Kategori: Yönetmelikler

19 Temmuz 2013  CUMA                      Resmî Gazete                                    Sayı : 28712

YÖNETMELİK

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:

KOKU OLUŞTURAN EMİSYONLARIN KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, kokuya sebep olan emisyonların kontrolüne ve azaltılmasına yönelik idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 29/4/2009 tarihli ve 27214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkındaki Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listesinde yer alan faaliyet ve tesislerin;

a) Çevresel etki değerlendirilmesi mevzuatı kapsamında,

b) Çevre denetim mevzuatı kapsamında,

c) Şikâyetin değerlendirilmesi kapsamında,

koku sorunlarının belirlenmesi ve çözümü ile ilgili işlemleri ve yaptırımları kapsar.

(2) Bu Yönetmelik, açık ortam hariç olmak üzere iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamına giren işyeri iç ortam havası için uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ek 9 uncu maddesi ile  29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Alansal veya yaygın koku kaynağı: Çoğunlukla alan kaynak tanımına giren, boyutları belli olan fakat atık hava debisi belli olmayan, katı atık bertaraf tesisleri, lagünler, gübre yayılan alanlar, havalandırması olmayan kompost yığınları gibi kaynakları,

b) Algılama eşiği: Kokular için algılama eşiği, bir birey veya bir grup insan için saptanabilen, koku veren maddeye maruz kalanların %50’sinin kokuyu ayırt edebildiği konsantrasyonu,

c) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

ç) İşletme: Mevzuata uygun faaliyet göstermesinin sağlanmasından işletmeci ve/veya tesis sahibi sorumlu olmak üzere tesislerin bütününü,

d) Kaçak koku kaynakları: Boru flanşları, aspiratörsüz havalandırma delikleri veya vanalar gibi yerlerinin belirlenmesi kolay olmayan, fakat aynı zamanda etrafa emisyon miktarı belli olmayan koku yayan kaynakları,

e) Koku: İnsanda koku alma duyusunu harekete geçiren ve kokunun algılanmasına neden olan uçucu maddelerin yarattığı etkiyi,

f) Koku adaptasyonu: Sürekli veya kesikli olarak tekrarlanan bir kokuya maruz kalan kişinin koku alma duyarlılığının geçici olarak değişmesini,

g) Koku birimi (KB): Bir kokulu madde, standart koşullardaki 1 m³ nötral hava içine buharlaştırılarak karıştırıldığında panelin algılama eşiğindeki fizyolojik tepkisinin, aynı koşullarda bir birimlik referans koku kütlesinin yine 1 m³ nötral hava içine buharlaştırılarak karıştırıldığında ortaya çıkan tepkiye eşit olması halindeki kokulu madde miktarını,

ğ) Koku debisi (qkoku): Birim zamanda birim alandan yayılan kokulu madde miktarını,

h) Koku emisyonu: Noktasal veya alansal bir kaynaktan havaya atılan veya yayılan kokulu gazları,

ı) Koku eşiği: 1 KB/m³ olarak ifade edilen kokulu maddenin eşik konsantrasyonunu,

i) Kokulu gaz: Kokulu maddeler içeren gazı,

j) Kokulu gaz örneği: Numune hacmi ve numune alma prosedürü, kokulu gazı ve debisini temsil edecek şekilde olan, konsantrasyonu ölçülecek ve değerlendirme yapılacak kokulu gazdan usulüne göre alınan bir hacimsel miktarı,

k) Koku giderme verimi: Alınan bir koku giderme önleminin sonucu olarak, koku konsantrasyonu veya koku debisinde meydana gelen azalmayı,

l) Koku konsantrasyonu: Standart koşullardaki 1 m³ gaz içinde kaç adet KB bulunduğunu, (KB/m³)

m) Koku seviyesi: Koku konsantrasyonunun logaritmik olarak ifadesini,

n) Koku şiddeti: Koku konsantrasyonuna bağlı olarak koku hücrelerinin uyarılma şiddetini gösteren ölçüyü,

o) Kokunun hedonik tonu: Kokunun insanlar için hoş, nahoş veya nötr olduğu durumu,

ö) Lider panelist: Koku konsantrasyonunun olfaktometre ile ölçülmesi sırasında, farklı oranlarda seyreltilmiş kokulu gaz örneklerinin panelistlere sunulmasını idare eden kişiyi,

p) Mevcut tesis: Bu Yönetmeliğin yayımlanmasından önce kurulmuş veya Çevresel Etki Değerlendirmesi mevzuatına göre kurulması uygun bulunan tesisleri,

r) Noktasal koku kaynağı: Kokulu atık gazları sabit bir kaynaktan, bir havalandırma kanalı veya bir baca yardımı ile havaya atan kaynakları,

s) Olfaktometre: Kokulu bir gaz numunesinin belirli oranlarda nötral hava ile seyreltilerek koku konsantrasyonunun ölçüldüğü, farklı oranlarda seyreltilmiş kokulu gaz örneklerinin, ölçüm için kullanılan panelistlere koklatılarak koku konsantrasyonunun tayin edildiği cihazı,

ş) Panel: Koku konsantrasyonunun olfaktometre ile ölçülmesi sırasında, farklı oranlarda seyreltilmiş kokulu gaz örneklerinin sunulduğu, dört panelistten ve bir lider panelistten oluşan panelistler grubunu,

t) Panelist: Koku konsantrasyonunun olfaktometre ile ölçülmesi sırasında, farklı oranlarda seyreltilmiş kokulu gaz örneklerinin koklatıldığı denek kişileri,

u) Referans koku kütlesi: Koku birimi için referans olarak alınan sertifikalandırılmış maddenin tanımlanmış bir kütlesini (Referans koku kütlesi için referans olarak alınan madde 123 mikrogram n-bütanoldur. Bu madde standart koşullardaki 1 m³ nötral hava içine buharlaştırıldığında meydana gelen konsantrasyon 0,040 mikromol/mol olur.),

ü) Standart koşullar: 25 santigrat derece (^οC) ve 1 atmosfer (atm) basıncı,

v) Tesis: Kokuya sebep olan faaliyet ve/veya emisyon kaynaklarının her birini,

y) Yeni tesis: Mevcut tesisler dışındaki tesisleri,

z) Yetkili merci: Bakanlık ile Bakanlığın Çevre Kanununun 12 nci maddesi uyarınca yetkisini devrettiği kuruluşları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki ve Sorumluluklar

Görev, yetki ve sorumluluk

MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasından Bakanlık ile Bakanlığın 2872 sayılı Çevre Kanununun 12 nci maddesi uyarınca yetkisini devrettiği kuruluşlar sorumludur.

Koku oluşturan işletme/tesisleri kuran ve işletenlerin yükümlülükleri

MADDE 6 – (1) Koku emisyonuna sebep olan faaliyetleri yürütenlerin; bu faaliyetlerin kurulmaları ve işletilmeleri sırasında:

a) İşletmenin kamuya ve çevreye olan zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltmak suretiyle koku oluşumunu önlemesi,

b) Bu Yönetmelik gereği koku önleme tedbirlerini alması,

c) Şikâyet olması halinde, bu Yönetmelik gereği koku önleme tedbir/ek tedbirlerini alması,

ç) Bu Yönetmelikte belirtilen koku emisyonu sınır değerlerinin aşılmamasını sağlaması,

d) Yetkili merciler tarafından istenilmesi halinde; koku emisyonlarını bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak ölçtürmesi,

zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Koku Emisyonu İçin Hüküm ve Sınır Değerler

Koku emisyonu oluşturan bazı tesisler için hükümler

MADDE 7 – (1) Aşağıda belirtilen tesisler için bu maddede belirtilen esaslara uyulması gereklidir.

a) Kesimhaneler:

1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra; yeni tesislerin mevcut veya planlanmış en yakın yerleşim alanına uzaklığının en az 500 m olması gerekir. Eğer yüksek kokulu atık gaz filtre edilerek koku problemi gideriliyorsa, asgari uzaklık belirlenen değerin altında olabilir.

2) Koku oluşturabilecek kesimhane yan ürünleri kapalı konteyner veya odalar içinde tutulur, soğuk ortamda depolanır.

3) Üretim tesislerinden, hayvansal yan ürünlerinin veya artıklarının işlenerek depolandığı tesislerden kaynaklanan koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.

4) Büyükbaş ve küçükbaş kesimhanelerinde sıvı gübrenin, mevzuatta belirtilen deşarj kriterlerini sağlaması durumunda, sıvı gübrenin depolanmasına dair hüküm hariç olmak üzere, (b) bendinde belirtilen diğer hususlar yerine getirilir.

b) Kümesler ve ahırlar:

1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yeni tesislerin yerleşim alanına olan asgari uzaklığı, dokuzuncu fıkrada yer alan Asgari Mesafe Eğrisi grafiğinden belirlenen değerin altında olamaz. Şayet yüksek kokulu atık gaz filtre edilerek koku problemi gideriliyorsa, asgari uzaklık belirlenen değerin altında olabilir.

2) Tam bir temizlik ve kuruluk sağlanır.

3) Koku giderme ünitelerine sahip havalandırma sistemi bulunur.

4) Katı dışkılar için sızdırmaz bir depolama platformu yapılır ve depolamadan kaynaklanarak çevreyi rahatsız edecek sorunlar giderilir (koku veya sinek gibi).

5) Kümes ve ahır ile sıvı dışkı kanalları ve konteynerleri arasında koku önleyici tedbirler alınır.

6) Sıvı dışkılar, sızdırmaz alanlar ve kapalı kanallardan geçirilerek ahırların dışında kapalı konteynerlerde veya eşdeğer emisyon azaltma tedbirleri alınmış yerlerde depolanır.

7) Sıvı ve katı dışkıların öncelikle uygun şekilde bertarafı sağlanır.  Bununla beraber; bertarafı için uygun koşullar sağlanamadığında, kullanılacak dışkının depo kapasitesi olarak en az üç aylık miktar dikkate alınarak belirlenir. Bu maddelerin değerlendirilme yerleri ve süreleri ile kompostlama, kurutma veya atık gaz tesisleri gibi uygun tesislerde işleme tabi tutulma durumu dikkate alınarak, yetkili merci tarafından artırılabilir veya azaltılabilir.

8) Canlı hayvan kütlesi 0-50 GV arasında olan tesisler için asgari mesafe şartı aranmaz.

9) Asgari Mesafe Eğrisi aşağıdaki şekildedir. Üstteki eğri, kümes hayvanları için geçerli olan asgari mesafe eğrisini, alttaki ise büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için geçerli olan eğriyi gösterir.

10) Büyükbaş/küçükbaş hayvanları cinsinden, hayvan yeri sayısını canlı hayvan kütlesine dönüştürme faktörleri aşağıda gösterilmiştir. Barındırma yönteminden büyük ölçüde farklı üretim yöntemleri için ortalama münferit hayvan kütlesi (büyükbaş/küçükbaş hayvan cinsinden) münferit olarak tespit edilebilir.

Hayvan Cinsi(Büyükbaş/Küçükbaş Hayvanlar)	Ortalama Münferit Hayvan Kütlesi
1. Yüklü ya da yüksüz dişi	0,30
2. 10 kg’a kadar yavrulu dişi	0,40
3. Yetiştirilen yavru (25 kg’a kadar)	0,03
4. Genç dişi (90 kg’a kadar)	0,12
5. Besi hayvanları (110 kg’a kadar)	0,13
6. Besi hayvanları  (120 kg’a kadar)	0,15

     *1 GV (büyükbaş/küçük baş hayvan birimi) = 500 kg canlı hayvan

11) Kümes hayvanları cinsinden, hayvan yeri sayısını canlı hayvan kütlesine dönüştürme faktörleri aşağıda belirtilmiştir.

Hayvan Cinsi(Kümes Hayvanları)	Ortalama Münferit Hayvan Kütlesi
Yumurtlayan kümes hayvanları	0,0034
Genç kümes hayvanları (18. Haftaya kadar)	0,0014
35 güne kadar besi piliçleri	0,0015
49 güne kadar besi piliçleri	0,0024
Yetiştirilen pekin ördekleri(3. Haftaya kadar)	0,0013
Besi pekin ördekleri (7. haftaya kadar)	0,0038
Yetiştirilen uçan ördek (3. Haftaya kadar)	0,0012
Besi uçan ördeği (10. Haftaya kadar)	0,0050
Yetiştirilen hindi (6. Haftaya kadar)	0,0022
Besi hindisi, dişi kanatlılar (16. haftaya kadar)	0,0125
Besi hindisi, erkek kanatlılar (21. haftaya kadar)	0,0222

c) Hayvan yağlarının eritildiği tesislerde keskin kokulu maddeler;

1) Kokunun oluşabileceği depolama sahaları da dahil işleme tesisleri kapalı odalarda tutulur.

2) İşleme tesislerinin yanı sıra bu odaların da  atık gazları toplanır.

3) Koku oluşması beklenen ham madde ve ara ürünler kapalı konteynerlerde veya odalarda depolanır ve soğutulur.

4) Koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.

ç) Et ve balık ürünlerinin tütsülendiği tesislerde keskin kokulu maddeler;

1) Tütsüleme fırınlarının atık gazları toplanır  ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.

d) Jelatin, post tutkalı, deri tutkalı veya kemik tutkalı üreten tesisler; kesimhane yan ürünü kemikleri, hayvan kılları, tüyleri, boynuz, tırnak veya kanlarından  hayvan yemi veya gübresi veya teknik yağların üretildiği tesisler; muamele edilmemiş hayvan kıllarının depolandığı veya işlendiği tesisler; muamele edilmemiş kemiklerin depolandığı tesisler ve hayvan cesetlerinin bertaraf edildiği tesisler ile bu tesislerde bertaraf edilmesi için hayvan cesetleri veya hayvan ürünleri parçalarının toplandığı veya depolandığı tesislerde keskin kokulu maddeler:

1) Koku oluşması beklenen depolama sahaları da dâhil işleme tesisleri kapalı odalar içine yerleştirilir.

2) İşleme tesislerinin atık gazları ile bu odalardaki hava toplanır.

3) Koku oluşması beklenen ham madde ve ara ürünler kapalı konteynerlerde veya odalarda depolanır ve soğutulur.

4) Koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.

e) Gübre (tezek) kurutma tesislerinde keskin kokulu maddeler:

1) Koku oluşması beklenen depolama sahaları da dâhil işleme tesisleri kapalı odalar içine yerleştirilir; işletme tesislerinin atık gazları ile içerideki hava toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine beslenir.

f) Düzenli depolama tesislerinde:

1) Düzenli depolama tesislerinde depolanan atıkların üzerine günlük ara örtü tabakası yerleştirilir.

2) Biyobozunur atıkları kabul eden tüm düzenli depolama tesislerinde gaz toplama sistemi kurulur, doğrudan veya işlenerek enerji üretiminde kullanılır. Elde edilen depo gazının, enerji üretiminde kullanılmasının ekonomik olmaması halinde depo gazı meşalelerde yakılır.

Koku emisyonu azaltımı için teknikler

MADDE 8 – (1) Kokuya neden olan işletmeler koku önleyici tedbir/ek tedbir almalarının gerekli olması halinde işletmelerin alabileceği koku önleyici tedbirlere ilişkin bu Yönetmeliğin EK-1’inde uygulanabilecek teknikler verilmiştir. İşletmeler, EK-1’de yer alan koku önleyici teknikler dışında, işletmeleri için uygun teknikleri kullanabilirler. Söz konusu tekniklerin Bakanlıkça uygun görülmesi gerekmektedir.

(2) 7 nci maddede yer alan işletmelerin, öncelikle 7 nci maddede yer alan hüküm ve esasları sağlaması gerekmekte olup, buna rağmen şikâyet konusu olmaları halinde koku önleyici ek tedbir almaları gereklidir.

Emisyon sınır değerleri

MADDE 9 – (1) Şikâyete konu olan işletmenin faaliyet gösterdiği zamanlarda koku emisyonuna neden olan kaynak/kaynaklarından ulusal/uluslararası standartlara göre alınan ve işletme/tesisin koku emisyonunu temsil eden en az üç kokulu gaz örneğinin olfaktometrik olarak ölçülmüş koku konsantrasyonlarının geometrik ortalaması;

a) 1000 KB/m³ veya daha az ise, işletme/tesiste kaynakta koku giderimi konusunda herhangi bir işlem yapılmaz.

b) 1000-10.000 KB/m³ aralığında ise, yetkili merci tarafından, işletmede koku kontrol/ek koku kontrol tedbiri alınması, alınan tedbirlerin etkinliğinin belirlenmesi için kaynak/kaynaklarda ölçüm yapılarak bu çalışmalarla ilgili raporun yetkili mercie sunulması için süre verilir.

c) 10.000 KB/m³ ten büyük ise,  yetkili merci tarafından 16 ncı madde kapsamında idari yaptırım uygulanır ve işletmede koku kontrol/ek koku kontrol tedbiri alınması, alınan tedbirlerin etkinliğinin belirlenmesi için kaynak/kaynaklarda ölçüm yapılarak bu çalışmalarla ilgili raporun yetkili mercie sunulması için süre verilir.

(2) Koku şikâyetine neden olan işletme/tesislerin sorumluları, koku emisyonunu gidermek üzere önlem aldıktan sonra koku kaynağındaki emisyonu yeniden ölçtürür.

(3) Bir işletmede birden fazla koku kaynağı olan tesis varsa, bu durumda her bir kaynaktaki koku debisi (qkoku) bulunup, işletmenin tümü için toplandıktan sonra, bütün kaynaklardan çıkan kokulu gaz hacimsel debileri (Q) toplamına bölünerek ortalama koku konsantrasyonu belirlenir. Bu şekilde bulunan ortalama koku konsantrasyonu birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerine göre değerlendirilir.

(4) Hedonik tonu olumlu olan kokular için sınır değer iki ile çarpılarak alınır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Şikâyetlerin Değerlendirilmesi

Şikâyetlerin değerlendirilmesine ilişkin esaslar

MADDE 10 – (1) Şikâyete neden olan koku emisyonları aşağıdaki esaslara göre değerlendirilir.

a) Şikâyet yetkili mercie dilekçe ile başvurulması halinde değerlendirmeye alınır.

b) Yetkili merci tarafından, şikâyet mahallinde denetim yapılır.

c) Yetkili merci tarafından; şikâyet mahallindeki tüm olası koku kaynaklarının ve çevresinde koku problemine katkıda bulunabilecek başka kaynakların var olup olmadığının ve koku önlemlerinin alınıp alınmadığının tespiti yapılıp,  koku kaynağı ile ilgili diğer bilgiler de toplanarak şikâyet mahallinde, EK-2’de yer alan Koku Şikâyet Denetim Formu doldurulur.

ç) Şikâyetin, bu Yönetmelik kapsamında tanımlanan koku probleminden kaynaklanmadığının anlaşılması halinde, şikâyet yetkili merci tarafından sonlandırılır.

d) Şikâyetin, bu Yönetmelik kapsamında tanımlanan koku probleminden kaynaklandığının tespit edilmesi halinde;

1) Kokuya neden olan işletme/tesislerden şikâyet konusu olan kaynaklarda 7 nci madde kapsamında alınması gereken önlemler olup, olmadığı ve bu önlemleri alıp almadıkları incelenir.

2) İşletme/tesisin, 7 nci madde kapsamında alması gerekli önlemleri almadığı tespit edilirse, 16 ncı madde gereğince işlem yapılır ve önlemler alması için süre verilir.

3) İşletme/tesisin, 7 nci madde kapsamında önlemleri almış olduğu halde, şikâyet konusu ise; şikâyete neden olan kaynak/kaynaklarda koku emisyonu ölçtürmesi ve koku emisyon raporunu yetkili mercie sunması talep edilir.

4) 7 nci madde kapsamında koku kontrol tedbirleri almakla yükümlü olmayan işletmeler/tesislerin; şikâyet söz konusu ise; şikâyete neden olan kaynak/kaynaklarda koku emisyonu ölçtürmesi ve koku emisyon raporunu yetkili mercie sunması talep edilir.

5) Koku emisyon raporu yetkili merci tarafından 9 uncu maddede belirtilen hususlar dikkate alınarak değerlendirilir ve değerlendirme sonuçları işletme/tesise bildirilir.

6) Yetkili merci tarafından tedbir alınmasının istenilmesi halinde alınan tedbirlerin etkinliği ölçümlerle belirlenir.

7) Yetkili merci tarafından yapılan her değerlendirme sonucunda; EK-4’te yer alan Şikâyet Değerlendirme Formu hazırlanır. Şikâyet Değerlendirme Formu dikkate alınarak şikâyet konusu devam ettirilir veya sonlandırılır.

8) Koku emisyonu ölçümleri, koku kontrol ve ek koku kontrol tedbirlerin alınması gerektiği hallerde süreler yetkili merci tarafından belirlenir.

9) Şikâyetleri değerlendirme, denetim ve idari yaptırım konusunda yetki devri yapılan kurum/kuruluşlarda Bakanlıkça esasları belirlenecek uzmanlıktaki personelin görevlendirilmesi gerekmektedir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Koku Emisyonlarının Ölçülmesi ve Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirmesi

Koku Emisyonlarının tespit edilmesi

MADDE 11 – (1) Koku emisyonunun tespitinde aşağıdaki şartlara uyulur.

a) Koku emisyonu tespiti ve ölçümü Bakanlıkça yetki verilen kurum/kuruluşlar tarafından yapılır.

b) İşletme/tesiste koku konsantrasyonu ölçümlerinin yapılmasında ulusal/uluslararası kabul görmüş standartlarda belirtilen esaslar uygulanır.

c) İşletme/tesislerin prosesinde veya işletme/tesis sınırları içinde kokuya neden olabilecek kaynaklar belirlenir ve değerlendirilir.

ç) Emisyon kaynaklarından numune alma yöntemleri ve yerleri belirlenir.

d) Koku kaynaklarının şikâyet noktasına olan uzaklığı belirlenir.

e) Koku kaynaklarının yerleşik olduğu mahallin kentsel, kırsal, ticari veya endüstriyel bölge olup olmadığı belirlenir.

f) İşletme/tesis içinde belirlenmiş olan koku kaynaklarında,  örnekleme yapılarak, olfaktometrik ölçümler gerçekleştirilir ve koku konsantrasyonları belirlenerek EK-3’te yer alan Koku Emisyonu Ölçüm Raporu formatına uygun olarak Emisyon Raporu hazırlanır.

Koku emisyonu ölçüm raporu

MADDE 12 – (1) Koku emisyonu ölçüm raporu EK-3’te yer alan formata uygun olarak hazırlanır.

(2) İşletme/tesisin endüstriyel ve ticari sırları varsa işletme sahibinin/işletmecinin talebi üzerine bu bilgiler umuma ifşa edilemez.

Ölçümde kullanılacak cihazlar ve özellikleri

MADDE 13 – (1) Koku kaynağından alınan kokulu gaz örnekleri içindeki koku konsantrasyonu olfaktometrik yöntemle tayin edilir. Olfaktometrik ölçümlerde kullanılan cihaz olfaktometredir.

(2) Ölçümler ve değerlendirmeler sırasında ulusal/uluslararası kabul görmüş standartlarda belirtilen esaslara uyulur.

Ölçüm yapacak personelin nitelikleri

MADDE 14 – (1) Koku emisyonunu ölçecek kişilerin özellikleri ve panelistlerin kalibrasyonuna ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Ölçümler için yapılacak harcamalar

MADDE 15 – (1) Koku emisyonunun belirlenmesi için yapılacak analiz ve ölçümlerin giderleri, Çevre Kanununun 12 nci maddesine göre karşılanır.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İdari yaptırımlar

MADDE 16 – (1) Şikâyet konusu koku emisyonuna sebep olan işletme/tesisler tarafından;

a) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sınır değerlerin üzerinde çevreye koku emisyonu verilmesi,

b) Yetkili merci tarafından verilen sürelerde; işletme/tesis tarafından koku emisyonlarının önlenmesine ilişkin tedbirleri alarak alınan tedbirlere ilişkin raporun ve/veya ölçüm raporlarının sunulmaması,

c) 7 nci madde kapsamında yer alan tesis/işletmelerin alması gereken koku kontrol tedbirlerinin alınmaması,

durumlarında Çevre Kanununun 15 inci ve 20 nci maddelerinde öngörülen idari yaptırımlar uygulanır.

Eğitim

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan hususlara yönelik eğitimler Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 18 – (1) 4/9/2010 tarihli ve 27692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kokuya Sebep Olan Emisyonların Kontrolü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.

EK-1

KOKU AZALTIMINA YÖNELİK TEKNİKLER

Şikâyete sebep olan koku emisyonları, işletme/tesisin prosesi gereği oluşabileceği gibi, tesisin işletilmesinde oluşan sorunlardan ve işletme yetersizliğinden de ortaya çıkabilir. Koku kontrol yöntemleri iki ayrı başlık altında ele alındığında;

a)        Tesis türüne göre; şikâyete sebep olan koku emisyonu oluşturan tesis ve faaliyetler incelendiğinde, ortaya çıkan kokuların kaynaklanma nedeni ve yapısı ile birlikte bunların önlenmesinde uygulanabilecek yöntemler bu faaliyetlerin türüne göre değişiklik gösterebilir. Aşağıda koku oluşumuna en fazla neden olan faaliyetler ve buralarda uygulanabilecek önlem yöntemleri yer almaktadır.

1)Gıda sanayiinde;

1.1.     Proses Kontrolü: Üretimde kullanılan hammaddeler, bunların işlenişi, kapalı veya açık prosesler, çalışma sıcaklıkları ve süreleri, havalandırma koşulları v.b.,değiştirilmesi,

1.2.     Depolama: Organik maddelerin, hammaddelerin ve ürünlerin depolanma süresi, sıcaklıkları, depo yapısı v.b. değiştirilmesi,

1.3.     Absorbsiyon: Oluşan kokulu gaz ve sıvıların absorbsiyon ile arıtılması,

1.4.     Biyo-filtre: Oluşan kokulu gaz ve sıvıların biyolojik bir ortamda bakterilerce parçalanarak arıtılması,

1.5.     Oksidasyon: Oluşan kokulu gaz ve sıvıların yükseltgenerek parçalanması ve bu şekilde arıtılması,

2) Hayvan çiftliklerinde;

2.1.Ahırların temiz ve kuru tutulması,

2.2.Nem tutmayan zemin kaplamaları kullanılması,

2.3 Tesisin çevredeki birimlerle olan uzaklığına göre kapasite sınırlaması getirilmesi,

2.4.Hayvanların beslenme rejimini değiştirerek koku emisyonunun azaltılması,

3)Kesimhane ve hayvansal yan ürünlerin depolanması faaliyetlerinde;

3.1. Maddelerin hızlı prosese sokulması,

3.2. Yan ürünlerin kısa süre için ve düşük sıcaklıkta depolanması,

3.3. Yoğuşturulamayan buhar ve gazların yakılması,

3.4. Proses suyunun proses-dışı sudan ayrılması,

3.5. Proses/tesis havasının toplanarak yakma tesisinde yakılması,

3.6. Koku tutucu yedek sistemler (Aktif karbon, v.b).

4) Hayvansal yan ürünlerin işlendiği faaliyetlerde (Rendering);

4.1. Pişirme buharının yoğuşturulması,

4.2. Yoğuşturulamayan buhar ve gazların yakılması veya biyofiltrasyonu,

4.3. Buhar ve gazların termal oksidasyonu ve/veya biyofiltrasyonu,

4.4. Tüm proses hattının kapatılması,

1.1.     Rendering öncesinde suyun kandan alınması (buhar koagülasyonu ile)

5)Balık unu ve yağı üretim faaliyetlerinde;

5.1. Taze hammadde kullanılması,

5.2. Proses havasının toplanarak yakılması,

6)Atıksu arıtma tesislerinde;

6.1. Kapalı sistemler: Kokuya neden olan ancak proses gereği koku oluşumunun önlenemeyeceği ön çökeltme havuzu, aerobik ve anaerobik arıtma havuzu, arıtma çamuru bertarafı gibi ünitelerin üzerlerinin kapatılarak kokulu gazların çevreye yayılmasının önlenmesi ve toplanarak arıtılması,

6.2. Biyofiltreden geçirme: Tüm organik işletme gazlarının biyofiltreden geçirilmesi,

6.3. Bacalarda–flare: Oluşan kokulu gazların çeşitli durumlarda, flare bacası ile yakılması (Bu kapsamda yer flare sistemi önlenir.),

7)Tabakhanelerde;

7.1. Kapalı sistemlerin kullanılması,

7.2. Uygun depolanması,

7.3. Stok akış kontrolü yapılması,

7.4. Islak yıkama sistemleri ile kokulu gazların arıtılması,

7.5. Adsorbsiyon yapılması,

7.6. Biyo-filtreleme yapılması,

7.7. Atık gaz insinerasyonu: kokulu gazların toplanarak yakılması,

8)Diğer tesislerde;

8.1. Adsorbsiyon yapılması, (aktif karbon, zeolit vb. materyaller kullanılarak),

8.2. Absorbsiyon yapılması (ıslak tutucular vb. ), 

8.3. Biyolojik arıtma yapılması (Biyofiltre, biyoyıkama vb.),

8.4. Termal veya katalitik oksidasyon yapılması,

8.5. Diğer tekniklerin uygulanması (Ozon, plazma teknolojisi, UV, katalitik filtreler vb.).

b)        Önlem yapısına göre; temiz üretim ve kirliliğin kaynağında önlenmesi ilkelerine göre yaklaşıldığında, kokunun oluşmasını önlemek, arıtma veya güvenlik mesafesi uygulanması gibi yöntemlerden daha etkili olmaktadır. Bu açıdan, koku önleme yöntemleri önlemin yapısına göre aşağıda belirtilmiştir.

1) Kaynakta önleme:

1.1.     Uygun hammadde kullanımı: Alternatifler arasından koku oluşumuna neden olmayacak hammaddelerin tercih edilmesi, aradaki olası maliyet farkının arıtma maliyeti göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi,

1.2.     Uygun hammadde ve atık depolama: Depoların ve depolama koşullarının belirli standartlarda yapılması,

1.3.     Proses kontrolü,

1.4.     Sızıntı ve kaçakların önlenmesi: Sızıntı ve kaçakların önlenmesi için işlemlerin olabildiğince kapalı ortamlarda gerçekleştirilmesi, boru ve kazanlarda kaçakların önlenmesi, kokulu proses gazlarının toplanarak arıtılması,

2)Arıtma:

2.1. Yoğuşturma: Atık gazdaki çözücü buharları ya da diğer kokulu gazları, sıcaklıklarını çiğ noktalarının altına düşürerek ayırmaya yarayan bir tekniktir. Kokulu gazlarda genellikle suya doymuş gazdan yoğuşturularak ayrılan su kokulu gazlar içinde bir soğurucu görevi görmekte ve bu şekilde kokulu gaz arıtılmaktadır. Kokulu gazlar için uygulama sınırı 100.000 koku birimi/Nm3’tür.

