)
Total jerm sayımı 22 °C’de koloni sayımı (pr EN ISO 6222)
Total jerm sayımı– 37 °C’de koloni sayımı (prEN ISO 6222)
C. perfringens (sporlar dahil)
Analizi yapılacak su, membran filtrasyonatabi tutularak m-CP agara 1 °ekimi yapılır ve 44 C’de 3 saatlik21 anaerobikortamda inkübasyona tabi tutulur. İnkübasyonsonrası 20-30 saniye süresince amonyum hidroksit buharına tutularak pembe ya da kırmızıya dönen opak sarıkoloniler sayılır.
m-CP agar’ın bileşiminde aşağıda yer alan maddeler bulunur.
Triptoz 30 g
Maya ektresi 20 g
Sakkaroz 5 g
L-sistin hidroklorür 1 g
MgSO4.7 H2O 0,1 g
Brom kresol purple 40 mg
Agar 15 g
Distilesu 1 000 ml
Çözülerek hazırlanan kimyasal maddelerin pH’sı 7.6’a ayarlanır, otoklavda 121 °C’de 15 dakika steril edilir ve orta sıcaklığa gelince aşağıdaki maddeler ilave edilir.
D-siloserin 400 mg
Polimiksin B sülfat 25 mg
Indoksil-D--glukosit 60 mg
İlave edilmeden önce 8 ml steril suda çözülür
Filtre- steril edilmiş %0,5 fenolfitalein difosfatsolüsyonu 20 ml
Filtre- steril edilmiş % 4,5 FeCI3.6 H2O 2 ml
2) Performans Karakteristiklerinin Belirlendiği Parametreler
Aşağıdaki parametreler için, kullanılan analiz metodunun belirli performans karakteristikleri en azından parametrik değere eş konsantrasyonları doğru, hassas ve belirlenen tespit limiti dahilinde ölçülebilmelidir. Kullanılan analiz metodunun hassasiyeti ne olursa olsun sonuç en azından Ek-1 (b) ve (c) de ki değerlendirilen parametre değerleri için aynı desimalsayısını kullanarak ifade etmelidir.
Parametreler
Parametrik değerin doğruluk yüzdesi(Not 1)
Parametrik değerin hassasiyet yüzdesi(Not 2)
Parametrik değerin deteksiyon limiti(Not 3)
Şartlar
Notlar
Akrilamid
Ürün belirleme ile kontrol edilecektir.
Alüminyum
10
10
10
Amonyum
10
10
10
Antimon
25
25
25
Arsenik
10
10
10
Benzoprin
25
25
25
Benzen
25
25
25
Bor
10
10
10
Bromat
25
25
25
Kadmiyum
10
10
10
Klorür
10
10
10
Krom
10
10
10
İletkenlik
10
10
10
Bakır
10
10
10
Siyanür
10
10
10
Not 4
1,2 dikloretan
25
25
10
Epikloridin
Ürün belirleme ile kontrol edilecektir.
Florür
10
10
10
Demir
10
10
10
Kurşun
10
10
10
Mangan
10
10
10
Cıva
20
10
20
Nikel
10
10
10
Nitrat
10
10
10
Nitrit
10
10
10
Oksitlenebilirlik
25
25
10
Not 5
Pestisidler
25
25
25
Not 6
Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar
25
25
25
Not 7
Selenyum
10
10
10
Sodyum
10
10
10
Sülfat
10
10
10
Tetraklor eten
25
25
10
Not 8
Trikloreten
25
25
10
Not 8
Trihalometanlar- toplam
25
25
10
Not 7
Vinil klorür
Ürün belirleme ile kontrol edilecektir.
Analiz metodu için kullanılacak hidrojen iyon konsantrasyonu için belirlenmiş performans karakteristikleri, parametre değeri 0.2 pH’ya eşit doğrulukta ve 0.2 pH hassasiyete eşit konsantrasyonları ölçebilmelidir.
Not 1 (*): Doğruluk sistematik hatayı ve çok sayıda tekrarlanan ölçümlerin ana değeri ve gerçek değeri arasındaki farkıifade eder.
Not 2 (*): Hassasiyet rast gele hatayı ve genellikle (grup içinde ve gruplar arasında) ortalama etrafında dağılan sonuçların standart sapmasını ifade eder.
(*) Bu terimler daha ayrıntılı olarak ISO 5725’te tanımlanmıştır.
Not 3: Tespit limiti; düşük parametre konsantrasyonu içeren doğal bir numunenin grup içinde standart sapmasının üç katını yada Sabit numuneden grup içinde üç kez rolatifstandart sapmayı ifade eder.
Not 4: Metot bütün siyanür biçimlerini belirlemelidir.
Not 5: Oksitlendirme permanganat kullanan asit şartları altında 100 oC’de 10 dakika için gerçekleştirilmelidir.
Not 6: Performans karakterleri her bir pestisit için ayrı uygulanır.
Not 7: Performans karakteristikleri Ek-1’deki parametre değerin % 25’i olarak belirlenmiş her bir maddeye uygulanır.
Not 8: Performans karakteristikleri Ek-1’deki parametre değerin % 50’i olarak belirlenmiş her bir maddeye uygulanır.
3) Analiz Metodunun Belirlenmediği Parametreler
Renk
Koku
Tat
Toplam organik karbon
Bulanıklık (Not 1)
Not 1: Analiz metodunda kullanılacak arıtılmış yüzey suyunun bulanıklığını izlemek için belirlenmiş performans karakteristikleri, en azından, parametre değerini %25 doğrulukta, % 25 hassasiyetle ve % 25 tespit limitine eşit yoğunlukta ölçülebilmelidir.
Ek-4
Kaynak Suları ve İçme Suları İçin Tesis İznine Esas Değerlendirme Formu
İli: Tarih:
Suyun Adı: Kaynak/Çıkış Noktası Sayısı:
Suyun Sahibi: Kaynak/Çıkış Noktası Adresi:
Debisi: Suyun İşleticisi:
Tesis Adresi: İmla Şekilleri:
Sıra No
Bilgi, Belge
Uygun
1
Su ile İlgili İl İnceleme Kurulu Ön Raporu
2
1/100 – 1/1000 ölçekli koruma bölgesini gösterecek biçimde kaynak yeri plan koteleri
3
1/20 ölçekli kaptaj projesi,
4
Kaynağın bağlantılarını, toplama odasını ve maslak gibi ünitelerini de gösteren 1/200 – 1/2000 ölçekli isale plan ve profili,
5
İsale hattı için kullanılacak malzemelere ait bilgi ve belgeler
6
Kanalizasyon bulunmayan yerlerde 1/20 ölçekli fosseptik projesi ve açıklama raporu,
7
Depo kullanılacak ise 1/50 ölçekli depo projesi,
8
1/50 – 1/500 ölçekli imlahane projesi (Uygulanacak prosese bağlı olarak, işletmede imal edilmesi gereken dönüşsüz ambalajlar için imal yeri ile kirli ve dolu kap bekletme yeri, yıkama, doldurma ve kapaklama yeri ve diğer ilgili üniteleri birlikte gösterir.)
9
Makine yerleşimi ile iş akımını gösterir şema,
10
Sosyal tesis ile diğer yardımcı üniteleri gösterir 1/50 ölçekli proje,
11
Bütün üniteler ile kaynak koruma alanını da gösterecek şekilde hazırlanmış genel vaziyet planı,
12
Suyun kaynağı veya kaynaklarından, çıkış noktası veya noktalarından alınacak numunelerin Ek-1 de yer alan parametrelere ait tam analiz raporları
13
Suyun tam analiz raporları mevzuata uygun mu? (Evet / Hayır)
14
Su Suyun imla şekli ile ilgili açıklama raporu,
15
Hidrojeolojik inceleme raporu,
16
Alınmışsa ilgili kuruluşların görüşlerine dair belgeler
17
Suyun bulunduğu arazinin, Kurul’ca belirlenen koruma alanını da kapsayacak şekilde tapusu, yer başka gerçek veya tüzel kişiye ait ise noter onaylı anlaşma örneği, hisseli tapularda diğer hissedarların noter onaylı muvafakatı veya ilgili mahkemeden alınacak karar,
18
Suya uygulanacak üretim proseslerine ilişkin bilgi ve belgeler,
19
Valiliğin Uygun Görüşüne ait Olur
20
Yeraltından kendiliğinden çıkmayıp, teknik usullerle yer altından çıkartılan ve ticari amaçlarla kullanılan sularda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınacak İçme Amaçlı Yer Altı Suyu Kullanım Belgesi
21
Yeraltından kendiliğinden çıkmayıp, teknik usullerle yer altından çıkartılan ve ticari amaçlarla kullanılan sularda ilgili mevzuatına uygun olarak il özel idaresinden kiralandığına dair sözleşme
22
Var ise ilgili mevzuatı doğrultusunda alınmış diğer izinlere ait belgeler
¦ (Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
¦ Formdaki tüm bilgiler Müdürlüğümüzde muhafaza edilen dosyada mevcuttur.
¦ Tesis iznine esas bilgi ve belgelerin eksiksiz, tam ve uygun olduğu, bu Yönetmeliğin ilgili tüm hükümlerine uyulduğu ve gerekli tedbirlerin alındığı yapılan inceleme ve tetkiklerde görülmüş olup; tesis izni verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.
Teknik Eleman Teknik Eleman
Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürü İlgili Sağlık Müdür Yrd.
İl Sağlık Müdürü
Mühür
Ek-5
Kaynak Suları ve İçme Suları İçin İşletmeİznine Esas Değerlendirme Formu
İli: Tarih:
Suyun Adı: Kaynak/Çıkış Noktası Adresi:
Suyun Sahibi: Kaynak/Çıkış Noktası Sayısı:
Suyun İşleticisi: Debisi:
Tesisin Adresi: İmla Şekilleri:
Sıra No
Bilgi, Belge
Uygun
1
İmlahaneden alınan su örneklerinin kimyasal analiz raporu var mı?
2
İmlahaneden alınan su örneklerinin kimyasal analiz raporu mevzuata uygun mu? (Evet/Hayır)
3
İmlahaneden alınan su örneklerinin mikrobiyolojik analiz raporu var mı?
4
İmlahaneden alınan su örneklerinin mikrobiyolojik analiz raporu mevzuata uygun mu? (Evet/Hayır)
5
Kullanılacak kap ve kapaklara ait ilgili Bakanlıktan izinli bir üretici ile yapılan hizmet sözleşmesi örneği veya hizmet alımına ait fatura örneği,
6
Kullanılacak kap ve kapaklara ait ilgili Bakanlıktan alınmış izin belgelerinin sureti(var/yok)
7
Analiz raporları mevzuata uygun mu? (Evet/Hayır)
8
İnceleme Kurulu Raporu
9
Valilik Uygun Görüşü
10
Etiket Örnekleri ( Son Analiz Sonuçlarını İçeren)
11
Marka Tescil Belgesi yoksa Türk Patent Enstitüsüne Başvuru Belgesi
¦ (Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
¦ Formdaki tüm bilgiler Müdürlüğümüzde muhafaza edilen dosyada mevcuttur.
¦ Tesiste bu Yönetmeliğin ilgili tüm hükümlerine uyulduğu ve gerekli tedbirlerin alındığı yapılan inceleme ve tetkiklerde görülmüş olup; işletme izni verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.
Teknik Eleman Teknik Eleman
Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürü İlgili Sağlık Müdür Yrd.
İl Sağlık Müdürü
Mühür
Ek- 6
Kaynak Sularında ve İçme Sularında Üçüncü Ülkelere İhracat Amacı ile Kendi Adına Veya Başka Firma Adına Farklı Bir Ticari İsim ile Dolum Bildirim Formu
İli: İhraç edilecek suyun imla şekli
Suyun Adı: Tarih:
Suyun Sahibi: Kaynak Sayısı:
Suyunİşleticisi: Debisi:
Suyun Adresi: Dolum Yapılacak İsim:
Ruhsatlı Suyun İmlaŞekli: Suyun İhraç Edileceği Ülke:
Sıra No
Bilgi, Belge
Uygun
1
Dolum yaptıracak firma ile yapan firma arasında yapılmış Dolum Sözleşmesinin aslı veya noter tasdikli sureti
2
Çevre Sağlığı Değerlendirme Raporu
3
Valilik Oluru
4
Etiket Örneği
¦ (Mülga:R.G.31/7/2009-27305)
¦ İzin verilen şirket, ruhsat sahibi şirketse sözleşmeye gerek yoktur.
¦ Formdaki tüm bilgiler Müdürlüğümüzde muhafaza edilen dosyada mevcuttur.
Tesiste bu Yönetmeliğin ilgili tüm hükümlerine uyulduğu ve gerekli tedbirlerin alındığı yapılan inceleme ve tetkiklerde görülmüş olup; üçüncü ülkelere ihracat amacı ile kendi adına veya başka firma adına farklı bir ticari isim ile dolum izni verilmesi tarafımızca uygun görülmüştür.
Teknik Eleman Teknik Eleman
Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürü İlgili Sağlık Müdür Yrd.
MADDE 1 – 23/8/2005 tarihli ve 25915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programlarının Desteklenmesi Yönetmeliğinin 9 uncu maddesine aşağıdaki ikinci fıkra eklenmiştir.
“18/6/2007 tarihine kadar hiçbir faaliyet göstermeyen projeler hariç olmak üzere, uygulamasına başlamış ancak tamamlanamamış yatırımlara ait uygulamalar, hibe sözleşmesi ve hibe protokolü imzalama tarihine bakılmaksızın 25/12/2007 tarihine kadar tamamlanır.”
MADDE 2 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 – Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek radyoaktif atıkların çalışanlar, toplum ve çevre ile gelecek nesillere zarar vermeyecek şekilde güvenli olarak yönetilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislere uygulanır.
