Resmi Gazete Tarihi: 02.05.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26156
ÖZEL MESLEKİREHABİLİTASYON MERKEZLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; özürlülerin yetenekleri doğrultusunda yapabilecekleri bir işte verimli kılınarak ekonomik ve sosyal refahının sağlanması amacıyla kurulacak özel mesleki rehabilitasyon merkezlerinin açılışı, denetlenmesi ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişilerce özürlülere yönelik olarak açılacak olan özel mesleki rehabilitasyon merkezlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 1/7/2005tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Kurs: Mesleki rehabilitasyon merkezlerinde herhangi bir mesleği olmayan ya da bir mesleği olmakla birlikte mesleğinde iş bulamayan Türkiye İş Kur il müdürlüklerine kayıtlı özürlü işsizler veya mesleğinde yeterli olmayan özürlüler için düzenlenen mesleki eğitim faaliyetlerini,
b) Kurucu: Özel mesleki rehabilitasyon merkezi açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiyi,
c) Merkez: Özel mesleki rehabilitasyon merkezini,
ç) Mesleki rehabilitasyon: Özürlülerin işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan, ilgi ve yeteneklerine uygun mesleklerde yetiştirilerek istihdamlarını kolaylaştırmak ve mesleklerinde ilerlemelerini sağlamak amacıyla devamlı ve koordinasyon içinde sosyal ve tıbbi rehabilitasyon, mesleki rehberlik, mesleğe hazırlık, meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimi, işe yerleştirme ve takibini,
d) Özürlü: 18/3/1998tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olarak çalışma gücünün en az yüzde kırkından yoksun olduğu belgelenenleri,
e) Özel öğretim kurumları mevzuatı: 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 23/6/1985 tarihli ve 18790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve 22/7/2005 tarihli ve 25883 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Kurslar Yönetmeliğini,
f) Özel mesleki rehabilitasyon merkezi: Mesleki rehabilitasyon hizmetini vermek üzere kurulan gündüzlü kuruluşu,
g) Sorumlu müdür: Özel mesleki rehabilitasyon merkezinin idari, mali, hukuki ve mesleki tüm işleyişinden sorumlu olan yöneticiyi,
ğ) Sosyal rehabilitasyon: Özürlü kişilere evde, merkezde ve sosyal çevrelerinde psiko-sosyal uyumlarını desteklemek ve sorunlarında yardımcı olmak, resmi/resmi olmayan kurumlarla etkin bir iletişim kurmalarını sağlamak amacıyla yapılan çalışmaları,
h) Yararlanıcı: Özel mesleki rehabilitasyon merkezleri tarafından gerçekleştirilen mesleki rehabilitasyon hizmetleri ve kurs programlarına katılan özürlüleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkez Açma, Devir, Nakil ve Kapatma
Merkez Açma, Devir, Nakil ve Kapatma
MADDE 5 – (1) Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezinin açılması,devri, nakli, kapatılması ve personel görevlendirmesi işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları mevzuatına göre yürütülür. Ancak, özel mesleki rehabilitasyon merkezinin açılabilmesi için Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerinden de uygun görüş istenir.
(2) Merkeze, başvuruda daha sonra ilave edilecek özür grupları için de ayrıca izin alınır. Hizmet verilecek her bir özür grubu için rehabilitasyon ve kurs programı hazırlanır. Merkezin fiziksel şartları ve donanımı hizmet verilecek her bir özür grubuna uygun şekilde düzenlenir.
(3) Mesleki eğitimini tamamlayan özürlülerin merkez tarafından Türkiye İş Kurumuna kayıt yaptırılması için bildirilmesi gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezde Uygulanacak Rehabilitasyon Hizmetleri ve Kurs Programları
Merkezde uygulanacak rehabilitasyon hizmetleri ve kurs programları
MADDE 6 – (1) Merkezde verilen hizmetler aşağıda belirtilmiştir;
(a) Fizyoterapi ve rehabilitasyon: Yararlanıcının mevcut fiziksel ve zihinsel yetenek seviyesi, sağlık problemleri, ilgileri ve becerileri belirlenir, tıbbi değerlendirme, mobil değerlendirme ve mesleki rehberlik yapılır.
(b) Ergoterapi: Çalışma kapasitesinin değerlendirilmesi, iş ile uyumlandırılması ve bu süreç sonunda fizyoterapi ve rehabilitasyon birimi ile birlikte kişinin uygun iş kursuna yönlendirilmesi yapılır.
(c) Sosyal rehabilitasyon: Bu süreçte özürlü kişilerle evde, merkezde ve sosyal çevrelerinde psiko-sosyal uyumlarını desteklemek için resmi/resmi olmayan kurumlarla etkin bir iletişim kurmalarını sağlamak amacıyla çalışmalar yapılır, bireysel ve grup programları ile danışmanlık hizmetleri verilir.
(ç) Mesleki eğitim: Bireylerin yönlendirildikleri ve eğitim sonrasında sertifikalandırıldıkları iş kursunda eğitim almaları sağlanır. Özürlü bireylere verilecek kursların programları, il milli eğitim müdürlüklerince onaylanan eğitim programlarına göre yürütülür.
(d) Mesleki rehberlik: Özürlünün özelliklerine ve mevcut fırsatlara göre mesleki bilgilendirme, eğitsel-mesleki gelişim ve yönlendirme iş ve mesleki danışmanlık çalışmalarını kapsar. Bu süreçte özürlünün bireysel özellikleri, yeterlilikleri, özgeçmişi, başvuru formları, kurs sonucu başarı durumu değerlendirilerek yararlanıcı ve işveren arasında bağlantı kurulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Merkez Personeli ve Nitelikleri
Merkezde çalıştırılacak personel
MADDE 7 – (1) Merkezde; sorumlu müdür, sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı, özel eğitimci ve eğitici personelin istihdam edilmesi zorunludur. Belirtilen bu personele ilaveten doktor (yarı zamanlı olarak), fizyoterapist, psikolog, psikolojik danışman ve rehber uzman merkezin özür gruplarına göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından zorunlu personel olarak belirlenebilir.
Merkez personelinin nitelikleri
MADDE 8 – (1) Merkez personelinin nitelikleri aşağıdaki gibidir.
a) Sorumlu müdür: Fizyoterapist, psikolojik danışman ve rehber uzman, psikolog, sosyal hizmet uzmanı veya sosyal çalışmacı, özel eğitimci, çalışma ekonomisti, sosyolog ve doktor sorumlu müdür olarak atanabilir. Bu özellikleri taşıyan kurucular aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü olabilirler.
b) Eğitici personel: Mesleki ve teknik eğitim alanında yüksek öğrenim görmüş veya ustalık yeterliliğini kazanmış olmalıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Merkezin Bölümleri ve Donanım
Merkezin bölümleri
MADDE 9 – (1) Merkezin bölümleri aşağıda belirlenen şekilde olmalıdır;
a) Fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü: Yararlanıcının mevcut fiziksel ve zihinsel yetenek seviyesi, sağlık problemleri, ilgilerinin ve becerilerinin belirlendiği, tıbbi değerlendirme, mobil değerlendirme, yapıldığı bölümdür. Yararlanıcının ihtiyaçlarının belirlenmesinden sonra gerekli fizyoterapi ve rehabilitasyon hizmetleri bu bölümde yerine getirilir. Bu bölümde, yararlanıcının ilgi, yetenek ve becerileri ile işin gerekleri karşılaştırılarak uygun mesleki eğitim alanına yönlendirilir. Bu bölümde özür ve yaşam biçimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi, sağlıklı yaşam için kardiovasküler efor kapasitesinin belirlenmesi, fiziksel kondisyon geliştirici egzersiz eğitimi, diyet, stres, hijyenik eğitim, sigara bıraktırma eğitimleri verilir. Ayrıca çalışma kapasitesinin değerlendirilmesi, iş ve özürlünün birbirine uyumlandırılması ile verimliliğin artırılması, doğru oturma, hareket etme, ağırlık kaldırma prensiplerinin öğretilmesi, kuvvet, hız, dayanıklılık, çeviklik, duruş, el becerileri gibi parametrelerin işin gerektirdiklerine göre geliştirilmesi sağlanır.
b) Mesleki eğitim bölümü: En az altı haftalık kursların düzenlendiği bölümdür.
c) Mesleki rehberlik ve danışmanlık, işe yönlendirme ve izleme bölümü: Özürlünün kişisel özellikleri, yeterlilikleri, özgeçmişi ile başvuru formları, mesleki eğitim belge ve sertifikasyonuna göre durumunu değerlendirip yararlanıcıya mesleki bilgilendirme, mesleki gelişim ve uyum, mesleki danışmanlık, işe yönlendirme ve izleme hizmetlerini sunan, özürlü ile işveren arasındaki bağlantıyı kuran bölümdür. Özürlü kişilere ev ve merkezde yaşadıkları psiko-sosyal sorunlarına yardımcı olmak için bireysel ve grup programları ve danışmanlık hizmetleri verilir. Ayrıca bu bölümde işe yerleştirilen özürlüyü işyerinde izleme, işveren ile uyumlandırma, verimlilik ve emniyet açısından iş adaptasyonu ve iş yeri organizasyonu işlevlerini üstlenen bölümdür. İşe yerleştirilen özürlünün izlenmesi, en az haftada bir gün ve üç ay boyunca devam etmelidir.
Merkezin donanımı
MADDE 10 – (1) Merkezin donanımı hususunda Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlarına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar
Merkeze özürlü kabulü
MADDE 11 – (1) Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne kayıtlı ve mesleki rehabilitasyon hizmetinden yararlanmak isteyen özürlüleri Türkiye İş Kurumu il müdürlüğü veya Şube Müdürlüğü bu hizmeti alabilecekleri merkezlere yönlendirir. Özürlü doğrudan merkeze başvurduğunda ilgili merkez bunu Türkiye İş Kurumu il müdürlüğüne veya Türkiye İş Kurumu şube müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
Merkeze kabul edilecek özürlülerde aranacak şartlar ve istenecek belgeler
MADDE 12 – (1) Merkeze katılabilmek için;
a) En az %40 oranında özürlü olmak,
b) Kuruma kayıtlı olmak,
c) 15 yaşını bitirmiş olmak,
gerekir.
(2) (Değişik:R.G.31/7/2009-27305) Kabulde gerekli belgeler şunlardır:
a) T.C. Kimlik Numarası beyanı,
b) Sağlık kurulu raporu ya da özürlü kimlik belgesi,
c) İki adet vesikalık fotoğraf,
ç) Var ise öğrenim belgesinin veya çıkış belgesinin aslı veya kurumca onaylı örneği.
Merkezden özürlünün ayrılması
MADDE 13 – (1) Merkezden özürlünün ayrılması aşağıdaki durumlarda gerçekleşir;
a) Özürlünün isteği,
b) Merkez müdürlüğü tarafından kabule esas bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğunun tespiti veya merkezin işleyiş ve düzenine aykırı hareket edilmesi hallerinde
özürlünün ilişiği kesilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Teftiş denetim ve soruşturma
MADDE 14 – (1) Merkezin denetimi Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları mevzuatına göre yapılacak, gerekli görüldüğünde Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerinden bir yetkilinin katılımı sağlanır.
Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelikte yer almayan hükümler hakkında Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumlarına ilişkin mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Özürlüler İdaresi Başkanlığının bağlı olduğu Devlet Bakanı, Milli Eğitim Bakanı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı birlikte yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
2/5/2006
26156
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
28 Mart 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28601(Mükerrer)
YÖNETMELİK
Kamu Denetçiliği Kurumundan:
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN
USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak amacıyla idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden ve iyi yönetim ilkelerini gözeterek incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere kurulan Kamu Denetçiliği Kurumuna gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak şikâyet başvurularının usul ve esasları ile Kamu Denetçiliği Kurumunun çalışma usul ve esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Başdenetçi: Kamu Başdenetçisini,
b) Başdenetçilik: Kamu Denetçiliği Kurumu Başdenetçiliğini,
c) Denetçi: Kamu denetçisini,
ç) Genel Sekreter: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterini,
d) Genel Sekreterlik: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterliğini,
e) İdare: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini,
f) Kanun: 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu,
g) Komisyon: Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyonu,
ğ) Kurum: Kamu Denetçiliği Kurumunu,
h) Şikâyet başvurusu: Bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Kuruma yapılan şikâyetleri,
ı) Şikâyetçi: Kuruma şikâyet başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişileri,
i) Uzman: Kamu denetçiliği uzmanını,
j) Uzman yardımcısı: Kamu denetçiliği uzman yardımcısını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurumun Görev Alanı ve İyi Yönetim İlkeleri
Kurumun görevi
MADDE 4 – (1) Kurum;
a) Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının, mahallî idarelerin, mahallî idarelerin bağlı idarelerinin, mahallî idare birliklerinin, döner sermayeli kuruluşların, kanunlarla kurulan fonların, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, kamu iktisadi teşebbüslerinin, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseselerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,
b) Kamunun ortak, sürekli ve kamusal bir ihtiyacını karşılayan ve idarî düzenleme, denetim ve gözetim altında kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerinin,
her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına ilişkin şikâyetleri inceler, araştırır ve önerilerde bulunur.
(2) Ancak;
a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler,
b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler,
c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar,
ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri,
hakkında yapılan şikâyetler Kurumun görev alanı dışındadır.
Kurumca incelenmeyecek şikâyet başvuruları
MADDE 5 – (1) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar hakkında Kuruma yapılan şikâyetler incelenmez.
(2) Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olup incelenmekte olan veya daha önce sonuçlandırılan şikâyetler hakkında Kuruma yeniden yapılan şikâyetler incelenmez.
(3) Belli bir konuyu içermeyen şikâyetler incelenmez.
İyi yönetim ilkeleri
MADDE 6 – (1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kuruma Şikâyet Başvurusu
Şikâyet hakkı
MADDE 7 – (1) İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı, Kanun ve bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişiler Kuruma şikâyet başvurusunda bulunabilir. Ancak, şikâyetin insan hakları, temel hak ve özgürlükler, kadın hakları, çocuk hakları ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması hâlinde menfaat ihlali aranmaz.
Şikâyet başvuru usulü ve şikâyetin yapılacağı yerler
MADDE 8 – (1) Şikâyet başvurusu Türkçe dilekçe ile yapılır. Ancak, şikâyetçinin kendisini daha iyi ifade edebildiği başka bir dildeki başvurusu, Kurumca haklı ve makul olduğunun tespiti halinde kabul edilebilir.
(2) Şikâyet dilekçeleri Kuruma veya Kurumun gerekli gördüğü yerlerde açtığı bürolara elden verilebileceği gibi posta, elektronik posta veya faks yoluyla da gönderilebilir. Kurum tarafından oluşturulan elektronik sistem aracılığıyla da şikâyet başvurusunda bulunulabilir. Ayrıca, illerde valilikler veya ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla elden veya posta yoluyla şikâyet başvurusu yapılabilir. Valilik veya kaymakamlıklar, şikâyetleri tarih ve sayı vermek suretiyle kayıt altına aldıktan sonra şikâyet başvurusunu ve varsa eklerini en geç üç iş günü içinde doğrudan Kuruma gönderir.
(3) Faks veya elektronik posta yoluyla yapılan şikâyet başvurularına ait dilekçe asılları, onbeş gün içinde Kuruma gönderilmedikçe başvuru geçerli sayılmaz. Kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılan başvurularda bu şart aranmaz.
Şikâyet başvurusunun yapılması
MADDE 9 – (1) Şikâyet başvurusu, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ve Kurumun resmî internet sitesinde yayımlanan Gerçek Kişiler İçin Şikâyet Başvuru Formu (EK-1) veya Tüzel Kişiler İçin Şikâyet Başvuru Formu (EK-2) doldurulmak suretiyle yapılır. Bu Yönetmelikte belirlenen zorunlu bilgi ve belgelerin bulunması koşuluyla form kullanılmadan da şikâyet başvurusu yapılabilir. Haklı bir nedenin bulunması hâlinde başvuru yapılan yerde formun doldurulmasına yardımcı olunmak suretiyle sözlü yapılan şikâyet başvuruları da kabul edilir.
(2) Şikâyet başvuruları okunaklı ve anlaşılır bir şekilde yazılır veya doldurulur.
(3) Varsa şikâyet konusuna ilişkin bilgi ve belgeler de başvuruya eklenir.
(4) Şikâyet başvurusundan herhangi bir nedenle ücret alınmaz.
(5) Şikâyet başvurusunda aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Şikâyetçi gerçek kişi ise;
1) Adı, soyadı ve imzası,
2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vatandaşlık kimlik numarası, yabancılar için pasaport numarası, uyruğu ve varsa kimlik numarası,
3) Tebligata esas yerleşim yeri veya iş adresi,
4) Şikâyet edilen idare, şikâyet konusu ve talep,
5) İdareye başvuru tarihi ve idarenin cevap tarihi,
6) Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası.
b) Şikâyetçi tüzel kişi ise;
1) Unvanı,
2) Tebligata esas yerleşim yeri adresi, telefon numarası ve varsa elektronik tebligat adresi,
3) Yetkili kişinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası,
4) Şikâyet edilen idare, şikâyet konusu ve talep,
5) İdareye başvuru tarihi ve idarenin cevap tarihi,
6) Yetkili kişinin yetki belgesinin aslı veya onaylı örneği,
7) Varsa merkezi tüzel kişilik numarası.
Elektronik ortamda şikâyet
MADDE 10 – (1) Kurumun resmî internet sitesi aracılığıyla elektronik ortamda şikâyet başvurusu yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan şikâyet başvurusunda 9 uncu maddede belirtilen koşulların bulunması gerekir. Bu başvurularda imza şartı aranmaz; ancak Kurum elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak şikâyet başvurusu yapılmasına karar verebilir.
(2) Şikâyet başvurusuna ilişkin belgeler elektronik başvuruya ek yapılır.
Şikâyetin kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılması
MADDE 11 – (1) Şikâyet başvurusu, kanunî temsilci veya vekil tarafından da yapılabilir. Kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılan şikâyetlerde temsile veya vekâlete dair geçerli bir yetki belgesinin veya ispat belgesinin sunulması zorunludur.
(2) Şikâyet başvurusunun kanunî temsilci veya vekil tarafından yapılması durumunda kanunî temsilci veya vekilin;
a) Adı, soyadı ve imzası,
b) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vatandaşlık kimlik numarası,
c) Yabancılar için pasaport numarası, uyruğu ve varsa kimlik numarası,
ç) Tebligata esas yerleşim yeri veya iş adresi,
d) Varsa bildirime esas elektronik posta adresi, telefon ve faks numarası,
şikâyet başvurusunda yer alır.
(3) Kanunî temsilci veya vekil aracılığıyla yapılan şikâyet başvurularında tebligat bu kişilere yapılır.
İdari başvuru yollarının tüketilmesi
MADDE 12 – (1) Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun;
a) 10 uncu maddesi uyarınca idarî davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idarî makamlara başvuru yapılması,
b) 11 inci maddesi uyarınca idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idarî dava açma süresi içinde istenmesi,
c) 12 nci maddesi uyarınca idarî işlemden dolayı doğan zararın giderilmesinin üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idarî dava açma süresi içinde istenmesi,
ç) 13 üncü maddesi uyarınca idarî eylemin yazılı bildirimi veya başka suretle öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak hakkın yerine getirilmesinin istenmesi,
gerekir.
(2) Birinci fıkranın (a) bendinde öngörülen başvuru yolunun tüketilmesi hâlinde (b) ve (c) bendine göre ayrıca idarî başvuru yoluna gidilmesi gerekli değildir.
(3) Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için özel kanunlarda yer alan zorunlu idarî başvuru yollarının tüketilmesi gerekir.
(4) Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde idarî başvuru yolları tüketilmese dahi şikâyet başvurularını kabul edebilir.
(5) İdarenin tutum ve davranışına karşı idarî başvuru yollarının tüketilmesi şart değildir.
(6) İdarenin, kanunlarda açıkça kesin olduğu belirtilen işlemlerine karşı doğrudan Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir.
Şikâyet başvuru süresi
MADDE 13 – (1) 12 nci madde uyarınca idareye yapılacak başvuruya;
a) İdare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden,
b) İdare tarafından altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten,
itibaren altı ay içinde Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilir.
(2) İdarenin tutum ve davranışları ile kanunlarda kesin olduğu belirtilen işlemlere karşı, tutum ve davranışın gerçekleştiği veya öğrenildiği tarihten veya işlemin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma şikâyet başvurusunda bulunulabilir.
Şikâyet başvurusunun kaydı ve tarihi
MADDE 14 – (1) Kuruma yapılan veya ulaşan şikâyet başvurusu, tarih ve sayı verilmek suretiyle kaydedilir ve elden teslim edilenler için alındı belgesi verilir.
(2) Şikâyet tarihi;
a) Şikâyet başvurusunun Kuruma, bürolarına, valilik veya kaymakamlıklara verildiği,
b) Posta, elektronik posta veya faksın Kuruma ulaştığı,
c) Elektronik ortamda yapılan şikâyet başvurusunun Kurumun elektronik sistemine ulaştığı,
tarihtir.
Engellilerin şikâyet başvurusu
MADDE 15 – (1) Kurum, engellilerin şikâyet başvurusu yapabilmesi için gerekli tedbirleri alır.
Şikâyet başvurusunun gizliliği
MADDE 16 – (1) Şikâyetçinin talebi üzerine şikâyet başvurusu gizli tutulur. Şikâyet başvurusunun gizli kalmasına yönelik her türlü tedbir Kurum tarafından alınır.
Dava açma süresinin durması
MADDE 17 – (1) Dava açma süresi içinde yapılan şikâyet başvurusu, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ön İnceleme
Şikâyet başvuru bürosu ve dağıtım bürosu
MADDE 18 – (1) Şikâyet başvuru bürosu, Başdenetçinin görevlendireceği yeterli sayıda personelden oluşur.
a) Kuruma yapılan şikâyet başvurusunun kaydını yapmak, numara vermek ve dosyalamak.
b) Şikâyet başvurusunu dağıtım bürosuna göndermek.
c) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(3) Dağıtım bürosu, Başdenetçinin görevlendireceği yeterli sayıda uzman veya uzman yardımcısı ile diğer personelden oluşur.
(4) Dağıtım bürosunun görevleri şunlardır:
a) Şikâyet başvurusunu iş bölümü esaslarına göre ilgili denetçiye göndermek.
b) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(5) Şikâyet başvurusunun iş bölümü esaslarına göre ilgili denetçiye gönderilmesi dönüşümlü olarak dağıtım bürosunda görevlendirilecek uzman veya uzman yardımcısı tarafından yerine getirilir.
(6) Şikâyet başvurusunun hangi denetçinin görev alanına girdiği hususunda oluşacak tereddüt, Başdenetçi veya görevlendireceği bir denetçi tarafından giderilir.
Ön incelemenin yapılması
MADDE 19 – (1) Şikâyet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şikâyet başvurusu;
a) Kurumun görev alanına girip girmediği,
b) Süresi içinde yapılıp yapılmadığı,
c) Kurumda incelenmekte ve araştırılmakta olan bir şikâyet başvurusuyla sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı,
ç) Kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir şikâyetle sebepleri, konusu ve taraflarının aynı olup olmadığı,
d) Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığı,
e) İdari başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği,
f) 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılıp yapılmadığı,
g) Belli bir konuyu içerip içermediği,
ğ) Kanuna göre şikâyet başvurusunda bulunması gereken bilgilerin yer alıp almadığı,
h) Menfaat ihlali içerip içermediği,
yönlerinden incelenir.
Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar
MADDE 20 – (1) Şikâyet başvurusunun, (e) bendi hariç olmak üzere 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verilir. Bu karar, şikâyetçiye tebliğ edilir ve tebliğ ile birlikte durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden tekrar işlemeye başlar.
(2) İdari başvuru yolları tüketilmeden yapılan şikâyet başvurusu hakkında ilgili idareye gönderme kararı verilir. Gönderme kararı şikâyetçiye de tebliğ edilir. Kuruma şikâyet tarihi, ilgili idareye başvuru tarihi olarak kabul edilir. Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından ilgili idareye gönderilmesi üzerine;
a) İdare tarafından şikâyetçiye verilecek cevabın tebliği tarihinden,
b) İdare tarafından altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten,
itibaren altı ay içinde Kuruma yeniden şikâyet başvurusu yapılabilir.
(3) Şikâyet edilen idarenin yanlış gösterilmesi durumunda Kurum, resen doğru idareyi belirler ve inceleme aşamasına geçer.
(4) İncelenemezlik kararı doğrultusunda, eksikliklerin giderilmesi şartıyla süresi içinde yeniden Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir.
(5) Şikâyet başvurusunun 19 uncu maddede yer alan şartları taşıması hâlinde inceleme ve araştırma aşamasına geçilir.
(6) Ön inceleme şartlarının bulunmadığının sonradan anlaşılması hâlinde de incelenemezlik veya gönderme kararı verilir.
İncelenemezlik ve gönderme kararlarında bulunması gereken hususlar
MADDE 21 – (1) İncelenemezlik ve gönderme kararlarında aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Şikâyet numarası ile karar numarası ve tarihi.
b) Şikâyetçinin ve varsa temsilcisinin adı, soyadı ve adresi.
c) Şikâyet edilen idare.
ç) Şikâyet konusu.
d) Gerekçe.
e) Karar.
f) Şikâyet konusuna ilişkin başvuru yolları, süresi ve başvurulacak makam.
g) İmza ve mühür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İnceleme ve Araştırma
İnceleme ve araştırma usulü
MADDE 22 – (1) İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışları, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk ve iyi yönetim ilkeleri yönlerinden incelenir ve araştırılır.
(2) Şikâyet başvurusu Başdenetçi, denetçi veya görevlendirilecek uzman ve uzman yardımcıları tarafından incelenir ve araştırılır.
(3) Aynı sebep ve konuya ilişkin benzer nitelikteki şikâyet başvuruları birleştirilerek incelenebilir.
(4) Şikâyet konusunun insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın ve çocuk haklarına ilişkin olması halinde yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. Kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik şikâyetlerde ise, şikâyetçi veya şikâyet edilen idarenin talebi üzerine yerinde inceleme ve araştırma yapılabilir. İlgili idare ve yetkililer bunun için gerekli her türlü kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.
İdareden bilgi ve belge istenmesi
MADDE 23 – (1) Başdenetçi veya denetçi, inceleme ve araştırma konusu hakkında ilgili idareden bilgi ve belge isteyebilir. İdare, istenilen bilgi ve belgeleri derhal elektronik posta yoluyla Kurumun elektronik posta adresine gönderir ve bu isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç otuz gün içinde de asıllarını gönderir. Bu süre içinde istenen bilgi ve belgeleri haklı bir neden olmaksızın vermeyenler veya eksik verenler hakkında Başdenetçi veya denetçinin başvurusu üzerine ilgili merci soruşturma açar. Soruşturma açılmasına ilişkin işlem ve soruşturma sonucu hakkında ilgili merci Kurumu bilgilendirir.
(2) Devlet sırrı veya ticarî sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, yetkili mercilerin en üst makam veya kurulunca açıkça gerekçesi belirtilmek suretiyle verilmeyebilir. Ancak, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebilir. İncelenen Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler açıklanamaz ve bu bilgi ve belgelere kararda yer verilemez.
Bilirkişi görevlendirilmesi
MADDE 24 – (1) Başdenetçi veya denetçiler, inceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde alanında uzman kişilerden bilirkişi görevlendirebilir. Bilirkişiler, adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarınca belirlenen listelerde yer alanlardan, üniversite öğretim elemanlarından veya meslek odası mensuplarından da seçilebilir.
(2) Bilirkişi olarak görevlendirilecek kişilerin;
a) Mesleklerinde en az beş yıllık deneyim sahibi olması,
b) Affa uğramış veya ertelenmiş olsa bile Devlete karşı işlenen suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflâs gibi bir suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma, yalan tanıklık suçlarından biriyle hükümlü bulunmaması,
c) Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya sanat icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması,
gerekir.
(3) Bilirkişiler, çalıştıkları veya iş ilişkisi içinde bulundukları idareyle ilgili veya kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyet başvurularında bilirkişilik yapamaz.
(4) Bilirkişi daha önce bilirkişilik göreviyle ilgili olarak bir kurulda yemin etmemişse, “Görevimi adalete bağlı kalarak, bilim ve fenne uygun olarak, tarafsızlıkla yerine getireceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim” şeklinde yemin eder.
(5) Bilirkişi, Başdenetçi veya denetçi tarafından belirlenen süre içinde raporunu Kuruma sunmak zorundadır. Bu süre, görevin verildiği tarihten itibaren iki ayı geçemez. Konunun kapsamlı ve karışık olması hâlinde bu süre bir ay daha uzatılabilir.
(6) Bilirkişi, görevi sebebiyle yahut görevini yerine getirirken öğrendiği sırları saklamak, kendisi ve başkaları yararına kullanmaktan kaçınmakla yükümlüdür.
(7) Bilirkişilere, Kanunun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre ödeme yapılır.
Tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesi
MADDE 25 – (1) Başdenetçi veya denetçiler, inceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesine karar verebilir. Tanık veya ilgili kişiler, Başdenetçi, denetçi veya uzmanlar tarafından dinlenebilir.
(2) Görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle tanık veya ilgili kişi dinlenebilir.
(3) Tanık veya ilgili kişilerin dinlenmesi, şikâyet başvurusunun mahiyetine göre Başdenetçi veya denetçi tarafından belirlenecek yer, zaman ve usulde yapılır.
(4) Tanığa “Bildiğimi doğru söyleyeceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim” şeklinde yemin ettirilir.
(5) Tanık veya ilgili kişinin beyanı tutanağa geçirilir ve tutanak, beyan sahibi ile beyanı alan tarafından imzalanır.
(6) Tanık veya ilgili kişilere, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödeme yapılır.
Şikâyetten vazgeçme
MADDE 26 – (1) Şikâyetçi, karar verilinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir. Bu durumda Kurum inceleme ve araştırmasını sonlandırır.
Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi
MADDE 27 – (1) Karar verilmeden önce şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde Kurum inceleme ve araştırmasını sonlandırır.
Şikâyetçinin ölümü veya tüzel kişiliğinin sona ermesi
MADDE 28 – (1) Şikâyetçi gerçek kişi ise ölümü, tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda inceleme ve araştırma sonlandırılır. Ancak, şikâyet konusunun mirasçıları ilgilendirmesi hâlinde inceleme ve araştırmaya devam edilebilir.
İncelenmekte olan şikâyet hakkında dava açılması
MADDE 29 – (1) İnceleme ve araştırma devam ederken şikâyet konusuyla ilgili olarak dava açılması hâlinde Kurum inceleme ve araştırmasını dava sonuçlanıncaya kadar bekletebilir veya şikâyet başvurusunun mahiyetine göre inceleme ve araştırmasını sonlandırabilir. Bekletilen şikâyet başvurusu hakkında kesinleşen dava sonucuna göre Kurum, inceleme ve araştırmayı karara bağlar.
İnceleme ve araştırmanın sonlandırılmayacağı hâller
MADDE 30 – (1) Şikâyetten vazgeçme, şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi ve şikâyetçinin ölümü veya tüzel kişiliğinin sona ermesi hâllerinde şikâyet konusunun; insan haklarına, temel hak ve özgürlüklere, kadın haklarına, çocuk haklarına ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması durumunda inceleme ve araştırmaya devam edilebilir.
ALTINCI BÖLÜM
İnceleme ve Araştırma Sonucunda Verilecek Kararlar
Karar türleri
MADDE 31 – (1) Kurum, şikâyet başvurusuna ilişkin inceleme ve araştırma sonucunda tavsiye kararı, ret kararı veya karar verilmesine yer olmadığına dair karar verir.
Tavsiye kararı
MADDE 32 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olduğu kanaatine varılması hâlinde tavsiye kararı verilir. Kararda idare hakkında aşağıdaki tavsiyelerden bir veya birkaçına yer verilir:
a) Hatalı davranıldığının kabulü.
b) Zararın tazmini.
c) İşlem yapılması veya eylemde bulunulması.
ç) Mevzuat değişikliğinin yapılması.
d) İşlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi.
e) Uygulamanın düzeltilmesi.
f) Uzlaşmaya gidilmesi.
g) Tedbir alınması.
(2) Kurum, birinci fıkrada yer alan tavsiyeler dışında başka bir tavsiye kararı da verebilir.
(3) İlgili merci, tavsiye doğrultusunda tesis ettiği işlemi, aldığı önlemi veya tavsiye edilen çözümü uygulanabilir nitelikte görmediği takdirde bunun gerekçesini otuz gün içinde Kuruma bildirir.
Ret kararı
MADDE 33 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.
Karar verilmesine yer olmadığına dair karar
MADDE 34 – (1) Kurum;
a) Şikâyetçinin başvurusundan vazgeçmesi,
b) Şikâyetçi gerçek kişi ise ölümü veya tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin sona ermesi,
c) Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi,
ç) İnceleme ve araştırma devam ederken şikâyet konusu hakkında dava açılması,
üzerine inceleme ve araştırmasını sonlandırması hâlinde karar verilmesine yer olmadığına dair karar verir.
Kararlarda yer alacak hususlar
MADDE 35 – (1) İnceleme ve araştırma sonucunda verilecek kararlarda aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Şikâyet numarası ile karar numarası ve tarihi.
b) Şikâyetçinin ve varsa temsilcisinin adı, soyadı ve adresi.
c) Şikâyet edilen idare ve adresi.
ç) Şikâyet konusu, hukuki sebepler ve istemin özeti.
d) Dosyadaki bilgi ve belgelerin özeti.
e) Gerekçe.
f) Verilen karar ve sonuç.
g) Şikâyet konusuna ilişkin başvuru yolları, süresi ve başvurulacak makam.
ğ) İmza ve mühür.
Karar verme süresi
MADDE 36 – (1) Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması hâlinde şikâyetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususu bildirilerek inceleme ve araştırmaya devam edilir; ancak 29 uncu madde hükümleri saklıdır.
Kararın tebliği
MADDE 37 – (1) Kurum, kararlarını ilgili mercie ve şikâyetçiye tebliğ eder.
(2) Kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri hakkında verilen tavsiye kararları denetim ve gözetimden sorumlu bakanlığa veya kamu kurum ve kuruluşuna da gönderilebilir.
Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması
MADDE 38 – (1) Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.
(2) Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından yerinde görülerek kabul edilmesi hâlinde; ilgili merci Kurumun tavsiyesi üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis etmez veya eylemde bulunmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar.
(3) Kurumun karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi kararın ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.
(4) Kurumun, inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde bu durum gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edilir. Durmuş olan dava açma süresi tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.
Yeniden inceleme ve araştırma
MADDE 39 – (1) Başdenetçilik, kararın verilmesinden sonra sonucu etkileyebilecek bilgi ve belgelerin ortaya çıkması durumunda şikâyet hakkında yeniden inceleme ve araştırma yapabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Başdenetçi ve Denetçilerin Görev ve Yetkileri ile
İş Bölümü ve Çalışma Esasları
Başdenetçinin görev ve yetkileri
MADDE 40 – (1) Başdenetçinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kurumu yönetmek ve temsil etmek.
b) Kuruma gelen şikâyetleri incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmak.
c) Denetçiler arasında iş birliğini sağlamak ve uyumlu çalışmalarını gözetmek.
ç) Denetçilerin görev alanına ilişkin olarak ortaya çıkan tereddütleri gidermek.
d) Birisi kadın ve çocuk hakları alanında görevlendirilmek üzere, denetçiler arasındaki iş bölümünü belirlemek ve gerektiğinde değiştirmek.
e) Gerek gördüğünde şikâyet başvurusunu bizzat sonuçlandırmak.
f) Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikleri hazırlamak ve gerektiğinde değişiklik yapmak.
g) Yıllık raporu hazırlamak ve Komisyona sunmak.
ğ) Yıllık raporu beklemeksizin gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlamak.
h) Raporları kamuoyuna duyurmak.
ı) Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmak.
i) Yokluğunda kendisine vekâlet edecek denetçiyi belirlemek.
j) Genel Sekreteri ve diğer personeli atamak.
k) Genel Sekreter, uzman ve uzman yardımcılarının görevleri sebebiyle bir suç işledikleri öne sürüldüğü takdirde ceza soruşturması ve kovuşturması yapılabilmesi için izin vermek.
l) Bilirkişi görevlendirmek ve tanık ya da ilgili kişileri dinlemek.
m) İhtiyaç duyulan iş ve konularla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarındaki personelin geçici olarak görevlendirilmesini istemek.
n) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak idareden bilgi ve belge istemek.
o) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olan devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yerinde incelemek veya görevlendireceği denetçiye inceletmek.
ö) 22 nci madde kapsamında yerinde inceleme ve araştırma yapmak.
p) İstenen bilgi ve belgeleri vermeyenler hakkında ilgili merciden soruşturma açılmasını istemek.
r) Gerekli görülen yerlerde büro açılmasına karar vermek.
s) Kurumun görev alanıyla ilgili olarak uluslararası işbirliğine ilişkin çalışmaları yürütmek.
ş) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Denetçilerin görev ve yetkileri
MADDE 41 – (1) Denetçilerin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Görevlendirildikleri konu veya alanlara ilişkin şikâyetleri incelemek, araştırmak ve Başdenetçiye önerilerde bulunmak.
b) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak idareden bilgi ve belge istemek.
c) İstenen bilgi ve belgeleri vermeyenler hakkında ilgili merciden soruşturma açılmasını istemek.
ç) Gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlamak ve Başdenetçiye sunmak.
d) Başdenetçi tarafından görevlendirilmesi hâlinde Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmak.
e) Bilirkişi görevlendirmek ve tanık ya da ilgili kişileri dinlemek.
f) Başdenetçi tarafından görevlendirilmesi hâlinde devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yerinde incelemek.
g) 22 nci madde kapsamında yerinde inceleme ve araştırma yapmak.
ğ) Başdenetçiye, yokluğunda vekâlet etmek.
h) Kanunda verilen görevlerin yapılmasında Başdenetçiye yardımcı olmak.
ı) Başdenetçi tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
Genel Sekreterliğin oluşumu ve görevleri
MADDE 42 – (1) Genel Sekreterlik, Kurumun idarî ve malî işleriyle sekretarya hizmetlerini yerine getirir. Genel Sekreterlikte, Genel Sekreter ve diğer idarî personel görev yapar.
(2) Genel Sekreterliğin görevleri şunlardır:
a) Kurumun büro işlerini yürütmek.
b) Şikâyet başvurularının kayıt işlerini yürütmek.
c) Kurumun insan gücü planlaması ve personel politikası ile ilgili çalışmaları yapmak, personel sisteminin geliştirilmesi için Başdenetçiye teklifte bulunmak.
ç) Genel Sekreterlikte görev yapan personelin sevk ve idaresini sağlamak.
d) Kurumda çalışan personelin özlük işleri ile sağlık ve sosyal hizmet faaliyetlerini yürütmek.
e) Kurum personelinin atama, nakil ve terfi işlemlerini yürütmek.
f) Kurumun eğitim planını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek.
g) Hizmet içi eğitim, kurs ve benzeri yerlere katılacak Kurum personelini görevlendirmek ve malî haklarının ödenmesine ilişkin işlemleri yürütmek.
ğ) Kurum personelinin izin ve emeklilik işlemlerini yürütmek.
h) Kurumun arşiv hizmetlerini yürütmek.
ı) Genel evrak faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek.
i) Kararların ve raporların otomasyonunu sağlamak ve bunları arşivlemek.
j) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatla malî hizmetler birimi ve strateji geliştirme birimlerine verilen görevleri yapmak.
k) Kurumun taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek.
l) Bütçenin harcanması konusunda Başdenetçiye bilgi vermek.
m) Kurumun görev alanıyla ilgili hususlarda bilişim sisteminin kullanılmasını sağlamak, bilgi sistemleri ve otomasyonu konusundaki gelişmeleri izlemek.
n) Kurum bilgi mimarisinin hazırlanması, veri tabanlarının kurulması, güncellenmesi ve arşivlenmesi çalışmalarını yapmak.
o) Kurumun sivil savunma ve seferberlik hizmetlerini planlamak ve yürütmek.
ö) Kurumun basın ve halkla ilişkiler ile tanıtım faaliyetlerini yürütmek.
p) Protokol işlerini düzenlemek.
r) Kurumun idarî, malî ve teknik işlerini yürütmek.
s) Kanunlarla veya Başdenetçilik tarafından verilen diğer işleri yapmak.
Uzman ve uzman yardımcılarının görevleri
MADDE 43 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen görevleri yerine getirir.
(2) Uzman ve uzman yardımcıları, Kurumun aslî hizmetlerini yürütmek üzere Kamu Denetçiliği Uzmanlığı Yönetmeliğinde belirtilen görevleri yapar.
İş bölümüne esas konu veya alanlar
MADDE 44 – (1) Denetçiler arasındaki iş bölümü aşağıdaki konu veya alanlara göre belirlenir:
a) İnsan hakları.
b) Kadın ve çocuk hakları.
c) Engelli hakları.
ç) Ailenin korunması.
d) Sosyal hizmetler.
e) Eğitim-öğretim, gençlik ve spor.
f) Bilim, sanat, kültür ve turizm.
g) Adalet, milli savunma ve güvenlik.
ğ) Sağlık.
h) Nüfus, vatandaşlık, mülteci ve sığınmacı hakları.
ı) Kamu personel rejimi.
i) Mülkiyet hakkı.
j) Ekonomi, maliye ve vergi.
k) Enerji, sanayi, gümrük ve ticaret.
l) Çalışma ve sosyal güvenlik.
m) Orman, su, çevre ve şehircilik.
n) Ulaştırma, basın ve iletişim.
o) Gıda, tarım ve hayvancılık.
ö) Mahallî idarelerce yürütülen hizmetler.
p) Diğer konu ve alanlar.
(2) Denetçilerin sorumlu oldukları konu veya alanlar, Başdenetçi tarafından yönerge ile belirlenir.
(3) Başdenetçi, denetçiler arasında iş birliğini sağlar ve denetçilerin uyumlu çalışmasını gözetir.
İş bölümüne ilişkin ilkeler
MADDE 45 – (1) İş bölümü yapılırken aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:
a) Denetçilerin tecrübe ve uzmanlık alanının gözetilmesi.
b) Şikâyet sayısının ve dönemsel olarak şikâyet yoğunluğunun dikkate alınması.
c) Benzer konuların aynı denetçinin sorumluluğunda bulundurulması.
Başdenetçi ve denetçilerin çalışma esasları
MADDE 46 – (1) Denetçiler, Başdenetçi tarafından görevlendirildikleri konu veya alanlarda tek başlarına çalışır ve kararlarını Başdenetçiye sunar. Başdenetçi, incelenmesi ve araştırılması gereken başka bir hususun olmadığına kanaat getirmesi hâlinde veya gerekli gördüğünde şikâyet başvurusunu sonuçlandırdıktan sonra kararı şikâyetçiye ve ilgili mercie bildirir.
(2) Şikâyet konusunun birden fazla denetçinin görev alanına girmesi durumunda şikâyet başvurusu, Başdenetçi tarafından birden fazla denetçinin inceleme ve araştırmasına bırakılabileceği gibi bir denetçinin inceleme ve araştırmasına da bırakılabilir. Şikâyet konusunun birden fazla denetçinin inceleme ve araştırmasına bırakılması hâlinde de denetçiler tek başlarına çalışarak konu veya alanlarına ilişkin kararlarını Başdenetçiye sunar.
(3) Denetçiler, şikâyet başvurusuna ilişkin inceleme ve araştırmasını kendisine bağlı çalışma grupları ile birlikte yürütebilir. Çalışma grubunda yeteri kadar uzman ve uzman yardımcısı ile koordinasyondan sorumlu uzman görevlendirilebilir.
(4) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayırımı yapamaz.
(5) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevleri sebebiyle herhangi bir şekilde öğrendikleri meslekî veya ticarî sırları görevlerinden ayrılmış olsalar bile açıklayamaz, kendilerinin veya başkalarının yararına kullanamaz.
(6) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, görevleri süresince resmî veya özel hiçbir görev alamaz, ticaretle uğraşamaz. Bilimsel yayınlarda bulunma, görevleri veya meslekleri ile ilgili olarak davet edildikleri ulusal veya uluslararası kongre, konferans ve benzeri toplantılara katılma, derneklerde üyelik ve kâr amacı gütmeyen kooperatiflerde ortaklık hâlinde bu fıkra hükümleri uygulanmaz.
Bağımsızlık ve tarafsızlık
MADDE 47 – (1) Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, Başdenetçiye ve denetçilere görevleriyle ilgili olarak emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.
(2) Başdenetçi ve denetçiler, görevlerini yerine getirirken tarafsızlık ilkesine uygun davranmak zorundadır.
(3) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter; kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyetlerini inceleyemez.
(4) Başdenetçi, denetçiler ve Genel Sekreter, siyasî partilere üye olamaz; herhangi bir siyasî parti, kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef alan bir davranışta bulunamaz.
Raporlar
MADDE 48 – (1) Kurum, her takvim yılına ilişkin olarak yürüttüğü faaliyetleri ve önerileri kapsayan yıllık rapor hazırlar. Bu rapor, takip eden yılın Ocak ayının son gününe kadar Komisyona sunulur. Komisyon, bu raporu ara verme ve tatil dönemleri hariç olmak üzere iki ay içinde görüşüp kendi kanaat ve görüşlerini de içerecek şekilde özetleyerek Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna sunulmak üzere hazırladığı raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderir. Komisyonun raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ivedilikle görüşülür.
(2) Kurumun yıllık raporu, ayrıca Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle kamuoyuna duyurulur.
(3) Gerek görülen konularda yıllık rapor beklenmeksizin özel rapor hazırlanabilir.
(4) Kurum, açıklanmasında fayda gördüğü hususları yıllık raporu beklemeksizin her zaman kamuoyuna duyurabilir.
Açıklama yapma yetkisi
MADDE 49 – (1) Kurumun faaliyetleri hakkında açıklama yapmaya Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi yetkilidir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Uluslararası işbirliği
MADDE 50 – (1) Kurum, görev alanıyla ilgili olarak uluslararası kuruluşlara üye olabilir. Bu kuruluşlarla işbirliğine ilişkin çalışmalarda yer alır, koordinasyonu sağlar ve gerektiğinde uluslararası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleriyle ortaklaşa projeler yürütür.
Bilgilendirme ve tanıtım
MADDE 51 – (1) Şikâyet başvuru bürosunda görevli personel, gerçek ve tüzel kişileri Kanun kapsamında sahip oldukları hakları kullanabilmeleri için bilgilendirmekle yükümlüdür. Bilgilendirme telefonla da yapılabilir.
(2) Kurum, başvuru usul ve esaslarına ilişkin her türlü tanıtım faaliyetinde bulunabilir. Tanıtım, farklı dillerde de yapılabilir.
Kurum kararlarının ve raporlarının yayımlanması
MADDE 52 – (1) Kanunî engel bulunmamak kaydıyla Kurumun kararları ve raporları, kişisel veriler korunmak suretiyle resmî internet sitesinde veya başka surette yayımlanabilir.
Süreler
MADDE 53 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında süreler, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
(2) Tatil günleri sürelere dâhildir. Sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.
Tebligat
MADDE 54 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak tebligatlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile 19/1/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki eylem ve işlemler ile tutum ve davranışlar hakkında şikâyet başvurusu
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Kuruma şikâyet başvurularının kabul edilmeye başlandığı 29/3/2013 tarihinden önceki son altı ay içinde idarî başvuru yolları tüketilmiş her türlü eylem ve işlem ile tutum ve davranışlara karşı bu Yönetmelikte yer alan başvuru şartlarının yerine getirilmesi kaydıyla Kuruma şikâyet başvurusu yapılabilir. Mahallî idareler, bağlı idareleri ve birliklerin hakkındaki şikâyet başvuruları açısından ise 29/3/2014 tarihinden önceki son altı ay içinde idarî başvuru yollarının tüketilmiş olması gerekir.
Yürürlük
MADDE 55 – (1) Bu Yönetmelik;
a) Mahallî idarelerin, bağlı idarelerinin ve birliklerinin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı yapılacak şikâyetler açısından 29/3/2014,
b) Diğer idarelerin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı yapılacak şikâyetler açısından 29/3/2013,
c) Şikâyet başvurusu dışındaki diğer hükümleri açısından yayımı,
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.
28 Mart 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28601(Mükerrer)
YÖNETMELİK
Kamu Denetçiliği Kurumundan:
KAMU DENETÇİLİĞİ UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kamu denetçiliği uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlik sınavının şekli ile kamu denetçiliği uzman ve uzman yardımcılarının görev, yetki ve çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Kamu Denetçiliği Kurumunda çalışan kamu denetçiliği uzman ve kamu denetçiliği uzman yardımcılarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 25 inci ve 26 ncımaddeleri ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Başdenetçi: Kamu Başdenetçisini,
b) Denetçi: Kamu Denetçisini,
c) Genel Sekreter: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterini,
ç) Genel Sekreterlik: Kamu Denetçiliği Kurumu Genel Sekreterliğini,
d) Giriş sınavı: Kamu denetçiliği uzman yardımcılığı için yapılacak giriş sınavını,
e) Kanun: 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu,
f) Komisyon: Giriş sınavı komisyonunu,
g) KPSS: Kamu Personel Seçme Sınavını,
ğ) Kurul: Tez değerlendirme ve yeterlik sınavı kurulunu,
h) Kurum: Kamu Denetçiliği Kurumunu,
ı) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,
i) Tez: Kamu denetçiliği uzman yardımcılarının hazırlayacakları uzmanlık tezlerini,
j) Uzman: Kamu denetçiliği uzmanını,
k) Uzman yardımcısı: Kamu denetçiliği uzman yardımcısını,
l) YDS: Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavını,
m) Yeterlik sınavı: Kamu denetçiliği uzmanlığı yeterlik sınavını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uzman Yardımcılığı Giriş Sınavına İlişkin Esaslar
Giriş sınavı
MADDE 5 – (1) Uzman yardımcıları mesleğe giriş sınavı ile alınır.
(2) Uzman yardımcılığı giriş sınavı, yazılı ve sözlü veya sadece sözlü aşamalardan oluşur.
(3) Giriş sınavı, Kurumca gerçekleştirilir. İhtiyaç duyulması halinde yazılı sınav, ÖSYM’ye, üniversitelere ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yaptırılabilir.
Giriş sınavı başvuru şartları
MADDE 6 – (1) Giriş sınavına katılmak isteyenlerin aşağıdaki şartları taşıması gerekir:
a) Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımak.
b) Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının ilk günü itibariyle otuzbeş yaşını doldurmamış olmak.
c) Son başvuru tarihi itibariyle geçerlilik süresi dolmamış KPSS’den, Kurum tarafından belirlenen puan türünden asgari puanı almış olmak.
ç) En az dört yıllık lisans eğitimi veren;
1) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bunlara denkliği kabul edilmiş yurt içi ya da yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.
2) Kuruma yapılan şikâyet başvurularının konuları itibariyle dağılımı gözetilerek ihtiyaç duyulması halinde diğer fakültelerden veya bunlara denkliği kabul edilmiş yurt içi ya da yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak.
Giriş sınavının duyurulması
MADDE 7 – (1) Giriş sınavının şekli, katılma şartları, ilk ve son başvuru tarihi, öğrenim dalları ve kontenjanları, sınav konuları, değerlendirme yöntemi, istenecek belgeler, başvuru evrakının temin edileceği yerler, başvuru yeri, sınavın yeri ve zamanı, KPSS sonuçlarına göre puan türleri ve asgari puanlar, atama yapılacak kadro sayısı, sınıfı ve derecesi, sınava kaç kişinin çağrılacağı ile gerekli görülen diğer hususlar sınav tarihinden en az bir ay önce, Resmî Gazete’de, yurt düzeyinde günlük olarak yayımlanan tirajıen yüksek ilk beş gazetenin en az birinde ve Kurumun resmi internet sitesinde ilan edilmek suretiyle duyurulur.
Giriş sınavı başvuru işlemleri
MADDE 8 – (1) Giriş sınavı başvurusu, elden veya posta yoluyla ilanda belirtilen adrese ya da ilanda belirtilmesi kaydıyla Kurumun resmi internet sitesi üzerinden yapılabilir.
(2) Giriş sınavına katılmak isteyen adaylar, Kurumdan veya Kurumun resmi internet sitesinden temin edecekleri sınav başvuru formunu doldurarak aşağıdaki belgeleri başvuruya ekler:
a) Yüksek öğrenim mezuniyet belgesinin aslı veya onaylı örneği; eğitimini yurt dışında tamamlamış olanların ise diploma denklik belgesinin aslı veya onaylı örneği.
b) Üç adet vesikalık fotoğraf.
c) KPSS sonuç belgesinin aslı veya bilgisayar çıktısı.
ç) Özgeçmiş.
(3) İkinci fıkrada sayılan belgelerin son başvuru tarihi mesai bitimine kadar Kuruma teslim edilmesi şarttır. Bu belgeler, aslı ibraz edilmek kaydıyla Kurumca da onaylanabilir.
(4) Postayla yapılan başvurularda, ikinci fıkrada sayılan belgelerin giriş sınavı duyurusunda belirtilen son başvuru tarihine kadar Kuruma ulaşmış olması şarttır. Postadaki gecikmeler dikkate alınmaz.
Giriş sınavı komisyonu
MADDE 9 – (1) Komisyon; Başdenetçi veya görevlendireceği denetçinin başkanlığında, Başdenetçi tarafından seçilen denetçi ile Genel Sekreter olmak üzere toplam üç kişiden oluşur. Komisyon üyelerinden herhangi birinin komisyona katılamaması halinde Başdenetçinin belirleyeceği denetçi komisyona katılır.
(2) Komisyon başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavlarda görev alamaz.