2.2. Adsorpsiyon: Gaz moleküllerinin, belirli bileşikleri diğerlerine tercih eden katı yüzeylerde tutunduğu ve dolayısıyla sıvıdan ayrıldığı heterojen bir tepkimedir.

2.3. Biyofiltrasyon: Burada kokulu gaz bakteri ortamından geçirilerek gazın içerisindeki çeşitli maddelerin besin olarak bakterilerce parçalanması sağlanmaktadır.

2.4. Biyo-yıkama: Islak gaz yıkamayı biyolojik parçalamayla birleştirir. Burada yıkama suyu kokulu gaz bileşenlerini oksidize edebilecek bakteri popülasyonlarını barındırır. Bunun için, atık gaz içeriğinin yıkanabilir ve yıkanan bileşenlerin de aerobik koşullarda biyolojik olarak yıkılabilir olması gerekir.

2.5. Biyo-damlatma: Biyo yıkama ile aynı koşullarda çalışır. Biyo yıkamanın aksine, bakteri popülasyonu destek öğeleri yani bir yatak malzemesi üzerinde tutunmuşlardır. Burada, sıvı, inert maddelerden oluşan bir yataktan dolaştırılarak geçirilmektedir.

2.6. Isıl (termal) oksidasyon: Atık gaz akışı içindeki kokulu gazların, içeriğindeki karışımın hava veya oksijen ile birlikte, bir fırında, parlama noktasının üzerindeki bir sıcaklığa ısıtılması ve karbondioksit ve suya dönüşmek üzere tam yanma sağlayacak kadar yeterli bir süre yüksek sıcaklığın korunması yoluyla oksidasyon işlemidir.

2.7. Katalitik oksidasyon: Katalitik oksitleyiciler, termal oksitleyicilere çok benzeyen bir şekilde çalışırlar. Aradaki en büyük fark, alev bölgesinden geçen gazın bir katalizör yatağından da geçmesidir. Katalizör, oksidasyon tepkimesi hızını artırarak daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşmesini sağlar. Böylece, daha küçük oksitleyicilerin kullanımına olanak tanınır.

EK-2

KOKU ŞİKÂYETİ DENETİM FORMU

Form No:Tarih:

1	Şikâyete Neden Olan Kaynağın Yeri:
2	İşletmenin/Tesisin Adı, Adresi, Tel No, Faks No:
3	Tesisin Türü:
4	Kokunun Şiddeti ve Hedonik Tonu	Şiddeti	□Düşük	□Orta	□Yüksek
Hedonik Ton	□Nötr	□Hoş	□Nahoş
5	Kokunun Süre ve Sıklığı
6	Şikâyet Mahallindeki Arazi Kullanım Durumu	□Yerleşim	□Sanayi	□Turizm	□Kentsel	□Kırsal
7	Şikâyet Mahallindeki Koku Kaynakları	Şikâyet mahallinin koku kaynaklarına uzaklığı
Kaynak çevresinde koku problemine katkıda bulunabilecek başka kaynakların, işletmelerin var olup olmadığı	□Evet
□Hayır
Madde 9 kapsamında koku önlemlerinin alınıp alınmadığı	□Evet
□Hayır
Kaynak/Kaynaklarla İlgili Diğer Bilgiler
8	KARAR
Şikâyet koku probleminden kaynaklanıyor   □                           Şikâyet konusu sonlandırıldı   □
8.1	Şikâyet Koku Probleminden Kaynaklanıyorsa;
8.1.1	Koku Emisyonu Ölçüm Raporu Hazırlayarak Yetkili Mercie Sunulması İçin Verilen Süre;
8.2	Şikâyet Konusu Sona Erdi İse;
8.2.1	İlgili Şikâyet Sonlandırma Formu Tarih Ve Numarası

EK-3

KOKU EMİSYONU ÖLÇÜM RAPORU FORMATI

Emisyon raporu en az aşağıda verilen bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. Gerekli görülmesi halinde, yetkili merci tarafından ek bilgiler de istenebilir.

Örnekleme Verileri:

1.   Kokuya neden olan kaynak/işletme/tesisin adı, adresi, telefon numarası, faks numarası.

2.   İşletme/tesis yetkilisinin adı ve soyadı.

3.   Koku kaynak/kaynaklarının tanımı ve isimlendirilmesi.

4.   Koku örneğinin tanımı (kokunun neyi andırdığı).

5.   Örneklemenin gerçekleştirildiği tarih ve saati.      

6.   Örnekleme koşulları.  

7.   Örnekleme sırasındaki tesis/proses koşulları.

8.   Örneklemeyi yürüten uzmanın adı ve soyadı.      

9.   Koku kaynağındaki örnekleme yeri.      

10.Kullanılan gaz örnekleme torbalarının cinsi ve hacmi.        

Ölçüm Sonuçları (Olfaktometre ölçümleri):

1.   Ölçüm yeri, zamanı ve saati.   

2.   Ölçümü yürüten uzmanın adı ve soyadı. 

3.   Ölçüm sırasındaki koşullar.      

4.   Başlangıçta belirlenen gaz seyreltme aralıkları.    

5.   Ölçüm öncesi ön seyreltme veya seyreltme faktörü.        

6.   Ölçümde yer alan lider panelist ve panelistlerin kişisel kodları.       

7.   Panelistlere sunulan örnek sayısı.          

8.   Ölçümler sırasında panelistlere sunulan seyreltme oranları.

9.   Panelistlerin verdiği boş tepki sayısı ve yeri.       

10.Sunulan tüm seyrelmelerdeki panelist tepkileri (ölçüm sonuç matrisi).

11.Kullanılan her panelist için; referans maddeye (n-butanol) verilen tepkilere göreve kişisel koku eşik değeri tahmini.

12.Kaynağa ait koku konsantrasyonu.                   

Raporu Düzenleyen Uzman:

Adı, Soyadı:

Kurumu:

Tarih:

İmza ve mühür:

EK-4

ŞİKÂYET DEĞERLENDİRME FORMU

Form No:Tarih:

1.	İlgili Koku Şikâyet Denetim Formu Tarih ve Numarası
2.	Koku Kaynağı Olarak Belirlenen Etkinlik (İşletme/Tesis)
2.1	Adı
2.2	Adresi
2.3	Koku kaynakları ve özellikleri
2.4	Şikâyete konu olan koku kaynağı (noktasal, alansal)
2.5	Öngörülen düzeltici etkinlik ve alınan önlemler/Koku giderme verimi(Tedbir/ek tedbir  alan işletmeler için sunulan koku emisyonu  ölçüm raporuna göre doldurulacaktır)
3.	Yapılan Ölçümler
3.1	Ölçüm tarihi
3.2	Ölçüm sonuçları
3.3	Ölçüm değerlendirmesi (Eksiklikler/Uygunsuzluklar)
4.	KARAR
	Koku Emisyonu Azaltım Tedbiri Gerekli    □           Şikâyet konusu devam etmiyor  □
5	Şikâyet konusu devam etmiyor ise;
5.1	İlgili Şikâyet Sonlandırma Formu Tarih ve Numarası
6.	Koku Emisyonu Ek Kontrol Tedbiri Gerekli ise;
6.1	Tedbir alınıp ölçüm raporunun sunulması için verilen süre;

EK-5

ŞİKÂYET SONLANDIRMA FORMU

Form No:Tarih:

1.	İlgili Koku Şikâyet Denetim Formu Tarih ve Numarası
2.	İlgili Değerlendirme Formları Tarih ve Numaraları
3.	Adı
4.	Adresi
5.	Şikâyete konu olan koku kaynağı
6.	Koku Önleyici Ek Tedbir Alınmış ise;
6.1.	Öngörülen düzeltici etkinlik ve alınan önlemler/Koku Giderme Verimi
6.2.	Bu önlemlere ilişkin periyodik izleme gerekliliği
6.3.	Şikâyet sonlandırılana kadar uygulanan idari yaptırımlar

28 Temmuz 2013  PAZAR                     Resmî Gazete                                    Sayı : 28721 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDENKORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİKBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların gürültüye maruz kalmaları sonucu oluşabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için asgari gereklilikleri belirlemektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde uygulanır. DayanakMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine ve 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna dayanılarak ve 6/2/2003 tarihli ve 2003/10/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) En yüksek ses basıncı (P_tepe): C-frekans ağırlıklı anlık gürültü basıncının tepe değerini, b) Günlük gürültü maruziyet düzeyi (L_{EX, 8saat}) [dB(A) re. 20 µPa]: TS 2607 ISO 1999 standardında tanımlandığı gibi en yüksek ses basıncının ve anlık darbeli gürültünün de dahil olduğu A-ağırlıklı bütün gürültü maruziyet düzeylerinin, sekiz saatlik bir iş günü için zaman ağırlıklı ortalamasını, c) Haftalık gürültü maruziyet düzeyi (L_{EX, 8saat}): TS 2607 ISO 1999 standardında tanımlandığı gibi A-ağırlıklı günlük gürültü maruziyet düzeylerinin, sekiz saatlik beş iş gününden oluşan bir hafta için zaman ağırlıklı ortalamasını, d) Kanun: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMMaruziyet Değerleri ve İşverenlerin YükümlülükleriMaruziyet eylem değerleri ve maruziyet sınır değerleriMADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması bakımından, maruziyet eylem değerleri ve maruziyet sınır değerleri aşağıda verilmiştir: a) En düşük maruziyet eylem değerleri: (L_{EX, 8saat}) = 80 dB(A) veya (P_tepe) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 µPa] (20 µPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer). b) En yüksek maruziyet eylem değerleri: (L_{EX, 8saat}) = 85 dB(A) veya (P_tepe) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 µPa]. c) Maruziyet sınır değerleri: (L_{EX, 8saat}) = 87 dB(A) veya (P_tepe) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 µPa]. (2) Maruziyet sınır değerleri uygulanırken, çalışanların maruziyetinin tespitinde, çalışanın kullandığı kişisel kulak koruyucu donanımların koruyucu etkisi de dikkate alınır. (3) Maruziyet eylem değerlerinde kulak koruyucularının etkisi dikkate alınmaz. (4) Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde, maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerinin uygulanmasında günlük gürültü maruziyet düzeyi yerine, haftalık gürültü maruziyet düzeyi kullanılabilir. Bu işlerde; a) Yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi, 87 dB(A) maruziyet sınır değerini aşamaz. b) Bu işlerle ilgili risklerin en aza indirilmesi için uygun tedbirler alınır. Maruziyetin belirlenmesiMADDE 6 – (1) İşveren, çalışanların maruz kaldığı gürültü düzeyini, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde ele alır ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gereken durumlarda gürültü ölçümleri yaptırarak maruziyeti belirler. (2) Gürültü ölçümünde kullanılacak yöntem ve cihazlar; a) Özellikle ölçülecek olan gürültünün niteliği, maruziyet süresi, çevresel faktörler ve ölçüm cihazının nitelikleri dikkate alınarak mevcut şartlara uygun olur. b) Gürültü maruziyet düzeyi ve ses basıncı gibi parametrelerin tespit edilebilmesi ile 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerlerinin aşılıp aşılmadığına karar verilebilmesine imkan sağlar. c) Çalışanın kişisel maruziyetini gösterir. (3) Değerlendirme ve ölçüm sonuçları, gerektiğinde kullanılmak ve iş müfettişlerinin denetimlerinde istenildiğinde gösterilmek üzere uygun bir şekilde saklanır. Risklerin değerlendirilmesiMADDE 7 – (1) İşveren; 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde, gürültüden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirirken; a) Anlık darbeli gürültüye maruziyet dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine, b) Maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerine, c) Başta özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanlar olmak üzere tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine, ç) Teknik olarak elde edilebildiği durumlarda, işle ilgili ototoksik maddeler ile gürültü arasındaki ve titreşim ile gürültü arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan etkisine, d) Kaza riskini azaltmak için kullanılan ve çalışanlar tarafından algılanması gereken uyarı sinyalleri ve diğer seslerin gürültü ile etkileşiminin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkisine, e) İş ekipmanlarının gürültü emisyonu hakkında, ilgili mevzuat uyarınca imalatçılardan sağlanan bilgilerine, f) Gürültü emisyonunu azaltan alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığına, g) Gürültüye maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine, ğ) Sağlık gözetiminde elde edinilen güncel bilgilere, h) Yeterli korumayı sağlayabilecek kulak koruyucularının bulunup bulunmadığına, özel önem verir. Maruziyetin önlenmesi ve azaltılmasıMADDE 8 – (1) İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve 8, 9, 10 ve 11 inci maddelere göre hangi tedbirlerin alınacağını belirler. (2) İşveren, maruziyetin önlenmesi veya azaltılmasında, Kanunun 5 inci maddesinde yer alan risklerden korunma ilkelerine uyar ve özellikle; a) Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi, b) Yapılan işe göre mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanının seçilmesi, c) İşyerinin ve çalışılan yerlerin uygun şekilde tasarlanması ve düzenlenmesi, ç) İş ekipmanını doğru ve güvenli bir şekilde kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimin verilmesi, d) Gürültünün teknik yollarla azaltılması ve bu amaçla; 1) Hava yoluyla yayılan gürültünün; perdeleme, kapatma, gürültü emici örtüler ve benzeri yöntemlerle azaltılması, 2) Yapı elemanları yoluyla iletilen gürültünün; yalıtım, sönümleme ve benzeri yöntemlerle azaltılması, e) İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarının uygulanması, f) Gürültünün, iş organizasyonu ile azaltılması ve bu amaçla; 1) Maruziyet süresi ve düzeyinin sınırlandırılması, 2) Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerinin düzenlenmesi, hususlarını göz önünde bulundurur. (3) İşyerinde en yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde, işveren; a) Bu maddede belirtilen önlemleri de dikkate alarak, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar. b) Gürültüye maruz kalınan çalışma yerlerini uygun şekilde işaretler. İşaretlenen alanların sınırlarını belirleyerek teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılmasını sağlar. (4) İşveren, çalışanların dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyinin, bu yerlerin kullanım şartları ve amacına uygun olmasını sağlar. (5) İşveren, bu Yönetmeliğe göre alınacak tedbirlerin, Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarına uygun olmasını sağlar. Kişisel korunmaMADDE 9 – (1) Gürültüye maruziyetten kaynaklanabilecek riskler, 8 inci maddede belirtilen tedbirler ile önlenemiyor ise işveren; a) Çalışanın gürültüye maruziyeti 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerini aştığında, kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır halde bulundurur. b) Çalışanın gürültüye maruziyeti 5 inci maddede belirtilen en yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlar ve denetler. c) Kulak koruyucu donanımların kullanılmasını sağlamak için her türlü çabayı gösterir ve bu madde gereğince alınan kişisel korunma tedbirlerinin etkinliğini kontrol eder. (2) İşveren tarafından sağlanan kulak koruyucu donanımlar; a) 2/7/2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik ve 29/11/2006 tarihli ve 26361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği hükümlerine uygun olur. b) İşitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek şekilde seçilir. c) Çalışanlar tarafından doğru kullanılır ve korunur. ç) Çalışana tam olarak uyar. d) Hijyenik şartların gerektirdiği durumlarda çalışana özel olarak sağlanır. Maruziyetin sınırlandırılmasıMADDE 10 – (1) Çalışanın maruziyeti, hiçbir durumda maruziyet sınır değerlerini aşamaz. Bu Yönetmelikte belirtilen bütün kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen, 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda, işveren; a) Maruziyeti, sınır değerlerin altına indirmek amacıyla gerekli tedbirleri derhal alır. b) Maruziyet sınır değerlerinin aşılmasının nedenlerini belirler ve bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri gözden geçirerek yeniden düzenler. Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimiMADDE 11 – (1) İşveren, işyerinde 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle; a) Gürültüden kaynaklanabilecek riskler, b) Gürültüden kaynaklanabilecek riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla alınan tedbirler ve bu tedbirlerin uygulanacağı şartlar, c) 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri, ç) Gürültüden kaynaklanabilecek risklerin değerlendirilmesi ve gürültü ölçümünün sonuçları ile bunların önemi, d) Kulak koruyucularının doğru kullanılması, e) İşyerinde gürültüye bağlı işitme kaybı belirtisinin tespit ve bildiriminin nasıl ve neden yapılacağı, f) Bakanlıkça sağlık gözetimine ilişkin çıkarılacak ilgili mevzuat hükümlerine ve 13 üncü maddeye göre, çalışanların hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı, g) Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma uygulamaları, hususlarında bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar. Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanmasıMADDE 12 – (1) İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle; a) 7 nci maddeye göre gerçekleştirilecek olan risk değerlendirmesi, b) 8 inci maddeye göre risklerin ortadan kaldırılması veya azaltılması için alınacak önlemlerin belirlenmesi ve uygulanacak tedbirler, c) 9 uncu maddede belirtilen kulak koruyucularının seçilmesi, hususlarında çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar. Sağlık gözetimiMADDE 13 – (1) Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla; a) İşveren; 1) Kanunun 15 inci maddesine göre gereken durumlarda, 2) İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde, 3) İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla, çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. b) 5 inci maddede belirtilen en yüksek maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için, işitme testleri işverence yaptırılır. c) Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için de işitme testleri yaptırılabilir. (2) İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde; a) Çalışan, işyeri hekimi tarafından, kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir. b) İşveren; 1) İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir. 2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir. 3) Riskleri önlemek veya azaltmak için çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli görülen tedbirleri uygular. 4) Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların, sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli bir sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerYürürlükten kaldırılan yönetmelikMADDE 14 – (1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. YürürlükMADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.  

30 Temmuz 2013 SALI                   Resmî Gazete                            Sayı : 28723

YÖNETMELİK

Gümrük ve Ticaret Bakanlığından:

KOOPERATİFÇİLİK PROJE DESTEK YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, kooperatif ve üst kuruluşlarının üretim ve istihdama katkısı olacak yatırım projelerinin desteklenmesine, faaliyetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanmasına, teknoloji ve yeni üretim tekniklerinden yararlanmalarına katkıda bulunulmasına, bireysel tasarrufların uygun kooperatif girişimcilik modelleri ile ekonomiye kazandırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının üretim ve istihdama katkısı olacak projelerinin Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı çerçevesinde desteklenmesini ve bu desteklere ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (Değişik: RG-6/3/2020-31060)

(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 453 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

b) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) Genel Müdürlük: Bakanlık Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünü,

c) Hibe desteği: Bakanlığın görev alanına giren kooperatiflere bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde geri ödeme olmaksızın verilen nakdi katkıyı,

ç) Hibeye esas proje tutarı: Hibe sözleşmesine konu edilen projenin her türlü vergi ve sigorta giderleri, asgari geçim indirimi ve harçlar hariç toplam tutarını,

d) Hibe sözleşmesi: Proje sahibi kooperatif ile İl Müdürü arasında imzalanan ve hibe desteğinden yararlanma esasları ve yükümlülükleri ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,

e) Hizmet alımları: 9 uncu maddede belirtilen hizmet alımlarını,

f) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) İl Müdürlüğü: Ticaret Bakanlığı Ticaret İl Müdürlüğünü,

g) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) İl Müdürü: Ticaret Bakanlığı Ticaret İl Müdürünü,

ğ) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) İl proje komisyonu: Vali veya görevlendireceği vali yardımcısı başkanlığında; İl Müdürü, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü, Tarım ve Orman İl Müdürü, ildeki Kalkınma Ajansı temsilcisi, Ticaret ve Sanayi Odası veya Ticaret Odası temsilcisinin katıldığı en az 5 (beş) kişiden oluşan ve bu Yönetmelik kapsamında hibe başvurularının değerlendirmesini yapan komisyonu,

h) İl proje yürütme birimi: İl düzeyinde Programın rehberliğinden, projelerin uygulanmasından ve izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri İl Müdürlüğü adına yürüten İl Müdürlüğü personeli ile gerektiğinde vali tarafından görevlendirilecek diğer kamu kurumları personelinden oluşan en az üç kişilik birimi,

ı) İzleme raporu: Proje uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi ile ilgili İl proje yürütme birimince hazırlanan raporu,

i) Kılavuz: Programın uygulanması ve Program kapsamında değerlendirilecek proje konularının, başvuru şartlarının, değerlendirme, uygulama ve denetleme esaslarının belirlendiği bu Yönetmelik doğrultusunda Bakanlıkça hazırlanan Uygulama ve Değerlendirme Kılavuzunu,

j) Kooperatif: Kuruluş, işleyiş ve denetim işlemlerine ait hizmetleri Bakanlıkça yürütülen kooperatifleri ve bunların üst kuruluşlarını,

k) Mal alımları: 9 uncu maddede belirtilen mal alımlarını,

l) Malî bilanço: Bir kooperatifin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren malî tabloyu,

m) (Değişik: RG-6/3/2020-31060) Merkez proje komisyonu: İl proje komisyonu tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda uygun görülen proje başvurularını inceleyip karara bağlayan, Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısı başkanlığında Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürü, ilgili Genel Müdür Yardımcısı ve iki Daire Başkanından oluşan beş kişilik komisyonu,

n) Nitelikli personel: 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) ve/veya (b) bentlerine göre hibe desteği verilecek kooperatiflerin projelerine ilişkin olarak istihdam edecekleri en az lisans düzeyinde mezuniyet belgesi bulunan ve Kılavuzda belirtilen nitelik ve koşulları haiz personeli,

o) Ödeme icmal tablosu: Hibe sözleşmesi imzalayarak projesini tamamlayan kooperatiflerce talep edilen hibe desteği tutarını gösteren ve İl Müdürlüğünce düzenlenen tabloyu,

ö) Program: Bakanlık tarafından hazırlanan Kooperatiflerin Desteklenmesi Programını,

p) Proje: Kooperatiflerin Program kapsamında hibe desteğinden yararlanmak için hazırladıkları üretim ve istihdama katkısı olacak yatırım projelerini,

r) Proje başvuru formu: Hibe desteğinden yararlanmak isteyen kooperatiflerce başvuru amacıyla doldurulan ve Kılavuz ekinde yer alan formu,

s) Yüklenici: Program kapsamında hibe sözleşmesi akdedilen kooperatif tarafından yapılacak satın alımlara mal ve hizmet sağlayan gerçek ve tüzel kişileri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Program Uygulama Birimleri

Genel müdürlüğün görevleri

MADDE 5 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak çalışmaları Bakanlık adına Genel Müdürlük yürütür. Genel Müdürlüğün görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Bu çalışmaların kontrolüne, idari, malî, teknik ve çevresel uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek vermek.

b) Program ile ilgili yıllık yatırım programını ve bütçe teklifi hazırlıklarını, bu teklifin ilgili Bakanlık birimlerine iletilmesi ve kabulü için gerekli çalışmaları yapmak.

c) Programın yürütülmesine ilişkin eğitim programlarını hazırlamak ve bunların uygulanmasına destek sağlamak.

İl müdürlüğünün görevleri

MADDE 6 –

(1) İl Müdürlüğünün görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Program kapsamında bu Yönetmelik ve Kılavuzda belirtilen sorumlulukların idari, malî, teknik ve çevresel uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve Program kapsamında yapılacak tüm çalışmaların il bazında uygulanmasını, izlenmesini, sekretaryasını ve koordinasyonunu sağlamak.

b) İmzalanan hibe sözleşmesi doğrultusunda hibe desteği ödemesini yapmak ve izlemek.

İl proje komisyonu ve il proje yürütme biriminin görevi

MADDE 7 –

(1) İl Proje Komisyonu, Program kapsamında yapılan hibe desteği başvurularını, Kılavuzdaki kriterlere göre değerlendirir ve İl Proje Değerlendirme Raporu şeklinde Genel Müdürlüğe gönderir.

(2) İl Proje Yürütme Biriminin görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) İl düzeyinde Programın rehberliği ve uygulanması ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek.

b) İl düzeyinde proje hazırlanması aşamasında başvuran kooperatifleri Program hakkında ve proje başvurularının hazırlanması konusunda bilgilendirmek.

c) Bu Yönetmelik, Kılavuz ve ilgili genelgeler doğrultusunda projelerin uygulanmasını incelemek ve değerlendirmek.

Merkez proje komisyonunun görevi

MADDE 8 –

(1) Merkez Proje Komisyonu, İl Proje Komisyonunun yaptığı değerlendirme sonucunda uygun görülen projeleri, Kılavuzda belirtilen esaslar çerçevesinde inceler ve bütçe imkânları ile sınırlı olmak üzere, bu projelerin desteklenmesi konusundaki nihai kararı verir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Hibe Desteği Kapsamı ve Tutarı

Desteklenecek projelerin konuları

MADDE 9 –

(1) Program kapsamında desteklenecek kooperatiflerin üretim ve istihdama katkısı olacak projelerine ilişkin olarak;

a) Kooperatiflerin faaliyet konularına göre makine ve/veya ekipman ile ilgili mal alımlarına,

b) Ortaklarının en az % 90’ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerin işletecekleri yaşlı ve engelli bakım merkezleri ile çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş eşya niteliğindeki yatırım malı alımlarına,

c) Kooperatiflerin ürettikleri ürünlerin tanıtımı ve pazarlanmasına ilişkin sergi ve fuar katılımlarına yönelik hizmet alımlarına,

ç) (a) ve/veya (b) bentlerine göre hibe desteği verilecek kooperatiflerin projelerine ilişkin nitelikli personel istihdamlarına,

d) Kooperatiflerin faaliyet konularına yönelik Kılavuzda belirlenecek diğer mal ve hizmet alımlarına,

destek verilir.

(2) Kooperatiflerin ihtiyaçları ve faaliyet konuları gözetilerek Program kapsamında hibe desteği verilecek proje konularına ilişkin esaslara Kılavuzda yer verilir.

Kooperatiflerin projelerine verilecek hibe desteği tutarı

MADDE 10 –

(1) Kooperatiflerin sunacakları proje başvurularında hibeye esas proje tutarı azami sınırı;

a) Kooperatiflerin mal alımlarında 200.000 Türk Lirasını,

b) Hizmet alımlarında 30.000 Türk Lirasını,

c) Nitelikli personel istihdamında yıllık bir personel için 30.000 TL’yi, iki personel için toplam 60.000 TL’yi,

geçemez.

(2) Kooperatiflerin desteklenmesine karar verilen mal ve hizmet alımlarında hibeye esas proje tutarlarının kalkınmada öncelikli yörelerde % 75’i, diğer bölgelerde % 50’si ve kalkınmada öncelikli yöre şartı aranmaksızın ortaklarının en az % 90’ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerde ise % 75’i Bakanlıkça hibe olarak karşılanabilir. Hibeye esas proje tutarının kalan kısmı proje yürütücüsü kooperatifçe karşılanır.

(3) Nitelikli personel istihdamının hibeye esas proje tutarının azami sınırının % 100’üne kadar olan kısmı Bakanlıkça hibe olarak karşılanabilir. Nitelikli personel istihdam desteğinin azami süresi bir yıldır. Nitelikli personel istihdam desteği Merkez Proje Komisyonu kararı ile kooperatifin yeni istihdam edeceği en fazla iki personel için verilir. Hibe desteği ödemesi, nitelikli personel istihdamının gerçekleştiği bir yılın sonunda kooperatifin hesabına aktarılır.

(4) Kooperatifin sunduğu proje bedeli, hibeye esas proje tutarının azami sınırının altında ise, kooperatifin sunduğu proje bedeli hibeye esas proje tutarının azami sınırı olarak kabul edilir ve verilebilecek hibe desteği tutarı, kooperatifin sunduğu proje bedeline Merkez Proje Komisyonunca kararlaştırılan hibe destek oranı uygulanarak bulunur.

(5) Kooperatifin sunduğu proje bedelinin, hibeye esas proje tutarının azami sınırı ile aynı olması veya üstünde olması durumunda verilebilecek hibe desteği tutarı, hibeye esas proje tutarının azami sınırına Merkez Proje Komisyonunca kararlaştırılan hibe destek oranı uygulanarak bulunur.

(6) Kooperatifin sunduğu proje bedelinin, hibeye esas proje tutarı azami sınırını aşması durumunda, aşan tutar ve hibeye esas proje tutarının hibe olarak karşılanmayan kısmı kooperatifçe karşılanır.

(7) Hibeye esas proje tutarları hesaplanmasında; her türlü vergi ve sigorta giderleri, asgari geçim indirimi ve harçlar dahil değildir.

Hibeye esas proje tutarlarının yeniden belirlenmesi

MADDE 11 –

(1) Hibeye esas proje tutarlarının azami sınırı ve oranı gerektiğinde Merkez Proje Komisyonunun teklifi ve Bakan onayı ile yeniden belirlenebilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Proje Giderleri

Hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları

MADDE 12 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin;

a) Kooperatif ile akdedilen hibe sözleşmesinden sonra gerçekleştirilmesi,

b) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan başvuru formunda belirtilmiş olması,

c) 10 uncu maddede belirtilen oran ve sınırların içinde kalması,

ç) Hibe sözleşmesinde öngörülen süre içerisinde gerçekleşmesi,

d) Hibe desteği kapsamındaki giderlerin Kılavuzda belirtilen esaslara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve belgelere dayandırılması,

e) Kooperatifin amaç ve faaliyet konularına ve Kılavuzda belirtilen mal ve hizmet türleri ile nitelikli personel istihdamı nitelik ve koşullarına uygun olması,

gerekir.

(2) Hibe desteği başvurularında belirtilecek projenin yaklaşık toplam maliyeti piyasa fiyat araştırmasına dayandırılarak ayrıntılı olarak belirtilir ve başvuru sonrasında artırılamaz.

(3) Hibe desteği başvurusu kapsamında satın alınması planlanan mal ve hizmet ile ilgili teknik bilgiler şartname şeklinde düzenlenerek proje başvuru formu ekinde sunulur.

(4) Başvuru sahibi kooperatifin yönetim ve denetim kurulu üyeleri, kooperatifte çalışan kişiler ile bu şahısların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ve kamu çalışanları yüklenici olamaz.