(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran faaliyetler için bu Yönetmeliğin uygulanabilir hükümleri geçerlidir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde radyoaktif maddelerin hareketini önleyen veya geciktiren tasarımlanmış veya doğal fiziksel engeli,
b) Bertaraf: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti olmaksızın uygun şekilde nihai olarak depolanmasını veya radyoaktif gaz ve sıvı atıkların çevreye salımını,
c) Bertaraf tesisi: Birincil amacı radyoaktif atıkların bertarafı olan tesisleri, yüzey, yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf tesislerini,
ç) Çevreye salım: Aktivitesi belirli sınırları aşmayan radyoaktif gaz ve sıvı atıkların planlı ve kontrollü olarak çevreye bırakılarak bertaraf edilmesini,
d) Çoklu bariyer: Bir radyoaktif atık tesisinde kullanılan iç içe geçmiş iki veya daha fazla bariyeri,
e) Depolama: Radyoaktif atıkların geri alma niyeti ile bir sistem veya tesisin içinde muhafaza altında tutulmasını,
f) Derin bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için oluşturulan ve radyonüklitlerin biyosferden uzun dönemli yalıtımının sağlanması amacıyla, yüzeyden birkaç yüz metre veya daha derinde bulunan duraylı jeolojik yapılarda yer alan tesisi,
g) Düzenleyici kontrol: Kurumun, bildirimi yapılmış ya da yetki alınmış faaliyetler üzerinde, nükleer güvenlik ve emniyet ile radyasyon, atık ve taşıma güvenliğinin veya birey, toplum ve çevrenin radyasyondan korunmasının sağlanması amacıyla yürüttüğü denetim, kontrol ve değerlendirme gibi düzenleyici faaliyetlerini,
ğ) İkincil atık: Radyoaktif atığın işlenmesi sürecinde oluşan radyoaktif atıkları,
h) İşleme: Radyoaktif atıklara uygulanan ön muamele, muamele ve uygunlaştırma adımlarını içeren faaliyetleri,
ı) İşletmeden çıkarma: Bertaraf tesisi dışındaki tüm tesisler için bir daha işletilmeme kararı verildikten sonra belirli bir program çerçevesinde yürütülen, tüm nükleer ve radyoaktif maddelerin tesis dışına çıkarılmasını, tesisin sökümünü ve sahanın Kurumun düzenleyici kontrolünden çıkarılmasını hedefleyen etkinlikler bütününü,
i) Kapatma: Bertaraf tesisinin işletme faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından belirli bir program çerçevesinde yürütülen ve atıklara bir daha ulaşılmayacak şekilde tesisin kapatılmasını hedefleyen, tesisi uzun vadede güvenli hale getirecek nihai mühendislik çalışmalarını veya diğer çalışmaları da kapsayacak şekilde idari ve teknik etkinlikler bütününü,
j) Kaynak maddeler: Doğal izotopları içeren uranyum, 235 izotopu doğal düzeyin altına düşmüş uranyum, toryum, bunlardan herhangi birinin metal, alaşım, kimyasal bileşim veya yoğunlaştırılmış hali ve bunlardan birini veya daha fazlasını Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulunun veya Kurumun belirleyeceği oranda içeren herhangi bir maddeyi,
k) Kısıtlı kullanım: Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının ardından, radyolojik nedenlerden dolayı sahada geçirilen zaman, sahaya girecek kişilerin yaş grubu, arazi kullanımı gibi hususlara ilişkin kısıtlar çerçevesinde kullanımını,
l) Kritik grup: Belirli bir radyasyon kaynağı veya kaynaklarından ışınlanan ve en yüksek dozu alması ihtimali olan toplum üyesi kişilerden oluşan grubu,
m) Kritiklik: 9/9/1991 tarihli ve 20986 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tanımlar Yönetmeliğinde belirtilen kritikaliteyi,
n) Kullanılmış nükleer yakıt: Nükleer reaktörden çıkarılmış ve mevcut haliyle yeniden kullanılmayacak olan ışınlanmış yakıtı,
o) Kurucu: Radyoaktif atık tesisi kuran gerçek ya da tüzel kişiyi,
ö) Kurum: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,
p) Kuyu tipi bertaraf: Radyoaktif atıkların, sondaj yöntemiyle açılmış kuyularda nihai olarak depolanmasını,
r) Muamele: İyon değiştirme, çöktürme, filtreleme ve yoğunlaştırma gibi yöntemleri içeren ve hedefleri radyoaktif atık içeriğinin değiştirilmesi, atık hacminin azaltılması ve radyonüklitlerin ayrıştırılması olan faaliyetleri,
s) Nükleer madde: Kaynak maddeler ve özel bölünebilir maddeleri,
ş) Nükleer tesis: Kurum tarafından nükleer güvenlik ve emniyetin göz önüne alınması gerektiği tespit edilen, nükleer maddelerin üretildiği, işlendiği, kullanıldığı, bulundurulduğu, yeniden işlendiği, depolandığı veya bertaraf edildiği her türlü tesisi,
t) Orta derinlikte bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için yüzeyden otuz ile birkaç yüz metre arasındaki derinliklerde yer alan radyoaktif atık tesisini,
u) Ön muamele: Radyoaktif atıklara uygulanacak toplama, ayırma, kimyasal olarak düzenleme ve radyoaktiviteden arındırma gibi muameleye hazırlık işlemlerini,
ü) Özel bölünebilir madde: Plütonyum-239, Uranyum-233, 235 veya 233 izotopları bakımından zenginleştirilmiş uranyum ve bunlardan birini veya daha fazlasını içeren herhangi bir maddeyi,
v) Radyasyon tesisi: Kurum tarafından belirlenen radyasyon uygulamaları için özel olarak tasarlanmış yerleri,
y) Radyasyon uygulamaları: 24/3/2000 tarihli ve 23999 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde verilen muafiyetlerin dışında kalan radyasyon kaynakları ile yapılan her türlü uygulamayı,
z) Radyoaktif atık: Serbestleştirme sınırlarının üzerinde aktivite konsantrasyonu içeren ve bir daha kullanılması düşünülmeyen nükleer ve radyoaktif maddeler ile radyoaktif madde bulaşmış ya da radyoaktif olmuş yapı, sistem, bileşen ve malzemeleri,
aa) Radyoaktif atık kabul kriterleri: Radyoaktif atığın tesise kabul edilmesi için, atık paketine veya atık formuna ilişkin radyonüklitlerin tipi, aktivite konsantrasyonu veya toplam aktivitesi ve benzerinden oluşan ve yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen kriterleri,
bb) Radyoaktif atık paketi: Radyoaktif atık formunu, kabını ve iç zırhını içeren ve uygunlaştırma sonucunda elde edilen paketi,
çç) Radyoaktif atık yönetimi: Radyoaktif atıkların toplanması, işlenmesi, sahaiçi taşınması ve depolanması veya bertarafı ile ilgili idari ve teknik bütün faaliyetleri,
dd) Radyoaktif madde: Çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren maddeleri,
ee) Radyoliz: Maddelerin iyonlaştırıcı radyasyonun etkisi ile kimyasal yapısının değişmesini,
ff) Saha: Tesisi fiziksel engellerle çevreleyen, sadece kontrollü giriş çıkış yapılabilen ve üzerinde tesis sahibinin yetkisi olan alanı,
gg) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması: Kurumun belirlediği koşullar çerçevesinde, sahada düzenleyici kontrol uygulanmasına gerek olmadığı yönündeki Kurum kararını,
ğğ) Sahipsiz kaynak: Terk edilme, çalınma, kaybolma veya bildirim yükümlülüğüne uyulmaksızın devredilme gibi sebeplerle kontrol dışı kalmış veya Kurum kayıtlarına değişik nedenlerle hiç girmemiş kapalı radyoaktif kaynakları,
hh) Serbestleştirme: Bildirim veya yetkilendirme gerektiren uygulama veya faaliyetlerden kaynaklanan radyoaktif madde veya atıkların aktivitelerinin belirli düzeylerin altında olması veya altına düşmesi sonucu düzenleyici kontrolden çıkarılmasını,
ıı) Serbestleştirme sınırları: Radyoaktif madde ya da atıkların serbestleştirilebilmesi için sınır değer olarak kabul edilen aktivite konsantrasyonu ve yüzey bulaşma düzeylerini,
ii) Tesis: Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri ve radyoaktif atık tesislerini,
jj) Tesis koşulları: Normal işletmeden ağır kazalara kadar tesisin bulunabileceği farklı koşulları,
kk) Uygunlaştırma: Radyoaktif atıkların taşınması, depolanması ve bertarafına uygun bir forma dönüştürülmesini, paketlenmesini ve gerekli ise ilave bir dış paket ile muhafaza edilmesini kapsayan işlemleri,
ll) Yakın yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertarafı için yüzeyden en fazla otuz metre derinlikte yer alan radyoaktif atık tesisini,
mm) Yeniden işleme: Kullanılmış nükleer yakıtlardan kullanılabilir radyoaktif izotopların geri kazanılması amacıyla gerçekleştirilen işlemi,
nn) Yetkilendirilen kişi: Yetki gerektiren herhangi bir faaliyeti yerine getirmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilmiş kişiyi,
oo) Yüzey bertaraf tesisi: Radyoaktif atıkların bertaraf amacıyla yerleştirildiği yüzeyde bulunan radyoaktif atık tesisini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Radyoaktif Atık Yönetiminin Gerekleri ve İlkeleri
Sorumluluk
MADDE 5 – (1) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması, maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, faaliyeti yürüten kişinin sorumluluğundadır.
(2) Nükleer enerjinin ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı dışında kalan ancak radyoaktif atık ortaya çıkaran faaliyetler için, ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetiminin sağlanması, maliyetin karşılanması da dâhil olmak üzere, söz konusu faaliyeti yürüten kişinin sorumluluğundadır.
Çalışanlar, toplum ve çevrenin korunması
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelikte belirtilen radyoaktif atıkların çalışanlar, toplum ve çevreye olan etkilerinin izin verilen düzeylerden fazla olmaması ve gelecek nesiller üzerinde gereksiz yük oluşturmaması için gerekli önlemler alınır.
(2) Radyoaktif atık yönetiminde, gelecek nesiller üzerindeki olası etkiler şimdiki nesiller için izin verilenden daha fazla olmayacak şekilde tüm önlemler alınır.
(3) 21 inci maddede belirtildiği şekilde muafiyet veya serbestleştirme sınırlarının üstünde olan hiçbir radyoaktif atık çevreye verilemez.
(4) Radyoaktif atıkların yönetim adımlarında oluşan ikincil atıkların yönetimi de bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
(5) Türkiye Cumhuriyeti egemenlik sınırları dışarısında yürütülen bir faaliyet sonucu ortaya çıkmış olan radyoaktif atıklar işleme, depolama veya bertaraf etme amacıyla Türkiye sınırları içerisine sokulamaz.
Radyoaktif atık oluşumunun kontrolü
MADDE 7 – (1) Radyoaktif atıkların oluşumunun hacim ve aktivite olarak mümkün ve makul olan en düşük seviyede tutulması için yetkilendirilen kişi tarafından gereken tüm önlemler alınır.
Sınır ötesi etkiler
MADDE 8 – (1) Radyoaktif atık yönetiminde atıkların ülke sınırları ötesindeki insan ve çevre üzerinde yaratabileceği olası etkiler dikkate alınır.
Radyoaktif atık yönetim adımlarında etkileşim
MADDE 9 – (1) Radyoaktif atıkların yönetiminde farklı ve birbiri ile etkileşimli adımlar arasındaki ilişkiler dikkate alınır. Atıkların özelliklerinin belirlenmesi, işlenmesi ve taşınması gibi herhangi bir adım için planlama yapılırken, diğer atık yönetim adımlarının çalışanlar, toplum ve çevreye etkileri imkân dahilinde göz önünde bulundurulur.
(2) Her adımda görev, yetki ve sorumluluklar açık ve anlaşılır bir şekilde tanımlanır.
Kritiklik ve radyoaktif bozunum ısısı
MADDE 10 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislerde bölünebilir maddelere ilişkin tüm işlemlerde kritiklik kazasını önlemek için gerekli tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır.
(2) Yetkilendirilen kişi radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyet ve tesislerde radyoaktif bozunum ısısını dikkate alarak gerekli önlemleri alır.
Derinliğine savunma
MADDE 11 – (1) Yetkilendirilen kişi tarafından, radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin tüm faaliyetlerde ve tesislerde derinliğine savunma stratejisi uygulanır. Bu strateji gereğince atıklar ile çalışanlar, toplum ve çevrenin arasına yerleştirilen bariyerlerin etkinliğini korumak ve işletme sırasında meydana gelebilecek olayların kazaya dönüşmesini önlemek ve oluşan kazaların da etkilerini azaltmak için hiyerarşik yapıda, birbirinden bağımsız, farklı ve iç içe geçmiş bir dizi uygulamadan oluşan önlemler alınır.
Radyasyondan korunma
MADDE 12 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtildiği şekliyle, birey, toplum ve çevrenin radyasyondan korunması amacıyla radyasyondan korunma ilkeleri yetkilendirilen kişi tarafından esas alınır ve uygulanır.
Emniyet
MADDE 13 – (1) Radyoaktif atıkların yönetimine ilişkin faaliyetlerde ve tesislerde yetkilendirilen kişi tarafından nükleer ve radyoaktif maddelerin emniyeti sağlanır.
Yönetim sistemi
MADDE 14 – (1) Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, tesisin yerinin belirlenmesinden işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması tamamlanıncaya kadar bütün aşamalar için radyoaktif atık yönetimi ile ilgili bütün faaliyetleri kapsayan yönetim sistemlerini oluşturur ve uygular.
Güvenlik yönetimi
MADDE 15 – (1) Radyoaktif atık tesisi için yetkilendirilen kişi, yetki aldığı faaliyeti, en yüksek önceliği atık güvenliği konularına tanıyan, yetki ve sorumluluk sınırları ile iletişim yöntemleri belirli olan bir yönetim mekanizması içinde hayata geçirir.
Güvenlik kültürü
MADDE 16 – (1) Radyoaktif atık tesislerinde atık güvenliği ile ilgili konulara en yüksek önceliğin verilmesi, yetkilendirilen kişinin üst yönetimince bir ilke olarak kabul edilir. Politikalar ve idari yapılar oluşturulurken bu güvenlik kültürü ilkesi temel alınır ve personelin bu ilkeyi benimsemesi sağlanır.
İnsan faktörü
MADDE 17 – (1) Radyoaktif atık tesislerinin güvenliğini etkileyebilecek tüm faaliyetlerde olası insan hataları dikkate alınır ve işletme personelinin yükünü azaltmak ve insan hatalarını en aza indirmek amacıyla yetkilendirilen kişi tarafından sistemler oluşturulur.
Şeffaflık
MADDE 18 – (1) Radyoaktif atık yönetiminde halk ve tüm paydaşlar etkili bir şekilde bilgilendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Radyoaktif Atık Yönetim Adımları
Radyoaktif atık özelliklerinin belirlenmesi
MADDE 19 – (1) Radyoaktif atık yönetimi adımları arasındaki geçişlerin kolaylaştırılması için radyoaktif atık üreticisi tarafından ilk adım olarak atıkların fiziksel, biyolojik, kimyasal ve radyolojik özellikleri belirlenir.
Radyoaktif atıkların sınıflandırılması
MADDE 20 – (1) Radyoaktif atıklar radyoaktivite seviyelerine ve içerdikleri radyonüklitlerin yarı ömürlerine göre çok kısa ömürlü, çok düşük seviyeli, düşük ve orta seviyeli ile yüksek seviyeli radyoaktif atıklar olarak sınıflandırılır.
(2) Radyoaktif atık yönetiminde uygulanacak adımlarda atık sınıfı dikkate alınır.
Serbestleştirme ve muafiyet
MADDE 21 – (1) Aktivite seviyeleri Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde verilen muafiyet sınırlarının altında olan atıklar düzenleyici kontrolden muaftır.
(2) Nükleer tesislere ilişkin faaliyetler kapsamında ortaya çıkan radyoaktif madde ve atıkların serbestleştirme sınırları ile ilgili usul ve esaslarda Nükleer Tesislerde Serbestleştirme ve Sahanın Düzenleyici Kontrolden Çıkarılmasına İlişkin Yönetmelik esas alınır.
Çok kısa ömürlü radyoaktif atıklar
MADDE 22 – (1) Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, en fazla birkaç yıl depolandıktan sonra aktivite içeriği serbestleştirme sınırlarının altına düşerek serbestleştirmeye uygun hale gelecek olan atıklar çok kısa ömürlü radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
Çok düşük seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 23 – (1) Muafiyet sınırının üzerinde radyoaktivite içeren, çok kısa ömürlü radyoaktif atık sınıfına girmeyen ve serbestleştirme sınırlarının da yaklaşık 100 katının altında aktivite konsantrasyonu içeren radyoaktif atıklar çok düşük seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
(2) Çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların bertarafı yüzey bertaraf tesislerinde gerçekleştirilebilir.
Düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 24 – (1) Radyoaktivite seviyeleri çok düşük seviyeli radyoaktif atıkların aktivite konsantrasyonundan fazla olan ancak yüksek seviyeli radyoaktif atık sınıfına girmeyen atıklar düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
(2) Uygunlaştırma işleminden sonra, içerdiği alfa yayıcı radyonüklit konsantrasyonu tüm atık paketleri için ortalama 400 Bq/g ve tek atık paketi için 4000 Bq/g’ın altında olan düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar yakın yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf edilebilir.
(3) Uygunlaştırma işleminden sonra alfa yayıcı radyonüklit konsantrasyonları düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar için ikinci fıkrada belirtilen konsantrasyon limitlerinden yüksek olan düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca orta veya derin bertaraf tesislerinde bertaraf edilir.
(4) Düşük ve orta seviyeli radyoaktif atık paketleri çevresel aşınmaya dayanıklı, fiziksel olarak güvenli ve korunaklı bir yapı içerisinde depolanır. Depolanacak düşük ve orta seviyeli atık kabına gerektiğinde ilave zırhlama yapılır.
Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar
MADDE 25 – (1) Kurum tarafından radyoaktif atık olarak kabul edilen kullanılmış nükleer yakıtlar, yeniden işleme sonucunda ortaya çıkan ve fisyon ürünleri ve aktinitleri içerebilecek radyoaktif atıklar ve bunların aktivitelerine yakın seviyede aktiviteye sahip diğer radyoaktif atıklar yüksek seviyeli radyoaktif atık olarak sınıflandırılır.
(2) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar yalnızca derin bertaraf tesislerinde bertaraf edilir.
(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıklar ve kullanılmış nükleer yakıtlar, bertaraf tesislerine veya yeniden işleme tesislerine gönderilene kadar radyoaktif bozunum ısısının azaltılması ve kritiklik dikkate alınarak depolanırlar.
İşleme
MADDE 26 – (1) Ön muamele adımında atıkların radyonüklit içeriği, radyoaktif bozunum ısısı, fiziksel hali, biyolojik özellikleri, kimyasal aktifliği, radyoaktivitesi ve bulaşma seviyesi dikkate alınır. Radyoaktif atıklar oluştukları yerlerde tüm özellikleri ve yapılacak muameleye bağlı olarak çeşitlerine göre ayrılarak toplanırlar.
(2) Muamele adımında kullanılan sistemler işlevselliğini korumak için düzenli aralıklarla kontrol edilir ve gerektiğinde yenilenir ya da değiştirilir. Muamele, sonraki radyoaktif atık yönetim adımlarına mümkün olduğunca az hacimde radyoaktif atık iletilecek şekilde gerçekleştirilir.
(3) Uygunlaştırma adımında radyoaktif atıkların radyonüklit içeriği, kritikliği, radyoaktif bozunum ısısı, bulaşma seviyesi, aşındırıcı madde içeriği, gaz üretim ve fiziksel özellikleri dikkate alınır. Uygunlaştırma adımı tamamlanan radyoaktif atık paketlerinin iç ve dış etkilere karşı bütünlüğünü koruması sağlanır.
Taşıma
MADDE 27 – (1) Kamusal karayolu ve demiryolu kullanılmayan tesis sahası içindeki taşımalar hariç olmak üzere, radyoaktif atıkların taşınması ve taşıma sırasında kullanılacak atık paketlerine ilişkin işlemler 8/7/2005 tarihli ve 25869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Maddenin Güvenli Taşınması Yönetmeliği ile bu konuya ilişkin diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır.
(2) Tesis işletimi ya da işletmeden çıkarılması ile yetkilendirilen kişi, saha içinde yapılan taşımalar için kalite yönetim, radyasyondan korunma ve saha içi acil durum prosedürlerini oluşturur ve muhtemel radyasyona maruz kalma yollarını göz önüne alarak gerekli bütün tedbirleri alır.
Depolama
MADDE 28 – (1) Radyoaktif atıkların güvenli olarak depolanmasında çoklu bariyer yaklaşımı uygulanarak atıkların çevreden yalıtımı sağlanır.
(2) Depolama adımında, depolanacak radyoaktif atıkların radyoizotop içerikleri, yarı ömürleri, aktivite konsantrasyonları ile fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri dikkate alınır. Radyoaktif atıklar planlanan depolama süresi göz önünde bulundurularak depolanır. Depolanması planlanan radyoaktif atık paketi, fiziksel ve kimyasal olarak kararlı olur. Atık kabının malzeme özelliklerinin bozulmasını ve ömrünün azalmasını önlemek için gerekli tüm tedbirler alınır.
(3) Depolama, depolanan radyoaktif atık paketlerine test, denetim, izleme ve inceleme yapılmasına olanak sağlayacak şekilde yapılır.
(4) Depolama, bertaraf öncesi radyoaktif atık yönetim adımlarında ve adımlar arasında da uygulanabilir.
(5) Kullanılmış nükleer yakıtların depolanmasında 30/7/2010 tarihli ve 27657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Yakıt Çevrimi Tesislerinin Güvenliği İçin Özel İlkeler Yönetmeliği hükümlerine uyulur.
Bertaraf
MADDE 29 – (1) Radyoaktif atığın bertarafı, atığın çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince kabul edilebilir seviyelerde tutulmasını ve çevreden pasif olarak yalıtımını sağlayacak şekilde yapılır.
(2) Yakın yüzey, orta derinlikte ve derin bertaraf tesislerinde sadece uygunlaştırılmış radyoaktif atıklar bertaraf edilir.
(3) Bertaraf tesisinin uzun vadede güvenliği; elverişli jeolojik yapı, mühendislik tasarım özellikleri, uygun radyoaktif atık içeriği ve formu, işletme ile kapatma ve sonrası döneme ait prosedürler ve kontroller vasıtasıyla sağlanır.
(4) Küçük hacimli düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıklar kuyu tipi bertaraf edilebilir. Kuyu tipi bertarafta, kuyuya yerleştirilen yüzeye en yakın atık paketinin yüzeyden derinliği, bertaraf tesisinin türünü belirler. Yüksek seviyeli atıklar kuyu tipi bertaraf edilemez.
Madencilik atıklarının bertarafı
MADDE 30 – (1) Nükleer hammaddelerin madenciliğinden kaynaklanan radyoaktif atıklar ile radyoaktif atık oluşumuna neden olan diğer cevherlerin madenciliğinden kaynaklanan radyoaktif atıklar, maden sahalarının içinde yer alan yüzey bertaraf tesislerinde, madencilik faaliyeti için yetkilendirilen kişinin sorumluluğunda bertaraf edilir. Yüzey bertaraf tesislerinde bertaraf edilemeyecek seviyede aktivite konsantrasyonuna sahip madencilik atıkları bu Yönetmelik hükümlerine göre uygun bir bertaraf tesisinde bertaraf edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Gaz ve Sıvı Radyoaktif Atıkların Çevreye Salımı
Radyoaktif gaz ve sıvı atıkların bertarafı
MADDE 31 – (1) Tesisin, yetkilendirilen kişi tarafından belirlenen çevreye salım limitlerini aşmayan radyoaktif gaz ve sıvı atıkları, çevreye salımı gerçekleştirilerek bertaraf edilir.
(2) Radyoaktif gaz ve sıvı atıkların çevreye salıma uygun hale getirilmesi amacıyla gerektiğinde 26 ncı maddede belirtilen işleme adımı uygulanır.
(3) Yarı ömrü 100 günden kısa olan radyoizotoplar ile C-14 ve H-3 içeren radyoaktif maddelerin tıp, endüstri ve araştırma gibi alanlarda kullanılmaları sonucu meydana gelen atıkların ve nükleer yakıt çevrimi dışında oluşan radyoaktif atıkların çevreye salımı 2/9/2004 tarihli ve 25571 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyoaktif Madde Kullanımından Oluşan Atıklara İlişkin Yönetmelik gereğince gerçekleştirilir.
(4) Kanalizasyon sistemine bırakılacak, çevreye salım limitlerini aşmayan sıvı haldeki radyoaktif maddeler su içerisinde çözülebilir ve dağılabilir özellikte olur.
Doz kısıtları
MADDE 32 – (1) Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtilen radyasyondan korunmanın optimizasyonu ilkesi kapsamında halk için doz kısıtları her tesis sahası için Kurum tarafından belirlenir.
(2) Tesis çalışanlarına yönelik doz kısıtları faaliyet için yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir, takip edilir ve denetlenir.
(3) Doz kısıtları tesisin tasarımında dikkate alınır.
Çevreye salım limitleri
MADDE 33 – (1) Halk için Kurum tarafından tesisin işletme koşulları esas alınarak belirlenmiş doz kısıtları ve radyasyondan korunma optimizasyonu esas alınarak, gaz ve sıvılar için ayrı ayrı olmak üzere, yetkilendirilen kişi tarafından çevreye salım limitleri belirlenir. Nükleer tesislerde çevreye salım limitleri inşaat ve işletme için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur. Yetkilendirme aşamalarında bu limitlerin uygunluğu Kurum tarafından değerlendirilir. Kesinleşmiş değerler tesisin işletme sınır ve koşulları kapsamında yer alır.
(2) Çevreye salım limitleri her bir radyonüklit ya da radyonüklit grubu için aktiviteye ilişkin olarak yıllık limitler şeklinde tanımlanır. Yıllık limitlere ilaveten, gerektiğinde daha kısa dönemli limitler de belirlenebilir.
(3) Limitler belirlenirken tesisin radyasyondan korunma optimizasyonu çerçevesinde belirlenen kontrol teknikleri ile tesisin tüm işletme durumları ve işletmedeki potansiyel değişiklikler dikkate alınır.
(4) Limitler yeni işletime geçen bir tesiste ilk 3 yıl içinde, sonraki süreçte 5 yıldan az olmamak üzere yetkilendirilen kişi tarafından gözden geçirilir, gerekli ise yenilenir.
(5) Tesisin işletme durumlarında çevreye bırakılacak gaz ve sıvıların aktivitesi çevreye salım limitlerini aşamaz.
Çevreye salım limitlerinin aşılması
MADDE 34 – (1) Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında, çevreye salım limitlerinin aşılmasının planlandığı durumda, yetkilendirilen kişi tarafından durumun ayrıntıları ve salım gerekçeleri Kuruma sunularak, salım nedeniyle ve diğer kaynaklar da dikkate alınmak suretiyle kritik grupların alabileceği maksimum etkin dozların Radyasyon Güvenliği Yönetmeliğinde halk için verilen doz sınırlarının altında kalacağı gösterilir. Kurumun uygunluk değerlendirmesinin ardından salım gerçekleştirilebilir.
(2) Tesiste meydana gelen olağandışı olaylar kapsamında, planlanmayan salıma bağlı olarak limitlerin aşılması durumunda, yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirim yapılır, olayın nedenleri araştırılır ve gerekli önlemler alınır.
Kritik grup dozları
MADDE 35 – (1) İşletme aşamasından önce, tesis işletimi nedeniyle çevreye salımı planlanan radyoaktif gaz ve sıvıların özellik ve aktiviteleri, potansiyel salım noktaları ve yolları, yıllık toplam atık miktarı ve salım yöntemleri ve zamanlaması ile salımı gerçekleştirilen radyonüklitlerin neden olacağı toplum için ışınlanma yolları yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir. Planlanan salım nedeniyle, kritik grupların maruz kalacağı radyasyon dozları radyonüklitlerin çevrede birikimi göz önüne alınarak, işletmenin en son yılında alınabilecek maksimum yıllık dozlar olarak hesaplanır.
(2) Kritik grup dozları yaş grupları için ayrı ayrı hesaplanır.
(3) Tesis işletimi nedeniyle kritik grupların maruz kalabileceği dozlar Kurum tarafından belirlenen doz kısıtlarını aşamaz.
(4) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları, tesisin inşaat için yetkilendirme başvurusunda Kuruma sunulur.
(5) Salıma ilişkin bilgiler ve kritik grup dozları, tesisin işletme aşamasında Kurum tarafından belirlenen düzenli aralıklarla Kuruma raporlanır. Bu aşamada kritik grup dozları raporlanan döneme ilişkin ve kümülatif olarak belirlenir.
Radyoaktif gaz ve sıvılar ile çevrenin izlenmesi
MADDE 36 – (1) Tesisten çıkan radyoaktif gaz ve sıvıların çevreye salım limitlerine uygun olarak verildiğinin kontrolü amacıyla yetkilendirilen kişi tarafından atıkların çevreye salımı izlenir.
(2) İşletme koşullarında kritik grupların alabileceği maksimum dozlar yılda 10 µSv’i aşan tesislerde çevresel izleme programı uygulanır. Yetkilendirilen kişi, çevre doz hızının sürekli olarak ve hava, su, toprak ile çeşitli gıda örneklerindeki aktivite miktarlarının düzenli aralıklarla takip edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlamakla yükümlüdür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Radyoaktif Atık Tesislerinde Genel Esaslar
Yetkilendirme
MADDE 37 – (1) Radyoaktif atık tesislerine ilişkin faaliyetler yetkilendirmeye tâbidir.
(2) Radyoaktif atık tesisleri eğer nükleer reaktör ve nükleer yakıt çevrimi tesislerinden kaynaklanan atıklar ile nükleer madde içeren atıklar içeriyorsa nükleer tesis olarak, sadece radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerinden ortaya çıkan atıkları içeriyorsa radyasyon tesisi olarak yetkilendirmeye tâbidir.
(3) Radyoaktif atık tesislerinin işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve tesislerin bulunduğu sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması işlemleri yetkilendirmeye tâbidir.
Sorumluluklar
MADDE 38 – (1) Radyoaktif atık tesisinde, atık güvenliğine ilişkin hedef ve ilkelere uyulmasından ve tüm önlemlerin alınmasından, tesisin güvenli bir şekilde kurulması, işletilmesi, işletmeden çıkarılması veya kapatılması ve sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması ile ilgili süreçlerden yetkilendirilen kişi sorumludur.
(2) Kurum da dahil olmak üzere faaliyetle ilgili diğer tüm kişi, kurum ve kuruluşların etkinlikleri ve sorumlulukları yetkilendirilen kişinin bu sorumluluğunu hiçbir şekilde azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.
(3) Yetkilendirilen kişinin sorumluluklarının hangi koşullarda sona ereceği, Kurum tarafından verilen yetki çerçevesinde tanımlanır.
(4) Yetkinin askıya alınması veya iptal edilmesi yetkilendirilen kişinin sorumluluklarını sona erdirmez.
Yetkilendirilen kişinin temel yükümlülükleri
MADDE 39 – (1) Radyoaktif atık tesisleri ile ilgili faaliyetleri yerine getirmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişilerin temel yükümlülükleri şunlardır:
a) Yetkinin verildiği faaliyeti, ilgili mevzuata uygun olarak, Kurum tarafından tanımlanmış koşullar çerçevesinde radyoaktif atık güvenliğine öncelik vererek yürütmek,
b) Yetkinin verildiği faaliyeti bir kalite yönetim sistemi içerisinde yürütmek,
c) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin periyodik güvenlik değerlendirmelerini yapmak,
ç) Yetkinin verildiği faaliyetin Kurum tarafından denetlenmesinde işbirliğinde bulunmak,
d) Yetkinin verildiği faaliyete ilişkin olarak Kurumun talep ettiği tüm bilgi ve belgeleri sağlamak,
e) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında ilgili mevzuatta tanımlanan kayıtları tutmak ve raporlamaları yapmak,
f) Yetkinin verildiği faaliyet sırasında meydana gelebilecek olağandışı olayların Kuruma bildirimini yapmak,
g) Tesiste meydana gelebilecek olağandışı olaylara ilişkin olarak çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerin önlenmesi veya hafifletilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak.