Komisyonun görevleri
MADDE 10 – (1) Komisyon; giriş sınavı ön hazırlık çalışmalarının yapılması, yazılı sınavın yapılması veya yaptırılması, yazılı sınav sorularının hazırlanması veya hazırlatılması ve cevapların değerlendirilmesi, sözlü sınavın yapılması, sonuçların ilan edilmesi, itirazların sonuçlandırılması ve sınavla ilgili diğer işlemlerin yürütülmesiyle görevli ve yetkilidir.
(2) Komisyon üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır. Oylama sırasında çekimser oy kullanılamaz. Alınan kararlar kesindir. Karara katılmayanlar karşı oylarını gerekçeleriyle birlikte belirtmek zorundadır.
Giriş sınavı ön hazırlık çalışmaları
MADDE 11 – (1) Giriş sınavı ön hazırlık çalışmaları, Komisyon tarafından yürütülür.
(2) Komisyon, öngörülen süre içerisinde yapılan başvuruları inceleyerek adaylarda aranan şartların mevcut olup olmadığını tespit eder. Aranılan nitelikleri taşıyan adaylar, ilanda belirtilen KPSS puan türünden en yüksek puanı alan adaydan başlanmak üzere bir sıralamaya tâbi tutulur. Yazılı sınav yapılması halinde atama yapılacak kadro sayısının yirmi; sadece sözlü sınav yapılması halinde dört katını geçmemek üzere, ilanda duyurulan sayıda aday tutanakla belirlenir ve Kurumun resmi internet sitesinde ilan edilir. KPSS puan türü itibariyle sıralamadaki en son adayın aldığı puanla aynı puana sahip adaylar da giriş sınavına çağrılır.
(3) Adaylar, sınav giriş belgelerini sınav saatine kadar elden teslim alır. Sınav giriş belgesinde fotoğraf, kimlik bilgileri, sınav yeri ve tarihi yer alır.
Giriş sınavının konuları
MADDE 12 – (1) Giriş sınavı aşağıdaki konulardan yapılır:
a) Lisans eğitimine ait mesleki bilgiler.
b) Kurumun görev alanına ait bilgiler ile anayasa, idare ve insan hakları hukuku.
c) Genel kültür ve genel yetenek.
(2) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen bölümlerden mezun olanlar için lisans eğitimine ait mesleki bilgilere ilişkin değerlendirme aşağıdaki konular arasından yapılır.
a) İktisat grubu:
1) Mikro ve makro iktisat.
2) İktisat politikası.
3) Türkiye ekonomisi.
4) Uluslararası ekonomik ilişkiler ve kuruluşlar.
b) Maliye grubu:
1) Kamu maliyesi.
2) Bütçe ve bütçe politikası, Türk bütçe sistemi.
3) Vergi hukuku ve Türk vergi sisteminin genel esasları.
4) Maliye politikası.
c) Hukuk grubu:
1) Anayasa hukuku ve anayasa yargısı.
2) İdare hukuku ve idari yargı.
3) İnsan hakları hukuku.
4) Ceza hukuku (genel hükümler).
5) Medeni hukuk (başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku).
6) Borçlar hukuku (genel hükümler).
ç) Kamu yönetimi grubu:
1) Yönetim bilimi ve Türk kamu yönetimi.
2) Siyaset bilimi.
3) Personel yönetimi.
4) Mahalli idareler.
5) Türk siyasi tarihi.
(3) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen bölümlerden mezun olanlar için lisans eğitimine ait mesleki bilgilerin değerlendirilmesi mezun olunan bölümlerin müfredatı dikkate alınarak belirlenen alan bilgisi konularından yapılır.
(4) Yazılı sınav sorularının, konu grupları bakımından hangi ağırlıkta değerlendirmeye tâbi tutulacağına sınav duyurusunda yer verilir.
(5) Sınav sorularının % 50’si lisans eğitimine ait mesleki bilgilerden, % 30’u Kurumun görev alanına ait bilgiler ile anayasa, idare ve insan hakları hukukundan, % 20’si ise genel kültür ve genel yetenek konularından hazırlanır.
Yazılı sınav
MADDE 13 – (1) Yazılı sınava, KPSS sonuçlarına göre başvuran adaylardan, en yüksek puana sahip olan adaydan başlanmak üzere atama yapılacak kadro sayısının en fazla yirmi katına kadar aday (son sıradaki aday ile eşit puana sahip adaylar dâhil) çağrılır.
(2) Yazılı sınav; duyuruda belirtilen konularda klasik veya test şeklinde yapılır.
(3) Sınav sorularının hazırlanması, muhafazası ve sonuçlarının değerlendirilmesinde gizliliğe riayet edilir. Hazırlanan sorular, zarflar içerisine konularak kapatılıp imzalanmak suretiyle komisyon başkanı tarafından muhafaza edilir ve sınav salonunda adayların huzurunda açılır.
(4) Yazılı sınav, komisyon üyelerinin gözetimi ve denetimi altında yapılır.
(5) Yazılı sınav puanı, sınavın klasik usulde yapılması halinde komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir.
(6) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için en az yetmiş puan alınması şarttır.
(7) Yazılı sınavda başarılı olanlar arasından en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun en fazla dört katı kadar (son sıradaki aday ile aynı puan alanlar dâhil) aday sözlü sınava çağrılır.
(8) Sınavın başlama ve bitiş saati, kaç adayın katıldığı ve her adayın kullandığı cevap kâğıdı sayısı tutanakla tespit edilir. Toplanan cevap kâğıtları ve tutanaklar, zarf içine konularak kapatılıp mühürlendikten sonra komisyon başkanına teslim edilir.
(9) Sınavda kopya çekenler, çekmeye teşebbüs edenler veya kopya çektiği tespit edilenler hakkında tutanak düzenlenir ve sınav kâğıtları geçersiz sayılır.
(10) Tutanaklar salon başkanı ve görevliler tarafından imzalanır.
(11) Yazılı sınavda başarılı olan adaylara; sözlü sınavın yeri, tarihi ve saati yazılı olarak bildirilir. Ayrıca, yazılı sınavda başarılı olan adayların listesi, Kurumun resmi internet sitesinde yayımlanmak suretiyle ilan edilir.
(12) Giriş sınavının yazılı kısmının ÖSYM, üniversiteler ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yaptırılması halinde, yazılı sınava ilişkin hususlar Kurum ve ilgili kuruluş arasında imzalanacak protokolle belirlenir.
Sözlü sınav ve değerlendirilmesi
MADDE 14 – (1) Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen gruplar itibariyle belirlenen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puanı alan adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(2) Giriş sınavının sadece sözlü yapılması halinde, sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen atama yapılacak kadro sayısının dört katından fazla olamaz. Adaylar, KPSS puan türünden en yüksek puanı alan adaydan başlanmak üzere sıralamaya tâbi tutulur. KPSS puan türü itibariyle sıralamadaki en son adayın aldığı puanla aynı puana sahip adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(3) Sözlü sınav, adayların;
a) 12 nci maddede belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel yetenek ve genel kültürü,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
değerlendirilerek her birinden ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
(4) Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ilâ (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.
(5) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.
Sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve ilanı
MADDE 15 – (1) Başarı sıralaması; yazılı ve sözlü sınav yapılması halinde bu sınavlarda alınan puanların aritmetik ortalaması, sadece sözlü sınav yapılması durumunda bu sınavda alınan puan esas alınmak suretiyle belirlenir. Adayların puanlarının eşitliği durumunda yazılı sınav puanı yüksek olan aday; her iki puanın da eşit olması halinde KPSS puanı yüksek olan aday sıralamada üstte yer alır. Sadece sözlü sınav yapılması durumunda adayların puanlarının eşitliği halinde KPSS puanı yüksek olan aday sıralamada üstte yer alır.
(2) Adaylar; giriş sınavı puanı en yüksek adaydan başlanmak suretiyle sıralamaya konulur ve atama yapılacak kadro sayısı kadar aday asil, giriş sınavında başarılı olmak şartıyla atama yapılacak kadro sayısının yarısını geçmemek üzere, Komisyonca belirlenecek sayıda aday ise yedek olarak tespit edilir. Başarı sırasına göre oluşturulacak yedek aday listesi, giriş sınavı sonuçlarının ilanından itibaren iki yılı geçmemek üzere bir sonraki giriş sınavı ilan tarihine kadar geçerlidir.
(3) Sınav sonuçları, komisyon tarafından tutanağa bağlanır. Başarı sıralamasına göre oluşturulan liste, Başdenetçi tarafından onaylandıktan sonra Kurumun resmi internet sitesinde ve Kurumun hizmet binasında ilan edilir. Ayrıca, asil ve yedek listede yer alan adaylara yazılı olarak bildirilir.
(4) Giriş sınavında yetmiş ve üzerinde puan almış olmak sıralamaya giremeyen adaylar için kazanılmış hak teşkil etmez.
Sınav belgelerinin saklanması
MADDE 16 – (1) Ataması yapılanların sınavla ilgili belgeleri, ilgililerin özlük dosyalarında; başarısız olanlar ile başarılı olduğu halde herhangi bir nedenle atanamayanların sınav belgeleri ise dava açma süresinden az olmamak kaydıyla bir sonraki sınava kadar Kurumca saklanır.
(2) Atanamayanların başvuru belgeleri, giriş sınavı sonuçlarının ilanını izleyen iki ay içinde talepleri halinde ilgililere iade edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uzman Yardımcılığına Atanma ve Uzman Yardımcılarının Yetiştirilmesi
Atamadan önce istenecek belgeler
MADDE 17 – (1) Uzman yardımcılığı giriş sınavında başarılı olan adaylardan aşağıdaki belgeler istenir:
a) Erkek adayların askerlik durumuna dair yazılı beyanı.
b) Altı adet vesikalık fotoğraf.
c) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.
ç) Sağlık açısından görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu bulunmadığına dair yazılı beyanı.
d) Mal bildirimi.
Uzman yardımcılığına atanma
MADDE 18 – (1) Giriş sınavını kazanan adaylardan, ilan edilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar aday, başarı sıralamasına göre uzman yardımcısı olarak atanır. Asıl listeden uzman yardımcılığını kazanan adaylardan çeşitli sebeplerle göreve başlamayanların veya ataması yapılıp herhangi bir sebeple görevden ayrılanların yerine yedek aday listesinden başarı sırasına göre atama yapılabilir.
(2) Gerekli belgeleri süresinde ibraz etmeyenlerin atamaları yapılmaz.
(3) Sınavda başarılı olanlardan, atama şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanların sınav sonuçları geçersiz sayılarak atamaları yapılmaz; yapılmış olsa dahi iptal edilir.
(4) Atamaları yapılan uzman yardımcılarının göreve başlamalarına ilişkin olarak Devlet Memurları Kanununun 62 nci ve 63 üncü madde hükümleri uygulanır.
Uzman yardımcılığı süresi
MADDE 19 – (1) Uzman yardımcılığı süresi, aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil en az üç yıldır.
Yetiştirilme ilkeleri
MADDE 20 – (1) Uzman yardımcısı olarak atananlar, bu kadroda bulundukları sürece uzmanlığın gerektirdiği bilgi, beceri ve etik değerler ile kurumsal kültürü kazanmaları amacıyla yetiştirilir.
(2) Uzman yardımcıları;
a) Kurumun teşkilat yapısı, görevleri ve çalışma düzeni hakkında bilgi edinilmesi,
b) Kurumun çalışmalarına esas teşkil etmek ve analitik düşünebilme kabiliyetini geliştirmek amacıyla rapor yazılması, inceleme ve araştırma yapılması,
c) Yazışma, rapor yazma, inceleme ve araştırma teknikleri konularında gerekli bilgi ve yeteneğin kazandırılması,
ç) Mesleki konularda bilimsel çalışma ve araştırma alışkanlığının edinilmesi,
d) Yabancı dil bilgisinin geliştirilmesi,
e) Bilgisayar ve teknoloji kullanım becerilerinin geliştirilmesi,
f) Yurt içi veya yurt dışında görevleriyle ilgili konferans, seminer ve benzeri programlara katılım sağlanarak deneyim kazandırılması,
g) Kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilerek mesleki bilgilerinin artırılması ile uygulama yeteneğinin kazandırılması,
esaslarıgözetilerek yetiştirilir.
Yetiştirilme şekli ve esasları
MADDE 21 – (1) Uzman yardımcıları, 21/2/1983 tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik çerçevesinde temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj eğitimine tâbi tutulur.
(2) Uzman yardımcıları, temel eğitim ve hazırlayıcı eğitim programlarından sonra görevlendirildikleri alanlarda Başdenetçi, denetçi veya denetçi tarafından belirlenecek uzman refakatinde araştırma ve inceleme ile diğer çalışmalara katılır.
(3) Denetçilerin görüşleri alınmak suretiyle uzman yardımcıları için adaylık eğitimi dışında Genel Sekreterlikçe özel bir çalışma ve yetiştirme programı hazırlanır ve bu program Başdenetçi tarafından onaylanır.
(4) Yetiştirme programı çerçevesinde, uzman yardımcılarına mesleki konularda bilimsel çalışma alışkanlığı ve temsil yeteneğinin kazandırılması ile yabancı dil bilgilerinin geliştirilmesi için gerekli imkân sağlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tez Değerlendirme ve Yeterlik Sınavı
Tez konusunun belirlenmesi ve hazırlama süresi
MADDE 22 –(1) Uzman yardımcısı, Kurumun görev alanıyla ilgili konularda aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil Kurumda iki yıllık fiili hizmet süresinin bitimini izleyen bir ay içinde, tez konusunun belirlenmesi için Kurum tarafından daha önce belirlenen tez konuları arasından seçtiği veya kendisinin belirlediği üç tez konusunu bağlı bulunduğu denetçiye sunar. Denetçi, görüşünü eklemek suretiyle en geç bir ay içinde tez konularını Başdenetçiye sunulmak üzere Genel Sekreterliğe gönderir. Tez konusu, Başdenetçinin yedi gün içinde vereceği onay ile kesinleşir.
(2) Uzman yardımcısının belirtilen süre içinde geçerli bir mazeret olmaksızın tez konularını sunmaması halinde denetçinin re’sen önereceği konular arasından aynı usulle tez konusu belirlenir.
(3) Tez konusu belirlenen uzman yardımcısı, Kurumda görev yapan uzmanlar veya üniversitede görev yapan öğretim üyeleri ya da tez konusuyla ilgili ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluşlarında en az lisansüstü eğitimi yapmış ve konusunda uzman kamu görevlileri arasından tez danışmanı belirler.
(4) Uzman yardımcısının hazırlayacağı uzmanlık tezinin kendi görüş ve değerlendirmelerini içermesi ve Kurumca belirlenen usul ve esaslar ile bilimsel çalışma etiğine uygun olması gerekir.
(5) Tez konusunun belirlenmesinden itibaren uzman yardımcısına bir yıl süre verilir.
Tezin teslimi ve ek süre verilmesi
MADDE 23 – (1) Uzman yardımcısı, hazırladığı tezini tez danışmanının raporuyla birlikte Genel Sekreterliğe teslim eder.
(2) Geçerli bir mazereti olmaksızın süresi içinde tezini teslim etmeyen uzman yardımcısına, bir defaya mahsus olmak üzere altı ayı aşmamak üzere ek süre verilir. Ek süre içinde tezini teslim etmeyenler hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.
Tez değerlendirme ve yeterlik sınavı kurulu
MADDE 24 – (1) Kurul; Başdenetçi veya görevlendireceği denetçinin başkanlığında, Başdenetçi tarafından belirlenen denetçiler ile Genel Sekreter ve uzman yardımcısının bağlı olduğu denetçiden oluşmak üzere en az beş kişiden teşekkül eder. Gerek görülmesi halinde Kurulda kamu denetçiliği uzmanları veya yükseköğretim kurumlarından öğretim üyeleri de görevlendirilebilir. Üyelerden herhangi birinin kurula katılamaması halinde yerine katılacak üyeyi Başdenetçi belirler.
(2) Kurul başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavlarda görev alamaz.
Tez değerlendirme ve sözlü savunma
MADDE 25 – (1) Genel Sekreterlik, uzmanlık tezlerini değerlendirilmek üzere kurul üyelerine gönderir. Üyeler, tezleri iki ay içinde inceler ve bir ay içinde uzman yardımcısını tez savunması için çağırır.
(2) Uzman yardımcısı tezini sözlü olarak savunur ve üyelerin tez konusu ile ilgili sorularını cevaplandırır. Kurul, gerekli durumlarda tez danışmanını dinlemek üzere davet edebilir.
(3) Savunma sonunda kurul üyelerinin her biri, teze ilişkin puanlamasını yapar. Değerlendirme yüz tam puan üzerinden yapılır. Üyelerin verdiği notların aritmetik ortalaması en az yetmiş puan olan tez, başarılı kabul edilir. Tezin başarısız bulunması halinde, kurul tarafından tezin başarısız sayılmasına ilişkin gerekçeli rapor hazırlanarak ilgiliye tebliğ edilir.
(4) Geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan uzman yardımcısının tezi başarısız sayılır.
Tezin başarısız bulunması
MADDE 26 – (1) Tezi başarısız bulunan uzman yardımcısına, değerlendirme raporunda yer verilen hususlara uygun olarak yeni bir tez hazırlaması veya aynı tezi düzelterek sunması için kurul kararıyla bir defaya mahsus olmak şartıyla altı ayı aşmamak üzere ek süre verilir. İkinci defa hazırladıkları tezleri kabul edilmeyenler hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.
(2) Düzeltilen veya yenilenen tezlerin değerlendirilmesi 25 inci maddede belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.
Yeterlik sınavı
MADDE 27 – (1) Uzmanlık tezi kabul edilen uzman yardımcısı, aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç olmak üzere adaylıkta geçen süre dâhil Kurumda en az üç yıl fiilen çalışması kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanır.
(2) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak yapılır. Yazılı sınavda başarılı olamayan uzman yardımcısı sözlü sınava alınmaz.
(3) Yeterlik sınavı, tezin kabulünden itibaren en geç üç ay içinde kurul tarafından yapılır. Yeterlik sınavı, Kurumun mevzuatı ile Kurumun görev alanına giren ve sınavdan en az altı ay önce ilan edilen konulardan yapılır. Yeterlik sınavının tarihi, Başdenetçi tarafından belirlenir.
(4) Kurul üyeleri, yazılı ve sözlü sınavın her bir aşamasında ayrı ayrı not verir. Yazılı sınavda sorulan sorular ve verilen cevaplar bir tutanağa bağlanır. Sınav başarı notu, kurul üyelerinin yeterlik sınavının yazılı ve sözlü aşamalarında verdikleri puanların aritmetik ortalamalarının birlikte değerlendirilmesi ile bulunur.
(5) Adayın başarılı sayılması için yeterlik sınavının her aşamasında üyelerin verdiği notların aritmetik ortalamasının yüz puan üzerinden en az yetmiş puan olması şarttır.
(6) Yeterlik sınavında başarılı olamayan veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. İkinci sınavda başarılı olamayan veya sınav hakkını kullanmayanlar hakkında 29 uncu madde hükümleri uygulanır.
(7) Yeterlik sınavı sonunda, kurul başkanı, her bir üyenin verdiği notu gösteren bir çizelge ve sınav tutanağı tanzim ederek sonucu Genel Sekreterliğe bildirir. Sonuçlar, Başdenetçinin onayından sonra Genel Sekreterlik tarafından ilgililere tebliğ edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Uzmanlığa Atanma ve Eğitim
Uzmanlık için aranan şartlar ve atanma
MADDE 28 – (1) Uzman yardımcısının uzman olarak atanabilmesi için;
a) Yeterlik sınavında başarılı olması,
b) Uzman yardımcılığı dönemi içinde alınmış olmak kaydıyla YDS’den asgari (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliği bulunan başka bir belgenin, yeterlik sınavı tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde Kuruma ibraz edilmesi,
şartları aranır.
Başarısızlık hali
MADDE 29 –(1) Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliği şartını yerine getiremeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybeder ve istekleri halinde Kurumda veya Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanır.
Kurumsal eğitim
MADDE 30 – (1) Uzmanlar, Kurumun görev ve faaliyetleri çerçevesinde; politika oluşturulması, strateji geliştirilmesi, analiz yapılması, verimliliğin artırılması, iş görme kapasitesinin yükseltilmesi, kariyerin geliştirilmesi, bilimsel ve teknolojik değişim ve gelişmelere uyum sağlanması, bilgi ve birikimlerinin artırılması ile yeteneklerinin geliştirilmesi amacıyla kurumsal eğitime tâbi tutulabilir.
Yurtdışı eğitimi
MADDE 31 – (1) Uzmanlar, ihtiyaç duyulan konularda eğitim, staj, araştırma yapmak, mesleki bilgi ve deneyimini arttırmak amacıyla Devlet Memurları Kanunu ve 21/1/1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yurt dışına gönderilebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Uzman ve Uzman Yardımcılarının Görev ve Yetkileri ile Çalışma Usul ve Esasları
Uzman ve uzman yardımcılarının görev ve yetkileri
MADDE 32 – (1) Uzmanların görev ve yetkileri şunlardır:
a) Şikâyet başvurularını incelemek ve araştırmak.
b) Dağıtım bürosunda verilen görevleri yapmak.
c) İnceleme ve araştırma konusuyla ilgili olarak tanık veya ilgili kişileri dinlemek.
ç) Yıllık raporun ve özel raporların hazırlanmasında görev almak.
d) Kurumsal stratejinin planlanmasına ve güncelleştirilmesine yönelik çalışmalara yardımcı olmak.
e) Kurumun görev alanına ilişkin olarak ulusal ve uluslararası alandaki gelişmeleri takip etmek.
f) Kurumun görev alanı ile ilgili mevzuatın hazırlanmasına ve uygulanmasına veya iş ve işlemlerin geliştirilmesine ilişkin çalışmalar yapmak ve gerektiğinde etki analizi yapmak.
g) Kurum tarafından düzenlenen eğitim programlarına katılmak.
ğ) Kurumun görev alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası toplantı, seminer ve eğitim programları ile çalışma gruplarına katılmak.
h) Kurumun görev alanına giren konularda projeler hazırlamak veya katılmak, hazırlanan projelere destek sağlamak, Kurumun hizmet kapasite ve kalitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapmak ve yapılan çalışmalara katılmak.
ı) Uzman yardımcılarının yetiştirilmesine, bilgi ve tecrübelerinin geliştirilmesine yardımcı olmak.
i) Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen benzeri nitelikteki diğer görevleri yapmak.
(2) Uzman yardımcılarının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Birinci fıkrada belirtilen görevlerin yapılmasında uzmanlara yardımcı olmak.
b) Başdenetçi veya denetçiler tarafından verilen benzeri nitelikteki diğer görevleri yapmak.
Uzman ve uzman yardımcılarının çalışma usul ve esasları
MADDE 33 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, verilen görevleri mevzuata uygun olarak süresi içinde yerine getirir.
(2) Uzman ve uzman yardımcıları, verilen görevlerin yerine getirilmesinde Başdenetçi ve denetçilere karşı sorumludur.
(3) Uzmanlar, Başdenetçi veya denetçinin; uzman yardımcıları ise Başdenetçi, denetçi veya görevlendirildikleri uzmanın gözetiminde çalışır.
(4) Yapılacak işin niteliği, kapsamı ve süresinin birden fazla uzman veya uzman yardımcısının birlikte çalışmasını gerektirdiği hallerde çalışma grupları oluşturulabilir.
(5) Uzman ve uzman yardımcıları, yazı ve raporlarını; dilbilgisi ve yazım kurallarına uygun şekilde anlaşılır ifadeler kullanarak, sade ve düzgün bir üslupla resmi yazışma usullerine uyarak hazırlar.
(6) Uzman ve uzman yardımcıları, Kurumca gerekli görülen yerlerde açılan bürolarda görevlendirilebilir.
Yasaklar
MADDE 34 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapamaz.
(2) Uzman ve uzman yardımcıları görevleri sebebiyle herhangi bir şekilde öğrendikleri mesleki veya ticari sırları görevlerinden ayrılmış olsalar bile açıklayamaz, kendilerinin veya başkalarının yararına kullanamaz.
(3) Uzman ve uzman yardımcıları, görevleri süresince resmî veya özel hiçbir görev alamaz ve ticaretle uğraşamaz. Bilimsel yayınlarda bulunma, görevleri veya meslekleriyle ilgili olarak davet edildikleri ulusal veya uluslararası kongre, konferans ve benzeri toplantılara katılma, derneklerde üyelik ve kâr amacı gütmeyen kooperatiflerde ortaklık hâlinde bu fıkra hükümleri uygulanmaz.
(4) Uzman ve uzman yardımcıları; kendilerinin, eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının şikâyetlerini inceleyemez.
(5) Uzman ve uzman yardımcıları, siyasi partilere üye olamaz; herhangi bir siyasî parti, kişi veya zümrenin yararını ya da zararını hedef alan bir davranışta bulunamaz.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yeniden atanma
MADDE 35 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre uzman yardımcısı veya uzman unvanını kazandıktan sonra Kurumdan çeşitli sebeplerle ayrılanlardan yeniden uzman yardımcılığına veya uzmanlığa atanmak isteyenler, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve gereken nitelikleri kaybetmemiş olmaları kaydıyla ve Kurumun ihtiyaçları çerçevesinde yeniden atanabilir.
İtiraz
MADDE 36 – (1) Giriş sınavına katılacakların listesine, giriş sınavı ile tez ve yeterlik sınavı sonuçlarına on gün içinde itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgisine göre komisyon veya kurul tarafından yedi gün içinde sonuçlandırılarak ilgiliye tebliğ edilir.
Gerçeğe aykırı beyan
MADDE 37 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilenlerin ataması yapılmaz; yapılsa bile iptal edilir. Bu kişiler hiçbir hak talep edemez ve haklarında kanuni işlem yapılmak üzere Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bu şekilde Kurumu yanıltanlar, kamu görevlisi ise durumları çalıştıkları kurumlara bildirilir. Hataen yapılan beyanlar veya atama işleminin kurucu unsuruna ilişkin olmayan hususlarda bu madde hükmü uygulanmaz.
Sekretarya hizmetleri
MADDE 38 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan komisyon ve kurulların sekretarya hizmetleri, Genel Sekreterlik tarafından yürütülür.
Yürürlük
MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 40 –(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.
28 Mart 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28601(Mükerrer)
YÖNETMELİK
Kamu Denetçiliği Kurumundan:
KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU DİSİPLİN AMİRLERİ YÖNETMELİĞİ
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Kamu Denetçiliği Kurumunda görevli Devlet memurlarının disiplin ve üst disiplin amirleri ile disiplin kurullarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri, Kamu Denetçiliği Kurumunda görevli Devlet memurları hakkında uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 124 üncü maddesi ile 17/9/1982 tarihli ve 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 16 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Disiplin amirleri
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren memurların, memuriyet unvanlarına göre disiplin amiri ve üst disiplin amirleri Ek-1 sayılı listede gösterilmiştir.
Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından uygulanacak mevzuat
MADDE 5 – (1) Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından, Devlet Memurları Kanunu ile Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 6 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 7 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kamu Başdenetçisi yürütür.
Resmî Gazete Tarihi: 21.10.2017 Resmî Gazete Sayısı: 30217
BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNLER İMALATHANELERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; klinik araştırma ürünleri de dâhil olmak üzere, beşeri tıbbi ürünlerin ve bunların etkin maddelerinin, İyi İmalat Uygulamalarına ve ilgili ulusal ve uluslararası kabul görmüş standartlara uygun olarak imal edilmesine ve bu çerçevede kalite güvence sisteminin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, klinik araştırma ürünleri de dâhil olmak üzere, beşeri tıbbi ürünlerin ve bunların etkin maddelerinin imalathanelerini, ithal ürünleri ve bu ürünlere dair tüm işlemleri kapsar.
(2) Majistral ilaçlar kapsam dışındadır.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Yönetmelik; 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin k bendi ve 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 27 nci ve 40 ıncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bağımsız alan: Aynı imalat binasındaki diğer alan, bölüm ve odalardan, geçirgen olmayan duvar ve benzeri yapı malzemesi ile tamamen ayrılarak izole edilen, gerektiğinde alana hususi personel ile işlemlerin yürütüldüğü, diğer alan ve odalardan ayrı personel ve malzeme giriş ve çıkışlarına sahip yapı bölümünü,
b) Beşeri tıbbi ürün: Hastalığı tedavi etmek ve/veya önlemek, teşhis koymak veya farmakolojik, immünolojik ya da metabolik etki göstererek bir fizyolojik fonksiyonu iyileştirmek, düzeltmek veya değiştirmek amacıyla, insanlarda kullanılan veya insana uygulanan her türlü doğal ve/veya sentetik kaynaklı etkin madde veya maddeler kombinasyonu içeren ürünü,
c) Denetçi: Kurumda görev yapan Sağlık Başdenetçisini, Sağlık Denetçisini ve Sağlık Denetçi Yardımcısını,
ç) Eksiklik: Başvuru sırasında sunulan belgeler de dâhil olmak üzere, bu Yönetmeliğe ve ilgili mevzuatına göre gerekli olan belgelerde veya ruhsat dosyasına uygun olarak yürütülmesi gereken faaliyetlerde veya İyi İmalat Uygulamaları prensiplerine uyumda gözlenen her türlü eksikliği,
d) Etkin madde: Bir beşeri tıbbi ürünün üretiminde kullanılması planlanan, üretiminde kullanıldığında fizyolojik fonksiyonları düzeltmek, iyileştirmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis amacıyla farmakolojik, immünolojik veya metabolik etki göstermek üzere ürünün etkin bileşeni olan madde ya da maddeler karışımını,
e) İmalat: Klinik araştırma ürünleri de dâhil beşeri tıbbi ürün ve/veya etkin maddelerin üretiminde kullanılan başlangıç maddelerinin tartımını, bölünmesini, işlenmesini, primer ambalajlama işlemlerini, sekonder ambalajlama işlemlerini, bitmiş ürün haline getirilmesini, bunlarla ilgili kontrolleri ve seri serbest bırakma faaliyetlerini,
f) İmalatçı/Üretim Yeri İzin Sahibi: Beşeri tıbbi ürün ve/veya etkin maddelerin imalat yetkisine ve iznine sahip gerçek ya da tüzel kişiyi,
g) İşlem geçmişi kaydı: İşlemlerin seyrinin izlenmesine olanak sağlayan kayıt sistemini,
ğ) İthalatçı: Beşeri tıbbi ürünün ithalat yetkisini elinde bulunduran gerçek ya da tüzel kişiyi,
h) İyi İmalat Uygulamaları: Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerin kullanım amacına uygun, ruhsatına esas bilgilerin veya ürün spesifikasyonunun gerekli gördüğü şekilde, kalite standartlarına uyumlu olarak sürekli imal edilmesini ve kontrolünü sağlayan kalite güvence sisteminin parçasını,
ı) Kalite güvence sistemi: Beşeri tıbbi ürünlerin beyan edilen amacına uygun olarak kullanımında gerekli olan kaliteyi temin etmek amacıyla düzenlenmiş uygulamalar bütününü,
i) Kalite güvence sorumlusu: Kalite güvence sisteminin uygulanmasından sorumlu kişiyi,
j) Kalite kontrol sorumlusu: Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddeler ile bunların imalatında kullanılan başlangıç maddelerinin, tedarikinden itibaren tüm imalat sürecinde uygun kalitede olduğuna karar verilmesini sağlayan numune alma, spesifikasyon, test etme, dokümantasyon ve onaylama işlemlerinden sorumlu kişiyi,
k) Klinik araştırma ürünü: Klinik araştırmada test edilen veya referans olarak kullanılan etkin maddenin veya plasebonun farmasötik formunu,
l) Körleme: Klinik araştırma sırasında gönüllüye hangi araştırma ürününün uygulandığının araştırmada yer alan sorumlu araştırmacı, diğer araştırmacı, gönüllü veya izleyici gibi bir veya birden çok tarafça bilinmemesini,
m) Kurum: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunu,
n) Majistral ilaç: Hasta için özel olarak hekim tarafından reçete edilen ve eczanede bu formüle göre hazırlanan ilacı,
o) Mesul müdür: Klinik araştırma ürünleri de dâhil beşeri tıbbi ürünler ve etkin maddeler hakkında gerekli temel bilimsel ve teknik birikimi ve tecrübesi olan, ilgili firma ve Kurum tarafından sorumlu olarak kabul edilen kişiyi,
ö) Primer ambalajlama: Nihai kullanıcıya sunulacak olan beşeri tıbbi ürünün, temas halinde olduğu kaba/ambalaja konulması işlemini,
p) Sekonder ambalajlama: Beşeri tıbbi ürünle temas eden iç ambalajın, dış kutuya/ambalaja konulması, kutu değişimi, baskı, barkodlama/karekodlama, bandrol/etiket yapıştırma, prospektüs/kullanma talimatı ilavesi, değişimi gibi işlemlerini,
r) Üretim sorumlusu: Her türlü imalat faaliyetinden sorumlu kişiyi,
s) Üretim Yeri İzin Belgesi: Kurumca onaylanan imalat faaliyetlerine ilişkin verilen izin belgesini,
ş)Yardımcı madde: Ürünlerin bileşiminde yer alan, etkin maddeler ve ambalaj malzemeleri dışındaki herhangi bir maddeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Başvuru, Faaliyetler, Sorumluluklar ve Denetim
Başvuru ve değerlendirme
MADDE 5 –
(1) Üretim yeri izni almak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, bu Yönetmeliğin Ek 1’inde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunur. Ek faaliyet başvurusunda bulunacak üretim yeri izin sahipleri ise, Yönetmeliğin Ek 1’inde yer alan “Tesis” başlığı altında zikredilen belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunurlar. Başvuruda eksiklik tespit edilmesi durumunda bu eksiklikler, başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Kurumca, eksiksiz bir başvurunun kabul edilmesini ve denetim yapılmasını takip eden en geç doksan gün içinde başvuru neticelendirilerek üretim yeri izin belgesi düzenlenip düzenlenemeyeceğine karar verilir. Başvuru sahibinden kaynaklanan gecikmeler ve uygunsuzluklar, doksan günlük süre hesabında dikkate alınmaz.
(2) Başvurunun değerlendirildiği aşamada, başvuruda herhangi bir değişiklik talep edilmesi durumunda, bu talebin ilave otuz gün içinde incelenerek sonuçlandırılması esastır. Kurumca talep edilen ek bilgiler temin edilene kadar otuz günlük süre durdurulur.
(3) İmalathanede gerçekleştirilen denetim sonucunda, imalathanenin gerekli şartlara sahip olmadığı tespit edilirse başvuru Kurumca reddedilir. Bu durumda tespit edilen eksiklikler tamamlandıktan sonra Kuruma yeni bir başvuru yapılabilir.
(4) Yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürüten gerçek veya tüzel kişiler bu Yönetmeliğin Ek 2’sinde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte Kuruma başvuruda bulunur.
Belgelendirme
MADDE 6 –
(1) Kurum tarafından başvurunun kabul edilmesinden sonra, denetçilerce imalathanede gerçekleştirilen denetimler veya yapılacak değerlendirmeler neticesinde, 5 inci maddedeki hususlar ile İyi İmalat Uygulamaları gerekliliklerinin karşılandığının anlaşılması halinde, Üretim Yeri İzin Belgesi düzenlenir.
(2) Üretim yeri izni, belirlenen esaslara uygun olarak, klinik araştırma ürünleri de dâhil, başvuruda belirtilen adreste yer alan imalathane ve faaliyetler ve/veya farmasötik formlar için verilir.
(3) Kurumca üretim yeri izin belgesi düzenlenmiş imalathanelere, usulüne uygun olarak yapılacak başvuruya istinaden, İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası düzenlenir.
Yürütülebilecek faaliyetler
MADDE 7 –
(1) Bu Yönetmelik kapsamında ülkemizde imal edilerek pazara sunulacak beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerin imalatı sadece Kurumca üretim yeri izni verilmiş yerlerde İyi İmalat Uygulamaları prensip ve kılavuzları ile üretim yeri izin belgesine uygun olarak gerçekleştirilir. Bu hüküm, sadece yurtdışına ihracat amacı ile imalat gerçekleştiren yerler için de geçerlidir.
(2) Üretim yeri izin belgesi, başvuruda bulunulan imalat faaliyetlerinin tamamı veya bir kısmı için verilebilir.
(3) Beşeri tıbbi ürünlerin imal edildiği imalathanelerde yalnızca beşeri tıbbi ürünler imal edilebilir, ancak:
a) İlgili Bakanlık ve Kurumlarca düzenlenmiş mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, Kurumca üretim yeri izni verilmiş beşeri tıbbi ürün imalathanelerinde, imalatçı tarafından çapraz bulaşma riskini engelleyici tedbirlerin alınması ve Kuruma sunularak uygun bulunması şartıyla, aynı alanlarda uygun formda ve sınıfta veteriner tıbbi ürünler ile uygun formda takviye edici gıdalar üretilebilir. Kurum, gerektiğinde ek tedbirler ile kalifiye personel talep eder.
b) İlgili Bakanlık ve Kurumlarca düzenlenmiş mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, Kurumca üretim yeri izni verilmiş beşeri tıbbi ürünlerin imalathanelerinde bağımsız alan, ayrı ekipman ve ayrı havalandırma sistemleri kullanılması şartıyla; insana uygulanan biyosidal ürünler, insan doku ve hücre ürünleri, tıbbi cihazlar, kozmetik ürünler üretilebilir. Bu hususta imalatçı tarafından, İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve diğer kılavuzlar kapsamında çapraz bulaşmayla ilgili yapılacak risk değerlendirmesinin Kuruma sunulması ve onay alınması zorunludur. Söz konusu risk değerlendirmesi sonucunun daha ileri önlemler gerektirmesi durumunda bu bentte belirtilen müsaade uygulanmaz. Tıbbi cihazların uygun sınıf ve formda olması, beşeri tıbbi ürünlerin kalitesine risk teşkil etmediğinin İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve diğer kılavuzlar kapsamında imalatçı tarafından kanıtlanması ve Kurumca onay verilmesi kaydıyla, bağımsız alanlarda üretim şartı aranmaz.
Üretim yeri izin sahibinin sorumlulukları
MADDE 8 –
(1) Üretim yeri izin sahibi aşağıdaki sorumlulukları yerine getirir:
a) Bu Yönetmelik gereklerine uygun mesul müdür ile yürütülen faaliyetlerle uyumlu olarak İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunda belirtilen gerekliliklere uygun eğitim almış ve yeterli tecrübeye sahip üretim sorumlusu, kalite güvence sorumlusu, kalite kontrol sorumlusu ve yeterli sayıda uygun personeli istihdam eder.
b) Mesul müdürün görevinden ayrılması durumunda otuz gün içerisinde yerine bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan yeni bir mesul müdür görevlendirir ve Kuruma başvuru yapar.
c) Mesul müdürün görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli tüm imkânları sağlar.
ç) Etkin maddeyi temin ettiği imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcıların; etkin maddenin temin edildiği ülkenin yetkili otoritesinde kayıtlı olduğunu belgeler. Temin ettiği etkin madde ve yardımcı maddelerin güvenilirliğini ve kalitesini doğrular.
d) İmalatını gerçekleştirdiği beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerde ve imalat sürecinin ara basamaklarında gerekli kontrollerin gerçekleştirilmesini sağlar.
e) Kullanılabilir olmayan veya bu niteliğini yitirmiş beşeri tıbbi ürünler ile etkin madde ve yardımcı maddelerin ilgili mevzuata göre imhasını sağlar.
f) Bu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunun gereklerini yerine getirir.
g) Denetçilerin gerekli gördükleri herhangi bir zamanda tesisteki tüm alanlar, dokümanlar ve kayıtlarda inceleme yapmalarına imkân sağlar.
(2) Üretim yeri izin sahibi; mesul müdürün, üretim sorumlusunun, kalite güvence sorumlusunun ve kalite kontrol sorumlusunun tam gün süreyle görev yapmasını sağlar. Bunların, geçici olarak görevde bulunmadığı sürelerde yerlerine vekâlet edecek aynı nitelikleri haiz vekiller, üretim yeri izin sahibi tarafından görevlendirilir. Mesul müdürün geçici olarak görevde bulunmadığı sürenin 30 günü aşması durumunda yapılacak vekâlet hakkında Kuruma bilgi verilir. Mesul müdüre yapılan vekâlet süresinin altı ayı geçmesi durumunda, yeni bir mesul müdür atanması için derhal Kuruma başvuruda bulunulur.
(3) Üretim yeri izin sahibi, bu izin kapsamına giren beşeri tıbbi ürünlerin sahte olduğuna dair şüphe duyması veya bilgi alması durumunda, bu ürünlerin her türlü yayın ve iletişim kanallarında yapılan yasal olmayan satışları da dâhil olmak üzere, yasal veya yasal olmayan tedarik zinciriyle dağıtılıp dağıtılmadığı hususunda yetkili otoriteyi ve ruhsat sahibini bilgilendirir. Kimliğinde, kaynağında veya dağıtım geçmişinde sahtecilik yapılan ürünler, sahte ürünlerdir. Dolayısıyla, herhangi bir beşeri tıbbi ürünün:
a) Ambalaj, ambalaj bilgileri, etiket, isim veya yardımcı maddeler de dâhil olmak üzere bileşimindeki maddelerden biri ve bu maddelerden birinin dozu olmak üzere kimliğinde veya,
b) İmalatçı, imal edildiği ülke, orijin ülkesi veya ruhsat veya izin sahibini içeren kaynağında veya,
c) Kullanılan dağıtım kanalları ile ilgili kayıt ve dokümanlar olmak üzere dağıtım geçmişinde,
sahtecilik yapılması durumlarında, söz konusu ürün sahte olarak kabul edilir. Bu tanım istenmeden oluşan kalite hatalarını içermez ve fikri mülkiyet haklarının ihlali konuları bu kapsamda değerlendirilmez.
(4) Üretim yeri izin sahibi, söz konusu ürünün gerçek ve tahrif edilmemiş olduğunu gösteren ve 25/4/2017 tarihli ve 30048 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Ambalaj Bilgileri, Kullanma Talimatı ve Takibi Yönetmeliğinde yer alan güvenlik özelliklerini, primer ambalajı açılmayacak şekilde yerleştirerek ürünün gerçek olduğunu doğrular. Ayrıca:
a) Ürüne ait güvenlik özelliklerinin yerleştirilmesi, İlaç Takip Sistemine uygun olarak İyi İmalat Uygulamaları koşullarında yapılır.
b) İlaç Takip Sistemine ilişkin güvenlik özelliklerinin değiştirilmesi yetkisi Kuruma aittir.
Mesul müdür
MADDE 9 –
(1) Mesul müdür, eczacılık, tıp ve en az dört yıl süreli lisans eğitimi veren kimya bilim dallarının en az birinden mezun olmak zorundadır.
(2) Bu maddede belirtilen koşulları yerine getirmesi şartı ile üretim yeri izin sahibi, mesul müdür sorumluluğunu bizzat kendisi yürütebilir.
(3) Mesul müdürün; Kurum tarafından ya da bulunduğu ülke otoritesi tarafından üretim yeri izni verilmiş bir veya birden fazla imalathanede, sigorta prim belgeleri ve işverenin beyanı ile belgelendirdiği, üretim, kalite güvence veya kalite kontrol faaliyetlerinden birinde en az iki yıl pratik tecrübesinin olması zorunludur. Ancak birinci fıkrada belirtilen meslek mensuplarından, ilgili alanlarda doktora derecesine sahip olanlar da üretim yerlerinde mesul müdürlük görevini üstlenebilir.
(4) Mesul müdür, beşeri tıbbi ürünlerin ve etkin maddelerin bu Yönetmelik, yürürlükteki diğer mevzuat, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensipleri ile ruhsat koşulları uyarınca imalatının ve kontrollerinin yapılarak, serilerin serbest bırakılması ve seri kayıtlarının en az beş yıl süre ile saklanarak talep halinde Kurum yetkililerinin denetimine sunulmasından sorumludur.
(5) Bu maddede belirtilen koşulları taşıdığı anlaşılan mesul müdürler için Kurumca belge düzenlenir.
Denetimler
MADDE 10 –
(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren imalathaneler, Kurum denetimine tabidir. Kurum, beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelerden numune alabilir. Gerek görülmesi durumunda denetimler ruhsat sahibinin tesislerini kapsayabilir. Bu madde hükümleri ile sınırlı olmamak kaydıyla denetimlerle ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) İmalathaneler, beşeri tıbbi ürünler için kontratlı analiz hizmeti veren laboratuvarlar ve ithalatçılar, Kurumun risk bazlı değerlendirmesi sonucu oluşturduğu program dâhilinde rutin denetimlere tabidir. Bu denetimler gerektiğinde haber vermeksizin yapılabilir.
b) Kurumca gerek görülmesi halinde veya herhangi bir uygunsuzluk şüphesine istinaden, ithal edilen etkin maddeler ile yardımcı maddelerin imalathanelerinin veya depolama, dağıtım yerlerinin denetimleri gerçekleştirilir.
(2) Denetçiler yürüttükleri denetimler sırasında; gerekli gördüğü dosya ve belgeleri kanuni bir engel bulunmadıkça, denetim yaptığı kamu veya özel kurum ve kuruluşlar ile ilgili kişilerden istemek, incelemek, gerek görülmesi halinde yetkili merciler tarafından onaylanmış nüshalarını almak, imalathane, depolama ve dağıtım yerleri de dâhil olmak üzere ürünlerin imal edildiği, analiz edildiği, depolandığı, dağıtıldığı, satıldığı veya kullanıldığı tüm yerler ile denetime konu olan sabit ve seyyar her türlü yerde denetim, inceleme, sayım ve araştırma yapmak, numune almak, gerektiğinde bunları mühürlemek, imalat, dağıtım veya satışını durdurmak, yediemine almak, toplamak veya toplatmak, elektronik takip sisteminde ürün hareketlerini durdurmak ve bu konularda her derecedeki yetkili ve ilgiliden her türlü yardım ve bilgiyi istemek ve gerekli yazışmaları yapmak hususlarında yetkilidir.
(3) Kurum birinci fıkrada belirtilen denetimler vasıtasıyla üretim yeri izni almış olan yerlerin, İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu ve prensiplerine uygun faaliyette bulunmalarını sağlar.
(4) Denetim sonrası, denetlenen yere tespit edilen hususlarla ilgili değerlendirme yapıp görüş bildirebilmesi için Kurumca, süre verilebilir.
(5) Kurum birinci fıkrada belirtilen her denetimin ardından hazırladığı rapor doğrultusunda, denetlenen imalathanenin ilgili mevzuata uyum sağlayıp sağlamadığı hususunu denetlenen firmaya bildirir.
(6) İmalathanelerde gerçekleştirilen denetimlerin akabinde ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde, Kurumca imalathaneye, tespit edilen eksikliklerini tamamlaması için eksikliklerin niteliğine uygun süre verilebilir. Bu sürenin sonunda eksikliklerin giderilip giderilmediği hususunda gerek görülmesi halinde tekrar yerinde denetim yapılır.
Üretim yeri izin belgesi ve beşeri tıbbi ürün izin/ruhsatına uyumluluk
MADDE 11 –
(1) Üretim yeri izin sahibi/ürün ruhsat sahibi, beşeri tıbbi ürün izin/ruhsat başvurusunda Kuruma sunulan ve Kurumca kabul edilen bilgi ve belgeler kapsamında, imalat faaliyetlerinin sürdürülmesiyle yükümlüdür. Klinik araştırma ürünlerinin tüm imalat süreçlerinin, 13/4/2013 tarihli ve 28617 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlaç ve Biyolojik Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik gereğince destekleyici tarafından Kuruma sunulan bilgilere uygun olarak gerçekleştirilmesi, imalatçının sorumluluğundadır.
(2) İmalatçı, klinik araştırma ürünlerinin geliştirilmesi dâhil, bilimsel ve teknik ilerlemeler ışığında imalat yöntemlerini düzenli olarak gözden geçirir.
(3) Üretim yeri izin sahibi, imalathane ile ilgili yapılacak değişiklikleri, değişiklikler uygulamaya alınmadan önce, Kurumca belirlenecek esaslara uygun olarak Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
(4) İmalatçı, Tesis Ana Dosyasını başvuru sırasında veya üretim yeri izni alınmasının hemen akabinde, Kuruma sunar. İmalathanede gerçekleşen değişiklikler doğrultusunda, Tesis Ana Dosyası düzenli olarak gözden geçirilir. Bu kapsamda, Tesis Ana Dosyasında değişiklik yapılması durumunda, hazırlanan güncel Tesis Ana Dosyası Kuruma sunulur.
Medikal gazlar
MADDE 12 –
(1) Medikal gaz üretim yerlerinde görevlendirilecek mesul müdürlerin, Kurumun görev alanına giren ürünlerin imalatında en az iki yıl pratik tecrübesinin olması zorunludur.
(2) Yalnızca medikal gaz primer ambalajlama (dolum) işlemi gerçekleştiren tesislerde görevlendirilecek mesul müdürler için pratik tecrübe hususu aranmaz ve mesul müdür haricindeki personel için 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.
(3) Medikal gaz ithalat faaliyeti ile imalat, depolama ve satış yerlerinin açılması, faaliyetlerine devam etmesi ve denetimlere ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından düzenlenir.
İthal edilen beşeri tıbbi ürünler
MADDE 13 –
(1) İthal edilen beşeri tıbbi ürünlerin imalathaneleri, Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre denetlenir.
(2) Birinci fıkradaki usul ve esaslara göre yapılan denetim sonrası, ithal ürünlere İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası düzenlenip düzenlenmeyeceğine karar verilir.
(3) İthal edilen beşeri tıbbi ürünlerde, ithalatçı, söz konusu ürünlerin bu Yönetmelik hükümleri ile düzenlenmiş İyi İmalat Uygulamaları gerekliliklerini karşıladığına dair Kurumca verilen veya ilgili ülkenin yetkili otoritesi tarafından verilmiş olup Kurumca kabul edilen İyi İmalat Uygulamaları Sertifikasını ve/veya Üretim Yeri İzin Belgesini sunar. Kurumca verilen veya kabul edilmiş İyi İmalat Uygulamaları Sertifikası bulunmaması durumunda, ilgili kılavuzlara uygun olarak Kuruma başvuruda bulunur. Kurumca verilen sertifikanın yenilenmesi için de geçerlilik süresi dolmadan ilgili kılavuz doğrultusunda Kuruma başvurulması gerekir.
(4) İthalatçı, ithal edilen beşeri tıbbi ürünleri, imal edildiği ülkenin yetkili otoritesi tarafından onaylanmış imalathaneden, klinik araştırma ürünü ithalatçısı ise, klinik araştırma ürününü ilgili otoriteye bildirilmiş ve otorite tarafından uygun görülmüş bir imalatçıdan temin etmekle yükümlüdür.
(5) İthalatçı, ithal edilen beşeri tıbbi ürünün her bir serisinin, ithal edilmesine mukabil, ürün ruhsat dosyası/spesifikasyonları çerçevesinde gerekli test ve kontrollerden geçmiş olarak ülkemiz piyasasına serbest bırakılmasından sorumludur. Bu sorumluluk, ithalatçı tarafından istihdam edilecek bir mesul müdür tarafından yerine getirilir.
(6) Kurum, ithal edilen beşeri tıbbi ürünlerin ülkemiz piyasasına serbest bırakılmasına esas teşkil edecek bir önceki fıkrada belirtilen test ve analizlerin bir kısmının ya da tamamının ülkemizde gerçekleştirilmesini ve mesul müdür tarafından seri serbest bırakılma onayını talep edebilir.
(7) Ruhsat sahibi firma, ithal edilen beşeri tıbbi ürünlerin her serisinden en az iki tam analitik kontrolün yapılmasına yetecek veya Kurumca onaylanan miktarda numunenin imalatçı tarafından alınmasından ve ürünün son kullanma tarihinden sonra en az bir yıl muhafaza edilmesinden sorumludur. Ruhsat sahibi, Kurumca talep edilmesi halinde, söz konusu numuneleri analiz için 1 ay içerisinde Kuruma sunar. Kurumun, bu numunelerin Türkiye’de muhafaza edilmesini isteme hakkı saklıdır.
(8) Klinik araştırma ürünlerinin ithalat işlemlerinde, İlaç ve Biyolojik Ürünlerin Klinik Araştırmaları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(9) (Ek: RG-10/6/2022-31862) İthal edilen beşeri tıbbi ürünler için Kurum tarafından yapılacak İyi İmalat Uygulamaları denetimleri kapsamında başvuru ve denetim süreçlerinde karşılaştırılabilir standartlara sahip diğer ülke yetkili otoriteleri veya bölgesel veya uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan İyi İmalat Uygulamaları denetimlerine ilişkin bilgi ve belgeler güven kapsamında değerlendirilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar ilgili kılavuzlarla belirlenir.
Etkin ve yardımcı maddeler
MADDE 14 –
(1) Beşeri tıbbi ürünlerin imalatında, İyi İmalat Uygulamaları prensipleri ve kılavuzlarına uyumlu olacak şekilde, sadece İyi İmalat Uygulamalarına göre imal edilen ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensiplerine göre dağıtımı yapılan etkin maddeler kullanılır.
(2) Üretim yeri izin sahibi/ruhsat sahibi, etkin madde imalatçısının ve dağıtıcısının İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları prensipleriyle uyumlu olduğunu, etkin maddenin imalatçı ve dağıtıcılarının imalat ve dağıtım yerlerine denetim yaparak doğrular. Üretim yeri izin sahibi faaliyetlerin uygunluğunu ya kendisi ya da bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde, bir sözleşme altında, onun adına hareket eden bir tüzel kişiyle sağlar. Ancak bu durum imalatçının sorumluluğunu kaldırmaz.
(3) Üretim yeri izin sahibi, yardımcı maddelerin beşeri tıbbi ürünlerde kullanılmaya elverişli olduğunu, uygun İyi İmalat Uygulamalarının veya eşdeğer standartları güvence eden bir kalite yönetim sisteminin varlığını kontrol ederek onaylar. Fason imalat söz konusu olduğunda bu sorumluluk, taraflar arasında yapılan sözleşmede açıkça tanımlanır. Bu onay, yürürlükteki kılavuzlara uygun olarak resmîleştirilmiş risk değerlendirmesine dayanarak yapılır. Bu risk değerlendirmesi, yardımcı maddelerin kaynağı, kullanım amacı, önceki kalite hataları, bunların yanı sıra diğer uygun kalite sistemleri gereksinimleri göz önüne alınarak yapılır.