(5) Başvuru sahibi kooperatif tarafından sürekli çalıştırılan veya düzenli ya da dönüşümlü olarak işe alınmış kişiler, kamu çalışanları, emekliler, yabancı uyruklular, kooperatif yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri bu Yönetmelik kapsamında nitelikli personel olarak istihdam edilemez. Nitelikli personel istihdamının hibeye esas proje tutarının hesaplanmasında, asgari geçim indirimi, her türlü vergi ve sigorta giderleri hariç nitelikli personele ödenen net ücret dikkate alınır.

(6) Kooperatifler, 9 uncu maddede belirtilen her bir proje konusu için ayrı bir proje başvuru formu doldurur. Sunulan proje başvuruları arasında kaynak aktarımı yapılamaz.

Program kaynaklarından karşılanamayacak giderler

MADDE 13 –

(1) Hibe desteği kapsamında karşılanamayacak giderler aşağıda belirtilmiştir:

a) Her türlü borç ödemeleri.

b) Faiz giderleri.

c) Başka bir kamu kaynağından finanse edilen harcama ve giderler.

ç) Sergi ve fuar desteklerine ilişkin kira giderleri hariç diğer kira giderleri.

d) Kur farkı giderleri.

e) Ayrı faturalanmış nakliye ve montaj giderleri.

f) Bankacılık giderleri.

g) Her türlü vergi ve sigorta giderleri ve bunlara ilişkin ceza giderleri.

ğ) Makine ve ekipman hariç ikinci el mal alım giderleri.

h) Proje yönetimi ve danışmanlık giderleri.

ı) Arazi, arsa ve bina alım giderleri.

i) Her türlü bina yapım ve onarım giderleri.

j) Her türlü hammadde ve yarı mamul alım giderleri.

k) Muhasebe ve avukatlık giderleri.

l) Taşıt alım giderleri.

m) Bina yakıt, su, elektrik ve aidat giderleri.

n) Asgari geçim indirimi.

(2) Program kapsamında hibe sözleşmesi imzalanmadan önce projelerle ilgili yapılan giderler karşılanmaz, bu giderlerden dolayı Bakanlığa herhangi bir sorumluluk yüklenemez.

(3) Bu Yönetmelik, Kılavuz ve ilgili diğer mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmeyen, belgelendirilmeyen her türlü gider, hibeye esas gider kapsamında olsa dahi hibe desteğinden karşılanmaz.

(4) Hibe sözleşmesi sonrasında mal ve hizmet alım tutarlarında oluşacak artışlar, Bakanlıkça verilecek hibe tutarını değiştirmeksizin kooperatifçe karşılanır.

(5) Bu Yönetmelik kapsamında desteklenen projelere, hibe sözleşmesinde belirtilen amacın dışında herhangi bir ödeme yapılmaz.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Başvuru, Değerlendirme ve Sözleşme

Başvurularda aranacak şartlar

MADDE 14 –

(1) Başvurularda; başvuru sahibi kooperatiflerin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeleri, ortak sayıları, aynı proje konusunda başka bir kamusal kaynaktan destek almamış olmaları ve projelerinin üretim ve istihdama katkısının bulunması, sürdürülebilirliği, piyasa araştırmasına dayandırılması, kooperatifin faaliyet konularına uygunluğu ve kılavuzda belirtilecek diğer (Ek ibare: RG-6/3/2020-31060) şartlar aranır.

Proje başvuru dönemleri

MADDE 15 –

(1) Program kapsamında proje başvuru dönemleri, sergi ve fuar destekleri hariç bir yıl içinde en fazla üç dönem olmak üzere Bakanlıkça duyurulur. Bakanlık gerektiğinde Programın uygulanacağı illeri de belirleyebilir.

(2) Hibe desteği ödemeleri, yılı merkezi yönetim bütçe kanunu ile tefrik edilen ödeneklerle sınırlı olmak üzere ve vize edilen ayrıntılı harcama programına uygun olarak yapılır.

Proje başvurusu

MADDE 16 –

(1) Kooperatifler hibe almak amacıyla Kılavuzda belirtilen şekilde proje başvuru formlarını doldurur ve kooperatif merkezinin bulunduğu İl Müdürlüğüne teslim eder.

(2) Kılavuzda belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanmayan ve kooperatiflerin imzaya yetkili yönetim kurulu üyelerince imzalanmayan başvurular kabul edilmez.

(3) Program kapsamında hibe desteği alan kooperatifler aynı proje konusunda beş yıl içerisinde tekrar hibe desteği başvurusunda bulunamaz.

(4) Bu Yönetmelik kapsamında; hibe desteği talep eden kooperatifler, başvurdukları proje konusunda diğer kamusal desteklerden yararlanmamış olduklarına ilişkin taahhütte bulunurlar.

Proje başvurularının değerlendirilmesi

MADDE 17 –

(1) Kılavuzda belirtilen puanlama cetveline tabi tutulan projeler, İl Proje Yürütme Biriminin teklifi, İl Proje Komisyonunun olumlu görüşü üzerine Merkez Proje Komisyonunca değerlendirilir ve karara bağlanır.

(2) Proje başvuruları bu Yönetmelik, Kılavuz ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilir. Eksik ve hatalı belge içeren başvurular, eksikliklerin ve hataların giderilmesi amacıyla Kılavuzda belirtilen esaslara göre İl Müdürlüğünce kooperatiflere iade edilir.

(3) Bütçe imkânları nedeniyle desteklenmesine ilişkin karar alınamayan projeler hariç olmak üzere, Merkez Proje Komisyonunca kabul edilmeyen projeler tekrar değerlendirmeye alınmaz.

Kesin karar

MADDE 18 –

(1) Merkez Proje Komisyonu tarafından verilen kararlar kesindir. Hibe desteği verilmesi kabul edilen projeler, Bakanlığın kurumsal internet adresinden duyurulur.

Kooperatiflerce projeye ait diğer işlemlerin tamamlanması

MADDE 19 –

(1) Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce ilgili mevzuat gereğince alınması gereken izin, ruhsat ve onay gibi işlemlerin tamamlanması zorunludur.

Hibe sözleşmesi

MADDE 20 –

(1) Hibe sözleşmesinin formatı ve içeriği Kılavuzla belirlenir.

(2) Hibe sözleşmesi, İl Müdürü ile hibe başvurusunda bulunan kooperatifin imzaya yetkili yönetim kurulu üyeleri arasında akdedilir.

(3) Kooperatiflerin projelerine hibe desteği verilmesine yönelik olarak Merkez Proje Komisyonunun kararı alınmadan ya da 23 üncü maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde yer alan hususların tespit edilmesi halinde İl Müdürlüğünce hibe sözleşmesi akdedilmez.

(4) Kooperatifin hibe desteği talep ettiği proje konusunda diğer kamusal desteklerden yararlandığının tespiti halinde hibe sözleşmesi akdedilmez.

(5) Merkez Proje Komisyonu tarafından kabul edilen projelerin duyurulmasını takip eden yirmi gün içerisinde İl Müdürü ile hibe sözleşmesini imzalamayan veya hibe sözleşmesi eki dokümanlarını tamamlamayan kooperatiflerle hibe sözleşmesi yapılamaz. Ancak zorunluluk hallerinde kooperatiflerin gerekçeli talebi üzerine bir defaya mahsus İl Müdürlüğünce otuz güne kadar ek süre verilebilir. 28 inci maddedeki mücbir sebeplerin bulunması durumunda Bakanlığın görüşünü alarak otuz günden daha uzun ek süre verilebilir.

(6) Kooperatifler tarafından teslim edilen hibe sözleşmesi ekleri bu Yönetmelik, Kılavuz ve ilgili mevzuata uygun bulunması durumunda hibe sözleşmesi imzalanır.

(7) Kooperatiflerin hibe kaynaklarından yararlanabilmesi için hibe sözleşmesini imzalaması ön koşuldur. Taraflarca hibe sözleşmesinin her bir sayfası imza altına alınır.

(8) İl Müdürlüğünün kooperatifle imzalayacağı hibe sözleşmesinde belirtilecek hibe desteği tutarı, Merkez Proje Komisyonunca verilmesi kararlaştırılan hibe desteği tutarını, aşamaz.

(9) Hibe sözleşmesi, İl Müdürü ve proje sahibi kooperatif arasında üç nüsha olarak akdedilir. İmzalanan hibe sözleşmesinin bir nüshası ve ekleri İl Müdürlüğünde, bir nüshası ve ekleri proje sahibi kooperatifte bir nüshası ve ekleri ise, uygulamada karşılaşılan sorunların giderilmesinde yardımcı olmak üzere Bakanlıkta muhafaza edilir.

(10) Hibe sözleşmelerinde hüküm bulunmadığı takdirde bu Yönetmelik, Kılavuz ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

(11) Hibe sözleşmeleri devredilemez.

Hibe desteğinin nihai tutarı

MADDE 21 –

(1) Hibe desteğinin azami tutarı hibe sözleşmesinde gösterilir ve önerilen proje bedeline dayanır. Hibe desteğinin nihai tutarı, fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında ortaya çıkar. Hibe sözleşmesinde yer alan hibenin azami tutarı aşılmasa dahi bu Yönetmelikte Program kaynaklarından karşılanmayacağı belirtilen giderlerle ilgili kooperatiflere ödeme yapılmaz.

(2) Hibe desteğinin azami tutarı 10 uncu maddede belirtilen tutar ve oranları aşamaz.

Yükümlülüklerin yerine getirilmesi

MADDE 22 –

(1) Proje sahibi kooperatif, hibe sözleşmesi koşullarına uymadığı takdirde, İl Müdürlüğünün hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Feshedilen hibe sözleşmeleri İl Müdürlüğünce Bakanlığa ve kooperatife yedi gün içinde bildirilir.

(2) Kooperatifler; hibe sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, feshin tebliğinden itibaren onbeş gün içinde hibe kaynaklarından kendisine yapılmış olan ödemelerin tamamını idareye ödemek zorundadır. Hibe tutarı, ödemenin süresi içinde yapılmaması halinde kooperatif hesabına aktarıldığı tarihten itibaren işleyen kanuni faizi ile birlikte genel hükümlere göre ilgili kooperatiften tahsil edilir.

Hibe sözleşmesinin feshi

MADDE 23 –

(1) İl Müdürlüğü, aşağıda belirtilen fiil veya durumlarda herhangi bir şekilde tazminat ödemeksizin hibe sözleşmesini fesheder.

a) Kooperatifin; bu Yönetmelik, Kılavuz, ilgili mevzuat ve hibe sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmemesi.

b) Kooperatifin tasfiye halinde olması veya iflas etmesi, işlerinin mahkemelerce idare ediliyor olması, alacaklılarla herhangi bir düzenlemeye girmiş olması, iş veya faaliyetlerini askıya almış olması, bunlarla ilgili bir dava veya takip konusu olması.

c) Kooperatifin yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ve Program kapsamında istihdam edilecek personelin; 26/9/2004 tarihli 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan malvarlığına karşı suçlar, kamunun sağlığına karşı suçlar, kamu güvenine karşı suçlar, kamu barışına karşı suçlar, genel ahlaka karşı suçlar, ekonomi, sanayi ve ticarete ilişkin suçlar, bilişim alanında suçlar, kamu idaresinin güvenilirliğine işleyişine karşı suçlar, devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlarla ilgili ya da 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 4 üncü maddesi gereğince fail, azmettiren ve yardım eden sıfatıyla kesinleşmiş mahkumiyet hükmüne ilişkin adli sicil kaydının bulunması.

ç) Kooperatifin amacı dışında faaliyet göstermesi.

d) Kooperatifin, hibe sözleşmesi vasıtasıyla sağlanan hibeyi kullanmak için yanlış veya eksik beyanlarda bulunması ya da sahte ve içeriği itibariyle gerçeği yansıtmayan belgeler sunması.

ALTINCI BÖLÜM

Uygulamalar, Satın Almalar ve Ödemeler

Proje uygulamalarının izlenmesi

MADDE 24 –

(1) Kooperatifler hibe sözleşmesinin akdinden sonra, kabul edilen projelerini hibe sözleşmesi hükümlerine göre uygulamaya başlar.

(2) Kooperatifler, projenin uygulanmasına ilişkin hesaplara ait kayıtları düzenli olarak tutmak ve on yıl süreyle saklamakla yükümlüdür.

(3) Proje uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi, İl Müdürlüğünce yapılır ve sonuçları Bakanlığa bildirilir.

Satın alma usul ve esasları

MADDE 25 –

(1) Kooperatifler, proje uygulamasında mal ve hizmet satın alma işlemlerinde ve nitelikli personel istihdamlarında Kılavuzda düzenlenen kurallara uygun hareket ederler.

(2) Kooperatiflerin hibe sözleşmesi hükümleri ve proje tekliflerine uygun olarak yapacakları alımlara ilişkin satın alma belgelerinin teslimi ve bu konuda Bakanlığın yapacağı incelemelerin usulü Kılavuzda düzenlenir.

(3) Hibe desteği verilecek nitelikli personel istihdamı hariç tüm hizmet ve mal alımları kooperatiflerin yüklenicilerle yapacağı sözleşmeler kapsamında gerçekleştirilir.

Proje harcamalarının kontrolü

MADDE 26 –

(1) Kooperatif, projesini hibe sözleşmesinde belirlenen sürede tamamladıktan sonra ödeme talep formunu ve ekinde mal ve hizmet alımları için faturayı, nitelikli personel istihdamında ücret tahakkuk bordrosunu, malın teslim alındığına ilişkin teslim tutanağını veya irsaliyeli faturayı ve Kılavuzda belirtilen diğer belgeleri Kılavuzda belirtilen esaslar çerçevesinde İl Müdürlüğüne teslim eder.

(2) Ödeme ile ilgili asıllarına uygunluğu onaylanmış eklerin bir sureti İl Müdürlüğünce muhafaza edilir. Bakanlık gerekli görmesi halinde ödeme ile ilgili belgeleri incelenmek üzere ister.

(3) İl Müdürlüğüne teslim edilen ödeme talep formu ve ekindeki ödeme belgeleri proje amaçlarına, hibe sözleşmesi hükümlerine ve ilgili mevzuata uygunluğu açısından onbeş gün içerisinde kontrol edilir ve Kılavuzda belirtilen esaslar çerçevesinde izleme raporu düzenlenir.

Ödemeler

MADDE 27 –

(1) İl Müdürlüğünce kooperatiflerden gelen ödeme taleplerinden uygun bulunanlar ödeme icmal tablosuna aktarılır. Ödeme icmal tablosu ve eki fatura ve/veya ücret tahakkuk bordrosu ile izleme raporu Bakanlığa gönderilir.

(2) Kooperatiflerin gerçekleştirdikleri mal ve hizmet alım tutarlarının hibeye esas proje tutarı azami sınırının altında olması durumunda; hibeye esas proje tutarı olarak gerçekleşen mal ve hizmet alım tutarları esas alınır ve bu tutarlara Merkez Proje Komisyonunca belirlenen oranlar uygulanarak yeniden belirlenen hibe desteği tutarı ödenir.

(3) Kooperatiflerin gerçekleştirdikleri mal ve hizmet alım tutarlarının hibeye esas proje tutarının azami sınırına eşit olması veya üstünde olması durumunda, hibeye esas proje tutarlarına Merkez Proje Komisyonunun belirlediği oranlar uygulanarak yeniden belirlenen hibe desteği tutarı ödenir.

(4) Kooperatiflerin mal ve hizmet alım tutarlarının hibe sözleşmesinde belirtilen kooperatifin sunduğu proje tutarlarının üzerinde gerçekleşmesi durumunda, aşan tutarlar kooperatifçe karşılanır.

(5) Genel Müdürlük ödeme icmal tablosu ve eki belgeleri hibe sözleşmesi ile karşılaştırarak talep edilen hibe destek tutarını ödenek gönderme belgesi düzenlemek suretiyle İl Müdürlüğüne gönderir.

(6) Hibe desteği ödemeleri İl Müdürlüğünce kooperatiflere yapılır.

(7) İl Müdürlüğü kooperatife yapacağı hibe desteği ödemesini, ödeme emri belgesi ve ekleri olan harcama talimatı, proje başvuru formu, ödeme icmal tablosu, fatura ve/veya ücret tahakkuk bordrosu, merkez proje komisyon kararı, hibe sözleşmesi ve Kılavuzla belirlenen diğer belgeler ile gerçekleştirir.

(8) Kooperatifin ve yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumu prim borcu ve vadesi geçmiş vergi borcu bulunması durumunda, bu borçların ödemesi yapılana kadar hibe desteği kapsamında ödeme yapılmaz.

(9) Program kapsamında ödemeler Türk Lirası olarak yapılır.

(10) Proje kapsamında yüklenicilere yapılacak ödemeler kooperatifler aracılığıyla yapılır.

(11) Kooperatiflere yapılacak ödemelere ilişkin belgelerin onaylı birer sureti İl Müdürlüğünce muhafaza edilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hibe sözleşmesinde yapılacak değişiklikler

MADDE 28 –

(1) Hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, projenin uygulanmasını zorlaştıracak veya geciktirecek bir mücbir sebep (doğal afetler, genel salgın hastalıklar, kısmı veya genel seferberlik ilanı gibi) söz konusu ise hibe sözleşmesi İl Müdürlüğü tarafından proje uygulamasının herhangi bir safhasında Bakanlığın görüşü alınarak mevzuata uygun olarak değiştirilebilir veya durdurulabilir.

Proje ile alınan malların mülkiyeti

MADDE 29 –

(1) Kooperatif, projenin tamamlanmasından itibaren beş yıl içinde hibe sözleşmesi kapsamında satın aldığı malların mülkiyetini devredemez ve amacını değiştiremez.

(2) Hibe sözleşmesi kapsamında alınan malların mülkiyetinin ve amacının alım tarihinden sonraki beş yıl içerisinde değiştirilmesi durumunda, hibe kaynaklarından ödenmiş olan tutarın tamamı 22 nci madde çerçevesinde geri alınır.

Uygulama sorumluluğu

MADDE 30 –

(1) Harcamaların kooperatif projesi amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların bu Yönetmelik, hibe sözleşmesi ile Kılavuzda belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinden, doğru olarak belgelendirilmesinden ve belgelerin muhafazasından kooperatifler sorumludur.

(2) Kooperatiflerce gerçekleştirilecek projelerin amaçlarına uygun olarak yapıldığının hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre izlenmesi, hibe sözleşmesi kapsamında alınan malların mülkiyetinin ve amacının alım tarihinden sonraki beş yıl içerisinde değiştirilip değiştirilmediğinin takibi, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin kontrolü, onaylanması ve birer suretinin muhafazasına ait sorumluluklar İl Müdürlüklerine aittir.

Denetim

MADDE 31 –

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak harcamalar 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında denetlenir.

Haksız ödemelerin geri alınması ve hak mahrumiyeti

MADDE 32 –

(1) 22, 23 ve 29 uncu maddelerde belirtilen haller ile kooperatiflerin bu Yönetmelik kapsamında hibe desteği aldıkları proje konusunda diğer kamusal desteklerden yararlandıklarının tespiti ve haksız ödendiği tespit edilen diğer hallerde, hibe desteği ödemeleri geri alınır. Bu hallerde kooperatifler; geri ödeme talebinin tebliğinden itibaren onbeş gün içinde hibe kaynaklarından kendisine yapılmış olan ödemelerin tamamını Bakanlığa ödemek zorundadır. Ödemenin süresi içinde yapılmaması halinde hibe tutarının kooperatifin hesabına aktarıldığı tarihten itibaren işleyen kanuni faizi ile birlikte genel hükümlere göre kooperatiften tahsil edilir. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve/veya tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar.

(2) Bu Yönetmelikle belirlenen hibe desteği ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen kooperatifler ile destekleme ödemelerini projenin amacı dışında kullandığı tespit edilen kooperatifler bu destek Programından bir daha yararlandırılmaz.

Yürürlük

MADDE 33 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 34 –(Değişik: RG-6/3/2020-31060)

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
30/7/2013	28723
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	6/3/2020	31060
2.

3 Ağustos 2013  CUMARTESİ   Resmî Gazete   Sayı : 28727

YÖNETMELİK

Çevre ve Şehircilik Bakanlığından:

TABİAT VARLIKLARI, DOĞAL SİT ALANLARI VE ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGELERİNDE KALAN YAPI YASAKLI TAŞINMAZLARIN HAZİNE TAŞINMAZLARI İLE DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinde; bölgenin sahip olduğu çevre değerlerini korumak için bu alanların koruma-kullanma esaslarını belirleyen onaylı uygulama imar planlarında yapılaşma yasağı getirilen yerlerde kalan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazların Hazine taşınmazlarıyla trampa edilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (Değişik: RG-29/4/2022-31824)

(1) Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 508 inci maddesi ile 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,

b) Bölge komisyonu: Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonlarını,

c) Doğal sit alanı: Jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanları,

ç) Genel Müdürlük: Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünü,

d) Hazine taşınmazı: Hazine mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup tapuda Hazine adına tescil edilmeleri mümkün olan taşınmazları,

e) İstekli: Müstakil mülkiyete tâbi taşınmazlarda maliki, birlikte mülkiyet halinde paydaşların tamamını, kullanıma kapalı/kısıtlı mülkiyetini kamuya devretmek isteyen gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerini,

f) Müdürlük: (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerini,

g) (Mülga: RG-29/4/2022-31824)

ğ) Özel çevre koruma bölgesi: Ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı toprak ve su alanlarını, biyolojik çeşitliliğin, doğal kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek kuşaklara ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi ve bu alanlarda uygulanacak koruma ve kullanma esasları ile plan ve projelerin tek elden hazırlanması amacıyla, (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Cumhurbaşkanı kararı ile ilan edilen bölgeleri,

h) Tabiat varlığı: Jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihi devirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleri bakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan değerleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Trampaya Konu Taşınmazlara ve Başvuruya İlişkin Usul ve Esaslar

Trampa edilebilecek taşınmazlar

MADDE 4 – 

(1) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin yapı yasağı getirilen tabiat varlıkları, doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerinde Mekânsal Planlar ile kesin yapı yasağı getirilen Hassas Zon sınırları içerisinde kalan, Genel Müdürlük tarafından her yıl belirlenecek trampa programlarına alınan gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlar, Hazine taşınmazları ile trampa edilebilir.

(2) Ancak;

a) Mülkiyet uyuşmazlığı olan,

b) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümleri gereğince Devletçe dağıtımı yapılan taşınmazlardan sit alanı olarak belirlenen taşınmazlar ile tapu kütüklerinde halen 3573 sayılı Kanun kapsamında kaldığına dair şerh bulunan,

c) Tapu kütüklerinde doğal sit alanında kaldığına dair şerh dışında başka takyidatlar bulunan,

ç) Doğal sit alanı olduğuna dair tapu kütüğüne şerh konulduktan sonra, miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında sonradan edinilen,

d) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında bulunan taşınmazlardan kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında bulunan ve taşınmazın bir kısmının kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalması durumunda ise deniz tarafında kalan,

e) 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununa göre uygulama alanı ilan edilen bölgelerde kalan,

f) 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında kalıp Milli Savunma Bakanlığınca kamulaştırılması gereken,

g) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında kalan,

ğ) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamında kalan,

h) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan ve ilgili Bakanlıkça kamulaştırılması gereken,

ı) 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Âfetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında kalması nedeniyle Bakanlıkça kamulaştırılması gereken,

i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan,

j) 19/9/2006 tarihli ve 5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında kalan,

k) İmar planında yola, oto parka, yeşil sahaya rastlayan veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri kapsamında sorumlu bulundukları veya bakım ve onarım ile görevli oldukları, taşınmazlar, Hazine taşınmazlarıyla trampaya konu edilemez. 1 inci derece doğal sit alanı (kesin korunacak hassas alan) ile 1 inci ve 2 nci derece arkeolojik sit alanının çakışması halinde takas işlemleri Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülür.

Trampaya konu taşınmazların belirlenmesi

MADDE 5 – 

(Değişik: RG-29/4/2022-31824) 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planında kesin yapı yasağı getirilen, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve özel çevre koruma bölgelerinde Mekânsal Planlar ile kesin yapı yasağı getirilen Hassas Zon sınırları içerisinde kalan alanların, hangilerinin trampa programa alınacağı, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılan başvurular göz önünde bulundurularak Bakanlık tarafından belirlenir.

(2) Programa alınan alanlar; büyükşehir belediyeleri sınırları içindeki ilçelerde veya diğer illerin merkez ilçelerinde kalıyorsa Valilikçe, diğer ilçelerin sınırları içinde kalıyorsa Kaymakamlıkça otuz gün süre ile ilan tahtasına asılarak ve gerekiyorsa belediye hoparlörüyle en az iki gün aralıklarla üç kez duyurularak, ayrıca Valilik, Kaymakamlık ve Belediyelerin İnternet sitelerinde duyurularak ilan edilir.

(3) Programa alınan alanlar; köy sınırları içerisinde ise yukarıdaki ilanlardan ayrı olarak, durum köy muhtarlığına köy sakinlerine duyurulmak üzere bildirilir. Programa alınan alanlar Muhtarlıkça otuz gün süre ile ilan tahtasına asılır.

(4) İlk ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde, o yılki trampa programından yararlanmak isteyen malikler tarafından, Müdürlüğe ya da doğrudan Bakanlığa başvuruda bulunulur.

(5) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Başvuruların Genel Müdürlük tarafından değerlendirilmesi sonucunda; 4 üncü maddede belirtilen koşulları taşıyan parsel maliklerinin başvuruları liste halinde yılda iki defa Milli Emlak Genel Müdürlüğüne bildirilir.

(6) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Listede; taşınmazların ili, ilçesi, mahalle veya köyü, pafta, ada ve parsel numaraları ile tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve özel çevre koruma bölgelerinde kalan ve uygulama imar planı kararı ile yapı yasağı getirilen kısmının yüzölçümü bilgileri yer alır. Listeye ek olarak taşınmaz bilgi formu (Ek-1), inceleme raporları ve başvuru dilekçelerinin birer örneği eklenir.

(7) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Taşınmazın trampaya konu edilmeyecek kısmı bağımsız olarak yararlanılmaya elverişli değilse, bu kısım isteklinin başvurusu üzerine, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yerinde yapılacak tespitle belgelendirilerek trampaya konu edilebilir.

Başvurunun şekli ve inceleme

MADDE 6 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamında kalan taşınmazın maliki, taşınmaz üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyet varsa paydaşların veya ortakların hepsi birlikte veya bunlar adına hareket eden vekilleri noterden tasdikli vekâletname ile birlikte, taşınmazın Hazine taşınmazları ile değiştirilmesi için aşağıdaki belgelerle birlikte bir dilekçe ile Müdürlüğe ya da doğrudan Bakanlığa başvuruda bulunurlar.

(2) Dilekçeye eklenecek belgeler:

a) Taşınmazın ölçekli krokisi ile birlikte tapu senedi örneği.

b) Taşınmazı gösteren ve tanıtıcı nitelikte ve net çekilmiş fotoğrafları.

c) Taşınmazın konumunu gösteren temin edilebilecek ölçekli haritası.

ç) Üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyeti olan taşınmazların tapu senedinden veya çaplı tasarruf vesikasından paydaşlık veya pay oranı ya da ortaklık durumu anlaşılmıyorsa mirasçılık belgesi.

d) Malikin ve varsa vekilinin yazışma adresleri.

(3) Yanıltıcı belgelerle başvuranların veya trampa önerisinden vazgeçenlerin trampa hakkı sona erer.

(4) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Trampa programlarına alınmış yerlerdeki gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlarla ilgili incelemeler; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü ve Milli Emlak Birimi personelince, eğer o ilde Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü yoksa Müdürlüğün uygun göreceği konuya ilişkin uzmanlıkları bulunan personel ve Milli Emlak Birimi personeli ile ilgili Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü gibi diğer idarelerden oluşacak il komisyonunca yapılır.

(5) Taşınmaza ilişkin inceleme raporu ve taşınmaz bilgi formu, açık, tereddüt doğurmayacak ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan formda belirtilen asgari bilgileri kapsayacak şekilde il komisyonunca düzenlenerek, Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Komisyonundan karar almaksızın Bakanlığa iletilir.

(6) (Mülga: RG-29/4/2022-31824)

Değer takdiri

MADDE 7 – 

(1) Trampaya konu taşınmazların bedelleri 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 19/6/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenir.

(2) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait trampaya konu taşınmazların bedellerinin tespitinde, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve özel çevre koruma bölgesi ilan edilmeden önceki fiili ve hukuki durumları dikkate alınır.

(3) Gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait trampaya konu taşınmazların üzerinde bina, tesis ve ağaç bulunması halinde, malikinin başvurusu üzerine rayiç bedeli, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11 inci maddesi hükümlerine göre belirlenerek Bakanlık tarafından ödenir.

(4) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Trampaya konu taşınmazların sökülüp götürülebilecek sabit olmayan tesis ve yapılara değer takdir edilmez. Trampa yapılsa dahi, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce verilen süre içinde malik tarafından sabit olmayan tesis ve yapıların kaldırılmasına, mevsiminde meyvelerin toplanmasına, ürünün hasadına bir defaya mahsus olmak üzere izin verilir.

Trampaya konu edilemeyecek Hazine taşınmazları

MADDE 8 – 

(1) Hazine taşınmazlarından;

a) Kamu hizmetlerine tahsisli bulunan,

b) Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup tapuda Hazine adına tescil edilmeleri mümkün olmayan,

c) Kıyı Kanunu kapsamında bulunan,

ç) Milli Parklar Kanunu uyarınca milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları içinde kalması nedeniyle Orman ve Su İşleri Bakanlığına tahsisi gereken,

d) Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununa göre uygulama alanı ilan edilen bölgelerde kalan ve Tarım Reformu Genel Müdürlüğünce trampası uygun görülmeyen,

e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olup, Bakanlıkça bu amaçla trampası uygun görülmeyen,

f) Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında kalıp Genelkurmay Başkanlığınca trampası uygun görülmeyen,

g) Orman Kanunu kapsamında kalan taşınmazlar ile 17/10/1983 tarihli ve mülga 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümleri gereğince Orman ve Su İşleri Bakanlığı emrine geçen,

ğ) 19/4/2012 tarihli ve 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun kapsamında kalan ve hak sahipliği kesinleşenler,

h) Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalması nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi gereken,

ı) 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre tapu tahsis belgesi verilen,

i) Umumi Hayata Müessir Âfetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında kalması nedeniyle Bakanlıkça tahsisi gereken,

j) Mera Kanunu kapsamında kalan,

k) Teferruğ yoluyla edinilen ve edinme tarihinden itibaren bir yıl geçmeyen,

l) Kamulaştırma yoluyla edinilip Kamulaştırma Kanununun 23 üncü maddesinde yazılı süresi dolmayan,

m) Özel kanun hükümleri gereği kamu kurum ve kuruluşlarına tahsisi, devri, terki ve kullanım hakkı verilmesi gereken,

n) Elbirliği halindeki mülkiyet durumu paylı mülkiyete dönüştürülmeyen,

o) İlgili idare tarafından bu hizmette kullanılmayacağı belirtilen taşınmazlar hariç, imar planlarında bir kamu hizmeti için ayrılmış olan,

ö) Kısmi trampa talebi olan ancak ifrazı Hazine lehine olmayan,

taşınmazlar trampaya konu edilemez.