(2) Bu yükümlülüklerin yanı sıra, Kurum radyoaktif atık tesisi için verdiği yetkilere ilişkin ek yükümlülükler tanımlayabilir.
(3) Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Dereceli yaklaşım
MADDE 40 – (1) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin tesisler veya faaliyetler, tesis veya faaliyetin çalışanlar, toplum ve çevre üzerinde yaratabileceği riskin boyutu ile orantılı bir seviyede dikkate alınır, incelenir ve değerlendirilir.
(2) Yetkilendirme için başvuran kişiler başvuru ile birlikte sundukları belgeleri faaliyetin potansiyel riskinin boyutuna uygun ayrıntıda hazırlar.
Güvenliğin gösterilmesi ve doğrulanması
MADDE 41 – (1) İnşaata başlamadan önce radyoaktif atık tesisinin tasarımında, işletmeye geçmeden önce inşa edildiği haliyle, işletmeden çıkarma veya kapatma faaliyetlerinde, normal koşullar altında ve kaza durumlarında, tesiste güvenlik hedeflerine ulaşıldığı analiz, rapor ve programlar aracılığıyla yetkilendirilen kişi tarafından belgelenerek gösterilir.
(2) Tesis işletmeye alındıktan sonra, bu belgeler Kurumun belirleyeceği sıklıkta işletme deneyimleri ve yeni güvenlik bilgileri ışığında yenilenir. İşletme sırasında radyoaktif atık tesisinin durumu ve çalışmasının işletme sınır ve koşulları ile uyumlu olduğu ve güvenlik hedeflerini sağladığı gözetim, denetim ve testler aracılığıyla doğrulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Radyoaktif Atık Tesislerinde Genel Güvenlik İlkeleri
Saha
MADDE 42 – (1) Radyoaktif atık tesisinin kurulacağı saha; çevre ve tesisin birbirlerine karşı olası etkileri ve acil durum planlarının uygulanabilirliği dikkate alınarak radyoaktif atık tesisi kurucusu tarafından belirlenir. Bu hususların değerlendirilmesinde tesisin tüm ömrü göz önünde bulundurulur ve bu hususlara ilişkin şartların güvenlik açısından kabul edilebilirliğinin sürdüğünü kontrol etmek için izleme ve gerektiğinde yeniden değerlendirme yapılır.
(3) Bertaraf tesisi kurulacak sahanın doğal bariyerlere sahip olduğu gösterilir.
Tasarım
MADDE 43 – (1) Radyoaktif atık tesisleri; çalışanlar, toplum ve çevrenin işletme ve kaza koşullarında radyasyondan korunmasının sağlanacağı, güvenli bir şekilde işletmeden çıkarılacağı veya kapatılacağı biçimde tasarımlanır.
(2) Tesis, depolanacak, işlenecek ya da bertaraf edilecek atıklara ilişkin toplam radyoaktif ve nükleer madde envanteri ve potansiyel radyolojik ve radyolojik olmayan tehlikeler dikkate alınarak tasarımlanır.
(3) Yapı, sistem ve bileşenler çevresel koşullar ve tesis ömrü dikkate alınarak ve atık muhafazasını ve tesis güvenliğini riske atabilecek malzeme ve çevre etkileşimlerini önleyecek şekilde tasarımlanır.
(4) Yapı, sistem ve bileşenler bakım, onarım, denetim ve testlerin yapılmasını kolaylaştıracak şekilde tasarımlanır.
(5) Tesiste yer alan yapı, sistem ve bileşenler fonksiyonları ve güvenlik açısından önemlerine göre sınıflandırılarak ilgili mevzuat, kod ve standartlara uygun olarak tasarımlanır. İşletme koşulları sırasında güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlere bir zarar gelmemesi tasarımda garanti altına alınır. Kazaların önlenmesi ve kaza koşullarında sonuçlarının hafifletilmesi için güvenlik sistemleri tasarımlanır.
İşleme ve depolama tesislerinin tasarımı
MADDE 44 – (1) Tesis tasarımında havalandırma, izleme, yangından korunma ve filtreleme gibi sistemlere yer verilir. Tasarımda radyolizin etkilerine karşı önlemler ile zırhlama ve sızdırmazlık gibi önlemler dikkate alınır.
(2) Radyoaktif atık depolama tesisleri atığın depolanacağı süre ile gelecekteki ve acil durumlardaki depolama gereksiniminde oluşabilecek artışlar dikkate alınarak tasarımlanır.
(3) Yüksek seviyeli radyoaktif atıkların işlendiği ve depolandığı tesislerin tasarımı, işletme ve kaza durumlarında, radyoaktif atığın izlenmesini ve kontrol altında tutulmasını sağlayabilecek sistemleri içerir. Bu tür tesisler, soğutmanın mühendislik tasarımları ve doğal konveksiyon gibi pasif soğutma sistemleri ile sağlanacağı ve soğutmanın yitirilmesi durumunda depolanan atığın zarar görmeyeceği şekilde tasarımlanır.
Bertaraf tesislerinin tasarımı
MADDE 45 – (1) Bertaraf tesisleri, radyoaktif atığın çalışanlar, toplum ve çevre üzerindeki olası etkilerinin Kurum tarafından belirlenen zaman süresince ve Kurum tarafından belirlenen seviyelerde tutulmasının sağlanacağı şekilde tasarımlanır.
(2) Tesis tasarımında, radyonüklitlerin hapsedilmesine ve çevreden yalıtılmasına olanak sağlayacak, işletme sırasında ve kapatma sonrasında etkin kalması planlanan çoklu bariyerler yer alır.
(3) Bariyerler güvenlik fonksiyonları vasıtasıyla, tesisin kapatma sonrası güvenliğini garanti edecek şekilde, fiziksel ve kimyasal olarak farklı ve birbirlerini tamamlayıcı olarak seçilir ve tasarımlanır.
(4) Tesis, kapatma sonrası dönemde kontrol, bakım ve izleme gibi aktif güvenlik önlemlerine devam edilmesini gerektirmeyecek ve güvenliği sağlamada bariyerler ve arazi kullanım kısıtlamasını içeren pasif güvenlik önlemlerinin yeterli olacağı şekilde tasarımlanır.
İnşa
MADDE 46 – (1) Radyoaktif atık tesisinin inşası başlamadan önce tesisin tasarımında temel güvenlik gereksinimlerinin yeterli düzeyde sağlandığı gösterilir.
(2) Görev, yetki ve sorumlulukların net bir şekilde tanımlandığı bir inşaat organizasyonu tarafından tesisin tasarıma uygun bir şekilde inşa edilmesi sağlanır.
(3) Tasarımda yer alan tüm yapı, sistem ve bileşenler kanıtlanmış ve kabul görmüş teknik yöntem ve prosedürler kullanılarak güvenlik sınıflarına uygun kalitede inşa edilir.
(4) İnşa sırasında tesis tasarımında güvenliğe ilişkin değişiklik yapılması gerektiğinde Kurumun belirlediği prosedürler çerçevesinde izin alınır.
İşletmeye alma
MADDE 47 – (1) Tesis işletilmeye başlanmadan önce, bir program çerçevesinde, yapı, sistem ve bileşenlerin fonksiyonlarının gereğince yerine getirildiği testlerle doğrulanarak, tesisin bir bütün olarak tasarım hedeflerine uygun bir şekilde inşa edildiği gösterilir. İşletmeye alma programı, uygulanabilirliği bu aşamada gösterilebilecek tüm işletme prosedürlerinin test edilmesini de içerir.
(2) İşletmeye alma öncesinde bir işletme organizasyonu oluşturulur. İşletici personelin işletmeye alma sırasında tesise özel eğitimleri almaları sağlanır. İşletmeye alma testleri tesisi işletmesi öngörülen personelin katılımıyla gerçekleştirilir.
İşletme
MADDE 48 – (1) Radyoaktif atık tesisinin tüm işletme durumlarında güvenli işletiminin çerçevesini çizen ve radyoaktif atık kabul kriterlerini de içeren işletme sınır ve koşulları yetkilendirilen kişi tarafından tanımlanır. Tesisin işletme sınır ve koşulları içerisinde işletilmesini sağlamak için gereken tüm önlemler yetkilendirilen kişi tarafından alınır. İşletme sınır ve koşullarında yapılacak her türlü değişiklik için ilgili prosedürler uyarınca Kurumdan izin alınır.
(2) Tesis, işletme organizasyonunu oluşturan yeterli sayıda, gerekli eğitimi almış nitelikli personel tarafından işletilir.
(3) Yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanan, tesisin işletimine yönelik tüm güvenlik ile ilgili plan, program ve prosedürler Kurum tarafından uygun görüldükten sonra uygulanır.
(4) Tesiste yapı, sistem ve bileşenlerin denetim, test, bakım ve onarımına özel önem verilerek tasarım gereklerini yerine getirmeyi sürdürmeleri sağlanır.
(5) Tesiste gerçekleştirilecek değişiklikler uygulanmadan önce güvenlik açısından değerlendirilir ve güvenlik ve emniyeti etkileyebilecek tüm değişiklikler için Kurum tarafından belirlenen prosedürler çerçevesinde izin alınır.
(6) Tesiste olabilecek kazalar sırasında uygulanmak üzere bir acil durum planı bulundurulur ve bu planın uygulanabilirliğinden emin olmak için düzenli aralıklarla tatbikatlar yapılır. Acil durum planı, kazanılan deneyimler doğrultusunda gözden geçirilir ve güncellenir.
İşletmeden çıkarma
MADDE 49 – (1) Radyoaktif atık işleme ve depolama tesislerini işletmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişiler tesisi işletmeden çıkarmakla yükümlüdür. Tesisin işletmeden çıkarılması faaliyetleri için güvenlik hedeflerinin sağlanmasını güvence altına alan bir işletmeden çıkarma programı oluşturulur ve uygulanır.
Kapatma
MADDE 50 – (1) Bertaraf tesislerini işletmek üzere Kurum tarafından yetkilendirilen kişiler tesisi kapatma ile yükümlüdür. Yetkilendirilen kişi tarafından kapatma sonrası güvenlik hedeflerinin sağlanmasını güvence altına alan uygun bir kapatma programı oluşturulur ve uygulanır. Kapatma programında kapatma sonrasında alınacak önlemlere ve uygulama periyoduna yer verilir.
(2) Tesis kapatılıp düzenleyici kontrolden çıkarılana kadarki tüm süreçte, çalışanlar, toplum ve çevrenin radyasyondan korunmasını sağlamak üzere tüm önlemler alınır.
(3) Tesisin güvenliği, tesis kapatılıp düzenleyici kontrolden çıkarılana kadarki tüm süreçte yetkilendirilen kişi tarafından aktif ve pasif güvenlik önlemleri alınması vasıtasıyla sağlanır.
Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılması
MADDE 51 – (1) Radyoaktif atık tesislerinin sahaları ve saha üzerindeki tesise ilişkin faaliyetler, sahaya ilişkin olarak alınan ilk yetkilendirmeden itibaren Kurumdan sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılma onayı alınana kadar Kurumun düzenleyici kontrolü altındadır. Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasından sahada süregelen faaliyete ilişkin olarak yetkilendirilen kişi sorumludur.
(2) Bertaraf tesislerinin sahaları, kapatma sonrası güvenlik önlemlerinin uygulanmasının ardından ve yalnızca kısıtlı kullanım amacıyla düzenleyici kontrolden çıkarılır.
(3) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının usul ve esasları Kurum tarafından düzenlenir.
(4) Sahanın düzenleyici kontrolden çıkarılmasının ardından yetkilendirilen kişinin sorumluluğu sona erer.
YEDİNCİ BÖLÜM
Nükleer Tesislerde ve Radyasyon Tesislerinde Radyoaktif Atık Yönetimi
Nükleer tesislerde radyoaktif atıkların yönetimi ve sorumluluklar
MADDE 52 – (1) Nükleer tesislere yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıklar ve kullanılmış yakıtların yönetimi tesis için yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır. Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, iflas etmesi ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
(2) Nükleer tesislere yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların ve kullanılmış yakıtların saha içi yönetim ile saha dışı taşıma, depolama, bertaraf ve gerekli ise kapatma sonrası izleme dahil tüm maliyetini karşılamak tesisi işletmekle yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
(3) Nükleer tesislerde kapsamı ve içeriği ilgili mevzuatta tanımlanan bir radyoaktif atık yönetimi programı oluşturulur ve uygulanır.
(4) Kullanılmış nükleer yakıtlar, nükleer tesis sahası dışına çıkarılmadan önce, nükleer tesis sahasında inşa edilmiş olan depolama tesislerinde geçici olarak depolanır. Sonrasında; nükleer tesis için yetkilendirilen kişi kullanılmış nükleer yakıtlarını bir saha dışı kullanılmış yakıt depolama tesisine veya radyoaktif atık tesisine devredebilir, yeniden işleme ve/veya bertaraf etme yoluna gidebilir veya başka bir ülkeye gönderebilir.
Radyasyon uygulamalarında ve radyasyon tesislerinde radyoaktif atıkların yönetimi ve sorumluluklar
MADDE 53 – (1) Radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerine yönelik faaliyetler sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların yönetimi ile ilgili olarak, 52 nci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında radyoaktif atıklar için belirtilmiş olan hususlar radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleri için yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
Sorumlulukların sona ermesi
MADDE 54 – (1) Nükleer tesisler ile radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesisleriyle ilgili bir faaliyet için yetkilendirilen kişinin radyoaktif atığa ilişkin sorumlulukları aşağıdaki durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesi ve yetkilendirilen kişi tarafından sunulan belgelerin esas alınarak bu durumun Kurum tarafından onaylanmasını müteakiben sona erer:
a) Radyoaktif atıklarını başka bir ülkeye geri gelmeksizin göndermesi,
b) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının altındaki radyoaktif atıklarını bertaraf etmesi,
c) Muafiyet ve serbestleştirme sınırlarının üstündeki radyoaktif atıklarını bir radyoaktif atık tesisi işletmek üzere yetkilendirilen kişiye devretmesi.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Denetimler ve Yaptırımlar
Denetimler
MADDE 55 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren radyoaktif atık yönetimine ilişkin faaliyetler ve tesisler Kurumun denetimine tabidir.
Yaptırımlar
MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelikte tanımlanan yükümlülüklerini yerine getirmeyen, yetki sınırlarını aşan veya ilgili mevzuatı ihlal eden gerçek veya tüzel kişilere tanınan yetkiler Kurum tarafından geçici veya sürekli iptal edilir.
(2) Gerekli durumlarda, Kurum adli ve/veya idari soruşturma başlatılmak üzere gerekli girişimlerde bulunur.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Mevcut radyoaktif atık tesisleri
MADDE 57 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, mevcut radyoaktif atık tesislerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yetkilendirilen kişi veya başvuru sahibi tarafından değerlendirilerek tam uyumu sağlayacak bir eylem planı oluşturulur ve Kuruma sunulur. Plan Kurum tarafından onaylandıktan sonra uygulanır.