(4) Kurum, ihracat amaçlı ülkemizde imal edilenleri de dâhil olmak üzere, etkin maddelerin imalatı, ithalatı ve dağıtımının, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları ile uyumlu olmasını sağlayacak gerekli tedbirleri alır.
(5) Etkin maddeler sadece aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi halinde ithal edilebilir:
a) Etkin maddeler Kurum tarafından yayımlanan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzu standartlarına uygun olarak imal edilir ve Kurum tarafından belirlenen ürün grupları için etkin madde imalathaneleri denetlenir.
b) Kurum tarafından denetim yapılmadığı durumlarda, ülkemize ithalatı yapılacak etkin maddelerin, ilgili ülkede veya uluslararası kabul gören İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzlarına uygun olduğunu gösteren belgelerin ilgili mevzuatına göre Kuruma sunulması gereklidir.
Özel hükümler
MADDE 15 –
(1) Merkezî radyofarmasi laboratuvarları, Kurumun denetimine ve iznine tabidir. Bunlarla ilgili işlemler, Kurumca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.
(2) Sekonder ambalajlama faaliyeti yürüten imalathaneler, İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununun 8 inci maddesi uyarınca eczacı bir mesul müdür istihdam etmek şartıyla, ithal ürünleri depolayabilirler ve bu ürünlerle ilgili sekonder ambalajlama faaliyetlerinde bulunabilirler. Sekonder ambalajlama işlemlerine ek olarak farklı imalat faaliyetlerini yürüten imalathaneler de, sekonder ambalajlama işlemleriyle birlikte ithal ürünlerin depolama işlemlerini, üretim yeri mesul müdürünün eczacı olması kaydıyla yapabilirler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İyi İmalat Uygulamaları ve İlkeleri
Kalite güvence sistemi
MADDE 16 –
(1) İmalatçı, farklı birimlerin personel ve yönetiminin aktif katılımını sağlayacak şekilde etkin bir kalite güvence sistemini kurar ve uygular.
Personel
MADDE 17 –
(1) Personel açısından imalathanelerde aşağıdaki hususlar uygulanır:
a) İmalatçı, her imalat alanında, kalite güvence sisteminin amaçlarına ulaşmak için uygun nitelikte, yetkili ve yeterli sayıda personel bulundurur.
b) İyi İmalat Uygulamalarını yerine getirmek ve yürütmekten sorumlu, mesul müdür ve kilit personelin görevleri, iş tanımında belirtilir. Bu kişilerin hiyerarşik ilişkisi, organizasyon şemasında tanımlanır. Organizasyon şeması ve iş tanımları imalatçının iç prosedürüne göre onaylanır.
c) Bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen kişilere, sorumluluklarını düzgün bir biçimde yerine getirebilmeleri için yeterli yetki verilir.
ç) Personel, kalite güvence ve İyi İmalat Uygulamaları kavramlarının teorisi ve uygulaması hakkında ve ayrıca varsa klinik araştırma ürünlerinin imalatı konusundaki özel gereklilikleri içeren, başlangıç eğitimine ve sonrasında periyodik eğitimlere dâhil edilir ve bu eğitimlerin etkinliği değerlendirilir.
d) Yürütülen faaliyetlerle uyumlu hijyen programları oluşturulup, düzenli aralıklarla uygun sağlık kontrolleri programlanarak izlenir. Bu programlara personelin sağlık, hijyen uygulamaları ve kıyafet kullanımı ile ilgili prosedürler de dahil edilir.
Bina, tesis ve ekipmanlar
MADDE 18 –
(1) Bina, tesis ve ekipmanlar açısından aşağıdaki hususlar uygulanır:
a) Bina, tesis ve ekipmanlar, amaçlanan faaliyetlere uygun şekilde tasarlanır, inşa edilir, yerleştirilir, düzenlenir.
b) Bina, tesis ve ekipmanlar, kontaminasyon, çapraz kontaminasyon ve genel olarak ürünün kalitesini etkileyebilecek herhangi bir olumsuz etkiyi önlemek, hata riskini en aza indirgemek ve etkili bir temizlik ve bakımı temin etmek üzere düzenlenir.
c) Ürünün kalitesi açısından kritik olan imalat faaliyetleri için kullanılacak tesis, ekipman ve sistemler, uygun kalifikasyon ve validasyon işlemlerine tabi tutulur.
Dokümantasyon
MADDE 19 –
(1) Dokümantasyon açısından aşağıdaki hususlar uygulanır:
a) İmalatçı, üretim formülü, üretim prosesi, ambalajlama talimatları, prosedürleri ve yürütmekte olduğu çeşitli imalat faaliyetlerinin kayıtlarını da kapsayan spesifikasyonlara dayalı bir dokümantasyon sistemi kurar ve işletir.
b) Dokümanlar açık, hatasız ve güncel tutulur. Genel üretim faaliyetleri ve koşulları için önceden oluşturulmuş prosedürler ile her seriye ait spesifik üretim dokümanları saklanır. Bu dokümanlar, her seri imalatının geçmişini ve klinik araştırma ürününün geliştirilme safhasına ait değişiklikleri izlemeyi mümkün kılar.
c) Seri ile ilgili dokümanlar, en az beş yıl olmak üzere, serinin son kullanım tarihinden sonra en az bir yıl süreyle muhafaza edilir. Ürün ruhsat dosyası ile ilgili Kuruma sunulan ilk ve sonradan güncellenen dokümanlar, ruhsat iptal edilene kadar muhafaza edilir. Klinik araştırma ürünleri için ise seriye ait dokümanlar, söz konusu imalat serisinin kullanıldığı son klinik araştırmanın tamamlanmasını veya resmî olarak sonlandırılmasını takiben en az beş yıl süre ile saklanır.
ç) İmalatçı, yazılı dokümanlar yerine elektronik, fotoğrafik ya da diğer veri işleme sistemleri kullanıyorsa, öngörülen saklama süresi boyunca verileri uygun bir şekilde saklayacak sistemi valide eder. Bu sistemle toplanan veri, okunaklı bir şekilde elde hazır bulundurulur.
d) Elektronik olarak toplanmış veri, verinin kaybolmasına ve zarar görmesine karşı kopyalamak, yedeklemek ya da başka bir saklama sistemine aktarmak suretiyle korunur ve işlem geçmişi kaydına ait veriler saklanır, talep edilmesi halinde yazılı olarak Kuruma sunulur.
İmalat
MADDE 20 –
(1) Değişik imalat faaliyetleri, önceden oluşturulmuş prosedür ve talimatlara göre ve İyi İmalat Uygulamalarına uygun olarak yürütülür. Proses içi kontrollerin yapılması için uygun ve yeterli kaynaklar sağlanır. Tüm proses sapmaları ve ürün hataları yazılı hale getirilir ve detaylı olarak araştırılır.
(2) Çapraz kontaminasyon ve diğer karışıklıkları önlemek için gerekli teknik ve idarî tedbirler alınır. Klinik araştırma ürünleri için ise körleme işlemine veya sonrasını kapsayan tüm işlem aşamalarına özel bir dikkat gösterilir.
(3) Beşeri tıbbi ürün ve etkin maddelere ait üretim prosesi ile ilgili her yeni imalat yöntemi veya imalat sürecindeki önemli değişikliklerin valide edilmesi gerekmektedir. İmalat sürecindeki kritik aşamalar da ayrıca düzenli olarak gözden geçirilir.
(4) Klinik araştırma ürünleri için imalat sürecinin, ürün geliştirme aşamaları da dikkate alınarak mümkün olduğu kadar bütünüyle valide edilmesi esastır. Bunun mümkün olmadığının gösterildiği durumlarda, kritik aşamalar valide edilir. İmalat sürecinin tasarımı ve geliştirilmesindeki tüm basamaklar bütünüyle kayıt altına alınır.
Kalite kontrol
MADDE 21 –
(1) Kalite kontrol aşağıda belirtilen hususlar çerçevesinde yapılır:
a) İmalatçı, gerekli niteliklere sahip ve üretimden bağımsız bir kalite kontrol sorumlusu tarafından yönetilen bir kalite kontrol sisteminin tesis edilmesini ve yürütülmesini sağlar.
b) Kalite kontrol sorumlusunun emrinde, başlangıç maddesi, yarı mamul ve bitmiş ürün ile ambalaj malzemelerinin gerekli testlerini gerçekleştirecek, uygun personel ve ekipman donanımı sağlanmış olan bir veya daha fazla kalite kontrol laboratuvarı bulunur.
c) Satışa, dağıtıma veya klinik araştırmada kullanıma gönderilmeden önce, analitik sonuçlara ek olarak, üretim koşulları, proses içi kontrol sonuçları, üretim kayıtları değerlendirmeleri ve bitmiş ürün ile son ambalaj da dahil spesifikasyonlara uygun olduğuna dair bitmiş ürünün kontrolleri yürütülür.
ç) Bitmiş ürünün her serisinden numune alınarak, son kullanma tarihinden sonra en az bir yıl muhafaza edilir. Üretim prosesinde kullanılan çözücüler, gazlar ve sular haricindeki başlangıç maddelerine ait numuneler ürünün serbest bırakılmasından sonra en az iki yıl süreyle muhafaza edilir. Başlangıç maddelerinin stabiliteleri, ilgili spesifikasyonlarında daha kısa olarak belirtilmiş ise saklama süreleri kısaltılabilir. Küçük miktarlarda veya tane olarak ayrı ayrı imal edilen veya saklanmaları özel problem oluşturan başlangıç maddeleri ve beşeri tıbbi ürünlerden raf numunesi alınması ve saklanması koşulları, Kurumun onayı alınmak şartıyla ayrıca düzenlenebilir.
d) Klinik araştırma ürünleri için bulk ürünün her serisinin ve her bitmiş ürün serisinde kullanılan ambalaj bileşenlerinin yeterli miktardaki numuneleri, serinin kullanıldığı klinik araştırmanın tamamlanmasından veya resmî olarak sonlandırılmasından sonra en az beş yıl süreyle muhafaza edilir.
Fason işlem
MADDE 22 –
(1) Fason işlemler aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür:
a) Fason üretim işlemi ya da üretimle ilişkilendirilebilecek herhangi bir işlem, taraflar arasında, karşılıklı sorumlulukların açık olarak belirtildiği bir sözleşme ile yapılır.
b) Sözleşmede; şikâyetler, geri çekme, kontratlı analizler gibi konular da dâhil olmak üzere işveren ve yüklenici arasındaki sorumluluklar, yüklenicinin İyi İmalat Uygulamaları prensiplerini takip edeceğine ve her bir serinin piyasaya serbest bırakılma yetkisinin hangi tarafın mesul müdürü sorumluluğunda bulunduğuna dair hususlar açık bir şekilde tanımlanır. Bununla birlikte, bu hüküm tarafların Kuruma karşı sorumluluğunu kaldırmaz.
c) Yüklenici, İyi İmalat Uygulamaları prensip ve kılavuzlarına uyacağını taahhüt eder. Yüklenici, Kurum veya işveren tarafından yapılacak denetimlerle ilgili yükümlülüklerini yerine getirir.
ç) Yüklenici, işverenin yazılı izni olmaksızın sözleşmeyle kendisine verilmiş herhangi bir iş için alt yüklenici kullanamaz.
d) İthalatçı ve imalatçılar tarafından, imalatla ilgili kontroller ve ürünlerin seri serbest bırakılmasına esas analizleri için yurtiçinde yüklenici olarak kontratlı laboratuvar kullanılacak ise bu hususta Kurumdan izin alınması gerekir. Bununla ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir.
Şikâyetler ve geri çekme
MADDE 23 –
(1) İmalatçı/ürün ruhsat sahibi, şikâyetlerin kaydedilmesi ve değerlendirilmesi ile birlikte beşeri tıbbi ürünün herhangi bir anda piyasadan derhal geri çekilebilmesini sağlayacak etkili bir dağıtım kayıt sistemi kurar. Şikâyete konu olan hata, imalatçı/ürün ruhsat sahibi tarafından kaydedilir ve araştırılır. Yapılan işlemler sonucunda ürünün geri çekilmesi söz konusu ise, bu durum gecikmeksizin Kuruma bildirilir. Ürün diğer ülkelere ihraç edilmiş ise, bu ülkelere 19/11/2015 tarihli ve 29537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Geri Çekme Yönetmeliği kapsamında konu bildirilir.
(2) Klinik araştırma ürünleri söz konusu olduğunda imalatçı/ürün ruhsat sahibi, destekleyici ile birlikte, şikâyetleri kaydederek gözden geçirebileceği ve dağıtım kanallarındaki ürünlerini hemen geri çekebileceği etkili bir sistem kurar. İmalatçı/ürün ruhsat sahibi, herhangi bir şikâyeti kaydederek araştırır ve tedarikte olağan dışı bir kısıtlamaya yol açacak durumu veya geri çekme durumunu Kuruma bildirir. Klinik araştırma ürünlerinin çalışıldığı tüm ülkeler ile bütün araştırma merkezleri tanımlanır. Daha önce ruhsat almış bir klinik araştırma ürünü için, klinik araştırma ürününün imalatçısı, destekleyici ile koordinasyon halinde, ruhsatlı ürünle ilişkili olabilecek herhangi bir uygunsuzluk konusunda ruhsat sahibini bilgilendirir. Ayrıca destekleyici, körleştirilmiş araştırma ürününü yalnızca geri çekmenin gerektirdiği ölçüde açığa vurmak kaydıyla, körleştirilmiş araştırma ürünlerinden körlemeyi hızla kaldırabilmek için bir sistem kurar.
İç denetim
MADDE 24 –
(1) İmalatçı, İyi İmalat Uygulamaları kapsamında gerekli düzeltici önlemleri almak amacıyla, kalite güvence sisteminin bir parçası olarak iç denetim işlemini yürütür. Bu tür iç denetim işlemlerinin ve buna dayalı düzeltici önlemlerin kayıtları tutulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Veri tabanı
MADDE 25 –
(1) Kurumca, kamuya açık veri tabanı oluşturularak, izinli imalathanelere ilişkin güncel bilgiler bu veri tabanına girilir.
Uygulama
MADDE 26 –
(1) Bu Yönetmelik, İyi İmalat Uygulamaları ve İyi Dağıtım Uygulamaları esasları çerçevesinde, ilgili kılavuzlarla birlikte uygulanır.
Müeyyideler
MADDE 27 –
(1) Kurumca yapılan denetimlerde tespit edilen eksikliklerini tamamlaması için imalathaneye eksikliklerin niteliğine uygun süre verilir. Verilen süre sonunda giderilmeyen eksiklikler bulunması halinde üretim yeri izin belgesi tamamen veya kısmen askıya alınabilir ya da iptal edilebilir. İmalatçının, eksikliklerin veya aykırılıkların giderildiğinin tespit edilmesi yönündeki talebine istinaden yapılacak inceleme neticesinde, bu eksikliklerin veya aykırılıkların giderildiğinin anlaşılması halinde, imalathanenin faaliyete geçmesine izin verilir.
(2) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerin herhangi birinde kamu sağlığını tehlikeye atacak ciddi bir durumun tespit edilmesi halinde, imalat faaliyeti derhal durdurulur. Tespit edilen hususlar giderilinceye kadar üretim yeri izin belgesi askıya alınabilir veya iptal edilebilir.
(3) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerde belirlenen eksikliklerini gidermemekte ısrar ederek aynı eksiklikleri mükerreren tespit edilen imalathanenin üretim yeri izin belgesi tamamen veya kısmen askıya alınabilir ya da iptal edilebilir.
(4) Üretim yeri izin belgesi askıya alınan veya iptal edilen imalathanelerin, askıya alma veya iptal etme tarihinden önce imal ederek dağıtımda ve satışta olan ürünleri hakkında askıya alınma/iptal etme gerekçesi dikkate alınarak Kurumca karar verilir. Üretim yeri izin belgesinin askıya alınmasını gerektiren uygunsuzluklar bir yıl içerisinde giderilmediği takdirde, askıya alınan ilgili faaliyetler; tüm faaliyetlerin askıya alındığı durumlarda ise, üretim yeri izin belgesi iptal edilir.
(5) Kurum tarafından, bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathanelerin üretim yeri izin belgeleri kısmen ya da tamamen askıya alınabilir veya iptal edilebilir.
(6) Kurum tarafından, bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathane mesul müdürlerinin yetkileri askıya alınabilir veya tamamen iptal edilebilir. Bu hallerde, imalathane tarafından derhal bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür görevlendirilerek Kuruma başvuru yapılır.
(7) İmalathanede gerçekleştirilen denetimlerde mesul müdürün mazeretsiz olarak üç defa görevi başında bulunmadığının tespiti halinde, mesul müdürlük belgesi iptal edilir ve imalathane tarafından derhal bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür görevlendirilerek Kuruma başvuru yapılır.
(8) 8 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen süre içerisinde bu Yönetmelik hükümlerine uygun yeni bir mesul müdür için Kuruma başvuru yapılmaması veya bunun tespiti halinde, imalathanenin üretim yer izin belgesi askıya alınır.
(9) Üretim yeri izin belgesine uygulanan askıya alma veya iptal işlemi, Kurum tarafından verilmiş İyi İmalat Uygulamaları sertifikaları için de uygulanır. Ancak askıya alma/iptal işleminin belirli bir imalat faaliyetine yönelik uygulandığı durumlarda, İyi İmalat Uygulamaları sertifikasının kapsadığı faaliyetler dikkate alınır.
(10) Yurtdışından ithal edilen ürünlerde; Kurum tarafından bu Yönetmelik ve İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzuna aykırı olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen imalathanelerde imal edilen ürünler için verilmiş İyi İmalat Uygulamaları Sertifikaları askıya alınabilir veya iptal edilebilir.
(11) Bu Yönetmelik hükümlerine ya da İyi İmalat Uygulamaları prensiplerine uygun faaliyet göstermediği tespit edilen veya üretim yeri izin belgesi askıya alınan ya da iptal edilen imalathanelerdeki ürünlerin ruhsatları Kurumca askıya alınabilir.
(12) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranıldığı takdirde fiilin durumuna göre İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.
(13) Üretim yeri izin sahipleri, 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda tanımlandığı şekilde imalatçı olarak kabul edilecek ve söz konusu kanunda belirtilen durumlar ve koşullar altında zarardan ruhsat sahibiyle birlikte sorumlu tutulacaktır.
Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller
MADDE 28 –
(1) Bu Yönetmelikte ve Kurumca yayımlanan İyi İmalat Uygulamaları Kılavuzunda hüküm bulunmayan hallerde, ulusal ve uluslararası kuruluşlar ve resmî otoriteler tarafından yayımlanmış standartlar uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 29 –
(1) 27/4/2013 tarihli ve 28630 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin İmalathaneleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 30 –
(1) Bu Yönetmelik, Avrupa Birliğinin 2001/83/AT sayılı beşeri tıbbi ürünler hakkındaki, 2003/94/AT sayılı beşeri tıbbi ürünlerin ve klinik araştırma ürünlerinin İyi İmalat Uygulamaları prensipleri ve kılavuzu hakkındaki ve 2011/62/AT sayılı sahte beşeri tıbbi ürünlerin yasal tedarik zincirine girmesini önleme hakkındaki direktifleri dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Geçiş hükmü
MADDE 31 –
(1) Yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürütmek isteyen ithalatçıların, bu Yönetmeliğin yayımından itibaren bir yıl içerisinde Yönetmelik kapsamında Kurumdan izin almaları gereklidir.
Yürürlük
MADDE 32 –
(1) Bu Yönetmeliğin;
a) 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hükümler bu Yönetmeliğin yayımından bir yıl sonra,
b) Diğer hükümler yayımı tarihinde,
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
21/10/2017
30217
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.
10/6/2022
31862
2.
EK-1
ÜRETİM YERİ İZNİ BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER
Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi çerçevesinde üretim yeri izni almak isteyenler, İyi İmalat Uygulamaları çerçevesinde üretim işlemlerini yürüteceklerine dair teminat içeren dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:
1) Firma:
a) Adı ve adresi.
b) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.
2) Mesul müdür:
a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).
b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.
c) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).
ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.
d) Nüfus cüzdanı sureti.
e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.
f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.
g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.
ğ) Bağlı olduğu meslek odasından alacağı oda kayıt belgesi (varsa).
h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.
3) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:
a) Özgeçmişi.
b) Lisans diplomasının veya çıkış belgesinin noter onaylı sureti.
c) Mesleki deneyimi ile ilgili diğer belgeler.
4) Tesis:
a) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya noter onaylı sureti.
b) ÇED (Çevresel Etki Değerlendirme) kararı.
c) Organizasyon şeması ve iş tanımları (Kilit personeller için).
ç) Yürütülecek faaliyetler ve üretimi yapılacak formlar.
d) Üretim akış şemaları.
e) Tesiste üretilen beşeri tıbbi ürünler dışındaki tüm ürünler ve varsa ayrılmış alanlarda üretimi yapılacak beşeri tıbbi ürünler.
f) Bina yerleşim planları.
g) Malzeme ve personel akışlarını, alanlar/odalar arası basınç farklarını, sınıflandırılmış alanlar için hava sınıflarını gösteren krokiler, su sistemi akış şeması.
ğ) Üçüncü firmalara fason olarak yaptırılacak üretim veya analiz faaliyetleri.
h) Validasyon master planı (ekipman/sistem/proseslerin validasyon/kalifikasyon durumlarını gösterecek şekilde).
ı) Prosedür ve talimat listesi.
i) Varsa tesis ana dosyası.
EK-2
YALNIZCA SERİ SERBEST BIRAKMA FAALİYETİ YÜRÜTECEK YERLERİN ÜRETİM YERİ İZİN BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER
Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde yalnızca seri serbest bırakma faaliyeti yürütmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:
1) Firma:
a) Adı ve adresi.
b) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.
c) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya onaylı sureti.
ç) Organizasyon şeması ve iş tanımları (Kilit personeller için).
d) Serbest bırakması yapılacak beşeri tıbbi ürün listesi, bu ürünlerin diğer (Yurtiçindeki ve yurtdışındaki) üretim aşamalarından sorumlu olan firmalar ve bunların adresleri.
e) Prosedür ve talimat listesi.
2) Mesul müdür:
a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).
b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.
c) Lisans diplomasının veya çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).
ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.
d) Nüfus cüzdanı sureti.
e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.
f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.
g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.
ğ) Bağlı olduğu meslek odasından alacağı oda kayıt belgesi (varsa).
h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.
3) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:
a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).
b) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin onaylı sureti.
c) Mesleki deneyimi ile ilgili diğer belgeler.
EK-3
YALNIZCA SEKONDER AMBALAJLAMA VE DEPOLAMA FAALİYETİ YÜRÜTECEK YERLERİN ÜRETİM YERİ İZİN BAŞVURUSUNDA GEREKLİ BİLGİ VE BELGELER
Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi çerçevesinde üretim yeri izni almak isteyenler, İyi İmalat Uygulamaları çerçevesinde üretim işlemlerini yürüteceklerine dair teminat içeren dilekçe ekinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri Kuruma sunar:
1) Firma:
a) Ticaret Sicili Gazetesi aslı veya noter onaylı sureti.
2) Tesis:
a) Adı, adresi.
b) Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odasınca onaylı imar planı.
c) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının aslı veya noter onaylı sureti.
ç) Tesisin teçhizatını ve kabul, karantina, red vb. bölümlerini gösteren kroki.
d) Tesisin personel listesi ve organizasyon şeması.
e) Tesisin yangın güvenliği açısından uygun olduğuna dair ilgili makamdan alınmış belge.
f) Tesiste yürütülecek faaliyetler.
3) Mesul müdür:
a) Özgeçmişi (tarihli ve imzalı).
b) Görev ve sorumlulukları kabul ettiğine dair yazı.
c) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin Kurum onaylı sureti (Sağlık Müdürlüğü veya noter onaylı).
ç) En az 2 yıllık pratik deneyim sahibi olduğunu gösteren işveren beyanı ve/veya sigorta prim belgeleri.
d) Nüfus cüzdanı sureti.
e) Altı aydan eski tarihli olmamak üzere göz muayenesi raporu ve sağlık raporu.
f) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.
g) Son altı ayda çekilmiş 2 adet vesikalık fotoğraf.
ğ) Türk Eczacılar Birliğince onaylanmış meslekten yasaklama cezasının olup olmadığına dair belge.
h) Daha önce çalıştığı işten ayrıldığını kanıtlayan belge.
4) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kilit personel:
a) Özgeçmişi.
b) Lisans diplomasının veya fotoğraflı çıkış belgesinin noter onaylı sureti.
SPASTİK ÇOCUKLAR ÖZEL REHABİLİTASYON MERKEZLERİ KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
Devlet Bakanlığından::
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 21/03/1986
Yayımlandığı Resmi Gazete No: 19054
BİRİNCİ BÖLÜM :
Genel Hükümler
Amaç:
Madde 1 – Bu yönetmeliğin amacı, Gerçek kişilerce ve Özel Hukuk Tüzel kişilerince açılacak olan Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezlerinin kuruluş ve işleyişine dair esasları, izin, açılış, çalışma, personel şartlan, ücret tarifeleri, denetim, devir ve kapatılma işlem ve esaslarını belirtmektir.
Kapsam:
Madde 2 – Bu yönetmelik Kamu Kurum ve Kuruluşları dışında Gerçek Kişilerce ve Özel Hukuk Tüzel Kişilerince açılan Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezini kapsar.
Dayanak:
Madde 3 – Bu yönetmelik 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu maddesinin (g) fıkrası ile 34. ve 35 inci maddeleri gereğince düzenlenmiştir.
Tanımlar:
Madde 4 – a) Bu yönetmelikte kullanılan; “Genel Müdürlük” Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü, “İl Müdürlüğü” İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü (İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü kurulmamış illerde 2828 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi gereğince Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünü), “Kuruluş” Gerçek kişiler ve özel Hukuk Tüzel kişilerince açılacak Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezlerini ifade eder.
b) Spastik Çocuklar Rehabilitasyon Merkezi; Doğum öncesi, Doğum anı ya da sonradan herhangi bir nedenle beyin hareket merkezinde meydana gelen arıza sonucu ortaya çıkan kasıntılı hareket felci olan 0-14 yaş spastik çocuklara tedavi ve rehabilitasyon hizmeti veren gündüzlü kuruluştur.
İKİNCİ BÖLÜM :
Kuruluş Açma ve İşletme İle İlgili İşlemler
Müracaat:
Madde 5 – Kuruluş açmak ve işletmek isteyen gerçek kişiler ve Özel Hukuk Tüzel kişileri bir dilekçe ile Valiliğe müracaat ederler. Dilekçe ile birlikte aşağıdaki belgeler istenir:
a) Kurucu ve Sorumlu Müdür için;
– Nüfus cüzdanı örneği
– İkametgah İlmühaberi
– İyi hal ve Doğruluk Kağıdı (Savcılıktan)
– Öğrenim Durumunu Gösterir Belge
b) Kuruluşun adı ve adresi,
c) Kuruluş binasının Belediye imar Müdürlüğünden alınacak bütün taksimatını gösterir tasdikli planı,
d) Binanın faaliyet bölümlerinin; muayene odası, terapi ve eğitim odalarının kullanım amaçlarına göre tıbbi, mesleki ve diğer bölümlerini gösterir krokisi ile binanın dıştan çekilmiş her cepheden 2’şer adet fotoğrafı,
g) Kuruluş için Emniyet ve Trafik Müdürlüklerinden alınacak rapor,
h) Kuruluşun bir apartman katında açılması halinde apartman sakinlerinin her birinden noter huzurunda alınacak yazılı izin belgeleri,
ı) Kuruluşun işletme talimatı ve çalışma programı
i) Binanın fizik şartlan ile araç ve gereçlerin spastik çocuklar rehabilitasyon merkezine uygunluğunu gösterir il müdürlüğünce hazırlanacak rapor.
Madde 6 – Kuruluş açacak ve devir alacak kişiler ve sorumlu müdürde aşağıdaki şartlar aranır.
Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olmak,
Medeni haklan kullanma ehliyetine sahip olmak,
Ağır hapis, altı aydan fazla hapis ya da affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı .hapis cezasından hükümlü bulunmamak. Özel Hukuk Tüzel kişileri açacağı ya da devir alacağı kuruluşlar için bir temsilci gösterir. Tüzel kişiliğin resmi kuruluş belgelerinin yanı sıra temsilcisinde de belirtilen Gerçek Kişiler için geçen şartlar aranır.
Kuruluş Açma ve İşletme İzni ile İlgili İşlemler:
Madde 7 – Kuruluş açma ve işletme izni için aşağıdaki belirtilen işlemler yapılır:
a) 5’inci maddede istenilen belgeler hazırlanarak dosya halinde incelenmek ve eksiklikleri varsa tamamlanmak üzere kurucu tarafından Valiliğe teslim edilir.
b) Valilikçe tamamlatılan dosya bir yazıya bağlanarak onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük dosya üzerinde gerekli incelemeyi yapar, belgeler belirlenen esaslara uygun olduğu takdirde Kuruluş Açma ve işletme izni onayı alır ve teker teker tasdik olunan belgelerden birer adedi Genel Müdürlükçe saklanır. Diğer belgelere onay sureti bağlanarak Valiliğe gönderilir.
c) Gönderilen belgelerin birer kopyası İl Müdürlüğünde saklanır. “Kuruluş açma ve işletme izin belgesi” doldurulduktan ve imzalandıktan sonra kumcuya gönderilir. Kuruluş açma ve işletme izin belgesinin kuruluşun görülebilecek bir yerine astırılması İl Müdürlüğünce sağlanır.
d) Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verilen her kuruluşun işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi, İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Çalışma Müdürlüğüne bildirilir
Kuruluşun Hizmete Geçmesi:
Madde 8 – Genel Müdürlük onayı alınıp kuruluş açma ve işletme izin belgesi tanzim edildikten sonra kuruluş hizmete açılır ve kabul işlemlerine başlar.
Personel Çalışma İzni:
Madde 9 – Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kuruluşta istihdam, edilen her personel için 5 inci maddenin (a) fıkrasında belirtilen belgeler düzenlenerek kurucu veya sorumlu müdür tarafından İl Müdürlüğüne teslim edilir. İl Müdürlüğü bu belgeleri 11 nci maddede belirtilen şartlara uygunluğu açısından değerlendirir ve uygun gördüklerini tasdik eder.
Personelin kuruluşta çalışması İl Müdürünün teklifi ve Vali veya görevlendireceği Vali Yardımcısının onayı ile gerçekleşir. Personel belgeleri ve çalışma onayının birinci nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir. İkinci nüshaları İl Müdürlüğünde, üçüncü nüshaları da kuruluşta muhafaza edilir. İl Müdürlüğünce tasdik edilmeyen ve Valilik onayı alınmayan personel kuruluşta çalışamaz. Aynı işlem yeni alınacak personel için de yerine getirilir.
Sorumlu müdür değişikliğinde ise gerekli belgeler onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Personel değişikliği halinde gerekli belgelerin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM :
Personelin Nitelik, Görev. Yetki ve Sorumlulukları:
Madde 10 – Kuruluşta sorumlu müdür, tabip, fizyoterapist, psikolog, sosyal çalışmacı, eğitimci, hemşire, hizmetli olmak üzere çeşitli personel çalıştırılır.
Madde 11 – Kuruluş personelinin nitelik, görev, yetki ve sorumlulukları ile personelde aranacak şartlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Sorumlu Müdür:
Sorumlu müdürün Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı ya da Milli veya Milletlerarası spastik .çocukların Rehabilitasyonu konusunda bir kursu başarı ile bitirme belgesi bulunan çocuk sağlığı ve hastalıkları veya aynı belgeye sahip Nöroloji Uzmanı olması gereklidir. Bu özellikleri taşıyan kurucular aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü de olabilirler. Kuruluşun yönetim ve teknik işlerini aracına uygun olarak yürütme; spastik çocukların en iyi şekilde muayene, kontrol, tedavi programlarını tespit, tedavi ve rehabilitasyonu ile psiko-sosyal ihtiyaçlarının sağlanmasından birinci derecede sorumludur. Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir görevde çalışamaz.
b) Tabip: Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon, Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı veya Nöroloji alanlarının birinde uzmanlığı olanlar.
1. Kuruluşun sağlık hizmetlerinin yürütülmesinden yönetime karşı sorumludur.
2. Kuruluşa müracaat eden çocuklara uzmanlık dallarında sağlık hizmeti verir.
c) Fizyoterapist: Fizik-Tedavi ve Rehabilitasyon alanında yüksek öğrenim görmüş olanlar.
1 – Uzman tabip tarafından muayene ile tedavi programı tespit edilen çocuklara rehabilitasyon yönünden gerekli uygulamaları yapar.
2 – Çocukların fizik gelişmelerini sürekli izleyerek belli aralıklarla kayıt tutar.
3. Çeşitli fizyoterapi teknik ve yöntemlerini kullanarak çocukların mevcut fizik güçlerini geliştirir, günlük aktivitelerini bağımsız yapabilmelerine yardımcı olur.
4 – Kuruluşta çocukların kazalardan korunması için gerekli güvenlik tedbirlerini alır.
d) Hemşire: Sağlık Meslek Lisesi Mezun Olanlar.
1 – Kuruluşa müracaat eden çocukların özürleri ile ilgili gerekli bilgileri alarak tabiplerce yapılacak muayene ve tedaviye hazırlar.
2 – Tıbbi muayene, tedavi, değerlendirme ve kontrolün yapılmasında tabip ve fizyoterapiste yardımcı olur.
3 – Tabibin verdiği ilaçlan çocukların kullanmalarını sağlar, enjeksiyonları ve pansumanları yapar, bunları hemşire notuna miktar ve zaman belirterek kaydeder.
4 – Acil vakalarda mesleğinin gerektirdiği ilk yardımı yaparak sorumlu müdür veya ilgili tabibe durumu bildirir.
e) Sosyal Çalışmacı: Sosyal Hizmet Alanında Yüksek Öğrenim Görmüş Olanlar:
1 – Kuruluşa müracaat eden çocuklar ve aileleri ile ilgili gerekli bilgileri kapsayan sosyal inceleme raporu hazırlar.
2 – Çocukların kuruluşa alışma ve uyumlarında yardımcı olur, ailenin ve çocuğun sosyal değişimlerini izler, problemlerini tespit eder ve çözümlenmesinde diğer meslek elemanlarıyla ekip halinde çalışır.
3 – Çocukların çevreleri ile sağlıklı münasebet kurma, geliştirme ve sürdürmelerine, kapasiteleri oranında sosyal benliklerini kazanmalarına yardımcı olur.
4 – Çocukların sosyal değişmelerini izleyerek belli aralıklarla kayıt tutar.
5 – Çocukların aileleri ve çevreleri tarafından kabullenilmesi için gerekli mesleki çalışmaları yapar, rehberlik eder.
Sosyal çalışmacı yukarıdaki görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.
f) Psikolog: Psikoloji Alanında Yüksek Öğrenim Görmüş Olanlar.
1 – Mesleki test, yöntem ve gelişme ölçekleri ile çocukların zihinsel potansiyellerini, psikolojik gelişmelerini, ruhsal durumlarını, yeteneklerini ve psiko-motor aksamalarım belirler.
2 – Çocukların özürlü olmaları sebebiyle aile ve çevre münasebetlerinde çıkan psikolojik problemleri çözmek için çocuk ve aile ile gerekli mesleki çalışmaları diğer ekip elemanları ile yürütür.
3 – Çocuklara kapasiteleri oranında normal davranış kalıplarını benimsetir, duygusal benlik ve doygunluk kazanmalarına yardımcı olur.
4 – Çocukların zihinsel ve duygusal bakımından gelişmesini inceleyerek belli aralıklarla gelişme aşamalarını gösteren kayıtlar tutar.
Psikolog yukarıda belirtilen görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.
g) Eğitimci: Çocuk gelişimi ya da özel eğitim alanında konu ile ilgili yüksek öğrenim veya kurs görmüş olanlar.
1 -Çocukların genel gelişim özelliklerine, kişilik yapılarına ve yeteneklerine uygun eğitim programları hazırlar ve uygular.
2 – Çocukların günlük aktivitelerini bağımsız olarak yapabilmeleri ve genel gelişimlerine yardımcı olmak amacıyla mevcut zihinsel fonksiyonlarını, fizik güçlerini ve yeteneklerini uygun eğitim yöntem ve materyalleri aracılığıyla geliştirir.
3 – Programların uygulanabilmesi için gerekli ortamı hazırlar, gerekli araç-gereci tespit eder ve kuruluş yönetimince teminini sağlar.
4 – Çocuklara gelecekte bir iş ve meslek sahibi olmalarına yardımcı olmak amacıyla çeşitli beceriler kazandırır.
5 – Verilen eğitimin çocukların gelişmesindeki etkilerini değerlendirir ve belli aralıklarla gelişme aşamalarını gösteren kayıtlar tutar.
6 – Ailelere özel eğitim teknik, yöntem ve materyali ile bunların amaca uygun olarak evde kullanılması konusunda rehberlik eder.
Eğitimci yukarıdaki görevlerini diğer uzman elemanlarla ekip çalışması halinde yürütür.
h) Hizmetli: En az ilkokul mezunu olanlar. (Kadın-Erkek)
1 – Çocukların tedavi, oyun, dinlenme temizlik ve eğitim faaliyetleri ile ilgili kendisine düşen görevleri yerine getirir.
b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.
c) Kuruluşun ısıtması, kalorifer sistemi olmadığı hallerde kömür sobası veya borulu akaryakıt sobası ile yapılabilir. Saç odun sobası, borusuz akaryakıtlı ve gazlı ısıtıcılar, açık elektrik sobaları vb. ısıtma araçları kullanılamaz. Özellikle sobalı kuruluşlarda, ısıtma araçları çocuklar yönünden tehlike yaratmayacak biçimde kurulacak yada yerleştirilecek çocukların ısıtma .araçlarına ulaşmalarını engelleyecek tedbirler alacaktır.
d) Kuruluş binasının çocuklar ve personel tarafından kullanılan bütün bölümlerinin uygun sıcaklıktan ve aynı ısıda tutulması gereklidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM :
Kuruluşlarda Aranacak Şartlar
Kuruluşun İskan Durumu;
Madde 12 – Kuruluşun iskan yönünden taşıması gereken özellikler aşağıda gösterilmiştir.
a) Bina iskan yönünden çocuklar için tehlike yaratmayacak ve ulaşıma uygun bir mahalde bulunmalıdır.
b) Kuruluş bir bahçe içinde müstakil tek veya çok katlı bir binada kurulabileceği gibi bir apartmanda da işletme açılabilir. Kuruluş amacına uygun olarak çocukların yararlanabileceği oyun, araç ve gereçlerinin konulabileceği genişlikte bir bahçeye sahip olmalıdır.
Emniyet ve Trafik Güvenliği:
Madde 13 – Binanın bulunduğu yer genel ahlak kurallarına uygun özellikler taşımalı, tercihen şehir merkezine yakın ve çocukların gidiş gelişlerine trafik yönünden uygun ve emniyetli olmalıdır.
Yangından Korunma ve Isıtma:
Madde 14 – Kuruluş yangından korunma ve ısıtma sistemi açısından aşağıdaki şartlara uygun bir düzenlemeye sahip olacaktır.
a) Kuruluşta yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi bulunacak, yangın için gerekli tedbirler alınacaktır.
b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.
c) Kuruluşun ısınması, kalorifer sistemi olmadığı hallerde kömür sobası veya borulu akaryakıt sobası ile yapılabilir. Saç odun sobası, borusuz akaryakıtlı ve gazlı ısıtıcılar, açık elektrik sobaları vb. ısıtma araçları kullanılamaz.
Özellikle sobalı kuruluşlarda, ısıtma araçları çocuklar yönünden tehlike yaratmayacak biçimde kurulacak ya da yerleştirilecek çocukların ısıtma araçlarına ulaşmalarını engelleyecek tedbirler alınacaktır.
d) Kuruluş binasının çocuklar ve personel tarafından kullanılan bütün bölümlerinin uygun sıcaklıktan ve aynı ısıda tutulması gereklidir.
Kuruluşta Aranacak Diğer Özellikler:
Madde 15 – Kuruluşta aranacak diğer özellikler şunlardır;
a) Kuruluş binasının faaliyet bölümlerinin tercihen doğrudan ve yeterli güneş ışığı ile aydınlanmalıdır.
Binanın çocuklar için kullanılacak bölümlerinin taban, tavan yüksekliği en az 270 cm. olmalıdır.
b) Çocukların bulunduğu oda ve salonlarda taban, çocukların sağlığına zarar vermeyecek, kolaylıkla silinip temizlenen bir maddeyle döşenmeli, duvarlar düzgün ve kolay temizlenecek nitelikte, odaların yapısı ve eşyalar toz tutmayacak şekilde düz ve basit olmalıdır.
c) Merdivenlerin genişliği ve yüksekliği çocukların iniş ve çıkışlarına kolaylık sağlayacak şekilde olmalıdır. Çocukların güvenliğini sağlayabilecek nitelikte emniyet korkulukları bulunmalıdır.
d) Kuruluşta ihtiyaca göre yeterli sayıda tuvalet (alafranga, alaturka) ve lavabo bulunmalı, bunlar özürlülerin kullanabilecekleri büyüklük ve yükseklikte olmalıdır.
Tuvaletlerin tabanları ile duvarlarının belli bir yüksekliğe kadar olan bölümleri yıkanmaya elverişli olmalıdır.
e) Binanın faaliyet bölümleri ve çocuklar tarafından kullanılan diğer bölümleri ile koridor ve giriş yerleri yeterli biçimde aydınlatılmaya ve havalandırmaya uygun olmalıdır.
f) Her çocuğun özel eşyalarını koyacağı gerekli malzeme dolapları olmalıdır.
g) Kuruluşta gerekli ilaç ve sağlık malzemesinin konulacağı bir sağlık bölümü olmalıdır.
h) Kuruluşun her türlü tesisatı genel hijyenik şartları bozmayacak şekilde temiz ve düzenli olmalıdır.
Kuruluşun Bölümleri:
Madde 16 – Kuruluş bölümleri ve özellikleri aşağıda belirlenen şekilde olmalıdır.
a) Egzersiz Salonu: Spastik çocukların optimal rehabilitasyonlarını sağlamak için kişisel terapide kullanılacak bütün yardımcı araçların bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı salondur.
Egzersiz salonunda; çalışma minderi ve aynası, tırmanma merdiveni rampa, eğitim merdiveni, boya göre ayarlanan bir paralel bar, ayakta durma masası, denge çalışmaları için gerekli cihaz ve malzeme, direnci ve boyu ayarlanabilir özel kondisyon bisikleti ve koordinasyon çalışmaları için çeşitli oyuncaklar bulunmalıdır.
b) Konuşma Tedavi Odası: Çocuk konuşurken her yönden dudak ve yüz hareketlerini görebilecek şekilde ayarlanmış aynalı masa, konuşma tedavisi için gerekli tüm materyallerin konulabileceği bir dolap bulunan ve uygulamaların yapıldığı odadır.
c) Kavram Eğitimi Odası: Kavram eğitimi için tüm materyallerin bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı odadır.
d) Uğraşı Tedavi Odası: Çocuklara günlük yaşayış faaliyetlerini kazandırmada, var olanları geliştirmede, motor fonksiyonlarını arttırmada ve destekleyici uğraşı tedavisinde kullanılacak cihaz ve malzemelerin bulunduğu ve uygulamaların yapıldığı odadır.
e) Ayrıca kuruluşta personel dinlenme odası, çocuk velilerinin bekleme salonu, mutfak bulunmalıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM :
Kuruluşun İşleyişine Dair Esaslar
Madde 17 – Çocukların kuruluşa kabulünde izlenecek yol:
a) Aileden istenen belgeler
1 – Dilekçe
2 – Çocuğun nüfus cüzdanı veya örneği
b) Çocuğun rehabilitasyonu için kuruluşa müracaat eden her ailenin kuruluşta hazırlanacak formlara uygun olarak sosyal incelemesi yapılır. Bu incelemede ailenin sosyal ve ekonomik özellikleri tespit edilmeye çalışılır.
c) Kuruluşa müracaat eden her çocuğun uzman elemanlarca muayene değerlendirme ve kontrolü yapılır. Çocuklarla ilgili tüm belgeler ve bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda kuruluş yönetimi çocuğu sıraya koyar, kabul eder veya reddeder. Kabul edilenlerin belgeleri bir dosyada saklanır.
Kuruluşa Kabul Edilecek Çocuklarda Aranacak Özellikler:
Madde 18 – Kuruluşa Cerebral PalsyIi olup başkaca bulaşıcı ve ağır hastalığı bulunmayan çocuklar kabul edilir.
Kuruluştan Ayrılma:
Madde 19 -Ayrılma isteğe bağlı olup, aile istediğinde çocuğunu kuruluştan ayırabilir.
Madde 20 – Çocuğun kuruluşla münasebeti aşağıdaki hallerde doğrudan Kuruluş Müdürlüğünce kesilir.
a) Kabule esas olan bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğu anlaşıldığında,
b) Çocukların ve ailelerin kuruluşun işleyiş ve düzenine aykırı hareketleri sabit olduğunda.
Ücret Tespiti:
Madde 21 – Ücrete ait uygulama aşağıda belirtilen esaslara uygun olarak yerine getirilir.
a) Velilerden alınacak ücretin taban ve tavan miktarları her mali yıl başlangıcından en geç 2 ay sonra il düzeyinde kurulacak bir komisyonca tespit edilir. Komisyonca belirlenen ücretler Genel Müdürlüğü onayına sunulur ve onaydan sonra yürürlüğe giren ücretler dışına çıkılamaz. Yeni ücretler en geç mali yıl başını takip eden üçüncü ay başından itibaren uygulanır. Tespit edilen ücretler kuruluşun görülebilecek bir yerine asılır.
b) Ücret Tespit Komisyonu, Valinin (veya görevlendireceği Vali Yardımcısının) başkanlığında, 11 Müdürü, Devlet Hastanesi Başhekimi, Tabip Odası, Ticaret Odası, Defterdarlık, Belediye temsilcilerinden teşekkül eder.
c) Ücret tespiti komisyonca fiyat endeksleri, çevrenin sosyo-ekonomik şartları ve emsal gündelik ücretler göz önünde bulundurularak yapılır. Tespit edilen gündelik ücretler Genel Müdürlükçe aynen yada değiştirilerek uygulanır.
d) Ücretler bir yıl geçmeden arttırılmaz. Ancak kuruluşlar, Devlet İstatistik Enstitüsünce belirlenen toptan eşya fiyatları indeks artışı % 25’i geçtiği takdirde en az 6 ay geçmek şartıyla bir yıllık süreyi beklemeden ücret artışı isteminde bulunabilir. Kuruluş ücret değişikliği için İl Müdürlüğüne müracaat eder.
Alındı Belgesi Verme Mecburiyeti:
Madde 22 – Çocuklara alınan paralara karşılık kuruluşun mührü ve yetkilinin imzasını taşıyan bir alındı belgesi, verilir. Tedavi için aileden en fazla on seanslık ücret talep edilebilir. Ücret tespit komisyonunca tespit edilip resmileşen ücret dışında kuruluş başka isim altında ücret alma yoluna gidemez. Verdiği hizmetler için çocuğun eğitimi ile ilgili kırtasiye hariç ayni ve nakdi yardım veya fazladan katkı talebinde bulunamaz.
Ücretin İadesi:
Madde 23 – Çocuğun herhangi bir sebeple kuruluştan ayrılması halinde ücret iade edilmez. Ancak kuruluşça çocuğun çıkartılması halinde bakiye ücret iade edilir.
Program Düzenleme:
Madde 24 – Kuruluşun günlük çalışma programı. kuruluşa alman çocukların durumlarına, ailelerin çalışma süresi ve zamanı ile çevrenin özelliğine göre, kuruluş yönetimince hazırlanır. İl Müdürlüğüne gönderilir. İnceleme sonucunda Genel Müdürlük Onayı ile kesinleşir.
Teftiş ve Denetim:
Madde 25 – Kuruluşların teftiş ve denetimleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Kuruluşlar İl Müdürlüklerince yılda en az bir defa denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük müfettiş ve yetkili elemanlarınca da kuruluşlar denetlenir ve teftişe tabi tutulur. Teftiş ve denetim sırasında kuruluş yetkilileri denetleyicilere her türlü belgeyi istediğinde sunmak ve kolaylık göstermekle yükümlüdürler.
b) Denetim ve teftiş sonucuna göre kuruluşların ilgili kanunlar ve yönetmelik hükümlerine aykırı görülen aksaklıkları İl Müdürlüğünce yazılı olarak kuruluşlara bildirilir. Kuruluşlar bir ay içinde belirtilen aksaklıkları düzeltmek ve gidermek mecburiyetindedirler.
c) Verilen süre içerisinde belirtilen aksaklıkları gidermeyen kuruluşlar, İl Müdürlüğünün veya Genel Müdürlüğün teklifi ile mahallin en büyük mülki amirliğince aksaklıkların önem derecesine göre geçici veya sürekli olarak kapatılır. Sonuç Genel Müdürlüğe bildirilir
D) Kuruluşların Sürekli Kapatılması;
– Genel ahlak kurallarına aykırı hareketin tespit edilmesi,
– Belirlenenden fazla ücret almada ısrar edilmesi,
– Önce geçici kapatma cezası alan kuruluşların önceden bildirilen aksaklıkları devam ettirdiğinin görülmesi ve İl Müdürlüğünün yazılı uyarısına rağmen verilen süre içerisinde aksaklıkların giderilmemesi,
– Yönetmelik hükümlerine aykırı davranılması hallerinde olur,
e) Sürekli kapatılan kuruluş ilgili bütün belgelerini 15 günlük süre içinde İl Müdürlüğüne teslim etmek zorundadır.
f) Kuruluş kapatıldığında peşin alman ücretten kuruluşun kapalı günlerine düşen pay velilere geri verilir.
g) Rehabilitasyon için alınan çocuklara karşı ihmali görülen veya herhangi bir suç işleyen kuruluş görevlileri hakkında Türk Ceza Kanunu Hükümlerine, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 27 nci maddesine göre işlem yapılır.
Devir ve Nakli:
Madde 26 – Devir ve nakil ile ilgili işlemler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır.
a) Kuruluşun diğer bir gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişilere devrinde, yeni kurucular noterden alacakları devir senedi ile Valiliğe müracaat ederler.
b) Kuruluşların başka bir binaya naklinde ise yeni bina ile ilgili gerekli belgelerle birlikte kurucular Valiliğe müracaat ederler.
c) Kuruluşların devir ve naklinde işletme izni işlemlerinde Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükümleri aynen yerine getirilir.
d) Genel Müdürlüğün onayından sonra yeni kurucu adına veya yeni bina için açılış izni belgesi düzenlenir.
Kuruluşun Kurucu Tarafından Kapatılması:
Madde 27 – a) Kurucular en az bir ay önceden Valiliğe, personel ve velilere yazılı olarak kuruluşu kapatma isteğini bildirmek mecburiyetindedirler. Kapanan kuruluşlar İl Müdürlüğünce Genel Müdürlüğe bildirilir.
b) Kapanan kuruluş ilgili tüm belgelerini on beş gün içerisinde Valiliğe teslim eder. il Müdürlüğünce durum Genel Müdürlüğe bildirilir.
c) Yukarıda belirtilen şartlara uymadan kuruluşlarım kapatan kuruluşlar yeni bir kuruluş açamaz veya ortak olamazlar.
ALTINCI BÖLÜM :
Çeşitli Hükümler
İl Müdürlüklerine Gönderilecek Bilgiler:
Madde 28 – Kuruluşlar her ayın ilk haftasında personel listelerini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, değişiklik varsa o personelle ilgili bilgileri, çocuk sayısını iki nüsha olarak hazırlarlar. Bir nüshası kuruluşta kalır. Diğer nüsha denetim için il Müdürlüğüne gönderir. Uyarılara rağmen istenilen belgeleri göndermeyen kuruluşlara bu yönetmeliğin 25’nci maddesi uygulanır.
Kuruluş Adları:
Madde 29 – Kuruluşlar Devletin veya diğer, kuruluşların kullandıkları ad ve unvanlar ile toplum değerlerine aykırı düşecek ve yabancı dildeki ad ve unvanları, kelime ve deyimleri kullanamazlar.
Kuruluş Binalarının Kullanımı:
Madde 30 – Kuruluşlarda çocuklara ayrılan bölümlerde kurucu veya personel ikamet edemez ve konut olarak kullanılamaz. Kuruluş binası hiçbir şekilde asıl amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
Kuruluşta Bulunacak Defter ve Dosyalar:
Madde 31 – Kuruluşlarda aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulunması zorunludur:
a) Gelen yazı kayıt defteri,
b) Giden yazı kayıt defteri,
c) Gerekli muhasebe kayıtları,
d) Çocuklara ait kütük defteri,
e) Teftiş ve denetleme defteri,
f) Çocuk dosyaları (Bu dosyalarda çocuklar hakkında fiziksel ve psiko-sosyal gelişimlerine ait kayıtlar bulunur.)
g) Personel özlük dosyaları,
Diğer Hususlar:
Madde 32 – Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 24/51983 tarih ve 2828 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Geçici Maddeler:
Geçici Madde 1 – Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Genel Müdürlükten açılış onayı alarak faaliyette bulunan kuruluşlar şartlarını bu Yönetmelikte yer alan hükümlere bir yıl içinde uydurmak zorundadırlar.
YEDİNCİ BÖLÜM :
Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük:
Madde 33 – Bu yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 34 – Bu yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü Yürütür.
BAŞBAKANLIK (1) SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ZİHİNSEL ÖZÜRLÜLER ÖZEL REHABİLİTASYON MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
Tarih : 13.02.1988
Sayı: 19724 R.G.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
(1) Ek Madde-2 (Ek:24/1/1989-KHK-356/4 Md.; Aynen kabul:14/3/1991-3703/5 Md.)