İlan ve başvuru

MADDE 9 – 

(1) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce trampa kapsamında önerilmesi uygun görülen Hazine taşınmazlarının, bedeli de belirtilmek suretiyle yeri ve nitelikleri altı ay süreyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü internet sitelerinde ve ilan panolarında duyurulur.

(2) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce trampaya konu alanlarda kalan taşınmazların tespit edilen değeri istekli/isteklilerine yazıyla tebliğ edilir ve bu yazıda ayrıca; bu bedellerin kabul edildiğine ilişkin taahhütnamenin Milli Emlak Genel Müdürlüğüne verilerek, taşınmazlarının değeri karşılığında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü internet sitelerinde ve ilan panolarında önerilen Hazine taşınmazlarından uygun olanlarının seçilerek ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne başvurabilecekleri ancak, trampa taleplerinin değerlendirilebilmesi için, karşılığında önerilen parsellerin tamamının kabulünün gerektiği ya da tespit edilen bedele 10 uncu madde uyarınca taşınmazın bulunduğu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne itiraz edebilecekleri bildirilir.

(3) Başvurunun değerlendirilebilmesi için trampaya konu taşınmazların tahmin edilen bedelleri arasında yüzde yirmiden fazla fark olamaz.

(4) (Değişik: RG-29/4/2022-31824) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü internet sitelerinden ve ilan panolarından önerilen taşınmazlara belirtilen süre içerisinde talep olmaması halinde, bu taşınmazlar yerine başka taşınmazlar önerilebilir.

İtirazlar

MADDE 10 – 

(1) İstekliler, tebliğ edilen bedele karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde gerekçeleri açıkça belirtilmek ve buna ilişkin bilgi ve belgeler de eklenmek suretiyle taşınmazın bulunduğu yer (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Müdürlüğüne dilekçeyle müracaat ederek itirazda bulunabilirler.

(2) İtirazlar, itiraz tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde taşınmaza kıymet takdirini yapan komisyon tarafından incelenerek karara bağlanır. Komisyon üye tam sayısı ile toplanır ve çoğunlukla karar alır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon kararları gerekçeli yazılır. Muhalif kalan üye karşı oy gerekçesini belirtmek zorundadır.

(3) (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğü veya (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Müdürlükler tarafından gerektiğinde mahallinde inceleme yaptırılmak suretiyle itirazlar incelettirilebilir. Bu durumda komisyon, kararlarını otuz günlük süreye tabi olmaksızın ve yapılan inceleme sonucuna göre verir.

(4) Kararların sonucu, karar tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde idare tarafından istekliye tebliğ edilir. Tebliğ edilen yazının varsa ekleri ile bir örneği (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğüne gönderilir.

(5) Komisyon kararlarına karşı istekliler tarafından idareye başka bir itirazda bulunulamaz. Ancak, komisyon kararlarına karşı istekliler tarafından dava açılabilir.

Trampa ve tapuya tescil

MADDE 11 – 

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki taşınmazların trampası (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre pazarlık usulü ile yapılır. Hazine taşınmazının değerinin daha yüksek olması halinde aradaki fark istekli/isteklileri tarafından peşin ve nakden ödenir.

(2) (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce ihale usulü ile trampa talimatı verilen taşınmazlara ilişkin olarak, trampadan istekli/isteklilerin vazgeçmesi halinde, bu isteklilerce başka trampa talebinde bulunulamaz. Aynı Hazine taşınmazı/taşınmazları için birden fazla istekli olduğunda, aynı yeri isteyenler yazılı olarak çağrılırlar. Çağrıya uymayanların trampa isteme hakkı düşer. Trampa yapmaya yetkili mahalli komisyon huzurunda çağrı üzerine gelenlerin arasında yapılacak açık artırmada en fazla fark bedeli vermeyi önerenin önerisi kabul edilir.

Giderler

MADDE 12 – 

(1) Trampa işlemi nedeniyle istekli/isteklilere ait taşınmazlara ilişkin ödenmesi gereken vergi, resim ve harç gibi her türlü giderler bunlar tarafından ödenir. İlgili Tapu Sicil Müdürlüklerince işlemler sonuçlandırılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 13 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 14 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Değişik ibare: RG-29/4/2022-31824) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.

Yönetmeliğin ekini görmek için tıklayınız

 

 

16 Ağustos 2013  CUMA                       Resmî Gazete                                    Sayı : 28737

YÖNETMELİK

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığından:

BAKIMA MUHTAÇ ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK ÖZEL

BAKIM MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, bakım hizmeti için başvuru şekli ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 34 ve ek 7 nci maddeleri ile 3/6/2011 tarihli ve 633 sayılı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığını,

b) Bakıma muhtaç engelli birey: Engellilik sınıflandırmasına göre ağır engelli olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiyi,

c) Bakıcı personel: Sağlık meslek lisesi, liselerin çocuk gelişimi ve eğitimi, engelli veya yaşlı bakımı bölümü mezunu ya da bu lise ve bölümlerin ön lisans programları mezunu ya da Millî Eğitim Bakanlığı onaylı asgari 400 saatlik Engelli Bireyler İçin Bakım Elemanı Modül Programı veya yükseköğretim kurumlarının aynı amaçlı, eşdeğer eğitim programlarından sertifika alan kişiyi,

ç) Bireysel bakım planı: Bakıma muhtaç engelli bireyin bakımına ilişkin fiziksel, psiko-sosyal ve benzeri alanlarda yaşanan sorunları, bu sorunların sebeplerini ve tespit edilen veriler doğrultusunda hangi alanlarda ve kapsamda bakıma ihtiyacı olduğunun belirlenmesini, belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda yapılabilecek çalışmaları içeren ve genel çerçevesi Bakanlıkça belirlenen planı,

d) İl müdürlüğü: Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünü,

e) Merkez: Bakıma muhtaç engelli bireylerin bakımı için yatılı veya gündüzlü hizmet veren, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan sosyal hizmet kuruluşu statüsündeki özel bakım kurumlarını,

f) Meslek personeli: Aldığı lisans eğitimi ile sosyal çalışmacı/sosyal hizmet uzmanı, psikolog, psikolojik danışman, gerontolog, çocuk gelişimci ve ergoterapist unvanına sahip olanlar ile fakültelerin özel eğitim bölümü mezunlarını,

g) Sağlık personeli: Hemşire, ebe, acil tıp teknisyeni ve teknikeri ile yaşlı ve evde hasta bakım teknikerini,

ğ) Usta öğretici: En az ortaöğretim mezunu olan ve istihdam edileceği alanda mezun veya sertifika sahibi olduğunu belgelendiren öğreticileri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Merkez Açma, Hizmete Başlama, Devir ve Nakil

Merkez açmak için başvurunun yapılması ve değerlendirilmesi

MADDE 5 – (1) Merkez açmak isteyen gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerinin talebi halinde, il müdürlüğünce görevlendirilecek personel tarafından rehberlik amaçlı ön görüşme yapılır.

(2) Merkez açmak isteyen gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri aşağıda belirtilen belgelerle birlikte il müdürlüğüne başvurur:

a) Merkez binası olarak kullanılacak yerin maliki olması veya sözleşme ile kullanması halinde merkezin adı, bakım hizmeti verilecek engel grubu veya grupları, hizmetin yatılı veya gündüzlü olarak verileceği, binanın açık adresini içeren dilekçe ile 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen belgeler.

b) Merkez binasının yeni inşa edilecek olması halinde merkezin adı, bakım hizmeti verilecek engel grubu veya grupları, hizmetin yatılı veya gündüzlü olarak verileceği, inşa edilecek binanın açık adresi ile arazi bilgileri ve Bakanlıkça belirlenmiş olan ihtiyaç programına uygun proje ile 8 inci maddede belirtilen belgeler.

(3) İkinci fıkra uyarınca yapılan başvuru üzerine;

a) İl müdürlüğünce, bir il müdür yardımcısı ve en az iki meslek personelinden bir inceleme heyeti oluşturulur. Heyet, otuz iş günü içinde dosya üzerinde inceleme yapar ve merkez binasının fiziki şartlarını veya yeni inşa edilecekse araziyi yerinde inceler. Yapılan inceleme sonucunda merkez binasının, kurucunun ve sorumlu müdürün şartlara uygunluğunun tespit edilmesi hâlinde bu husus tutanak altına alınarak, ön izin talebinin karara bağlanması amacıyla dosyanın bir nüshası Bakanlığa gönderilir.

b) Bakanlık bünyesinde oluşturulacak komisyon tarafından dosya üzerinde ve ihtiyaç duyulması halinde yerinde inceleme yapılır. Bakanlığın kararı il müdürlüğü aracılığı ile kurucuya bildirilir. Ön izin konusundaki kararın olumlu olması halinde kurucu 13 üncü maddede belirtilen süre içinde başvuru dosyasını tamamlamak üzere işlemleri başlatır.

(4) Sosyal hizmet kuruluşlarının coğrafi ve sosyal açıdan yurt sathında dengeli dağılımının sağlanması ve bakıma muhtaç engelli bireyin yüksek yararı doğrultusunda bakım ihtiyacının kurumsal bakım yerine öncelikle ailesinin yanında veya yaşadığı yerde karşılanması esastır. Bu doğrultuda, bir ilde engelli bireylere yönelik hizmet veren resmi ve özel bakım merkezlerinin toplam kapasitesi il nüfusunun on binde üçünden fazla olamaz.

(5) Yeni merkez açma, kapasite artırımı ve il dışı nakil işlemlerinde dördüncü fıkrada belirlenen ölçüt uygulanır.

(6) Yeni merkez açma, kapasite artırımı ve il dışı nakil taleplerinde, ulaşılacak toplam kapasitenin, o il için dördüncü fıkra kapsamında belirlenen kapasiteyi aşacak olması halinde, il müdürlüğü ilde bakım hizmetine olan ihtiyaç kapsamında talebi değerlendirir. Olumlu değerlendirilen talepler, gerekçeleri de içeren birer rapor halinde Bakanlığa bildirilir. Uygun görülen talepler, Bakanlık Makamının onayına sunulur. Onay üzerine talebe ilişkin işlemler başlatılır.

Merkezin adı

MADDE 6 – (1) Merkez adında, mevcut resmî ve özel bakım merkezlerinde kullanılan ad ve unvanlar ile yabancı dildeki kelime ve deyimler kullanılamaz.

(2) Merkez adında hizmet verilecek engel grubu belirtilemez.

(3) Merkez tabelasında Bakanlık ambleminin kullanılması zorunludur. Amblem, merkez tabelası haricinde kullanılamaz.

Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aranan genel şartlar

MADDE 7 – (1) Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,

c) 29/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçlarından veya cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan veya 59 uncu maddenin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen fiillerden mahkûm olmamak.

Kurucudan istenecek belgeler

MADDE 8 – (1) Kurucu olacak gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerinin temsilcisinden aşağıdaki belgeler istenir:

a) Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası beyanı,

b) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyan,

c) En az ilkokul mezunu olduğuna dair belge,

ç) Ticaret şirketi şeklinde yapılanmış tüzel kişiler için, şirket ilanının yayınlandığı kuruluşun açılış faaliyetleri kapsamında olduğunu gösterir ticaret unvanı, kayıtlı olunan ticaret sicil memurluğunun adı ve ticaret sicil numarası beyanı (Şirketin kuruluş statüsünü ve son yönetimini gösterir ticaret sicil gazetesi 1/10/2003 tarihinden önce yayımlanmışsa ticaret sicil gazetesinin aslı veya il müdürlüğü onaylı örneği), bağlı bulunulan vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı, noter onaylı imza sirkülerinin aslı veya il müdürlüğü onaylı örneği ile şirket temsilcisinin hissedarlar arasında olduğunu gösterir il müdürlüğü onaylı belge ve karar örneği,

d) Tüzel kişinin sermaye şirketi olması hâlinde gösterilen temsilcinin hissedarlar arasından olduğunu ve şirketi temsile yetkili olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği,

e) Kurucunun dernek veya vakıf olması hâlinde; vakıf senedi veya dernek tüzüğünde engellilik alanında faaliyette bulunabileceğini gösterir belge ve karar örneği ile temsilcinin, dernek veya vakıf yönetim kurulu üyesi ve tüzel kişiliği temsile yetkili olduğunu gösterir belge,

f) Kurucunun vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna prim borcu olmadığına dair belge,

g) Daha önce bu alanda faaliyet gösterip göstermediğine dair yazılı beyanı.

Sorumlu müdürden istenecek belgeler

MADDE 9 – (1) Merkezde sorumlu müdür olacak kişiden aşağıdaki belgeler istenir:

a) Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası beyanı,

b) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyan,

c) Engelli bireylere yönelik hizmet alanlarında en az iki yıl deneyimli olduğuna ilişkin belge,

ç) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı,

d) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen meslek personeli ile (g) bendinde belirtilenlerden lisans mezunu olan sağlık personelinin ve tabibin mezuniyet belgesi örneği,

e) Meslek personeli ve sağlık personeli ile tabip unvanına sahip olmayan lisans mezunları için Millî Eğitim Bakanlığı onaylı Engelli Bireyler İçin Bakım Elemanı Modül Programı sertifikası ya da Yükseköğretim Kurumlarından aynı amaçlı, eşdeğer eğitim programlarından alınacak belge örneği,

f) Kurucu ile sorumlu müdür arasında yapılacak iş sözleşmesi.

(2) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen hükümlülüğün merkezde çalışmaya başladıktan sonra gerçekleşmesi halinde de sorumlu müdürün çalışma onayı iptal edilir.

Merkezde çalıştırılacak diğer personel için istenecek belgeler

MADDE 10 – (1) Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki belgeler istenir:

a) Personelin çalışma talebine ilişkin dilekçe,

b) Türk vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı, yabancı uyruklular için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen çalışma izninin örneği,

c) Öğrenim durumunu gösterir belge,

ç) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen suçlardan hükümlülüğü bulunmadığına dair yazılı beyanı,

d) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı,

e) Kurucu ile personel arasında yapılacak iş sözleşmesi.

(2) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen hükümlülüğün merkezde çalışmaya başladıktan sonra gerçekleşmesi halinde de personelin çalışma onayı iptal edilir.

Çalıştırılacak personel için yapılacak işlemler

MADDE 11 – (1) Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Merkezde çalıştırılacak personel için istenilen belgelerin asıllarının ibraz edilmesi şartıyla suretleri iki nüsha hâlinde il müdürlüğüne teslim edilir.

b) İl müdürlüğünce, belgeler 10 uncu madde ve üçüncü bölümde belirtilen şartlar yönünden incelenerek uygun olanlara beş iş günü içinde çalışma onayı verilir.

c) Personelin belgeleri ve çalışma onayının bir nüshası il müdürlüğünde merkeze ilişkin oluşturulan dosyada muhafaza edilir, diğer nüsha merkeze gönderilir.

ç) Çalışma onayı verilen personel için merkez tarafından fotoğraflı kimlik kartı düzenlenir. Kimlik kartında personelin adı, soyadı, görevi, göreve başlayış tarihi ve nüfus bilgileri yer alır. Kimlik kartı il müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir. Merkezde görevli tüm personel kimlik kartını görevi süresince görünür bir şekilde üzerinde taşır.

d) Çalışma onayı verilmeyen personel merkezde çalıştırılamaz; (b) bendinde belirtilen onay süreci başlayan personel için eksik personel çalıştırmadan dolayı ceza verilmez.

e) Merkezde çalışacak olan personel ile merkez arasında iş sözleşmesi yapılır.

f) Personelin sigortalı işe giriş bildirgeleri, merkez tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bildirilir.

Merkez binası için istenen belgeler

MADDE 12 – (1) Merkezin açılacağı binaya ilişkin olarak aşağıdaki belgeler istenir:

a) Binanın tapu senedi veya kullanım hakkının elde edildiğine dair sözleşme örneği,

b) Binanın, yapı kullanma izin belgesi örneği ve yetkili birimlerden alınacak Depreme Dayanıklılık Raporu,

c) Merkezin yerleşimini ve hizmet bölümlerini gösterir kroki ile onaylı mimari proje örneği,

ç) Tefrişten sonra merkezin hizmet bölümlerini, kullanım alanlarını, dış cephesini ve tabelasını gösteren fotoğraflar veya farklı formatlarda görüntü kayıtları,

d) Merkezin, 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olduğuna dair rapor,

e) Binanın trafik emniyetine uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair rapor,

f) Binanın asayiş yönünden uygun bir yerleşim alanında olduğuna dair rapor.

Merkez açmak için dosyaların tamamlanma süresi

MADDE 13 – (1) Merkez açmak isteyen kurucu, merkez binasını sözleşme ile edinecekse ya da sahibi olduğu mülkü kullanacaksa 5 inci maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamında tarafına yapılan bildirim tarihinden itibaren bir yıl içinde; merkez için yeni bina inşa edilecekse üç yıl içinde dosyasını tamamlayarak il müdürlüğüne teslim eder. Bu süre içinde dosyalarını teslim etmeyen kurucuların başvurusu iptal edilir. Ancak, bu süreler sonunda eksikliklerin tamamlanamaması halinde, başlanmış işlerin bitirilmesi amacıyla iletilen ek süre talebi il müdürlüğü tarafından değerlendirilir. Uygun görülmesi halinde bir yıla kadar ek süre verilebilir. İl müdürlüğünce talep hakkında verilen karar, gerekçesi ile birlikte Bakanlığa bildirilir.

Açılış izni için yapılacak işlemler

MADDE 14 – (1) Açılış izni için aşağıda belirtilen işlemler yapılır:

a) Açılış izni için gerekli olan ve 8, 9, 10 ve 12 nci maddelerde belirtilen belgeler iki dosya hâlinde hazırlanarak, incelenmek üzere kurucu tarafından il müdürlüğüne teslim edilir. 5 inci maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen inceleme heyeti tarafından dosya incelenir ve merkezin fiziki şartları ile tefriş durumu yerinde görülür. Uygun görülmesi halinde ayrıntılı değerlendirme raporu ile birlikte dosyanın bir nüshası il müdürlüğü tarafından otuz iş günü içinde Bakanlığa gönderilir.

b) Bakanlıkça, 5 inci maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendinde belirtilen komisyon tarafından dosya üzerinde ve ihtiyaç duyulması halinde yerinde inceleme yaptırılır. Komisyonca hazırlanan inceleme raporu Bakanlığa sunulur. Bakanlığın uygun görmesi halinde açılış onayı dosya ile birlikte il müdürlüğüne gönderilir. İl müdürlüğü düzenleyeceği sorumlu müdür belgesi ve açılış izin belgesini resmî yazı ile kurucuya gönderir. Bakanlıkça talebin reddi ya da eksiklik tespiti halinde, karar il müdürlüğü aracılığıyla kurucuya bildirilir.

c) Bakanlıkça onaylanan dosyanın aslı il müdürlüğünde muhafaza edilir. Bir sureti kurucuya imza karşılığı teslim edilir.

ç) Açılış izin belgesi ve sorumlu müdür belgesi merkezin görülebilecek bir yerine asılır.

d) Açılış izin belgesi verilen merkezle ilgili olarak işveren, iş yeri adı ve yapılan işin niteliğine ilişkin bilgiler il müdürlüğü tarafından bir ay içinde çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirilir.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden öncekiler de dâhil olmak üzere, açılış, devir ve nakil izni olmadan usulsüz olarak merkez açtığından dolayı veya Bakanlıkça yapılan denetimler sonucunda veya mevzuata aykırı uygulamalardan dolayı merkezi kapatılan ya da merkezini bu Yönetmelik ile belirlenen usullere uymadan kapatan gerçek kişiler ile gerçek kişinin hissedarı olduğu tüzel kişiliğin merkez açmak istemesi halinde merkeze açılış izni verilmez. Bu fıkraya aykırı bir şekilde verildiği tespit edilen açılış izinleri iptal edilir.

(3) 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen hükümlülüğün merkez açıldıktan sonra gerçekleşmesi halinde açılış izin onayı ve belgesi iptal edilir.

Merkezin hizmete başlaması

MADDE 15 – (1) Açılış izin belgesi düzenlenen merkeze engelli birey kabul edilebilmesi için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel ve üç nöbet sorumlusu istihdam edilmesi zorunludur.

(2) Merkez tarafından personelin sigortalı işe giriş bildirgeleri Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bildirilir.

Şube açılması

MADDE 16 – (1) Merkezlerin açılışındaki usule uygun olarak şube açılabilir. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı zorunludur.

Ek bina açılması

MADDE 17 – (1) Merkez binası ile aynı bahçe içinde olan binalar, merkezin açılış amacına uygun olarak hizmet vermek amacıyla kullanılabilir. Merkez binası olarak kullanılacak bu binalarla ilgili başvuru ve diğer işlemler, yeni merkez açılışındaki işlemler gibi gerçekleştirilir. Ek binalar için ayrı sorumlu müdür istenmez.

Temsilcinin değişmesi

MADDE 18 – (1) Özel hukuk tüzel kişilerince merkez açma yetkisi verilen temsilcinin değişmesi durumunda, temsilcinin kurucu olması ile ilgili yönetim kurulu kararının tasdikli örneği ve başvuru için 8 inci maddede istenen belgeler iki nüsha halinde hazırlanarak il müdürlüğüne başvurulur. Yeni temsilcinin niteliklerinin kurucu olmak için belirlenen şartlara uygun olması hâlinde, il müdürlüğü yeni temsilcinin kabul edildiğini resmî yazı ile tüzel kişiliğe ve Bakanlığa bildirir. Açılış izin belgesi sadece temsilci değişikliğini belirtecek şekilde yeniden düzenlenir.

Devir işlemleri

MADDE 19 – (1) Merkezin devredilmek istenmesi halinde, devretme ve devralma talebinde bulunan gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri, bu taleplerini içeren dilekçeler ile 8 inci maddede istenen belgeleri iki nüsha halinde hazırlayarak il müdürlüğüne müracaat ederler. İl müdürlüğü başvuruya ilişkin belgeleri Bakanlığa gönderir. Yapılan inceleme sonunda devir işleminin uygun görülmesi halinde devir onayı il müdürlüğüne gönderilir. İl müdürlüğünce devir işleminin gerçekleştiğine ilişkin noter belgesine istinaden açılış izin belgesi düzenlenerek resmî yazı ile devralan gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerine bildirilir.

(2) Devre ilişkin Bakanlık onayını müteakiben noter işleminden önce il müdürlüğünce oluşturulacak komisyon tarafından 37 nci madde uyarınca merkezde zorunlu olarak bulundurulması gereken her türlü belge, defter ve dosyalar ile engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim edilen ve emanet kasa ve hesabında tutulan para, mücevher ve kıymetli kâğıtları ile harçlıkları, tutanakla tespit edilir; devir işleminin gerçekleşmesini müteakiben komisyon huzurunda sorumlu müdür ve devralan kurucuya teslimi sağlanır.

Nakil işlemleri

MADDE 20 – (1) Merkez binasının değiştirilmek istenmesi hâlinde:

a) Binanın aynı il içinde olması durumunda, yeni binanın adresini içeren bir dilekçe ile il müdürlüğüne başvurulur. Nakil izni için yeni merkez açılışında uygulanan işlemler yapılır. Ancak nakil izni verilmesinde tefrişle ilgili şartlar aranmaz.

b) Binanın başka bir ilde olması halinde (a) bendinde belirtilen işlemlerin yanı sıra merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylerin nakil durumu da değerlendirilir. Merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylerin veya yasal temsilcilerinin nakil işlemine rıza göstermesi halinde merkezin taşındığı il müdürlüğünce mevcut belgeler üzerinden engelli bireylerin nakil onayı verilir. Engelli birey veya yasal temsilcisi tarafından rıza gösterilmemesi halinde, il müdürlüğünce engelli birey için uygun hizmet modeli belirlenir.

c) Doğal afetler, salgın hastalık ve seferberlik gibi olağanüstü durumlarda il müdürlüğünün teklifi ve Bakanlık onayı ile merkez, süresi Bakanlıkça belirlenmek üzere engelli bireyler ile birlikte farklı bir ildeki adrese taşınabilir. Bu durumda, Bakanlık tarafından ödenen bakıma muhtaç engelli bireylerin bakım ücretleri, merkezin kurulduğu ildeki il müdürlüğü tarafından ödenir, merkezin takip ve kontrolü ise nakledilen il müdürlüğü tarafından yapılır.

Sorumlu müdürün değişmesi

MADDE 21 – (1) Sorumlu müdürün görevinden ayrılması veya görevine son verilmesi hâlinde; bu durum ve vekâlet edecek sorumlu müdür merkez kurucusu tarafından aynı gün içinde il müdürlüğüne bildirilir, ilgili evrak yedi iş günü içinde il müdürlüğüne teslim edilir. Sorumlu müdürün ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde merkez için yeni sorumlu müdür belirlenir ve belgeleri il müdürlüğüne teslim edilir.

(2) Sorumlu müdürlüğün vekâleten yürütüleceği dönem için sorumlu müdür şartlarını taşıyan personel bulunmaması halinde sorumlu müdürün yetki ve görevleri kurucu tarafından yerine getirilir.

(3) Birinci fıkrada belirtilen sürede sorumlu müdür şartlarını taşıyan kişi bulunamaması hâlinde, merkeze otuz gün ilave süre verilebilir. Bu fıkrada düzenlenen ek süre bir takvim yılı içinde ancak bir kez verilebilir.

Sorumlu müdürün izne ayrılması

MADDE 22 – (1) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne ayrılması hâlinde merkezde çalışan bir meslek personeli vekil olarak bırakılır. Sorumlu müdür izne ayrılmadan önce kullanılacak izin süresi ve vekâlet edecek personel aynı gün içinde il müdürlüğüne bildirilir, ilgili evrak yedi iş günü içinde il müdürlüğüne ulaştırılır.

(2) Sorumlu müdür, yıllık ya da mazeret iznine ayrılması halinde, izne ayrılmadan önce vekilini belirterek izin formunu imzalar. Sağlık iznine ayrılması halinde ise izin formu kendisi ya da kurucu tarafından imzalanır. Bu formlar il müdürü tarafından onaylanır.

(3) İzin formu merkezin gelen evrak kayıt defterine tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve sorumlu müdürün dosyasında on yıl süreyle muhafaza edilir.

(4) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel listesinde, sorumlu müdürün izinli olduğu belirtilir.

Görevden ayrılan personelin bildirimi

MADDE 23 – (1) Merkezden ayrılan, vefat eden, görevine son verilen, yıllık veya sağlık iznine ayrılan personel aynı gün içinde il müdürlüğüne bildirilir, ilgili evrak yedi iş günü içinde il müdürlüğüne ulaştırılır.

(2) Personelin yıllık, mazeret ya da sağlık izni için doldurulan izin formu sorumlu müdür tarafından onaylanır.

(3) İzin formu, merkezin gelen evrak kayıt defterine tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve personelin dosyasında on yıl süreyle muhafaza edilir.

(4) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel listesinde, izinli olan personel belirtilir.

Merkezin kurucu tarafından kapatılması

MADDE 24 – (1) Merkezin kurucu tarafından kapatılması durumunda:

a) Kurucu, en az bir ay önceden il müdürlüğüne, personele, bakıma muhtaç engelli bireye veya yasal temsilcisine yazılı olarak merkezi kapatma isteğini ve merkezi kapatacağı tarihi bildirir.

b) Merkeze ait açılış izin belgesini il müdürlüğüne teslim eder.

c) İl müdürlüğü merkezin usulüne uygun olarak kapandığını ve kapatılma tarihini Bakanlığa, çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirir.

ç) Merkezin kapatılması hâlinde, merkezde kalan ve bakım ücretleri Bakanlık tarafından ödenen bakıma muhtaç engelli bireylerin bakım ihtiyaçları, il müdürlüğünce il içindeki veya çevre illerdeki diğer merkezlerde sağlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Merkezde çalıştırılacak personel

MADDE 25 – (1) Yatılı ve gündüzlü hizmet veren merkezlerde, çalıştırılması zorunlu olan personelin yanı sıra, usta öğretici, büro memuru, güvenlik görevlisi, hizmetli, kuruluşta yemek yapılıyorsa aşçı, 65 yaş üstü engelli bireylere hizmet verilmesi durumunda gerontolog ve merkezin ihtiyaç duyduğu diğer personel çalıştırılabilir.

(2) Merkez, yaşı 0-18 aralığında olan engelli bireylere hizmet verecek ise çocuk gelişimci; ruhsal engelli bireylere hizmet verecek ise psikolog çalıştırmak zorundadır. Bedensel engelli bireylere hizmet veren merkez, bakılan engelli birey sayısı altmışı aştığında fizyoterapist çalıştırmak zorundadır.

(3) Sağlık personeli ve bakıcı personelin, merkez tarafından belirlenerek il müdürlüğüne bildirilen iş kıyafetini giymesi zorunludur.

(4) Merkezde, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının öngördüğü personel ayrıca çalıştırılır.