Yürürlük
MADDE 58 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 59 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.
Bu Yönetmeliğin amacı; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakti Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakti Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun,2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu, 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu, 3497 sayılı Kara Sınırlarının Korunması ve Güvenliği Hakkında Kanun ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen hallerde ölen, yaralanan ve sakat kalanlara, bu Kanunlara göre nakdi tazminat verilmesi, aylık bağlanması ve yapılacak diğer yardımların esas ve usullerinin düzenlenmesidir.
Kapsam
Madde 2 – (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.)
Bu Yönetmelik;
(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) a) “İç güvenlik ve asayişin korunmasında, kaçakçılığın men, takip ve tahkikinde, trafik ve yol güvenliğini veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamada, güven ve asayişi ihlal eden eylemler nedeniyle yakalanan, gözaltına alınan, tutuklanan veya hükümlü bulunanların muayene ve tedavilerinde, kaçakçılığın men, takip ve tahkiki maksadıyla mayınlanmış sahaların temizlenmesinde, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 28 inci maddesinde belirtilen görev ve işlerin yerine getirilmesinde, Devlet istihbarat faaliyetlerinde, Devletin kara sınırlarının korunması ve güvenliğinin sağlanmasında ve terörle mücadele faaliyetlerinde görevlendirilen;”
(1) Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin,
(2) Türk Silahlı Kuvvetler mensuplarının,
(3) Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarının,
(4) Çarşı, mahalle ve kır bekçilerinin,
(5) Orman memurları ve personeli ile gümrük muhafaza memurlarının,
(6) Sağlık personelinin,
b) Güvenlik ve asayişi ihlal eden eylemlerle, kaçakçılığa ilişkin olayların soruşturma ve kovuşturma işlemlerini yürüten adli ve askeri hakimler, Cumhuriyet başsavcısı ve savcıları ile askeri savcı ve yardımcılarının,
(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) “c) Güven ve asayişi ihlal eden eylemler ile kaçakçılığa ilişkin eylemlerin önlenmesine yönelik görev yapan mülki idare amirlerinin,
(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) d) Tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakilleri ile ceza ve tutukevlerinin iç ve dış güvenliğini sağlamakla görevli bulunan personelin,”
e) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu olan ve yetkililerce kendilerine bu amaca yönelik görev verilen kamu görevlileri ve sivillerin,
f) İç güvenlik ve asayişin korunmasında veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki ile ilgili olarak güvenlik kuvvetlerine kendiliklerinden yardımcı olmuş ve faydalı oldukları yetkililerce tevsik edilmiş şahısların,
g) Devlet güçlerini sindirme amacına yönelik olarak yapılan saldırılara maruz kalan kamu görevlilerinin,
h) Yurt dışında sürekli görev veya her türlü geçici görev nedeniyle bulunan ve bu görevlerinden dolayı (görevleri sona ermiş olsa bile) yurt dışında tedhişe maruz kalan veya suikasta uğrayan Türk uyruklu kamu personelinin,
ı) Yukarıda sayılanların, yaptıkları görevler veya yardımlar sebebiyle saldırıya maruz kalan eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin,
bu görev ve yardımlarından dolayı veya görev ve yardımları sona ermiş olsa bile yaptıkları bu görev ve yardımları nedeniyle ya da devlet güçlerini sindirme amacına yönelik saldırı sonucu, derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma ve hastalık sonucu ölmeleri halinde 2330 sayılı Kanunda belirtilen hak sahiplerine verilecek nakdi tazminat ile dul ve yetimlerine bağlanacak aylıkların, sakat kalmaları halinde kendilerine verilecek nakdi tazminat ile bağlanacak aylığın, yaralanmaları halinde ise kendilerine verilecek nakdi tazminatın ve yapılacak öğretim ve sağlık yardımının esaslarını kapsar.
Anayasanın 92 nci maddesi veya Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar ya da 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 10 uncu maddesi gereğince görevlendirilenler ile yabancı ülkeler veya uluslararası sahalarda yapılan eğitim, tatbikat, manevra veya harekatta görev alanların, bu görevler sırasında vukuu bulması kaydıyla, ölmeleri, sakat kalmaları veya yaralanmaları halinde kendileri ile dul ve yetimleri hakkında da bu yönetmelik hükümleri aynen uygulanır.
2330 sayılı Kanun kapsamına giren bir olay nedeniyle ölen, sakatlanan veya yaralanan ve 2629 sayılı Kanuna göre tazminat ödenmiş olan personel veya kanuni yakınları, şartlarını taşımaları halinde, bu yönetmelikte öngörülen öğrenim ve sağlık yardımından yararlanırlar.
Hukuki dayanak
Madde 3 – Bu Yönetmelik 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi gereğince hazırlanmıştır.
İKİNCİ KISIM
Nakdi Tazminatın Ödenme Usulü ve Şekilleri
Nakdi tazminatın tesbitinde esas alınacak aylık
Madde 4 – Nakdi tazminatın tesbitinde esas alınacak aylık, tazminat verilmesine dair karar tarihindeki en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarıdır.
Ölüm hali
(Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Madde 5 – Ölüm halinde 4 üncü maddede belirtilen aylığın 100 katı tutarının;
a) Ölenin eş ve füruu veya yalnızca füruu ile içtima etmeleri halinde ve ölüm tarihinde sağ olan ana ve babasının her birine ayrı ayrı olmak üzere % 15’erlik kısmı ödendikten sonra kalanı içtima eden diğer mirasçılara ödenir. Ancak ana ve babaya verilen tazminat çocukların her birine ödenen tazminattan fazla olamaz.
b) Diğer hallerde miras hükümleri uygulanır.
Mirasçılara intikal edecek tazminatın hesap ve tahakkukunda veraset ilamı ile aile nüfus kayıt örneği esas alınır.
Sakatlanma hali
Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Sakatlanma halinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca belirlenecek sakatlık derecesine göre;
Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) a) Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği olmaksızın sürdüremeyecek şekilde malul olanlara 4 üncü maddede belirtilen aylığın 200 katı tutarında ödeme yapılır.
Madde 6 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) b) Diğer sakatlanma hallerinde 5 inci maddedeki tutar esas alınarak aşağıdaki cetvelde gösterilen oranlarda ödeme yapılır.
Sakatlık dereceleri, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 5510 sayılı Kanunla mülga hükümleri ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesi uyarınca vazife malulü olanlar hakkında uygulanan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre tespit edilir.
Sakatlık Derecesi Ödenecek Tazminat Yüzdesi
6 %25
5 %35
4 %45
3 %55
2 %65
1 %75″
Yaralanma hali
Madde 7 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Yaralanma halinde, kurumlarınca sevk edildikleri Devlet hastaneleri, askeri hastaneler, üniversite hastaneleri veya Adli Tıp Kurumu tarafından verilen adli muayene raporlarında belirtilen yaralanmaların en ağır olanı üzerinden (farklı teşhisler olması halinde) 5 inci maddedeki tutarın yaralanmanın;
a) Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olması halinde %3’ü, basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olmaması halinde %5’i oranında,
b) Vücutta kemik kırılmasına neden olması ve kırığın kişinin hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif derecede olması halinde %7’si, orta derecede olması halinde %10’u, ağır derecede olması halinde % 15’i oranında,
c) Kişinin yaşamını tehlikeye sokacak derecede olması halinde %20’si oranında,
d) Araz bırakması halinde %20’sini aşmamak şartıyla yaralanma derecelerinde belirtilen oranların iki katı tutarında,
ödeme yapılır.”
Avans
Madde 8 – (Değişik birinci fıkra: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Kesin raporun alınmasının uzayacağı yaralının tedavi gördüğü sağlık kuruluşlarınca verilecek rapordan anlaşılanlara, olay tarihinde ölüm nedeniyle ödenmesi gereken tazminatın % 1’i esas alınarak on katı tutarı bütçe dışı avans olarak ödenir.
Verilen bu avans, kesin rapor sonucu ödenecek olan tazminat miktarından düşülür.
Bağlanacak aylıklar
Madde 9 – (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) 2 nci madde kapsamında bulunanların aynı maddede belirtilen görevlerde sakat kalmaları veya ölmeleri halinde, ilgili sosyal güvenlik kurumunca aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Sakatlanarak emekliye ayrılanlara görev malullüğü aylığı bağlanır.
b) Emekli aylığı almakta iken sakatlananların almakta oldukları aylıkları görev malullüğü aylığına dönüştürülür.
c) Görevde bulunduğu sırada ölenlere bağlanması gereken görev malullüğü aylığı veya emekli iken ölenlerin aldıkları emekli aylığı görev malullüğü aylığına dönüştürülmek suretiyle dul ve yetimlerine intikal ettirilir.
Bu hallerde bağlanacak görev malullüğü aylığı %25 arttırılarak ödenir.
Ancak, 5434 sayılı Kanunun 5510 sayılı Kanunla mülga 64 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrasından yararlananlar için bu arttırma yapılmaz.
d) 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olmayanların (506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde belirtilen sandıklar dahil) sakat kalmaları halinde öğrenim durumlarına göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesi hükümlerine göre belirlenecek giriş derece ve kademeleri üzerinden (öğrenimi bulunmayanlar için ilkokul mezunu gibi) kendilerine, ölümlerinde dul ve yetimlerine 5434 sayılı Kanunun 5510 sayılı Kanunla mülga hükümlerine veya 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesine göre Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından görev malullüğü aylığı %25 arttırılarak bağlanır.
Ancak, bu madde gereğince Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca arttırılarak bağlanacak aylıklar hiçbir surette aynı derece, kademe ve ek göstergedeki emsaline 5434 sayılı Kanunun mülga 64 üncü maddesinin son fıkrası gereğince bağlanması gereken miktardan fazla olamaz.”
Sonradan meydana gelen yaralanma, sakatlanma ve ölüm
Madde 10 – 2 nci maddede sayılanlardan, görevleri ve yardımları sona erenlerin bilahare kendilerinin veya eş,füru,ana,baba ve kardeşlerinin yaralanmaları, sakatlanmaları,ölümleri halinde,bu hallerin evvelce ifa ettikleri hizmetten dolayı meydana geldiğinin mahkeme ilamı ile sübuta ermesi veya olay failinin saptanamamış yahut kaçak olması gibi sebeblerle mahkeme ilamı alınamayan hallerde, maruz kaldıkları halin evvelce ifa ettikleri hizmetler nedeniyle husule geldiğine dair savcılıklardan alınacak belgelere veya hizmet yaptıkları kurumdan alınan,olayın bu şahsın hizmeti ile ilişkisini gösteren yazılı belgelere dayanılarak saptanması halinde;ilgili kurumca tazminat ödenmesi,bağlı olduğu sosyal güvenlik kurumunca da aylık bağlanması işlemleri yerine getirilir.
Yaralanma veya sakatlanmadan sonra meydana gelen ölümlerde, ölümün 2 nci maddede belirtilen bir olay sonucu meydana gelen yaralanma veya sakatlanmaya bağlı olduğu tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu ile belirlenmiş bulunanlara da birinci fıkra hükmü uygulanır.
Nakdi tazminat ve aylığın etkisi
Madde 11 – 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenecek tazminat ile bağlanacak aylıklar, uğranılan maddi ve manevi zararlar karşılığı olup yargı mercilerinde bu amaçla açılacak davalarda hükmedilecek tazminatların hesabına esas olmak üzere ilgili kurumlarca (EK-A,B) deki kayıtlar tutulur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Nakdi Tazminat Verecek Makamlar, Nakdi Tazminat
Komisyonu ve Tazminatın Ödenme Usulü
Nakdi tazminat verecek makamlar
Madde 12 – 2 nci maddede sayılanların bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda ölmeleri, yaralanmaları veya sakat kalmaları halinde;
a) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen ve bu amaca yönelik görev verilen veya güvenlik kuvvetlerine kendiliklerinden yardımcı olan şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin tazminatları İçişleri Bakanlığınca,
b) Diğer kamu personeli ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin tazminatları bu personelin bağlı olduğu bakanlık veya kurum tarafından,
Ödenir.
Nakti tazminat komisyonu
Madde 13 – Bu Yönetmelikte belirtilen tazminatların ödenip ödenmemesi hususu ilgili bakanlık veya kurumca belirlenecek personel,maliye,hukuk ve sağlıkla görevli birim amirleriyle konu ile ilgili diğer yetkililerden oluşan bir komisyon tarafından incelenir.
Komisyon kararları ilgili bakanlık veya kurumun en üst amiri veya bunların yetkili kılacağı merci tarafından onaylanır.
(Ek: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Nakdi tazminat ödenmesine ilişkin işlemler, ilgili Bakan veya yetkili kılınan kişiler tarafından onaylandıktan sonra olayın 2330 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik kapsamına girmediği gerekçesiyle saymanlıklarca ödeme işlemi gecitirilemez.
Tazminatın ödenme usulü
Madde 14 – 13 üncü madde çerçevesinde onaylanan karar ve diğer belgeler, ilgili bakanlık ve kuruluşlarca kişinin özlük haklarının bağlı olduğu veya idarece uygun görülmesi halinde tazminatını almak istediği yerdeki kurum ve kuruluşlara gönderildikten sonra bu kurum ve kuruluşların saymanlıklarınca nakdi tazminat hak sahiplerine ödenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Öğrenim ve Sağlık Yardımı
Öğrenim yardımı ve esasları
Madde 15 – Ölenlerin veya çalışamayacak derecede sakat kalanların çocuklarının öğrenim yardımlarından faydalanma esasları aşağıda gösterilmiştir.
a) İlk ve orta öğretim kurumlarında;
1) Yatılı bölge okullarına sınavsız ve öncelikli alınırlar.
2) Devlete ait orta öğretim ve eğitim kurumlarının pansiyonlarından, Devlet parasız yatılı sınavını kazananlar gibi öncelikle yararlanırlar.
3) Devlete ait orta öğretim ve eğitim kurumlarından,özel kayıt koşullarına tabi olanların giriş sınavlarını kazanmak ve diğer kayıt şartlarını da taşımak koşuluyla 2 numaralı bend hükümlerinden yararlanırlar.
Yukarıda belirtilen ilk ve orta öğretim ve eğitim kurumlarından herhangi bir nedenle ayrılanlardan tazminat istenmez.
b) Yüksek öğrenim hakkını kazananlar; Devlete ait yurtlar ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilmekte olan krediden öncelikle yararlanırlar.
Her öğretim dönemi içinde iki defa sınıfta kalanlar yukarıdaki bentlerde yazılı hakları kaybederler.
Sağlık yardımı ve esasları
Madde 16 – Bu Yönetmelik kapsamında bulunanlardan, tedavi giderleri kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanmayanların tedavileri;Devlet,üniversite,Sosyal Sigortalar Kurumu hastaneleri ile askeri hastanelerde ücretsiz olarak yapılır.
15 inci madde ile bu madde hükümlerinden yararlanma hakkını taşıyanlar için (EK-C) belge düzenlenir. Bu belge hak sahiplerine,18 yaşından küçükler için veli veya vasisinin,18 yaşından büyük olanlara (18 yaş dahil) bizzat kendilerinin talebi üzerine nakdi tazminatı ödeyecek bakanlık veya kurum tarafından verilir.