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerine ait Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezlerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin esasları, izin, açılış, çalışma, personel standardını, ücret tarifelerini, denetim ve faaliyetlerini durdurma işlem ve usullerini belirlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, 3-21 yaş arası zihinsel özürlülerin rehabilitasyonunu sağlamak için gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan gündüzlü, yatılı, gündüzlü ve yatılı veya seanslı Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 9’uncu maddesinin (g) bendi ile 34 ve 35’inci maddeleri uyarınca hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte adı geçen:
a)“Genel Müdürlük”; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
b)“İl Müdürlüğü”; İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünü, (İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü kurulmamış illerde 2828 sayılı Kanunun geçici 6’ncı maddesi gereğince Sağlık ve Sosyal Yardım Müdürlüğünü)
d)“Zihinsel Özürlüler Özel Rehabilitasyon Merkezi”; zihinsel özürlülerin kendi kendilerine yeterli hale gelebilmeleri, topluma uyum sağlayabilmeleri için hizmet veren gündüzlü, yatılı, gündüzlü ve yatılı veya seanslı kuruluşları,
e)“Özürlü”; Zihinsel özürlüyü,
f)“Zihinsel Özürlü”; Zeka bölümü 0-75 arasında yer alan kişiyi ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş Açma ve İşletme ile İlgili İşlemler
Müracaat
Madde 5- Kuruluş açmak veya açılmış bulunan bir kuruluşu devir almak isteyen gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bir dilekçe ekinde aşağıda belirtilen belgelerle Valiliğe müracaat ederler:
a) Kurucu ve Sorumlu Müdür için:
– Nüfus cüzdanı örneği,
– İkametgah ilmühaberi,
– İyihal ve Doğruluk Belgesi (Savcılıktan),
– Öğrenim durumunu gösterir belge,
– Sağlık Raporu,
(1) Ek Madde-2 (Ek:24/1/1989-KHK-356/4 Md.; Aynen kabul:14/3/1991-3703/5 Md.)
b) Kuruluşun Adı ve Adresi,
c) Kuruluş binasının Belediye İmar Müdürlüğünden alınacak bütün taksimatını gösterir tasdikli planı ile iskan raporu örneği,
d) Binanın bütün faaliyet bölümlerini (uğraşı terapisi odası, konuşma terapisi odası, eğitim sınıfı vb.) gösterir krokisi ile binanın dıştan her cepheden çekilmiş üçer adet fotoğrafı,
f) Kuruluş için Emniyet ve Trafik Müdürlüklerinden alınacak rapor,
g) Kuruluşun bahçesi olan bir apartmanın zemin katı ile bağlantılı olarak üst katlarının da kullanıma hazır hale getirilerek açılması halinde apartman sakinlerinin verecekleri apartman yöneticisinden onaylı izin belgesi,
h) Binanın fizik şartları ile araç ve gereçlerin Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi için uygun olduğunu gösterir İl Müdürlüğünce hazırlanacak rapor,
ı) Kuruluşun İç Hizmet Yönetmeliği ve Çalışma Programı.
Sorumlular Hakkında Aranacak Şartlar
Madde 6- Kuruluş açacak veya devir alacak kişiler ile sorumlu müdür için aşağıdaki şartlar aranır.
a) T.C. uyruklu olmak,
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
c) Ağır hapis, 6 ay veya 6 aydan fazla hapis ya da affa uğramış olsalar bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanmak, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı hapis cezası ile hükümlü bulunmamak.
Özel hukuk tüzel kişileri açacağı veya devir alacağı kuruluşlar için bir temsilci gösterir. Tüzel kişiliğin resmi kuruluş belgelerinin yanı sıra temsilci için de yukarıda belirtilen şartlar aranır.
Kuruluş Açma ve İşletme İzni ile İlgili İşlemler
Madde 7- Kuruluş açma ve işletme izni için aşağıdaki işlemler yapılır.
a) 5’inci maddede istenilen belgeler 3 er nüsha halinde incelenmek ve varsa eksiklikleri varsa tamamlanmak üzere kurucu tarafından Valiliğe teslim edilir.
b) Valilikçe tamamlattırılan dosya bir yazı ekinde onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük dosya üzerinde gerekli incelemeyi yapar. Belgeler belirlenen esaslara uygun olduğu takdirde kuruluş açma ve işletme izni onayı alınır. Tasdik edilen belgelerden birer nüshası Genel Müdürlükçe saklanır. Diğer belgelere Onay sureti eklenerek Valiliğe gönderilir.
c) Gönderilen belgelerin birer kopyası İl Müdürlüğünde saklanır. “Kuruluş Açma ve İşletme İzin Belgesi” doldurulduktan ve imzalandıktan sonra kurucuya gönderilir. Bu belge kuruluşun görülebilecek bir yere astırılması İl Müdürlüğünce sağlanır.
d) Kuruluş Açma ve İşletme İzin belgesi verilen her kuruluşun işveren ve işyerinin ismi ve yaptığı işin çeşidi İl Müdürlüğünce bir ay içinde o yerin bağlı bulunduğu Çalışma Müdürlüğüne bildirilir.
Kuruluşun Hizmete Geçmesi
Madde 8- Genel Müdürlük Onayı alınıp kuruluş açma ve işletme izin belgesi tanzim olduktan sonra kuruluş hizmete açılır ve kabul işlemlerine başlanır.
Personel Çalışma izni
Madde 9- Kuruluş açma ve işletme izin belgesi verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kuruluşta istihdam edilen her personel için 5’inci maddenin (a) bendinde belirtilen belgelerden üçer nüsha düzenlenerek kurucu veya sorumlu müdür tarafından İl Müdürlüğüne teslim edilir. İl Müdürlüğü bu belgeleri 11’inci maddede belirtilen şartlara uygunluğu açısından değerlendirir ve uygun olanları tasdik eder.
Personelin kuruluşta çalışması il Müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile gerçekleşir.
Personel belgeleri ve çalışma onayının birinci nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir. İkinci nüshaları İl Müdürlüğünde, üçüncü nüshaları da kuruluşta muhafaza edilir. İl Müdürlüğünce tasdik edilmeyen ve valilik onayı alınmayan personel kuruluşta çalışamaz. Aynı işlem yeni alınacak personel için de yerine getirilir.
Sorumlu müdür değişikliğinde ise gerekli belgeler onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Personel değişikliği halinde gerekli belgelerin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kuruluşta Çalıştırılacak Personel ve Niteliği
Kuruluşta Çalıştırılacak Personel
Madde 10- Kuruluşta sorumlu müdür, sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi, eğitimci, çocuk eğiticisi, fizyoterapist, tabip, hemşire ve hizmetli olmak üzere çeşitli personel çalıştırılır.
Madde 11-Kuruluş personelinin niteliği
a)Sorumlu Müdür: Özel eğitim alanında kurs, seminer görmüş ya da tecrübesi olan sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi veya özel eğitim alanında eğitim görmüş eğitimci gibi elemanlar kuruluş müdürü olarak atanırlar. Bu özellikleri taşıyan kurucular da aynı zamanda kuruluşun sorumlu müdürü olabilirler.
Müdür kuruluşun amacına uygun olarak idari, teknik ve diğer tüm işlerinin yürütülmesinden ve bunların düzenli bir biçimde işleyişinden sorumludur.
Bir kişi birden fazla kuruluşun sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir görevde çalışamaz.
b) Sosyal Çalışmacı: Sosyal hizmet alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
c) Psikolog: Psikoloji alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
d) Çocuk Gelişimcisi: Çocuk gelişimi ve eğitimi alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
e) Eğitimci: Özel eğitim alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
f) Çocuk Eğiticisi: Meslek lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi mezunu olmak.
g) Fizyoterapist: Fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında yüksek öğrenim görmüş olmak.
h) Tabip: Fizik tedavi ve rehabilitasyon, çocuk hastalıkları ve sağlığı alanlarında uzman olmak.
i) Hemşire: Sağlık Meslek Lisesi mezunu olmak.
j) Hizmetli: En az ilkokul mezunu olmak,
şartları bulunmalıdır.
Ayrıca, kuruluşun iş hacmine, gündüzlü ve yatılı olmasına göre teknik, idari ve yardımcı personel ile ihtiyaç duyulacak diğer meslek elemanları çalıştırılabilir.
Personel Standardı
Madde 12- Madde 10’da kuruluş bünyesinde çalıştırılması ön görülen personel standardı her yıl Genel Müdürlükçe hazırlanan standart kadro cetvelinde belirtildiği gibi uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kuruluşta Aranacak Şartlar
Kuruluşun İskan Durumu
Madde 13- Kuruluş iskan yönünden aşağıdaki özellikleri taşımalıdır.:
a) Bina iskan yönünden özürlüler için tehlike yaratmayacak ve ulaşıma uygun bir yerde bulunmalıdır.
b) Kuruluş tercihen bir bahçe içinde tek katlı veya iki katlı ve müstakil olan bir binada olmalıdır.
c) Bina, özürlülerin oyun ve sportif faaliyetler yönünden amaca uygun bir şekilde yararlanabileceği bir bahçeye sahip olmalıdır.
Trafik Yönünden
Madde 14- Binanın bulunduğu yer, zihinsel özürlülerin gidiş ve gelişlerinde trafik yönünden emniyetli olmalıdır.
Yangından Korunma ve Isıtma
Madde 15- Kuruluş, yangından korunma ve ısıtma sistemi yönünden aşağıdaki şartlara sahip olmalıdır.
a) Kuruluşta yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi bulunmalı ve yangın için gereken tedbirler alınmalıdır.
b) Ahşap ve yangına karşı güvenlik tedbirleri bulunmayan binalarda bu tip kuruluşlar açılamaz.
c) Kuruluşun ısınması, kalorifer ile sağlanmalı ve kalorifer petekleri özürlülere zarar vermeyecek şekilde emniyete alınmalıdır.
d) Kuruluş binasının bütün bölümlerinin uygun sıcaklıkta tutulması sağlanmalıdır.
Kuruluşta Aranacak Diğer Özellikler
Madde 16- Kuruluşta aranacak diğer özellikler şunlardır;
a) Kuruluş binasının faaliyet bölümleri tercihen doğrudan ve yeterli güneş ışığı alacak şekilde olmalı ve bol ışık alacak şartlara sahip bulunmalıdır.
b) Özürlülerin bulunduğu oda ve salonlarda taban, sağlığa zarar vermeyecek, kolaylıkla silinip temizlenen bir maddeyle döşenmeli, duvarlar düzgün ve kolay temizlenecek nitelikte olmalıdır.
c) Eğer binada merdiven varsa, güvenlik açısından korkulukları bulunmalı, ayrıca özürlülerin düşmesi halinde zarar görmemeleri için merdivenler uygun örtü ile kaplanmalıdır.
d) Kuruluşun her türlü tesisatı genel hijyenik şartları bozmayacak şekilde temiz ve düzenli olmalıdır.
e) Kuruluşta ihtiyaca göre yeterli sayıda banyo, tuvalet ve lavabo bulunmalı, bunlar özürlülerin kullanabilecekleri özellikleri taşımalıdır.
f) Her özürlünün eşyalarını koyacağı gerekli elbise ve malzeme dolapları olmalıdır.
g) Kuruluşta gerekli ilaç ve sağlık malzemesinin konulacağı ve muhafaza edileceği bir sağlık bölümü olmalıdır.
h) Binanın havalandırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır.
Kuruluşun Bölümleri
Madde 17- Kuruluşta bulunması gereken bölümler ve özellikleri aşağıdaki gibi olmalıdır:
a) Eğitim Sınıfları: Özürlülere rehabilitasyon programlarının öngördüğü bilgilerin ve davranış kalıplarının öğretildiği ve buna ilişkin araç gerecin bulunduğu sınıflardır.
b) Uğraşı Terapi Odası: Özürlere günlük yaşayış faaliyetlerinin ve becerilerinin kazandırıldığı, var olanların geliştirildiği, motor fonksiyonlarının arttırıldığı ve uygulamaların yapıldığı odadır. Bu odada uğraşı terapisi için gerekli olan her türlü malzeme ve araç-gereç bulunur.
c) Konuşma Terapisi Odası: Ses ve kavram bozukluklarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi için gerekli çalışmaların yapıldığı odadır.
d) Egzersiz Salonu: Özürlülerin çeşitli vücut egzersizleri yaptıkları ve serbest zamanlarını değerlendirdikleri odadır. Bu odada gerek oyun, gerekse egzersiz için gerekli olan oyuncak ve malzeme bulunmalıdır.
e) Dinlenme Odası: Özürlülerin dinlenmeleri, radyo dinlemeleri, TV seyretmeleri için kullanılacak odadır.
f) Personel Odaları: Kuruluşta çalışan meslek elemanları ile diğer personel için ihtiyaca göre çalışma ve dinlenme odaları bulunmalıdır.
g) Yatak Odaları: Yatılı kuruluşlarda ihtiyacı karşılayacak miktarda yatak odaları bulunmalıdır. Yatak odaları en fazla dört kişilik olacak şekilde düzenlenmelidir. Karyolalar yere yakın olup, ranza kullanılmamalıdır.
Kuruluşta mutfak, yemek salonu ve ayrıca ihtiyaç duyulacak kısımlar ile mutfakta havalandırma (aspiratör) bulunmalıdır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kuruluşun İşleyişine İlişkin Esaslar
Madde 18- Özürlünün kuruluşa kabulünde izlenecek yol aşağıdaki gibi olmalıdır.
a) Kuruluşa müracaatı yapılan özürlünün ailesi hakkında, kuruluşça hazırlanan standartlara uygun olarak sosyal inceleme raporu düzenlenir.
b) Özürlü kişi hakkında ailesinden şu belgeler istenir.
1. Dilekçe,
2. Nüfus cüzdanı örneği,
3. Sağlık Kurulu ve Verem Dispanserinden alınacak raporlar,
4. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı, Rehberlik ve Araştırma Merkezinden alınacak zeka bölümünü gösteren rapor,
c) Kuruluşa başvurusu yapılan her özürlü, uzman elemanlar (tabip, sosyal çalışmacı, psikolog, çocuk gelişimcisi, eğitimci, fizyoterapist) tarafından değerlendirmeye tabi tutulur. Değerlendirme sonucunda özürlü ya kuruluşa alınmak üzere sıraya alınır veya reddedilir.
Gruplardaki Özürlü ve Personel Sayısı
Madde 19- Özürlüler, zihinsel özür dereceleri göz önüne alınarak aşağıdaki şekilde gruplar teşkil edilir.
a) Ağır derecedeki özürlülere en çok 4 kişilik,
b) Orta derecedeki (öğretilebilir) özürlülere en çok 8 kişilik,
c) Hafif derecedeki (eğitilebilir) özürlülere en çok 12 kişilik gruplar halinde hizmet verilir.
d) Her grupta en az 2 meslek elemanı çalışacak şekilde personel görevlendirilir. Bu meslek elemanlarından biri madde 10’da belirtilen yüksek tahsilli meslek elemanlarından, diğeri ise yine aynı maddede belirtilen çocuk eğiticisi olmalıdır.
Program Düzenleme
Madde 20- Gündüzlü kuruluşların yıllık çalışma programı, kuruluşa alınan özürlülerin durumlarına, ailelerin çalışma süresi ve zaman ile bölge özelliğine göre kuruluş yönetimince hazırlanır ve İl Müdürlüğüne gönderilir. İnceleme sonunda Genel Müdürlük Onayı ile kesinleşir.
Ücret Tespiti
Madde 21- Ücrete ilişkin uygulama aşağıda belirtilen esaslara uygun olarak yerine getirilir:
a) Genel Müdürlükten açılış izni almış olan kuruluşlarda velilerden alınacak aylık ücret miktarı her mali yıl başlangıcından en geç iki ay sonra il düzeyinde kurulacak bir komisyonca tespit edilir. Komisyonca tespit edilen ücretler Genel Müdürlüğün Onayına sunulur. Onaylandıktan sonra yürürlüğe girer. Yeni ücretler en geç mali yılbaşını takip eden üçüncü ay başından itibaren uygulanır. Tespit olunan ücretler kuruluşun velilerce görülebilecek bir yerine asılır.
b) Ücret tespit komisyonu, Valinin veya görevlendireceği bir Vali Yardımcısının başkanlığında, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Belediye, Defterdarlık ve Ticaret Müdürlüğünün birer temsilcileri ile il dahilindeki merkez kuruluşlarının kendi aralarında bir yıl için seçecekleri bir temsilciden teşekkül eder.
c) Ücret tespiti çevrenin sosyo-ekonomik şartları dikkate alınarak kuruluşun personel, iaşe, kira, ısıtma ve diğer cari giderleri ile amortismanlar hesaplanarak yapılır.
d) Ücret artışı oranları, kanuni kira artış yüzdesi, gıda endekslerindeki artış yüzdesi, personel ücret artışları yüzdesi, elektrik-havagazı ve su artışları yüzdesi, resmi yakıt fiyatlarındaki artış yüzdesi hesaplanarak bunların kişi başına maliyet artışlarına yansıyan ortalama miktarları bulunmak suretiyle tespit edilir.
e) İl dahilinde birden fazla Zihinsel Özürlüler Rehabilitasyon Merkezi bulunduğu takdirde, tesis, tefriş, eğitim araç ve gereçleri ve buna benzer farklar dikkate alınmak suretiyle taban ve tavan ücret miktarları tespit edilir.Ücretin tavan miktarı tabanın %40’ını geçmeyecek şekilde belirlenir.
Ücret Alındı Belgesi Verme Mecburiyeti
Madde 22- Özürlülerden alınan ücret karşılığında Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri gereğince düzenlenmiş bir belge verilir.
Ücret Tespit Komisyonunca tespit edilen ve resmiyet kazanan ücret dışında kuruluşlar başka isim altında ücret alma yoluna gidemez. Bunun haricinde ayni ve nakdi yardım talebinde bulunamazlar.
Taşıt Ücreti
Madde 23- Kuruluş tarafından özürlülerin ulaşımları için bir hizmet sunuluyorsa, ulaşım ücreti ayrıca alınır. Bu ücret yalnız bu hizmetten faydalanan özürlülerden alınır.
Teftiş ve Denetim
Madde 24- Kuruluşun teftiş ve denetimi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:
a) Kuruluş il Müdürlüğünce yılda en az bir defa denetlenir. Kuruluş gerektiğinde Genel Müdürlük müfettiş ve yetkili diğer elemanlarınca da denetlenir. Denetim sırasında kuruluş yetkilileri denetleyicilere her türlü belgeyi, istek halinde sunmak ve bu konuda kolaylık göstermekle yükümlüdürler.
b) Kuruluşta yetkililerce yapılan denetim sonuçlarının yazılması için her sayfası İl Müdürlüğünce mühürlenmiş bir denetim defteri tutulur.
c) Denetim sonucuna göre kuruluşun ilgili kanunlar ve yönetmelik hükümlerine aykırı görülen aksaklıkları İl Müdürlüğünce yazılı olarak kuruluşa bildirilir. Kuruluş bildirilen aksaklıkları bir ay zarfında düzeltmek ve gidermek zorundadır.
d) Verilen süre içerisinde belirtilen aksaklıkları gideremeyen kuruluş, İl Müdürlüğünün veya Genel Müdürlüğün teklifi ve mahallin en büyük mülki amirliğince aksaklıkları önem derecesine göre geçici veya sürekli olarak hizmetten men edilir ve sonuç Genel Müdürlüğe bildirilir.
e) Kuruluşların sürekli olarak faaliyetinin durdurulması şu hallerde olur:
– Genel ahlak kurallarına aykırı hareket edenler,
– Belirlenenden fazla ücret almada ısrar edenler,
– Belirlenen kapasitenin üstünde özürlü kabul etmede ısrar edenler,
– Geçici kapatma cezası alıp, İl Müdürlüğünün yazılı uyarısına rağmen önceden tespit edilen aksaklıkları, verilen süre içinde gidermeden devam ettiren kuruluşlar,
f) Faaliyeti sürekli durdurulan kuruluşlar ilgili bütün belgelerini on beş günlük süre içinde İl Müdürlüğüne teslim etmek mecburiyetindedirler.
g) Kuruluşun faaliyeti durdurulduğunda peşin alınan ücretten kuruluşun kapalı günlerine düşen pay velilere geri verilir.
h) Bakım ve rehabilitasyon için kuruluşa alınan özürlülere karşı ihmali görülen veya herhangi bir suç işleyen kuruluş görevlileri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun 27’nci maddesine göre işlem yapılır.
Devir ve Nakil
Madde 25- Kuruluşun devir ve nakil ile ilgili işlemleri aşağıdaki esaslar dahilinde yerine getirilir.
a) Kuruluşun diğer gerçek veya özel hukuk tüzel kişiye devrinde yeni kurucular noterden alacakları devir senedi ve 5’inci maddede istenilen belgeler ile Valiliğe müracaat ederler.
b) Kuruluşun başka bir binaya naklinde ise yeni binaya ait belgelerle Valiliğe müracaat ederler.
c) Genel Müdürlüğün onayından sonra yeni kurucu adına açılış izin belgesi düzenlenir.
Kuruluşun Kurucu Tarafından Kapatılması
Madde 26- Kuruluşun kurucu tarafından kapatılmasında aşağıdaki esaslar dahilinde hareket edilir.
a) Kurucu, kuruluşun kapatılacağını en az bir ay önceden Valiliğe, personele, velilere bildirir ve tüm belgeleri teslim eder. Kapanan kuruluş İl Müdürlüğünce Genel Müdürlüğe bildirilir.
b) Yukarıda belirtilen şartlara uymayan kuruluşlarını kapatan kurucular yeni bir kuruluş açamaz veya başka bir kuruluşa ortak olamazlar.
ALTINCI BÖLÜM Çeşitli Hükümler
Kuruluş Binalarının Kullanımı
Madde 27- Kuruluşta özürlülere ayrılan bölümler konut olarak kullanılamaz. Kurucu veya personel ikamet edemez. Kuruluş binası hiçbir şekilde asıl amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
Personelin ve Özürlülerin Sağlık Kontrolleri
Madde 28- Kuruluşta çalışan personel ile özürlülerin sağlık kontrollerinin periyodik olarak en az yılda bir defa yapılması ve sonuçlarının bunlara ait dosyalarda saklanması mecburidir.
İl Müdürlüklerine Gönderilecek Bilgiler
Madde 29- Kuruluşlar her ayın ilk haftasında personel listelerini, aylık ücret bordrosunun bir örneğini, personel ile ilgili değişiklikleri, özürlülerin sayısal durumunu belirten bilgileri iki nüsha halinde hazırlayıp bir nüshasını denetleme için il Müdürlüğüne gönderir.
Kuruluşta Bulunması Gereken Defter ve Dosyalar
Madde 30- Kuruluşta aşağıda belirtilen defter ve dosyaların bulunması zorunludur:
a) Gelen-giden yazı kayıt defteri,
b) Gerekli muhasebe kayıtları,
c) Personel özlük ve sağlık dosyaları,
d) Özürlülere ait kütük defteri,
e) Teftiş ve denetleme defteri,
f) Özürlüler için kişisel dosya (Bu dosyada zihinsel özürlüler hakkında her türlü bilgi ile gelişim ve sağlık kayıtları bulunur.)
Diğer Hususlar
Madde 31- Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 24/51983 tarih ve 2828 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Genel Müdürlükten açılış onayı alarak faaliyette bulunan kuruluşlar şartlarını bu Yönetmelikte yer alan hükümlere bir yıl içinde uydurmak zorundadırlar.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yürürlük ve Yürütme
Yürürlük
Madde 32- Bu Yönetmelik yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33-Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Resmi Gazete Tarihi: 03.09.2010 Resmi Gazete Sayısı: 27691
SOSYAL HİZMETLER VE ÇOCUK ESİRGEME KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÖZÜRLÜLERİN BAKIMI, REHABİLİTASYONU VE AİLE DANIŞMANLIĞI
HİZMETLERİNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri nedeni ile yaşama gereklerine uyamama durumunda olan özürlü bireylerin, tespitini, incelenmesini, bakımını ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılmalarını, özürlü ve özürlü ailelerine danışmanlık hizmetini, bu hizmetlerin niteliğine ve işleyişine ilişkin usul ve esasları, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –(1) Bu Yönetmelik, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yatılı, gündüzlü ya da yatılı ve gündüzlü hizmet veren merkezler ile bakım, rehabilitasyon ve aile danışmanlığı hizmetleri ile ilgili iş ve işlemleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –(1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 15 inci, 21 inci ve 26 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezleri: Özürlüleri kendi kendine yeterli düzeye getirmek, okul eğitimine hazırlamak ve aile içi uyumu sağlamak amacıyla özürlülere ve ailelerine hizmet sunan gündüzlü sosyal hizmet kuruluşlarını,
b) Bakım: Durumları gereği bağımsız yaşama becerilerini kazanamayan veya rehabilitasyondan yararlandığı hâlde özel ilgi, destek ve korunmaya gereksinim duyan bireylere verilen hizmetleri,
c) Bakım ve rehabilitasyon merkezleri: Bedensel, zihinsel ve ruhsal özürleri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamama durumunda olan kişilerin, fonksiyon kayıplarını gidermek ve toplum içinde kendi kendilerine yeterli olmasını sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara devamlı bakmak üzere kurulan yatılı sosyal hizmet kuruluşlarını,
ç) Bireysel bakım planı: Özürlünün bakımına ilişkin zihinsel, fiziksel, psiko-sosyal, gelişimsel ve benzeri alanlarda yaşanan sorunları, bu sorunların sebepleri ve tespit edilen veriler dikkate alınarak hangi alanlarda ve süreçte bakıma ihtiyaçlarının olduğunun belirlenmesi, belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda yapılabilecek çalışmaları içeren ve genel çerçevesi Genel Müdürlükçe belirlenen planı,
d) Bireysel rehabilitasyon planı: Özürlünün rehabilitasyonuna ilişkin olarak yapılan zihinsel, fiziksel, psiko-sosyal, gelişimsel ve benzeri alanlara ilişkin değerlendirme sonucunda, ortaya çıkan bulgulara göre özürlüye uygulanacak rehabilitasyon ve çalışma programlarının tespit edilmesini, süresini ve amaçlarını belirleyen planı,
e) Evde bakıma destek hizmeti: Meslek elemanlarının önerileri doğrultusunda, özürlüye bakıcı personel tarafından ikametgâhında bakım hizmeti verilmesi ile özürlüye ve ailesine psiko-sosyal destek hizmetleri sunulmasını,
f) Genel Müdürlük: Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü,
g) İl müdürlüğü: İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
ğ) İlçe müdürlüğü: İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüklerini,
h) Merkez: Bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerini,
ı) Meslek elemanı/Mesleki personel: Lisans eğitimi ile aldığı mesleki unvanına uygun olarak merkezde görevlendirilen personeli,
i) Özürlü: Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi,
j) Rehabilitasyon: Münhasıran bu Yönetmeliğin uygulanmasında; doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan özrü ortadan kaldırmak veya özürlülüğün etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, özürlüye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, mesleki ve ekonomik yararlılık alanlarında başarabileceği en üst düzeyde yetenekler kazandırarak; evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi ve özürlünün toplum ile bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tüm tedbirlerin alınması amacıyla verilen psiko-sosyal hizmetler bütününü,
k) Stajyer öğrenci: Gelecekte özürlülük alanında çalışması olası, lise ve yüksek öğrenim kurumlarına devam eden, kendi okul yönetiminin istemi ile başvuruda bulunan, merkezde mesleki personelin denetimi ve gözetiminde, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine katkıda bulunarak mesleki gelişimlerini sağlamak amacıyla çalışan öğrenciyi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Merkezlerin Türleri, Bölümleri ve Genel Esaslar
Merkezlerin türleri
MADDE 5 –(1) Merkezlerin türleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Hizmet yönünden; yatılı, gündüzlü ve dönemler hâlinde hizmet veren merkezler.
b) Hizmet verilen özür grubu açısından; zihinsel (hafif, orta ve ağır), bedensel (spastik, ortopedik, felçli, görme) ve ruhsal (psikotik bozukluklar; şizofreni, paranoya, manik veya depresif bozukluklar ve benzeri) özürlülere hizmet veren merkezler.
c) Hizmet verilen yaş grubu açısından; 0-3, 4-6, 7-12, 13-18, 19-25, 26-35, 36-60, 61 ve üzeri yaş grubuna hizmet veren merkezler.
ç) Hizmet verilen cinsiyet grubu açısından; erkek ve kadın bireylere hizmet veren merkezler.
(2) Merkez hizmet binalarının yeterlilik durumuna göre; birinci fıkrada belirtilen türler birleştirilerek, aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere hizmet sunulabilir.
Merkezlerin bölümleri
MADDE 6 –(1) Merkezlerde, özürlü bireylerin özür durumları dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyonu için uygun bir şekilde düzenlenmiş; idari ve mesleki personel birimleri, kişisel çalışma odaları, grup çalışması odaları, yatakhaneler, mutfak, uygulama mutfağı, yemekhane, bilgisayar odası, çok amaçlı salon, dinlenme ve oyun salonu, fizyoterapi salonu, günlük yaşam ünitesi, iş uğraşı ve üretim atölyeleri, mülakat odası, aile eğitimi salonu, arşiv, spor salonu, bağımsız yaşam üniteleri, misafir veya görüşme odası, çamaşırhane, banyo, tuvalet, revir, ilk kabul ve gözlem odası, sakinleşme ve kontrol odası, ambar, teknisyen odaları, berber, terzi, depo ile gereksinim duyulan diğer bölümler bulunur.
(2) Genel Müdürlük, değişen koşullara göre hizmet binasının genel özelliklerini, bölümlerin niteliğini ve niceliğini, ulusal ve uluslararası standartları dikkate alarak belirler.
Genel esaslar
MADDE 7 –(1) Özürlülere yönelik hizmetlerin genel esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) Özürlülerin ailesi yanında evde bakımına öncelik verilir.
b) Ailesi olmayan veya ailesi yanında bakımı sağlanamayan özürlülerin merkezlerde bakımı ve rehabilitasyonu, alternatif hizmet modeli olarak sağlanır.
c) Yatılı hizmet veren merkezlerde, merkez hizmet binalarının yeterlilik ve uygunluk durumuna göre; aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere de hizmet sunulabilir.
ç) Özürlülerin ihtiyaç duydukları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ulaşabilmeleri amacıyla, gündüzlü hizmet veren merkezlerde de, fiziki şartların yeterli olması ve gerekli düzenlemelerin yapılması hâlinde, farklı özür, yaş ve cinsiyet grubunda bulunan özürlülere hizmet sunulabilir.
d) Merkezlerde, ruhsal özürlü bireylere hizmet verilebilmesi için ruhsal özürlünün öncelikle Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinde veya kliniklerinde tedavi olması,toplu yaşam birimlerinde yaşayabilecek kadar şifa bulması, atak dönemlerinde nasıl hareket edileceğinin belirlenmesi, hastalığının kontrol altına alınması ve belirtilen durumların sağlık raporu ile tespit edilmesi gereklidir.
e) Ruhsal özürlülerin bakımı sürecinde de Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinden veya kliniklerinden sürekli destek alınması, tedavilerinin ve kontrollerin düzenli yapılması sağlanır. Ayrıca merkezde psikiyatrist, nörolog gibi uzman tabiplerin desteği ve yönlendirmesi ile merkezin fiziki özellikleri dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyon süreci planlanır.
f) Akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülere sunulacak hizmetler hususunda il sağlık müdürlükleri, ilçe sağlık grup başkanlıkları ve üniversiteler ile gerekli işbirliği yapılır. Merkezlerde gerek görülmesi hâlinde akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülerin güvenliği ve kontrolü için gerekli tedbirlere ilişkin kararlar, koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından alınır.
g) Kendisine ve çevresine zarar verme durumunda olan özürlülere; acil müdahale, gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması, sağlık kuruluşlarına sevk ve takibi konularında, Genel Müdürlük uygulama esaslarını belirleyerek merkezlere bildirir.
ğ) Özürlülerin eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel okullar ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde karşılanır.
h) Özürlülerin eğitimi hususunda il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ile gerekli işbirliği yapılır.
ı) Kuruluş müdürlüğünce çalışabilecek durumda olan özürlülerin isimleri ve özür durumları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının il ve ilçelerde bulunan ilgili birimlerine bildirilir. Bu özürlülerin iş ve meslek edinmelerine ve istihdamlarına yönelik olarak gerekli işbirliği çalışmaları yapılır.
i) Yatılı bakım ve rehabilitasyon merkezlerine, yatılı ve sürekli bakım hizmeti verilmek üzere toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan özürlüler kabul edilir.
j) Gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, yarım veya tam gün hizmet verilmesi esas alınarak bireysel ve grup çalışmasını içeren rehabilitasyon hizmetleri ile bakım hizmeti birleştirilerek verilir. Ayrıca özürlü bireye sahip ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri sunulur.
k) Bu Yönetmelik kapsamında bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülere bu Yönetmeliğin sağladığı giyim yardımı ve harçlık verilmesi gibi haklar ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre genel sağlık sigortasından sağlık giderlerinin karşılanması hakkından; Genel Müdürlüğün izni ile açılan bakıma muhtaç özürlülere yönelik özel bakım merkezlerine, 30/7/2006 tarihli 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yerleştirilen bakıma muhtaç özürlü bireyler de yararlanır. Giyim yardımı ve harçlık için gerekli ödenek Genel Müdürlük tarafından il müdürlüklerine gönderilir.
l) Geçici ve misafir olarak merkeze kabul edilen özürlüler de merkezde kalan diğer özürlülere verilen tüm haklardan ve hizmetlerden yararlanır.
m) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, rehabilitasyon hizmetleri grup ortamında ve bakım hizmetini de kapsayacak şekilde verilir. Merkezlerdeki rehabilitasyon hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığının özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerini içermez.
n) Hem yatılı hem de gündüzlü hizmet veren merkezlerin iş ve işlemlerinde “Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi” ibaresi kullanılır.
o) Görme özürlü bireylere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti verilen merkezlere on beş ve üzeri yaş grubundaki görme özürlüler kabul edilir.
ö) Özürlülerin toplum içinde bakım ve rehabilitasyonu amacıyla merkeze bağlı ek ünite veya birimler Genel Müdürlüğün onayı ile açılabilir. Bu durumda ek ünite veya birimin tüm ihtiyaçları merkez tarafından karşılanır. Ayrıca ek ünite veya birimlerin çalışma esas ve usulleri Genel Müdürlükçe belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezlerde Bulunacak Birimler ve Görevleri
Birimler
MADDE 8 –(1) Merkezlerde hizmet ve işleyişle ilgili olarak sosyal servis, koordinasyon ve değerlendirme kurulu ile mesleki birimler bulunur.
Sosyal servis
MADDE 9 –(1) Sosyal servis kuruluş müdürünün görevlendireceği mesleki personelden oluşturulur. Sosyal servis; çalışmalarını doğrudan kuruluş müdürüne veya kuruluş müdür yardımcılarından birine bağlı olarak yürütür. Sosyal servisin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkeze yerleştirilmesine karar verilen özürlü ile ilgili dosyayı koordinasyon ve değerlendirme kuruluna intikal ettirmek.
b) Merkezde özürlü bireylerle ilgili yapılan; kabul, ayrılış, ayrılıştan sonraki danışmanlık hizmeti gibi tüm çalışmalar konusunda kuruluş müdürlüğüne gerekli bilgileri vermek.
c) Genelge ve talimatlarla verilen diğer görevleri yapmak.
ç) Koordinasyon ve değerlendirme kuruluna sekretarya görevi yapmak.
d) Merkeze başvuran özürlü ve ailelerine gerekli danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde bulunmak.
e) Özürlü bireylere yönelik sosyal etkinlikler düzenlemek.
Koordinasyon ve değerlendirme kurulu
MADDE 10 –(1) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu, merkezin özelliğine göre kuruluş müdürü veya görevlendireceği bir kuruluş müdür yardımcısının başkanlığında, merkezde bulunan meslek elemanlarının birer temsilcisinden oluşur. Yeterli meslek elemanı bulunmadığı zaman mevcut mesleki personelden oluşturulur. Kurulun sekretaryası için sosyal serviste görevli bir meslek elemanı görevlendirilir.
(2) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu en az altı ayda bir kez ve ihtiyaç hâlinde kuruluş müdürünün talebi üzerine en az üç personelin katılımı ile toplanır. Toplantıda kararlar katılanların salt çoğunluğunun oyu ile alınır. Oy eşitliği hâlinde, başkanın katıldığı taraf oy çokluğunu sağlamış sayılır. Koordinasyon ve değerlendirme kurulunun görevleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezin yıllık çalışma programlarını hazırlamak, yılda bir kez uygulamadan alınan sonuçları değerlendirmek.
b) Merkezde yapılan faaliyetleri altı aylık dönemler hâlinde gözden geçirmek, bir sonraki dönemin planlamasını yapmak, özürlü bireylerin ihtiyaçlarını görüşmek, konuya ilişkin teklifleri inceleyip karara bağlamak.
c) Merkez hizmetlerinin geliştirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
ç) Merkeze kabulü yapılan özürlünün bakım ve rehabilitasyon ihtiyacı ile ilgili olarak bu Yönetmelikte belirtilen kriterler ve öncelikler doğrultusunda gerekli değerlendirmeyi yapmak.
d) Değerlendirmesi yapılan özürlüye uygulanacak bireysel bakım ve rehabilitasyon planını hazırlamak. Uygulama sürecinde bireysel bakım ve rehabilitasyon planlarında değişiklik önerilerini dikkate alarak gerekli görülen değişiklikleri yapmak ve planları sosyal servise teslim etmek.
e) Özürlülere sunulan hizmetlerin etkin ve verimli olması için gerek görülen ya da görüşülmesi istenilen vaka takdimlerini incelemek, değerlendirmek ve önerilerde bulunmak. Vaka takdiminde vaka ile ilgili meslek elemanları da kurula dâhil edilir.
f) İlgili birimlerin raporlarını ve vaka takdimlerini değerlendirerek, özürlünün güvenliği ve kontrolü için gerekli tedbirlere ilişkin kararları almak.
g) Merkezde uygulanan bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile ilgili değişiklik ve yenilik tekliflerini kuruluş müdürüne bildirmek.
ğ) Merkezde, ek ders ücreti karşılığında çalışma talebinde bulunan kişilerin başvurularını incelemek, gerekli onaylar alındıktan sonra çalışmalarını izlemek ve değerlendirmek.
Mesleki hizmet birimleri
MADDE 11 – (1) Meslek elemanı sayısının yeterli olması ve binanın fiziksel koşullarının uygunluğu durumunda, Merkezde mesleki çalışmaların yapılabileceği aile danışma, psikolojik destek, fizyoterapi, rehabilitasyon, sosyal hizmet, gelişimsel değerlendirme, halkla ilişkiler, spor, müzik, iş-uğraşı atölyeleri ve evde bakıma destek hizmeti gibi birimler oluşturulur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özürlü Bireylerin Bildirimi ve İncelenmesi
Özürlü bireylerin bildirimi
MADDE 12 –(1) Mülki amirler, sağlık kuruluşları, köy muhtarları, genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları, çevrelerinde bulunan özürlüleri bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılması amacıyla il veya ilçe müdürlüklerine bildirebilirler. Ayrıca, diğer kamu kurum ve kuruluşları,vatandaşlar, özürlülerin kendileri veya akrabaları da bildirimde bulunabilirler.
(2) Özürlünün bildirimini müteakiben, talep edilen hizmetler hakkında bildirimde bulunan kişi ile il veya ilçe ve kuruluş müdürlüklerinde ön görüşme yapılır. Görüşme sonucunda gerek görülmesi hâlinde talep formu düzenlenir.
Özürlü bireylerin incelenmesi
MADDE 13 –(1) Özürlü bireylerin yatılı kurum bakımı taleplerine ilişkin incelenmesi, il veya ilçe müdürlüklerinin sorumluluğunda olup il veya ilçe müdürlüğüne bildirimi yapılan özürlü birey ve ailesi hakkında, sosyal inceleme raporu düzenlenir. İl veya ilçe müdürlüğü sosyal inceleme raporu ve ilgili mevzuat dâhilinde gerekli bilgi ve belgeleri toplayarak özürlü birey hakkında gerekli işlemleri gerçekleştirir.
(2) Gündüzlü bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ilişkin müracaatların incelenmesi ve işlemlerinin tamamlanması aile danışma ve rehabilitasyon merkezi kuruluş müdürlükleri tarafından gerçekleştirilir.
(3) Özürlü bireylere yönelik hizmet taleplerinin incelenmesi sürecinde özürlünün T.C. kimlik numarası üzerinden nüfus cüzdanı ve aile nüfus kayıt örneği ve adres bilgilerine ulaşılarak müracaat konusu değerlendirilir.
(4) Sosyal inceleme raporunun hazırlanması sürecinde, sürekli yatılı kurum bakımı hizmeti alması öngörülen özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanların tespiti hâlinde, özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulünü müteakiben yasal işlem başlatılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Özürlü Kabulü ve Ayrılış Esasları
Özürlü kabulü
MADDE 14 –(1) Yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine özürlü kabulü ve ayrılışı 18 inci, 19 uncu, 20 nci, 24 üncü ve 27 nci maddelerde belirtilen hükümlere uygun olarak yerine getirilir.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik kapsamındaki müracaatı değerlendirilen bakıma muhtaç özürlülerin, merkeze kabulüne ilişkin işlemler mezkûr Yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
(3) Hizmet yönünden dönemler hâlinde yatılı hizmet veren merkezlere özürlü kabulü, yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerine özürlü kabulünde uygulanan işlemler çerçevesinde gerçekleştirilir. Genel Müdürlük tarafından merkeze gönderilen dosya ile özürlü kuruluş müdürlüğünce değerlendirilerek merkezin hizmetlerine uygun özelliklere sahip olanlar rehabilitasyon programlarına dâhil edilir.
(4) Bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanlardan nafaka alınması için kuruluş müdürlüğünce yasal işlem başlatılır.
Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabulünde öncelik gerektiren durumlar
MADDE 15 –(1) Özürlü bireylerin sürekli ve yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabulünde Ek-2’de belirtilen konulardaki puanlamaya göre, en yüksek puanı alan özürlüden başlamak üzere merkezlere özürlü kabul edilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabul için müracaat mercileri ve müracaat şekli
MADDE 16 –(1) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulü için bir dilekçe ile aşağıdaki birimlerden herhangi birine müracaat edilir.
a) İl müdürlükleri.
b) İlçe müdürlükleri.
c) Kuruluş müdürlükleri.
ç) Diğer sosyal hizmet kuruluşları.
(2) On sekiz yaşını tamamlamamış olan veya on sekiz yaşını tamamlamış olsa dahi akıl sağlığının bozukluğundan dolayı kısıtlanmış olan özürlüler için dilekçe, yasal temsilcisi tarafından verilir. Özürlünün yasal temsilcisinin olmaması hâlinde bildirimde bulunanın dilekçesi kabul edilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda istenecek belgeler
MADDE 17 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait aşağıdaki belgeler istenir.
a) Özürlü sağlık kurulu raporu. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığının olması durumunda bu husus raporda belirtilir.
b) Yatılı ve sürekli bakımı için bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilecek olan, on sekiz yaşını tamamlamamış özürlü için ilgili mahkemelerden alınacak koruma altına alınması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi kararı ile velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı.
c) On sekiz yaşını tamamlamış olup akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini görememesi veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gerekmesi ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokması nedenleriyle kısıtlanması gerekli özürlü için ilgili mahkemelerden alınacak kısıtlanması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi kararı ile velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı.
(2) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen belgeler, sosyal inceleme raporunun hazırlanmasından sonra da verilebilir.
(3) Terk/buluntu ve yakını bulunmayan kimsesiz özürlülerin yasal işlemleri, özürlünün bulunduğu il müdürlüğünce yürütülür.
(4) Dönemler hâlindeki hizmet modelinden yararlanacak görme özürlülerden birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki belgeler istenmez.
Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan özürlülerin bakım ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirilmesi için yapılacak işlemler
MADDE 18 –(1) Başvurusu kabul edilen, 17 nci maddede istenen belgeleri tamamlanan ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine kabulüne ilişkin belgelerden oluşan dosya Genel Müdürlüğe gönderilir.
b) Dosya, 15 inci maddedeki öncelikler, sosyal inceleme raporundaki öneriler ve mevcut bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin kapasiteleri dikkate alınarak değerlendirilir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin öngörülmesi hâlinde Genel Müdürlük onayı ile yerleştirme işlemi gerçekleştirilir.
ç) Özürlünün durumuna uygun mevcut bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin mümkün olmaması durumunda, dosya öncelik düzeyi belirlenerek, yer boşalması hâlinde değerlendirilmek üzere kayda alınır.
d) Genel Müdürlükçe bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesi uygun görülen özürlü, bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilir.
e) Bakım ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlü, merkez koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından, bakım ve rehabilitasyon merkezine uyumu ve sunulacak hizmetler açısından değerlendirilir. Özürlü için bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı hazırlanır. Merkeze uyum sağlayan özürlü, bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı çerçevesinde bakım ve rehabilitasyon programlarından yararlandırılır. Tüm mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkeze uyum sağlayamaması hâlinde özürlünün farklı sosyal hizmet modellerinden yararlandırılması durumu koordinasyon ve değerlendirme kurulunca değerlendirilerek Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük özürlünün merkezde kalıp kalamayacağı, nakil edilip edilemeyeceği ya da yararlandırılabileceği başka hizmetlerin olup olmadığı konularında değerlendirme yaparak sonucu il müdürlüğüne bildirir.
(2) Özürlünün kalacak bir yerinin olmaması, bakacak kimsesinin bulunmaması, terk veya buluntu olması, hayati tehlikesinin bulunması, bakım hizmeti veren kişilerin ilgili evrakların tamamlanması sürecinde özürlüye bakılamayacak kadar zor şartlar altında bulunması gibi acil durumlarda; özürlü, evraklarının tamamlanması beklenilmeksizin, mevcut belge ve bilgilerle işin aciliyeti belirtilerek il müdürlüğü oluru ile durumuna uygun bir sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilir. İlgili il müdürlükleri tarafından diğer kurum ve kuruluşlardan kaynaklanan gecikmeler hariç en fazla altı ay içinde evrakları tamamlanan özürlünün yaş, cinsiyet ve özür durumuna uygun bir merkeze yerleştirilmesi için gerekli işlemler tamamlanır.
(3) Merkezde boş yer olması veya kapasite ayrılması halinde; özürlünün veya yasal temsilcisinin dilekçesi, özürlü sağlık kurulu raporu, hizmet sözleşmesi ve bir meslek elemanının değerlendirme raporuna istinaden, geçici ve misafir olarak bir yıl içinde en fazla otuz güne kadar kuruluş müdürünün teklifi ve il müdürünün onayı ile merkeze özürlü kabul edilebilir.
Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezinden ayrılışı
MADDE 19 –(1) Özürlünün bakım ve rehabilitasyon merkezinden ayrılışı aşağıda belirtilen şekillerde gerçekleşir.
a) Özürlünün kendisinin veya yasal temsilcisinin ayrılış talebinde bulunması ve bu talebin koordinasyon ve değerlendirme kurulunca uygun görülmesi.
b) Bakım ve rehabilitasyon programlarını tamamlayan veya daha fazla yararlanamayacağına koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından karar verilen özürlü bireylerin merkezden ilişiği kesilir veya ailelerine teslim edilir.
c) Görme özürlülere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti veren merkezlerden dönem sonunda başarılı olanlara Genel Müdürlüğün onayı ile başarı belgesi verilir.
ç) Özürlünün yaş, cinsiyet ve özür grubu gibi özelliklerinin merkezde sunulan hizmetlere uygun olmaması hâlinde durum koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından hazırlanacak rapor ile birlikte kuruluş müdürlüğüne bildirilir. Kuruluş müdürlüğü nakil talebini il müdürlüğüne gönderir. İlde özürlünün durumuna uygun kuruluş varsa il müdürlüğü nakil işlemini yapar ve Genel Müdürlüğe bilgi verir, ilde uygun kuruluş yoksa il müdürlüğü nakil talebini Genel Müdürlüğe bildirilir.
d) Genel Müdürlük durumu değerlendirerek uygun görülen bir başka merkeze özürlünün naklini yapar veya özürlünün durumuna uygun mevcut merkezlerde boş yer olmaması hâlinde, özürlünün nakil talebi merkezlerde yer boşalması durumunda değerlendirilmek üzere kayda alınır.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerine istinaden merkezden ayrılan özürlüler kayıtlardan düşülmesi için Genel Müdürlüğe bildirilir.
Özürlü bireylerin bakım ve rehabilitasyon merkezlerinden çıkarılması
MADDE 20 –(1) Aşağıdaki durumların saptanması hâlinde koordinasyon ve değerlendirme kurulunun kararı, kuruluş müdürlüğünün talebi, il müdürlüğünün teklifi ve Genel Müdürlüğün onayı ile özürlü bireyler merkezden çıkarılır. Merkezden çıkarılan özürlünün akıl sağlığının yerinde olmaması ve madde bağımlısı olması nedenleriyle kendisine ve çevresine zarar verme durumunun olması hâlinde, söz konusu özürlü ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir. Ayrıca,
a) Kabule esas olan bilgi ve belgelerin gerçek durumu yansıtmadığı saptandığında,
b) Özürlülerin ve ailelerinin merkezin işleyiş ve çalışma düzenine aykırı davranış ve eylemlerinin süreklilik göstermesi hâlinde,
c) Yapılan mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkez ortamına sürekli uyumsuzluk göstermesi hâlinde
özürlü merkezden çıkarılır.
Bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabul edilemeyecek özürlü bireyler
MADDE 21 –(1) Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan ve psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan özürlü bireyler merkeze kabul edilmezler. Bu tür bireyler ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine kabul için müracaat mercileri ve müracaat şekli
MADDE 22 –(1) Özürlü bireyin aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabulü için bir dilekçe ile kuruluş müdürlüklerine müracaat edilir.
(2) On sekiz yaşını tamamlamamış olan veya on sekiz yaşını tamamlamış olsa dahi akıl sağlığının bozukluğundan dolayı kısıtlanmış olan özürlü bireyler için dilekçe, özürlünün yasal temsilcisi tarafından verilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda istenecek belgeler
MADDE 23 –(1) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait özürlü sağlık kurulu raporu istenir. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığı olması durumunda bu durum raporda belirtilir.
Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan özürlülerin aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirilmesi için yapılacak işlemler
MADDE 24 – (1) Başvurusu kabul edilen, 23 üncü maddede istenen belgeyi teslim eden ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, aile danışma ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Dosya kuruluş müdürlüğü tarafından koordinasyon ve değerlendirme kuruluna havale edilir.
b) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu; dosyayı ve özürlü bireyi; 25 inci maddedeki öncelik gerektiren durumları, merkezin kapasitesini ve personel durumunu dikkate alarak değerlendirir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün aile danışma ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesinin teklif edilmesi hâlinde dosya kuruluş müdürünün onayına sunulur.
ç) Merkezde boş yer olmaması nedeniyle özürlünün kabul edilmesinin mümkün olmaması hâlinde dosya öncelik düzeyi belirlenerek merkezde yer boşalması durumunda değerlendirilmek üzere sıraya alınır.
d) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabul edilen özürlü için koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı hazırlanır. Merkeze uyum sağlayan özürlü, bireysel bakım planı ve bireysel rehabilitasyon planı çerçevesinde bakım ve rehabilitasyon programlarından yararlandırılır.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabulde öncelik gerektiren durumlar
MADDE 25 –(1) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerindeki hizmetlerden yararlanacak özürlü bireylerin öncelik durumu aşağıdaki sıralamaya göre değerlendirilir.
a) Erken gelişim döneminde olan ve desteğe ihtiyacı olan 0-6 yaş arası özürlüler.
b) Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden yararlanmayanlar.
c) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanamayanlar.
ç) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanıp da bakım hizmetlerine gereksinimi olanlar.
d) Ailesi yanında bakımı ve rehabilitasyonunda güçlük yaşananlar.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine kabul edilemeyecek özürlü bireyler
MADDE 26 –(1) Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan ve psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan özürlü bireyler merkeze kabul edilmezler. Bu tür bireyler ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir.
Aile danışma ve rehabilitasyon merkezinden özürlünün ayrılışı
MADDE 27 –(1) Özürlü, aile danışma ve rehabilitasyon merkezinden aşağıdaki hâllerde özürlü koordinasyon ve değerlendirme kurulunun teklifi ve kuruluş müdürünün onayı ile ayrılır veya çıkarılır.
a) Özürlünün merkezde uygulanan bakım ve rehabilitasyon programını tamamlaması.
b) Özürlünün kendisinin veya yasal temsilcisinin isteği üzerine.
c) Kabule esas olan bilgi ve belgelerin gerçek durumu yansıtmadığı saptandığında.
ç) Özürlü bireylerin ve ailelerinin merkezin işleyiş ve çalışma düzenine aykırı davranış ve eylemlerinin süreklilik göstermesi hâlinde.
d) Yapılan mesleki çalışmalara rağmen özürlünün merkez ortamına sürekli uyumsuzluk göstermesi hâlinde.
MADDE 28 –(1) Bakım hizmetleri, özürlünün bakımına yönelik olarak kişisel bakım hizmetlerini kapsar.
(2) Özürlünün özellikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen bakım hizmetleri sunulur.
a) Banyo yaptırılması.
b) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması.
c) Tırnaklarının kesilmesi.
ç) Saçlarının taranması.
d) Dişlerinin temizlenmesi.
e) Yemek ve içecek ihtiyacının giderilmesi.
f) El, yüz ve ayak temizliği.
g) Sakal tıraşının yapılması.
ğ) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi.
h) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması.
ı) Burun ve kulak temizliğinin yapılması.
i) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi.
j) Odasının temizlenmesi.
k) Çamaşırlarının yıkanması.
l) Tehlikelere karşı korunması ve gözetilmesi.
m) Benzer diğer işlemler.