Çalıştırılması zorunlu personel ve sayısı

MADDE 26 – (1) Merkezde sorumlu müdürün haricinde zorunlu çalıştırılması gereken asgari personel sayısı aşağıda belirtilmiştir:

a) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde; bakılan her otuz altı bakıma muhtaç engelli birey için bir meslek personeli, her kırk sekiz bakıma muhtaç engelli birey için bir sağlık personeli ve her altı bakıma muhtaç engelli birey için bir bakıcı personel çalıştırılır.

b) Yatılı hizmet veren merkezlerde; ulusal bayram ve genel tatil günleri haricindeki haftanın altı iş gününde 08.00-16.00 saatleri arasında bakılan her otuz altı bakıma muhtaç engelli birey için bir meslek personeli ve her kırk sekiz bakıma muhtaç engelli birey için bir sağlık personeli çalıştırılır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile 08.00-16.00 saatleri haricindeki çalışma saatlerinde ise nöbet sorumlusu olarak bir meslek personeli veya sağlık personeli çalıştırılır.

c) Yatılı hizmet veren merkezlerde; haftanın yedi günü 00.00-08.00 saatleri arasında her yirmi dört bakıma muhtaç engelli birey için bir bakıcı personel, 08.00-16.00 saatleri arasında her altı bakıma muhtaç engelli birey için bir bakıcı personel, 16.00-24.00 saatleri arasında her on iki bakıma muhtaç engelli birey için bir bakıcı personel çalıştırılır.

(2) Merkezde çalıştırılan bakıcı personel sayısı kanuni izinlerini kullanan veya refakatçi olarak görevlendirilen personel dâhil olmak üzere, merkezde bakılan bakıma muhtaç engelli birey sayısının üçte birinden az olamaz. Hesaplamada küsurlu sayılar bir üst sayıya tamamlanır.

(3) Merkezde bakılan bakıma muhtaç engelli birey sayısı altmışı geçtiğinde; merkezde bulunması gereken asgari bakıcı personel sayısı, altmışın üzerindeki her bir engelli birey için toplam bakıcı personel sayısı yüzde bir oranında artırılmak suretiyle aşağıdaki formül esas alınarak hesaplanır. Hesaplamada küsurlu sayılar bir üst sayıya tamamlanır. Aşağıda belirtilen formüle göre hesaplanan bakıcı personel sayısı; 00.00-08.00 saatleri arasında 1 bakıcı personel, 08.00-16.00 saatleri arasında 4 bakıcı personel, 16.00-24.00 saatleri arasında 2 bakıcı personel oranlarına uygun şekilde dağıtılarak vardiyalarda çalıştırılacak bakıcı personel sayısı belirlenir.

(4) Sorumlu müdürün 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen unvanlara sahip kişilerden olması hâlinde, merkezde zorunlu olarak çalıştırılması gereken meslek personeli sayısına; (g) bendinde belirtilenlerden lisans mezunu olan sağlık personeli olması hâlinde ise merkezde zorunlu olarak çalıştırılması gereken sağlık personeli sayısına dâhil edilir.

Personelin görev, yetki ve sorumlulukları

MADDE 27 – (1) Personelin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:

a) Sorumlu müdür, merkezin idari, malî, hukukî, mesleki ve diğer tüm işlerinin hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütülmesinden kurucu ile birlikte birinci derecede sorumludur. Sorumlu müdür, il müdürlüğü ve diğer kurum ve kuruluşlara karşı merkezi temsil eder. Mesleği ile ilgili programların uygulanmasında görev alır. Diğer meslek personeli idari anlamda sorumlu müdüre bağlı olarak çalışmalarını sürdürür. Bir kişi birden fazla merkezin sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz.

b) Meslek personeli, mesleği ile ilgili yetki ve sorumluluklarının yanı sıra bu Yönetmeliğin 45 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen hizmetleri yürütür. Merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylere yönelik fiziksel, cinsel, psikolojik, tıbbi ve ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranış ile ihmal, istismar ve şiddeti önlemeye yönelik kontrolleri yapar, bu hallerin tespiti halinde sorumlu müdüre bildirir. Ayrıca, bakıcı personelin hizmetlerini yönlendirir.

c) Sağlık personeli:

1) Acil durumlarda mesleğinin gerektirdiği uygulamaları yapar.

2) Merkez ortamını ısı, ışık, havalandırma, temizlik yönünden değerlendirir ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.

3) İlaçların güvenli bir şekilde temin edilmesini ve saklanmasını sağlar.

4) Narkotik ilaçların kullanım, saklanma, kontrol ve kayıtlarının tutulmasını konuya ilişkin talimatlar çerçevesinde yürütür.

5) Verilen hizmetler ile ilgili kayıtları doğru, eksiksiz ve zamanında tutar.

6) Engelli bireylerin muayene, tetkik ve tedavi amacıyla randevularını alır, transferleri için gerekli planlamaları yapar.

7) Engelli bireylerin tedavileri ve tıbbi rehabilitasyon sürecinde sağlık kurumlarında bulunan sağlık personeli ile işbirliği yapar.

8) Engelli bireylere sağlık kurumlarınca önerilen tedavinin uygulanması için gerekli takip ve uygulamaları yapar.

9) Engelli bireylerin ilaç kullanımını takip eder, enjeksiyon ve pansumanlarını yapar.

10) Bakıcı personele koruyucu sağlık hizmetlerine ilişkin rehberlik hizmetlerini yapar.

11) Sağlıklı bir bakım ortamının oluşması için koruyucu sağlık hizmetleri anlamında gerekli kontrolleri yapar, bu hizmetlerin bakıcı personel tarafından yapılmasını sorumlu müdür ile işbirliği içinde sağlar.

12) Engelli bireylerin, düzenli ve yeterli soluk alıp verme, yeme, içme, boşaltım, güvenli bir çevre sağlama, kişisel temizlik, giyinme, vücut ısısı kontrolü, hareketlilik ve yeterli uyku gibi günlük yaşam aktivitelerine yönelik fizyolojik ihtiyaçlarının karşılanması aşamalarında gerekli mesleki uygulamaları yapar. Bu ihtiyaçların karşılanıp karşılanmadığını takip eder ve bakıcı personelce verilmesi gereken hizmetlerin yapılmasını sağlar.

13) Merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylere yönelik fiziksel, cinsel, psikolojik, tıbbi ve ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranış ile ihmal, istismar ve şiddeti önlemeye yönelik kontrolleri yapar, bu hallerin tespiti halinde sorumlu müdüre bildirir.

ç) Bakıcı personel:

1) Sorumlu bulunduğu gruptaki bakıma muhtaç engelli bireylerin bireysel bakım planı doğrultusunda kişisel bakım ile ilgili tuvalet eğitimi, yeme içme, banyo, el yüz temizliği, giyinme ve soyunma gibi günlük, haftalık, aylık ihtiyaçlarını karşılar, yardım ve takip eder.

2) Merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylere yönelik fiziksel, cinsel, psikolojik, tıbbi ve ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranış ile ihmal, istismar ve şiddeti önlemeye yönelik kontrolleri yapar, bu hallerin tespiti halinde sorumlu müdüre bildirir.

d) Aşçı, kuaför, şoför, terzi, teknisyen, özel güvenlik görevlisi, büro elemanı ve hizmetli gibi personel sorumlu müdürün verdiği görevleri yapar. Bu personel, merkezde bakım hizmeti alan engelli bireylere yönelik fiziksel, cinsel, psikolojik, tıbbi ve ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranış ile ihmal ve istismarı tespit etmesi halinde sorumlu müdüre bildirir.

(2) Merkezde görev yapan tüm personelin merkeze giriş ve çıkış saatleri, sorumlu müdür tarafından onaylanan aylık imza takip çizelgesi ile takip edilir. Söz konusu çizelge on yıl süre ile merkez tarafından muhafaza edilir.

(3) Merkezde personelin ve nöbet sorumlularının çalışma günleri ve saatleri sorumlu müdür tarafından belirlenir. Bu listeye göre çalışan tüm personelin görev yaptığı gün ve saatler için imza cetveli düzenlenir.

(4) Her bakıcı personelin, her vardiyada bakımından birinci derecede sorumlu olduğu engelli bireylerin belirlendiği listeler, sorumlu müdür tarafından grup birimlerinde veya ünitelerde görülen yerlere asılır. Bakıcı personel ya da bakıcı personelin sorumlu olduğu engelli bireylerin değişmesi halinde listeler güncellenir.

(5) Grup birimlerinde veya ünitelerde görevli bakıcı personelin ilave bir görev sebebiyle görev yerinden ayrılması halinde yerine bakacak bakıcı personeli gösterir bir liste sorumlu müdür tarafından hazırlanır ve grup birimlerinde veya ünitelerde görülen yerlere asılır.

(6) Engelli bireyler merkez içinde bulundukları yerlerden ayrılırken bakıcı personel tarafından gözetim ve denetim altında tutulur. Engelli bireyler merkez içinde ve bahçesinde güvenlik açısından sürekli gözetilir.

(7) Merkezde 46 ncı maddeye göre oluşturulan her engelli grubu için ayrı bir grup izleme defteri tutulur. Her bakıcı personel görevde olduğu vardiya süresince görevli olduğu birimin veya ünitenin adını, sorumlu olduğu engelli bireylerin isimlerini, bu engelli bireylere sunduğu hizmetleri, engelli bireyin bakımında yaşanan olağan dışı olayları bu deftere kaydeder ve imzalar.

(8) Nöbet defterinin sayfaları numaralandırılarak il müdürlüğü tarafından onaylanır. Nöbet defterleri sorumlu müdürün görevlendireceği idari personel veya grup sorumluları tarafından takip ve kontrol edilir.

(9) Vardiyasını bitiren bakıcı personel görev yerinden ayrılmadan önce, nöbet defterinde belirttiği bilgileri kendisinden sonra hizmeti sürdürecek olan bakıcı personele sözlü olarak bildirir ve nöbet defterini sorumlu müdürün görevlendireceği idari personele veya grup sorumlusuna imzalatarak teslim eder.

(10) Bakıcı personel, merkez sorumlu müdürünün görevlendireceği idari personelin veya grup sorumlularının gözetiminde ve denetiminde görev yapar.

Hizmet içi eğitim

MADDE 28 – (1) Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenir. Merkez, istihdam ettiği personele ilki göreve başladığı tarihten itibaren üç ay içinde olmak üzere her yıl asgari on saatlik hizmet içi eğitim verilmesini sağlar. Hizmet içi eğitim programlarının içeriği ve uygulama esasları Bakanlık tarafından belirlenir. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada muhafaza edilir.

Stajyer öğrenci uygulaması

MADDE 29 – (1) Üniversitelerin psikoloji, psikolojik danışmanlık, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi, fizyoterapi, ergoterapi, gerontoloji ve hemşirelik alanlarında lisans veya lisans üstü öğrenim gören öğrenciler ile önlisans ve lise düzeyinde sağlık hizmetleri alanında personel yetiştiren okullarda öğrenim gören öğrenciler merkezde staj yapma talebiyle, bölüm veya okulundan alınan staj yapmak istediği alanı ve süreyi belirten bir yazı ile il müdürlüğüne başvurur. İl müdürlüğü, talebi uygun görmesi halinde merkeze bildirir. Talebin merkez tarafından da uygun görülmesi halinde stajyer öğrencinin meslek ya da sağlık personeli ile birlikte gözlem ve uygulama yapmasına izin verilir. Stajyer öğrenci tek başına uygulama yapamaz, meslek personeli ile sağlık personelinin yerine istihdam edilemez. Öğrencinin stajının bittiği, il müdürlüğüne bildirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Fiziksel ve Çevresel Şartlar ile Donanım

Merkezin konumu ve çevresel şartları

MADDE 30 – (1) Merkez gürültü ve hava kirliliğine maruz olmayan, insan sağlığını olumsuz yönde etkileyecek endüstriyel kuruluşlar ile her türlü gayrisıhhî müesseselerden uzak, ulaşıma elverişli, toplu yaşam alanlarının içinde ve çevre düzenlemesi yapılmış bir yerde açılır. Merkez binasının bulunduğu yerin, bakıma muhtaç engelli bireylerin geliş gidişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli olması şartı aranır.

(2) Merkez binası çevresinde patlayıcı ve yanıcı madde satan veya depolayan kuruluşlar bulunması hâlinde, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun mesafelerin korunması ve tedbirlerin alınması sağlanır. Anılan Yönetmelikte belirtilen mesafelerin korunup korunmadığına dair rapor, çalışma ruhsatı vermeye yetkili birimlerden alınır.

Merkez binasının kullanımı ve fiziksel şartları

MADDE 31 – (1) Merkez binası sadece engelli bireylere yönelik hizmetler için kullanılır.

(2) Merkez binasında aşağıda belirtilen şartlar aranır:

a) Bina ahşap olmamalıdır.

b) Merkez binası, Bakanlık tarafından Türk Standardları Enstitüsünün ilgili standartları ve hizmet verilen engelli gruplarının özellikleri dikkate alınarak hazırlanacak uygulama kılavuzunda belirlenen erişilebilirlik standartlarına uygun olmalıdır.

c) Merkez, binaların düz veya yüksek girişi olan zemin katı ve en fazla ilk üç katında hizmete açılır. Binanın üç kattan fazla olması hâlinde üçüncü katın üzerindeki katlar 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentleri ve ikinci fıkrasında belirtilen bölümler ile mutfak dâhil olmak üzere hizmetin işleyişini engellemeyecek amaçlarla kullanılabilir. Binanın zemin katında eczane ve sağlık merkezi gibi sağlık hizmeti veren birimler bulunabilir. Bodrum veya yarım bodrum katlarında engelli bireylerin kullandığı yatakhane, yemekhane, çok amaçlı salon ve dinlenme salonu oluşturulamaz.

ç) Bakıma muhtaç engelli bireylerin kullanacağı odaların tabanı sağlığa zarar vermeyen ve kolay temizlenen bir malzeme ile kaplanır.

d) Merkezde bakıma muhtaç engelli bireylerin kullanacağı odaların gün ışığı alacak şekilde pencereli olması ve doğal aydınlanması sağlanır.

e) Tuvalet ve banyoların tabanları ve duvarlarının tamamı yıkanmaya elverişli ve tabanları engelli bireyin güvenliğini sağlayacak şekilde kaymayan malzemeyle kaplanır.

f) Merkezde, her dört bakıma muhtaç engelli birey için en az bir tuvalet, her sekiz bakıma muhtaç engelli birey için en az bir banyo bulunur.

g) Merkezde engelli bireylerin kullandığı yatakhane, yemekhane, çok amaçlı salon ve dinlenme salonu gibi bölümler doğal yollarla havalandırılabilmelidir. Gerektiğinde merkezin havalandırılması için ek önlemler alınır.

ğ) Havalandırma ve merdiven boşlukları için gerekli güvenlik tedbirleri alınır.

h) Radyatörlerin ısıyı engellemeyecek şekilde güvenlik açısından korunaklı olması sağlanır.

ı) Merkez hizmet binasında bakıma muhtaç engelli bireylerin ihtiyacı olan hizmetlere erişebilirliği sağlanır. Merkezin bedensel engelli bireylere zemin üstü katlarda hizmet vermesi halinde asansör veya merdiven asansörü bulunması zorunludur.

i) Yatağa bağımlı bakıma muhtaç engelli bireylerin özel durumları da dikkate alınarak hareketli ve havalı yatak kullanılması sağlanır. Bu kişilerin banyo ihtiyaçlarının karşılanmasında lift gibi özel düzenekler kullanılır.

j) Pencere ve balkonlarda bakıma muhtaç engelli bireyler için risk oluşturmayacak şekilde gerekli önlemler alınır.

(3) Merkez binasının fiziksel büyüklüğü aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır:

a) Merkezin kapasitesinin tespitinde yatak odası olarak kullanılan alanların büyüklüğü esas alınır.

b) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde bakıma muhtaç engelli bireyin gerektiğinde dinlenebileceği veya uyuyabileceği en fazla üç kişilik yatak odaları bulunur. Yatak odası olarak kullanılacak odanın her kişiye en az 5 metrekare düşecek büyüklükte olması zorunludur.

c) Yatılı hizmet veren merkezlerde yatak odaları en fazla üç kişilik olarak planlanır. Yatak odaları, oda içinde yer alan banyo ve tuvalet hariç olmak üzere, bakıma muhtaç bedensel engelli bireyler için bir kişilik oda en az 12 metrekare, iki kişilik oda en az 20 metrekare, üç kişilik oda en az 28 metrekare; bakıma muhtaç ruhsal veya zihinsel engelli bireyler için bir kişilik oda en az 9 metrekare, iki kişilik oda en az 15 metrekare, üç kişilik oda en az 21 metrekare büyüklüğünde olmalıdır.

ç) Yaşam alanları olarak kullanılacak grup etkinlik odaları, dinlenme odaları ve çok amaçlı salonların toplam büyüklüğü, yatak odası olarak kullanılacak zorunlu alanların toplam büyüklüğünün yarısından az olamaz. Grup etkinlik ve dinlenme odalarında en fazla on iki engelli birey bir arada bulunabilir.

d) Merkez binasının bahçesinin büyüklüğü, yatak odası olarak kullanılacak zorunlu alanların toplam büyüklüğünden az olamaz.

Merkezin bölümleri

MADDE 32 – (1) Merkezde aşağıda sayılan bölümlerin bulunması zorunludur:

a) Sorumlu müdür odası,

b) Büro,

c) Bekleme odası,

ç) Personel odası,

d) Grup etkinlikleri odası,

e) Dinlenme odası,

f) Bireysel görüşme odası,

g) Çok amaçlı salon,

ğ) Mutfak ve yemekhane,

h) Bahçe,

ı) Yatak odası,

i) Sağlık odası,

j) Banyo ve tuvalet,

k) Özel bakım odası,

l) Sosyal servis,

m) İbadethane.

(2) Merkezde, personel ya da hizmet verilen engelli bireylerin yakınları için ücretsiz misafirhane oluşturulabilir.

(3) Bölümlerin donanımı için gerekli malzemeler Bakanlık tarafından genelge ile belirlenir.

Yangından korunma ve elektrik tertibatı

MADDE 33 – (1) Merkezde yangından korunma için yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi, sesli ve ışıklı alarm sistemi ile bakıma muhtaç engelli bireylerin kullanımına uygun yangın tahliye sistemi bulundurulması zorunludur.

(2) Merkezde elektrik anahtarı, priz, lamba gibi elektrikli aletler, kesici delici aletler ile yanıcı ve yakıcı maddelerin engelli bireyler için tehlike oluşturmasını önleyecek tedbirler alınır.

(3) Merkezde yoğun bakım gerektiren ve elektrikli cihaz desteğiyle yaşamakta olan engelli bireyler için kullanılan cihazların bağlı olduğu kesintisiz güç kaynaklarının çalışır durumda olması sağlanır.

(4) Merkezde kapasitesine göre jeneratör ya da elektrik kesintilerinde doğrudan devreye girecek aydınlatma araçları bulundurulur.

Isıtma, soğutma ve sıcak su

MADDE 34 – (1) Merkezde ısıtma ve soğutmanın merkezi sistemle yapılması esastır. Ancak, merkezi sistemin olmadığı yerlerde bölgesel farklılıklar göz önüne alınarak ısıtma ve soğutma, bakıma muhtaç engelli bireye risk oluşturmayacak şekilde klima, kombi ve benzeri sistemlerle sağlanabilir.

(2) Merkezde ortam sıcaklığının gündüz saatlerinde 20-28 derece arasında, gece saatlerinde 16-24 derece arasında olması sağlanır.

(3) Merkezde bakıma muhtaç engelli bireylerin banyo ihtiyacı için sürekli sıcak su sağlayacak güvenli tertibat kurulur.

Sivil savunma planı

MADDE 35 – (1) Yangın, sabotaj ve deprem gibi durumlarda uygulanacak, yetkili mercilerden onaylı sivil savunma planı açılış izin belgesinin kurucuya teslimini takip eden iki ay içinde hazırlanır ve merkezin iç mekânında kolay görülebilen bir yere asılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Merkezin Çalışma Günleri, Evrak İşleri, Ücret Tespit ve Tahsili

Merkezin çalışma gün ve saatleri

MADDE 36 – (1) Gündüzlü hizmet veren merkezler haftanın altı günü mesai saatleri içinde, yatılı hizmet veren merkezler ise milli ve dini bayramlar ve resmî tatil günleri de dâhil olmak üzere yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışır.

Merkezde bulunması gereken defter ve dosyalar

MADDE 37 – (1) Merkezde aşağıdaki defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur:

a) Gelen evrak kayıt defteri,

b) Giden evrak kayıt defteri,

c) Zimmet defteri,

ç) Kütük defteri,

d) Denetleme defteri,

e) Nöbet defteri,

f) Grup izleme defterleri,

g) İlaç takip defteri,

ğ) Emanet hesabı defteri,

h) Giysi defteri,

ı) Bakıma muhtaç her engelli birey için, içinde ilk kabul belgeleri, bireysel bakım planları, diğer tutanak ve çizelge gibi belgelerin bulunduğu dosya,

i) Bakıma muhtaç engelli bireylerin devam çizelgeleri ve personelin çalışma programını gösteren çizelgelerin bulunduğu bakıma muhtaç engelli birey ve personel takip dosyaları,

j) Personelin özlük ve sağlık dosyaları,

k) Ziyaretçi defteri,

l) Mesleki çalışma kayıt defteri.

(2) Merkez, hizmet verilmeye başlanmasından itibaren tutulan kayıtları ve bakıma muhtaç engelli bireylere ait dosyaları on yıl süre ile muhafaza etmek zorundadır. Merkezin yazışmalarında başlıklı kâğıt ve kaşe kullanılması zorunludur.

İl müdürlüğüne gönderilecek belgeler

MADDE 38 – (1) Merkez tarafından her ayın ikinci haftasının cuma gününe kadar bakıma muhtaç engelli birey listesi, personel listesi, sosyal güvenlik prim bildirgesinin bir örneği ile merkezde istihdam edilen tüm personelin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve prime ilişkin borçlarının olmadığına ya da borcu bulunmakla birlikte 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil edildiğine ve taksitlendirildiğine ya da özel kanunlara göre yapılandırıldığına ilişkin belge il müdürlüğüne gönderilir.

Bakanlığa gönderilecek belgeler

MADDE 39 – (1) Bakanlık merkezde çalışan personel veya merkezden bakım hizmeti alan bakıma muhtaç engelli bireyler hakkında bilgi isteyebilir. Bu durumda merkez, Bakanlık tarafından tespit edilecek formattaki bilgileri belirtilen sürede il müdürlüğüne göndermek zorundadır.

Ücret tespiti

MADDE 40 – (1) Bakım ücretlerinin tespiti ve uygulaması, Bakanlık tarafından ödenecekler hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen esaslara göre yerine getirilir:

a) Merkezlerde verilecek bakım hizmetlerinin taban ücretleri, valinin ya da görevlendireceği bir yardımcısının başkanlığında il müdürü, defterdar, il ticaret odası temsilcisi, belediye başkanlığı temsilcisi ile il dâhilinde özel bakım merkezlerinin kendi aralarında seçecekleri temsilciden oluşan komisyon tarafından yılda bir kez tespit edilir.

b) Komisyon, her yıl aralık ayının ikinci yarısında toplanır.

c) Taban ücretler, üretici fiyat endeksindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyo-ekonomik koşullar, merkezlerin personel, kira, ısıtma, onarım ve diğer zorunlu giderleri dikkate alınarak belirlenir.

ç) Komisyon, gündüzlü ve yatılı hizmet ile evde hizmet taban ücretlerini tespit eder.

d) Komisyon tarafından tespit edilen taban ücretler valilik onayıyla ocak ayının birinci gününden başlamak üzere geçerlilik kazanır.

e) Merkezler verecekleri hizmet türlerine göre uygulayacakları ücretleri, komisyon tarafından belirlenen taban ücretin altında olmamak şartıyla maliyet hesaplarına göre belirler ve il müdürlüklerine bildirir.

Ücret tahsili

MADDE 41 – (1) Bakıma muhtaç engelli bireyin bakım ücretinin kendisi veya ailesi tarafından ödenmesi hâlinde; bakım ücreti, bakım hizmetinin sunulmasını takiben aylık olarak tahsil edilir. Merkez tarafından ücretin tahsiline ilişkin belge düzenlenir.

(2) Bakıma muhtaç engelli bireyin bakım ücretinin Bakanlık tarafından ödenmesi hâlinde; bakım ücreti 30/7/2006 tarihli ve 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre ödenir. Ödemeye ilişkin evrakın il müdürlüğüne eksiksiz teslimini takiben olağanüstü haller haricinde beş iş günü içinde evrak incelemesi tamamlanarak ödeme işlemi başlatılır.

Sağlık giderleri

MADDE 42 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde faaliyet gösteren merkezlerde ücreti Bakanlıkça ödenmek suretiyle yatılı olarak bakılan bakıma muhtaç engelli bireylerin sağlık giderleri 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre karşılanır.

Giysi ve harçlık ihtiyacı

MADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde faaliyet gösteren merkezlerde ücreti Bakanlıkça ödenmek suretiyle yatılı olarak bakılan bakıma muhtaç engelli bireylerin, giysi ve harçlık ihtiyacı; Bakanlığa bağlı resmi merkezlerde bakılan engelli bireylerin giysi ve harçlık ihtiyaçlarının karşılanmasındaki usul ve esaslar dâhilinde ve Bakanlık tarafından il müdürlüğüne gönderilecek ödenekten bütçe imkânları ölçüsünde karşılanır.

Engelli bireylerin para, mücevher ve kıymetli kâğıtlarının muhafaza edilmesi ve idaresi

MADDE 44 – (1) Bakıma muhtaç engelli bireyin mücevher, kıymetli kâğıt ve parası aşağıda belirtildiği şekilde emanet hesabında muhafaza edilir.

a) Emanet hesabı; sorumlu müdür başkanlığında meslek ve sağlık personelinden oluşan en az üç kişilik bir komisyon tarafından idare edilir.

b) Sorumlu müdür tarafından bir bankada emanet hesabı adı altında müstakil bir vadesiz hesap açılır. Söz konusu hesaba engelli birey ya da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim edilen para ile il müdürlüğü tarafından verilen harçlıklar yatırılır.

c) Sorumlu müdürün odasında bulunan emanet kasasında bulundurulacak nakit paranın üst limiti; merkezde bakılan engelli birey sayısı ile engelli bireyin bir aylık net harçlık tutarının çarpımı sonucunda bulunacak miktarın yarısını geçemez.

ç) Emanet hesabı defterinden, emanet kasasındaki hareketler ve emanet banka hesabı takip edilir. Sorumlu müdür, defteri her türlü denetimde sunulmak üzere hazır bulundurur.

d) Emanet hesaptan yapılan harcamalara ilişkin belgeler, komisyon tarafından imzalanarak her engelli birey için ayrı dosyada olmak üzere on yıl süre ile muhafaza edilir.

e) Emanet hesabının ve defterinin kullanılmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak genelge ile belirlenir.

ALTINCI BÖLÜM

Merkezde Sunulacak Bakım Hizmetleri

Bakım hizmetlerinin kapsamı

MADDE 45 – (1) Bakım hizmetleri, bakıma muhtaç engelli bireyin bakımına yönelik kişisel bakım ve psiko-sosyal destek hizmetlerini kapsar.

(2) Bakıma muhtaç engelli bireyin özellikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen bakım hizmetleri sunulur:

a) Kişisel bakım hizmetleri;

1) Banyo yaptırılması,

2) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması,

3) Tırnaklarının kesilmesi,

4) Saçlarının taranması,

5) Dişlerinin temizlenmesi,

6) Yiyecek ve içecek ihtiyacının giderilmesi,

7) El, yüz ve ayak temizliğinin yapılması,

8) Sakal tıraşının yapılması,

9) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi,

10) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması,

11) Burun ve kulak temizliğinin yapılması,

12) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi,

13) Odasının temizlenmesi,

14) Çamaşırlarının yıkanması,

15) Tehlikelere karşı korunması ve gözetilmesi

gibi hizmetleri içerir.

b) Psiko-sosyal destek hizmetleri;

1) Bakıma muhtaç engelli birey ailesinin, engelli bireyi ve engel durumunu kabullenmesine ve bilgilendirilmesine yönelik olarak kişisel veya grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

2) Bakıma muhtaç engelli bireyin mevcut durumunu ve yerleştirildiği ortamı kabullenmesine, bilgilenmesine ve gelişim alanlarında desteklenmesine yönelik olarak kişisel ve grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

3) Bakıma muhtaç engelli birey ve ailesinin sosyal haklarını ve mevcut kaynaklarını etkin kullanmasına yönelik olarak kişisel ve grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

4) Bakıma muhtaç engelli bireyin bağımsız yaşama, sosyal hayata uyumuna ve katılımına yönelik sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinlikler ile bu tür etkinliklere katılabilmesi için gerekli refakat hizmetleri,

5) Bakıma muhtaç engelli bireyin terk edilme, reddedilme, engellilik durumunu kabullenememe, ümitsizlik, intihar etme, yalnızlık ve sevgisizlik gibi olumsuz duygulardan kurtarılmasına, depresyon ve stres gibi durumların yaşanmasının engellenmesine yönelik olarak kişisel veya grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler

gibi hizmetleri içerir.

Bakım hizmeti için grupların oluşturulması

MADDE 46 – (1) Bakım hizmeti için bakıma muhtaç engelli grupları aşağıdaki hususlar dikkate alınarak oluşturulur:

a) Merkezde her bir engelli grubu, engelli bireylerin kişisel talepleri, bakım ihtiyacı, yaşı ve diğer özellikleri, sunulacak bakım hizmeti ile hedeflerinin birbirine yakınlığı ve fiziksel koşullar dikkate alınarak en fazla altı bakıma muhtaç engelli bireyden oluşturulur.

b) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya ihtiyaç duyulması hâlinde, bakıma muhtaç engelli bireylerin grupları değiştirilir.

c) Grup sorumluluğu, grubun amacına ve niteliğine uygun olarak meslek veya sağlık personeline verilir.

ç) Merkezde çalışan her meslek ve sağlık personelinin en az bir grubun sorumlusu olmasına özen gösterilir.

d) Dinlenme odalarında veya grup etkinlikleri odalarında en fazla iki grup aynı anda bir arada bulunabilir.

e) Grupların günlük faaliyet programları aylık periyotlarla hazırlanır ve uygulama raporları engelli bireylerin dosyalarında muhafaza edilir.