BEŞİNCİ KISIM
Tahakkuka Esas Belgeler ve Belgeleri Düzenleyecek Makam
Tazminat tahakkukuna esas belgeler
Madde 17 – a) (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Yaralanmalarda;
1 – Olayın cereyan tarzını ve yaralanmaya konu teşkil eden durumu açıklayan ayrıntılı olay tutanağı,
2.–. (Değişik: 17/03/2013 – R.G. 28590) Yaralanmanın derecesini, araz bırakıp bırakmadığını, yaralının kaç gün iş ve gücünden geri kaldığını belirten, kurumlarınca sevk edildikleri Devlet hastaneleri, askeri hastaneler, üniversite hastanelerince verilen kesin sağlık kurulu raporları veya Adli Tıp Kurumu tarafından verilen kesin adli tıp raporları,”
3 – Görev emri (görev sözlü verilmiş ise yazı ile tevsik edilecek, yazılı ise emir sureti eklenecektir.)
b) Sakatlanmalarda, (a) fıkrasında belirtilen belgelere ek olarak; tam teşekküllü hastane sağlık kurulundan verilen ve ilgili sosyal güvenlik kurumunca sakatlık derecesi tesbit edilmiş kesin rapor,
c) (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.) Ölüm halinde, (a) fıkrasında belirtilen belgelere ek olarak; ölü muayene ve otopsi tutanağı, vukuatlı nüfus kayıt örneği, veraset ilamı,
d) Sonradan meydana gelen yaralanma, sakatlanma ve ölüm halinde (a), (b) ve (c) fıkralarında belirtilen belgelere ek olarak;
1 – Ölüm, yaralanma veya sakatlanmanın evvelce ifa edilen görev veya yapılan yardımlardan yahut bunların yakınları olmalarından dolayı meydana geldiğini belgeleyen mahkeme ilamı,
2 – Mahkeme ilamı alınamayan hallerde, savcılıklardan bu durumu açıklayan yazılı belge,
3 – Yukarıdaki belgelerin temin edilememesi durumunda, olayla ilgili olduğunu gösteren ve ilgili kurumlarca hazırlanan yazılı belgeler,
4 – Yaralanma veya sakatlanmalardan sonra meydana gelen ölümlerde, ölümün daha önce meydana gelen olay nedeni ile ortaya çıkan yaralanmaya ve sakatlanmaya bağlı olduğunu gösteren tam teşekküllü hastane sağlık kurulu kararının,
bulunması gereklidir.
Belgeleri düzenleyecek makamlar
Madde 18 – Tazminat tahakkukuna esas belgeler
a) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen kamu görevlileri ve diğer şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşleri için, bu amaca yönelik görev veren kamu kuruluşu,
b) Kendiliklerinden yardımcı olmuş şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşleri için yardımcı oldukları kamu kuruluşları,
tarafından düzenlenir.
ALTINCI KISIM
Çeşitli Hükümler
Tazminat ödenmeyecek haller
Madde 19 – (Değişik: 9/1/1996 – 96/7821 K.)
Bu Yönetmeliğin nakdi tazminat ödenmesi, aylık bağlanması, öğretim ve sağlık yardımları ile ilgili hükümleri; ölüm, sakatlanma ve yaralanmanın görevli kişinin kendi kasdı sonucu meydana geldiğinin idarece saptanması halinde uygulanmaz.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 20 – 3/5/1981 tarihli ve 8/2832 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 – (Ek: 11/7/1997 – 97/9598 K.)
Nakdi tazminat hak sahibine ödendikten sonra, aynı olay nedeniyle yeni bir sağlık raporu alınması veya Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce belirlenecek sakatlık derecesine göre ilk sağlık raporundaki kararın değişmesi halinde, önceden ödenen tazminat miktarı, ikinci rapor veya TÜrkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce belirlenen sakatlık derecesine istinaden son Nakdi Tazminat Komisyonu karar tarihi esas alınarak ödenecek tazminat miktarından aynen düşülür.
Yürürlük
Madde 21 – Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 22 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
EK – D
(9/1/1996 tarih ve 96/7821 sayılı Kararname ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
25/11/1992 TARİH VE 92/3393 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN YÖNETMELİĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN YÖNETMELİKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
Tarihi
Numarası
Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler
YürürlüğeGiriş Tarihi
9/1/199611/7/1997 17/03/2013
96/782197/9598 2013/4380
— –
13/2/19968/3/1995 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı olan 30/7/1997 tarihinde17/03/2013
Resmî Gazete Tarihi: 22.02.2018 Resmî Gazete Sayısı: 30340
OTOPARK YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10000'den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu Yönetmeliğin uygulanacağına dair idarelerce karar alınan bütün yerleşmelerde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapı ruhsatı düzenlenecek binalarda araçların yol açtığı parklanma ve trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerde otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarını düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37 nci ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Açık otopark: Tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine yapılan, zemini su geçirimli malzeme ile kaplanan, üzeri fotovoltaik paneller de içerebilen sundurma benzeri yapılar ile kapatılabilen araç park yerlerini ve otopark hizmetinin yürütülebilmesi için zorunlu olan 1 katı ve 6 m2’yi geçmeyen yönetim/güvenlik birimini içeren otoparkları,
b) Ada içi otoparkı: Elverişli imar adalarında, gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak ada içlerinde, imar planlarında düzenleme yapılmak suretiyle ilgili parsellerin ortak kullanımına yönelik düzenlenen otoparkları,
c) Bakanlık: (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,
ç) Bina otoparkları: Bir binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve taşıma araçları için bu binanın içinde veya bu binanın oturduğu parselde açık veya kapalı olarak düzenlenen otoparkları,
d) Birim otopark alanı: Bir aracın park etmesi için gerekli olan ve manevra alanları dâhil toplam park alanını,
e) Bölge otoparkları ve genel otoparklar: Bir şehir veya bölgenin mevcut ve gelecekteki şartları ile ihtiyaçları göz önünde bulundurularak imar planları ile düzenlenen ihtiyaca göre açık, kapalı ya da katlı olarak belediyeler veya diğer kamu kuruluşları ve özel kişiler tarafından yapılan ve işletilen otoparkları,
f) İdare: Sorumluluk alanlarına göre büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve valilikleri,
g) Mekanik otopark: Taşıtları asansör görevi gören düzlemler ile düşey veya yatay olarak hareket ettirebilen, gerektiğinde insan eliyle de kontrol edilebilen, yer altı veya yer üstünde yapılan ve kesintisiz güç kaynağı ile beslenmesi zorunlu olan ilgili ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan otopark sistemini,
ğ) Mevcut yapı: Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden veya yapımı tamamlanan yapıyı,
h) Otopark rampası: Zemin kotundan farklı kotta olan, otoparka giriş ve çıkışı sağlayan veya farklı otopark katlarını birbirine bağlayan eğimli geçiş yollarını,
ı) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Ortak otopark uygulaması: İmar adasındaki komşu parsellerin bahçelerinin daha etkin kullanılabilmesi amacıyla; ilgili her bir parsel için parsel maliklerinin tamamının muvafakati alınmak, her bir parsel sınırı korunmak ve bu sınırlara göre planda verilen yapılaşma koşulları ayrı ayrı uygulanmak kaydıyla, kot ve cephe sınırlamalarına bakılmaksızın ve parseller tevhit edilmeksizin vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine parsel numarası da belirtilmek suretiyle “komşu parsel ile ortak otopark alanı vardır” şeklinde belirtme konularak açık veya tamamen gömülü olup dilatasyonla ayrılmak kaydıyla kapalı olarak yapılabilen otopark uygulamalarını,
i) Park et-devam et otoparkı: Ana toplu taşıma istasyonu, durak ya da aktarma noktalarına, idaresince belirlenecek yürüme mesafesinde düzenlenen genel otopark alanlarını,
j) Taşıt asansörü: Taşıtların taşınması amacıyla ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılan asansörleri,
k) Yeraltı otoparkı: Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya tahsisli taşınmazların bahçelerinin, tamamen tabii zemin veya tesviye zeminin altında kalmak üzere, uygulama imar planı kararı ile belirlenmek ve mevcut ağaç dokusu ve zemin yapısı dikkate alınarak, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılmak, mevcut dokuya zarar vermemek ve ilgili standartları sağlamak şartı ile yapılan kapalı otoparkları, (2)
l) (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868)Yol üstü (Yol boyu) araç park yeri: Cadde ve sokak üzerinde, yaya kaldırımından ayrılmış cepte, yolun sağ tarafında veya refüjde yol standartlarına uygun şekilde yatay ve düşey işaretlemeler ile ayrılmış, kullanım süresi görülebilecek şekilde belirtilen, kullanım şartlarına ilişkin diğer hususlar idaresince belirlenen, motorlu veya motorsuz araçların park edebileceği alanı, ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar için ilgili diğer mevzuatta belirtilen tanımlar geçerlidir.
Genel esaslar
MADDE 4 –
(1) Otoparkla ilgili genel esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması, bu fıkranın (e) bendinde belirtilen durumlar haricinde zorunludur.
b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen bahçe mesafeleri bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç otopark olarak kullanılamaz.
c) Binanın kullanımı için yapılan otopark alanları, 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alan olarak yönetilir.
ç) Binek otoları için birim park alanı, manevra alanı dâhil en az 20 m2’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m2 üzerinden hesaplanır. Manevra alanı ve şekli dâhil park yerlerinin vaziyet veya kat planında gösterilmesi zorunludur. Taşıt asansörü ve mekanik sistemlerin kullanılması halinde birim park alanı, onaylı projesinde açıkça gösterilmek ve idaresince uygun görülmek kaydıyla daha az ölçülerde yapılabilir.
d) İmar planı ve parselasyon planlarında imar parsellerinin büyüklüklerinin otopark yapımını mümkün kılacak şekilde belirlenmesi esastır.
e) Otopark ihtiyacı kısmen veya tamamen parselinde karşılanamayan durumlar aşağıda belirtilmiştir:
1) (Değişik: RG-31/5/2019-30790) Parselin alan veya cephe boyutları nedeniyle otoparkın, bu Yönetmelikte belirtilen en az ölçülerdeki; park alanı, park etme düzeni, dönüş çapı, manevra alanı ve servis yolu alanlarının, tamamen veya kısmen, bodrum katlarda veya parselinde karşılanamadığının veya otopark rampasının bu Yönetmeliğe göre en çok eğim kullanılmasına rağmen parsel sınırından itibaren binanın derinliği boyunca ve buna ilave olarak derinliğe dik en fazla bir cephesi boyunca sağlanamadığının bir teknik raporla idarece tespit edilmesi,
2) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli tescilli taşınmaz kültür varlığı parselinde bulunup, ilgili mevzuat uyarınca otopark yapılamaması,
3) (Değişik: RG-31/5/2019-30790) Arazinin jeolojik ve topoğrafik yapısı, yer altı su seviyesinin yüksekliği gibi nedenlerle, tüm teknik tedbirler alınmasına rağmen, bodrum kat yapılamadığının ve parselinde otopark tesisinin mümkün olmadığının idarece tespit edilmesi,
4) Parselin, meskûn alanlarda yaya yollarından veya merdivenli yollardan ya da araç trafiğine kapatılmış yol veya yaya bölgelerinde kalan ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu tarafından otopark giriş-çıkışına izin verilmeyen yollardan cephe alması ve başka yollardan araç giriş ve çıkışının mümkün olmaması,
5) (Mülga: RG-7/9/2018-30528)
6) (Ek: RG-31/5/2019-30790) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Bitişik nizam parsellerde, bitişik binaların temellerinin alt kotundan daha aşağıya inilmesinin statik bakımdan risk içermesi nedeniyle otopark ihtiyacının parselinde karşılanamaması.
f) Otopark ihtiyacının, bu fıkranın (e) bendinde yer alan hükümler doğrultusunda bir kısmı veya tamamının parselinde karşılanamadığı binalarda karşılanamayan otopark miktarı;
1) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Komşu parsellerle ortak otopark uygulaması veya ada içi otopark uygulamaları şeklinde karşılanır.
2) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark olarak gösterilen yapı ya da bağımsız bölüm ile bu otoparkı kullanacak olan yapı ya da bağımsız bölümlerin tapularında ayrı ayrı süresiz irtifak kurulması, tapu kütüğünün beyanlar hanelerinde bu konuda belirtme yapılması kaydıyla; (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868)1500 metrelik yarıçap veya 2000 metrelik yürüme mesafesi içinde kamulaştırmaya konu olmayan başka parselden ya da binadan veya binaların zorunlu olarak ayrılması gerekenler haricindeki müstakil otopark olarak ayrılmaya müsait olan bölümlerinden veyahut ticari otoparklardan karşılanır.
3) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark ihtiyacı, (1) ve (2) numaralı alt bentlere göre de karşılanamayan parsellerde, ilgili idarelerce, 12 nci maddede yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek karşılanır.
4) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) (3) numaralı alt bende göre bölge otoparklarından tahsisin şekline, (2) numaralı alt bende göre başka parselde otopark yeri ayrılmasına ve irtifak kurulmasına ilişkin ilgili idarelerce usul ve esaslar belirlenebilir.
5) Otoparkı parseli dışında bulunan yapıların otopark yerleri ve adetleri, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerinde ve yönetim planlarında belirtilir.
6) (Ek: RG-25/3/2021-31434)(Değişik: RG-16/6/2022-31868) Sit alanlarında, mevzuat gereği parselde otopark ihtiyacının tamamen ya da kısmen karşılanamaması ve sit alanı sınırlarının 1500 metre yarıçapından veya 2000 metrelik yürüme mesafesinden daha fazla olması nedeniyle mevzuatı uyarınca bu mesafeler içinde başka bir parselde de otopark yeri karşılanamadığının idaresince tespiti halinde, karşılanamayan otoparka ilişkin gerekli yatay ve düşey işaretlemeler yapılmak suretiyle yol boyu otoparkı, cep otoparkı gibi yöntemlerle yol üzeri parklanma düzeni idaresince sağlanır.
g) Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. Bununla birlikte;
1) İmar planında yükseltilmiş veya viyadük olarak yer alan yollardaki parsel cephelerinden,
3) Mer’i imar planlarında yaya yolu ayrılmış ve UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı ile yayalaştırılması uygun görülen yollardaki parsel cephelerinden,
4) Demiryolu hemzemin geçitlerini kesen yollardan cephe alan ve demiryolu platformuna 40 metre kadar olan bölümdeki parsel cephelerinden,
5) Sinyalize kavşaklara erişen yollardan cephe alan parsellerin uzak köşesi, sinyalizasyona UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca aksine karar alınmadıkça 20 metre olan bölümlerdeki parsel cephelerinden,
6) UKOME ya da yerel trafik/ulaşım komisyonunca karar alınanlar hariç, dönel kavşak ve katlı kavşak kolları boyunca yer alan parsel cephelerinden,
otopark giriş çıkışı düzenlenemez.
ğ) Otoparklarda, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, 3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik, 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 15/5/1997 tarihli ve 22990 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik, 5/12/2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği hükümlerine uyularak gereken önlemlerin alınması, (Ek ibare: RG-25/3/2021-31434)erişilebilirlik mevzuat ve standartlarına uyulmak suretiyle engellilerin kullanımına yönelik düzenlemelerin yapılması zorunludur. Ayrıca, Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan ilgili tüm standartlara uyulur. Standartların bu Yönetmelikte belirlenen ölçü ve miktarlardan daha az olması halinde bu Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Bu düzenin sağlanmasından ve yürütülmesinden belediyeler ve valilikler sorumludur.
h) Bu Yönetmelikte idarelerce karar alınması öngörülen hususlarda, 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulmak koşuluyla uygulanacak şekli takdire ilgili idare yetkilidir. İmar planları ile veya idarelerce bu Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez.