Bakım hizmetlerinin uygulanması
MADDE 29 – (1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Merkezde verilen bakım hizmetlerinin yürütülmesi kuruluş müdürünün sorumluluğundadır.
b) Merkezler, 28 inci maddede belirtilen genel çerçeveyi esas alarak, merkezin ve özürlü bireylerin özelliklerine göre bakım hizmetlerini geliştirerek uygularlar.
c) Koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından özürlülerin bireysel özellikleri de dikkate alınarak bireysel bakım planı hazırlanır, hazırlanan bireysel bakım planı kuruluş müdürünün onayından sonra uygulanır.
ç) Bireysel bakım planının içeriği ve uygulama esasları, Genel Müdürlükçe belirlenerek bildirilir.
Bakım hizmetleri için özürlü gruplarının oluşturulması
MADDE 30 –(1) Bakım hizmetleri için özürlü grupları koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından aşağıdaki hususlara göre oluşturulur.
a) Özürlü bireylerin bakım ihtiyacına, takvim yaşına ve diğer özelliklerine, sunulacak bakım hizmeti ve hedeflerinin birbirine yakınlığına ve fiziksel koşullara göre mümkün olduğunca en fazla on iki özürlüden gruplar oluşturulur.
b) Oluşturulan her grup için müstakil dinlenme salonu, yemek odası, tuvalet, banyo gibi birimlerin düzenlenmesine özen gösterilir.
c) Gerek görüldüğünde özürlünün özel durumunun olması gibi nedenler ile iki-üç özürlü dâhi özel grup olarak kabul edilip, özel gruplar oluşturulur.
ç) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya ihtiyaç duyulması hâlinde, özürlü bireylerin grupları değiştirilir.
d) Grubun sorumluluğu amacına ve niteliğine uygun mesleki personele verilir.
Rehabilitasyon programlarının uygulanma esasları
MADDE 31 –(1) Merkezler 32 nci maddede belirtilen rehabilitasyon programlarını, hizmet verdikleri özürlü bireylerin özelliklerini ve ihtiyaçlarını dikkate alarak uygular.
(2) Rehabilitasyon hizmetleri toplumsal hayata katılım ve eşitlik temelinde özürlülerin bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak verilir. Rehabilitasyon kararının alınması,planlanması, yürütülmesi, sonlandırılması dâhil her aşamasında özürlü ve ailesinin aktif ve etkili katılımı esastır.
Rehabilitasyon programları
MADDE 32 –(1) Merkezler aşağıda belirtilen rehabilitasyon programlarını meslek elemanlarının katkıları ile geliştirerek uygular. Bunlar;
a) Psikolojik sorunları olan özürlülere ve ailelerine yönelik yapılacak çalışmaları içeren psikolojik destek programını,
b) Sağlık kuruluşlarınca fiziksel yetersizliklerine ilişkin olarak tanısı konulan ve rehabilitasyon süreci devam eden özürlülerin rehabilitasyonuna destek amacıyla; özürlünün hareket, kuvvet ve koordinasyonunu artırmaya, kas iskelet sistemi fonksiyonlarını geliştirmeye yönelik fiziksel egzersizleri içeren fiziksel egzersiz programlarını,
c) Özürlü bireylerin motor, bilişsel, duygusal, öz bakım alışkanlıklarını, iletişim becerileri, konuşma ve işitme gelişmeleri gibi dil gelişimi alanlarında potansiyelinin en üst basamağa çıkarılabilmesi için hedefe yönelik bireysel ve grup eğitiminin kuruluş ve ev merkezli olarak verildiği gelişimsel destek programlarını,
ç) Akademik eğitim ve örgün eğitimden yararlanan özürlülerin merkezde desteklenmesi amacıyla oluşturulan eğitsel destek programlarını,
d) Özürlünün yakın ve uzak çevresine uyumunu sağlayacak becerilerin öğrenilmesine yönelik sosyal uyum ve kişisel idare programlarını,
e) Özürlü bireylerin mevcut potansiyellerini en az yardımla ve sahip oldukları araç ve cihazları bağımsız olarak kullanabilmelerini sağlayıcı tekniklerin öğretildiği bağımsız hareket programlarını,
f) Rehabilitasyon programını tamamlayarak üretken konuma gelmiş özürlü bireylerin yaşamlarını bağımsız olarak idame ettirmelerini sağlayıcı bağımsız yaşama geçiş programları,
g) Özürlü bireylerin yeteneklerini geliştirmeye ve beceri sahibi olmalarına yönelik faaliyetlerin iş-uğraşı atölyelerinde uygulandığı iş becerisi kazandırma programlarını,
ğ) Merkezin ve sunulan hizmetlerin tanıtımını;gönüllü birey, grup ve kurumların harekete geçirilerek merkezle bütünleşmesini; özürlü bireylerin hizmetlere ulaşabilmeleri için desteklerin sağlanmasını,benzer sorunları paylaşan bireylerin ve ailelerin bir araya gelmelerini, sivil toplum kuruluşları ile iletişim kurmalarını ve özürlü bireylerin toplum ile etkili etkileşimini hedefleyen toplumla çalışma programlarını,
h) Özürlü bireylerin fiziksel gelişim alanları ile ilgili gereksinimlerini daha rahat ortamlarda karşılamak için planlanmış,çeşitli spor, ritim, egzersiz, temel motor beceriler, gelişimsel aktiviteler, yarışmalara hazırlık gibi bireysel ve grup aktiviteleri ile ilgili rehabilitasyon amaçlı sportif programlarını,
ı) Özürlü bireylerin yeteneklerini ve becerilerini geliştirmek, zamanlarını değerlendirmek için planlanmış, müzik, resim, tiyatro gibi kültürel etkinlikler ile gezi, oyun gibi sosyal etkinleri içeren rehabilitasyon amaçlı sosyal etkinlik programlarını
içerir.
(2) Ayrıca Genel Müdürlük ihtiyaç hâlinde ilave rehabilitasyon programları belirleyip uygulamaya koyabilir.
Rehabilitasyon programlarının uygulanması
MADDE 33 –(1) Merkezde rehabilitasyon programlarının uygulanması ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Rehabilitasyon programları yatılı, gündüzlü ve dönemler hâlinde hizmet veren merkezlerde uygulanır.
b) Merkezler, 32 nci maddede belirlenen genel çerçeveyi esas alarak, merkezin ve özürlü bireylerin özelliklerine göre rehabilitasyon programlarını geliştirerek uygularlar.
c) Özürlülerin bireysel özellikleri ve düzeyleri dikkate de alınarak, koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından hazırlanan bireysel rehabilitasyon planı kuruluş müdürünün onayından sonra uygulanır.
ç) Belirtilen rehabilitasyon programları dışında da merkezler rehabilitasyon programı geliştirebilirler, yeni rehabilitasyon programları Genel Müdürlüğün onayından sonra merkezler tarafından uygulanır.
d) Bireysel rehabilitasyon planının içeriği ve uygulama esasları Genel Müdürlükçe belirlenir.
Rehabilitasyon programlarının süresi
MADDE 34 –(1) Rehabilitasyon programlarının süresi ve sonuçlandırılmasına koordinasyon ve değerlendirme kurulunca karar verilir.
(2) Görme özürlülere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti verilen merkezlerde uygulanacak rehabilitasyon programlarının süresi koordinasyon ve değerlendirme kurulunun teklifi ve kuruluş müdürünün onayı ile belirlenir.
Rehabilitasyon gruplarının oluşturulması
MADDE 35 –(1) Rehabilitasyon grupları aşağıdaki hususlara göre oluşturulur.
a) Özürlülerin özür türlerine, derecesine, takvim yaşına, eğitim durumuna, gelişimsel düzeyine, rehabilitasyon hedeflerinin birbirine yakınlığına, uygulanacak programın niteliğine, öğretim tekniklerine ve fiziksel koşullara göre mümkün olduğunca en fazla on iki özürlüden gruplar oluşturulur.
b) Gruba uygulanan rehabilitasyon programları belirlenen aralıklarla değerlendirilir, rehabilitasyon hedefi farklılaşan özürlülerin grupları değiştirilir.
c) Grubun sorumluluğu amacına ve niteliğine uygun olarak bir meslek elemanına verilir.
Aile danışmanlığı hizmeti
MADDE 36 –(1) Aile danışmanlığı hizmeti, özürlüyü ve ailesini özürlü hakları konusunda bilgilendirmek ve aile içi iletişimi güçlendirmek amacıyla özürlüye ve ailesine yönelik hizmetlerin tümünü kapsar. Aile danışmanlığı hizmetini, merkezde görevli ilgili mesleki personel, gerektiğinde diğer kamu ve özel kuruluşlardan da destek alarak, meslekler arası koordinasyon ile yürütür. Bu hizmetler aşağıda belirtilmiştir.
a) Aileye yönelik psikolojik destek hizmetleri;
1) Ailelerin özürlü bireye sahip oldukları gerçeğini kabul etmelerinde onlara yardımcı olmaya,
3) Özürlü bireye sahip oldukları için kendilerini suçlu hissetmeleri karşısında yaşadıkları karmaşanın çözümüne yardımcı olmaya,
4) Başkalarından gelecek, yanlış, eksik ve farklı değer yargılarına dayalı fikirlere karşı onları aydınlatmaya,
5) Ailenin özürlüyü olduğu gibi kabul etmesine ve anlamasına rehberlik etmeye,
6) Ailelerin deneyimlerini paylaşmalarına ilişkin grup çalışmaları yapmaya
yönelik hizmetleri,
b) Rehabilitasyon programlarına ailenin katılımına yönelik hizmetler;
1) Ailenin rehabilitasyon programlarına aktif katılımını sağlamaya,
2) Merkezde yapılan çalışmaların özürlünün yaşamına genellenmesi açısından merkez çalışmalarına paralel ev programları hazırlamaya,
3) Merkeze devam edemeyen özürlülerin gelişimlerini desteklemek için ailenin rehabilitasyon programlarını uygulamasına yönelik ev programları hazırlamaya,
4) Hazırlanan bu programların aile tarafından uygulanabilmesine yönelik çalışmalar yapmaya,
5) Ailelerin rehabilitasyon programlarını uygulamalarına ilişkin deneyimlerini paylaşmalarına yönelik grup çalışmaları yapmaya,
6) Ailelerin özürlülük ve rehabilitasyon hakkında bilgilendirilmelerine yönelik ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak eğitim seminerleri düzenlemeye
yönelik hizmetleri,
c) Aileye yönelik sosyal danışmanlık hizmetleri;
1) Ailenin, özürlü bireyin gerektiğinde iş ve beceri kazanması veya meslek edinmesi için diğer kurum ve kuruluşlar veya merkez bünyesinde yapılan çalışmalara yönlendirmesine,
2) Özürlü bireyin psiko-sosyal gelişimine katkı sağlamak, ekonomik bağımsızlığını kazanmasına yardımcı olmak ve bir meslek edinmesine rehberlik etmek için ailesine danışmanlık hizmeti verilmesine,
3) Özürlü ve ailesinin sosyal çevreye uyum sağlayabilmesi için uygun ortamın sağlanmasına yardımcı olunmasına,
4) Özürlü ve ailesinin hukuksal sorunlarının çözümlenmesinde yardımcı olunmasına
yönelik hizmetleri içerir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Evde Bakıma Destek Hizmeti
Evde bakıma destek hizmetinin kapsamı
MADDE 37 –(1) Evde bakıma destek hizmeti, evde bakıma destek hizmetine ihtiyaç duyan özürlüyü, evde bakıma destek hizmetini sunacak merkezi ve personeli kapsar.
Evde bakıma destek hizmetinin esasları
MADDE 38 –(1) Merkez aracılığıyla özürlü bireye ikametgâhında bakım hizmeti verilebilir.
(2) Bu durumda merkez bünyesinde en az bir meslek elemanından ve yeterli sayıda bakıcı personelden evde bakıma destek hizmet birimi oluşturulur.
(3) Evde bakıma destek hizmet birimi kuruluş müdürünün gözetim ve denetiminde çalışır.
(4) Evde bakıma destek hizmet biriminde görevli bir meslek elemanının hazırlayacağı bireysel bakım planı doğrultusunda bakıcı personel tarafından bakım hizmeti verilir.
(5) Evde bakıma destek hizmet biriminde görevli en az bir meslek elemanı veya ihtiyaç hâlinde kuruluş müdürünün uygun göreceği farklı bir meslek elemanı özürlü bireyi ve ailesini en az üç ayda bir düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder, özürlü bireye ve ailesine aile danışmanlığı hizmetlerini verir.
Evde bakıma destek hizmetinin işleyişi
MADDE 39 –(1) Merkez tarafından sunulacak evde bakıma destek hizmeti merkezin imkânları dahilinde sunulur.
(2) Evde bakıma destek birimi tarafından, bir bakıcı personelin bir günde en fazla üç özürlüye evde bakıma destek hizmeti verebileceği şekilde planlama yapılır. Evde bakıma destek hizmeti sunulacak özürlülerin sayısı dikkate alınarak, bakıcı personel ihtiyacının atama yoluyla veya bakım hizmetlerinin hizmet alımı yoluyla karşılanması talebi Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük bütçe imkânları dâhilinde atama yapar veya hizmet alımı yetkisi verir.
(3) Evde bakıma destek hizmet birimi kuruluş müdürünün teklifi ve il müdürlüğü onayı ile oluşturulur.
(4) Evde bakıma destek hizmetinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda özürlüye ait özürlü sağlık kurulu raporu istenir. Özürlünün bulaşıcı hastalığı ve madde bağımlılığının olması durumunda bu husus raporda belirtilir.
(5) Başvurusu kabul edilen, istenen belgeleri tamamlanan ve sosyal inceleme raporu hazırlanan özürlünün, evde bakıma destek hizmetinden yararlandırılmasının uygun olacağının tespiti hâlinde aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Dosya kuruluş müdürlüğü tarafından evde bakıma destek birimine havale edilir.
b) Evde bakıma destek birimi; dosyayı ve özürlü bireyi; sosyo-ekonomik ve psikolojik öncelik gerektiren durumları, merkezin kapasitesi ve personel durumunu da dikkate alarak değerlendirir.
c) Değerlendirme neticesinde; özürlünün evde bakıma destek hizmetlerinden yararlandırılmasının teklif edilmesi hâlinde dosya kuruluş müdürünün onayına sunulur.
ç) Kuruluş müdürünün onayını müteakiben evde bakıma destek birimi tarafından bireysel bakım planı hazırlanır.
d) Bireysel bakım planı çerçevesinde hizmet yürütülür.
(6) Merkez imkânlarının yeterli olmaması nedeniyle özürlünün kabul edilmesinin mümkün olmaması hâlinde durum özürlüye veya yasal temsilcisine bildirilir ve dosya daha sonra değerlendirilmek üzere kayıtlara alınır.
Evde bakıma destek hizmetine ilişkin kayıtlar
MADDE 40 –(1) Hizmet götürülen her özürlü için, özürlü ile ilgili tüm bilgileri içeren bir dosya düzenlenir. Kuruluş müdürlüklerinin koordinasyonunda evde bakıma destek hizmeti birimi; evde bakıma destek hizmeti verilen özürlülerin isim, adres, hizmete başlama tarihi ve bakım hizmetini veren bakıcı personelin ismi gibi bilgileri içeren kayıtları düzenli olarak tutar.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Personele İlişkin Hükümler
Merkezde çalışacak personel
MADDE 41 –(1) Her merkezde ihtiyaca ve Genel Müdürlükçe hazırlanacak norm kadroya göre belirtilen sayı ve niteliklere uygun olarak müdür, müdür yardımcısı, meslek elemanı, genel idare hizmetleri ve yardımcı hizmetler sınıfına dâhil personel istihdam edilmekle birlikte, özürlülerin bakım ve rehabilitasyonunun hizmet alımı yoluyla karşılanması da mümkündür. İstihdam edilen personel hizmet öncesinde ve sırasında eğitimden geçirilir. Hizmet alımı yöntemi ile istihdam edilen personel, kuruluş müdürlüğünün denetim ve gözetiminde çalışır.
Personelin çalışma esasları
MADDE 42 –(1) Merkezde görev yapan tüm personel görev tanımlarına uygun olarak görevlerini yürütmekle yükümlü olup kuruluş müdürüne karşı sorumludur.
(2) Merkezde görevli meslek elemanları görevini yaparken ekip çalışması içerisinde, mesleğinin gerektirdiği bilimsel yöntemleri uygulamak, bilimsel gelişmeleri izlemek, gerekli araştırmaları yapmak, gerektiğinde bakım ve rehabilitasyon sürecine ilişkin öneriler getirmek sorumluluğundadır.
(3) Merkezde görevli memur, bakıcı, taşınır kayıt kontrol yetkilisi (ayniyat saymanı, ambar memuru), satın alma memuru, teknisyen ve teknisyen yardımcısı, aşçı, şoför, berber, terzi, hizmetli ve diğer personel kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ve talimatlara uygun olarak kendi alanlarıyla ilgili iş ve işlemler ile kuruluş müdürlüğü tarafından verilecek görevleri yapmakla sorumludur. Bu personelin çalışma usul ve esasları kuruluş müdürü tarafından belirlenir.
(4) Merkezlerde görevli tüm personelin hizmet verilen özür grubunun ihtiyaç ve özelliklerine göre konunun uzmanı kişi ve kuruluşların desteği ile hizmet içi eğitim programlarına katılması sağlanır.
(5) Stajyer öğrencilerin merkezlerde çalışması teşvik edilir. Öğrencilerin çalışma süre ve şekilleri çalışma izninde belirtilir. Stajyer öğrenciler kuruluş müdürünün veya görevlendireceği personelin gözetiminde çalışır.
Merkezde görevli personelin görev tanımları
MADDE 43 –(1) Merkezde görevli personelin görev tanımları aşağıda belirtilmiştir.
a) Kuruluş müdürü merkezin idari, teknik ve diğer tüm işlerini amacına ve mevzuata uygun olarak yürütür. Özürlülerin en iyi şekilde bakılmalarından ve durumlarına uygun programların uygulanmasından, her türlü ihtiyaçlarının sağlanmasından ve izlenmesinden birinci derecede sorumludur. Kuruluş müdürü, tercihen özürlülük alanında deneyimli mesleki personelden atanır.
b) Kuruluş müdür yardımcısı merkez hizmetlerinin yürütülmesinde kuruluş müdürüne yardım eder, müdüre karşı sorumludur. Kuruluş müdür yardımcısı, tercihen özürlülük alanında deneyimli mesleki personelden atanır.
c) Tabibin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezin sağlık hizmetlerinin yürütülmesini sağlamak.
2) Merkeze kabulü yapılan ve yapılacak olan özürlünün tıbbi teşhis ve değerlendirmesini yapmak.
3) Merkezdeki özürlü bireyleri periyodik olarak sağlık taramasından geçirmek ve rehabilitasyon programını etkileyen sağlık problemleri olması hâlinde ilgililere gerekli bilgiyi vermek ve önerilerde bulunmak.
1) Uzman tabip tarafından görülerek tedavi endikasyonu saptanmış özürlülere fizik tedavi vasıtalarını, tıbbi egzersizleri uygulamak.
2) Özürlülerin kazalardan korunmaları için gerekli güvenlik önlemlerini almak.
3) Fizik tedavi ve rehabilitasyona alınan özürlüdeki gelişimleri takip ederek kaydetmek.
e) Hemşirenin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Tabip tarafından yapılacak muayene, tedavi, değerlendirme ve kontrolde tabip ve fizyoterapiste yardımcı olmak.
2) Tabibin verdiği direktifler doğrultusunda özürlü bireylere verilen ilaçların kullanılmasını sağlamak, enjeksiyon ve pansumanlarını yapmak, bunları tedavi takip defterine miktar ve zaman belirterek kaydetmek.
3) Acil vakalarda mesleğin gerektirdiği ilk yardımı yaparak, tabip veya müdüre durumu bildirmek.
4) Sorumlu olduğu bölümde yemek dağıtımını ve özürlü bireylerin yemek yemelerini gözlemlemek, kendisi yemek yiyemeyecek durumda olanlara yemeklerinin yedirilmesinde nezaret etmek.
5) Özürlü bireylerin banyolarının yapılıp yapılmadığını kontrol etmek.
6) Merkezin bütün bölümlerinin temizliğinden, bakımından ve düzeninden sorumlu olmak, görülen noksanlıkları idareye bildirmek ve giderilmesini sağlamak.
f) Diyetisyenin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Mutfak, yemekhane, gıda ve ambar hizmetlerinin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, ayrıca ambarın düzenli, stoklarının usule uygun olup olmadığını kontrol etmek.
2) Yiyecek malzemelerinin teknik şartnamelerini hazırlamak ve uygunluğunu denetlemek, bu hususta gerekli temel ilkeleri saptayarak en iyi şekilde uygulamasını sağlamak.
3) Özürlü bireylerin beslenmesine ilişkin program ve cetvellerin hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
4) Mutfağın temizlik ve düzenini, mutfak personelinin sağlıklı olmasını, yiyeceklerin sağlık kurallarına uygun, lezzet ve besin değerlerinden kayba uğramadan pişirilmesini sağlamak ve dağıtımını kontrol etmek.
5) Beslenme ile ilgili gerekli araç ve gereçleri belirlemek, eksik malzemelerin teminini kuruluş müdürüne bildirmek.
6) Gerekli hâllerde tabibin uygun gördüğü esaslara göre özürlünün diyet yemeğinin hazırlanmasını sağlamak.
7) Mutfak görevlilerinin çalışma gün ve saatleri ile çalışma yöntem ve tekniklerinin belirlenmesinde idareye yardımcı olmak.
g) Sosyal çalışmacının görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan özürlü bireyler ve bunların aileleri ve yakınları ile sosyal hizmetin yöntem ve tekniklerini kullanarak mesleki çalışmalar yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
3) Aile danışmanlığı programlarında yer almak, uygulamaya katılmak.
ğ) Çocuk gelişimcisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerle ilgili çocuk gelişim ve eğitiminin yöntem ve tekniklerini kullanarak gelişimlerini değerlendirmek, izlemek, mevcut performans düzeyini belirlemek, buna uygun bireysel, grup ve ev eğitim programları hazırlamak, geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını denetlemek, programa uygun çevre düzenlemesi yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
h) Psikologun görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerin psikolojik tanısına yönelik olarak çeşitli gözlem ve görüşme tekniklerini kullanarak ölçme değerlendirmelerini yapmak, duygusal, davranışsal sorunlarına yönelik ölçme ve değerlendirmelerini yaparak çözümüne yönelik programlar hazırlamak, uygulamak, uygulanmasını takip etmek.
2) Merkeze devam eden özürlü bireylerin ailelerine, gerekli görülürse yakınlarına yönelik psikolojik yardım ve destek programları,bireysel veya grup terapileri uygulamak.
3) Aile danışmanlığı programlarında yer almak, uygulamaya katılmak.
ı) Özel eğitim öğretmeninin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan ve müracaat eden özürlü bireylerle ilgili özel eğitim yöntem ve tekniklerini kullanarak değerlendirmelerini yapmak, izlemek, mevcut performans düzeyini belirlemek, buna uygun bireysel, grup ve ev eğitim programları hazırlamak, geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını denetlemek.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
i) Merkezlerde branş öğretmeni kapsamında spor, müzik, resim, sanat eğitimi, el sanatları ve sınıf öğretmenleri görevlendirilir. Öğretmenlerin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
1) Özürlü bireylere öğretim yöntemi ve tekniklerini kullanarak programlar yapmak, geliştirmek, uygulamak ve mesleki çalışmalar yapmak.
2) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
j) İş ve uğraşı terapistinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Merkezde bulunan özürlülerin var olan beceri ve yeteneklerini korumaya ve geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmak.
2) İş ve uğraşı atölyelerinde uygulanacak çalışma programını hazırlamak.
3) Yapılan çalışmaları kaydetmek.
k) Çocuk eğiticisinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Kuruluşta sorumluluğu altında bulunan özürlü bireylere yönelik programların uygulanmasında mesleki personele yardımcı olmak.
2) Sorumlu olduğu gruptaki çocukların merkeze ve okula geliş gidişlerini takip etmek.
3) Sorumlu olduğu grubun bakım, temizlik ve düzeninin sağlanmasına yardımcı olmak.
4) Merkezlerde bulunan çocukların öz bakımla ilgili temizlik, giyinme, soyunma, yemek gibi temel beceri ve davranışları kazanmasına ve uygulamasına yardımcı olmak.
l) Bakıcının görevleri aşağıda belirtilmiştir.
1) Sorumlu bulunduğu gruptaki özürlü bireylerin tuvalet eğitimi, yeme içme, banyo, el yüz temizliği, giyinme soyunma gibi öz bakım ile ilgili günlük, haftalık, aylık ihtiyaçlarını karşılamak, yardım veya takip etmek,
2) Sorumlu olduğu grubun bakım, temizlik ve düzeninin sağlanmasına yardımcı olmak.
(2) Merkezde görevli personel tanımlanan görevleri dışında kuruluş müdürü tarafından verilen diğer görevleri de yapmakla yükümlü ve kuruluş müdürüne karşı sorumludur.
(3) Merkezde görevli personel hizmet içi eğitimlere yönelik programların hazırlanmasında ve uygulanmasında görev alır.
Personelin çalışma gün ve saatleri
MADDE 44 – (1) Merkezde çalışan personel 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapar. Devlet Memurları Kanununun 99 ve 100 üncü maddeleri doğrultusunda personelin çalışma gün ve saatleri, özürlülerin günlük yaşam aktivitelerine göre kuruluş müdürlüğünce düzenlenir, il müdürlüğünün teklifi, valilik makamının onayından sonra uygulanır.
(2) Dini, millî bayramlar ile sosyal etkinliklerin düzenlendiği günlerde kuruluş müdürü gerekli gördüğü personeli görevlendirebilir. Görevlendirilen personelin izinleri daha sonra kuruluş müdürlüğünün uygun göreceği bir zamanda verilir.
Nöbet hizmetleri
MADDE 45 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde, mesai saatleri dışındaki zamanlarda, bir personel nöbetçi amir olarak görevlendirilir.
(2) Merkezin ve hizmet verilen özürlülerin ihtiyaçları doğrultusunda, nöbetçi amirlerin görevlendirilme ve çalışma esasları, kuruluş müdürlüğünce düzenlenir, il müdürlüğünün teklifi, valilik makamının onayından sonra uygulanır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Diğer Hükümler
Harçlıklar
MADDE 46 –(1) Merkezde yatılı olarak kalan özürlülere kuruluş müdürünün önerisi, il müdürünün onayı ile aşağıda yer alan gösterge rakamlarının her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenen memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarlar, hiçbir kesinti yapılmaksızın aylık harçlık olarak verilir.
a) 6-12 yaş arası özürlülere 600.
b) 13-18 yaş arası özürlülere 900.
c) 18 yaş üzeri özürlülere 1200.
(2) Eğitim kurumlarına devam eden özürlüler için bulunduğu yaş grubunun gösterge rakamının iki katı harçlık tahakkuk ettirilir.
(3) Ücret karşılığı çalışan ve aldığı ücret harçlıktan fazla olan özürlülere harçlık tahakkuk ettirilmez. Ancak öğle ve akşam yemeğini kuruluşta yiyemeyen çalışan özürlülere, yaş gruplarına göre belirlenen aylık harçlık tutarı yemek bedeli olarak ödenir.
(4) İzinsiz olarak merkezi terk eden özürlüler ve ailelerinin yanına korunma kararı kaldırılmak üzere verilen özürlüler adına harçlık tahakkuk ettirilmez.
(5) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun çerçevesinde alınan aylıklar ile varsa diğer geliri bu Yönetmelik çerçevesinde verilebilecek harçlıktan fazla olması hâlinde özürlüye ayrıca harçlık tahakkuk ettirilmez.
(6) Özürlü harçlıkları, kuruluş müdürü ya da yetkili kıldığı görevli tarafından muhasebe biriminden alınarak ilgili grup sorumlusuna teslim edilir.
(7) Para kavramı gelişmiş ve parasını koruyabilen özürlülerin harçlıkları, özürlülerin ihtiyaçlarına ve taleplerine göre günlük, haftalık veya aylık olarak imza karşılığında grup sorumluları tarafından özürlülere elden verilir.
(8) Merkez koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından yapılacak değerlendirme neticesinde; para kavramının gelişmediğine veya parasını koruyamayacağına karar verilen özürlünün harçlıkları veya her türlü gelirleri, kuruluş müdürlüğünce bir kamu bankasına açılacak özel hesaba grup sorumlusu tarafından yatırılır. Bankada bulunan harçlık veya gelirleri, özürlünün günlük yaşamında ihtiyaç duyduğu ancak herhangi bir nedenle karşılanamayan, şahsına veya yaşadığı mekâna ilişkin her türlü özel ihtiyaçlarının karşılanması için grup sorumlusu tarafından bankadan çekilerek, kuruluş müdürünün onayı ile oluşturulacak, grup sorumlusunun da dâhil olduğu en az üç personelden oluşan bir komisyon marifetiyle harcanır. Harcamalara ilişkin belgeler komisyon üyelerince imzalanır. Bankaya para yatırılmasına ve çekilmesine ilişkin banka makbuzları ile harcamalara ilişkin belgeler özürlünün şahsi dosyalarında beş yıl muhafaza edilir.
(9) Diğer bir merkeze nakledilen özürlünün dosyasında, en son harçlık aldığı ay ve harçlık veya gelir durumu belirtilir.
(10) Grup sorumluları, her yıl için özürlüye bir yıl içinde verilen harçlıkları gösteren, kuruluş müdürü tarafından onaylanmış bir defter tutarlar. Bu defterler her türlü denetimde gösterilmek üzere beş yıl süresince muhafaza edilir.
(11) 30/7/2006 tarihli ve 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde yatılı olarak bakılan ve bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenen bakıma muhtaç özürlünün herhangi bir nedenle 2022 sayılı Kanun kapsamında aylık alamaması veya Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerdeki özürlülerin almakta oldukları harçlıktan daha az geliri olması hâlinde bakıma muhtaç özürlünün harçlık ihtiyacı; Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerde bakılan özürlülere verilen harçlıkların verilmesine ilişkin usul ve esaslar dâhilinde Genel Müdürlükçe il müdürlüğüne ödenek gönderilerek karşılanır ve bu maddede belirtilen esaslar dâhilinde harçlıklar harcanır.
Yol masrafı
MADDE 47 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezinde veya bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenerek özel bakım merkezlerinde kalmakta iken bir diğer merkeze nakli yapılan veya çeşitli nedenlerle başka ildeki kuruluşlara gönderilen özürlülerin yol masrafları Genel Müdürlükçe gönderilen ödenekten karşılanır.
Eğitim ve öğretim giderleri
MADDE 48 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde veya bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenerek özel bakım merkezlerinde kalmakta olan özürlülerden, eğitim ve öğrenim gören özürlünün eğitim ve öğrenimlerine ilişkin her türlü araç, gereç ile sınava giriş harç masrafları, kayıt ücretleri ve diğer masrafları Genel Müdürlükçe gönderilen ödenekten karşılanır.
Bağış kabulü
MADDE 49 –(1) Merkezlere yapılacak ayni bağışlar, taşınır işlem fişi karşılığında kuruluş müdürlüğünce kabul edilir. Bağışların, bağış yapan kişiler tarafından dağıtılmasına izin verilmez.
Giyim yardımı
MADDE 50 –(1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülerin giyim gereksinimleri Ek-1’deki bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılmakta olan özürlülerin yıllık giyim-kuşam istihkakları cetvelindeki miktarlar göz önüne alınarak Genel Müdürlükçe gönderilen ödeneklerden aşağıdaki usul ve esaslar doğrultusunda karşılanır.
a) Giyim eşyası standart beden ölçülerine göre satın alınır veya diktirilir.
b) Verilecek giyim eşyasının biçimi, özürlünün gereksinimi ve özellikleri göz önünde tutularak saptanır.
c) Merkezin bulunduğu ilin coğrafi durumu ve iklim şartlarına göre kışlık giyim eşyaları en geç Eylül, yazlıklar en geç Mayıs, mevsimle ilgili olmayanlar ise Mart ayında verilir. Merkeze ilk girişte ise yukarıda belirtilen aylar beklenmeden giyim eşyası verilir.
ç) Giyim eşyasının çeşitli nedenlerle kullanılmaz duruma gelmesi hâlinde tutanak düzenlenerek yenisi verilir.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde yatılı olarak bakılan ve bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenen bakıma muhtaç özürlünün giysi ihtiyacı; Genel Müdürlüğe bağlı resmî merkezlerde bakılan özürlülere verilen giysilerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar dâhilinde Genel Müdürlükçe il müdürlüğüne ödenek gönderilerek karşılanır.
Tedavi yardımı
MADDE 51 –(1) Sürekli, geçici veya dönemler hâlinde yatılı merkezlerde bakılan özürlüler ve Genel Müdürlüğün izni ile açılan ve Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde, il müdürlüğünce bakım onayı verilerek özel bakım merkezine yerleştirilen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tâbi olmayan bakıma muhtaç özürlünün tedavi giderleri Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri çerçevesinde genel sağlık sigortasından karşılanır.
Beslenme
MADDE 52 –(1) Merkezlerin hizmetinden yararlanan özürlülerin beslenmesinin niteliği ve yemek servisi ile ilgili hususlar aşağıdaki şekilde uygulanır.
a) Özürlülerin yaş ve fiziki gelişimleri dikkate alınarak, gereksinimleri olan kalori miktarına uygun bir şekilde gıda almalarını sağlamak üzere diyetisyen tarafından hazırlanacak yemek tabelalarına göre yemek verilir.
b) Özürlülerden sağlık durumları nedeni ile kendilerine özel diyet hazırlanması gerekenlere tabibin tavsiyeleri doğrultusunda diyetisyen tarafından diyet hazırlanır.
c) Kuruluş müdürlüklerince uygun görülecek faaliyetler için gerekli olan besin maddelerinin sağlanması ve yaptırılması için ek tabela hazırlanır.
ç) Tüm personele öğle yemeği, sürekli olarak merkezde nöbetçi kalan nöbetçilere üç öğün yemek ve vardiya uygulanan personele de çalışma süresine isabet eden öğünlerde yemek verilir. Sürekli iaşeye tabi olan personelden izin, hastalık ve diğer sebeplerle bir günden fazla merkezden ayrılmış bulunanların ayrıldıkları günlere ait istihkakları tabeladan çıkarılır.
d) Yemek salonlarına bağımsızca gelemeyen ya da hasta olan özürlülerin yemekleri bulundukları yerde ve gerektiğinde yardımla yedirilir.
e) Yatılı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde, üç öğün ana yemek ve iki öğün ara kahvaltı verilir.
f) Gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, tam gün gündüzlü bakım ve rehabilitasyon hizmeti alan özürlülerin öğle yemeği ihtiyacı karşılanır.
(2) Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği çerçevesinde hizmete açılan ve faaliyet gösteren özel bakım merkezinde bakılan bakıma muhtaç özürlülerin de beslenme ihtiyacı birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar dâhilinde giderilir.
Ücret durumu
MADDE 53 –(1) Merkezlerde hizmet verilen özürlülerden, verilen hizmet nedeniyle herhangi bir ücret alınmaz. Ancak bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde sürekli bakımı sağlanan özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanlardan nafaka alınır.
Gönüllü çalışmalar
MADDE 54 –(1) Merkezlerde gönüllü olarak hizmet vermek isteyen kişilerin başvuruları kuruluş müdürlüğü tarafından kabul edilir. Bu kişilerin çalışma usul ve esasları, sosyal servis personelince yapılacak inceleme ve değerlendirmeler sonucu belirlenir, işlemleri ve çalışmaları Genel Müdürlükçe hazırlanan ilgili mevzuata göre takip edilir.
(2) Gönüllü çalışan kişiler işçi sayılmazlar ve gönüllü kişilere hizmetlerinin karşılığı olarak Genel Müdürlükçe ücret ödenmez.
Ziyaretçi kabulü
MADDE 55 –(1) Merkezde uygulanan programı aksatmamak, kuruluş müdürlüğünün uygun göreceği yer ve zamanda, Genel Müdürlük talimat ve mevzuatına uyulmak koşuluyla, aileler ve diğer kişiler merkezi ziyaret edebilirler.
İzin
MADDE 56 –(1) Özürlülerin izin durumlarıyla ilgili uyulması gereken esaslar aşağıda belirtilmiştir.
a) Özürlüler, hafta sonu, resmî tatil günlerinde ve diğer günlerde velileri veya vasilerinin kuruluş müdürlüğünden izin almaları şartıyla izinli sayılırlar.
b) Özürlünün velisi veya yasal temsilcisinin haricinde yakınlarına veya gönüllüsüne, sosyal inceleme raporu ile kişilerin ikametgâhında yapılacak araştırma neticesinde uygun görülmesi hâlinde kuruluş müdürünün onayı ile izin verilebilir.
Bakım ve rehabilitasyon merkezini izinsiz terk eden özürlüler
MADDE 57 – (1) Bakım ve rehabilitasyon merkezlerini izinsiz terk eden özürlüler hakkında aşağıdaki işlemler yapılır.
a) Özürlünün merkezi izinsiz terk ettiği tespit edildiğinde; merkezin bulunduğu bölgenin bağlı olduğu karakola, kuruluşun mücavir alan dışında bulunması hâlinde İl veya İlçe Jandarma Komutanlığına, il veya ilçe müdürlüğüne, ailesine yoksa kanuni temsilcisine veli ya da vasisine yazılı olarak durum bildirilir.
b) Özürlünün merkezi izinsiz terk etmiş durumda olduğunun mesai saati dışında tespit edilmesi durumunda ise, yukarıda belirtilen ilgili makamlara, merkezin nöbetçi amiri tarafından en seri haberleşme araçlarıyla bildirim yapılır. Konu ile ilgili tutanak düzenlenir ve akabinde durum yazılı olarak ilgili makamlara bildirilir.
c) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri dönmesi veya teslim edilmesi hâlinde, merkez tarafından ilgili makamlara ve ailesine izinsiz terk durumunun sonlandırıldığı bildirilir.
ç) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze döndüğünde veya teslim edildiğinde, tıbbi muayenesi ve gerekli görülen tetkik ve tahliller yaptırılır.
d) İlgili meslek elemanı veya nöbetçi amir tarafından merkezi izinsiz terk eden özürlü ve özürlüyü merkeze teslim eden kişi ve görevlilerle yapılan görüşmelerde; özürlünün merkezi izinsiz terk ediş nedenleri, bu süre içinde nerede ve kimlerle yaşadığı, meydana gelen olumlu ve olumsuz olaylar, edindiği arkadaşlar, merkeze dönmeyi kendisinin isteyip istemediği gibi bilgilerin araştırılması ve tespit edilen bilgiler çerçevesinde bir rapor düzenlenmesi ve uygun görülen mesleki çalışmaların belirlenmesi, gerektiğinde üniversite ve devlet hastanelerinin psikiyatri bölümleri gibi ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak bu çalışmaların sürdürülmesi, tüm çalışmaların kaydının tutulması ve özürlünün dosyasında yer alması sağlanır.
e) Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri döndüğü veya teslim edildiği durumda yapılan tıbbi muayene, inceleme ve değerlendirme sonucu herhangi bir istismara maruz kaldığının belirlenmesi hâlinde, yetmiş iki saat içinde, belirlenen şahıslar hakkında, merkez tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur ve yasal süreç takip edilir. Konu ile ilgili il veya ilçe müdürlüğüne ve Genel Müdürlüğe bilgi verilir.
f) Merkezi izinsiz terk eden özürlülerden ölümüne muhakkak gözle bakılacak şekilde kaybolanlar için ölüm karinesinin işletilerek, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 31 inci maddesi gereğince mahalli mülki amir kararı ile nüfus kayıtlarının düzeltilmesi, ölümüne muhtemel gözle bakılacak şekilde kaybolan ve son haber alma tarihinden itibaren beş yıllık sürenin geçmesine rağmen, her türlü arama çabası sonuçsuz kalan özürlüler için ise Türk Medenî Kanununun 32 nci maddesi gereğince mahkemeden gaiplik kararının alınarak özürlünün kaydı silinir ve durum il veya ilçe müdürlüğüne ve Genel Müdürlüğe bildirilir.
Merkezde ikamet
MADDE 58 –(1) Merkezde görevli olan ve hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak için merkezde kalması gerekli görülen personelin uygun sürelerle geçici veya sürekli ikametine il müdürü onayı ile izin verilir.
Personelin giyimi
MADDE 59 –(1) Merkez personelinin, hizmet verilen özürlülere yönelik faaliyet ve çalışmaların uygulanması sürecinde, hizmetin özelliği ve gereği ile 16/7/1982 tarihli ve 8/5105 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik esas alınarak çalışmalarını kolaylaştıracak nitelikte giyinmelerine izin verilir.
Ölüm hâlinde yapılacak işlem
MADDE 60 – (1) Ölüm mesai saatleri içinde gerçekleşmiş ise merkez sosyal servisi ve sağlık servisi ile birlikte ölüm tutanağı ve eşya tespit tutanağı düzenlenir, ilgili sağlık kuruluşuna bilgi verilir, tabipten ölüm nedenini belirtir rapor alınır ve tereke işlemleri yapılır.
(2) Ölüm mesai saatleri dışında gerçekleşmiş ise nöbetçi amir tarafından ölüm tutanağı ve eşya tespit tutanağı düzenlenir, kuruluş müdürüne ve ilgili sağlık kuruluşuna bilgi verilir, tabipten ölüm nedenini belirtir rapor alınır, sosyal servise teslim edilir, ayrıca tereke işlemleri yapılır.
(3) Merkezde ölen özürlü bireyin ailesi ya da yakınları durumdan haberdar edilir. İsterlerse cenazeleri kendilerine verilir. Aile sosyal ve ekonomik yoksunluk içerisinde ise cenaze işlemleri için aileye araç sağlanır.
(4) Ailesine teslim edilmeyen özürlü bireylerin cenazeleri teçhiz, tekfin ve defin işleri usulünce yapılmak üzere ilgili mercie teslim edilir. Defin işlemleri sırasında merkezden bir görevli hazır bulunur.
(5) Cenazenin sahiplerine ya da akrabalarına verilmesinde tıbbi ve adli sakıncalar varsa sahiplerine cenazenin geri verilmesi ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.
(6) Ölüm olayına ilişkin diğer işlemler yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
Komisyonlar
MADDE 61 –(1) Merkezde satın alma, ayniyat, muayene işleri ile ilgili komisyonlar, ilgili mevzuat hükümlerine göre oluşturulur.
Satın alma, ambar ve depolama hizmetleri
MADDE 62 –(1) Merkezin satın alma, ambar, ayniyat ve depolama hizmetleri ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Hüküm bulunmayan hâller
MADDE 63 –(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 2828 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre işlem yapılır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 64 –(1) 19/8/1993 tarihli ve 21673 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Özürlülerin Tespiti,İncelenmesi, Bakım ve Rehabilitasyonuna Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 65 –(1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 66 –(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 22.2.1989, No : 89/13838
Dayandığı Kanunun Tarihi : 8.5.1986, No : 3285
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 15.3.1989, No : 20109
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi : 28, S. 1673
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu Yönetmelik, hayvanlardan ve hayvan maddelerinden insan ve hayvanlara geçebilen hastalıklardan korunulmasını ve bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele esas ve usullerini tespit etmek amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 2 – Bu Yönetmelik;
a) Hayvan sağlığını korumaya,
b) Bulaşıcı hastalıklarla mücadeleye ve bu hususta her türlü tedbirleri almaya,
c) Ülke içindeki hayvan hareketlerine, hayvan maddelerinin sevkine,
d) Hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracını hayvan sağlığı açısından düzenlemeye ve muayeneye,
dair yapılacak işlemleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık; Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Hükümet veteriner hekimi; Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun uygulanmasında ve bu Yönetmeliğin tatbikinde görevlendirilen kamuda veya serbest çalışan veteriner hekimleri,
c) Serbest veteriner hekim; 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Kanunda belirtilen şartları haiz ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olmaksızın çalışan veteriner hekimleri,
d) Hastalıktan şüpheli; açık ve tam olmayan hastalık belirtisi gösteren hayvanları,
e) Bulaşmadan şüpheli; hastalığın hiç bir belirtisini, göstermemekle beraber, hastalığı almış olduğu kabul edilen hayvanları,
f) Hayvan maddeleri; et, süt, yumurta, havyar, bal, deri, yün, yapağı, tiftik, bağırsak, sakatat, yenilebilen iç organlar, tırnak, kıl, tüy, boynuz, kan, kemik, gübre ve bunlar gibi hayvan maddelerini,
g) Tespit edilen gümrük kapısı; hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracında yetkilendirilen gümrük kapılarını,
h) Hayvan sahibi vekili; noterlikçe düzenlenmiş belge ile kendisine yetki verilmiş olan kişiyi,
ifade eder.
İhbarı Mecburi Hastalıkların Belirlenmesi
Madde 4 – Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununa tabi ve ihbarı mecburi hayvan hastalıkları, Bakan onayı ile teşkil olunan Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunca belirlenir ve hastalıklara ait liste Bakanlık tebliği olarak Resmi Gazete’de yayımlanır.
Resmi Gazete’de yayımlanan ihbarı mecburi hastalıklardan biri veya bir kaçının listeden çıkarılması veya yeni hastalıkların ilavesi gerektiğinde, konu Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunda müzakere edilir. Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu görüşünün Bakanlıkça uygun bulunması halinde hazırlanan liste Bakanlık tebliği olarak Resmi Gazete’de yayımlanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Sınırlarda Sağlık Zabıtası
Hayvan ve Hayvan Maddelerinin İthal ve İhraç Yeri
Madde 5 – Yabancı ülkelerle yapılacak her nevi hayvan ve hayvan maddelerinin ithal ve ihracı Bakanlık ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından tesbit edilen gümrük kapılarından yapılır. Gümrük kapısı açılabilmesi için bu yerlerde Gümrük İdaresi bulunması şarttır. Maliye ve Gümrük Bakanlığının olumlu görüşü alınarak belirlenen gümrük kapıları Bakanlık tebliği ile Resmi Gazete’de yayımlanır.
Menşe Şahadetnamesi ve Veteriner Sağlık Raporu Aranması Mecburiyeti
Madde 6 – Yurda kara, su ve hava yollarıyla ithal olunacak hayvan ve maddelerinin sahipleri, vekilleri veya nakledicileri bunların çıkış yerinde salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı olmadığına ve sağlıklı bulunduklarına dair menşe ve resmi veteriner hekim tarafından verilmiş sağlık raporunu göstermeye mecburdurlar.
Menşe ve veteriner sağlık raporları ayrı ayrı veya tek bir belge halinde düzenlenmiş olabilir. Bunların mutlaka hayvan ve hayvan maddelerinin çıktıkları ülkenin yetkili devlet veterineri tarafından imzalanıp bağlı bulunduğu servisin resmi mühürü ile de tasdik edilmiş olması gereklidir.
Sağlık raporları özel veteriner hekim tarafından tanzim edilmiş ise, bunların yetkili devlet veteriner hekimi tarafından tasdik edilmiş olması mecburidir.
Menşe ve Sağlık Raporlarında Aranan Hususlar
Madde 7 – Menşe ve sağlık raporlarında; hayvanların nevi, cinsi, adedi, sahibinin adı, adresi, çıkış, kontrol ve varış yerleri; hayvan maddelerinin nevi, miktarı, ambalajlarının şekli, balya adedi, markası, ağırlığı, seri numarası, sahibinin isim ve adresi, çıkış, kontrol ve varış yerleri yazılır.
Damızlık büyükbaş hayvanlardan tek tırnaklılar için ayrıca tasdikli eşkal cetveli, çift tırnaklı hayvanlar için de kulak numaralarını gösterir tasdikli liste eklenir. Diğer hayvanlar için menşe ve sağlık raporları düzenlenmesi yeterlidir.
İthal edilecek damızlık hayvanlarla ilgili sağlık ve teknik şartlar Bakanlıkça belirlenir ve bu hususta belgeler de aranır.
Kasaplık hayvanların ithali ile ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.
Menşe ve Veteriner Sağlık Raporlarının Lisanı, Geçerlilik Süresi
Madde 8 – (Değişik : 4/10/2000 – 2000/1418 K.)
Menşe ve sağlık raporları, hayvan ve hayvan maddelerinin ithal edildiği ülke lisanına ilaveten Türkçe, İngilizce, Fransızca lisanlarından biri ile ve en son sevk edildikleri yerlerden, sevklerinden en fazla iki gün önce tanzim edilir.
Menşe ve sağlık raporlarının geçerlilik süresi Bakanlıkça belirlenir.
İlk Kontrol ve Rapor Tanzimi
Madde 9 – Kara, su ve hava yollarıyla hudut kapılarına, deniz veya hava limanlarına gelecek hayvanların ilk muayeneleri kapı ve limanlardaki kara, su ve hava taşıt araçları içinde yapılır. Bu muayenede; hayvanların sağlık durumları ile menşe ve sağlık raporunda belirtilen hususlara uygun bulunup bulunmadıkları hükümet veteriner hekimi tarafından incelenir. İlk muayene sonunda menşe ve veteriner sağlık raporunda belirtilen özellikte bulunan sağlıklı hayvanlar son muayenelerinin yapılacağı muayene istasyonlarına, tahaffuzhanelere veya istasyon, rıhtım ve hava limanlarındaki hayvan parklarına gönderilir.
Hayvan maddelerinin ilk muayenesi kara, su, hava nakil vasıtalarında yapılıp, gerektiğinde laboratuvara gönderilmek üzere materyal alınır ve ilk muayene sonucuna ait işlem, bunların tahaffuzhaneye veya gümrük ambarlarına taşınmasından sonra yapılır. Son muayeneleri buralarda yapılarak, hastalık bulunmadığı anlaşıldıktan sonra ithali için gümrük idaresine verilmek üzere bir rapor düzenlenir veya mevcut evrakın uygunluğu tasdik edilir.
Muayeneler hayvan ve hayvan maddelerinin sahibi veya sahipleri veya vekilleri huzurunda yapılır. Hayvan ve hayvan maddelerinin sahibi veya sahipleri veya vekilleri muayenelerde her türlü yardım ve kolaylığı göstermeye mecburdurlar.
İthal İzni Verilmeyecek Hayvan ve Hayvan Maddeleri
Madde 10 – Veteriner sağlık raporu bulunmayan veya özellikleri belgelerindekine uymayan hayvan ve hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar ile, hastalık amilini taşıyan ve bulaşmadan şüpheli hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Menşe ve veteriner sağlık raporu bulunan, ambalajı yapılmış olmakla beraber; bozulmuş, kokmuş hayvan maddelerinin ithaline izin verilmez, mahalline reddolunur.
Belge Aranmayacak Hayvan Maddeleri
Madde 11 – Yolcu beraberinde getirilecek fenni usullere göre kapatılmış kutulardaki her nevi su ürünleri, hayvan maddeleri konserveleri, pastırma ve sucuk gibi 5 kiloyu geçmeyen hayvan maddeleri ile kontrol, araştırma ve bilimsel çalışma amacıyla gönderilen numuneler için menşe ve veteriner sağlık raporu aranmaz.
Son Muayenelerde Nakil ve Bakım Masrafları
Madde 12 – Hayvan ve hayvan maddelerinin son muayenelerinin yapılması için muayene yerlerine nakline kadar gerekli masraflar ve hayvanların bakım ve beslenmeleri sahiplerine aittir.
Madde 13 – Türkiye’ye hayvan ve hayvan maddeleri nakleden kara, su, hava ve diğer nakliye vasıtalarının sahipleri hayvan ve hayvan maddelerinin yüklenmesinden önce temizlendiğini, dezenfekte edildiğini ve tarihini ihtiva eden belgeyi ilk muayeneyi yapan veteriner hekime göstermek mecburiyetindedir. Temizlik ve dezenfeksiyon belgesi bulunmayan nakliye vasıtaları ve içindeki hayvan ve hayvan maddeleri son muayenelerin yapılacağı yerlere ve iç gümrüklere sevkedilmez. Ancak bu hususta yapılacak bütün masraflar vasıtanın ait olduğu şirket veya sahiplerine ait olmak suretiyle, hükümet veterineri gözetiminde talimatına uygun şekilde temizlik ve dezenfeksiyon yaptırıldıktan sonra son muayeneye alınmalarına ve yurt içine sevklerine izin verilir.
Transit Geçişlerde Belge İbrazı
Madde 14 – Ülkemizden transit geçirilecek hayvan ve hayvan maddeleri için giriş kapılarında hükümet veteriner hekimlerince vize edilen menşe ve veteriner sağlık raporlarını hayvan veya hayvan maddelerinin sahip veya vekilleri ülkeden çıkarken, çıkış kapısındaki hükümet veteriner hekimine göstermek zorundadırlar.
Hastalık Çıkışlarında Hudut Kapılarının Kapatılması
Madde 15 – (Değişik: 12/7/2006-2006/10934 K.)
Komşu veya ticari ilişkide bulunduğumuz ülkelerde bulaşıcı veya salgın hayvan hastalığı görülmesi halinde bu ülkenin tamamından veya bir bölgesinden bulaşmaya vasıta olabilecek canlı hayvanlar ile hayvan maddelerinin ithalatı ve transit geçişi Bakanlıkça yasaklanabilir. İthalat yasağının kapsamı hastalığın seyrine göre daraltılabilir veya genişletilebilir.
Hudut Kapılarının Yeniden Açılması
Madde 16 – Salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıkları sebebiyle kapatılan hudut kapılarının yeniden açılmasına hastalıkların nev’ine göre son hastanın öldürülmesi, ölmesi veya iyileşmesinin resmen bildirilmesi halinde sığır vebasında 60 gün, şapta 15 gün, çiçekde 60 gün, mavidilde 40 gün, at vebasında 60 gün geçtikten sonra müsaade olunur. Diğer hastalıklar için hudut kapısının bağlı bulunduğu il hayvan sağlık zabıtası komisyonunca bu Yönetmeliğin İkinci Kısmının “Yurtiçinde Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri” başlığını taşıyan İkinci Bölümünde açıklanan ve hastalıkların özelliklerine göre belirlenen karantina süreleri dikkate alınır.