Bakım hizmetlerinin uygulanması

MADDE 47 – (1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Merkezler, 45 inci maddede belirtilen genel çerçeveyi esas alarak, merkezin ve bakıma muhtaç engelli bireylerin özelliklerine göre hizmetlerini geliştirir ve uygular.

b) Bakıma muhtaç engelli bireyin merkeze kabul işlemlerini yürütmek, ailesi ve yakınları ile iletişimini devam ettirmek, merkeze uyumunu sağlamak, merkeze uyum sorunu olan bakıma muhtaç engelli bireyler hakkında değerlendirmelerde bulunarak çalışma planı hazırlamak, bakıma muhtaç her engelli birey için bireysel bakım planı hazırlamak ve merkezin hizmetlerine ilişkin her türlü veri ve raporları hazırlamak üzere meslek ve sağlık personelinden üç kişilik değerlendirme heyeti oluşturulur. Değerlendirme heyetinin sekretarya, arşiv, veri tabanı oluşturma ve koordinasyon işleri sosyal çalışmacı/sosyal hizmet uzmanı tarafından yürütülür.

c) Bakıma muhtaç engelli bireylerin bireysel özellikleri de dikkate alınarak hazırlanan bireysel bakım planı sorumlu müdürün onayından sonra uygulanır.

ç) Bireysel bakım planının içeriği ve uygulama esasları, Bakanlık tarafından belirlenir.

d) Merkezde bakım hizmeti alan ve özel eğitim alması uygun olan bakıma muhtaç engelli bireylerin, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden veya resmi özel eğitim kurumlarından destek eğitimi almaları için gerekli tedbirler alınır.

Beslenme

MADDE 48 – (1) Merkezde bakım hizmetinden yararlanan engelli bireylerin beslenmesinin niteliği ve yemek servisi ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Bakıma muhtaç engelli bireylerin yaş ve fiziki gelişimleri, mevsimsel özellikler, bölgenin şartları ve benzer kuruluşların listeleri dikkate alınarak bir diyetisyen marifetiyle hazırlanan kişi başı gıda rasyonuna uyumlu aylık yemek listesi en geç bir önceki ayın on beşine kadar il müdürlüğü tarafından merkezlere bildirilir.

b) Bakıma muhtaç engelli bireylerin beslenme ihtiyacı, yatılı merkezlerde en az üç ana ve iki ara öğün, gündüzlü merkezlerde ise en az bir ana ve bir ara öğün verilerek karşılanır.

c) Sağlık durumları sebebiyle özel diyet hazırlanması gereken bakıma muhtaç engelli bireyler için tabibin tavsiyeleri doğrultusunda diyet yemeği hazırlanır.

ç) Bakıma muhtaç engelli bireylere verilen yemek numuneleri yetmiş iki saat muhafaza edilir. Yemek listelerinin bir örneği her türlü denetimde gösterilmek üzere dosyasında muhafaza edilir.

d) Merkez tarafından gerçekleştirilecek gezi ve piknik benzeri sosyal faaliyetler için farklı yemek listesi hazırlanabilir.

e) Yemek salonlarına kendiliğinden gelemeyen ya da hasta olan bakıma muhtaç engelli bireyin yemeği bulunduğu yerde ve gerektiğinde yardımla yedirilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar

Merkezin genel çalışma esasları

MADDE 49 – (1) Merkez her bir hizmet binasında veya girişi ve bahçesi ayrı olan bloğunda bakıma muhtaç engelli bireylerden bedensel, zihinsel ve ruhsal engelli gruplarından sadece birisine yönelik hizmet verebilir. Açılış izin belgesinde bu gruplardan hangilerine hizmet sunulacağı belirtilir.

(2) On üç ve üzeri yaşlardaki bakıma muhtaç engelli bireyler için cinsiyetlerine göre ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda birbirinden ayrı bölümlerde hizmet verilir.

(3) On dokuz yaş altı ile on dokuz ve üstü yaşlardaki bakıma muhtaç engelli bireyler için ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda birbirinden ayrı bölümlerde hizmet verilir.

(4) Aile bireylerinin aynı merkezde kalması hâlinde ayrı kat şartı aranmaz. Bu durumdaki bakıma muhtaç engelli bireylerin yerleştirilmesi değerlendirme kurulu tarafından planlanır ve karara bağlanır.

(5) Merkezler, aşağıda belirtilen yaş ve cinsiyet gruplarına göre planlanır;

a) 0 – 12 yaş kız ve erkek,

b) 13 – 18 yaş kız,

c) 13 – 18 yaş erkek,

ç) 19 ve üzeri yaş kadın,

d) 19 ve üzeri yaş erkek.

(6) Yatılı hizmet veren merkezler açılış izin belgelerinde belirtilmesi şartıyla gündüzlü olarak da hizmet verebilirler. Bu durumda gündüzlü hizmet için ayrıca sorumlu müdür aranmaz. Ancak gündüzlü hizmet için 26 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtildiği şekilde personel çalıştırılır.

(7) Merkez aracılığıyla bakıma muhtaç engelli bireyin ikametgâhında bakım hizmeti verilebilir. Bu durumda merkez bünyesinde ikisi meslek, biri sağlık personeli olmak üzere üç kişiden evde bakım hizmet birimi oluşturulur ve aşağıdaki hizmetler verilir:

a) Evde bakım hizmet birimi, sorumlu müdürün gözetim ve denetiminde çalışır. Evde bakım hizmeti, değerlendirme kurulunca hazırlanacak bireysel bakım planı doğrultusunda evde bakım hizmet biriminin denetim ve rehberliğinde bakıcı personel tarafından verilir. Evde bakım hizmet birimi bakıma muhtaç engelli birey ve ailesini her ay düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder, bakıma muhtaç engelli birey ve ailesine psiko-sosyal destek hizmetlerini verir.

b) Bir bakıcı personel bir günde en fazla üç bakıma muhtaç engelli bireye hizmet verebilir. Ancak, bir bakıcı personelin haftalık toplam çalışma süresi, yıllık fazla çalışma süresi dâhilinde yaptırılacak fazla çalışmalar hariç, 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresini geçemez. Bakım hizmetleri ücretlerinin ödenmesinde, haftalık çalışma sürelerine uyulup uyulmadığı takip edilir.

c) Merkez aracılığıyla ikametgâhında bakım hizmeti verilen bakıma muhtaç engelli birey sayısı, merkezde bakılan bakıma muhtaç engelli birey sayısı ile birleştirilir ve merkezin bakım hizmeti verdiği toplam bakıma muhtaç engelli birey sayısına göre meslek personeli ve sağlık personeli çalıştırılır.

(8) Merkezde kapalı alanlarda sigara içilmez. Ancak sadece engelli bireylerin kullanımı için merkez bünyesinde sigara içen engelli bireylerin bulunduğu katlarda müstakil bir oda düzenlenir. Bu amaçla kullanılan odaların özel ve yeterli havalandırma sistemi olmalıdır. Bu odada aynı anda en fazla altı engelli birey bulunabilir.

(9) Her bir engelli bireyin durumu yılda iki defadan az olmamak üzere il müdürlüğü tarafından merkezde değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, il müdürlüğü tarafından gerekli görülmesi halinde bakıma muhtaç engelli birey için uygulanan bakım modelinde; bakım merkezini değiştirmek ve ailesinin yanına döndürmek de dâhil olmak üzere değişiklik yapılabilir. Değerlendirme raporları on yıl süreyle il müdürlüğünde muhafaza edilir.

Bakım ücreti Bakanlıkça ödenecek bakıma muhtaç engelli bireyin müracaatı ve değerlendirilmesi

MADDE 50 – (1) Bakıma muhtaç engelli bireylerden durumu 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun ek 7 nci maddesinde belirlenen kriterlere uygun olanların bakım ücreti Bakanlık tarafından karşılanır. Müracaat ve diğer işlemler aşağıdaki şekilde yapılır:

a) Bakım talebine ilişkin müracaat, bakıma muhtaç engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi tarafından il müdürlüğüne yapılır.

b) Bakıma muhtaç engelli bireyin bakım talebine ilişkin olarak Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen belgeler il müdürlüğüne ibraz edilir.

c) İbraz edilen belgeler il müdürlüğünce değerlendirilerek bakıma muhtaç engelli birey ve ailesinin psiko-sosyal ve ekonomik durumu ile sunulabilecek hizmetler hakkında birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen Yönetmelik çerçevesinde bakım raporu hazırlanır. Bu rapor doğrultusunda engelli bireyin bakım ihtiyacına göre alması gereken bakım hizmetleri belirlenir.

(2) Özel bakım merkezine yerleştirilmesi talep edilmiş olsa dahi, bakıma muhtaç engelli birey öncelikle o ilde geçici olarak bakılabileceği ilk kabul ve müdahale birimine veya doğrudan resmi bakım ve rehabilitasyon merkezi ya da durumuna uygun diğer resmî sosyal hizmet kuruluşlarından birine il müdürlüğü onayı ile yerleştirilir.

(3) İkinci fıkra uyarınca yerleştirilen bakıma muhtaç engelli birey, yerleştirildiği kuruluşta en az bir ay süre ile izlenir. Bu süre içinde, engelli bireyin yüksek yararı göz önünde bulundurularak durumuna uygun hizmet modeli belirlenir. Hizmet modelinin belirlenmesi sürecinde engelli bireyin öncelikle ailesinin yanında veya yaşadığı yerde desteklenmesi, bunların mümkün olmaması halinde gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlandırılması esastır. Uygun hizmet modelini belirlemek için yapılan izleme sürecinin bir aydan kısa bir sürede tamamlanması ve Bakanlıkça uygun görülmesi halinde izleme süresi kısaltılabilir.

(4) Birinci ve üçüncü fıkralara göre yapılan değerlendirme sonucunda bakıma muhtaç engelli bireye özel bakım merkezinde bakım hizmeti verilmesi öngörülmüş ise, bakım hizmetinin verileceği merkez, bakıma muhtaç engelli bireyin veya yasal temsilcisinin talepleri de dikkate alınarak engelli bireyin yüksek yararı çerçevesinde il müdürlüğünce belirlenir.

a) Belirlenen merkezin bakım hizmetini vermeyi kabul etmesi hâlinde bakıma muhtaç engelli bireye merkezde bakım hizmetinin verilmesi il müdürlüğünce onaylanır. Merkeze yerleştirilen bakıma muhtaç engelli bireyin bakım ücretinin ödenmesinde, il müdürlüğünün onay tarihinden önceki bir tarih olmamak üzere engelli bireyin merkeze yerleştirilme tarihi esas alınır.

b) Bakıma muhtaç engelli birey veya yasal temsilcisinin, merkezde verilen bakım hizmetinden memnun olmaması hâlinde, merkezin değiştirilmesi talep edilebilir. İl müdürlüğünce talep değerlendirilerek gerekli işlem yapılır.

Bakım ücreti Bakanlık tarafından ödenmeyen engelli bireyin müracaatı ve değerlendirilmesi

MADDE 51 – (1) Engelli bireyin bakım ücretinin kendisi, ailesi veya üçüncü kişiler tarafından ödenmesi ya da merkez tarafından ücretsiz bakılması hâlinde, üçüncü fıkradaki belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edilir. Engelli bireyin veya yasal temsilcisinin talep ettiği merkezin de kabul etmesi hâlinde il müdürlüğü yerleştirme onayını verir. Merkez, engelli bireyi değerlendirme heyeti aracılığıyla değerlendirir ve bireysel bakım planını hazırlar.

(2) Birinci fıkra kapsamında merkeze kabul edilecek engelli bireyler için ağır engelli olma şartı aranmaz.

(3) Müracaatta, engelli birey ya da yasal temsilcisinin dilekçesi, engelliler için sağlık kurulu raporu, iki adet fotoğraf ve engelli birey Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise kimlik numarası beyanı, yabancı uyruklu ise kimlik bilgileri istenir.

Merkeze bakıma muhtaç engelli bireyin kabulü

MADDE 52 – (1) Merkeze bakıma muhtaç engelli bireyin kabulü aşağıda belirtilen şekilde yapılır:

a) Bakım ücreti Bakanlık tarafından ödenecek ise 50 nci maddede belirtilen belgelerden oluşan dosyanın bir nüshası il müdürlüğünce resmî yazı ekinde merkeze gönderilir.

b) Merkez tarafından bakıma muhtaç engelli birey ve ailesi hakkında ayrıntılı ilk görüşme formu düzenlenir.

c) Bakıma muhtaç engelli bireyin bakım ihtiyacına göre değerlendirme kurulunca bireysel bakım planı oluşturulur.

ç) Merkeze kabul edilen her engelli birey ve merkeze kabul tarihi il müdürlüğüne bildirilir; her engelli birey için bir dosya açılır ve belgeleri muhafaza edilir.

Merkeze bakıma muhtaç engelli bireyin ücretsiz veya indirimli kabulü

MADDE 53 – (1) Merkez, uygun görmesi hâlinde bakıma muhtaç engelli birey ile yapacağı sözleşme dâhilinde ücretsiz veya indirimli olarak bakım hizmeti verebilir. Bu durumda sözleşmenin sureti il müdürlüğüne gönderilecek müracaat dosyasına konur. Bu madde kapsamında yapılacak müracaat ve işlemler, 51 inci maddede belirlenen usullere göre gerçekleştirilir.

(2) Merkez hizmet verdiği bakıma muhtaç engelli birey sayısının yüzde üçü oranında Bakanlıkça tespit edilecek engelli bireyleri ücretsiz kabul eder.

Acil yerleştirme işlemi

MADDE 54 – (1) Bakıma muhtaç engelli bireyin kalacak bir yerinin olmaması, bakacak kimsesinin bulunmaması, hayati tehlikenin olması, bakım hizmeti veren kişilerin gerekli evrakın tamamlanması sürecinde engelli bireye bakamayacak kadar zor şartlar altında bulunması gibi durumlarda, acil yerleştirilme aşağıda belirtilen esaslar dâhilinde gerçekleştirilir:

a) Bakıma muhtaç engelli birey, o ilde geçici olarak bakılabileceği ilk kabul ve müdahale birimine veya durumu uygunsa doğrudan resmî bakım ve rehabilitasyon merkezi ya da durumuna uygun diğer resmî sosyal hizmet kuruluşlarından birisine il müdürlüğü onayı ile yerleştirilir.

b) Bakıma muhtaç engelli bireyin gerekli evrakı il müdürlüğünce tamamlanır.

c) (a) bendi kapsamında geçici olarak bakılan ve yatılı bakım ihtiyacı olduğu tespit edilen engelli birey, yerleştirildiği kuruluşta en az bir ay süre ile izlenir. Geçici bakım süresinin iki ayı doldurmasına rağmen diğer kamu kurumlarından ve resmi işlemlerden kaynaklanan gecikmeler sebebiyle evrakın tamamlanamaması, ildeki resmi kuruluşlara sürekli olarak yerleştirilememesi, bununla birlikte ilde özel bakım merkezi bulunması ve özel bakım merkezinin de bakım hizmetini vermeyi kabul etmesi halinde; bakıma muhtaç engelli birey il müdürlüğünün acil yerleştirme onayı ile geçici olarak merkeze yerleştirilir.

ç) Evrakın tamamlanması sonucunda engelli bireyin bakıma muhtaç engelli kapsamında değerlendirilmesi ve geçici olarak yerleştirildiği özel bakım merkezinde bakılmasına karar verilmesi durumunda il müdürlüğü acil yerleştirme onayını sürekli onaya dönüştürür.

d) Merkeze acil olarak yerleştirilen bakıma muhtaç engelli bireyin bakım ücretinin ödenmesinde, il müdürlüğünün acil onay tarihinden önceki bir tarih olmamak üzere engelli bireyin merkeze yerleştirilme tarihi esas alınır.

e) Engelli bireyin bakıma muhtaç engelli kapsamında olmadığının veya yerleştirildiği merkezde kalmasının uygun olmayacağının evrakın tamamlanmasından sonra belirlenmesi hâlinde, engelli birey, durumuna uygun hizmet modeline yönlendirildikten sonra merkeze yerleştirilmesine ilişkin onay iptal edilir. Bu husus merkeze tebliğ edilir.

f) (c) bendi kapsamında geçici olarak bakılan engelli bireyin sürekli olarak ildeki resmi veya özel kuruluşlara yerleştirilememesi ancak bakım ihtiyacının devam etmesi halinde, konu il müdürlüğünce ivedilikle değerlendirilir ve en yakın illerden başlamak üzere ilgili il müdürlükleri ile iletişim kurularak engelli bireye bakım hizmeti verebilecek öncelikle resmi bakım ve rehabilitasyon merkezine yerleştirilmesi, bunun mümkün olmaması halinde özel bakım merkezine yerleştirilmesi amacıyla engelli birey ve dosyası ilgili il müdürlüğüne gönderilir. Özel bakım merkezinin bulunduğu il müdürlüğünce acil valilik onayı alınarak merkeze geçici olarak yerleştirme yapılır ve yerleştirmeyi müteakiben vasilik ve bakım merkezine yerleştirme gibi yargısal işlemlerle engelli bireyin kesin yerleştirme işlemleri için gerekli diğer evrak tamamlanır. Nüfus cüzdanı olmayan engelli bireylere nüfus cüzdanı düzenlenmesi işlemleri engelli bireyin halen bulunduğu il müdürlüğü tarafından takip edilir. Evrakı tamamlanan engelli birey hakkında (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen işlemler yapılır.

Bakıma muhtaç engelli bireyin merkezden ayrılması

MADDE 55 – (1) Aşağıda belirtilen hallerde bakıma muhtaç engelli bireyin merkezden ilişiği kesilir:

a) Bakıma muhtaç engelli bireyin reşit ve mümeyyiz olması halinde kendisinin veya yasal temsilcisinin talepte bulunması,

b) Bakıma muhtaç engelli bireyin kabulüne esas bilgi ve belgelerde yanlışlık olduğunun tespiti veya bakıma muhtaç engelli bireyin tüm mesleki çalışmalara rağmen merkeze uyum sağlayamaması,

c) Bakım programının tamamlanması.

(2) Bakım ihtiyacı devam eden ancak yasal temsilcisi bulunmayan engelli bireyin merkezden ayrılması durumu il müdürlüğüne bildirilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Değerlendirme, Denetim ve Müeyyideler

Değerlendirme

MADDE 56 – (1) İllerde özel bakım merkezlerinin hizmet kalitesinin değerlendirilmesi, denetlenmeleri, müeyyide uygulanması ile ilgili tavsiye kararları almak üzere valilik onayı ile Özel Bakım Merkezleri İl Komisyonu kurulur. Komisyon, valinin görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında; il müdürü, il müdür yardımcısı, il müdürlüğünde görevli bir meslek personeli, gıda, tarım ve hayvancılık il müdürlüğünden bir gıda mühendisi ile çevre ve şehircilik il müdürlüğü, sağlık il müdürlüğü, il insan hakları kurulundan birer temsilci ve il müdürlüğünden ya da il muhakemat müdürlüğünden bir avukattan oluşur. Komisyonun çalışma usulü aşağıda belirtilmiştir:

a) Komisyon, yılda en az bir defa olmak üzere ve gerekli görülen hallerde merkezleri değerlendirir.

b) Bakanlık gerekli gördüğünde özel bakım merkezlerinin değerlendirilmesini komisyondan isteyebilir.

c) Değerlendirme en az yedi komisyon üyesinin katılımı ile gerçekleştirilir.

ç) Değerlendirme sonrasında hazırlanan rapor üyelerce imzalanır. Raporun tamamına veya belirli bir kısmına muhalif olanlar, şerh koymak suretiyle kararları imzalar. Muhalif görüş gerekçesinin karar altında veya ekinde belirtilmesi zorunludur.

d) Değerlendirme raporu komisyon başkanı tarafından yedi gün içinde valilik makamına sunulur. Raporun bir sureti Bakanlığa gönderilir.

e) Komisyonun sekretarya hizmetleri il müdürlüğünce yürütülür.

Denetim

MADDE 57 – (1) Denetim; Bakanlık denetçileri, Bakanlık personeli ve il müdürlüğü tarafından yapılır.

(2) Merkez, Bakanlık Denetçileri tarafından 14/9/2012 tarihli ve 28411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı Yönetmeliği hükümlerine göre denetlenir.

(3) Gerekli görülmesi halinde merkez yetkilendirilen Bakanlık personeli tarafından da denetlenir.

(4) İl müdürlüğü tarafından yapılan denetimler; il müdürü ve en az iki personel ile en az altı ayda bir gerçekleştirilir. Denetleme sonucu tespit edilen hususlarla ilgili olarak il müdürlüğünce denetim raporu düzenlenir. Merkezin il müdürlüğü tarafından denetimi aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir:

a) Denetim sürecinde, merkez yetkilileri istenilen her türlü bilgi ve belgeyi sunmak ve göstermekle yükümlüdürler.

b) Denetim sonucu tespit edilen hususlar il müdürlüğünce yazılı olarak merkeze bildirilir.

c) Merkez, ayrıca bir süre verilmemiş ise en fazla bir ay içinde belirtilen hususları düzeltmek ve eksiklikleri gidermek zorundadır.

ç) Denetim sonucu tespit edilen hususların düzeltilmesi için verilen süre sonunda il müdürlüğünce yerinde inceleme yapılır. Aksaklıkların giderilmediği tespit edilen merkez hakkında il müdürlüğünün onayı ile 58 ve 60 ıncı maddelerde belirtilen işlemler yapılır.

Müeyyideler

MADDE 58 – (1) Merkezde yapılan kontrol ve denetim sonucunda aşağıda belirtilen eksiklik veya aykırılıkların birinin denetim raporu ile tespit edilmesi halinde, aşağıdaki fıkralarda belirtilen müeyyideler uygulanır.

a) Açılış izin belgesinde yer almayan engel grubundan engelli bireyin merkeze kabul edilmesi,

b) Çalışma izni olmayan personel çalıştırılması,

c) Zorunlu çalıştırılması gereken personel sayısından eksik personel çalıştırılması,

ç) Kişi başı gıda rasyonuna uygun olmayan yemek verilmesi,

d) Merkezde bulunan gıda, yangın tüpü, ilaç ve tıbbi malzemenin son kullanma tarihinin geçmiş olması,

e) Sağlığa zararlı kimyasal maddeler ile delici, kesici ve patlayıcı maddelerin engelli bireylerin kolayca ulaşabileceği yerlerde bulundurulması ve gerekli tedbirlerin alınmamış olması,

f) Merkezin, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olmaması,

g) İl müdürlüğünce ya da denetim esnasında yetkili merci tarafından istenen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi,

ğ) Sorumlu müdürün görevden ayrılışının zamanında bildirilmemesi; yeni sorumlu müdürün görevlendirilmesinin zamanında teklif edilmemesi veya göreve başlatılmaması,

h) Merkezde bulunması gereken tefriş malzemesinin eksikliği ya da kullanılamaz halde olduğunun tespit edilerek merkeze bildirilmesine rağmen temin edilmemesi veya yenilenmemesi,

ı) Sivil savunma planının hazırlanmaması veya merkezin iç mekânında kolay görülebilen bir yere asılmamış olması,

i) Elektrik kesintisine karşı tedbir alınmamış olması,

j) Merkez ortam sıcaklığının bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmaması,

k) Bakıma muhtaç engelli bireyin kişisel bakımı için gereken malzemelerin merkeze bildirilmesine rağmen kullanıma sunulmaması,

l) Asansörün çalışır durumda bulunmaması,

m) Merkezin açılışına, çalışma şartlarına, yönetimine, hizmetin etkin sunumuna ilişkin olarak bu Yönetmelikle belirlenen diğer koşullarda eksiklik veya aykırılıkların tespit edilerek merkeze bildirilmesine rağmen giderilmemesi.

(2) Merkezde yapılan kontrol ve denetim sonucunda birinci fıkrada belirlenen eksiklik veya aykırılıkların tespit edilmesi halinde il müdürü tarafından on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının on katından elli katına kadar idari para cezası verilir. Söz konusu eksiklik veya aykırılıkların giderilmesi ile idari para cezasının yatırılması için otuz günü geçmemek üzere uygun bir süre verilerek merkez yazılı olarak ihtar edilir.

(3) Belirlenen süre içinde merkez tarafından söz konusu eksiklik veya aykırılığın giderilmemesi halinde ikinci fıkra uyarınca verilen idari para cezasının iki katı tutarında tekrar idari para cezası uygulanır ve eksiklik veya aykırılığın giderilmesi için otuz günü geçmemek üzere ek süre verilir. Bu süre içinde de söz konusu eksiklik veya aykırılıkların giderilmemesi halinde merkez Bakanlık tarafından kapatılır.

(4) Eksiklik veya aykırılıkların giderilmesi için verilen süreler içinde eksiklikler veya aykırılıklar giderilinceye kadar merkeze yeni bir engelli bireyin kabulü yapılmaz.

(5) Bu Yönetmelik kapsamında verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren 1 ay içinde ödenir. Bu süre içinde ödenmeyen idari para cezaları kesinleşmesini müteakiben Bakanlığın bildirimi üzerine vergi daireleri tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre takip ve tahsil edilir.

(6) Bir yıl içinde beş defa idari para cezası uygulanan merkez Bakanlık tarafından kapatılır.

Doğrudan kapatma

MADDE 59 – (1) Merkezde hizmet verilen kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranışın gerçekleşmesi halinde bu tutum ve davranışların engellenmesine yönelik gerekli tedbirleri almayan kurucu veya sorumlu müdüre dört yüz günden az olmamak üzere adli para cezası verilir.

(2) Aşağıda belirtilen hususlardan birinin tespit edilmesi halinde merkez Bakanlık tarafından kapatılır:

a) Kurucu veya sorumlu müdürün merkezde hizmet verilen kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren eylemlerden dolayı cezalandırılmasına karar verilmiş olması,

b) Kurucu veya sorumlu müdürün birinci fıkra hükümleri uyarınca cezalandırılmasına karar verilmiş olması,

c) Merkezin açılış izin onayı olmadan hizmete başlaması,

ç) Merkezin izinsiz olarak nakil veya devir işleminin yapılması,

d) Merkezin açılış işlemleri esnasında ibraz edilen belge ve beyanların gerçeği yansıtmadığının sonradan ortaya çıkması.

(3) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olması kapatma işleminin yapılmasına engel teşkil etmez.

Merkezin kapatılmasında yapılacak işlemler

MADDE 60 – (1) Merkez, 58 inci ve 59 uncu madde gereğince Bakanlık onayı ile kapatılır. Kapatma onayı Bakanlık tarafından valiliğe bildirilir. Valilik kapatma işlemini kolluk kuvvetleri nezaretinde gerçekleştirir. Kapatılan merkezler il müdürlüğünce, çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirilir.

(2) İl müdürlüğü, kapatılan merkezde bakılan engelli bireylere ya da yasal temsilcilerine durumu ivedilikle bildirir ve 54 üncü maddedeki acil yerleştirmeye ilişkin hükümleri de dikkate alarak engelli bireylerin acil bakım ihtiyacı için gerekli tedbirleri alır.

(3) Kapatılan merkezin açılış izin onayı ve açılış izin belgesinin aslı on beş gün içinde kurucu tarafından il müdürlüğüne teslim edilir. Kapatılan merkezin arşivi, il müdürlüğünce görevlendirilecek üç personel ve merkez tarafından belirlenecek iki kişiden oluşan komisyon tarafından tutanakla tespit edilerek yasal süresince muhafaza edilmek üzere il müdürlüğüne devredilir.

Merkez personelince suç işlenmesi

MADDE 61 – (1) Merkeze kabul edilen bakıma muhtaç engelli bireylere karşı ihmal veya istismarı görülen, suç işleyen ya da suçu gizleyen merkez personeli hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Görev yasağı

MADDE 62 – (1) Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin eşi, üçüncü dereceye kadar kan, ikinci dereceye kadar kayın hısımları, evlatlıkları ve evlat edinenlerinin merkez sahibi veya ortağı olmaları hâlinde, bu personel merkezlerle ilgili iş ve işlemlerde görevlendirilemez.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 63 – (1) 30/7/2006 tarihli ve 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Bakıcı personel

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Millî Eğitim Bakanlığı onaylı asgari 400 saatlik Engelli Bireyler İçin Bakım Elemanı Modül Programı sertifika programını tamamlamamış olan bakıcı personelin, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde söz konusu sertifika programını tamamlaması zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce alınmış veya eğitimine başlanılmış sertifika programlarından Millî Eğitim Bakanlığı onaylı asgari 400 saatlik Engelli Bireyler İçin Bakım Elemanı Modül Programı sertifika programına saat ve içerik olarak eşdeğer programlardan alınan sertifikalar geçerli kabul edilir.

Sorumlu müdür

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezlerin 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen belge ve sertifikası bulunmayan sorumlu müdürlerinin, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde söz konusu belge veya sertifikaya sahip olması zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezlerin, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde çalışan sorumlu müdürleri için 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen deneyim şartı aranmaz.

Personel sayısı

GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış olan merkezler, 25 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen personel standardını bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde sağlar.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış olan merkezler, 26 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen zorunlu bakıcı personel sayısını bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde tamamlar.

(3) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış olan ve aynı yerleşkede birden fazla binada veya girişi ve bahçesi ayrı olan bloklarda hizmet veren merkezlerin 26 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen zorunlu bakıcı personel sayısı, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde mevcut olan her bir hizmet binası veya girişi ve bahçesi ayrı olan bloğu müstakilen değerlendirilmek suretiyle hesaplanır.

Fiziki düzenlemeler

GEÇİCİ MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezler, 12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde istenen belgelerden eksik olan belgeyi iki yıl içinde temin eder.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezler, 31 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen standart ve şartlar ile üçüncü fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen zorunlu fiziksel şartlara bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren tadilat veya nakil hallerinde iki yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise üç yıl içinde uyumlu hale getirilir.

Hizmet çeşitliliği

GEÇİCİ MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış olan ve bir hizmet binasında birden fazla engel grubuna hizmet veren merkezler, 49 uncu maddenin birinci fıkrası gereğince hangi engel grubuna hizmet vereceğini planlar ve gerekli düzenlemeleri yaparak bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde açılış izin belgesini yeniler.

Nüfus ölçütünün uygulanmayacağı haller

GEÇİCİ MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılış izni almış olan merkezlerin mevcut kapasiteleri açısından ve bu merkezlerin devri ya da aynı il içinde nakline ilişkin taleplerde 5 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirlenen ölçüt uygulanmaz.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce yapılan ve resmi başvurusu kabul edilmiş olan merkez açma, kapasite artırımı, devir ve aynı il içinde nakil taleplerinde 5 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirlenen ölçüt uygulanmaz.

Yürürlük

MADDE 64 – (1) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığınca müştereken hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 65 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı yürütür.