ı) Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparkların giriş-çıkış ve asansörlerine en yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla, her 20 park yerinden birinin engelli işareti konularak engelliler için ayrılması zorunludur. Yol üstü otoparklarda engelliler için yapılacak düzenlemeler, trafik güvenliği esas alınarak yapılır.
i) Bütün otopark türlerinde otopark alanının %1’ inden az olmamak üzere ilave alan bisiklet ve motosiklet park yeri olarak ayrılır.
j) Kat mülkiyeti ve kat irtifakı tesis edilirken otopark olarak ayrılan alanların, gereken hallerde ilgili idare meclisinde bu yönde karar alınmak suretiyle eklenti olarak ilgili bağımsız bölüme tapuda tahsisi gerçekleştirilebilir. Eklenti otoparkların ortak alan olarak yönetilmesi hususu yönetim planında belirtilir. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Bu tür eklenti otoparklarda, aynı bağımsız bölüme ait iki otopark yerinin arka arkaya park düzeni şeklinde (birbirini engelleyebilecek şekilde) birlikte düzenlenmesi halinde tek bir manevra alanı gösterilmesi yeterli kabul edilir.
k) Varsa ulaşım ana planı ve/veya otopark ana planına uygun olmak koşuluyla ilgili idarenin uygun görüşü ve ilgili trafik veya ulaşım komisyonunun kararı ile yapım şekline göre açık, katlı ve kapalı otoparklar için geçerli hükümler yerine getirilmek kaydıyla işletme amaçlı otopark yapılabilir.
l) Yaya alanları, bisiklet yolları ve kaldırımlar otopark olarak düzenlenemez ve kullanılamaz.
m) Açık otoparkların tesis edildiği alanın zeminlerinde, yağmur suyu tahliyesi için uygun eğim verilir, yağmur suyunu toprağa geçiren malzemeler kullanılır.
n) İmar planları hazırlanırken bölge ve genel otopark yerleri, katlı otopark ve cep otoparkı düzenlenecek yerler konusunda Büyükşehirlerde UKOME, diğer yerlerde ilgili trafik komisyonunun görüşü alınır.
o) Yol üstü araç park yeri için ayrılması gereken alanın ölçüleri en az 2,5×5,50 metredir. Engelli araçları için 1/30 oranında park yeri ayrılır.
ö) Yol üstü otoparkı yapılacak yerler ile yapımına ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar, büyükşehir belediyelerinde UKOME, diğer belediyelerde yerel trafik/ulaşım komisyonu kararı alınarak idarelerce belirlenir, buna göre yol üstü otopark düzenlemeleri, uygulaması ve işletmesi yapılır.
p) Bölge ve genel otoparklar ile yol üstü otoparklarında kapasite, boş-dolu oranları gibi güncel verilerin kayıtlarının tutulması ve elektronik ortamlar da dâhil paylaşılmasına ilişkin usul ve esaslar idarelerce belirlenir.
r) 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyelerince ulaşım ana planlarının yapılması veya yaptırılması ve uygulanması esastır.
s) İlgili idareler, bu fıkranın (f) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamında kalıp bölge ve genel otoparklardan faydalanmak için müracaat edenlerin otopark sorununun nasıl çözümleneceğini, binanın hangi bölge veya genel otoparkından yararlanacağını 30 gün içinde bildirmekle yükümlüdür.
Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları
MADDE 5 –
(1) Bina ve parsel otoparklarının düzenlenme esasları aşağıdaki şekildedir:
a) İlgili idare varsa, UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu kararlarını göz önünde bulundurarak, imar planları ve kent ulaşım sistemini de esas alarak parselinde otopark yapılamayacak güzergâhları belirler. Bu alanlarda 4 üncü maddeye göre uygulama yapılır.
b) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Parselin otopark ihtiyacı bodrum katlarda, tamamen tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalmak ve üzeri ilgili ulusal ya da uluslararası standartlara göre ve asgari 30 cm toprak örtüsüyle yeşillendirilerek bahçe vasfının ortadan kaldırılmaması şartıyla binaların arka ve yan bahçe altlarının tamamında, ayrıca gereken durumlarda idarenin uygun görmesi halinde parsel sınırına 3 metreden fazla yaklaşmamak üzere ön bahçe zemini altında veya yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme kullanılmak ve bahçe vasfı ortadan kaldırılmamak kaydı ile bina arka ve yan bahçelerinde karşılanabilir.
c) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark giriş çıkışı ön bahçe mesafesi içinden de sağlanabilir. Otopark rampası parsel sınırı dışından başlatılamaz. Arka bahçede otopark yeri tefrik ve tesis edilebilmesi için yan bahçenin en az 3,00 metre olması veya bina içinden en az 2,75 metre genişliğinde geçiş yolu düzenlenmesi şarttır. Yan bahçede otopark yeri de tesis edilecekse bunun için yan bahçede tesis edilecek otopark yeri haricinde en az 3,00 metre yan bahçe kalması sağlanır. 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde tanımlanan ortak otopark uygulamalarında da en az 3,00 metre eninde geçiş yolu sağlanır.
ç) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Yerleşme bölgelerinde; binanın bodrum katları, tabii veya tesviye edilmiş zemin altı ile arka ve yan bahçelerde yeterli otopark yerinin teşkil edilememesi halinde, 5,00 metreden fazla ön bahçe mesafesi olan yerlerde, yeşil dokuya uygun ve su geçirimli malzeme ile bina cephesinden itibaren 2 metre dışında kalan kısmın, bina girişine ve varsa yaya kaldırımı sürekliliğine engel olmayacak şekilde açık otopark alanı olarak düzenlenmesi hususunda idareler yetkilidir. Tek bağımsız bölümlü (villa gibi) müstakil konut binalarında varsa yaya kaldırımı sürekliliğini engellememek ve ilgili idare onayı alınmak kaydı ile tüm bahçeler bu ölçülerle sınırlı olmaksızın açık otopark alanı olarak düzenlenebilir.
d) (Değişik: RG-31/5/2019-30790) Mevcut yapılarda parsel maliklerinin ilave otopark yapmak istediği durumlar ile birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerine göre otopark ihtiyacını karşılayamadığı idarece tespit edilen yeni yapılarda; ticari amaçla işletilmemek, 634 sayılı Kanun uyarınca muvafakat alınmak, ayrıca değişiklikten etkilenen bağımsız bölüm malikinin muvafakati alınmak ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkilememek kaydıyla arka bahçede binalara 2 metreden fazla yaklaşmamak, arka bahçe mesafesi içinde zemin kat yüksekliğini aşmamak, arka bahçe mesafesi dışında bina yüksekliğini aşmamak kaydıyla zemin üstü mekanik otoparklar ve/veya taşıt asansörü yapılabilir.
e) Ticaret alanları, ticaretin yapılabildiği karma kullanımlar ile ticaretin yapılabildiği konut alanlarında, binanın ihtiyacı olan otoparkını parsel veya bina bünyesinde karşılamak, otopark dışında hiçbir kullanım getirmemek, bahçe mesafelerini korumak şartıyla bağımsız bölüm olarak bodrum katlarında ve girişi zemin kattan da olabilen ticari amaçlı otoparklar yapılabilir. Ticari amaçlı dışa dönük olarak kullanılan otoparklarda 634 sayılı Kanun uyarınca parsel maliklerinin muvafakati ve UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu görüşü alınarak uygulama yapılır. Bu otoparkların, giriş ve çıkışlarının binanın kullanımına ait otoparklardan ayrı düzenlenmesi, tavan döşemelerinde ve diğer bağımsız bölümlere bitişik duvarlarında ilgili mevzuatına göre ses, ısı ve su yalıtımı yapılması, dışa bakan cephelerinin bina estetiğiyle uyumlu olması zorunludur.
f) İlgili mevzuat gereğince binanın serpinti sığınağı olarak kullanılmak üzere ayrılmış bölümleri, barış zamanında ilave otopark olarak kullanılabilir. Ancak binanın ihtiyacı olan otopark mahallerinin ayrı ayrı düzenlenmesi zorunludur. Sığınakların ilave otopark olarak kullanılabilmesi için tasdikli mimari projenin, araçların giriş-çıkış ve park etme düzeni açısından uygun olması gereklidir.
g) Otopark Yönetmeliği kapsamında kalan yerleşmelerin imar planlarında bu Yönetmeliğin uygulanamayacağına dair hüküm getirilemez.
ğ) Toplu konut inşaatlarında, sanayi ve depolama tesislerinde, kamu kurum ve kuruluşları, halkın toplu kullanımına açık alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro gibi yapılarda, ağız diş sağlığı merkezleri ve hastanelerde, otellerde, stadyum ve kapalı spor tesislerinde, üniversitelerde, düğün salonlarında otopark ihtiyacının bina bünyesinde veya parselinde ya da bu Yönetmelik kapsamında parselinde otopark teşkilinin mümkün olmaması halinde komşu parselde karşılanması zorunludur.
1) Otopark rampası ve sirkülasyon yolları üzerinde yapılacak otopark tefrişlerinde, otopark tefrişinden sonra kalan mesafenin, minimum rampa genişliğini sağlaması zorunludur.
2) Otopark giriş kapısı genişliği net 2,75 metreden az olamaz.
3) Otopark giriş kapısı yüksekliği net 2,00 metreden az olamaz.
4) Otopark iç yüksekliği kiriş altı dâhil olmak üzere hiçbir yerde net 2,10 metreden az olamaz.
5) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Umumi otoparklar ile kamyon, otobüs ve tır gibi ağır vasıtaların kullanımına mahsus otoparklarda rampa eğimi %15’ten fazla olamaz. Umumi otoparklar haricinde, otopark ihtiyacını bünyesinde karşılayan binalarda otopark rampası eğimi % 20’den fazla olamaz.
6) Otopark rampa genişliği 2,75 metreden az olamaz. Rampalar dönüş kısımlarında asgari 2.75 metre iç yarıçapında düzenlenir.
7) Umumi otoparklarda yapılacak 90 derecelik dönüş verilen yollarda, küçük araçlar için gidiş ve dönüş yolu genişlikleri toplamı 6,50 metreden az olamaz. Umumi otoparklar haricinde bu ölçü 6,00 metreden az olamaz.(Ek cümle: RG-25/3/2021-31434)Bu yol genişliği, 15 adetten az otoparkı bulunan binalarda tek yönlü olarak düzenlenmesi halinde, dönüşlerde yeterli genişlik sağlanmak kaydı ile 4,90 metreden az olmayacak şekilde belirlenebilir.
8) Otoparkların tefrişinde manevra alanı hariç, binek otoları için en az 2,40×4,90 metre, kamyonet ve panelvan için 3,00×6,00 metre, kamyon ve otobüsler için en az 4,00×12,00 metre ölçüsü esas alınır.
9) Birim otopark alanlarının uzun kenarı en az 4,90 metre, kısa kenarı ise engelliler için en az 3,50 metre diğerleri için en az 2,40 metre genişliğinde olmak zorundadır.
ı) Otoparklarda taşıt asansörü yapılabilir. Ancak yangına karşı gereken tedbirlerin alınması, giriş-çıkışların yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi zorunludur. Taşıt asansörünün hizmet vereceği binalarda yedek elektrik jeneratörü bulundurulması ve yapı kullanma izni aşamasında bu asansörlerin ilgili idarelerin yetkili birimlerince çalışıp çalışmadığının denetlenmesi ve buna göre yapı kullanma izninin verilmesi gerekmektedir.(Ek cümle: RG-25/3/2021-31434)Mekanik otoparklar ile taşıt asansörü bulunan otoparklarda (h) bendinde belirlenmiş olan ölçüler yerine idaresince uygun görülmek kaydıyla tasarımda farklı ölçüler kullanılabilir.
i) Bina ve parsel otoparklarının amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi halinde, bina veya yapı yönetimi tarafından ilgili idaresine bildirimde bulunulur.
j) (Ek: RG-25/3/2021-31434) Zorunlu otopark adedi 20 ve üzeri olan yeni yapılacak yapılara ilişkin yapı ruhsatı başvurularında zorunlu otopark alanlarının 1 adetten az olmamak üzere en az % 5’inin, ilgili standartlara göre şarj ünitesi dâhil elektrikli araçlara uygun olarak düzenlenmesi şartı aranır.
Bölge ve genel otoparkların düzenlenme esasları
MADDE 6 –
(1) Bölge otoparkları ve genel otoparklar, imar planlarında bu kullanımlara ayrılan yerlerde ve plan esaslarına uygun olarak yer üstünde veya altında açık, kapalı veya çok katlı olarak gerektiğinde mekanik sistemler de kullanılarak yapılır.(Ek cümle: RG-25/3/2021-31434) Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi gibi alanları artırıcı fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planında değişiklik gerektirmez.
(2) Bölge otoparklarında mekanik otopark sistemleri kullanılması halinde, bu sistemler teknik, mekanik ihtiyaçları göz önünde bulundurularak ilgili idarelerin uygun görüşü doğrultusunda ilgili standartlara göre yapılır ve mekanik otopark sistemlerinin bulunduğu kısımlarda bu Yönetmelikte belirlenen ölçülere uyulmayabilir.
(3) Valilik veya belediyeler tarafından yaptırılan bölge ve genel otoparkların denetim, bakım, onarım ve işletilmesi valilik veya belediyelere aittir. Bu hizmetler için alınacak ücret valilik veya belediyelerce tespit edilir. Bölge ve genel otoparkların yapımı, bakımı, onarımı ve işletilmesi üçüncü şahıslara verilebilir.
(4) Ana arter yollarda cadde altı, imar mevzuatının izin verdiği meydan, yeşil saha ve parklar ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca uygun görülen, (Değişik ibare: RG-31/5/2018-30437)Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim tesis alanlarındaki projeler için düzenleme ve onaylar Milli Eğitim Bakanlığına ait olmak üzerebu kuruluşlara ait veya tahsisli taşınmazların bahçelerinde; tamamen tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kalan kısımlarda, otopark giriş ve çıkışlarında can ve mal güvenliğinin sağlanması, giriş ve çıkışların bu alanların giriş ve çıkışlarından ayrı olması ve kullanımını etkilememesi koşullarıyla, mevcut ağaç dokusu dikkate alınarak; korunması gerekli ağaçlara hiçbir şekilde zarar verilmemesi, ağaçlandırma ve bitkilendirme için yeterli derinlikte toprak örtüsü bırakılması ve standartların sağlanması kaydıyla bölge ve genel otopark yapılabilir. Yer altı otoparkları, her durumda trafik tedbirleri alınarak ve yerel trafik etütleri yaptırılmak kaydıyla; trafik yükü hesaplanarak planlanır ve projelendirilir. Bu tür otoparkların yapımı için kurumlar arası (idare ve ilgili kurum) mutabakat ve konuyla ilgili UKOME ya da trafik/ulaşım komisyonu kararı alınması gerekir.