Hudut Bölgelerindeki Kordonların Korunması
Madde 17 – Kapatılmış hudut bölgelerinde hastalığın etrafa yayılma tehlikesi bulunduğu zaman mahalli zabıta kuvvetiyle muhafazası mümkün olmayan hallerde kordonlar genel asayiş görevi dışındaki askeri birliklerle de takviye edilir.
Raporsuz Getirilen Hayvan ve Maddelerine Uygulanacak İşlemler
Madde 18 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre tesbit edilen gümrük kapılarına;
a) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen hayvan ve hayvan maddeleri ile herhangi bir bulaşıcı hastalığa yakalanmış olduğu tesbit edilen hayvanlar reddolunur, yurda girişleri yasaklanır.
b) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan hayvanlardan hastalıklı veya hastalıklardan şüpheli görülenler tazminatsız olarak öldürülür ve imha olunur.
c) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan, hastalık belirtisi göstermeyen hayvanlar son muayene yerlerine gönderilir. Buralarda, bütün bakım ve karantina masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün karantinaya alınır. Bu müddet içinde bulaşıcı hastalık taşımayanların ithaline izin verilir. Hastalıklı hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
d) Veteriner sağlık raporu olmadan getirilen ve reddi mümkün olmayan hayvan maddeleri bakım ve karantina masrafları sahiplerine ait olmak üzere karantinaya alınır. Bunların hastalık taşımadığı ilgili laboratuvarların muayenesi sonunda anlaşıldığında, ithaline izin verilir. Hastalık taşıdığı tesbit olunan hayvan maddeleri tazminatsız olarak imha olunur.
Gümrük Kapıları Dışından Sokulan Hayvan ve Hayvan Maddelerine Uygulanacak İşlemler
Madde 19 – Tesbit edilen gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden veteriner sağlık raporu ile veya raporsuz yurda sokulan hayvanlar bulundukları yerde mahalli mahkeme kararı ile müsadere edilerek her türlü bakım ve karantina masrafları sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. 21 günlük karantina sonunda hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha olunur. Sağlam bulunan hayvanlar Maliye ve Gümrük Bakanlığının ilgili mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim edilir.
Tespit edilen gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden veteriner sağlık raporu ile veya raporsuz yurda sokulan hayvan maddeleri de mahalli mahkeme kararı ile müsadere edilerek karantinaya alınır. İlgili laboratuvarlarda yaptırılan muayene sonunda hastalık amili taşıdığı tesbit edilen veya bulaşmadan şüpheli hayvan maddeleri imha edilir. Muayene sonucu hastalık taşımadığı anlaşılan hayvan maddeleri ise usulüne uygun olarak satılmak üzere Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına teslim edilir.
Kapatılmış Hudut Kapılarından Girişlerde Yapılacak İşlemler
Madde 20 – Bulaşıcı hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış olan hudut kapılarından, konulan yasağa rağmen memlekete hayvan sokulduğunda;
a) Hükümet veteriner hekimi tarafından bir tutanakla durum tesbit edilir. Mahalli mahkemece bu tutanağa istinaden hayvanlar derhal müsadere olunur.
b) Müsadere olunan hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hayvanlarda hastalık bulunduğu tesbit olunursa, tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
c) Müsadere edilen hayvanlarda hastalık belirtisi görülmemişse bütün masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün karantinaya alınır. Karantina süresi sonunda hastalık arazı göstermeyen hayvanlar Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim edilir. Hastalık arazı gösterenler öldürülür ve imha edilir.
Bulaşık hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış hudut kapılarından, konulan yasağa rağmen memlekete hayvan maddeleri sokulduğunda;
a) Hükümet veteriner hekimi durumu bir tutanakla tesbit eder ve müsadere kararı alınmak üzere durum mahalli mahkemeye bildirilir.
b) Mahkeme tarafından müsaderesine karar verilen hayvan maddeleri hududun kapatılmasına sebep olan hastalığa hassas hayvanlara ait ise, hükümet veteriner hekiminin nezaretinde mahallinde dezenfeksiyona tabi tutulur. Dezenfekte edilen hayvan maddeleri Maliye ve Gümrük Bakanlığının mahalli teşkilatına, satılmak üzere teslim olunur.
c) Müsadere olunan hayvan maddelerinin hastalık amilini taşıdığının veya bulaşık olduğunun ilgili laboratuvar tarafından bildirilmesi halinde bu maddeler yakılarak, derin çukurlara gömülerek veya kimyevi maddelerle hükümet veteriner hekimi nezaretinde imha edilir.
Öldürülme ve imha şartlarının yerine getirilmesi esnasında çevre sağlığının korunması amacıyla ilgili mahalli kuruluşların görüşleri alınır.
Bulaşık hayvan hastalığı dolayısıyle kapatılmış hudut kapılarından yasağa rağmen memlekete mecburi olarak hayvan ve hayvan maddesi sokulması halinde bunlara da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Girişlerdeki İtlaf ve İmhalarda Belediyelerin ve Köy Muhtarlıklarının Sorumluluğu
Madde 21 – Tespit edilen gümrük kapılarına getirilen veya gümrük kapıları dışında hududun herhangi bir yerinden yurda sokulan hayvanlar ile hayvan maddelerinden imha edilmesine karar verilenler için mahalli belediye ve köy muhtarlıkları yer göstermek mecburiyetindedir. Öldürme ve imha işlemleri hükümet veteriner hekiminin nezaretinde belediye veya köy muhtarlıkları ekiplerince yapılır.
İhracatta Müracaat, Muayene ve Belge Tanzimi
Madde 22 – Ülkemizden yabancı memleketlere ihraç edilecek hayvanların ve hayvan maddelerinin sahipleri bu hayvanların ve hayvan maddelerinin menşelerinde salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı olmadığına dair belediyeden, belediye olmayan yerde köy muhtarlıklarından menşe şahadetnamesi alır ve veteriner sağlık raporu almak üzere hükümet veteriner hekimine müracaat eder.
Hayvan ve hayvan maddesi ihraç edeceklerin hükümet veteriner hekimine müracaatları üzerine hükümet veteriner hekimi hayvan ve hayvan maddelerini muayene yerlerinde muayene eder. Belediye veya köy muhtarlığından alınmış olan menşe şahadetnamesine göre gerekli kontrolü yaptıktan sonra, ihraç edilecek hayvanlar sağlam ise yurtiçi veteriner sağlık raporunu düzenleyerek imza karşılığı hayvan sahibine verir. (Ek cümle: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, işletmede sorumlu veteriner hekimin bulunması halinde ithal edildikten sonra yeniden ihraç edilecek hayvan maddelerinde, sorumlu veteriner hekimin düzenleyeceği rapora istinaden menşe şahadetnamesi aranmaksızın veteriner sağlık raporu düzenlenir.
Yurtiçi veteriner sağlık raporu ile hudut kapısına, ihraç istasyonu veya iskelesine getirilen hayvanlar veya hayvan maddeleri hükümet veteriner hekimi tarafından muayene ve kontrol edilir. Yurtiçi veteriner sağlık raporunda belirtilen hususlara uygun bulunması halinde ihracata ait veteriner sağlık raporu tanzim edilerek ihracına izin verilir.
Veteriner sağlık raporunda belirtilen hususlara, genelge veya talimatlarda belirtilen esaslara uyulmaması veya bir hastalık tespiti halinde, hayvanların ihracına izin verilmeyerek aynı vasıta ile menşeine iade edilir. Menşeine iade edilen hayvanlar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak için Bakanlığın ilgili il/ilçe müdürlüğüne bilgi verilir.
İhracatta Kullanılacak Raporlar
Madde 23 – İhracatta kullanılacak veteriner sağlık raporları Bakanlıkça hazırlanır; ilgili kurum ve kuruluşlara dağıtılır. Bu raporlar yurtiçi hayvan hareketlerinde kullanılmaz.
Yabancı Ülkelerde Hastalık Çıkışında İhracat
Madde 24 – Ülkemize hemhudud komşu ülkelerde veya hayvan ve maddeleri yönünden ticari ilişkilerimiz bulunan diğer ülkelerde bulaşık hayvan hastalığı çıktığında; gerek hemhudud ülkelere yapılacak, gerekse bu ülkeler üzerinden transit olarak diğer ülkelere yapılacak hayvan ve maddeleri ihracı Bakanlık talimatı ile düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hastalıkların Çıkışında Haberleşme, Hastalık İhbarı
Köylerde Hastalık İhbarı
Madde 25 – Bir yerde hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri görülürse bu durumun köylerde hayvan sahipleri, çobanlar, celepler, hayvan bakıcıları tarafından köy muhtarlarına bildirilmesi mecburidir. Köy muhtarı bulunmadığı takdirde jandarma karakoluna haber verilir.
Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri ihbarını alan köy muhtarı veya karakol komutanı mülki amire yahut Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne haber vermekle yükümlüdür.
Gezici Sürülerde Hastalık İhbarı
Madde 26 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gezici sürülerde görülürse bunların sahipleri, koruyucuları, çobanları, en yakın köy muhtarlarına, bulunmadığı hallerde jandarma karakoluna hastalığı bildirmek zorundadır.
Diğer Hastalık İhbarı
Madde 27 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri işletmelerde veya çiftliklerde görülürse bu durumun çobanlar yahut hayvan bakıcıları tarafından işletme veya çiftlik sahibine, çiftlik kahyalarına bildirilmesi mecburidir.
Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri haberini alan çiftlik-işletme sahibi veya çiftlik kahyası en yakın muhtara, jandarma karakoluna, belediye başkanına, mahallin mülki amirine veya Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak bildirmekle yükümlüdür.
Şehir ve Kasabalarda Hastalık İhbarı
Madde 28 – Hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri şehir ve kasabalarda görülürse, hayvan sahipleri, koruyucuları, bakıcıları veya çobanları bu durumu mahallin mülki amirine, belediye başkanına, jandarma karakoluna, polise veya Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak bildirmekle yükümlüdür.
Gemilerde Hastalık İhbarı
Madde 29 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gemilerde görülürse hayvan sahipleri, koruyucuları, çobanları, hayvan bakıcıları durumu kaptana bildirmek zorundadırlar. İhbarı alan kaptan gümrük idaresine bildirmek mecburiyetindedir. Gümrük idaresi de bu durumu mahallin en büyük mülki amirine bildirmekle yükümlüdür.
Trenlerde Hastalık İhbarı
Madde 30 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri trenlerde görülürse hayvan sahipleri, koruyucuları, çobanları, hayvan bakıcıları durumu istasyon idaresine bildirmek ve ihbarı alan istasyon idaresi mahallin en büyük mülki amirine haber vermekle yükümlüdür.
Gümrüklerde Hastalık İhbarı
Madde 31 – Hayvan hastalığı veya sebebi belli olmayan hayvan ölümleri sınırlarda yahut gümrüklerde görülürse gümrük idaresi mahallin en büyük mülki amirine derhal haber vermekle yükümlüdür.
Serbest Veteriner Hekim ve Veteriner Sağlık Teknisyenlerinin İhbar Yükümlülüğü
Madde 32 – Serbest veteriner hekim veya serbest veteriner sağlık teknisyenleri bir yerde hayvan hastalığı yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri gördüğünde en yakın köy muhtarına, jandarma karakoluna, polis veya belediye zabıtasına, mahallin mülki amirine veya Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.
Hastalık Çıkan Bölgelere Yakın Çevrede İhbar Şekli
Madde 33 – Hayvan hastalığının yaygın olarak hüküm sürdüğü bölgelere yakın yerlerde bir hayvanın hastalanması veya ölmesi halinde dahi hayvan sahibi, hayvan bekçisi, koruyucusu, çobanı veya celepler en yakın muhtara yahut jandarma karakoluna haber vermekle yükümlüdürler. İhbarı alanlar derhal mahallin en büyük mülki amirine haber vermek zorundadır.
Hastalığı Haber Alanların Sorumluluğu
Madde 34 – Bir yerde hastalık yahut sebebi belli olmayan hayvan ölümleri olduğu ihbarını alan 3285 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yazılı görevliler en seri vasıta ile mahallin mülki amirine veya Bakanlık il/ilçe müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak haber vermekle yükümlüdürler.
Silahlı Kuvvetlere Ait Hayvanlardaki Hastalık Çıkışında Yapılacak İşlemler
Madde 35 – Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalığın adı, çıkış zamanı, hasta ve ölen hayvan sayısı, nereden bulaştığı, sirayete maruz hayvan sayıları, hastalığın söndürülmesi için alınan tedbirler mülki makamlara bildirilir.
Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalıkların mücadelesi ve hastalığın söndürülmesi 3285 sayılı Kanun ve bu Yönetmelikte gösterilen esaslara göre Silahlı Kuvvetlerce yapılır.
Silahlı Kuvvetlere ait hayvanlarda çıkan hastalığın söndürülmesi için ilgili komutanlıkça mülki makamlardan yardım istendiği taktirde mevcut imkanlara göre aşı, serum, biyolojik madde yardımı yapılır; veteriner hekim ve diğer ilgili personel görevlendirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hastalık Çıkışında Alınacak Genel Tedbirler
Veteriner Hekim Gelinceye Kadar Yapılacak İşlemler
Madde 36 – Bir yerde salgın hayvan hastalığının çıktığı ihbar edildiğinde, bu haberi alan makamlar illerde Bakanlık il müdürlüğüne, ilçelerde ilçe müdürlüğüne derhal bildirir.
Hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelinceye kadar o yerdeki idari makamlar, belediye yahut köy ihtiyar heyeti ölen hayvanları veteriner hekimin muayenesi için muhafaza altına alır. Hasta hayvanları ayrı bir yerde, sağlam hayvanları başka bir yerde bulundurur. Hasta hayvanların bulunduğu yere giriş ve çıkışları önler. Hastaların temas ettiği ve hastalara ait her çeşit eşya, hayvan yemi ve hayvan maddelerinin dışarıya çıkarılmasını yasaklar. Hasta hayvanların bakımı için bir kişi görevlendirilir. Görevli kişinin dışında tecrit mahalline hiç kimsenin girmesine izin verilmez.
Tecrit Edilen Hayvanların Bakımı
Madde 37 – Mahalli idari makamlar, belediye ve köy ihtiyar heyetleri tarafından tecrit edilen hayvanların suları ve yiyecekleri o mahalde bulunan ve hariçle temas ettirilmeyen kaplarla verilir. Hastalıklı yerden hayvan çıkarılmaz; buraya başka yerden hayvan sokulmaz.
Ölen Hayvanlara Yapılacak İşlem
Madde 38 – Hastalık çıkan yere hükümet veteriner hekimi gelinceye kadar ölen hayvanlar muayene için muhafaza altına alınır. Ölen hayvanın kokuşması halinde, bu hayvanların derileri yüzülmeden ve uygun bir şekilde nakledilerek hayvanların uğrağı olmayan, akarsulardan uzak, yeraltı sularını kirletmeyecek şekilde en az iki metre derinliğindeki çukurlara kireçlenerek gömülmeleri veya yakılmaları mahalli idari makamlar tarafından temin olunur.
Hükümet Veteriner Hekiminin Hastalık Yerine Gitmesi
Madde 39 – Bir yerde salgın hayvan hastalığı çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi en seri vasıta ile en geç 24 saat içinde hastalık yerine gider. İl yahut ilçe müdürü gerekli vasıtayı temin etmekle yükümlüdür. Hastalık yerine gidilmesi için il veya ilçe müdürlüğünün imkanlarının yeterli olmadığı durumlarda mülki ve mahalli idare ve zabıta makamları gereken her türlü kolaylığı ve yardımı göstermeye mecburdur. Gerektiğinde mülki idare amiri Silahlı Kuvvetlerin yardımını ister.
Kordon ve Karantinada Mülki Amirin Sorumluluğu
Madde 40 – Hayvan Sağlığı Zabıtası Komisyonu kararına göre hastalık bölgesine konulan kordonun ve karantinanın yürütülmesi ve korunması köylerde bekçi ve korucular ile mahalli jandarma karakolu tarafından yapılır. İl ve ilçelerde polis ve belediye zabıtası marifetiyle yerine getirilir. Mülki amir gerekli bütün tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kordon ve karantinanın mahalli zabıta kuvvetleri ile korunması mümkün olmayan hallerde en büyük mülki idare amiri Silahlı Kuvvetlerden takviye talep eder.
Hastalık Yerinin İlanı
Madde 41 – Hastalıklı hayvanlar ile bulaşmadan süpheli hayvanların, bunların maddelerinin ve bulaşmaya vasıta olacak eşyanın kordon altından veya tecrit edildikleri yerden çıkarılmalarını önlemek için hastalık sahası tespit edilerek mahalli vasıtalarla ilan olunur.
İlan olunan hastalık sahasının hududlarını belirlemek için giriş-çıkış yerlerine hayvan hastalığının işareti olarak hastalığın adı yazılı levhalar dikilir.
Kordon ve Tecrit Mahallerindeki Giriş-Çıkış Yasağı
Madde 42 – Kordon ve tecrit mahallerinde giriş-çıkış yasağı olan haller şunlardır :
a) (Değişik: 10/12/2007-2007/12984 K.) Kordon altından veya tecrit yerlerinden hastalıklı, hastalıktan veya bulaşmadan şüpheli hayvanlar ile bunların maddelerinin ve bulaşmaya vasıta olabilecek eşya ve yemlerin çıkarılmasına müsaade olunmaz. Kordon altında bulunan yerleşim yerinde yetiştirilen kuduz şüpheli hayvanlar dışındaki hayvanlardan elde edilen sütler pastörizasyon veya sterilizasyon işlemlerinden birine tabi tutularak pastörize süt veya sterilize süt olarak tüketime sunulur.
b) Kordon altındaki yer ile tecrit mahallerine, çıkan hastalığa hassas hayvanların girişine izin verilmez.
c) Kordon altında bulunan yerdeki mezbaha ve kombinaya kesilmek üzere getirilen hayvanların girişine izin verilir. Kesilmeyen hayvanların kordon dışına çıkışına müsaade edilmez.
d) Kordon altındaki sahadan veya tecrit yerinden izinsiz hayvan çıkarıldığında hayvanlara el konularak karantina ve bakımı sahiplerine ait olmak üzere 21 gün süre ile karantinaya alınır. Karantina sonunda sağlam oldukları anlaşılanlar masrafı sahibine ait olmak üzere temizlik ve dezenfeksiyona tabi tutulduktan sonra sahibine teslim edilir. Hasta hayvanlar hakkında bu Yönetmeliğin İkinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan hükümlere göre işlem yapılır. Bulaşmadan şüpheli etinden istifade edilmesinde mahzur bulunmayan hayvanlar, kesilmek ve tüm masrafları sahibine ait olmak üzere, en yakın mezbahaya sevkedilir. İzinsiz hayvan çıkaranlarla sahipleri hakkında 3285 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işlem yapılmak üzere mahalli mahkemeye sevk edilir.
Kordon altından veya tecrit edildikleri yerden kesilmek üzere hayvanların çıkarılması gerektiği hallerde hastalığı takiple görevli hükümet veteriner hekimine müracaat edilir. Hükümet veteriner hekimi durumu bir raporla tespit eder. Rapor ilgili hayvan sağlık zabıtası komisyonu tarafından incelenir. Uygun görülürse nakil kararı verilir.
Nakline karar verilen hayvanlar kordon altından veya tecrit edildikleri yerden kapalı ve dışarı ile teması olmayan vasıtalara yüklenir. Hayvanlar kesim yerine varıncaya kadar bulundukları vasıtadan indirilmez. Yem artıkları, eşyaları ve gübreleri bir yerde toplanarak imha edilir. Kullanılabilir durumdaki eşyalar dezenfekte edilerek sahiplerine verilir. Hayvanların kesildikten sonra derileri dezenfeksiyona tabi tutulur. İmhası gerekli organlar imha edilir. Kesim yapılan yer dezenfekte edilip yıkandıktan sonra başka hayvanların kesimine müsaade edilir.
Hayvanların naklinde kullanılan vasıtalar hükümet veteriner hekimi nezaretinde dezenfekte edilir. Dezenfeksiyonu yapılmayan vasıtaların hareketine izin verilmez.
Kordon altından veya tecrit yerinden kesilmek üzere mezbahaya veyahut diğer kesim yerlerine nakledilecek hayvanlar şap hastalığına yakalanmış ise nakil vasıtalarının kapalı ve hastaların akıntılarını sızdırmayacak yapılışta olması zorunludur. Kesilen hastalıklı hayvanların başları, memeleri ve ayakları derhal imha edilir. Derileri dezenfeksiyona tabi tutulur.
(Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Diğer işlemler, bu Yönetmeliğin ikinci kısmının ikinci bölümünde yer alan hükümlere göre yapılır.
Biyolojik Madde Uygulamaları
Madde 43 – Hayvan hastalıklarının teşhisi maksadı ile biyolojik madde kullanılması gereken durumlarda uygulamalar kamu kuruluşlarında görevli veteriner hekimler ile bu Yönetmelik çerçevesinde görevlendirilen serbest veteriner hekimler tarafından yapılır. Uygulama sonuçları tatbikatı yapan veteriner hekim tarafından bir raporla Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirilir. İhbarı ve takibi mecburi bir hastalık teşhis olunduğunda bu Yönetmeliğe göre işlem yapılır.
Aşı ve İlaç Uygulamaları
Madde 44 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre tespit ve ilan edilen hastalıklardan birinin çıkışında hastalıkla mücadele, tedavi ve koruma amacı ile aşı, serum ve ilaç uygulaması hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından yapılır.
Hastalık tehlikesi görülen yerlerde veya evvelki yıllarda hastalık çıkmış mahallerde koruyucu aşılama ve ilaçlamalar Bakanlığın vereceği program ve emirlere göre hükümet veteriner hekimleri, serbest veteriner hekimler veya bunların sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleri tarafından yapılır. Bakanlıkça verilen programı uygulamayan serbest veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenleri hakkında 3285 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
Serbest Veteriner Hekimlerce Yapılacak Koruyucu Aşılama ve İlaçlamalar
Madde 45 – Serbest veteriner hekimler koruyucu aşılama ve ilaçlama yapacakları yerleri her yıl Aralık ayı başında bir programa bağlayarak Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne bildirirler. Bakanlık programı dışındaki yerler için gerekli aşıların bedeli ilgili laboratuvarların hesabına yatırılmak üzere aşılar ya doğrudan üretim merkezinden verilir veya serbest veteriner hekimin adresi belirtilerek ilin bağlı bulunduğu aşı stok merkezine gönderilir. Aşı üretim veya stok merkezi serbest veteriner hekime verilen/gönderilen aşının nev’ini ve miktarını bir yazı ile il/ilçe müdürlüğüne bildirir. Lüzumu halinde belirlenen program dışında da ek aşı talep edilebilir. Serbest veteriner hekimler yaptıkları aşılamaların cinsini, yerini, tarihini, hayvan nev’i ve sayılarını her ayın ilk haftasında il/ilçe müdürlüklerine bildirmekle yükümlüdür.
Serbest Veteriner Hekimlerin Aşı Kullanımında Uyacakları Kurallar ve Denetim
Madde 46 – Serbest veteriner hekimler almış oldukları aşıları usulüne uygun olarak nakletmek, muhafaza için işyerlerinde soğutucu bulundurmak ve prospektüsünde yazılı şekilde saklamak ve uygulamak zorundadır. Bu hususlar Bakanlık il müdürlüğünce denetlenir ve sonucuna göre gerekli işlem yapılır.
Aşılama ve İlaçlamalarda Havyan Sahiplerinin Yükümlülüğü
Madde 47 – Hayvan hastalıkları ile mücadele, tedavi veya koruyucu amaçla hükümet veteriner hekiminin yahut onun görevlendireceği veteriner sağlık teknisyeninin yapacağı aşı, serum ve ilaç uygulamalarını hayvan sahipleri yaptırmaya mecburdur. Hayvan sahipleri bu maksatla lüzumlu araç ve gereçleri temin eder ve hükümet veteriner hekiminin alınmasını istediği tedbirleri yerine getirir.
Aşı, serum ve ilaç uygulamaları hükümet vetriner hekiminin tesbit edeceği yerde veya ayrı ayrı yerlerde yapılır.
Aşılama ve İlaçlama Ücreti
Madde 48 – Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 4 üncü maddesine göre tesbit edilen hastalıklarla diğer hayvan hastalıklarına karşı yıllık programlara göre hastalıklarla mücadele, tedavi veya koruyucu olarak hükümet veteriner hekimi veya sorumluluğundaki veteriner sağlık teknisyeni tarafından hayvanlara uygulanan aşı, serum ve ilaç tatbikatı için hayvan başına sahiplerince Bakanlıkça tesbit edilmiş olan ücret ödenir. Tesbit edilen tatbikat ücretinin dışında hayvan sahiplerinden ayrıca aşı, serum ve ilacın bedeli alınmaz.
Aşı, serum ve ilaç tatbikatı sonucu hayvan sahiplerinden alınan ücret için, Bakanlıkça düzenlenmiş ve sadece aşı, serum veya ilaç uygulandığını belirtir belge niteliğini taşıyan bir makbuz, tatbikatı yapan tarafından hayvan sahibine verilir.
Bakanlık emri veya programına göre hastalıklarla mücadele, tedavi ve koruyucu maksatla veya hayvan sahibinin isteği üzerine yapılan aşı, serum ve ilaç uygulama ücreti uygulamayı yapana aittir.
Program Dışı Koruyucu Aşılamalar
Madde 49 – Bakanlıkemri veya programı dışında koruyucu maksatla aşı yaptırmak için Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerine müracaat edilebilir. Gerek hayvan sahibi tarafından bizzat, gerekse hükümet veteriner hekimi tarafından bedeli karşılığında aşı üretim yahut stok merkezlerinden gerekli aşı temin edilerek nakil vasıtası hayvan sahibine ait olmak üzere aşı uygulanır. Aşılama ücreti makbuz karşılığı alınır.
Hayvanların İmhası
Madde 50 – Hastalık çıkan yerdeki hasta ve hastalarla temasta bulunan hayvanların öldürülme ve imha işi il ve ilçelerde belediye temizlik ekipleri, köylerde muhtarın nezaretinde köy bekçi ve korucuları veya bu işin için muhtarlıkça görevlendirilen kişiler tarafından yapılır. Bu husus hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararında belirtilir.
Öldürülen hayvanlar gömülür, yakılır veya kimyevi maddelerle imha edilir. Öldürme ve imha işlemlerine dair tanzim edilen tutanak Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne verilir.
Gömülme Yeri
Madde 51 – Hastalık çıkan yerlerde hastalıktan ölen, öldürülen ve imha edilecek hayvanlar için belediye ve köy ihtiyar heyeti su, yol ve meskenlerden uzak gömülme yerleri tespit etmekle yükümlüdürler.
Temizlik ve Dezenfeksiyon
Madde 52 – Hastalık çıkan yerlerde bulaşmaya vasıta olabilecek eşya ve maddelerden temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi mümkün olanlar temizlenir ve dezenfekte edilir. Mümkün olmayanlar yakılarak imha edilir. Eşya ve maddelerin temizlik işi sahipleri tarafından hükümet veteriner hekiminin gözetiminde yapılır. Temizlenen eşya ve maddeler Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerince temin olunan ilaçlarla dezenfekte edilir. Dezenfeksiyona hükümet veteriner hekimi nezaret eder.
Tecrit Yeri
Madde 53 – Hastalık çıkan yerlerde hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanları tecrit etmek için köy ihtiyar heyeti veya belediyeler hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların diğer hayvanlarla temas etmiyecekleri ahır, ağıl gibi kapalı veya etrafı çeşitli şekilde ihata edilmiş açık tecrit yeri göstermekle yükümlüdür. Buraya konulan hayvanlar hakkında hükümet veteriner hekimi tarafından karar verilinceye kadar, iaşe masrafları hayvan sahipleri tarafından temin edilir.
Tecrit Yerine Giriş – Çıkışlar
Madde 54 – Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların bulunduğu yere hükümet veteriner hekimi ve bakıcı dışında kimse giremez. Hükümet veteriner hekimi giriş ve çıkış için fenni tedbirleri almakla yükümlüdür.
Dezenfeksiyon Uygulama Talimatı
Madde 55 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanuna göre tespit edilen hastalıkların veya ihbarı mecburi olmayan hastalıkların çıkışında, hastalığın sönmesini temin için yapılacak temizleme ve dezenfeksiyonda hayvanların, derilerin, hayvan barınaklarının, hastaların temas ettiği maddelerin nasıl temizlenip dezenfekte edileceği; hastalık çıkan mahaldeki çayır ve meralar, su ve yalaklarda yapılacak işlemler; hangi dezenfektanın nerede ve nasıl kullanılacağı ve dezenfeksiyonlarda dikkat edilecek hususlar ile gerek yurt içi hayvan nakillerinde, gerekse hudut kapılarından ihraç edilen hayvan ve maddeleri ihracatında kullanılan nakil vasıtalarının temizlik ve dezenfeksiyonu ve bunlara verilecek belgelerle ilgili hususlar bu Yönetmeliğe göre çıkarılacak Bakanlık talimatı ile belirlenir.
Kordon Altında Hareket
Madde 56 – Kordon altına alınmış bulunan yerlerden, hastalığa tutulabilecek, hastalık amili taşıyabilecek veya bulaştırabilecek hayvanlarla bunların her türlü maddelerinin toplatılması, park, pazar ve sergilere gönderilmesi yasaktır.
Kordon bölgesinden hastalığa tutulabilecek hayvanlara ait maddelerin dışında kalan ve hükümet veteriner hekiminin gerekli gördüğü tedbirler alındıktan sonra çıkarılmasına izin verdiği maddeler çıkarılabilir.
İzinsiz çıkarılan hayvan maddelerine bir tutanağa istinaden el konularak, gerekli laboratuvar muayene sonuçlarına göre işleme tabi tutulur. Hastalıklı ve bulaşmadan şüpheliler imha olunur; salimler serbest bırakılarak, çıkaranlarla sahipleri, haklarında 3285 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre işlem yapılmak üzere mahalli mahkemeye sevk edilir.
Kordon Sahasındaki Sürülerin Hareket ve Bakımı
Madde 57 – Kordon altında bulunan yerlerde, hastalığa hassas olan sürülerin bir biriyle temas etmesine izin verilmez. Bu sürülerin kordon mıntıkası dışına çıkarılması yasaktır. Hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen söndükten sonra kordonun kaldırılmasını takiben sürülerin hareketine müsaade eder. Kordon altındaki yerlerdeki sürülerin bakım ve iaşe masrafları sahipleri tarafından karşılanır.
Kordon Sahasındaki Toplu Barınaklarda Hareket
Madde 58 – Kordon sahası içinde bulunan park, pazar, panayır, sergi ve han gibi hayvanların toplu bulunduğu yerler ve yollar, çıkan hayvan hastalığına hassas olan hayvanlara kapatılır. Buralarda bulunan istasyon ve iskelelerden hastalığa hassas bulunan hayvanların çıkmasına izin verilmez. Kesilmek üzere hükümet veteriner hekiminin izin vermesi halinde istasyon ve iskeleden hayvan girişine izin verilir. Bulaşmaya sebep olabilecek ot, saman ve benzeri hayvan yemlerinin kordon sahasından dışarı çıkarılması yasaktır. Çıkarılanlara el konularak imha edilir.
Bölgesel Salgın Hastalıklarda Giriş ve Çıkış Yasağı
Madde 59 – Bir bölgede hastalık salgın bir hal aldığı zaman hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile bölgedeki iskele, istasyon ve hava alanları, genel geçiş yolları, hayvan park, pazar ve panayırları hastalığın söndürülmesine kadar kısmen veya tamamen aynı hastalığa hassas hayvanlara kapatılır. Kesilmek üzere mezbaha ve diğer kesim yerlerine nakledilecek hayvanların bölgeye girmesine izin verilir.
Kordunun Kaldırılması
Madde 60 – Kordon altına alınan yerlerdeki hayvanların sağlık durumları hükümet veteriner hekimleri tarafından kontrol edilir. Hastalığın söndüğü ve bulaşma tehlikesinin yok olduğu anlaşıldığında hükümet veteriner hekimi kordonun kaldırılmasını hayvan sağlık zabıtası komisyonuna bir raporla teklif eder. Hayvan sağlığı zabıtası komisyonu bu rapora göre Yönetmelikte gösterilen her hastalık nev’ine ait kordon müddeti sonunda kordonun kaldırılmasına karar verir. Hükümet veteriner hekimi hastalıklı yerde gerekli temizlik ve dezenfeksiyonu yaptırır. Kordonun kaldırıldığı Bakanlığa ve diğer illere bildirilir. Hastalığı takiple görevli hükümet veteriner hekiminin düzenlediği hastalık sönüş raporu Bakanlığa gönderilir. Hastalık sönüş raporunun düzenleme şekli talimatında belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Koruma ve Tedavi Tedbirleri, Yurtiçinde Hayvan ve Hayvan
Maddelerinin Nakil ve Ticareti
Koruyucu ve Tedavi Edici Maddelerin İmali ve Kontrolu
Madde 61 – Hayvan hastalıklarına karşı kullanılan ilaç, aşı, serum ve biyolojik maddeleri imal edecek gerçek ve tüzel kişiler Bakanlığa dilekçe ile müracaat eder. Bakanlık uzmanlar heyetinin vereceği rapora göre gerçek ve tüzel kişilere enstitü, laboratuvar veya tesislerinde imalat izni verir.
İmalat yapan gerçek ve tüzel kişiler bunları satışa vermeden önce Bakanlığın göstereceği yerde, gerekli kontrolları yaptırarak uygunluk raporu alırlar. Uygunluk raporu almış olan gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıkça ruhsatnamesi verilir.
İlaç, Aşı, Serum ve Biyolojik Maddelerin İllerde Kontrolu
Madde 62 – Hayvan hastalıklarına karşı kullanılan, imal veya ithal olunan ilaç, aşı, serum, biyolojik ve kimyasal maddelerin ve veteriner müstahsarların uygunluk raporlarındaki şartları taşıyıp taşımadıkları Bakanlık il müdürlükleri tarafından kontrol edilir. Alınan numuneler Bakanlık enstitü ve laboratuvarlarında tetkik olunur. Yararlı olmadıkları, istenilen şartlarda hazırlanmadıkları ve satış ruhsatnamesindeki esaslara uymadan satıldıkları tespit edilenlere o yerin mülki amirince el konur. Aynı seri numaraların kullanılması ve satışları yasak edilir. İmal veya ithal edenler Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Suçlu bulunan imalatçının ruhsatı iptal edilir. Bunlara aynı isim altında tekrar ruhsat verilmez.
Zati İhtiyaç Kabul Edilen Hayvan Maddeleri
Madde 63 – Zati ihtiyaca mahsus veya mahalli pazarlara götürülen hayvan maddeleri için menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu aranmaz. Alım – satıma konu olmamak kaydıyla hayvan maddelerinden 50 kg. et, üç adet küçükbaş, bir adet büyükbaş hayvan derisi, 50 kg. yapağı, 10 kg. tiftik ile 10 kilograma kadar diğer hayvan maddeleri zati ihtiyaç olarak kabul edilir.
Hayvanlar İçin Menşe Şahadetnamesi ve Sağlık Raporu Aranması
Madde 64 – Mahalli pazarlara sahipleri veya satıcıları tarafından getirilen hayvanlar için çıktıkları yerin muhtarlığı veya belediyesinden menşe şahadetnamesi alınır. Mahalli pazarlarda satışı yapılan ve başka il veya ilçelere nakledilecek hayvanlar için,varsa o yerdeki hükümet veteriner hekimi, yoksa en yakın il veya ilçe hükümet veteriner hekimi menşe şahadetnamesinde yazılı hayvanları muayene ederek veteriner sağlık raporu düzenler. Mahalli pazarlara köyden getirilen kanatlı hayvanlar için menşe şahadetnamesi aranmaz.
Bazı Hayvan Maddeleri Naklinde Belge Aranmaması
Madde 65 – Hastalık sebebi ile hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca alınan kararlar dışında, köylerden pazarlara getirilen süt, yumurta, bal ve gübre için menşe şahadetnamesi aranmaz, bu maddeler için veteriner sağlık raporu düzenlenmez.
Yurt İçinde Etlerin Nakli
Madde 66 – Yurtiçinde küçükbaş hayvan ve kanatlı etleri bütün gövde halinde veya ortadan ikiye ayrılmış olarak nakledilir. Kesimin yapıldığı belediye veteriner hekimince düzenlenen menşe şahadetnamesi hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilir. Küçükbaş hayvan etleri Bakanlıkça verilen numarayı taşıyan damga ile mühürlenir. Hükümet veteriner hekiminin raporu bulunan ve damgalanmış olan etlerin gittikleri ve satıldıkları yerlerdeki kontrolu belediyelere aittir.
Büyükbaş hayvan gövdeleri en çok dört parçaya ayrılıp nakledilir. Her parça ayrı ayrı mühürlenir.
Resmi ve özel kombina ve mezbahalardan tam teşekküllü, parçalama tesisleri bulunan ve devamlı veteriner hekim nezaretinde parçalama yaparak özel ambalajlanan etler hariç küçük ve büyükbaş hayvanların etlerinin küçük parçalar veya kıyma halinde nakline izin verilmez.
Hükümet veteriner hekimi nakledilecek etleri vasıtalara yüklemeden önce muayene ve mühürlerini kontrol eder. Mühürlenmemiş etlerin nakline izin verilmez. Parça et naklinde, etlerin veteriner hekim nezaretinde parçalandığına dair ilgili veteriner hekim tarafından tanzim edilip imzalanmış bir veteriner raporu aranır. Mezbaha, kombina veya kesim yeri idarecileri hükümet veteriner hekimine görevini yaparken her türlü yardımı ve kolaylığı göstermek zorundadır.
Özel mezbaha, kombina ve kesim yerlerinden il veya ilçelere nakledilecek etler sorumlu veteriner hekim tarafından Bakanlıkça verilmiş numarayı taşıyan damga ile mühürlenir. Müessesenin sorumlu veteriner hekimi tarafından tanzim edilen ve etlerin sağlıklı hayvanlardan istihsal edildiğini belgeleyen rapor, o yerdeki il veya ilçe hükümet veteriner hekimi tarafından gerekli kontrollar yapıldıktan sonra veterinir sağlık raporuna çevrilir.Etlerin nakledildikleri ve satıldıkları yerlerdeki kontrolu belediyece yapılır. Bakanlıkça verilmiş numarayı taşıyan damga ile mühürlenmiş etler nakledildikleri yerin mezbahasında ikinci defa mühürlenmez. Buralarda işlenmiş et ve ürünlerinin naklinde menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu istenmez. Salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı çıktığında hayvan sağlık zabıtası komisyonunca alınacak kararlar uygulanır.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Kırmızı ve beyaz et mezbaha veya kombinalarından, veteriner sağlık raporu ile başka il veya ilçedeki ruhsatlı soğuk hava deposuna nakledilen etlerin, buradan tekrar başka il veya ilçeye sevklerinde, soğuk hava deposunda sorumlu yönetici veteriner hekim ise düzenleyeceği rapora istinaden gerekli muayene ve kontroller yapıldıktan sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir. Menşe şahadetnamesi istenmez.
Hayvan Maddelerinin Nakli
Madde 67 – Bağırsak, sakatat, kan ve kemik nakli belediyeden alınan menşe şahadetnamesinin Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünde görevli hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilmesiyle yapılır. Tırnak nakli belediye veya muhtarlıkça verilen menşe şahadetnamesi ile yapılır.
Deri, yün, yapağı ve tiftik nakli muhtarlık veya belediyeden alınan menşe şahadetnamesinin Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünde görevli hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporuna çevrilmesiyle yapılır.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, kırmızı ve beyaz et mezbaha veya kombinalarından başka il veya ilçelere nakledilecek hayvan maddeleri için müessesenin sorumlu veteriner hekimi tarafından tanzim edilen ve hayvan maddelerinin sağlıklı hayvanlardan istihsal edildiğini belgeleyen rapor, il veya ilçe hükümet veteriner hekimi tarafından gerekli muayene ve kontroller yapıldıktan sonra veteriner sağlık raporuna dönüştürülür. Menşe şahadetnamesi istenmez.
Yurt İçinde Hayvanların Nakli
Madde 68 – İl veya ilçelerden başka il veya ilçelere hayvan naklinde sahiplerince belediyeden veya köy muhtarlığından menşe şahadetnamesi alınır. Tespit edilmiş muayene yerinde hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene ve kontrol edilir. Muayene yeri dışındaki hayvanların muayenesi sahiplerince temin olunacak vasıta ile mahalline gidilerek yapılır. Sağlıklı bulunanlar Bakanlıkça verilen talimata göre işaretlenir. Belediyece verilen menşe şahadetnamesi hükümet veteriner hekimi tarafından veteriner sağlık raporuna çevrilir.
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Ancak, Bakanlık veri tabanına kayıtlı, işletme tescil belgesi bulunan gezginci arıcılar, her yılın ilk hareketinde arılarını başka il veya ilçelere sevk ederken, menşe şahadetnamesi alarak veteriner sağlık raporu düzenlenmesi için il veya ilçe müdürlüklerine başvurur. Aynı yıl içinde 31 Aralık tarihine kadar yapacakları hareketler için, bir önceki sağlık raporunu ibraz ederek, gerekli sağlık muayene ve kontrollerin yapılmasından sonra yeni veteriner sağlık raporu düzenlenir. Menşe şahadetnamesi istenmez.
2658-1
(Ek fıkra: 12/7/2006-2006/10934 K.) Bakanlık veri tabanına kayıtlı, işletme tescil belgesi bulunan pedigri/pasaportlu yarış atlarının hareketlerinde menşe şahadetnamesi aranmaz. Ancak, pedigri/pasaportun bulundurulması zorunludur. İl veya ilçeler arası sevklerinde pedigri/pasaport kontrol edildikten sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir.
Nakillerde Sağlık Raporu Mecburiyeti
Madde 69 – Hayvan ve hayvan maddelerinin nakli için hükümet veteriner hekimince düzenlenmiş veteriner sağlık raporunun nakliyat sırasında bulundurulması zorunludur. Menşe şahadetnamesini mahallindeki Bakanlık il veya ilçe müdürlüklerinde veteriner sağlık raporuna çevirmeyenlerin hareketine izin verilmez.
Belgesiz Nakillerde Yapılacak İşlemler
Madde 70 – Ticari maksatla hayvan ve hayvan maddelerinin menşe şahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz nakledildiğinin tespiti halinde, hayvanlar ve hayvan maddeleri zabıtaca alıkonulur. Mahallinde bulunan hükümet veteriner hekimi hayvanları müşahadeye alır. Hayvanların menşelerinin tespiti halinde Bakanlık il veya ilçe müdürlüğü ile irtibat kurularak hastalık durumu araştırılır. Menşeinde hastalık bulunmadığı anlaşılırsa hayvan sahipleri hakkında Kanunda yazılı cezai işlem yapılmakla beraber veteriner sağlık raporu verilerek hayvanlar serbest bırakılır. Hayvan maddelerinin menşeinde hastalık bulunmadığı tespit edilirse veteriner sağlık raporu düzenlenerek serbest bırakılır.Sahipleri veya nakliyecileri savcılığa bildirilir.
Hayvanların menşeinin tespit edilmediği hallerde bütün masrafları sahiplerine ait olmak üzere 21 gün müşahadeye tabi tutulur. Müşahade sonunda hastalıksız olduğu anlaşılan hayvanlar veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Sahipleri ve nakliyecileri hakkında Kanunda yazılı cazai işlem uygulanır. Hayvan maddeleri masrafları sahiplerine ait olarak hükümet veteriner hekimi nezaretinde dezenfekte edilir. Kanunda yazılı cezai işlemler yapılır ve veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Dezenfeksiyon yapılması mümkün olmayan hayvan maddeleri usulüne göre gömülür, yakılır veya kimyasal maddelerle imha edilir.
Menşe şahadetnamesiz ve veteriner sağlık raporsuz sevk edildikleri görevlilerce tespit edilen hayvanların hükümet veteriner hekimince muayenesi sonunda salgın ve bulaşıcı hastalığa tutuldukları anlaşılırsa derhal bulundukları mahalde karantinaya alınır. Hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelikte belirtilen işlemler yapılır. Bakanlığın, hayvanların menşeindeki il veya ilçe müdürlüğüne durum bildirilir. Hayvanların bulundukları yer hastalıklı bölge ilan edilir ve kordon konulur. Kordon müddeti sonunda sağlıklı olanlara veteriner sağlık raporu verilerek serbest bırakılır. Sahipleri ve nakliyecileri hakkında Kanundaki cezai işlem uygulanır. Hastalıklı hayvan maddeleri tazminatsız olarak imha edilir.
Resmi Kombinalardan Nakil
Madde 71 – Veteriner hekim çalıştıran ve Bakanlığın numaralı damgasına sahip olan resmi kombinalardaki kesilen hayvanların mühürlü et ve sakatatı kuruma ait vasıtalarla il veya ilçedeki satış yerlerine nakledilirken veteriner sağlık raporu istenmez.
Belgelerin Geçerlilik Süresi
Madde 72 – Veteriner sağlık raporları ve menşe şahadetnamelerinin geçerlilik süresi tanzim tarihinden itibaren 21 gündür.
Menşe Şahadetnamesinin Düzenlenmesi
Madde 73 – Muhtarlık veya belediyelerce verilecek menşe şahadetnamesinde hayvan ve hayvan maddesini sevk edenin adı, soyadı, açık adresi, hayvan veya hayvan maddesinin nev’i, cinsi, miktarı, götürülecek yerin adı ve varsa adresi, köy veya belediye hudutları içerisinde bir aydan beri hayvan hastalığı bulunmadığı ve tanzim edenin adı soyadı, unvanı ve tarihi yazılır; resmi mühürle mühürlenip imza edilir.
Veteriner Sağlık Raporunun Düzenlenmesi
Madde 74 – Hayvan ve hayvan maddeleri sevkiyatında veteriner sağlık raporu hükümet veteriner hekimi tarafından düzenlenir. Veteriner sağlık raporları Bakanlıkça cilt ve seri numaralı olarak bastırılıp soğuk damga yaptırılarak dağıtılır. Bakanlık il müdürlükleri gönderilen rapor ciltlerini muhafaza altında bulundurur; ilçelere ve şube müdürlüğüne verdikleri raporların cilt ve seri numaralarını özel bir deftere yazar. Bakanlık il/ilçe müdürlüğü hayvan ve hayvan maddelerinin sevkiyatında muayene işi ile görevlendirdikleri hükümet veteriner hekimlerine cilt ve seri numarası kayıtlı bir cilt raporu kullandırır. İşlemde bulunan cilt bitmeden yeni bir ciltten rapor verilmez. Bitmiş veteriner sağlık raporlarının dip koçanları Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince geri alınır ve saklanır.
Veteriner sağlık raporları biri dairesinde bırakılan dip koçan, diğeri sahibine/ihracatçıya verilen rapor olarak düzenlenir. Her ikisinde de hayvan ve hayvan maddesinin sahibi veya nakliyecinin adı soyadı, adresi, nakledilen hayvan veya maddenin nev’i, cinsi, miktarı (kiloadet), çıktığı yer, varış yeri, menşe şahadetnamesinin alındığı yer ve tarihi, aşı ve biyolojik madde tatbik edildiyse seri numarası ve tarihi yazılır. Düzenleyen veteriner hekimi adını, soyadını, Bakanlık sicil numarasını, tarihini yazar ve imzalar; resmi mühürle mühürler. Gerekli durumlarda nakledenin hüviyeti tespit edilerek dip koçana yazılır. Rapor imza karşılığı nakledene verilir.
(Son fıkra Mülga : 5/6/1995 – 95/6966 K.)
Nakillerde Menşe Şahadetnamesi ve Veteriner Sağlık Raporu Aranması
Madde 75 – Yurt içinde, hayvan ve zati ihtiyaç haricindeki hayvan maddelerinin nakliyatında menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu alınması zorunludur. Görevli bulundukları bölgelerde polis, trafik polisi, jandarma, belediye zabıta memurları, iskele ve liman memurları, köy muhtarları, koruma bekçileri, köy ve mahalle bekçileri, kara, hava ve deniz yoluyla yapılan nakliyat sırasında menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu bulunup bulunmadığını kontrol eder. Menşe şahadetnamesiz veya raporsuz olanları alıkoyarak mülki idare amirine bildirir. Mülki amir Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne haber vererek gerekli fenni ve idari tedbirlerin alınmasını temin eder.
Hayvan Alım ve Satımları
Madde 76 – Şehir ve kasaba belediyeleri ve köylerde muhtarlıklar belli günlerde açılan hayvan alım ve satımlarının yapıldığı hayvan park ve pazar veya panayır yerini tespit eder; bu yerler dışında alım ve satımları yasaklar. Hayvan park, pazar ve panayırları,tercihen mezbahaların civarında kurulur. Buralara getirilen hayvanlar belediye zabıtası ve hükümet veteriner hekimi tarafından kontrol edilir. Hayvanlara ait menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu bulundurulması zorunludur. Park, pazar ve panayırlar dağıldıktan sonra belediye ve muhtarlıklarca temizliği ve dezenfeksiyonu yapılır, yaptırılır.
Kurban Bayramındaki Alım ve Satımlar
Madde 77 – Kurban bayramlarında, küçük ve büyükbaş kurbanlık hayvan alım ve satımları park, pazar ve panayır yerleri haricinde de yapılabilir.
Teşhir ve Yarışmalarda Kontrol
Madde 78 – Teşhir için fuara, sergi ve panayırlara getirilen hayvanların menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu bulunması zorunludur. Hükümet veteriner hekimi bu yerlerde hayvanların sağlık kontrolunu yapar. Menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporu olmayan hayvanların teşhirine ve yarışmalara katılmasına izin verilmez.
Hayvan Panayırlarının Açılma İzni
Madde 79 – Kasaba, şehir belediyeleri ve köy muhtarlıkları hayvan panayırları açmak için mahallin en büyük mülki amirine açılış tarihinden en az 2 ay önce yazılı olarak müracaat eder. İl veya ilçe müdürlükleri ve hayvan sağlık zabıtası komisyonu hayvan panayırının kurulacağı yerin çevredeki iskan alanlarına gürültü ve fena koku nedeniyle rahatsız etmeyecek uygun bir mesafede bulunup bulunmadığını inceler. Komşu şehir ve kasabalarda salgın hayvan hastalığı olup olmadığını araştırır. Panayır esnasında çıkması muhtemel hastalıklara karşı tedbirlerini alır ve panayır hakkındaki görüşünü açılışından en az 20 gün önce Bakanlığa bildirerek açılma izni istenir.
Panayırlarda Hastalık Çıkışı
Madde 80 – Hayvan panayırının açılışından itibaren hükümet veteriner hekimi gelen hayvanların menşe şahadetnamelerini veya sağlık raporlarını kontrol eder. Panayıra gelen hayvanlarda hastalık tespiti durumunda, panayır o yerin mülki amirince derhal kapatılır. Hasta, hastalıktan şüpheli ve sirayete maruz olanlarla hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelikte belirtilen işlemler uygulanır. Hasta hayvanların menşeine durum bir yazı ile bildirilir.
Sirk Hayvanlarında Aşı Belgesi Aranması
Madde 81 – Panayırlardaki, açılan sirklerdeki yabani hayvanlardan da kuduz hastalığına hassas olanlarına teşhir tarihinden en az bir ay önce aşı yapıldığına dair veteriner sağlık raporunun gösterilmesi zorunludur. Kuduz aşısı yapıldığına dair rapor veya belgenin geçerlilik süresi aşı tatbik tarihinden itibaren bir senedir.
Hayvan Toplama İzni
Madde 82 – Yurt içinde veya yurt dışında bulaşıcı ve salgın hayvan hastalığı nedeniyle hassas bölgeler Bakanlıkça tespit ve ilan olunur. Buralardan hayvan toplamak ve nakletmek isteyenler en büyük mülki amire dilekçeyle başvurur. Müracaat Bakanlık il müdürlüğünce incelenir. Uygun olduğu anlaşılırsa valilikçe mülki sınırlar dahilinde hayvan toplama izni verilir.
Verilen izinle toplanan hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hastalıksız hayvanlar aşılanır. Aşı tatbikinden 15 gün sonra veteriner sağlık raporu düzenlenir ve nakline müsaade edilir.
Hassas bölge ilan edilen yerlerden izin alınmadan toplanan hayvanlar hükümet veteriner hekimince 21 gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda sağlam bulunanlar hassas bölge ilanına neden olan bulaşık hayvan hastalığına karşı aşılanır. Veteriner sağlık raporu verilerek hayvanların nakline izin verilir. Toplayanlar hakkında kanuni işlem yapılır.
Hayvan Sürülerinin Hareketi
Madde 83 – İller mera ve yaylalara hareket edecek sürülerin takip edecekleri güzergah ve yolları il hayvan sağlık zabıtası komisyonu marifetiyle tespit ederek her yılın en geç Ocak ayı başında ilan ederler. Sürülerin bu güzergah ve yolları takip etmeleri zorunludur.
Hayvan sahipleri her çeşit damızlık, besi ve çift hayvanları için mera ve kışlaklarına hareketten 20 gün evvel bulundukları yerin muhtarlığına müracaat ederek menşe şahadetnamesi alır. Menşe şahadetnamesi ile en yakın Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne başvurulur. Hayvanlarda salgın ve bulaşıcı hastalık bulunmadığı muayene sonucu anlaşılanlara veteriner sağlık raporu verilerek hareketlerine müsaade edilir. Bulaşık ve salgın hastalık bulunan veya hastalıktan şüphe edilen hayvanların hareketleri hastalığın sönmesine veya şüphenin giderilmesine kadar geciktirilir.
Harekete geçen sürülerin geçeceği saha dahilinde Bakanlık il müdürlüklerince muayene yerleri kurulur. Hayvanların bu muayene yerlerinden geçirilmesi mecburidir. Muayene yerlerinde hareket halindeki sürülerin menşe ve veteriner sağlık raporları hükümet veteriner hekimince kontrol ve vize edilir.