4 Eylül 2013  ÇARŞAMBA                            Resmî Gazete                  Sayı : 28755 YÖNETMELİK Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansından: TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJANSI TARAFINDAN5523 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE ELDE EDİLENGELİRLERE İLİŞKİN YÖNETMELİKBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaç ve kapsamMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı tarafından 21/6/2006 tarihli ve 5523 sayılı Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Kurulması Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi gereğince elde edilecek gelirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. DayanakMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 21/6/2006 tarihli ve 5523 sayılı Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Kurulması Hakkında Kanunun 9 uncu ve 13 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Ajans: Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansını, b) Başkan: Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Başkanını, c) Gelir: Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Kurulması Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi gereğince Ajans tarafından elde edilen gelirleri, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMTemel HükümlerGelir kaynaklarıMADDE 4 – (1) Ajansın gelirleri aşağıdaki kaynaklardan oluşur: a) Ajans tarafından ücret karşılığı sağlanabilecek çeşitli hizmetler karşılığında elde edilecek gelirler. b) Genel bütçeden Başbakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenek. c) Gerçek ve tüzel kişilerden sağlanan yardım ve bağışlar. Gelirlerin kullanımıMADDE 5 – (1) 4 üncü maddede belirtilen gelirler, Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Kurulması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca Ajansa verilen görevlerin yerine getirilmesinde kullanılır. Harcama esas ve usulleriMADDE 6 – (1) Ajans gelirleri, Başkan tarafından uygun görülen bankalarda açılacak hesaplarda tutulur. (2) Ajans gelirlerinden hesap yılı sonuna kadar harcanmayan tutarlar, Maliye Bakanlığına bildirildikten sonra Ajansın ertesi yıl gelir hesabına aktarılır. (3) İlgili bankalarda hesap açma ve açılan hesaplardan para çekme yetkisi Başkana veya Başkanın yetkilendirdiği kişiye aittir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerHüküm bulunmayan hususlarMADDE 7 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda, 25/1/2007 tarihli ve 26414 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Muhasebe Yönetmeliği ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır. YürürlükMADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Başkanı yürütür.  

Resmi Gazete Tarihi: 11.12.2007 Resmi Gazete Sayısı: 26727

JEOTERMAL KAYNAKLAR VE DOĞAL MİNERALLİ SULAR KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

 

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununun uygulanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (Değişik: RG-24/9/2013-28775)

(1) Bu Yönetmelik, belirlenmiş ve belirlenecek jeotermal kaynaklar ve çözünmüş katı madde içeriği en az 1000 mg/lt olan doğal mineralli sular ile jeotermal kökenli gazların aranması ve işletilmesi için ruhsatların verilmesi, devredilmesi, birleştirilmesi, faaliyetlerin, kaynağın ve çevrenin denetlenmesi, ruhsatın sona erdirilmesi, kaynak ve kaptajın korunması, ruhsat alanının terk edilmesi ile ilgili usul, esas ve yaptırımları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununun 20 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – 

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akışkan: Kaynaklardan elde edilen su, gaz ve buharı,

b) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Arama faaliyet raporu: Arama ruhsat döneminde hak sahipleri tarafından, her yıl arama projesine göre yapılmış olan faaliyetlere ilişkin bilgi ve belgeleri içeren ve teknik sorumlu tarafından Ek-10 Formuna uygun olarak hazırlanarak idareye iki nüsha olarak verilen ve bir nüshası İdare tarafından MTA’ya gönderilmesi gereken raporu,

c) Arama ruhsatı: Sınırları belirlenmiş bir alanda, kaynak arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi amacıyla projeye dayalı verilen izin belgesini,

ç) Arama: Jeotermal sistemden akışkan elde etmek amacıyla jeolojik araştırmalarla başlatılan, jeokimyasal ve jeofizik çalışmalarla desteklenen, yapılan tüm çalışmalara ait verilerin değerlendirilmesi sonucu belirlenen lokasyon veya lokasyonlarda amaç ve tekniğine uygun olarak jeolojik takiple açılan sondaj çalışmaları ile üretime yönelik test çalışmalarını da içeren projede belirtilen faaliyetler bütününü,

d) Bakanlık: Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığını,

e) Beklenmeyen haller: Jeoloji ve kaynak şartlarındaki beklenmeyen fiziksel ve kimyasal değişiklikler ile ilgili mevzuat gereğince diğer kurumlardan alınması gereken izinlerin alınamaması durumlarını,

f) Bloke alan: İşletme ruhsatı verilmiş bir jeotermal kaynaktan yapılan üretim faaliyetlerinin etkilenmemesi için işletme ruhsatı sahibi dışındaki talep sahiplerine kapatılmış ve işletmeye açılmayacak alanları,

g)  Deşarj: Jeotermal akışkanın kullanımından sonra reenjekte edilemeyen kısmının veya tamamının çevre kirliliğine neden olmayacak şekilde başka alıcı ortamlara gönderilmesini,

ğ) Doğal mineralli su: Yerkabuğunun farklı derinliklerinde, uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne kendiliğinden çıkan ya da çıkartılan, mineral içeriği ve diğer bileşenleri ile tanımlanan; tedavi, şifa amaçlarıyla da kullanılan içmece suyu, şifalı su ve benzeri adlarla anılan soğuk ve sıcak doğal suları,

h) Emniyetli verim: Jeotermal sistemi ve rezervuar dengesini bozmayacak şekilde aynı rezervuardan birim zamanda üretilebilecek azami akışkan miktarını,

ı) Enjeksiyon:Akışkanların, yapay yöntemlerle jeolojik formasyonlara gönderilmesini,

i) Faaliyet dönemi: Arama ve işletme ruhsat dönemlerinde bir yılda yapılan faaliyetleri,

j) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Faaliyet: Jeotermal kaynakların ve doğal mineralli suların aranması, geliştirilmesi, işletilmesi ve terk edilmesi ile kullanılması hususundaki işlemleri,

k) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Gayrisafi hâsılat: Kaynaklardan sınai ve/veya ticari ciro oluşturmak üzere yararlanan işletmenin kaynaklarla ilgili toplam yıllık cirosu olup, tesislere ait tahakkuk eden her türlü mal ve hizmet satış bedelleri, faizler ile kira gelirlerinin dahil olduğu miktarı,

l) (Değişik: RG-11/3/2021-31420) İdare: Büyükşehirlerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarını, büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde ise il özel idarelerini,

m) (Değişik: RG-11/3/2021-31420) İdare payı: Akışkanın doğrudan ve/veya dolaylı kullanılmasına bağlı olarak, ruhsat sahibi ve/veya sözleşmeler yoluyla kaynağı kullanan gerçek ve tüzel kişilerce idareye ödenen payı,

n) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) İşletme: Arama faaliyetleri sonucunda elde edilen kaynağın üretim, kullanım, reenjeksiyon, enjeksiyon, deşarj ve bu faaliyetlere yönelik sondaj çalışmalarını içeren projede belirtilen ruhsat sahibinin ve/veya sözleşmeler yoluyla kaynağı kullanan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerinin bütününü,

o) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) İşletme faaliyet raporu: İşletme faaliyeti döneminde ruhsat sahipleri tarafından yılda bir kez işletme projesine göre yapılmış olan faaliyetlere ilişkin bilgi ve belgeleri içeren ve teknik sorumlu tarafından Ek-12 Formuna uygun olarak hazırlanarak idareye iki nüsha olarak verilen ve bir nüshası idare tarafından MTA’ya gönderilmesi gereken raporu,

ö) İşletme ruhsatı: Belirli bir alanda akışkanın üretilebilmesi ve değerlendirilmesi için projeye dayalı verilen izin belgesini,

p) Jeotermal alan: Yapılan bilimsel ve teknik çalışmalarla sınırları belirlenen ve üzerinde jeotermal kaynak veya jeotermal kaynakla birlikte doğal mineralli suların bulunduğu alanı,

r) Jeotermal kaynak: Jeolojik yapıya bağlı olarak yerkabuğu ısısının etkisiyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik yıllık ortalama sıcaklığın üzerinde olan, çevresindeki sulara göre daha fazla miktarda erimiş madde ve gaz içerebilen, doğal olarak çıkan veya çıkarılan su, buhar ve gazlar ile yeraltına insan düzenlemeleri vasıtasıyla gönderilerek yerkabuğu veya kızgın kuru kayaların ısısı ile ısıtılarak su, buhar ve gazların elde edildiği yerleri,

s) Jeotermal rezervuar: Sıcaklık ve jeokimyasal açıdan doğal bir denge içinde bulunup bir bütünlük ifade eden, değişik şekillerde dışardan beslenen yarı açık veya kapalı sıcak su ve/veya buhar üretim ortamını,

ş) Jeotermal sistem: Jeotermal alan oluşumunu sağlayan; beslenme alanı, akışkan, ısı kaynağı, rezervuar ve/veya zonu, örtü kaya ve boşalım alanının tümünü kapsayan, jeotermal kaynak ve/veya doğal mineralli suların çıktığı ve/veya üretildiği, kendine özgü jeolojik yapısı, hidrojeolojik ve kimyasal özellikleri olan sistemi,

t) Kanun: 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununu,

u) Kaptaj: Akışkanın doğal olarak ve/veya bilimsel yöntemler ve uygun araçlar kullanılarak rezervuardan yeryüzüne ulaşmasından itibaren kirlenmesinin önlenerek ve korunarak daha sağlıklı şekilde değerlendirilebilmesi için kullanım öncesi özel teknikle yapılan toplama havuzlarında, galeri ve/veya kuyularda biriktirilmesi işlemini,

ü) Kaynak: Doğal yolla, sondaj veya kuyularla jeotermal akışkan veya doğal mineralli su,  gaz veya bunların birlikte elde edildiği yerleri,

v) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Kira sözleşmeleri: İşletme ruhsatına dayalı her türlü kullanım alanıyla ilgili hakların, bedel karşılığı başka özel ve tüzel kişilere kullandırılmasını sağlayan sözleşmeleri,

y) Koruma alanı: Kaynak ve bunların bağlı olduğu jeotermal sistemin; bozulmasına, kirlenmesine ve sürdürülebilir özelliğinin yitirilmesine neden olacak dış etkenlerden korumak amacıyla sahanın jeolojik, hidrojeolojik yapısı, iklim koşulları, zemin cinsi ve tipleri, drenaj sahası sınırı, kaynak ve kuyu çevresindeki yerleşim birimleri, endüstri tesisleri, çevrenin topografik yapısı gibi unsurlara bağlı olarak belirlenmiş, önlemler alınması gereken, içerisinde yapılan faaliyetlerin kontrol ve denetime tâbi olduğu ve gerektiğinde yapılaşma ve arazi kullanım faaliyetleri kısıtlanabilir alanları,

z) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Koruma alanları etüt raporu: Kaynağın işletmeye alınmasından önce bu Yönetmelikte belirtilen ilgili format ve kriterlere göre jeoloji mühendisi tarafından Ek-13 formuna uygun olarak hazırlanan ve MTA’nın görüşü alınarak İdare tarafından onaylanan raporu,

aa) Kuyu başı donanımı: Üretim ve reenjeksiyon kuyularında akışkanın sağlıklı ve çevreyi kirletmeyecek bir şekilde üretimini ve reenjeksiyonunu sağlamak ve gerektiğinde kuyuyu uygun şekilde kapatabilmek maksadıyla kullanılan borular, vanalar, adaptör ve spul hattı malzemeleri gibi ekipmanları,

bb) Kuyu içi logları: Kuyunun derinliği boyunca gözlemlenen litolojik değişimler, kayaç yoğunluğu, tabaka kalınlıkları, çatlaklı zonlar ve rezervuar zonlarda sıcaklık, gözeneklilik ve geçirgenlik, akışkana doygunluk, tuzluluk parametreleri, boru arkası çimento homojenliği ile kalınlığını ve kuyu çapındaki değişimler gibi özellikleri belirlemeye yönelik ölçümleri,

cc) MTA: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünü,

çç) (Değişik: RG-11/3/2021-31420) MAPEG: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,

dd) Mücbir sebep: Sel, yangın, deprem, çökme, heyelan, savaş hali ile yönetmelikte belirtilen diğer halleri,

ee) Proje: Kaynaktan yararlanmak amacıyla yapılacak çalışmaları düzenleyen, belirlenen usûl ve esaslara göre hazırlanan, arama ve işletme dönemindeki faaliyetlerin başlaması, gelişimi ve bitirilmesi ile ilgili süreleri içeren, beyan niteliğindeki metni,

ff) Reenjeksiyon: Üretilen jeotermal akışkanların kullanıldıktan sonra tamamının veya kalan kısmının yapay yöntemlerle üretildikleri jeolojik formasyonlara geri gönderilmesini/basılmasını,

gg) Ruhsat: Sınırları belirlenmiş bir alanda kaynak tespiti ve işletilmesi faaliyetlerinin yapılabilmesi için verilen izin belgesini,

ğğ) Ruhsat Dönemi: Alan, kuyu ve/veya doğal çıkışa bağlı olarak ruhsat süresince yapılan faaliyetleri,

hh) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Sicil: İdare tarafından kaynağa ilişkin hak verilmesi, hakların devredilmesi, ruhsatların birleştirilmesi, taksir edilmesi,  haciz, rehin, ipotek, sona ermesi ve terk edilmesi gibi hususları içeren kayıtları,

ıı) Sondaj: Jeotermal akışkanları aramak, üretmek, kullanım sonrası reenjekte etmek, rezervuarı gözlemlemek veya test etmek için bilimsel yöntemler ve uygun araçlar kullanılarak, gereken derinlik ve çapta yeryüzünden kaynağa doğru jeolojik takip ile delik kazma ve açma işlemi ile jeotermal rezervuar oluşturmak için akışkan enjekte etmek için kuyu açma işlemini,

ii) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Teminat: Kaynağın değerlendirilmesine yönelik faaliyetlerde, kamu can ve mal sağlığını etkileyecek durumların oluşması ve ruhsat sahibi tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması halinde kullanılmak üzere arama, işletme ve bloke alanları için nakdi para, banka ve özel finans teminat mektubu, Devlet bono ve tahvili olarak idareye verilen güvence kapsamındaki geçici ödemeyi,

jj) Test: Rezervuarın üretimi, yönetimi ve izleme programını oluşturmak için fiziksel ve kimyasal parametreleri belirlemeye yönelik yürütülen çalışmaları,

kk) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Üretim değerleri: Üretim testleri sonucunda belirlenen kuyu tabanı sıcaklığı ve kuyu ağzı sıcaklığı, statik sıcaklık, dinamik sıcaklık, statik basınç, dinamik basınç, debi gibi parametreleri,

ll) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Taksir: Ruhsat alanının Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerince ruhsat sahibinin talebi  üzerine veya idarece  küçültülmesini,

mm) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Harç: Ruhsat sahipleri tarafından, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca her yıl için tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak yatırılan miktarı,

nn) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Birleştirme: Birbirine mücavir olan aynı kenarda en az iki noktası ortak, ruhsat sahibinin ve ruhsat aşamalarının aynı olması ve oluşacak yeni alanın 5000 hektarı geçmeyecek şekilde en az iki ruhsat alanının, tek ruhsat haline getirilmesini,

oo) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Teknik sorumlu: Faaliyetlerin bilimsel ve teknik esaslara uygun yürütülmesi sorumluluğunu üstlenen, Kanunun 7 nci maddesi gereği yıllık arama ve işletme faaliyet raporlarının hazırlanmasından sorumlu, faaliyetin niteliğine göre hizmet veren ve idareye bildirilen ilgili mühendisleri,

öö) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Tesis: Kaynağı kullanmak, yararlanmak veya yararlandırmak üzere kurulmuş, sinai ve/veya ticari faaliyet gösterilen yapılar ile Kanuna tabi kaynaklarla ilgili bölümlerini,

pp) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Öncelik hakkı: Kanuna tabi kaynaklar için ilk müracaat edene tanınan hakkı,

rr) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Arama projesi: Ruhsat müracaatı ile birlikte idareye verilen ve arama ruhsat sahasında bir termin planı dahilinde, ekonomik olarak işletilebilecek jeotermal kaynak, jeotermal kökenli gaz ve doğal mineralli su bulabilmek için arama süresi boyunca yapılacak faaliyetlerin başlaması, gelişimi, bitirilmesi ile ilgili süreleri içeren ve Ek-9 Formuna uygun olarak hazırlanan, beyan niteliğindeki metni/projeyi,

ss) (Ek: RG-24/9/2013-28775) İşletme projesi: Jeotermal kaynakların, doğal mineralli suların ve jeotermal kökenli gazların değerlendirilmesi amacıyla belirli bir teknoloji kullanılarak mevcut veya potansiyel kaynak elde etmek ve/veya kaynak kullanılarak diğer teknolojik ürünler elde etmek için yapılacak faaliyetleri düzenleyen Ek-11 Formuna uygun olarak hazırlanan raporu,

(şş) (Ek: RG-30/5/2014-29015) Kurul: Kalkınma Bakanının başkanlığında oluşturulan jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile diğer yatırımların kamu yararı açısından önceliğini ve önemini tespit ederek karar veren Kurulu, ifade eder.

 

İKİNCİ BÖLÜM

Ruhsatlar ve İlgili Hükümler

 

Mülkiyet ve ruhsat

MADDE 5 – 

(1) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular devletin hüküm ve tasarrufu altında olup bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir. Kaynağa ilişkin herhangi bir faaliyetin yapılabilmesi için Kanuna göre ruhsat alınması zorunludur.

(2) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin haklar, medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına, statüsünde jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sularla ilgili faaliyet yapabileceği hususu yer alan Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliği haiz şirketlere, kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseselerine, bağlı ortaklık ve iştiraklerine, diğer kamu kurum kuruluş ve idarelerine, gerçek veya tüzel kişi adına verilir.

(3) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin haklar, miras yolu ile intikal eder. Bu haklar, bütün mirasçıların vekâletini havi bir vekâletname ile ikinci fıkrada belirtilen niteliklere sahip mirasçılardan birine veya üçüncü bir şahsa devredilir. Mirasçıların ittifak edememeleri halinde mirasçılardan birinin müracaatı ile mahkeme mirasçılardan bu hakkın en ehil olana tahsisine veya bu da mümkün olmazsa ruhsatın satılmasına karar verir. Mahkeme bu hususu basit muhakeme usûlü ile halleder. Eğer dava söz konusu değil ise altı ay içerisinde intikal işlemleri tamamlanmayan ruhsatlar feshedilir.

Arama ruhsatı almak için müracaat esasları

MADDE 6 – 

(1) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Arama ruhsatı müracaatları, talep sahibi tarafından 1/25000 ölçekli pafta adı ve altı derecelik dilim esas alınarak yedi basamaklı koordinat sistemine göre yirmi noktayı ve beş bin hektarı geçmeyecek şekilde koordinatları belirtilerek, ekinde Ek-9 Formuna uygun olarak hazırlanan arama projesiyle birlikte üç nüsha olarak hazırlanan müracaat formu Ek-1 ile idareye yapılır.

(2) Arama ruhsatı almak için yapılan başvuru alanının birden fazla il sınırları içine tekabül etmesi durumunda, talep alanının daha büyük olduğu il idaresine başvuru yapılır ve diğer il veya iller idarelerine başvuruyu kabul eden İdare tarafından bilgi verilerek o bölgeye başvuru kabul edilmemesi sağlanır. Arama ve mevcut işletme ruhsatlı faaliyet alanlarında da aynı işlem yapılır. Müracaat edilen alanın koordinatları saat ibresi yönünde sağa (y), yukarı (x) olarak belirtilir. Müracaatlar tek poligon üzerinden yapılır. Bu esaslara uygun şekilde yapılmayan müracaatlar kabul edilmez.

(3) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Müracaatlarda öncelik hakkı esastır.  Talep sahibinin idareye müracaatı esnasında müracaat tarihi, numarası, saati, dakikası, arama ruhsat müracaat formu Ek-1 üzerine kaydedilir. Müracaata esas olan bilgileri içeren belgenin bir nüshası müracaat sahibine, bir nüshası (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e gönderilir, bir nüshası da idarede saklanır. Müracaat formları üzerinde hiçbir şekilde değişiklik yapılamaz.

(4) Ancak aynı yer için aynı anda birden fazla talep olması durumunda projeler İdarece incelenerek, en hızlı ve en fazla yatırımı öngören arama projesi tercih edilir ve ruhsatlandırma işlemi yapılır.

(5) (Değişik: RG-11/3/2021-31420) İdare müracaat alanı hakkında bilgileri en geç onbeş gün içinde Bakanlığa bildirir. Bakanlık, MAPEG ve diğer bağlı, ilgili veya ilişkili kurum ve kuruluşlarından arama ruhsatı talep edilen alanla ilgili ihtiyaç duyulacak görüşleri almak ve mevcut hakları da göz önünde bulundurmak suretiyle değerlendirme yapar ve başvurunun uygunluğunu en geç otuz gün içerisinde değerlendirir. Bakanlıkça başvurunun uygun olduğunun değerlendirilmesi halinde, önceden ruhsata bağlanmış kısımlar varsa, bloke alanı kısmı ile birlikte çıkarılarak geride kalan ve uygun olan alan için arama ruhsatı verilebileceği idareye bildirilir. Bakanlıkça arama ruhsat başvurusunun uygun olmadığının değerlendirilmesi halinde idarece arama ruhsatı verilemez. Birbirine karşılıklı en yakın kenarları arasındaki mesafe 1000 metreden az olan alanlara ruhsat verilmez. İdare, Bakanlık tarafından aramalara açık olduğu belirlenen alan için arama ruhsatı verilmesine ilişkin kararını en geç onbeş gün içinde verir ve sonuç ile ilgili olarak müracaat sahibine yazılı tebligat yapılır.

Arama ruhsatına ilişkin belgeler ve ruhsatının verilmesi

MADDE 7 – 

(1) (Değişik cümle: RG-30/5/2014-29015) Müracaat sahibi, İdarenin tebligat tarihinden itibaren on beş gün içinde, gerçek kişiler için ek-2, tüzel kişiler için ek-3’te yer alan taahhütname ve mali yeterliliği içeren belgeleriyle birlikte İdareye teslim etmek zorundadır. Belgelerin eksiksiz olarak İdareye verilmesinden sonra İdarece en geç onbeş gün içinde Ek-4’e göre düzenlenmiş arama ruhsatı verilir.

(2) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Arama ruhsatı idarece sicile işlendiği tarihte yürürlüğe girer ve bu tarihten itibaren arama ruhsat süresi üç yıldır. Arama ruhsatı verilen alan koordinatları ile birlikte (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e en geç onbeş gün içinde bildirilir. Ruhsat verilen alan (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından kayıtlara alınır. Arama ruhsatı sürecinde arama faaliyet raporunda belirtilen çalışmalar sonucunda faaliyetlerin olumlu gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç duyulması halinde, ruhsat sahibi tarafından ruhsat süresi bitiminden önce revize proje ile arama ruhsatı süre uzatımı için idareye başvuru yapılır. Ancak beklenmeyen hallerde ruhsat süresi bitiminden sonra da başvuru yapılabilir. Bu çalışmaları gerçekleştirmeden yapılan süre uzatım talepleri kabul edilmez. Verilen revize projenin idarece uygun bulunması halinde en geç bir ay içinde süre uzatım talebi sonuçlandırılarak, arama ruhsat süresi bir yıl uzatılır ve en geç onbeş gün içinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir.

(3) Arama ruhsatı döneminde İdareye bilgi verilmek koşuluyla sadece test amaçlı üretim yapılabilir. Bu testler sırasında üretilecek akışkanın çevre mevzuatındaki kapasite ve limitleri aşmaması gerekir. Test amaçlı üretim, dinamik sıcaklık, statik sıcaklık, dinamik basınç, statik basınç, su kaybı, basınç düşümü, basınç yükselimi, injektivite testleri ile su kimyası, izotop hidrolojisi, inhibitör testleri, korozyon ve kabuklaşma parametrelerinin belirlenmesi ve doygunluk indisi gibi hidrojeokimyasal çalışmalar yapılabilir.

(4) Bu çalışmaların sonucuna göre ruhsat sahibi tarafından bloke alan talep edilmesi halinde İdare’ye başvuruda bulunulur. Bu alan, gerekli tüm masrafları ruhsat sahibi tarafından karşılanmak üzere MTA tarafından belirlenerek ruhsat sahibine ve İdareye bildirilir. Belirlenen bloke alan diğer talep sahiplerine kapatılır. 

Arama faaliyetleri ve faaliyet raporları

MADDE 8 – 

(1) Arama ruhsat sahibince arama faaliyet döneminde ruhsat alanında;

a) Ruhsat alanı ve mücaviri ile ilgili önceden yapılmış çalışmalara yönelik literatür çalışması,

b) Jeolojik prospeksiyon,

c) 1/25 000 ölçekli jeoloji haritası yapımı veya temini ile birlikte gerek duyulması halinde daha büyük uygun ölçekli jeoloji haritası,

ç) Jeotermal jeolojisi çalışması, jeolojik kesitler, jeofizik araştırmalar, hidrojeokimyasal çalışmalar; jeoloji mühendisinin nezaretinde açılan sondajlı arama çalışmaları, yapılabilir.

(2) Bu çalışmalar sonucu,

a) Kuyu içi logları; sıcaklık, elektrik-SP, sonik, gama-ray, nötron, yoğunluk, kaliper, çimento logu,

b) Kesinleşmiş litolojik log ve kuyu donanımı, işletmeye esas olacak kuyu debisi ile rezervuara ilişkin; dinamik sıcaklık, statik sıcaklık, dinamik basınç, statik basınç, su kaybı, basınç düşüm, basınç yükselim, injektivite v.b. bilgileri içeren raporlar, düzenlenir.

(3) Arama faaliyet raporu, ruhsatın verildiği yılı takip eden yılın Mart ayında başlamak üzere her yıl Mart ayı içerisinde jeoloji mühendisi ile birlikte faaliyetin niteliğine göre diğer ilgili mühendis veya mühendisler tarafından hazırlanarak İdareye verilir ve İdare tarafından bir nüshası MTA’ya gönderilir. Faaliyet raporu, hazırlayan jeoloji mühendisi ve ilgili mühendisler ile ruhsat sahibi veya kanunî vekili tarafından imzalanır.

(4) Arama faaliyet raporlarında; yukarıda sayılan faaliyetlerden o döneme ait yapılmış çalışmalardan elde edilen bulgular ve bunların sonuçları yer alır.

İşletme ruhsatı

MADDE 9 – 

(1) İşletme faaliyetleri; akışkanın üretimi, kullanım alanları, enjeksiyon, reenjeksiyon, deşarj ve bu faaliyetlere yönelik sondaj çalışmaları, testler ve kullanım alanları ile bunlarla ilgili tesisleri kapsar.

(2) (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) İşletme ruhsatı için arama ruhsat sahibi, arama ruhsat süresi son günü mesai bitimine kadar Ek-5 de yer alan formata uygun olarak hazırlanmış başvuru formu, konusu ile ilgili bir mühendis tarafından Ek-11 Formuna uygun olarak hazırlanıp imzalanmış işletme projesi, varsa koordinatları belirtilmiş bloke alan ve işletme ruhsatı harcı ile birlikte idareye başvurur. Varsa eksiklikler, İdarece en geç bir ay içerisinde ruhsat sahibine bildirilir ve bildirim tarihinden itibaren en geç üç ay içinde ruhsat harcı ve teminatı dahil eksikler tamamlanır. İşletme ruhsat müracaatları ile eksiklikleri tamamlattırılan müracaatlar İdare tarafından en geç bir ay içerisinde sonuçlandırılarak Ek-6 daki forma göre düzenlenmiş işletme ruhsatı verilir. Eksiklerini verilen süre içinde tamamlamayanların işletme ruhsatı talepleri reddedilerek mevcut teminatları irat kaydedilir. İdarece verilen işletme ruhsatları, koordinatları ile birlikte onbeş gün içinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir.

(3) İşletme ruhsatı alındıktan sonra, ruhsat sahibince Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirilmesi Gerekli Değildir karar belgesi alınarak, ruhsat alanı ve faaliyete ilişkin diğer meri mevzuattan kaynaklanan gerekli izinlerin alınması için ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları nezdinde en geç üç ay içinde girişimde bulunulması zorunludur. Çevresel Etki Değerlendirmesi işlemleri tamamlanmadan ve gerekli izinler alınmadan işletme faaliyetlerine başlanmaz. Gerekli olan işlem ve izinler için; İdare, ilgili bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı mahallindeki tetkiklere yönelik maddi yükümlülükler ruhsat sahibi tarafından karşılanır. (Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/6/2021 tarihli ve E.:2019/8621; K.:2021/3130 sayılı kararı ile iptal cümle: Gerekli izinlerin (Değişik ibare: RG-24/9/2013-28775) 3 yılda alınamaması durumunda ruhsat iptal edilerek teminatı iade edilir.) 

(4) İşletme ruhsatı İdare tarafından sicile işlendiği tarihte yürürlüğe girer. Bu tarihten itibaren ruhsat süresi otuz yıldır. Süre uzatımları talep edilmesi halinde onar yıllık dönemler halinde yapılır. İşletme ruhsat süresinin son günü akşamına kadar ruhsat sahibinin projesi ile birlikte süre uzatma talebinde bulunması halinde; işletme ruhsatı en geç bir ay içinde on yıl süre ile uzatılır. Süre uzatımları İdare tarafından en geç onbeş gün içinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir.

(5) İşletme ruhsat sahibi, projesinde belirtilen termin planına göre akışkanı işletmeye almak zorundadır. Termin planında belirtilen süre içinde akışkan işletmeye alınamaz ise sebepleri ile birlikte İdareye ek süre talebinde bulunulur. İdarece, ek süre talebi incelenerek en fazla (Değişik ibare: RG-24/9/2013-28775) altı ay ek süre verilir. Bu sürede de işletme başlatılamaz ise teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir.