(5) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Yeni yapılacak olan bölge ve genel otoparklar ile AVM’lere ait otoparklarda en az %10 oranında otopark yerinin ilgili standartlara göre elektrikli araçlara uygun olarak (şarj ünitesi dâhil) düzenlenmesi şartı aranır. Otuzbin metrekareden büyük AVM’lerde kurulacak şarj ünitelerinden en az birinin, yetmişbin metrekareden büyük AVM’lerde ise en az ikisinin ilgili standartlara göre hızlı şarj kapasitesine sahip olması gerekir. İhtiyaca göre elektrikli araç otopark yeri sayısının artırılması hususunda idarelerce karar alınabilir.
(6) (Ek: RG-25/3/2021-31434) Büyükşehir belediyesi kapsamında olan yerlerde genel otoparkların yapım, bakım ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar büyükşehir belediyelerince belirlenir.
Park et-devam et otoparklarının düzenlenme esasları
MADDE 7 –
(1) Araçların şehir merkezine yönlendirilmemesi amacıyla, şehrin merkezi alanları dışında çeperlerinde yer alan ana toplu taşıma istasyonu, durak ya da aktarma noktalarına idaresince belirlenecek yürüme mesafesi içerisinde park et-devam et otopark alanları tesis edilir. Büyükşehir belediyelerince yapılması zorunlu olan ulaşım ana planlarında park et-devam et otopark alanları gerekli detayları ile birlikte belirtilir. İmar planları hazırlanırken ulaşım planları dikkate alınır.
(2) Park et-devam et otopark alanlarına sadece binek taşıtlar, hafif ticari araçlar, motosiklet ve bisikletler park edebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Planlama ve Uygulama Esasları
Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları
MADDE 8 –
(1) Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları Ek-1’de yer almaktadır.
(2) Belirlenen otopark miktarları en az miktarlar olup, bu miktarlar ve kullanım çeşitlerinin alt türleri yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak; büyükşehir sınırları içinde büyükşehir belediyelerince resen ya da ilçe belediyelerinin önerileri doğrultusunda büyükşehirlerin meclis kararı ile, diğer belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, bunların dışında ilgili idarelerce artırılabilir. (Değişik cümle: RG-7/9/2018-30528) Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m2’den küçük olan parseller ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında kalan parsellerde otopark ihtiyacının en az yarısının parselinde karşılanabilmesi halinde konut kullanımına ait asgari otopark ihtiyacı %50 oranına kadar azaltılabilir. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Alanı 120 m2 den küçük olup kat adedi 3 ve üzeri olan mevcut parsellerin otopark ihtiyacı, talep edilmesi halinde otopark bedeli alınmak suretiyle genel veya bölge otoparklarından karşılanır.
(3) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark sayısı, açık tesislerde parsel alanı üzerinden, meskenlerde bağımsız bölüm brüt alanı üzerinden, diğer yapılarda ise emsal hesabına konu alan üzerinden belirlenir.
(4) Hesaplama sonunda bulunan sayının kesirli olması halinde bir üst değer esas alınır.
(5) Birden fazla amaçlı binaların farklı bölümleri için, Ek-1’de belirtilen kendi kullanım çeşidine göre tespit edilen otopark miktarı uygulanır. Kullanımları gereği otel, hamam, sauna gibi bünyesinde farklı fonksiyonlar bulunduran yapılardaki asıl kullanımın tamamlayıcısı niteliğini taşıyan hacimler için asıl kullanım çeşidine göre otopark miktarı belirlenir. Ancak bünyesinde kongre merkezi bulunduran otellerin otopark ihtiyacı, otel ve kongre merkezi için ayrı ayrı hesaplanır.
(6) Ek-1’de bulunan tabloda yer almayan kullanım türlerine ilişkin otopark sayıları, varsa öncelikle ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak veya tabloda yer alan benzer kullanımlar dikkate alınarak idaresince belirlenir.
Beş yıllık imar programları
MADDE 9 –
(1) Onaylı imar planında tespit edilen bölge ve genel otoparklarının uygulama döneminde ilgili idarelerce gerçekleştirilecek 5 yıllık imar programlarına alınması gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uygulama ve Denetim
Yapı ruhsatı ve kullanma izinlerinin verilmesi
MADDE 10 –
(1) Yapılacak yapılara bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre otopark yerleri ayrılmadıkça yapı ruhsatı, bu otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe de yapı kullanma izni verilemez. (Ek cümleler: RG-21/10/2021-31635) Ancak, afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapıların bulunduğu 250 m2 ve daha küçük parsellerde yapılacak olan ve otopark ihtiyacı 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (e) bendi ile (f) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentleri uyarınca karşılanamadığı tespit edilen yeni yapılara ilişkin yapı ruhsatı başvuruları, otopark bedelinin %25’inin müracaat sırasında ödenmesi kaydı ile karşılanır. Bu yapılara ait otopark yerleri bölge otoparkından karşılanacak şekilde idarelerce planlanır. Bu yapıların, bölge otoparkları yapılıp yer tahsisi yapılmadan önce tamamlanmaları halinde otopark ihtiyacı, mesafe koşulu olmadan varsa genel otoparklardan veya gerekli yatay ve düşey işaretlemeler yapılmak suretiyle yol boyu otoparkı, cep otoparkı gibi yöntemlerle mümkün olan en yakın mesafede parklanma düzeni şeklinde geçici olarak idaresince sağlanır ve bu husus belirtilmek suretiyle yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu şekilde sağlanacak parklanma düzenine ve işletilmesine ilişkin usul ve esaslar idaresince belirlenir. Otopark bedelinin kalan %75’i bölge otoparkının idarelerce karşılanmasına müteakip 30 gün içinde parsel maliklerinden tahsil edilir ve bu konuda tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılır.
(2) Otopark miktarının, engellilere ayrılanlar da dâhil, araçların park etme düzeni ve tefrişinin, varsa parsel sınırından itibaren otopark rampasının, trafik akışının ve tesis kapasitesinin yapının onaylı mimari projesinde sayısal değerleri ile birlikte gösterilmesi zorunludur.
Otoparkların amacı dışında kullanılamayacağı
MADDE 11 –
(1) Yapı kullanma izni alındıktan sonra otopark yerleri plan ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka amaçlara tahsis edilemez.
(2) İdareler, bina otoparklarının kullanımını engelleyici her türlü ihlalleri önlemekle yetkili ve görevlidirler. Aksi uygulamalarda 3194 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.
(3) İlgili idareler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden sonra yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılardaki otoparkların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını, yapı kullanma izin belgesi tarihinden itibaren beş yıl içerisinde denetlemekle, büyükşehir belediyeleri de, 5216 sayılı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca bu denetimin yapılıp yapılmadığını takip ile yükümlüdür. Valilikler, bu denetimlerin belediyeler veya büyükşehir belediyelerince yapılmadığının tespiti halinde, gerekli denetimleri yapmaya ve görevini ihmal eden idareler hakkında İçişleri Bakanlığına bildirimde bulunmaya yetkilidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Otopark Bedeline İlişkin Hükümler
Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili
MADDE 12 –
(1) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca alınacak otopark bedelinin tespiti, tahakkuku ve tahsilinde bu maddede belirtilen esaslara uyulur.
(2) Otopark bedelinin hesabında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen birim park alanları ile Ek-1’de belirtilen otopark sayısı esas alınır.
(3) Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ilgili idareler tarafından belirlenir.
(4) Otopark bedelleri kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır.
(5) (Mülga: RG-25/3/2021-31434)
(6) (Mülga: RG-25/3/2021-31434)
(7) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının ilgili idarece karşılanması zorunludur. İdarelerce bedel alınmış olan parseller için bölge otoparkları ruhsat tarihinden itibaren en geç (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868)5 yıl içinde tamamlanmak zorundadır.
(8) Tahsis edilen alanın kamulaştırılması veya herhangi bir nedenle kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeni bir otopark alanı tahsis edilir. Yapı ruhsatının iptali durumunda otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir.
(9) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Otopark bedelinin % 25’i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden, bakiyesi ise yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydı ile en çok (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868)otuz altı ay içinde altı eşit taksitte ve kalan taksitlerin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tahsil edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında %25’lik peşin ödenen kısım haricindeki ödemelere ilişkin taahhütname alınır. Taksitle ödenecek %75’lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez.
(10) Tahsilat makbuzunda, yapının ada ve parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı da belirtilir. Bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur.
(11) Bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dâhilinde otopark yeri bölge veya genel otoparklardan karşılanacak yükümlülerden alınacak otopark bedelinin hesabına ve tahsiline ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır:
a) Gerekli görülmesi halinde yerleşme bölgeleri, il genel meclisi veya belediye meclisi tarafından 5 gruba ayrılır ve her grup için aşağıda gösterilen hesap şekli uygulanır:
1) 1. Grup için, tarifedeki bedelin %100’ü,
2) 2. Grup için, tarifedeki bedelin %90’ı,
3) 3. Grup için, tarifedeki bedelin %80’i,
4) 4. Grup için, tarifedeki bedelin %70’i,
5) 5. Grup için, tarifedeki bedelin %60’ı,
Otopark bedeli olarak alınır. (Değişik cümle: RG-16/6/2022-31868) İlgili idareler meclis kararı almak suretiyle, bu maddede belirtilen grup sayısını azaltmaya ve bedel hesabına ilişkin oranları arttırmaya yetkilidir.
b) Birim otopark bedeli : ( A + B ) x 20 x Y formülü ile hesaplanır.
c) Formülde verilen;
1) A : Birim otopark bedeli arsa payını ifade eder. Belirlenen arsaların 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca her yıl için yeniden belirlenen değerinin planda belirlenen katlar alanı hesabına konu alana bölünmesi ile tespit edilir.
2) B: Birim otopark bedeli yapı payını ifade eder. Yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için, (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868)Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde yer alan otoparka ait birim fiyatlara karşılık gelen bedeli ifade eder.
3) 20: Binek otolar dikkate alınarak belirlenen manevra alanı dahil en az birim park alanını ifade eder.(Ek: cümleRG-25/3/2021-31434)Mekanik ve asansörlü otoparklarda birim park alanı, onaylı projesinde gösterilen ölçüde alınabilir.
4) Y: (a) bendinde belirtilen ve Meclis Kararı ile belirlenen yerleşme bölgelerinde ayrılan gruplara göre uygulanacak oranı (%100, %80 … gibi) ifade eder.
Otopark hesabından yapılacak harcamalar
MADDE 13 –
(1) Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında (Ek ibare: RG-16/6/2022-31868)bölge ve genel otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanılır. Bu meblağ, öncelikle parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan ancak otopark bedeli ödeyen parsellerin bulunduğu mümkün olan en yakın sınırlar içinde kullanılır.
(2) Otopark hesabında toplanan meblağ (Ek ibare: RG-16/6/2022-31868)bölge ve genel otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
(3) Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerce hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hak ediş raporuna göre belediyesinin yazılı talimatı üzerine ilgili bankaca hak sahibine ödenir.
(1) 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği ile 30/12/1993 tarihli ve 21804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Sorumlu idare
MADDE 15 –
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında yetki ve sorumluluk, alanlarına göre, belediyeler ve valiliklerdedir.
(2) Bu Yönetmelik ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclisine, belediye encümenine ve belediye başkanlığına verilen yetkiler, belediye mücavir alan sınırları dışında valilik görev alanında kalan alanlarda, il genel meclisi, il encümeni ve il özel idareleri tarafından kullanılır.
İmar planları
GEÇİCİ MADDE 1 –
(1) Belediye veya valilikler, imar planı sınırları içerisinde kalan alanlardaki yerleşmenin projeksiyon nüfusunun otopark ihtiyacını tespit ederek, bu ihtiyacın karşılanması amacıyla bölge otopark alanı oluşturmaya yönelik imar planı revizyonlarını veya değişikliklerini en geç iki yıl içinde yaparlar. Planların yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere beş yıllık imar programını hazırlayarak bu süre içerisinde uygularlar.
İdarelerce belirlenecek usul ve esaslar
GEÇİCİ MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra, idareler bu Yönetmelik ile kendilerine tespit yetkisi verilen konular ile ilgili usul ve esasları belirlerler.
(2) 14 üncü madde kapsamında yürürlükten kaldırılan mevzuat ile tespit yetkisi verilen konulara ilişkin idarelerce düzenlenen esaslar, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren altı ay içerisinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir. Bu yükümlülük belediyelerce yerine getirilinceye kadar uygulamalar bu Yönetmelik doğrultusunda yapılır.
İşlemleri devam eden yapılar
GEÇİCİ MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce mevzuata uygun olarak alınmış ruhsata göre inşasına başlanıp devam eden yapılar ile yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı ve emsali, bağımsız bölüm sayısı ve kat sayısı artışı ile kullanım amacı değişikliği olmaksızın tadilat yapılacak yapılarda talep edilmesi halinde bu ruhsatın düzenlendiği Yönetmeliğe göre uygulama yapılır. (Ek cümle: RG-31/5/2019-30790) Yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı, emsali, bağımsız bölüm sayısı, kat sayısı artışı ile kullanım amacı değişikliği olacak şekilde tadilat yapılacak yapılarda ise artış veya değişikliğe konu alan üzerinden artan otopark ihtiyacı, parselde ya da binada karşılanamaması halinde otopark bedeli alınmak suretiyle genel veya bölge otoparklarından karşılanır.
(2) (Değişik: RG-25/3/2021-31434) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce; noter onaylı kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmış olan, mevzuata uygun şekilde yapı ruhsatı başvurusu yapılmış olmasına rağmen idaresince yapı ruhsatı düzenlenmemiş olan ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım ihale tarihi veya kararı alınmış ya da yapım ihalesi yapılmış olan yapıların ruhsat işlemleri, talep edilmesi halinde 31/12/2021 tarihine kadar 14 üncü madde ile yürürlükten kaldırılan Otopark Yönetmeliğine göre sonuçlandırılır.
(3) (Ek: RG-7/9/2018-30528) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, noter onaylı inşaat yapım sözleşmesi (Değişik ibare: RG-7/12/2018-30618) düzenlenmiş ve imar durum belgesi alınarak yapı ruhsatı başvurusu yapılmış olan yapılarda talep edilmesi halinde, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmeliğe göre uygulama yapılır.
Geçiş dönemi
GEÇİCİ MADDE 4 –(Ek: RG-7/12/2018-30618)
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra yapılan yapı ruhsatı başvuruları; talep edilmesi halinde, (Değişik ibare: RG-19/12/2020-31339) 31/3/2021 tarihine kadar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmeliğe göre sonuçlandırılır.
(2) (Ek: RG-25/3/2021-31434) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan “% 5” oranı, 1/1/2023 tarihine kadar “%2” olarak uygulanır.
(3) (Ek: RG-25/3/2021-31434) 6’ncı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “%10” oranı, 1/1/2023 tarihine kadar “%5” olarak uygulanır. Bu tarihe kadar hızlı şarj kapasitesi zorunluluğu aranmaz.
(4) (Ek: RG-16/6/2022-31868) 10 uncu maddenin birinci fıkrasında yer alan “250 m2” ibaresi; fıkrada belirtilen yapılardan bitişik nizam olanlar için 1/7/2023 tarihine kadar “350 m2” olarak uygulanır.
Yürürlük
MADDE 16 – (Değişik: RG-7/9/2018-30528)
(1) Bu Yönetmelik 15/9/2018 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare: RG-16/6/2022-31868) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.
furkanlardanismanlik.com 