İl Hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tespit edilen güzergah ve yolu takip etmeyen ve muayene mevkilerinde menşe şahadetnamesi veya veteriner sağlık raporunu vize ettirmeyenler hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.
Belgesiz Sürüler Hakkındaki İşlemler
Madde 84 – Menşe şahadetnamesi ve veteriner sağık raporu almadan hareket eden hayvanlar tespit edildikleri yerde 21 gün karantinaya alınır. Karantina sonunda sağlam olanlara hükümet veteriner hekimince veteriner sağlık raporu düzenlenir ve hareketlerine izin verilir. Menşe şahadetnamesiz ve raporsuz hareket eden hayvan sahipleri hakkında cezai hükümler uygulanır.
Mera ve Yaylaya Çıkışlarda Aşı Uygulamaları
Madde 85 – Mera ve yaylalara hareket edecek sürülerin geçeceği yerlerde hastalık şüphesi varsa hareketlerinden 20 gün önce sürülerdeki hayvanların hastalığa karşı aşılanması mecburidir. Sahiplerine aşı tatbik edildiğine dair belge verilir.
Sürü sahipleri mera ve yaylalara hareket etmeden 20 gün önce koruyucu olarak hayvanlarına aşı yapılmasını isteyebilir. Aşı bedeli ve nakil vasıtası ücreti sürü sahibi tarafından karşılanmak suretiyle bu istekleri il veya ilçe müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Hayvanla Nakliyecilik Yapanlar
Madde 86 – Hayvanla nakliyecilik yapanlar mahalli belediyeye dilekçe ile müracaat ederek ruhsat almak zorundadır. Belediye bu müracaatı Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne bildirir. Hükümet veteriner hekimi nakliyecilikte çalıştırılacak hayvanı muayene eder. Tek tırnaklı hayvanlara mallein uygulayarak ruam hastalığını araştırır. Sağlam bulunan hayvanlar için rapor düzenleyerek belediyeye verir. Belediye, olumlu rapor almış olan hayvanların nakliyecilikte çalıştırılacağına dair ruhsat tanzim eder. Nakliyecilikte çalıştırılan tek tırnaklı hayvanların altı ayda bir ruam hastalığı bakımından hükümet veteriner hekimine kontrol ettirilmeleri ve belge almaları mecburidir. Kontrol belgesi istendiğinde nakliyeciler göstermek zorundadır.
Hayvanların Hastalıklı Yerlerden Geçirilmesi
Madde 87 – Mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca hastalıklı olduğu ilan edilen yerlerden, menşe şahadetnamesi ve veteriner sağlık raporu olsa bile, o hastalığa hassas hayvanların geçirilmeleri yasaktır. Ancak hastalıklı yerlerden geçirilmelerinde zaruret olan hayvanlar için sahipleri veya nakliyecileri en yakın Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünden izin alır. Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanların geçişi tamamlanıncaya kadar hükümet veteriner hekimi denetler. Hastalıklı yerlerden geçirilmesine izin verilen hayvanların bu yerde vasıtalardan indirilmesine müsaade edilmez. İndirilen hayvanlar bulundukları yerde 21 gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hükümet veteriner hekimince sağlam oldukları tespit edilenlerin kapalı vasıtalar içinde hastalıklı yerden çıkarılmasına müsaade edilir. Hastalıklı yerlerden geçirilen hayvanlara hastalıklı bölgedeki su ve yemler verilmez.
Nakil Araçlarının Dezenfeksiyonu
Madde 88 – Hayvanları veya hayvan maddelerini nakleden kara, deniz ve hava vasıtalarının nakil sonunda sahipleri tarafından temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi mecburidir. Bu gibi vasıtaların nakliyattan sonra temizlenip temizlenmediği hükümet veteriner hekimince kontrol edilir ve bir rapora bağlanır. İlaçlanmış her türlü vasıtaya dezenfekte edildiğine dair bir etiket yapıştırılır ve sahibine veteriner hekimce bir belge verilir. Belgesi bulunmayan vasıtalarla hayvan ve hayvan maddelerinin nakline müsaade edilmez.
ALTINCI BÖLÜM
Hastalıklarla Mücadele ve Denetim
Mahalli İdarelerin Yükümlülüğü
Madde 89 – İl özel idareleri ve belediyeler hayvan hastalıkları ile mücadele için mali imkanlarını ve hayvan varlığını gözönüne alarak her yıl bütçelerine yeterli miktarda ödenek koymak ve mücadeleye katılmak zorundadır.
Bakanlık il veya ilçe müdürlüğü yıl içinde uygulayacağı mücadele programları veya çıkan salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığının söndürülmesinde gerekli aşı, ilaç, alet, malzeme ve taşıma masrafları ile geçici olarak çalıştırılmasında zaruret olan personel giderlerinin ve akaryakıt bedelinin bütçe imkanlarına göre özel idare ve belediye bütçelerinden temin edilmesi için mülki idare amirine ihtiyaç bildirir. Mülki idare amirleri, özel idare ve belediyelerin mali imkanları ölçüsünde hayvan hastalıkları ile mücadeleye katılmalarını sağlamakla yükümlüdür.
Hayvan hastalıkları ile yapılacak mücadeleye özel idare ve belediyelerin katılma şekilleri hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tespit edilir. İl özel idareleri ve belediyeler kuduz vakalarında mali imkan, vasıta ve personeli ile hastalığın söndürülmesi çalışmalarına iştirak etmek mecburiyetindedir.
Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu
Madde 90 – Tarım Orman ve Köyişleri Bakanının veya Müsteşarının başkanlığında Bakanlıkça seçilecek üyelerden meydana gelen Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu kurulabilir. Kurulda incelenecek konulara göre üniversite, kamu ve özel sektör mensupları da görevlendirilebilir. Koruma ve Kontrol Genel Müdürü kurulun sekreteryasını yürütür.
Hayvan Sağlığı Danışma Kurulunun teşkili ile çalışma usul ve esasları Bakanlık talimatı ile düzenlenir.
Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonları
Madde 91 – (Değişik birinci paragraf : 8/7/1998 – 98/11429 K.) Hayvan sağlığını korumak, bulaşıcı hayvan hastalıkları ile mücadele etmek, ülke içindeki hayvan hareketleri ile hayvan ve maddelerinin sevkine dair tedbirleri tespit etmek ve uygulamaya konulmasını sağlamak üzere il, ilçe ve köylerde hayvan sağlık zabıtası komisyonu kurulur.İlhayvan sağlık zabıtası komisyonu; vali veya görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında belediye başkanı, ticaret ve ziraat odaları başkanları, il sağlık müdürü, İl Jandarma komutanı, Bakanlık il müdürü, hayvan sağlığı şube müdürü, bir il daimi encümeni üyesi ve ticaret borsası bulunan illerde ticaret borsası başkanından;
İlçe hayvan sağlık zabıtası komisyonu; kaymakam başkanlığında belediye başkanı, ilçe jandarma komutanı, merkez sağlık ocağı tabibi, Bakanlık ilçe müdürü, hükümet veteriner hekimi ve ziraat odası başkanından;
Köy hayvan sağlık zabıtası komisyonu; hükümet veteriner hekimi başkanlığında köy muhtarı, ihtiyar heyeti ve köyün bekçi veya koruyucusundan,
teşekkül eder.
Bu komisyonların toplanma ve karar alma usulleri ile görevleri şunlardır:
a) Hayvan sağlık zabıtası komisyonları 3285 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine göre tespit olunan hastalıklardan birinin çıkışında hükümet veteriner hekiminin düzenlediği hastalık çıkış raporu üzerine veya Bakanlık il/ilçe Müdürünün teklifini görüşmek için başkan tarafından derhal toplantıya çağrılır.
b) Hayvan sağlık zabıtası komisyonunda kararlar oyçokluğu ile alınır. Çekimser oy verilmez. Oy eşitliğinde komisyon başkanının oyu doğrultusunda karar alınır. Komisyonun aldığı kararların uygulanması ile ilgili hususlar hükümet veteriner hekimince denetlenir.
c) Hayvan sağlık zabıtası komisyonu, Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ile bu Yönetmelik hükümlerini tatbik eder.
d) 3285 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde yazılı hastalıklar sebebi ile itlaf edilecek hayvanların kıymet takdiri için kurulan komisyona, hayvan sağlık zabıtası komisyonu üyelerinden biri, başkan tarafından görevlendirilir.
e) Hayvan sağlık zabıtası komisyonu mahallince yapılması mümkün olmayan husus ve ihtiyaçlarını bir üst hayvan sağlık zabıtası komisyonuna bildirir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Kesilecek Hayvanlar ile Etlerin ve Hayvan Maddelerinin Muayeneleri
Hayvan Kesimi
Madde 92 – Ticari amaçla kasaplık hayvan kesimlerinin mezbaha, et kombinası veya kapalı hayvan kesim yerlerinde yapılması mecburidir, Bu mahaller dışında kesim yapılması yasaktır. Köylerde zati ihtiyaç ve köy tüketimi için yapılacak kesimler ile kurbanlık hayvanlar için bu madde hükümleri uygulanmaz.
2664
Belirtilen kesim yerlerine gelecek olan bütün hayvanların, başka il veya ilçelere ait ise veteriner sağlık raporu, civar köylerden gelenlerin menşe şahadetnamesi bulunması mecburidir. Veteriner sağlık raporu veya menşe şahadetnamesi bulunmayan hayvanlar kesim salonuna gönderilmez.
Veteriner sağlık raporu veya menşe şahadetnamesi ile kesim yerlerine getirilen hayvanların kesimden önce ve kesimden sonra muayeneleri, mevsimin ve mahallin şartları dikkate alınarak kesim yeri idaresince tespit edilen saatte veteriner hekimi tarafından yapılır.
Belediyelere ait kesim yerlerinde muayeneler belediye veteriner hekimince yapılır. Veteriner hekimi bulunmayan belediyeler, serbest veteriner hekimler eliyle bu hizmeti yerine getirir. Mümkün olmadığı takdirde kamuya ait veteriner hekimlere ikinci görev verilmek sureti ile kesimden önce ve sonra hayvanların muayenesi sağlanır.
Madde 92/A –(Ek: 16/2/2004 – 2004/6886)
Hayvancılık işletmelerinin; çevre ve toplum sağlığına zarar vermeyecek, atık ve artıkları ile çevreyi kirletmeyecek, hayvan sağlığı ve gıda güvenliği ile ilgili mevzuatla belirlenen teknik, hijyenik ve sağlık şartlarına uygun olacak, hayvanların refahı ve güvenliğini temin edecek şekilde kurulması ve çalıştırılması zorunludur.
Hayvancılık işletmelerinin kuruluş, çalışma, denetleme usul ve esasları Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle belirlenir.
Ayakta Muayene
Madde 93 – Canlı hayvanlar kesilmeden önce aşağıdaki sıraya göre muayene ve kontrol edilir.
a) Hayvanın nev’i ve cinsi tespit edilir.
b) Besi durumu kontrol edilir.
c) Hayvanın durumu, davranışları, çevresine karşı ilgisi ve hareketi araştırılır.
d) Vücut muayenesinde, deri, sindirim, solunum ve tenasül organları muayene edilir. Gerektiğinde termometre tatbik olunur.
Muayene sonunda sağlam bulunanların en az 24 saat dinlendirildikten sonra kesilmesine izin verilir. Hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında hastalığın nev’ine göre bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
e) Ayakta yapılan muayene ve kontrollarda;
Sığırda; sığır vebası, şarbon, yanıkara, tüberküloz, şap hastalığı, kuduz ve ateşli hastalıklar, danalarda ayrıca dizanteri,
Koyun ve keçilerde; uyuz, şarbon, kuduz,
Kanatlılarda; newcastle, kolera, tifo, difteri ve tüberküloz hastalıklarının mevcudiyeti aranır.
f) Çok zayıf hayvanlar ile etleri olgunlaşmamış durumdaki genç hayvanlar, gebelik müddetinin üçte ikisini doldurmuş gebeler, bir hafta önce doğum yapmış inekler ve ateşi çok yüksek hayvanların kesilmesine müsaade edilmez. İller, bölgelerinin özelliğini dikkate alarak koç katma tarihi itibariyle dişi koyun ve keçi kesimini önleyici tedbiri alır.
g) Ayakta hayvanların muayenesini yapan veteriner hekim salgın ve bulaşıcı hastalığa yakalanmış hayvanla temas ettiğinde gerekli dezenfeksiyon tedbirlerini almadıkça hayvanları muayene edemez ve başka bir yere gidemez.
Etlerin Muayenesi
Madde 94 – Etlerin muayenesinde uyulması ve alınması gerekli tedbirler şunlardır:
a) Kesilmiş hayvanın gövdesi ve bütün organları veteriner hekim tarafından sistematik muayeneye tabi tutulmadıkça hiçbir işlem yapılmaz ve kesim yerinin dışına çıkarılmaz.
b) Mezbaha, et kombinası veya kapalı kesim yeri idaresi etlerin ve sakatatın muayenesinde kullanılmak üzere gerekli aletleri temin etmek zorundadır.
c) Kesilen hayvanların iç organlarının ve başının hangi hayvana ait olduğunun tefriki bakımından mezbaha idaresince gerekli önlemler alınır. Karkasın muayenesinde herhangi bir hastalıktan şüphe edilen hallerde iç organlar gövdeden veya gövdenin bulunduğu yerden ayrılmaz.
d) Kesilen hayvanların iç organları ve etleri ayrı ayrı kontrol edilir. Gerektiği hallerde laboratuvar muayenesine başvurulur.
e) Sığırlarda sistiserkus bovis bakımından dil, kalp, göğüs ve çene kasları ile arka bacaklarda butlar kesilerek muayene edilir. Muayenelerde kesitlerin asgari düzeyde yapılmasına dikkat edilir.
Sistiserkus selluloza’nın bulunabileceği göğüs ve karın boşluğu organları, kalp, yutak, yemek borusu muayene ve kontrol edilir.
Karaciğerdeki distom muayenesi sığır, koyun ve keçilerde büyük safra kanallarına kesimler yapılarak gerçekleştirilir.
f) Etlerin muayene ve kontrolunda 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunda belirtilen salgın hastalıklardan biri tesbit edilirse Kanuna ve bu Yönetmeliğe göre işlem yapılır.
g) Mezbaha, et kombinası ve kapalı kesim yerlerinde etlerin muayenesinde takip edilecek usul sıra ve diğer işlemler Bakanlıkça çıkarılacak Etlerin Teftiş Talimatı ile belirlenir.
Hayvanların Mecburi Kesimleri
Madde 95 – Ateşli silahlarla vurulma, travma ve yaralanma, yıldırım, boğulma ve işkembe ve barsakların yemle tıkanması, gazla şişmesi neticesinde meydana gelen solunum güçlüğü veya geniş kanamalarda, hayvanın ölmeden kesilmesi sağlanır. Mecburi kesimlerde muayeneyi yapan veteriner hekim, kesimin hayvan hayatta iken yapıldığını özellikle tespit etmek zorundadır. Öldükten sonra veya agoni halinde kesildiği tespit edilen hayvanların et veorganlarına el konulur ve imha edilir.
a) Kesim yerleri dışında mecburi kesime tabi tutulan hayvana ait etin muayenesinde bütün organlarının veteriner hekimce muayene ve kontrol edilmesi zorunludur.
b) Mecburi kesim yapılan hayvanın muayeneye sevki sırasında bozulmasını önlemek için karın ve göğüs boşluğundaki organları çıkarılabilir. Ancak veteriner hekimin muayenesinde bunların muayene ve kontrol ettirilmesi mecburidir.
c) İç organları bulunmayan mecburi kesilmiş hayvan etlerinin satışına müsaade edilmez.
El Konulacak Etler
Madde 96 – Kesilmiş hayvan etlerine hastalığın nev’ine, yaygın veya mevzi oluşuna veya bozulma, kokuşma, kirlenme, zehirli madde ihtiva etme durumuna göre tamamen, kısmen veya şartlı olarak el konulur.
Tam El Koyma
Madde 97 – Kan, gövde ve bütün organlara el konulması gereken hastalıklarla diğer hususlar şunlardır:
1 – Şarbon,
2 – Yanıkara,
3 – Sığır Vebası,
4 – Kuduz,
5 – Ruam,
6 – Tetanoz,
hastalıkları ile
7 – Kaşekşi ile birlikte seyreden gereralize olmuş Tüberküloz hastalığı,
8 – Geniş sahalardaki yaralar, kangrenler, organların iltihaplanması neticesi meydana gelen yaygın kanlı ödemler.
9 – Hastalık neticesi meydana gelen aşırı zayıflık,
10 – Bütün dokularda yeşil-sarı yahut yeşil-sarımtrak renk,
11 – İleri derecede kokuşma, bozulma, kirlenme ve yaygın iltihap,
12 – Zehirlenmiş hayvan etleri,
13 – Bozulmuş, kokmuş kanatlı ve balık etleri,
14 – Yapılan bir kesit sahasında bir adetten fazla sistiserkus bovis görülüp – 30°C de dondurulmuş olanlar hariç çok sistiserkus bovisli et olarak değerlendirilen etler,
el konularak imha edilir.
Yağlar dışında hayvan vücudunun el konulacağı hastalıklarla diğer hususlar şunlardır:
1 – Çok dar sahada tüberküloz lezyonları tespit edilmesine rağmen aşırı derecede kaşektik bulunan etler,
2 – Kaslarda veya lenf yumrularında tüberküloz lezyonları bulunan etler,
3 – İç organlarda ve özellikle dalakta tüberküloz lezyonları bulunan etler,
4 – Göğüs ve karın boşluğundaki organlarda yaygın tüberküloz lezyonları tespit edilen etler,
el konularak imha edilir.
Şartlı El Koyma
Madde 98 – Sığırlarda sistiserkus bovis, koyun, keçi ve domuzlarda sistiserkus sellüloza ihtiva eden etlerde yapılan bir el ayası kadar kesitlerde canlı veya ölmüş parazit sayısı bir adet ise şartlı olarak el konulur. Parazitli et kısmı temizlenir. Geri kalan vücudun tamamı pişirilir veya 21 gün salamurada veyahut aynı müddet – 6°C derecede muhafaza edildikten sonra serbest bırakılır. El ayası kadar yapılan kesitlerde parazit sayısı birden fazla ise hayvanın bütün vücudu deri hariç organlarına da el konularak imha edilir.
Domuzlarda dil ve kaslarda yapılan kesitlerde trişin sayısı dokuz adetten az ise eti şartlı olarak serbest bırakılır. Trişin sayısı dokuz adetten fazla etlerde vücuda tam olarak el konulup imha edilir.
Parazitli etlerin gıda olarak yenilebilir hale getirilmesi için gerekli vasıtalar mezbaha, kombina veya kesim yeri idaresince temin olunur. Şartlı olarak el konulan etlerin değerlendirilmesi veteriner hekimin muayene ve kontrolunda yapılır.
El Konulan Etlerin Değerlendirilmesi
Madde 99 – El konulmasına karar verilen etlerden sanayide kullanılması mümkün olanlara yapılacak işlem Etlerin Teftiş Talimatında gösterilir. Değerlendirilmeyen et ve organlar yakılır veya imha kuyusunda yok edilir.
El Koymalarda İtiraz
Madde 100 – Kesilmiş hayvanın etini ve organlarını muayene eden veteriner hekim tam, kısmi veya şartlı el koymaya karar verince hayvan sahibinin ismi, adresi, hayvanın nevi, cinsi, miktarı ve el koyma sebebini açıklayan bir rapor tanzim eder ve kesim yeri idaresine verir. Hayvan sahibinin itirazı halinde masrafları kendisine ait olmak üzere Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünce belirlenen başka bir veteriner hekime muayene ettirilir veya bu etlerin bozulmasına meydan verilmeyecek en kısa zamanda gerekirse laboratuvarda kontrolu ve muayenesi yaptırılır. Bu müddet içinde etin bulunduğu yerden çıkarılmasına ve satılmasına izin verilmez; ikinci muayene ve kontrol sonucunu kabul etmeyen mal sahibinin ilgili idare mahkemesine müracaat hakkı vardır. Hastalıklı kısımlardan alınan numuneler mühürlü kaplarda yargılama sonuna kadar saklanır. Mal sahibi istediği takdirde bu numunelerden kendisine de verilir.
Etlerin Damgalanması
Madde 101 – Mezbaha, et kombinası ve kesim yerlerinde kesilen ve veteriner hekimce muayene ve kontrol edilen etlerden hastalıksız olanlar sağlığa zararsız sabit mürekkepli damga ile mühürlenir. Koyun ve sığırlarda mormavi, keçi, manda, deve ve domuzlarda kırmızı mürekkep kullanılır. Damgalarda hayvanın nev’i, kesim yerinin ismi, kod numarası, Bakanlıkça verilen sıra numarası bulunur.
Şartsız olarak yenilmesine karar verilen etler 3,5 cm. çapında daire şeklindeki; gıda kıymeti düşük etler bir kare içerisindeki 3,5 cm. çapındaki daire şeklindeki; imhası mecburi etler kenarları 5 cm. olan eşkenar üçken şeklindeki; fenni işlem yapıldıktan sonra yenilecek etler kenarları 4 cm. olan kare şeklindeki damgalarla mühürlenir.
Damgalar vücudun iki tarafına omuz, göğüs, karın, but veya sağrı bölgeleri üzerine vurulur. Damgalama işlemi etlerin muayenesini yapan Veteriner hekimin gözetimi altında yapılır.
Gıda Değeri Düşük Etler
Madde 102 – Aşağıda sayılan etler, gıda değeri düşük etlerdir:
a) Fenni işlem yapıldıktan sonra yenilmesine müsaade edilen etler,
b) Tüberküloz hastalığı bulunan organ ve kısımların imhasından sonra geri kalan hastalıksız ve kaşektik olmayan, yeni bir bulaşmaya ait araz göstermeyen etler,
c) Balık veya balıkyağı tad ve kokusunda olan veya rengi değişmiş etler ile çok hafifilaç kokusu bulunan etler,
d) Az miktarda sisteserkuslu etler,
e) Kaşektik olan ve yetersiz beslenmiş hayvanlardan elde edilen etler,
f) Gelişmesini yeterli şekilde tamamlamayan dana etleri.
Gıda değeri düşük etlerin ayrı yerlerde veya reyonlarda etiketlerinde belirtilerek satışlarına müsaade edilir.
Kaçak Kesimler
Madde 103 – Köylerde zati ihtiyaç için yapılacak kesimler ile kurbanlık hayvanlar hariç mezbaha ve et kombinası haricinde kesilen hayvanların eti kaçak ettir. Kaçak ete belediye zabıtası el koyar.
Kaçak kesimde hayvana ait iç organlar beraberinde ise, etler zabıtaca el konulmakla birlikte veteriner hekim muayenesi neticesine göre işleme tabi tutularak değerlendirilir. İç organları yoksa imha edilir.
Kesim Yerlerinin Kontrolu
Madde 104 – Mezbaha, et kombinası ve kesim yerleri, illerde Bakanlık il müdürlüğünde görevli veteriner hekimlerce, ilçelerde hükümet veteriner hekimince hijyenik şartlar bakımından kontrol edilir. (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının yetki ve sorumlulukları saklıdır.) Noksanlıklar bir tutanakla tesbit edilir ve giderilmesi için il veya ilçe müdürlüklerince ilgili kuruluşa bildirilir. Aynı halin tekerrüründe faaliyetleri mahallin mülki amirince durdurulur.
İKİNCİ KISIM
Özel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Sınırlarda Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri
Önemli Hastalıklarda Alınacak Tedbirler
Madde 105 – Yabancı ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan hayvanlarda;
a) Sığır vebası hastalığı tesbit olunduğunda, hastalığa yakalanmış sığır ve mandalar ile hastalıktan şüpheliler ve hastalık belirtisi göstermemekle beraber hasta hayvanlarla aynı nakil vasıtasında bulunan sığır ve mandalar tazminatsız olarak öldürülür ve yakılarak veya derin kireçli kuyulara gömülerek imha edilir.
Hastalarla temas eden koyun, keçi, kümes hayvanları ve domuzlar kapalı kara, hava veya deniz vasıtaları ile en yakın mezbahaya nakledilerek kestirilir. Etlerinin tüketimine izin verilir. Deriler dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır.
Sığır vebası hastalığına yakalanmış hayvanla temas eden deve ve tektırnaklı hayvanlar yıkanır ve dezenfekte edildikten sonra girişlerine izin verilir.
Deri, boynuz ve diğer hayvan maddeleri geldikleri yere gönderilir. Gönderilmesi mümkün olmayanlar imha edilir.
Hastalık tesbit edilen nakliye vasıtasındaki her nevi hayvan yemi imha olunur. Hastalık çıkan nakil vasıtalarının hükümet veteriner hekiminin nezaretinde temizlik ve dezenfeksiyonu yapıldıktan sonra boş olarak hududu geçmesine müsaade edilir.
b) At vebası hastalığı tesbit edildiğinde, hastalar, hastalıktan şüpheliler ve hastalarla temas eden tektırnaklı hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve yakılarak veya kireçli kuyulara gömülerek imha edilir. Hastalığa yakalanmış hayvanlarla temas eden diğer hayvanlar en yakın mezbahada kestirilir ve etlerinin tüketimine müsaade edilir. Derileri dezenfekte edilir ve serbest bırakılır.
Hastalık çıkan nakliye vasıtasında bulunan hayvan yemi ve maddeleri imha edilir. Hayvanlarla temas eden sahipleri ve bakıcıları ile nakil vasıtalarının temizlenip dezenfekte edildikten sonra yurda girmelerine izin verilir.
c) Mavidile yakalanmış koyunlar ile hastalıktan süpheliler ve hastalarla temas eden koyunlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli koyunlar yirmi gün karantinaya alınır.
Karantina sonunda hastalıksız sağlam koyunlar kesilir ve etlerinin tüketimine izin verilir. Derileri dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır. Nakliye vasıtası içinde bulunan hayvan yemi ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
d) Domuz vebası hastalığı tesbit edildiğinde hastalar, hastalıktan şüphe edilenler, hasta domuzla temas eden domuzlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Domuz naklinde kullanılan vasıtada bulunan yem ve hayvan maddeleri yakılarak imha olunur.
e) Tavuk vebası, salmonellosis ve newcastle tesbit olunduğunda hastalar, hastalıktan şüphe edilenler ve hastalarla bir arada bulunan kanatlılar öldürülür ve imha edilir. Sirayetten şüphe edilenler bulundukları yerde onbeş gün karantinaya alınır. Hastalıksız oldukları anlaşılan kanatlılar en yakın mezbahada kesilir. İç organları ve tüyleri yakılarak imha edilir, etlerin tüketimine ve satışına müsaade edilir. Hastalıklı tavuk kafesleri ağaçtan ve plastikten ise yakılır. Madeni kafesler önce alevden geçirilir ve daha sonra dezenfekte edilir. Nakil vasıtasında bulunan tavuk yem ve kanatlı artık ve maddeler yakılmak sureti ile imha edilir. Kanatlılara ait tahta, plastik yemlik ve suluklar yakılır. Madeni olanlar alevden geçirilip dezenfeksiyona tabi tutulur.
f) Şap hastalığına yakalanmış çift tırnaklı hayvanlar tazminatsız öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüphe edilenler masrafları sahibine ait olarak onbeş gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hastalar öldürülür ve imha edilir. Sağlamlar kapalı vasıtalarla nakledilerek en yakın mezbahada kesilir. Deri ve sakatatı imha edilir. Etlerin satışına izin verilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanlar kapalı vasıtalarla nakledilip en yakın mezbahada kestirilir, deri ve sakatatı imha edilir, etler serbest bırakılır. Nakliyede kullanılan vasıtalar temizlenir ve dezenfekte edilir. Nakliye vasıtasındaki hayvan yemleri, artıkları ile hayvan maddeleri yakılır.
Türkiye’de bulunmayan yabancı bir virus tipi şap hastalığı tespiti halinde, bütün hayvanlar, hayvan maddeleri ve artıkları tazminatsız olarak imha edilir. Nakliyede kullanılan vasıtalar temizlenir ve dezenfekte edilir.
g) Çiçek hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülur ve imha edilir. Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar masrafları sahibine ait olmak üzere altmış gün karantinaya alınır. Karantina sonunda hastalık tesbit edilen hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıksız hayvanlar masrafları sahibine ait olmak üzere kestirilir, etleri serbest bırakılır. Derileri dezenfekte edildikten sonra verilir.
Nakil vasıtaları temizlenip dezenfekte edilir. Vasıtadaki hayvan yemleri, artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
h) Kuduz hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüpheliler on gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda hastalar tazminatsız öldürülür ve imha edilir.
Kuduz hastalığına yakalanmış hayvan tarafından ısırılan hayvanlar da tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
Bulaşmadan şüpheli et yiyen hayvanlarla, tek tırnaklılar ve sığırlar altı ay; koyun, keçi, domuz ve kanatlı hayvanlar üç ay masrafları sahiplerine ait olmat üzere karantinaya alınır. Karantina sonucu hastalar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalık tesbit edilmeyen hayvanlar serbest bırakılır.
Hastalıklı hayvanların taşındığı nakil vasıtaları temizlenir ve dezenfekte edilir. Hayvan yemleri, yem artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir.
Kuduz vak’asının çıktığı yer ve mahaller ve hasta hayvanlarla temas edenler hakkında gerekli işlemin yapılması için en yakın sağlık merkezine veya sağlık müdürlüğüne derhal haber verilir.
i) Şarbon hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Kesimlerine müsaade edilmez. Hastalıktan şüphe edilenler beş gün müşahadeye alınır. Müşahade sonunda hasta oldukları tesbit edilenler tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanlar masrafları sahiplerine ait olmak üzere onbeş gün karantinaya alınır. Hasta hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıksız hayvanlar müşahade ve karantina sonunda serbest bırakılır.
Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar öldürüldükten sonra yakılarak imha edilir; yakılmasının mümkün olmadığı durumlarda iki metre derinliğindeki çukurlara-yüzülmeden-üzerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür.
Hasta hayvanların bulunduğu nakil vasıtaları temizlenir ve dezenfekte edilir. Hasta hayvanların temas ettiği hayvan yemi veya artıkları ve hayvan maddeleri yakılarak imha edilir. Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların müşahade ve karantina süresi sona ermeden kesilmesine ve etlerin tüketilmesine kesinlikle izin verilmez.
j) Yanıkara hastalığına yakalanmış hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Hastalıktan şüphe edilenler beş gün müşahadeye alınır. Hastalık tesbit edilenler tazminatsız öldürülür, sağlamlar serbest bırakılır.
k) Durin hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli aygır ve kısraklar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheli erkekler kastre edilir, dişiler sahibi hesabına bir yıl müddetle karantinaya alınır. Sahibi karantinaya rıza göstermez ise tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
İhbarı Mecburi Olmayan Hastalıklar
Madde 106 – Yabancı ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan hayvanlarda, haber verilmesi ve mücadelesi mecburi hastalıklar dışında mahiyeti itibarı ile salgın niteliğinde bir hastalık görüldüğünde Hayvan Sağlığı Danışma Kurulu’nun görüşlerine göre Bakanlıkça hazırlanacak talimat esasları uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Yurt İçinde Sağlık Zabıtası ve Karantina Tedbirleri
Sığır Vebası Hastalığı
Madde 107 – Sığır vebası hastalığı tesbit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler de o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır:
a) Sığır vebası çıkan yer karantinaya alınır, geçit yerlerine hastalık levhaları konur. Hastalıklı yerin pazarında sığır ve manda ile bunların maddelerinin satışı yasaklanır.
Hastalık ilin birkaç ilçesinde çıkmış ise, ilin bütün hayvan park, pazar ve panayırları kapatılır. Hayvan ve hayvan maddelerinin nakli durdurulur.
b) Sığır vebası hastalığının süratli bir şekilde yayılma gösterdiği durumlarda karantina bölgesindeki iskele, istasyon ve anayollarda sığır ve manda sevkiyatı yasaklanır.
c) Sığır vebası çıkan ilde hastalık tamamen sönünceye kadar il hayvan sağlık zabıtası komisyonu çalışmalarını sürdürür. Bakanlık il müdürü ve hayvan sağlığı şubesi müdürü hastalıklı mıntıkaları devamlı kontrol eder ve gelişmelerden Bakanlığa bilgi verir. Mülki makamlar hastalıkla mücadelede her türlü kolaylığı ve desteği sağlamak zorundadır.
d) Sığır vebası hastalığının bütün semptomlarını açıkça gösteren sığır ve mandalar tazminatlı olarak öldürülür ve iki metre derinliğindeki çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Mümkün olmadığı hallerde tamamen yakılarak imha edilir.
e) Sığır vebası hastalığından şüphe edilen hayvanlara derece tatbik edilir. Vücut ısısı 39, 8°C ve üzerinde bulunan karantina bölgesindeki hayvanlar da tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
f) Sığır vebası hastalığının bulaşmasından şüphe edilen sığır ve mandalar 21 gün müşahadeye alınır ve günaşırı derece tatbik edilir. Vücut harareti 39, 8°C üzerinde bulunanların hergün ısıları kontrol edilir. Vücut ısısı 39, 8°C altına düşmeyenler hasta kabul edilip öldürülür ve imha edilir. Müşahede sonuna kadar vücut ısılarında değişiklik göstermeyen hayvanlar hastalıksızdır. Aşı yapılarak serbest bırakılır.
g) Sığır vebası hastalığı çıktığında uygulanacak aşılama programı ve esasları Bakanlıkça tesbit edilir ve valiliklere derhal bildirilir.
h) Yurt içinde sığır vebası hastalığının çıkması sonucu karantinaya alınan yerlerden sığır, manda, koyun, keçi ve kanatlı hayvanlar ile saman, ot ve hayvan maddelerinin çıkarılması yasaktır. Koyun ve keçi derileri ile yıkanmış, dezenfekte edilmiş yün, tiftik ve keçi kılının çıkartılmasına izin verilir.
i) Karantina sahası içindeki tektırnaklı hayvanlar ile develerin dezenfeksiyon yapıldıktan sonra dışarı çıkarılmasına müsaade edilir. Karantinaya alınan yerde kanatlı hayvanların kümes veya kafeslerde bulundurulmaları, köpeklerin bağlı tutulmaları zorunludur.
j) Sığır vebası hastalığı çıkan yerlerdeki koyun ve keçi sürüleri, karantinada bulunan sığır ve mandalarla temas ettirilmez, ahırlarına sokulmaz. Hükümet veteriner hekimi koyun ve keçi sürülerini devamlı kontrol eder.
k) Yurt içinde kara ve su vasıtaları ile nakliyat yapılırken sığır ve mandalarda veba hastalığı çıktığında ilk varacakları iskele, istasyon veya yerlerde hastalar hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Diğerleri en yakın mezbahada kestirilir. Deri ve ayakları dezenfekte edilir. Etleri hakkında bu Yönetmelik ve Etlerin Teftiş Talimatına göre işlem yapılır. Bulaşmadan şüpheliler talep edildiğinde masrafları sahibine ait olarak 21 gün müşahadeye alınır. Müşahade müddeti sonunda hastalıksız olanlar aşılanarak serbest bırakılır.
l) Sığır vebası hastalığı pazar ve panayırlarda çıktığında, o yerde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanır. Pazar ve panayırdaki sığır ve mandalar karantinaya alınır. Hastalar ve hastalıktan şüpheliler hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Bulaşmadan şüpheliler 21 gün müşahadeye tutulur. Müşahade müddeti sonunda hastalıksız bulunanlar aşılanarak serbest bırakılır.
m) Sığır vebası hastalığının kombina, mezbaha ve kesim yerlerindeki sığırlarda çıkması durumunda, hastalar ve hastalıktan şüpheliler tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir. Diğer manda ve sığırlar kestirilir. Etleri hakkında bu Yönetmelik ve Etlerin Teftiş Talimatına göre işlem yapılır. Deri ve tırnakları dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır.
n) Hasta veya hastalıktan şüpheli hayvanlarla temas edenlerin ellerini, elbise ve ayakkabılarını dezenfekte etmeleri zorunludur. Hastalara ait eşya ve malzemeler, nakilde kullanılan vasıtalar dezenfekte edilmedikçe kullanılmaz. Hasta hayvanların bulundukları yerin zemini, duvarları, yemlikleri, bölmeleri, dezenfekte edildikten sonra kullanılır. Hastalıklı yerdeki hayvan yemleri karantina dışına çıkarılmadan tek tırnaklı hayvanlara yedirilebilir.
o) Sığır vebası hastalığı Türkiye’ye sınırı olan devletlerde veya başka ülkelerde çıktığında yurt içinde tesis edilecek tampon bölgeler ile koruyucu aşılama programı Bakanlıkça düzenlenir. Bakanlık il müdürlükleri sığır vebası koruyucu aşılama programını bütün imkanlarını ve personelini görevlendirerek öncelikle uygulamak zorundadır.
p) Sığır vebası hastalığı sebebi ile konulan karantina son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Şap Hastalığı
Madde 108 – Şap hastalığı çıktığında hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanır; “Yönetmeliğin Birinci Kısmının Dördüncü Bölümündeki” hastalık çıkışında alınacak genel tedbirleri ve hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirleri kararlaştırır.
a) Şap hastalığı çıkan yer ile su ve meraları müşterek olan köyler karantina altına alınır. Geçit noktalarına hastalığın adı yazılı levhalar asılır. Hastalık aynı zamanda birkaç köyde veya mahalde çıkmış ise hepsini içine alan genel bir kordon konur.
b) Şap hastalığının tipini tesbit için usulüne göre alınan hastalıklı numune derhal Şap Enstitüsüne gönderilir. Şap Enstitüsü hastalığın tipini belirler ve gerekli aşıyı il veya ilçe müdürlügüne gönderir. Hastalık mikrobunun durumu dikkate alınarak, hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar dışındakiler aşılanır.
c) Şap hastalığı çıkan yerdeki hayvan park, pazar ve panayırı kordon sahası içinde ise çift tırnaklı hayvanlara kapatılır. Hastalık yayılma özelliği gösteriyorsa il hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararıyla ildeki bütün hayvan pazar ve panayırları çift tırnaklı hayvanlara kapatıldığı gibi çift tırnaklı hayvanlarla yapılan sevkiyat ve nakliyat yasaklanır.
d) Hastalık bir köyde, mahalde veya ahırda çıktığında, buraların dışında bulunan yerlerdeki hayvanlara bulaşması mümkün değilse buralarda sınırlı karantina konur. Hastaların, hastalıktan ve bulaşmadan şüphelilerin hastalık tamamen sönünceye kadar dışarıyla teması önlenir.
e) Karantina altına alınan yerden çift tırnaklı hayvanlar ile ot saman gibi hayvan yemlerinin ve hayvan maddelerinden tırnak, boynuz ve derinin çıkarılması yasaktır. Sütün kaynatıldıktan sonra çıkarılmasına izin verilir.
f) Karantinaya alınan yerlerden transit olarak geçirilecek hayvanlar kapalı vasıtalarla nakledilirler. Hayvanlar karantina bölgesini geçinceye kadar su ve yem vermek için vasıtalardan indirilmez. İndirilenler derhal 15 gün karantinaya alınır.
g) Hastalar, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheliler sahibinin isteği halinde kapalı vasıta ile kesilmek için en yakın mezbahaya gönderilir. Et ve derileri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
h) Karantina bölgesindeki hastalıksız hayvanların kesilmek için kapalı vasıtalarla mezbahaya sevkine müsaade edilir. Ancak deri, boynuz ve tırnakları dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolları yapmakla yükümlüdür.
i) Şap hastalığının bulunduğu yerdeki tek tırnaklı hayvanların karantina bölgesi dışına çıkarılmasına tırnakları dezenfekte edildikten sonra müsaade edilir.
j) Şap hastalığını takiple görevlendirilen hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen sönünceye kadar hastalıklı bölgeyi devamlı kontrol eder. Hayvan sahiplerine hastalık hakkında bilgi verir. Hastaların tedavisi için mümkünse ilaç yardımı yapar; ilacı nasıl kullanacaklarını öğretir.
k) Şap hastalığı sebebi ile konulan karantina son hastanın iyileşmesinden veya ölümünden 15 gün sonra hükümet veteriner hekiminin kontrolunda yapılan dezenfeksiyonla kaldırılır.
l) (Değişik : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen mücadele bölgelerinde hastalığın varlığı ve tipi tesbit edilen hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür veya kestirilir. Hastalıktan ölen veya öldürülen hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Mümkün olmadığı hallerde tamamen yakılarak imha edilir.
m) (Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığı ile mücadele için alınacak diğer karar ve tedbirler ile Bakanlıkça her yıl tesbit ve ilan edilen mücadele bölgelerindeki uygulama esasları Bakanlıkça belirlenir.
Şarbon Hastalığı
Madde 109 – Bir yerde şarbon hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık bölgesine geldiğinde hastaları ayırır ve sağlam hayvanlardan ayrı bir yerde muhafaza altına alır. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu kurulur. Komisyon hükümet veteriner hekiminin hastalık raporuna göre hastalık çıkış kararı alır ve hastalığı ilan eder.
a) Mayvan sağlık zabıtası komisyonu kararına göre tesbit edilen hastalıklı bölgenin giriş ve çıkış yerlerine “şarbon hastalığı vardır” levhaları dikilir.
b) Şarbon hastalığından ölen hayvanlar mümkünse yakılarak imha edilir veya iki metre derinliğindeki çukurlara, üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek, derileri ile birlikte gömülür. Hastalıktan ölen hayvanlara ait maddelerin çevreyi bulaştırmaması için hükümet veteriner hekimi gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
c) Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların yem ve su kapları bulundukları yerden dışarı çıkarılamaz ve diğer hayvanlar için kullanılmaz. Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların bulunduğu yere çıplak ayakla girilmez. Hayvan bakıcılarının ellerinde ve açık yerlerinde yara bulunmamalıdır.
d) Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların kesilmesi ve etlerinin tüketilmesi yasaktır. Deri, kıl, yapağı, boynuz ve tırnaklarına el konulur ve imha edilir.
e) Hasta ve bulaşmadan şüpheli hayvanların sütü, yapağı ve kılları imha edilir.
f) Şarbon hastalığı yoldaki sürülerde ve hayvanlarda nakledilirken çıkmışsa hastalar ayrılır. Hastalıksız hayvanlar ayrı bir yerde karantinaya alınır. Beş gün içinde hastalıksız hayvanlardan yeni bir hasta tesbit edilmez ise sürünün yer değiştirmesine izin verilir.
g) Şarbon hastalığından ölen hayvanlara otopsi yapılmaz. Ancak marazi madde almak için kadavralar gömülecek çukurun içinde açılır. İşlem tamamlandıktan sonra derhal sönmemiş kireç dökülerek gömülür.
h) Şarbon hastalığının sönüşüne kadar karantina bölgesine aşısız tektırnaklı, sığır, koyun, keçi ve domuzların girmesi yasaklanır. Şarbon hastalığına karşı aşılanmış hayvanların girişine izin verilir.
i) Karantina bölgesinden mezbahaya sevk edilmek istenen büyük ve küçük baş hayvanlar hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Hastalıksız oldukları tesbit edilen hayvanlar derhal kesilmek üzere kapalı vasıtalarla en yakın mezbahaya gönderilir. Hükümet veteriner hekimi durumu mezbaha veteriner hekimine bildirir.
j) Şarbon hastalığı insanlara da bulaşabileceğinden, hükümet veteriner hekimi hastalık hakkında hayvan sahiplerine ve mahalli sağlık teşkilatına bilgi verir.
k) Şarbon hastalığı mikrobu ile bulaşık mera ve su kaynaklarına hayvanların girmesi yasaklanır. Bu yerlerde otlatılmasında ve sulanmasında zaruret olan hayvanlar şarbon hastalığına karşı aşılanır ve aşılamadan 15 gün sonra bulaşık bölgeye girmelerine müsaade edilir.
l) Şarbon mikrobu ile bulaştığından şüphe edilen hayvan yemleri laboratuvar sonuçlarına göre değerlendirilir. Müsbet çıkanlar imha edilir.
m) Şarbon hastalığı çıkan veya hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların muhafaza edildiği ahır ve ağıllara; buralardaki eşya ve malzemeler, hayvan yemleri ve maddeleri ile artıkları dezenfekte edildikten sonra hastalıksız hayvan konulmasına müsaade edilir.
n) Şarbon hastalığında konulan karantina son ölüm veya iyileşmeden 15 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Sığırlarda Tüberküloz
Madde 110 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, sığır tüberkülozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Koyun ve Keçilerde Çiçek
Madde 111 – Yurt içinde koyun ve keçilerde çiçek hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahalline gelince hasta hayvanları muayene eder ve hastalık raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararını alır ve hastalığı ilan eder.
a) Çiçek hastalığına yakalanmış koyun ve keçiler ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Hastalıktan şüpheliler müşahede altında tutulur. Hastalığın bulaşması tehlikesi olan bütün koyun ve keçilere çiçek aşısı uygulanır.
b) Çiçek hastalığından veya hastalık şüphesi altındaki hayvanlardan ölenler derileri ile birlikte yakılarak yahut derin çukurlara gömülmek suretiyle imha edilir.
c) Karantina bölgesine dışarıdan hayvan girmesine ve içeriden hayvan çıkarılmasına izin verilmez. Karantina kaldırılıncaya kadar buradaki hayvanlar, yün ve derileri, hayvan yemleri ve maddeleri ile sürü köpeklerinin dışarı çıkarılması yasaklanır.
d) Hastalıklı veya hastalıktan şüpheli hayvanlarda kullanılan her türlü alet ve malzeme dezenfekte edildikten sonra karantina bölgesi dışına çıkarılmasına müsaade edilir.
e) Karantinaya alınan yerlerdeki hastalıktan ve bulaşmadan şüpheliler ile iyileşmiş hayvanların kapalı vasıtalarla en yakın mezbahada kesilmelerine izin verilir. Bulaşmadan şüpheli hayvanların yün, deri, tırnak ve boynuzlarının dezenfekte edilmesi zorunludur.
f) Hastalık çıkan yerlerdeki koyun ve keçilerin 10 gün içinde kesilecekleri tesbit edilmişse bu hayvanlara aşı uygulanmaz.
g) Hastalıklı yerden izinsiz olarak çıkarılan sürüler bulunduğu yerde karantinaya alınır. Çıkaranlar hakkında kanuni işlem yapılmak üzere savcılığa müracaat edilir.
h) Çiçek hastalığına yakalanmış hayvanlarda iyileşenler 15 gün bekletildikten sonra dezenfekte edilerek hastalıksız hayvanların yanına gönderilir.
i) Koyun veya keçi çiçek hastalığına yakalanmış hayvanların bulundukları yerlere giren bakıcıların çıkışlarında gerekli dezenfeksiyonu yapmaları zorunludur.
j) Hastalık çıkan yerlerdeki hayvan yemlerinin buradaki hayvanlar tarafından tüketilmesine müsaade edilir.
k) Koyun veya keçi çiçek hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri son iyileşme veya ölümden 60 gün sonra kaldırılır.
Ruam Hastalığı
Madde 112 – Tektırnaklı hayvanlardaki burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız şişkinliği veya deride ağrısız şişkinlikler yahut sebepsiz zayıflayan, vücut harareti değişiklik gösteren, öksüren ve yapılan tedaviye cevap vermeyen, testisleri şişmiş ve iltihaplı hayvanlara talimatnamesindeki esaslara göre mallein tatbik edilir. Sonuç müsbet ise hükümet veteriner hekimi hastalık raporu düzenler. Toplanan hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Mallein uygulaması sonunda hasta oldukları anlaşılan tektırnaklı hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
b) Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar hakkında talimatnamesindeki hususlar uygulanır.
c) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların kesilmesine ve etlerinin tüketimine izin verilmez.
d) Ruam hastalığından ölen veya öldürülmesine karar verilen hastalar kapalı vasıtalarla gömülecekleri yahut yakılacakları yere sevkedilir. Nakil sırasında burun akıntılarının çevreye bulaşmaması için gerekli tedbirler alınır. Kadavralar üzerine sönmemiş kireç dökülerek derin çukurlara gömülür. Nakilden sonra vasıtaların dezenfekte edilmesi mecburidir.
e) Ruam hastalığı çıkan veya hasta hayvanların muhafaza edildiği ahıra dışarıdan hayvan sokulmasına izin verilmez; her türlü eşya alet ve malzeme ile hayvan yemlerinin çıkarılması yasaklanır, hasta hayvanlara ait gübreler yakılır.
f) Bakanlıkça hazırlanan program ve projelere göre hastalıksız oldukları tesbit edilen tektırnaklı hayvanlara hükümet veteriner hekimince bir belge verilir. Alım ve satım sırasında bunun gösterilmesi zorunludur. Taşımada çalıştırılan tektırnaklı hayvanların altı ayda bir hükümet veteriner hekimine muayene ettirilmesi mecburidir.
g) Bulaşmadan şüpheli olarak müşahedeye alınan hayvanların bulundukları yerden çıkarılmaları yasaktır. Çıkarılmaları halinde yeni götürdükleri yerdeki hastalığa yakalanabilecek hayvanlarla birlikte karantinaya alınır. Sahibi hakkında Kanunun cezai hükümleri uygulanır.
h) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler mümkünse eldiven geçirilerek veya kimyevi maddelerle dezenfekte edildikten sonra kullandırılır. Dezenfekte edilen ahırlara bir hafta sonra hayvan konulur.
i) Ruam hastalığı insan sağlığı için tehlikeli olduğundan hastaların bulundukları yerlere derilerinde yara olanların girmesine izin verilmez.
j) Yönetmelikte yer almayan hususlarda Ruam Savaş Yönetmeliği uygulanır.
k) Ruamda karantina hastalık çıkan ahır veya yerle sınırlıdır. Hastalar dışındaki hayvanlarda test sonucu menfi ise test 21 gün sonra tekrarlanır. İkinci test sonucu menfi olanlar hastalıksız kabul edilir ve karantina dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Durin Hastalığı
Madde 113 – Veteriner hekimce yapılan muayenede durin hastalığına yakalandığı anlaşılan veya hastalıktan şüphe edilen tektırnaklı hayvanlar derhal ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Hastalığı haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hükümet veteriner hekiminin raporunu inceleyerek hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta ve hastalıktan şüpheli tektırnaklı hayvan cinsi temastan alıkonur ve ayrı bir yerde muhafaza edilir. Hastaların bir yıl içerisinde cinsi temasta bulunduğu aygır veya kısraklar tesbit edilerek sahipleri yanında bir yıl müşahede altında bulundurulur. Müşahede müddeti sonunda hastalıksız olduklarına hükümet veteriner hekimince karar verilenler serbest bırakılır.
b) Durin hastalığı tedavi edilmeyecek derecede ilerlemiş aygır ve kısraklar hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile tazminatsız öldürülür ve imha edilir.
c) Durin hastalığı bir bölgenin birkaç yerindeki tektırnak hayvanlarda çıktığında bölgedeki bütün tektırnaklı hayvanların hükümet veteriner hekimince muayene edilmesi mecburidir.
d) Durin hastalığına yakalanmış aygırlar kastre edilir, kısrakların-tedavi edilmiş olsalar bile- damızlıkta kullanılması yasaklanır. Hastalığın yaygın olduğu yerlerde bir yaşındaki erkek ve iki yaşındaki dişi hayvanlar da muayene edilir.
e) Durin hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli hayvanlar iki haftada bir hükümet veteriner hekimince muayene edilir. Bunların bulundukları yerden ayrılmaları yasaklanır.
f) Hastalığın bulaşmasından şüphe edilen tektırnaklı hayvanlar bulundukları yerden çıkarılmaz ve yavru almak için çiftleşmede kullanılmaz. Bulaşmadan şüpheli hayvan sayısı fazla ise hastalık bölgesinde muayene istasyonu kurulur. Hayvan sahipleri hayvanlarını muayene istasyonuna getirmek zorundadır.
g) Hastalık çıkan yerdeki bulaşmadan şüpheli hayvanların başka yerlere götürülmelerinde zaruret varsa hükümet veteriner hekimince karar verilir ve gittikleri yerin il veya ilçe müdürlüğü haberdar edilir.
h) Hasta veya hastalıktan şüpheli tektırnaklı hayvan özel veya kamu kuruluşuna ait ise, idaresine bilgi verilir. İdare, hayvan sağlık zabıtası komisyonunun kararlarına uymakla yükümlüdür.
i) Durin hastalığında bir yıl süre ile müşahedeye alınan hayvanlardan, hasta ve hastalıktan şüpheli erkekler kastre edilip, kısraklar öldürüldükten sonra dezenfeksiyon yapılarak karantina tedbirleri kaldırılır.
Sığır Brusellozu
Madde 114 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, sığır brusellozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Koyun ve Keçi Brusellozu Hastalığı
Madde 115 – (Değişik: 2/3/2009-2009/14756 K.)
Bakanlık, koyun ve keçi brusellozu hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Tavuk Vebası Hastalığı
Madde 116 – (Değişik: 21/3/2008 – 2008/13436 K.)
Bakanlık, tavuk vebası hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi, yetiştiricilerin bilgilendirilmesi, salgın olduğunda virüslerin memelilere ve diğer türlere bulaşmasının önlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Tavuk vebası hastalığına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Newcastle (Yalancı Tavuk Vebası)Hastalığı(1)
Madde 117 – (Değişik: 12/1/2009-2009/14595 K.)
Bakanlık, yalancı tavuk vebası hastalığı ile ilgili olarak hazırlık, hastalıktan korunma, hastalıkla mücadele ile hastalığın erken tespiti ve izlenmesi için her türlü tedbiri alır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Kanatlı Tifosu (Tavuk Tifosu) ve Pullorum Hastalıkları
Madde 118 – (Değişik: 25/3/2003-2003/5407 K.)
Kanatlı Tifosu ve Pullorum hastalıklarında aşağıda belirtilen tedbirler uygulanır.
a) Kanatlı Tifosu (Tavuk Tifosu) Hastalığı;
1) Kanatlılarda tifo (Salmonella gallinarum) hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahallinde gerekli muayene ve incelemeleri yapar ve gerekli gördüğü tedbirleri alır.
2) Kanatlı tifosu hastalığından şüphe edilen sürülerden alınan ölü veya hasta hayvanlardan birkaç tanesi kesin teşhis için, usulüne uygun olarak laboratuvara gönderilir. Laboratuvara hasta ve ölü hayvan gönderilmesinin mümkün olmadığı durumlarda; hastalıklı kanatlılara ait iç organlar, uzun kemikler, gaita, kloakal swaplar, yumurta ve kan serumları laboratuvara gönderilir.
3) Laboratuvar raporuna istinaden veteriner hekim hastalık çıkış raporunu düzenler, derhal mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonunu toplar, komisyon hükümet veteriner hekiminin raporuna istinaden hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
4) Laboratuvar muayenesine göre bu hastalığın tespit edildiği kümeslerde, ölen kanatlılar gömülür veya yakılarak imha edilirler. Enfeksiyondan şüpheli genel durumu bozuk olan kanatlılar da imha edilirler.
5) Hastalığın tespit edildiği ticari kümeslerdeki yumurtacı veya broiler sürülerinde laboratuvar muayenesi 21 gün ara ile tekrarlanır. Son iki muayenenin menfi çıkması halinde sürü hastalıksız kabul edilir.
6) Bu hastalığın tespit edildiği kümeslerdeki sürüler damızlık olarak kullanılmaz.
7) Damızlık sürülerde söz konusu hastalığın tespit edilmesi durumunda, bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda Bakanlıkça çıkarılan yönetmelik ve talimatlar uygulanır.
8) Yurtdışından ithal edilen yumurtalar ve canlı kanatlı hayvanlar, yurda sokuldukları yerde bu hastalık bakımından laboratuvar muayenesine tabi tutulur.
9) Kanatlı tifosu sebebiyle alınan karantina tedbirleri, (5) numaralı alt bentteki şartlar yerine getirildikten sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
b) Pullorum Hastalığı;
1) Kanatlılarda pullorum (Salmonella pullorum) hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık mahallinde gerekli muayene ve incelemeleri yapar ve gerekli gördüğü tedbirleri alır.
––––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “Newcastle Hastalığı” iken, 5/12/2003 tarihli ve 2003/6562 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
2) Pullorum hastalığından şüpheli sürülerden alınan ölü veya hasta hayvanlardan birkaç tanesi kesin teşhis için, usulüne uygun olarak laboratuvara gönderilir. Laboratuvara hasta ve ölü hayvan gönderilmesinin mümkün olmadığı durumlarda; hastalıklı kanatlılara ait iç organlar, uzun kemikler, gaita, kloakal swaplar, yumurta ve kan serumları laboratuvara gönderilir.
3) Laboratuvar raporuna istinaden veteriner hekim hastalık çıkış raporunu düzenler, derhal mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonunu toplar, komisyon hükümet veteriner hekiminin raporuna istinaden hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
4) Laboratuvar muayenesine göre bu hastalığın tespit edildiği kümeslerde ölen kanatlılar gömülürler veya yakılarak imha edilirler. Enfeksiyondan şüpheli genel durumu bozuk olan kanatlılar da imha edilirler.
5) Hastalığın tespit edildiği ticari kümeslerdeki yumurtacı veya broiler sürülerinde laboratuvar muayenesi 21 gün ara ile tekrarlanır. Son iki muayenenin menfi çıkması halinde sürü hastalıksız kabul edilir.
6) Bu hastalığın tespit edildiği kümeslerdeki sürüler damızlık olarak kullanılmaz.
7) Damızlık sürülerde söz konusu hastalığın tespit edilmesi durumunda, bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda Bakanlıkça çıkarılan yönetmelik ve talimatlar uygulanır.
8) Yurtdışından ithal edilen yumurtalar ve canlı kanatlı hayvanlar, yurda sokuldukları yerde bu hastalık bakımından laboratuvar muayenesine tabi tutulur.
9) Pullorum hastalığı sebebiyle alınan karantina tedbirleri, (5) numaralı alt bentteki şartlar yerine getirildikten sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Kuduz Hastalığı
Madde 119 – Kuduz hastalığı çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi derhal hastanın bulunduğu yere gider ve hastalık çıkış raporu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararını alır ve ilan eder.
a) Kuduz hastalığına yakalanmış ve kuduz hayvan tarafından ısırılan hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Ancak, kuduz hayvan tarafından ısırılan hayvanların sahipleri öldürülmelerine rıza göstermez ise, en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınmak şartıyla, hayvan nev’ilerine göre bu Yönetmelikte belirtilen karantina süresince masrafları hayvan sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolu yapmakla yükümlüdür.
b) Kuduz hastalığına yakalanmış hayvan, insanları da ısırmış ise hükümet veteriner hekimi durumdan mahalli sağlık teşkilatını haberdar etmekle yükümlüdür. Isırma olayı mevcut olmasa bile il veya ilçe müdürlüklerinin hayvanlarda kuduz hastalığının çıktığını sağlık teşkilatına bildirmesi zorunludur.
c) Kuduz hastalığı çıkan yerdeki sahipsiz ve başıboş köpekler köylerde muhtar ve ihtiyar heyetince, kasaba ve şehirlerde belediye zabıtasınca tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir.
d) Kuduz hastalığının bulaşmasından şüphe edilen hayvanlar da tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Sahipleri öldürülmelerine rıza göstermez ise en geç 5 gün içinde kuduz aşısı ile tedavi altına alınarak et yiyenler, tektırnaklılar ve sığırlar altı ay; koyun, keçi, domuz ve kanatlılar üç ay masrafları sahibine ait olmak üzere karantinaya alınır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolu yapmakla yükümlüdür.
e) Kuduz hastalığından şüphe edilen hayvanlar şehir ve kasabalarda belediyeler, köylerde muhtarlıklar tarafından yaptırılan kapalı yerlerde 10 gün müddetle müşahedeye alınır. Müşahede sonunda kuduz hastalığının belirtisini göstermeyen hayvanlar hastalıksız sayılır. Müşahede masrafları sahibine aittir.
f) Kuduz hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli bir köpek müşahede yerinden kaçar ve bulunamaz ise o mıntıkanın on kilometrelik çevresindeki sahipsiz ve başıboş köpekler öldürülür ve imha edilir. Sahipli köpekler zincire bağlanır. Çoban köpekleri sürülerin bulunduğu yerde serbest bırakılır.
g) Sahipli kedi ve köpeklerin kuduz hastalığına karşı aşılanması mecburidir. Şehirlerde belediyelerce, köylerde muhtarlıklarca sahipli köpek ve kedilerin kaydı tutulur. Bu kayıtlar hükümet veteriner hekimince denetlenir. Köpekler üç aylık kediler altı aylık olduklarında ilk defa aşılanırlar. Her yıl aşı tekrarlanır. Aşılanan hayvanlar için aşı belgesi düzenlenir. Belgesizler öldürülür ve imha edilir.
h) (Değişik: 10/12/2007-2007/12984 K.) Kuduz hastalığından veya bulaşmadan şüphe edilen hayvanların bulundukları yerin dışına çıkarılmasına izin verilmez. Bu hayvanların kesilmesi ve etlerinin tüketilmesi yasaktır, sütleri imha edilir. Kuduz hastalığı çıkan işletme dışındaki hayvanlardan elde edilen sütler, pastörizasyon veya sterilizasyon işlemlerinden birine tabi tutularak pastörize süt veya sterilize süt olarak tüketime sunulur.
i) Belediyeler ve köy muhtarlıkları kuduz hastalığından veya bulaşmadan şüpheli hayvanların müşahedeye alınabilecekleri yeri temin etmek zorundadır.
j) Kuduz hastalığına yakalanmış veya hastalıktan şüpheli hayvanların kadavraları, derileri ile birlikte imha edilir.
k) Kuduz hastalığının kesin teşhisi için, hastalığa el koyan veterinerlikçe ölen veya öldürülen hayvanın başı bolca tuzlanıp, plastik torbaya sardırılır. Teneke kutu içerisinde veya tahta kutuda laboratuvara gönderilir. Ambalaj üzerine kuduz kelimesinin belli olacak şekilde yazılması zorunludur.
l) Kuduz veya kuduz hastalığından şüphe edilen hayvan tarafından ısırılan hayvanlara beş gün içinde küratif aşı, tarifnamesine göre yapılır.
m) Kuduz hastalığı sebebi ile konulan karantina tedbirleri hastalığa yakalanan hayvan; et yiyen, tektırnaklı ve sığır ise altı ay sonra; koyun, keçi, domuz ve kanatlılarda üç ay sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
n) Kuduz hastalığı ile mücadele ilgili bakanlıklarla yapılacak müşterek çalışma esasları düzenlenecek protokollerle belirlenir.
At Vebası Hastalığı
Madde 120 – At vebası hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelir ve hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hükümet veteriner hekiminin raporunu inceler ve hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta tektırnaklı hayvanlar ayrılır ve tazminatlı olarak öldürülür ve derileri ile birlikte imha edilir.
b) Hastalık çıkan yerin giriş ve çıkış noktalarına at vebası hastalığı levhası dikilir.
c) Karantina bölgesine tektırnaklı hayvanların girmesine izin verilmez; hastalık çıkan yerdeki tektırnaklı hayvanların ahırları sineklere karşı ilaçlanır.
d) Hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar ayrı bir yerde muhafaza altında bulundurulur. Vücut hararetleri devamlı kontrol edilir. Vücut harareti yükselen ve vücutta ödem teşekkül eden, ağız ve burun akıntısı bulunan hayvanlar derhal tazminatlı olarak öldürülür ve imha edilir.
e) Hastalığın bulaşmasını önlemek için hastalık çıkan yerdeki ve civarındaki tektırnaklı sağlam hayvanlar at vebası aşısı ile aşılanır. Yurt içinde yapılacak koruyucu aşılamalar Bakanlıkça verilecek programa göre uygulanır.
f) At vebası hastalığından ölen veya öldürülen hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara gömülür veyahut yakılarak imha edilir.
g) At vebası hastalığı sokucu sinekler vasıtası ile bulaştığından, hastalık çıkan yerlerdeki tektırnaklı hayvanların ahır ve pencereleri sinek geçirmeyen tellerle kapatılır ve hastalık süresince hayvanlar dışarı çıkarılmaz.
h) At vebası hastalığını bulaştıran sokucu sinekle su birikintileri ve bataklıkların bulunduğu yerlerde yaşadıklarından buralara tektırnaklı hayvan sokulmaz, mümkünse buraları ilaçlanır.
i) Yurdumuza sınır olan devletlerde veya başka ülkelerde at vebası hastalığı çıktığında tesis edilecek tampon bölgeler ve aşı uygulamaları Bakanlıkça belirlenir.
j) At vebası hastalığında konulan karantina tedbirleri son ölüm veya öldürülmeden 60 gün sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
Mavidil Hastalığı
Madde 121 – Koyunlarda mavidil hastalığının çıktığını haber alan hükümet veteriner hekimi hastalık çıkan yere gelir ve hastalık çıkış raporunu düzenler. Hayvan sağlık zabıtası komisyonu hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hasta ve hastalıktan şüpheli koyunlar ayrılır. Bulaşmadan şüpheliler ayrı bir yerde muhafaza altına alınır.
b) Mavidil hastalığının virüsünü sinekler taşıdığından hayvan ve hayvan barınakları ilaçlanır.
c) Hastalığın sağlamlara bulaşmasını önlemek için mümkünse koyun sürüleri alçak ova ve bataklık yerlerden yüksek yerlere götürülür. Hastalıksız hayvanlara aşı uygulanır.
d) Hayvanlar öğleden sonra ve geceleri kapalı yerlerde muhafaza edilir.
e) Karantina bölgesine dışarıdan koyun keçi ve sığır sokulması ve çıkarılması yasaktır. Aşılanmış koyunların bölgeye girmesine müsaade edilir.
f) Mavidil hastalığı çıkan veya çıkma ihtimali olan bölgelerdeki koyunlara Bakanlıkça düzenlenen programa göre koruyucu aşı uygulanır.
g) Mavidil hastalığında konulan karantina tedbirleri son iyileşme ve ölümden kırk gün sonra kaldırılır.
Koyun ve Keçi Vebası (PPR)(1)
Madde 122 – (Değişik : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Koyun ve keçi vebası hastalığı tespit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır.
a) Koyun ve keçi vebası çıkan yer karantinaya alınır ve geçit yerlerine hastalık levhaları konur. Hastalıklı yerin pazarında küçükbaş hayvanların satışı yasaklanır.
——————————
(1) Bu madde başlığı “Uyuz Hastalığı” iken, 5/8/1999 tarih ve 99/13213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
b) Hastalığın bulaşmasından şüphe duyulan hayvanlar dışında olan ve enfeksiyona açık çayır, mera, su ve yol ortaklığı bulunan küçükbaş hayvanlara attanue homolog PPR aşısı veya attanue sığır vebası aşısı tatbik edilir.
c) Koyun ve keçi vebası hastalığının süratli bir şekilde yayılma gösterdiği durumlarda karantina bölgesindeki iskele, istasyon ve anayollarda küçükbaş hayvan sevkiyatı yasaklanır.
d) Koyun ve keçi vebasından öldükleri kesin olması sebebiyle otopsi yapılmayan hayvanlarla, hastalık şüphesiyle otopsi yapılan hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara üzerine sönmemiş kireç dökülerek veya yakılarak gömülür.
e) Koyun ve keçi vebası hastalığı çıktığında uygulanacak aşılama programı ve esasları Bakanlıkça tespit edilir ve valiliklere bildirilir.
f) Koyun ve keçi vebası hastalığının çıkması sonucu karantiyana alınan yerlerden koyun, keçi, sığır, manda ve kanatlı hayvanlar ile saman, ot ve hayvansal maddelerin çıkartılması yasaktır. Deve ve tektırnaklı hayvanlar ile sığır derilerinin dezenfekte edildikten sonra dışarı çıkartılmasına izin verilir.
g) Nakliyat esnasında koyun ve keçilerde veba hastalığı saptandığında ilk varılacak iskele, istasyon ve diğer yerlerde hastalar, hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararı ile 21 gün süreyle karantinaya alınır. Karantina altına alınan yerlerdeki sürülerin bakım ve iaşe masrafları sahipleri tarafından karşılanır.
h) Hasta veya hastalıktan şüpheli hayvanlarla temas edenlerin ellerini, elbise ve ayakkabılarını dezenfekte etmeleri zorunludur. Hasta hayvanlara ait eşya ve malzemeler, nakilde kullanılan vasıtalar dezenfekte edilmedikçe kullanılmaz. Hasta hayvanların bulundukları yerin zemini, duvarları, yemlikleri, bölmeleri dezenfekte edildikten sonra kullanılır. Hastalıklı yerdeki yemler tektırnaklı hayvanlara yedirilebilir.
i) Koyun ve keçi vebası hastalığı Türkiye’ye sınırı olan devletlerde veya başka ülkelerde çıktığında yurt içinde belirlenecek tampon bölgeler ile koruyucu aşılama programı Bakanlıkça düzenlenir. Bakanlık il müdürlükleri koyun ve keçi vebası aşılama programını bütün imkanlarını ve personelini görevlendirerek öncelikle uygulamak zorundadır.
j) Koyun ve keçi vebası hastalığı sebebi ile konulan karantina, son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.
a) Hastalık ihbarını alan hükümet veteriner hekimi derhal hastalık mahalline gider, hastalık mahallinde gerekli muayeneleri yapar. Scrapiden ölen ve/veya hasta hayvanlardan biri veya birkaçı usulüne uygun olarak teşhis için laboratuvara gönderilir. Laboratuvar sonuçları alınıncaya kadar sürü veya işletme geçici kordon altına alınır.
b) Geçici kordon altındaki hayvanlar gebe ise veteriner hekim tarafından belirlenen bir yerde doğum esnasında ve sonraki 72 saat süresince diğer tüm hayvanlardan izole edilir. Plasenta, plasental mebran parçaları ve doğum sıvıları ile bulaşıcı altlık uygun şartlarda gömülerek yada yakılarak imha edilir. Doğum yapılan yer, hayvanın arka kısımları ve ayakları veteriner hekim kontrolünde uygun dezenfektanlarla dezenfekte edildikten sonra hayvan sürüye katılır.
c) Laboratuvar muayenesi sonucu scrapie şüphesi ortadan kalkarsa, şüpheli hayvanlara konan geçici kordon kaldırılır.
d) Laboratuvar raporuna bağlı olarak koyun ve keçilerde scrapie, hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
e) Hastalıklı sürüde tüm koyun ve keçiler, kontamine yemler, tahtadan yapılmış tüm materyaller veya bulaşma araçları, embriyo ve yumurtaları uygun şekilde imha edilir. Uygun dezenfektanlarla gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra işletmedeki kordon kaldırılır.
f) Hasta hayvana ait orijin işletme ve/veya risk altındaki hayvanları belirlemek üzere araştırma yapılır. Risk altındaki sürülerde hastalığın belirlenmesi durumunda (e) bendi uyarınca işlem yapılır.
g) Bakanlık hastalıkla ilgili gerekli gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Sığırların Süngerimsi Beyin Hastalığı (BSE)
Madde 124 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak sığırlarda BSE hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a)Bir işletmede, BSE’li ve BSE’den şüpheli hayvanlar tespit edildiğinde itlaf edilir ve yakılarak gömülür.
b) BSE tanısı konan hayvanlarda geçmişte ortak yem tüketen hayvanların pedigri kayıtlarına “BSE Bulaşmış Olabilir” şeklinde bir ifade işlenir ve BSE tablosu açısından bu hayvanlar yaşamları boyunca izlenir.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Atların Enfeksiyöz Anemisi
Madde 125 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak atların enfeksiyöz anemisi hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hastalıktan şüpheli atlardan usulüne uygun olarak alınan kan serumu ilgili laboratuvara gönderilir.
b) Enfekte veya hastalıktan şüpheli olarak edilen hayvanlar itlaf edilir ve derin çukurlara üzerlerine kireç dökülerek veya yakılarak gömülür. Bulaşmadan şüpheli olarak kabul edilen hayvanlar, sağlıklı hayvanlardan en az 200 metre mesafe uzaklıkta sinek invazyonuna karşı korunmalı mekanlarda barındırılır.
c) Enfeksiyon, sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
d) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler dezenfekte edildikten sonra kullandırılır.
e) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
f) Seropozitif hayvanlar işletmeden çıkarıldıktan 3 ay sonra bulaşmadan şüpheli hayvanlar serolojik muayeneye tabi tutulur, eğer muayene sonuçları negatif ise dezenfeksiyon yapılarak atların enfeksiyöz anemisi hastalığı sebebi ile konulan karantina kaldırılır.
Vesiküler Stomatitis
Madde 126 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak vesiküler stomatitis hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder
a) Enfeksiyonun farklı türlerde görülebilmesi nedeniyle, türler arası bulaşmayı önleyecek tarzda karantina tedbirleri alınır.
b) Enfeksiyon, sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
d) Karantina, son ölüm veya iyileşmeden 30 gün sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Equine Encephalomyelitis
Madde 127 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak equine Encephalomyelitis hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Enfekte veya hastalıktan şüpheli olduğu tespit edilen hayvanlar itlaf edilir ve derin çukurlara üzerlerine kireç dökülerek veya yakılarak gömülür. Bulaşmadan şüpheli olarak kabul edilen hayvanlar, sağlıklı hayvanlardan en az 200 metre mesafe uzaklıkta sinek invazyonuna karşı korunmalı mekanlarda barındırılır.
b) Hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların bulundukları yerdeki yemlikler, zemin ve duvarlar ile alet, eşya ve malzemeler dezenfekte edildikten sonra kullandırılır.
c) Karantina uygulamaları sırasında, hastalığın zoonotik özelliği sebebiyle temas halindeki insanlar bu konuda uyarılır.
d) Hastalığa, koyun ve deneysel enfeksiyonlarda keçiler de duyarlı olduğundan karantina ve kontrol tedbirleri bu türler içinde uygulanır.
e) Enfeksiyon sokucu sinekler tarafından nakledilmesi sebebiyle sineklere karşı ilaçlamalar yapılır.
f) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
g) Karantina son ölüm veya itlaftan 6 ay sonra gerekli dezenfeksiyon yapıldıktan sonra kaldırılır.
Kedilerin Süngerimsi Beyin Hastalığı (FSE)
Madde 128 – (Değişik:2/5/2003-2003/5575 K.)
Kedilerin Süngerimsi Beyin Hastalığında (FSE) aşağıda belirtilen tedbirler uygulanır.
a) Hastalıktan şüpheli kediler, mülki makamlara veya Bakanlık il ve ilçe müdürlüğüne bildirilir.
b) Hastalık ihbarını alan hükümet veteriner hekimi derhal hastalık mahalline gider, hastalık mahallinde gerekli muayeneleri yapar, klinik muayeneler sonucu hastalığın FSE olabileceği düşünülürse şüpheli kedi teşhis için laboratuvara gönderilir.
c) Laboratuvar raporuna bağlı olarak FSE hastalığı tespit edildiğinde, hükümet veteriner hekimi mahallinde gerekli klinik ve epidemiolojik muayeneleri yapar. Hayvanın ırkı, cinsiyeti ve yaşı, yapılan aşılamalar, gıda zinciri ve daha önce ortaya çıkan sinirsel hastalıklar araştırılır.
d) Bakanlık, hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
Arıların Amerikan Yavru Çürüklüğü
Madde 129 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak arıların amerikan yavru çürüklüğü hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Hastalık çıkan yerde yarıçapı 6 kilometre olan bir saha kordon altına alınır.Bulaşmaya vasıta olabilecek her türlü alet,malzeme ve ekipmanlar dezenfekte edilir.Kordon altındaki bölgede hastalık görülmeyen işletmelerde Hükümet veteriner hekimi kontrolünde gerekli tedbirler alındıktan sonra koloni hareketine izin verilir.
b) Hastalığa yeni yakalanmış koloniler kalıntı bırakmayan spesifik antibiyotiklerle tedavi edilir.Hastalık,ileri safhalarda ilaçlarla tedavi edilemeyeceğinden,ısıya dayanıksız malzemeler ve kovanın tamamı arılıktan uzak bir yerde kazılan bir çukurda yakılarak imha edilir. Isıya dayanıklı kovanın gövde, kapak ve dip tahtası ile işletmede kullanılan her türlü malzeme etkili dezenfektan maddelerle dezenfekte edilip, yüzeyler iyice kazındıktan sonra pürmüzle yakılarak kullanılmasına izin verilir.
c) Bal mumları, 120°C de 10-15 dakika süreyle sterilize edildikten sonra petek üreticileri tarafından piyasaya sürülür.
d) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
e) Kordon bölgesindeki kovanlarda arıların amerikan yavru çürüklüğü hastalığı belirtilerinin kaybolmasından 2 ay sonra dezenfeksiyon yapılarak kordon kaldırılır.
Varroa
Madde 130 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Arolarda varroa hastalığı klinik olarak tespit edildiğinde hastalığı söndürmek için genel tedbirlere ilave olarak hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirler de o yerin hayvan sağlık zabıtası komisyonunca kararlaştırılır.
a) Yarıçapı 6 kilometre olan bir saha kordon altına alınır.
b) Varroa hastalığı görülen bölgelerde ilkbahar ve sonbaharda olmak üzere yılda iki kez bölgesel mücadele programı hazırlanarak kullanılacak ilaçlar ve uygulama tarihi tüm arıcılara imza karşılığı duyurulur. Bölgesel mücadele yönetimli çiftçi mücadelesi şeklinde topyekün olarak yapılır.
Mücadeleye katılmayan veya zamanında katılmayan üreticiler hakkında 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 51 inci maddesine göre işlem yapılır.
c) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
d) Kordon bölgesindeki kovanlarda varroa hastalığının klinik olarak ortadan kalkmasından 21 gün sonra gerekli önlemler alınarak kordonkaldırılır.
Balıkların Enfeksiyöz Hematopoietik Nekrozisi
Madde 131 – (Ek : 5/8/1999 – 99/13213 K.)
Laboratuvar raporuna bağlı olarak balıkların enfeksiyöz hematopoietik nekrozisi hastalığı tespit edildiğinde hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanarak hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.
a) Yenilebilecek büyüklükte olan balıklar tüketime sunulur. Diğer balıklar ve yumurtalar yakılarak imha edilir. İşletmedeki bütün alet ve ekipmanlar dezenfekte edilir.
b) Çiftliğe su girişi kesilir, havuzlar kurutularak fiziksel ve kimyasal dezenfeksiyon uygulanır.
c) Aynı su kaynağı üzerinde bulunan diğer çiftliklerde, su giriş yerinde dezenfekte edilir.
d) Balık kuluçkahaneleri bu hastalık yönünden yılda iki kez ve gerektiğinde süreye bakılmaksızın kontrol edilir. Kontroller için laboratuvara anaç balık, yumurta yavru balık ve işletmeye giren su örnekleri gönderilir. Hastalıktan ari işletmeler sertifikalandırılır.
e) Bakanlık hastalıkla ilgili gerek gördüğü her türlü mücadele esaslarını tespit ederek valiliklere bildirir.
f) Karantina, yetiştiricilik yapılan işletmelerde tüm balıklar elde çıkartıldıktan 21 gün sonra, kuluçkahanelerde ise işletme en az üç ay süreyle üretime kapatıldıktan sonra kaldırılır.
Kordon Müddeti
Madde 132 – Hastalığın nevine ve özelliğine göre hayvan sağlık zabıtası komisyonunca tesbit edilen karantina müddeti tamamlanmadan kordon kaldırılmaz. Hayvan sağlık zabıtası komisyonunca alınan karar ve tedbirlere uyulması mecburidir. (1)
Hastalık Bölgesine Giriş ve Çıkış
Madde 133 – Hayvan Sağlık ve Zabıtası Kanununun 4 üncü maddesine göre tesbit edilen ihbarı ve mücadelesi mecburi hastalığın çıktığı yerlerde hastalığın nevine ve özelliğine göre hasta, hastalık ve bulaşmadan şüpheli hayvanlar hakkında kanunda yazılı işlemler yapılmakla beraber Yönetmeliğin hükümleri ve hayvan sağlık zabıtası komisyonlarınca alınan karar ve tedbirler noksansız uygulanır. Hastalıklı yerlere hastalığa hassas ve hastalığı taşıyacak hayvanların sokulmasına kesinlikle müsaade edilmez,. Hastalık bölgesine girmesine izin verilen bakıcı ve diğer görevlilerin hastalık çıkışlarında getirilen tedbirlere uymaları zorunludur.
——————————
(1) Bu Yönetmeliğe, 5/8/1999 tarih ve 99/13213 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 122 nci maddeden sonra 123 ila 131 inci maddeler eklenmiş ve 131 inci maddeden sonra gelen önceki madde numaraları aynı yönetmelikle 132 nci maddeden başlayarak teselsül ettirilmiştir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Müşterek Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Tazminat
Tazminat Verilecek Hastalıklar
Madde 134 – Şap, sığır vebası, ruam, at vebası, sığır tüberkülozu ve sığır brusellozu hastalıklarından dolayı kestirilen veya öldürülen hayvanların sahiplerine Bakanlık bütçesinden aşağıda belirtilen esaslara göre tazminat verilir:(1)
a) Ruam hastalığının açık belirtileri olan burun akıntısı, burunda ülser, çene altı lenf yumrularının ağrısız çene kemiğine yapışık büyümesi ve derisinde ülser ve ödemler bulunan tektırnaklı hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin yarısı,
b) Mallein testi uygulanması sonucunda veya bakteriyolojik ve serolojik muayenede ruam hastalığına yakalandıkları tesbit edilen tektırnaklı hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
c) Tüberküloz hastalığının açık belirtilerini gösteren sığırların takdir edilecek kıymetlerinin yarısı,
d) Tüberküloz testi uygulanması sonunda tüberküloz hastalığına yakalandıkları tesbit edilen sığırların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
e) Serolojik veya bakteriyolojik muayene sonucunda sığır bruselloz hastalığına yakalandıkları tesbit edilen sığırların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
f) Sığır vebası ve at vebası hastalıklarına yakalandıkları hükümet veteriner hekimince tesbit edilen sığır ve atların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı,
g) (Ek : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığında, Bakanlıkça her yıl tesbit ve ilan edilen mücadele bölgelerinde hastalığın açık belirtisini gösteren ve laboratuvarlarca hastalığın varlığı ve tipi tespit edildikten sonra öldürülen veya kestirilen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, hastalığın açık belirtisini göstermeyen ancak laboratuvarda hastalığın varlığı tesbit edildikten sonra kestirilen hayvanların ise takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü,
h) İhbarı zorunlu olan hastalıklardan birine karşı koruma maksadı ile hükümet veteriner hekimi veya hükümet veteriner hekiminin sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyeni tarafından yapılan aşı, serum ve ilaç uygulamaları yüzünden öldükleri mutlak surette otopsi ve laboratuvar muayeneleri ile tesbit edilen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, (2)
ödenir.
Sığır tüberkülozu ve brusellozunda kestirilen hayvanların sarf ve tüketimi mümkün olan et, deri ve diğer kısımlarının rayiç bedel üzerinden kıymeti takdir edilerek sahibine bırakılır ve bedeli hak ettiği tazminattan düşürülür.
Tazminat; hasta, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheli hayvanların hükümet veteriner hekimince hayatta iken muayenesi veya test uygulaması yahut laboratuvar muayenesi sonucu düzenlenecek rapora ve hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararına göre kıymet takdir komisyonunca belirlenir.
——————————
(1) Bu maddenin birinci fıkrasının ilk cümlesinin başına, 5/6/1995 tarihli ve 95/6966 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla “Şap” sözcüğü eklenmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Ana Yönetmelikte (g) bendi olan bu bent, 5/6/1995 tarih ve 95/6966 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla (h) bendi olarak değiştirilmiştir.
Tazminat Verilmeyen Haller
Madde 135 – Resmi kuruluşlarla belediyelere ait ve tazminatlı bir hastalığa yakalandıkları anlaşılan veya test uygulaması yahut laboratuvar muayenesi sonucunda hastalıklı oldukları tesbit edilen hayvanlar için tazminat ödenmez.
Tazminatlı hastalığa yakalanan ve sahipleri tarafından hastalığı haber verilmemiş hayvanlar veya hastalıklı oldukları bilinerek satın alınmış olanlar ile menşe şehadetnamesi veya veteriner sağlık raporu olmadan sevk olunan yahut hükümet veteriner hekimine muayene ettirilmeden ölen hayvanlar için tazminat verilmez. (Ek cümle : 5/6/1995 – 95/6966 K.) Şap hastalığında, Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen diğer mücadele bölgelerinde, 108 inci maddede belirtilen hükme göre çıkarılacak olan Bakanlık talimatında yer alan usul ve esaslara uymayanlara tazminat ödenmez.
İhbarı zorunlu hastalıklardan birisinin çıktığı hayvan sağlık zabıtası komisyonunun hastalık çıkış kararında belirtildiği ve aşılama veya ilaçlama yahut test uygulanmasına karar verildiği halde, hastalıklarda bunları uygulatmayan hayvan sahiplerine de tazminat ödenmez.
İhbarı zorunlu hastalıklardan birine karşı yapılan aşı, serum, ilaç uygulamalarından mütevellit verim kayıpları için tazminat ödenmez.
Kıymet Takdiri
Madde 136 – Tazminat ödenmesi gereken hallerde hayvanların kıymetini takdir etmek için üç kişilik kıymet takdiri komisyonu kurulur. Komisyon hayvan sağlık zabıtası komisyonu başkanlığınca görevlendirilen bir üye, hayvan sahibinin göstereceği bilirkişi ve hükümet veteriner hekiminin iştiraki ile teşekkül eder. 3285 sayılı Kanuna göre öldürülmesi veya kestirilmesi gereken hayvanların kıymet takdiri mahalli rayice göre komisyonca yapılır.
Talimatlar
Madde 137 – 8/5/1986 tarihli ve 3285 sayılı Kanunun ve bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili diğer hususlar Bakanlık talimatıyla tespit edilir.
Yürürlük
Madde 138 – Bu Yönetmelik hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 139 – Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
2684-1/2685 22/2/1989 TARİH VE 89/13838 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN YÖNETMELİĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN YÖNETMELİKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
Resmi Gazete Tarihi: 04.09.2000 Resmi Gazete Sayısı: 24160
ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUARLARININ KURULUŞ VE FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİBÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1— Bu Yönetmeliğin amacı; gıda maddeleri ile gıdaların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin, yarımamül ve mamül gıda maddelerinin, gıda katkı maddelerinin, gıda ile temasta bulunan materyal ve ambalaj maddelerinin hijyen ve kalite kontrolleri ile yapısı itibariyle gıdanın bileşiminde bulunmaması gereken maddeleri tespit etmek üzere, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulacak özel gıda kontrol laboratuvarlarının uymakla zorunlu olacakları kuruluş ve faaliyet izinleri ile çalışma ve denetim esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2— Bu Yönetmelik; özel gıda kontrol laboratuvarlarının kuruluş ve faaliyet izinleri, çalışma ve denetim esaslarıile ilgili usul ve esasları kapsar.
Dayanak
Madde 3— Bu Yönetmelik; 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4— Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bölüm Sorumlusu: Laboratuvar bölümlerinin faaliyet ve görev alanına göre lisans düzeyinde eğitim almış veya yüksek lisans veya doktora yapmış laboratuvar personeli,
b) Laboratuvar: Özel gıda kontrol laboratuvarını,
c) Laboratuvar Personeli: Laboratuvarların faaliyet ve görev alanına uygun olarak gıda bilimi konusunda eğitim almış ziraat mühendisi ile gıda mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, biyolog, veteriner hekim veya su ürünleri konusunda lisans eğitimi almış personeli,
d) Laboratuvar Yardımcı Personeli: Gıda bilimi konusunda iki yıllık ön lisans eğitimi almış personel ile gıda, laboratuvar ve kimya konularındaki liselerden diploma almış personeli,
e) Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı: Gerçek ve tüzel kişilerin açacağı, ürün veya konu bazında faaliyet gösteren, amaç bölümünde belirtilen analizleri yapan ve bu Yönetmeliğe göre Sağlık Bakanlığından kuruluş izin belgesi ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığından faaliyet izin belgesi alan yetkili laboratuvarı,
f) Referans Laboratuvar: Gıda analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve standardizasyonunun sağlanması için ulusal ve uluslararası bilimsel kuruluşlar ile çalışma yapan, eğitim veren, şahit numuneler ve anlaşmazlık durumlarında verilecek karara esas olmak üzere analiz yapan ve görüş veren Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenen kamu laboratuvarını,
g) Sorumlu Yönetici: Laboratuvarın yönetim ve işletmesinden sorumlu, gıda bilimi konusunda lisans eğitimi almış ziraat mühendisi, gıda mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, veteriner hekim veya gıda konusunda yüksek lisans veya doktora yapmışolan personeli,
h) Yönetmelik: Özel Gıda Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliği,
ifade eder.
İKİNCİBÖLÜM
Laboratuvar Binası, Bölümleri ve Genel Özellikleri
Laboratuvar Binası
Madde 5— (Değişik: RG-24/07/2001-24472) Laboratuvar binası, imar mevzuatına uygun olmalıdır. Ayrıca, faaliyetleri esnasında parlayıcı ve patlayıcı maddeler kullanılan laboratuvarlar, insanların ikametine mahsus binalarda kurulamaz.
Laboratuvar Binasının Bölümleri
Madde 6— Laboratuvar binası aşağıdaki bölümlerden oluşur;
a) İdari Bölüm
1) Hizmet bölümlerinden ayrı olarak yönetici ve diğer personel için yeterli sayıda müstakil oda,
2) Laboratuvarda kullanılacak kimyasal maddeler ve yedek yardımcı malzemeler için depo,
3) Numune kabul bölümü,
4) Duş,tuvalet ve soyunma-giyinme odası.
b) Laboratuvar Hizmet Bölümleri
1) Tartım odası,
2) Fiziksel analiz laboratuvarı; fiziksel analizlerde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 10m2 alana sahip olmalıdır.
3) Kimyasal analiz laboratuvarı; kimyasal analizlerde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 15m2 alana sahip olmalıdır.
4) Mikrobiyoloji analiz laboratuvarı; mikrobiyoloji analizlerinde kullanılacak alet ve ekipmanlar ile numune hazırlık çalışmaları için en az 20m2 alana sahip olmalıdır. Besiyeri hazırlama, sterilize etme, mikrobiyolojik ekim, inkübasyon işlemleri ve kullanılmış malzemelerin sterilizasyonu ile malzemelerin yıkanmasıiçin ayrı bölümleri içermelidir.
Laboratuvarın Genel Özellikleri
Madde 7— Laboratuvarların genel özellikleriyle ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir;
a) İdari bölüm, fiziksel, kimyasal ve mikrobiyoloji analiz laboratuvar bölümleri ayrıbirimler halinde planlanır.
b) Laboratuvarlar yapılan analizin özelliğine uygun bir şekilde planlanmalı ve çalışmalıdır.
c) Laboratuvarlar özel çevre şartları gerektiren analizlerde bu şartları kontrol etmeye yarayan alet ve ekipmanlarla donatılır ve ayrı bölümler halinde planlanır.
d) Laboratuvarlar ısı, sıcaklık, toz, nem, buhar, titreşim, elektromanyetik etkenler ve zararlı canlılar gibi olumsuz şartlardan korunmalıdır. Laboratuvar çalışma koşullarının 200 C’da sabit tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
e) Çalışan personelin iş güvenliği için uygun giysi ve donanım kullanması sağlanmalıdır.
f) Laboratuvarın her bölümünde temizlik, sanitasyon ve dezenfeksiyon işlemleri periyodik olarak yazılı talimatlara göre yapılmalı ve kayıtları tutulmalıdır.
g) Laboratuvarda çalışan personelin, periyodik sağlık kontrolleri yapılmalı ve bulaşıcı bir hastalığı olan veya taşıyıcı olduğu belirlenen personel laboratuvarda çalıştırılmamalıdır.
h) Analiz yapılan bölümler, çalışan personelin pratik ve rahat hareket etmesini sağlayacak ve tehlike riski yaratmayacak şekilde geniş olmalıdır.
i) Boru sistemleri, radyatörler, aydınlatma sistem ve bağlantıları ile diğer servis noktalarının temizlenmesi kolay olacak şekilde tasarlanmalı ve yerleştirilmelidir. Duvar, tavan ve tabanları kolayca temizlenebilir ve gerektiğinde dezenfekte edilebilir özellikte malzemelerle kaplanmış olmalıdır.
j) Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemleri yapılacak analizlere uygun olmalıve doğrudan veya dolaylı olarak analizleri etkilememelidir.
k) Laboratuvarın girişi ve çıkışı denetlenmeli ve laboratuvarın analiz yapılan bölümlerine çalışan personel haricindeki kişilerin girişleri önlenmelidir.
l) Kimyasal maddeler risk gruplarına ve saklama koşullarına göre, havalandırma sistemli ayrı oda, dolap veya depolarda bulundurulmalıdır. Kimyasal maddenin bulunduğu oda, dolap ve depolar kilitlenebilmeli ve anahtarı sorumlu yöneticide bulunmalıdır.
m) Laboratuvarda ilk yardım için gerekli ilaç ve malzemelerin bulunduğu ilk yardım dolabı ve talimatı yer almalıdır.
n) Laboratuvarda yangına karşı gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiyeden belge alınmalıdır.
p) Binanın boya, badana ve diğer bakımları periyodik olarak yapılmalıdır.
r) Laboratuvar binasının çevresinde kirliliğe yol açacak çöp ve atık yığınları, su birikintileri ve zararlı canlıların yerleşmesine uygun ortamlar olmamalıdır.
s) Laboratuvarların faaliyet göstereceği konulara göre laboratuvarlarda ortaya çıkan atıklar direk alıcı ortama verilmemeli, tekniğine ve mevzuatına uygun birşekilde laboratuvar binasından uzaklaştırılmalıdır. Aksi uygulamadan doğacak zarar ve ziyandan laboratuvar sahibi ve sorumlu yönetici ortaklaşa sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Laboratuvar Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni
İle İlgili Usul ve Esaslar
Kuruluş İzni
Madde 8— Laboratuvar kurmak isteyenler aşağıdaki bilgi ve belgelerle Sağlık Bakanlığına başvurur;
a) Dilekçe,
b) Laboratuvar sahibinin adı, soyadı ve laboratuvarın açık adresi, telefon, faks numarası ve e-mail adresi,
c) Laboratuvarın faaliyet konusu ve yapılacak analizler,
d) Laboratuvar sorumlu yöneticisinin noter onaylı sözleşmesi, diploma sureti, kayıtlıolduğu meslek odasından alınacak belge ve nüfus cüzdanı fotokopisi,
e) Kuruluşve değişiklikleri içeren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, vergi levhasıfotokopisi ve Ticaret odasından faaliyet belgesi,
f) Laboratuvar binasının kira sözleşmesi veya tapu senedinin noter onaylı sureti,
g) Vaziyet planı,
h) Laboratuvar organizasyon şeması,
i) Laboratuvar yerleşim planı,
j) Kuruluşizni ücret makbuzu,
k) Laboratuvarın niteliğine göre gerekli diğer bilgi ve belgeler.
Sağlık Bakanlığı, gönderilen bilgi ve belgeleri uygun bulduğu takdirde laboratuvarın bulunduğu İl Sağlık Müdürlüğünden konuyla ilgili bir kişi ve Sağlık Bakanlığının görevlendireceği konuyla ilgili iki kişiden oluşan bir komisyona laboratuvarı yerinde incelettirir ve Yönetmeliğe uygun olan laboratuvara kuruluş izni belgesi verir ve sicil kaydı yapar.
Sağlık Bakanlığınca kuruluş izni işlemlerinden 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesine eklenen fıkrada belirtilen ücret alınır.
Faaliyetİzni
Madde 9— Sağlık Bakanlığınca kuruluş izni verilen laboratuvar, faaliyet izni almak için, aşağıdaki bilgi ve belgelerle Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurur;
a) Dilekçe,
b) Laboratuvarın faaliyet konusu,
c) Sağlık Bakanlığından alınan kuruluş izninin noter tasdikli fotokopisi,
d) Laboratuvar sahibinin adı, soyadı ve laboratuvarın açık adresi, telefon, faks numarası ve e-mail adresi,
e) Laboratuvar yerleşim planı,
f) Laboratuvar organizasyon şeması,
g) Tarım İl Müdürlüğü veya İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünce onaylı numune kayıt defteri ve analiz defteri,
h) Laboratuvar sorumlu yöneticisi, bölüm sorumluları ve laboratuvar personelinin noter onaylı sözleşmesi, diploma sureti, kayıtlı olduğu meslek odasından alınacak belge ve nüfus cüzdanı fotokopisi,
i) Laboratuvarda uygulanacak analizlerin listesi ve kaynaklarıyla birlikte orijinal ve Türkçe analiz yöntemleri,
j) Laboratuvarda kullanılacak cihaz, alet ve ekipmanların marka, model, üretim yılı ve kullanım talimatları,
k) Faaliyet izni ücret makbuzu,
l) Laboratuvarın niteliğine göre gerekli diğer bilgi ve belgeler.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, gönderilen bilgi ve belgeleri uygun bulduğu takdirde laboratuvarın bulunduğu ilin bağlı olduğu İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünden konuyla ilgili bir kişi ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görevlendireceği konuyla ilgili iki kişiden oluşan bir komisyona laboratuvarı yerinde incelettirir ve Yönetmeliğe uygun olan laboratuvara faaliyet izin belgesi verir.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca faaliyet izni işlemlerinden 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesine eklenen fıkrada belirtilen ücret alınır.
Yetkilendirme
Madde 10— Sağlık Bakanlığından kuruluş izni ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığından faaliyet izni alan laboratuvar, belirtilen faaliyet konularında analiz yapmaya yetkilidir. Laboratuvarlar izin verilen faaliyet konusu dışında analiz yapamazlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yönetim ve Sorumluluk
İstihdam
Madde 11— Laboratuvarlarda bir sorumlu yönetici, her bölümde bir bölüm sorumlusu ve yeterli sayıda laboratuvar personeli veya yardımcı personel istihdamı zorunludur.
Sorumlu yöneticinin bir ayı geçen süreyle görevden ayrılması halinde göreve dönünceye kadar sorumlu yöneticilik görevi laboratuvar sahibinin Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildireceği bölüm sorumlularından birisi tarafından vekaleten yürütülür, daha az süreli ayrılmalar bildirilmez.
Sorumlu Yönetici
Madde 12— Sorumlu yönetici Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına karşı bu Yönetmelik hükümlerini uygulamakla yükümlüdür. Sorumlu yöneticinin görev ve yetkileri şunlardır;
a) Laboratuvar bölümlerinin işlevine uygun olarak çalışmasını sağlamak ve kontrol etmek ,
b) Alet ve ekipmanların bakım, onarım ve kalibrasyonunu yaptırmak,
c) Numune kayıt defterinin düzenli tutulmasını ve numunelerin laboratuvarlara dağılımını sağlamak ,
d) Laboratuvara giren numunenin tüm analizlerinin yöntemine uygun yapılarak raporlarının çıkarılmasını sağlamak,
e) Analiz raporlarını onaylamak,
f) Denetim tutanağı ile belirtilen hususların yerine getirilmesini sağlamak, denetim tutanaklarını saklamak ve sonuçtan Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bilgi vermek,
g) Personelin eğitimi ile ilgili programlar düzenlemek,
h) Personelin periyodik sağlık kontrollerini yaptırmak,
i) Kayıtların düzenli tutulmasını sağlamak,
j) Aylık faaliyet raporlarının Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirimini sağlamak,
k) Kayıt ve raporlarda gizlilik esasına uyulmasını sağlamak.
Bölüm Sorumluları
Madde 13— Bölüm sorumlularının görev ve yetkileri şunlardır;
a) İlgili bölümün işlevine uygun olarak çalışmasını sağlamak,
b) Ekipmanların kontrolünü yapmak,
c) Analizlerin yöntemine uygun yapılmasını sağlamak,
d) Analiz raporlarını imzalamak,
e) Analiz defterinin düzenli tutulmasını sağlamak,
f) Kayıtların düzenli tutulmasını sağlamak,
g) Analizleri yapmak.
Alet ve Ekipman
Madde 14— Laboratuvarlarda yapılacak analizlerin amacına uygun alet, ekipman, biyolojik ve kimyasal madde ve malzemelerin bulundurulması zorunludur.
Bütün alet ve ekipmanların periyodik olarak standart çalışma yöntemlerine göre bakım ve kalibrasyonu yapılır ve kayıtları düzenli olarak tutulur.
Kalibrasyon veya başka yollarla hatalı çalıştığı tespit edilen alet ve ekipman ile özelliği değişmiş ve raf ömrü dolmuş biyolojik ve kimyasal maddelerle çalışılmasıengellenir.
Tutulması Gereken Kayıtlar
Madde 15— Laboratuvarın faaliyet konusu ile ilgili anlaşılırlık, güvenilirlik ve gizlilik esaslarına uygun bir kayıt ve arşiv sistemi bulunmalı ve bu kayıtlar on yıl süreyle saklamalıdır.
Laboratuvarda aşağıdaki kayıtlar tutulur;
a) Personel bilgileri,
b) Numune kayıt defteri Ek-1,
c) Analiz ile ilgili çalışma detaylarını gösteren analiz defteri Ek-2,
d) Analiz raporları Ek-3, Ek-4 ve Ek-5,
e) Alet ve ekipman listesi Ek-6,
f) Alet ve ekipmanların bakım, onarım ve kalibrasyon çizelgesi Ek-7,
g) Analiz yöntemlerinin kaynakları ile birlikte kayıtları,
h) Aylık faaliyet raporu Ek-8,
i) Kimyasal madde kayıt defteri,
j) Personel eğitimi ile ilgili eğitim programları ve kayıtları.
Eğitim
Madde 16— Sorumlu yöneticinin gözetiminde personelin teknik bilgisini arttıracak eğitim programları düzenlenir ve bu tür programlara personelin katılımı sağlanır. Bununla ilgili kayıtlar düzenli olarak tutulur.
Bildirimler
Madde 17— Kuruluş ve faaliyet izni alan laboratuvarın sahibi tarafından kapatılması, sahibi, sorumlu yöneticisi, adresi, ismi, faaliyet ve çalışma esaslarının değiştirilmesi, laboratuvarda yeni bir bölüm açılması veya laboratuvarın yapısını değiştirecek tadilatların yapılması halinde, 15 gün içinde değişiklikleri içeren bilgi, belgeler, kuruluş ve faaliyet izinlerinin asılları ile birlikte Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurulur.
Sorumluluk
Madde 18— Laboratuvar sahibi ve sorumlu yönetici yükümlülüklerin yerine getirilmesinden Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığına karşı sorumludur.
Analiz sonuçlarının hatasından doğabilecek her türlü zarardan laboratuvarın sahibi ve sorumlu yöneticisi sorumludur ve bu zararlar söz konusu laboratuvardan tazmin edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Numune Alma, Analiz Yöntemleri ve Analiz Raporları
Numune Alma
Madde 19— İhracat, ithalat ve üretim yerinden analizi yapılmak üzere, numuneler Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlükleri denetçileri tarafından alınarak laboratuvara gönderilir.
Özel istek üzerine yapılacak analizler için numuneler şahıslar tarafından laboratuvara getirilir.
Analiz Yöntemleri
Madde 20— Laboratuvarlarda Türk Gıda Kodeksinde belirtilen analiz yöntemleri kullanılır. Analiz yöntemleri Türk Gıda Kodeksinde mevcut değilse, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından izin verilecek güvenilir ve uluslararası kabul edilebilir bir analiz metodu kullanılır.
Analiz Raporları
Madde 21— Laboratuvarlarda düzenlenen analiz raporları üç nüsha halinde; üretim yeri denetimi ile ihracat Ek-3, ithalat Ek-4 ve özel istek numuneleri için Ek-5’e göre düzenlenir.
Laboratuvarların düzenleyecekleri raporlar reklam amacıyla kullanılamaz. Laboratuvar analiz raporlarının gizliliği sağlanmalıdır.
Analiz raporlarının hazırlanmasında aşağıdaki hususlara dikkat edilir;
a) Cihazla yapılan analizlerde cihazın hassasiyet sınırları belirtilmelidir.
b) Analiz raporu resmi işlemlerde kullanılacaksa analiz sonuçlarından çıkarılan herhangi bir yorum içermemelidir.
c) Aynı numunede yapılan bütün analizler aynı raporda belirtilmelidir.
d) Analiz raporunun, kısmen kullanılamayacağına dair uyarıcı ifade yazılmalıdır.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim, Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni İptali
Denetim
Madde 22— Laboratuvarlar, Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı görevlileri tarafından bu Yönetmelik esasları dahilinde şikayet ve özel haller dışında yılda en az iki defa denetlenir. Kuruluş ve faaliyet izni almış laboratuvarın ilk denetimi bir ay içinde yapılır. Denetimlerde gizlilik prensibi esastır. İşyeri sahibi veya sorumlu yöneticisi denetlemeye gelen görevlilere her türlü bilgi ve belgeyi vermeye ve göstermeye zorunludur.
Denetim yapan görevliler tarafından hazırlanan denetim tutanağı üç nüsha halinde düzenlenerek bir nüshası sorumlu yöneticiye verilir. Denetim tutanağı sorumlu yönetici tarafından saklanarak istenildiğinde görevlilere gösterilir. Laboratuvar, denetimden sonra denetim yapan görevlilerin belirlediği süre içerisinde eksikliklerini tamamlayarak denetimi yapan Bakanlığa başvurmak zorundadır. Bu süre içinde laboratuvarın eksik bulunan bölümünün faaliyeti geçici olarak durdurulur. Belirlenen süre sonunda alınan tedbirleri yerinde incelemek üzere laboratuvar yeniden denetlenir. Eksikliklerin giderilmesi durumunda laboratuvarın faaliyetine izin verilir. Aksi halde söz konusu laboratuvarın faaliyeti onbeş gün süreyle yeniden durdurulur.
Denetim yapan görevliler tarafından, analiz sonuçlarının kabul edilebilir hata sınırları içerisinde olup olmadığının kontrolü amacıyla, yılda en az bir defa belirlenen bir referans laboratuvar tarafından hazırlanan test numunesi laboratuvara analiz ettirilir. Analiz sonuçları, analiz yönteminin hata sınırları içerisinde olmadığının tespiti halinde, laboratuvarın faaliyeti 15 gün içerisinde tekrarlanacak yeni bir test numunesinin analiz sonucu olumlu çıkıncaya kadar geçici olarak durdurulur.
Denetim yapan görevliler, laboratuvarda analiz edilen numunelerden birine ait şahit numuneyi, analiz sonuçlarının kabul edilebilir hata sınırları içinde olup olmadığının kontrolü amacıyla referans bir laboratuvara analiz ettirir. Analiz sonuçları, analiz yönteminin hata sınırları içerisinde değilse, laboratuvarın faaliyeti 15 gün durdurulur. Analiz sonuçlarının ikinci kez hata sınırları içinde olmadığının tespiti durumunda ise laboratuvarın faaliyeti 45 gün süreyle durdurulur.
Kuruluş İzni ve Faaliyet İzni İptali
Madde 23— 10 uncu maddeye göre laboratuvarın belirlenen faaliyet konusu dışında çalıştığının tespitinde, 17 nci maddeye göre belirlenen süre içerisinde bildirimlerde bulunulmadığında ve 22 nci maddeye göre denetim sonucunda belirlenen eksikliklerin üçüncü kez tespitinde laboratuvarın kuruluş izni veya faaliyet izni iptal edilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler
Cezai Hükümler
Madde 24— Bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere uyulmaması durumunda 560 Sayılı Gıdaların Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayılı Kanunla eklenen 18/A ve 18/B maddeleri hükümleri uygulanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde 25— Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 26 — Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı ve Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
furkanlardanismanlik.com 