(6) İşletme ruhsat sahibi, işletme projesinde belirtmiş olduğu faaliyetler dışında İdareden izin almadan proje değişiklikleri ve revizyonlar yapamaz, projede yer alan herhangi bir kuyu lokasyonunun değiştirilmesi, kuyu sayısının ve kapasitesinin artırılması, gradyan, enjeksiyon, reenjeksiyon, üretim ve diğer amaçlara yönelik sondaj faaliyetlerinde bulunamaz. Ancak, kuyu tamir, bakım ve temizleme işlemleri yapıldıktan sonra İdareye bildirilir. (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) İdareden izin alınmadan yapılan işlem ve faaliyetlerin tespiti halinde, teminat irat kaydedilerek faaliyetler durdurulur ve teminat üç katına çıkarılarak bir ay içinde tamamlattırılır. (Mülga cümle: RG-24/9/2013-28775) (…) Yeni teminatın belirtilen süre içerisinde yatırılması ve yapılmış olan faaliyetlerin uygun bulunması ve revize proje ile kayıtlara alınması veya yapılmış işlemlerin düzeltilmesi ve oluşan zararın tazmin edilmesi halinde faaliyetlere izin verilir. İzinsiz yapılan işlemlerin uygunluğu veya düzeltilmesi konularında İdarece gerek görülen hallerede, bedeli idare tarafından ödenmek kaydı ile İdare konu hakkında MTA’dan değerlendirme isteyebilir ve değerlendirme sonucuna göre İdare kararını verir. Aynı fiilin tekrarı halinde teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir.

(7) Doğal çıkış halindeki jeotermal kaynaklar, doğal mineralli sular ve jeotermal kökenli gazlar için, gerekli kaptajı yapılarak İdareye doğrudan işletme ruhsatı talebinde bulunulabilir. Bu taleplerde, (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ in kaynağın bulunduğu saha ile ilgili ruhsat ve hakların çakışması açısından değerlendirmesi bir ay içinde tamamlandıktan sonra bu Kanun hükümlerine göre İdarece doğrudan işletme ruhsatı en geç bir ay içinde verilerek (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e onbeş gün içerisinde bildirilir.

(8) İşletme ruhsat sahibi işletme ruhsatı alındıktan sonra akışkanı üretime almadan önce kaynak koruma alanı etüdünü yaptırır. Ruhsat sahibi tarafından kaynak koruma alanı etüdü yaptırılmadan kaynağın işletmeye alınması durumunda faaliyetler durdurularak teminat irat kaydedilir ve altı ay içinde kaynak koruma alanı etüdünün yaptırılması ve eski teminatın üç katının yatırılması sağlanır. Yeni teminatın yatırılmadığı ve koruma alanı etüdü yaptırılmadığı sürece faaliyeti durdurma kararı kaldırılmaz.

(9) (Ek: RG-24/9/2013-28775) Ruhsatlar, ruhsat sahibinin müracaatta bulunması halinde birleştirilebilir. Birleştirme sonucunda ortaya çıkan alan, Kanunda belirtilen alan sınırlamasını geçemez. Ancak, işletme ruhsatı safhasında birleştirilmesi talep edilen mücavir ruhsatların kaynak rezervuarının bir bütünlük teşkil ettiğinin MTA’nın uygun görüşü ile tespiti halinde, alan kısıtlaması aranmaz.

Teknik sorumluluk ve faaliyet raporları

MADDE 10 – 

(1) (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) Arama ve işletme ruhsatı süresince projede belirtilen faaliyetlerin tümünün, ilgili mühendislik dallarından bir mühendisin sorumluluğunda yürütülmesi zorunludur. Teknik sorumlu olmaksızın hiç bir faaliyette bulunulamaz. Bulunulması halinde ruhsat teminatı irat kaydedilir ve faaliyetler durdurulur. Durdurulan faaliyetler teknik sorumlu atanmadığı sürece devam ettirilemez.

(2) Teknik sorumlu; jeotermal sistem, jeotermal rezervuar ile kaynağın aranması, araştırılması, geliştirilmesi, korunması, sürdürülebilirliğinin sağlanması ve buna yönelik testlerin yapılması, akışkanın emniyetli verimi göz önüne alınarak üretimi, enjeksiyonu, reenjeksiyonu, deşarjı gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde bilimsel ve teknik esaslara bağlı kalarak görev ve sorumluluklarını yerine getirir.

(3) Doğal mineralli su işletme tesislerinde ilgili mühendislik fakültesi mezunu olan kişiler teknik sorumlu olarak atanabilir.

(4) Teknik sorumlu veya sorumlularca hazırlanarak imzalanan yıllık arama ve işletme faaliyet raporlarının ruhsat sahibi tarafından iki nüsha halinde takip eden yılın en geç Mart ayı sonuna kadar İdareye verilmesi zorunludur. Bu raporların bir nüshası İdare tarafından MTA’ ya gönderilir.

(5) Arama ve işletme faaliyet raporlarının süresi içerisinde İdareye verilmemesi halinde teminatı irat kaydedilerek iki aylık ek süre verilir ve teminat iki ay içerisinde iki katına tamamlattırılır. Bu süre sonunda arama faaliyet raporunun verilmemesi halinde arama ruhsatı iptal edilir ve (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) İşletme faaliyet raporu verilene kadar faaliyetlere izin verilmez.

(6) (Ek fıkra: RG-24/9/2013-28775) Ruhsat sahaları için bir teknik sorumlu en fazla beş adet ruhsat sahasında sorumluluk alabilir. Ancak, elektrik üretimi yapılan ruhsat sahalarında sadece bir ruhsat sahası için teknik sorumluluk üstlenilebilir. Teknik sorumluların üstlendikleri ruhsat sahası sayısı, idare tarafından ilgili meslek odası ile koordineli olarak takip ve kontrol edilir. Belirlenen sayıdan fazla sayıda teknik sorumluluk üstlenen mühendislerin teknik sorumlulukları kabul edilmez.

Mücbir sebeplerle geçici tatil

MADDE 11 – 

(1) Sel baskını, deprem, çökme, heyelan, çığ, yangın, grizu patlaması gibi doğal afetler ile savaş hali gibi olumsuz hallerin ortaya çıkması durumunda, ruhsat sahibi İdareye müracaat ederek, gerekçe ve süre belirtmek şartıyla on gün içerisinde mücbir sebepten dolayı geçecek sürenin ruhsat süresine eklenmesini ve bu sürede yükümlülüklerinin askıya alınmasını talep eder. Yapılan inceleme ve/veya değerlendirme neticesinde taleple ilgili karar, ruhsat sahibine en geç onbeş iş günü içinde bildirilir. İdare taleple ilgili kararını, onbeş iş günü içinde ruhsat sahibine bildirmediği takdirde geçici tatil talebi olumlu olarak nitelendirilir. Talebin kabul edilmesi durumunda İdareye yapılan müracaat tarihi geçici tatilin başlama tarihi olarak kabul edilir.

(2) (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) Jeotermal rezervuar, jeotermal alan, mücaviri ve civarında yürütülen patlatma, ulaşım, alt yapı, enerji güzergâh faaliyeti, sondaj, madencilik gibi faaliyetler sonucunda meydana gelen; çökme, kayma, kaynağın kesilmesi, üretim ve/veya sıcaklıkta azalma, üretimde ve sıcaklıkta sistemin kapasitesini geçen artış gibi fiziksel olumsuzluklar ile insan sağlığını ve sistemi olumsuz etkileyen organik ve inorganik kirlilik gibi kimyasal olumsuzluklar ile ilgili mevzuat gereğince diğer kurumlardan izin alınamaması beklenmeyen hal olarak kabul edilir. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen, arama ruhsatı sürecinde arama faaliyet raporunda belirtilen çalışmaların yapılmış olmasına ve faaliyetlerin olumlu gelişmesine rağmen süre uzatımı başvurusunda yapılan gecikmeler de beklenmeyen hal kabul edilir. Bu gibi durumlarda da mücbir sebeple ilgili hükümler uygulanır.

(3) Ruhsat sahibi, mücbir sebep ve/veya beklenmeyen hallerin ortadan kalkmasından itibaren en geç üç ay içinde faaliyete geçmek zorundadır. Bu süre içinde faaliyete geçilmemesi durumunda, teminatı irat kaydedilerek teminatın tamamlatılması istenir ve faaliyete geçilmesi için üç ay ek süre verilir. Bu ek süre sonunda da teminat tamamlanmaz ve faaliyete geçilmez ise İdare tarafından ruhsat iptal edilerek onbeş gün içinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir ve bu Yönetmeliğin 17 nci maddesi hükümleri uygulanır.

Faaliyetlerin denetlenmesi

MADDE 12 – 

(1) Faaliyetlere yönelik denetimler her yıl İdare tarafından yapılır. İdarece talep edilmesi halinde MTA tarafından da denetim yapılır. Yapılan denetimlerde, faaliyetlerin onaylanmış Koruma Alanları Etüt Raporunda öngörülen tedbirlere uygun yürütülmediğinin tespiti halinde, faaliyetler İdarece durdurulur ve  ruhsat sahibi tarafından alınması gereken tedbirler ve yapılması gerekenler gerekçeleri ile birlikte İdare tarafından  ruhsat sahibine bir ay içinde bildirilir. Bu tedbirlerin alınması için ruhsat sahibine uygun süre verilir. Alınacak tedbirin mahiyetine göre bu süre en fazla bir yıl olabilir. Verilen sürenin sonunda öngörülen tedbirlerin yerine getirilmemesi halinde ruhsat iptal edilerek, en geç onbeş gün içinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir.

(2) Denetimler, denetlenen faaliyetin mahiyeti ve özelliğine göre ilgili mühendis veya mühendisler, mali uzman ile hukukçudan oluşturulacak en az üç kişilik bir heyet tarafından yapılır. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) İdarece gerekli görülmesi halinde teknik sorumlunun da denetimlerde hazır bulunması zorunludur.

(3) Denetimler aşağıda belirtilen ilkeler dikkate alınarak yürütülür.

a) Denetimlerde;

1) Proje termin planında belirtilen ve gerçekleştirilen faaliyetlerin projeye uygunluğu,

2) Jeotermal sistemin ve çevrenin korunması ile ilgili tedbirlerin alınıp alınmadığı,

3) Reenjeksiyon ve deşarjın teknik kurallarına ve çevre mevzuatına uygunluğu,

4) Faaliyet için alınması gereken izinlerin; ilgili bakanlık, kurum ve kuruluşlardan süresi içinde alınıp alınmadığı,

5) İşletme faaliyetlerinin koruma alanı etüt raporuna uygunluğu,

6) Üretim faaliyetlerinin, üretim değerlerine yaptığı etkilerin sürekli olarak izlenip izlenmediği, konularına yer verilir.

7) (Ek: RG-30/5/2014-29015) Arama ve/veya işletme ruhsat alanları içinde açılmış veya açılacak olan kuyuların İdareye sunulmuş bilgi, belge ve formlara uygun olup olmadığı,

(4) Denetim esnasında, çevrenin kirlenmesi, kaynağın israf edilmesi ile can ve mal emniyeti gibi aciliyet gerektiren durumların tespiti halinde ara rapor verilerek İdareden ruhsat sahibi nezdinde gerekli tedbirlerin alınmasını sağlaması istenir. Raporun bir nüshası ruhsat sahibine verilir.

(5) Faaliyetlere yönelik İdarenin talebi doğrultusunda MTA’ ya yaptırılacak denetim için ruhsat sahibi tarafından MTA’ ya bin Türk Lirası ödenir. Bu miktar, MTA tarafından her yıl üretici fiyat endeksine göre arttırılır.  

(6) (Ek: RG-11/3/2021-31420) Bu Yönetmeliğin 20 nci maddesinde geçen sayaçların denetimine yönelik idare gerek gördüğünde resen denetim yapabilir.

Görevlendirme giderlerinin karşılanması

MADDE 13 – 

(1) Memuriyet mahalli dışında MTA tarafından görevlendirilen konu ile  ilgili personel ve yardımcı personele 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 50 nci maddesi ile ilişkilendirilmeksizin, her yıl Bütçe Kanunu ile belirlenen gündelik harcırah miktarının iki katı tutarında 6245 sayılı Harcırah Kanunu genel hükümlerine göre harcırah ödenir bu madde kapsamında ödenen gündelik tutarında herhangi bir ad altında kesinti yapılmaz.

(2) MTA tarafından yapılacak inceleme ve denetimler için gerekli görülmesi halinde, diğer ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşlarının da katılımı istenebilir. Bu şekilde yapılan görevlendirmelerde de personelin günlük harcırah miktarı yukarıdaki hükümlere göre belirlenir.

Devir

MADDE 14 – 

(1) Arama ve işletme ruhsatları, hukuki bir sakınca olmadığının belirlenmesi durumunda 5 inci maddede belirtilen şartları haiz gerçek veya tüzel kişilere devredilebilir.

(2) Ruhsat sahibi, ruhsatını devretmek istediği gerçek veya tüzel kişiye ait bilgi ve belgeleri İdareye yazılı olarak bildirir. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) Devir eden, arama/işletme faaliyet raporu verir. İdare bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde devir işlemlerinin 5 inci maddeye uygunluğu açısından değerlendirerek sonucunu ruhsat sahibine bildirir. Ek-7’de belirtilen ruhsat devir formuna göre hazırlanmış belge, İdarede görevli yetkilinin huzurunda karşılıklı olarak imzalanarak devir işlemi tamamlanmış olur.

(3) İdare tarafından kaynağa ilişkin hak verilmesi, hakların devredilmesi, haciz, rehin, ipotek ve sona erme hususlarını içeren sicil tutulur. Haklar, sicile işlendiği tarihte yürürlüğe girerek hüküm ve sonuç doğurur.

İntikal

MADDE 15 – 

(1) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin hak ve yükümlülükler miras yolu ile bir bütün olarak intikal eder, bu haklar mirasçıların rızası olsa da bölünemez. Mirasçıların ilk altı ay içinde, intikal eden haklarını bir bütün olarak kullanmaları ve bu hakkı 5 inci maddesinde tanımlanan haklara haiz gerçek ya da tüzel kişiye devir etmek üzere İdareye müracaat etmeleri zorunludur. Aksi takdirde ruhsat iptal edilir.

(2) Mirasçıların anlaşamamaları halinde içlerinden birinin mahkemeye müracaat etmesi ve ruhsat ile ilgili konunun yargıya intikal ettiğini gösterir bir belge ve veraset ilamı ile birlikte İdareye müracaat etmesi durumunda mahkeme sonucu beklenir.

(3) Mahkeme sonucunda ruhsatın satışına karar verilmesi halinde ruhsat, İdare tarafından ihale edilir. Bu ihale sonucu elde edilen gelirden yapılan masraflar düşüldükten sonra kalan miktar mirasçılara verilir.       

(4) Davanın verilen altı aylık yasal süreden sonra kesinleşmesi halinde, mahkemenin ruhsat hakkını verdiği kişinin mahkeme kararı ile birlikte iki ay içinde intikal için gerekli belgelerle İdareye müracaat etmesi zorunludur. Aksi halde ruhsat iptal edilerek mirasçının Kanundan doğan tüm hakları sona erer.

(5) Ruhsat sahibinin ölüm tarihinden itibaren altı ay içerisinde İdareye intikal işlemleri için müracaat edilmediği takdirde, ruhsat iptal edilir. İntikal talebinin ruhsat süresi içinde yapılması zorunludur. Ancak ölüm tarihinin ruhsat süresinin son iki ayı içinde olması durumunda, Kanun ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ruhsat süresi sonundan itibaren iki ay ek süre verilir.

(6) Ruhsat sahibinin vefatı ile intikal işlemi tamamlanıncaya kadar geçen sürede ruhsattan doğan hak ve yükümlülüklerden mirasçılar sorumludur.

(7) Devir ve intikal belgeleri ile gerekli harç ve teminat makbuzlarının İdareye verilmesini takiben intikal işlemleri yürütülür.

Sicil

MADDE 16 – 

(1) Sicile, altı derecelik dilim esasına göre belirlenmiş ruhsatın koordinatları, doğal çıkış ve kuyuların koordinatları, üretim değerleri, devir, ihtiyati haciz, rehin, ihtiyati tedbir, ipoteğe ilişkin bilgiler, akışkanın kullanımına ilişkin kira, devir, verilmiş kullanım hakkı vb. bilgiler ile ilgili sözleşme ve protokoller, rüsum ve temettü hisse devirleri, işletme imtiyazı ile hakların sona ermesi işlenir.

(2) İlgililer, sicil kayıtları ile ilgili bilgileri İdarenin sicil memurlarından biri huzurunda gösterilmesini isteyebilir. Sicil alenidir ve kaynak sicilindeki kayıtlar herkese açık olup bilinmediği iddia edilemez.

(3) Haklara ilişkin olarak yapılan sözleşmeler, İdarece sicile işlenmedikçe üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. İşletme ruhsat sahipleri tarafından üçüncü kişiler ile yapılan kira sözleşmeleri idareye verilir. Verilen sözleşmelerin idarece sicile işlenmesi zorunludur. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) İşletme ruhsat sahipleri tarafından üçüncü kişiler ile yapılan kira sözleşmeleri idareye verilir. Verilen sözleşmelerin idarece sicile işlenmesi zorunludur.

(4) Kaynak sicilini; ruhsat sahibi, ruhsat sahibinin vekili ve devir talebi söz konusu olduğunda devir alacak gerçek ve tüzel kişiler ilgili memurun nezaretinde görebilir.

(5) Ruhsatın devri halinde sicil kayıtları, ruhsatı yeni devir alan gerçek veya tüzel kişi adına yeniden düzenlenir.

(6) Arama ruhsatı için aşağıdaki hususlar sicile işlenir;

a) Ruhsat numarası,

b) Ruhsatın yürürlük tarihi,

c) Ruhsat sahibi gerçek kişi ise; adı, soyadı ve TC kimlik numarası,

ç) Tüzel kişiler için ruhsat sahibinin adı, vergi dairesi ve numarası,

d) (Değişik: RG-30/5/2014-29015) Ruhsatın bulunduğu 1/25.000 lik pafta, alan ve/veya doğal çıkış, kuyunun cinsi, derinliği ve kuyu başı koordinatları,

e) Kaynağın cinsi; jeotermal kaynak, doğal mineralli su, jeotermal kökenli gaz/doğal karbondioksit gibi,

f) Devir ve intikal bilgileri,

g) Haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve ipotek bilgileri,

ğ) Ruhsatla ilgili uygulanmış hak düşürücü madde cezaları,

h) Ruhsatın kanunen sona erme durumları ve sebepleri,

(7) İşletme ruhsatları sicil kayıtlarında aşağıdaki hususlar işlenir.

a) Ruhsat numarası,

b) Ruhsatın bulunduğu 1/25.000 lik pafta ve alanının hektar olarak miktarı,

c) Ruhsatın yürürlük tarihi,

ç) Ruhsat sahibi gerçek kişi ise; adı, soyadı ve TC kimlik numarası,

d) Tüzel kişiler için ruhsat sahibinin adı, vergi dairesi ve numarası,

e) İşletme ruhsatının cinsi; jeotermal kaynak, doğal mineralli su ve jeotermal kökenli gaz,

f) Ruhsatın 6 derecelik dilim esasına göre koordinat değerleri,

g) Akışkanın çıkış şekli; sondaj veya doğal ve bunların 6 derecelik dilim esasına göre  koordinatı,

ğ) Sondaj ve/veya doğal çıkışın adı,  

h) (Değişik: RG-30/5/2014-29015) Jeotermal kaynağın/doğal mineralli suyun sıcaklığı, debisi ve kuyunun; üretim değerleri, kullanım amacı, derinliği,

ı) (Değişik: RG-30/5/2014-29015) Jeotermal kökenli gaz adı ve metreküpü/tonu, elektrik üretimi yapılıyor ise elektrik üretim değerleri,

i) Devir ve intikal bilgileri,

j) Haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve ipotek bilgileri,

k) Ruhsat birleştirme veya sınır değiştirme işlemleri ve koordinat değerleriyle ilgili bilgiler,

l) Ruhsatın kanunen sona erme durumları ve sebepleri,

m) Ruhsat alanına ve ruhsatın konumuna özel yukarıda belirtilen bilgilerin dışında varsa diğer mevzuata göre ruhsatlarla olan durumu ile ilgili bilgiler.

İhale

MADDE 17 – 

(1) Herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir edilmiş, arama ve işletme ruhsatları, İdare tarafından en geç altı ay içinde ihale yoluyla arama ve işletmeye açılır. İdare tarafından gerçekleştirilecek ihalelere ilişkin ilanlar Resmî Gazete’de yayınlanır. (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) İhale ilan süresi içerisinde ihaleye müracaat olmaması halinde arama ve işletme ruhsat alanları başka bir işleme gerek kalmaksızın ihale gününü takip eden ilk iş günü aramalara açık hale gelir. Bu durum (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e onbeş gün içerisinde bildirilir.

 (2) (Ek: RG-30/5/2014-29015) 6’ncı maddenin beşinci fıkrası kapsamında ruhsatlandırılamayan küçük alanlar, alanın uzun kenarlarına mücavir ruhsat sahipleri arasında ihale edilebilir. İhale edilen alan, ihale üzerinde kalan ruhsat sahibinin mevcut sahasına ilave edilir. Mücavir ruhsat sahalarının sahibinin aynı kişi olması halinde, ihale yapılmaksızın ruhsat aşamasındaki harç miktarının ödenmesi şartı ile ruhsat sahasına ilave edilebilir. İlave sonucunda ortaya çıkan saha için alan kısıtlaması aranmaz. 

Harç

MADDE 18 – 

(1) Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın yatırılması zorunludur. Harç ve teminat ödenmediği takdirde ruhsat talebi ve projeler uygun olsa bile ruhsat verilmez.

(2) Jeotermal kaynaklar için 1000 Türk lirası, doğal mineralli sular için 500 Türk lirası arama ruhsat harcı alınır.

(3) Jeotermal kaynaklar için 4000 Türk lirası, doğal mineralli sular için 2000 Türk lirası işletme ruhsat harcı alınır. Bu miktarlar Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıl için geçerli olup, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

Teminat

MADDE 19 – 

(1) Arama ve işletme ruhsatlarının alanlarına bağlı olarak hektar başına ruhsat harcının yüzde biri tutarında teminatı İdarece alınır. Teminat miktarı 15000 Türk Lirasından az olamaz. 

(2) MTA adına tescilli olup arama ruhsatına bağlanan jeotermal alanların içerisinde; gerçek veya tüzel kişiler adına Kanuna göre intibakı yapılmış hakların bulunmasından dolayı hukuki ve teknik nedenlerle MTA tarafından Kanunun Geçici 3 üncü Maddesi kapsamında ihale edilememesi durumunda, bu alana ait teminatlar MTA adına intibak yapılan alanın hektarı bazında hesaplanır ve hesaplanan bu miktar alanda faaliyette bulunan kuyu ve doğal çıkış sayısına bölünerek işletme sahiplerinden alınır. Teminat miktarının süresi içerisinde ödenmemesi halinde Kanunun 11inci madde hükümleri uygulanır.

(3) Önceden alınan işletme ruhsatı teminatları beş yılda bir Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen yeniden değerleme oranına göre arttırılarak güncelleştirilir.  Kanuna göre önceden yatırılmamış, tamamlanması veya yenilenmesi gereken teminatlar, güncel teminat üzerinden alınır.

(4) Ruhsat alanının küçültülmesi halinde hektar başına teminat yeniden hesaplanarak fazla olan teminat miktarı ile ruhsatın sona ermesi halinde mevcut olan teminat  ruhsat sahibine İdare tarafından en geç bir ay içerisinde iade edilir.

(5) İrat kaydedilen teminatların her defasında güncel teminat üzerinden yatırılması zorunludur.

İdare payı

MADDE 20 – 

(1) (Değişik: RG-11/3/2021-31420) Akışkanın; doğrudan ve/veya dolaylı olarak seralarda, elektrik üretimi ve konut ısıtmasında kullanıldığı tesislerde gayrisafi hasılatının %1’i tutarında idare payı her yıl Haziran ayı sonuna kadar idareye ödenir.

(2) (Ek: RG-11/3/2021-31420)⁽¹⁾ Akışkanın; doğrudan ve/veya dolaylı olarak kaplıca ve benzeri termal tesisler ile ısı enerjisinin kullanıldığı kurutma, soğutma, balık yetiştiriciliği vb. diğer tesislerde; kullanılan yıllık toplam ısı enerjisi değeri ve reenjeksiyon durumu dikkate alınarak Ek-15 tablodaki, doğal mineralli sular ile jeotermal kökenli gazların doğrudan ve/veya dolaylı olarak kullanıldığı tesislerde ise Ek-16 tablodaki hesaplama yöntemine göre belirlenen tutarda, idare payı bir sonraki yılın Nisan ayı sonuna kadar beyan edilir, Haziran ve Eylül aylarında iki eşit taksitte idareye ödenir.

a) İdare payının belirlenmesi için Ek-15 ve Ek-16 tablolardaki hesaplama parametrelerini karşılayacak nitelikteki sayaçlar, akışkanı kullananlar tarafından takılır.

b) Yıllık ödenmesi gereken idare payının belirlenmesi için takılacak sayaçlar; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde faaliyete geçirilecektir. Sayacın olmadığı söz konusu süre için veya sayaç arızasının haklı sebeplerle giderilemediği durumlarda, ölçülebilen dönemlerin ortalaması alınarak beyan verilir.

(3) (Ek: RG-11/3/2021-31420)⁽¹⁾ Konut ısıtması, sera ısıtması, elektrik üretimi, termal vb. gibi birden fazla faaliyet yürüten ruhsat sahipleri ve/veya akışkanı kiralayanlar, idare paylarını, faaliyet alanlarına göre ayrı ayrı öder. Ruhsat sahibi tarafından jeotermal akışkanın kiralandığı durumlarda, idare payı, jeotermal akışkanı kiralayan kullanıcı tarafından ödenir.

(4) (Ek: RG-11/3/2021-31420)⁽¹⁾  Sıcaklık ve debinin sağlıklı ölçülemediğinin idare tarafından tespit edildiği tesislerde, bu değerler idarece belirlenir. Belirlenen değerler tesisin fiilen çalıştığı dönemler göz önünde bulundurularak idare payı hesaplamasında kullanılır.

(5) (Ek: RG-11/3/2021-31420)⁽¹⁾  Akışkanın; doğrudan ve/veya dolaylı olarak kaplıca ve benzeri termal tesisler ile ısı enerjisinin kullanıldığı kurutma, soğutma, balık yetiştiriciliği vb. diğer tesislerde, reenjeksiyon uygulaması yapılması durumunda, reenjeksiyona karşılık gelen idare payı %30 indirimli ödenir.

(6) (Ek: RG-11/3/2021-31420)⁽¹⁾ Tahsil edilen tutarın beşte biri, idare tarafından, kaynağın bulunduğu büyükşehirlerde ilçe belediyesi olmak üzere ilgili belediye veya köy tüzel kişiliğine on iş günü içinde ödenir. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları idare payından kalan kısmı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere İçişleri Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına aktarır.

(7) Kanunun yürürlük tarihine kadar MTA adına tescil edilmiş jeotermal alanlar ile müracaatların başlama tarihine kadar (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından buluculuk belgesi verilerek MTA adına tescil edilen ve ilgili İdarece MTA adına arama ruhsatına bağlanan jeotermal alanların içerisinde gerçek veya tüzel kişiler adına doğal çıkış ve/veya kuyu bazında faaliyet yapılabileceğine dair hakların bulunmasından dolayı hukuki ve teknik nedenlerle MTA tarafından ihale edilememesi durumunda, bu alanlarda işletme yapan işletme ruhsatı sahipleri (Ek ibare: RG-24/9/2013-28775) ve/veya sözleşmeler yoluyla kaynağı kullanan gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletme süresince ödenen İdare payının yarısı İdare tarafından MTA’ya ödenir.

(8) İdare payının belirtilen süre içerisinde ödenmemesi halinde teminat irat kaydedilerek iki aylık süre verilir. Bu süre sonuna kadar idare payı yatırılmaz ve teminat tamamlanmaz ise faaliyetler durdurulur. İdare payının yatırılmadığı ve teminat tamamlanmadığı sürece faaliyet durdurma kararı kaldırılmaz.

(9) (Ek: RG-24/9/2013-28775) İdare payını ödemeyen sözleşmeli kullanıcının su kullanımına ilişkin faaliyeti idarece durdurulur.

İdarî yaptırımlar

MADDE 21 – 

(1) Arama ve/veya işletme ruhsatı olmadan Kanuna tabi kaynağa yönelik hiçbir faaliyette bulunulamaz. Ruhsat olmadan faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi halinde faaliyetler İdarece durdurulur ve 22/2/ 2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdare Kanununa göre 50.000 Türk Lirası İdare tarafından idari para cezası tahakkuk ettirilir. İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

İrtifak ve kamulaştırma

MADDE 22 – 

(1) Arama ruhsat sahibi, arama faaliyetlerini, özel mülkiyete konu tarla, bağ, bahçe gibi alanlarda taşınmazın sahibinden izin alınarak sürdürür. Taşınmazın sahibinden izin alınamaması halinde, İdareye müracaat edilerek irtifak hakkı talebinde bulunulabilir. Talep İdare tarafından incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. İdarece talebin uygun bulunması halinde kamu yararı kararı alınır.

(2) İşletme ruhsatı sahibi, ruhsat süresince işletme faaliyetlerini varsa özel mülkiyete konu taşınmaz sahibinden izin alarak yürütür. Ruhsat sahibi, işletme için gerekli sondaj yerleri, isale hatları, (Ek ibare: RG-24/9/2013-28775) boru hatları, kaptaj, akışkanın kullanımına yönelik tesis, vb. için gerekli yer ve güzergâha yönelik taşınmaza olan ihtiyacını taşınmazın sahibi ile anlaşma yoluyla sağlayamaması halinde İdareye başvurarak irtifak hakkı veya kamulaştırma talebinde bulunabilir. Talep İdare tarafından incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. İdarece talebin uygun bulunması halinde kamu yararı kararı alınır.

(3) İrtifak ve kamulaştırma işlemleri, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yürütülür. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) Kamulaştırma Kanunu uyarınca acele el koyma halinin gerektirdiği durumlarda ruhsat sahibinin başvurusu üzerine söz konusu Kanunun 27’nci maddesine göre Bakanlar Kurulu tarafından acele el koyma kararı alınmasına ilişkin ilgili idare tarafından idarenin bağlı olduğu bakanlığa başvurulur. İrtifak ve kamulaştırma bedelleri ile masrafları ruhsat sahibince ödenir.

(4) Kamulaştırılması talep edilen alan, kamulaştırma kararı alınmasından sonra tapuya İdare adına tescil ettirilir ve bu alanda işletme faaliyetleri devam ettiği sürece ruhsat sahibi adına tahsis edilir.

(5) Ruhsat sahibi ile akışkandan yararlananlar tarafından kamulaştırılan taşınmaza faaliyetler için ihtiyaç kalmadığının İdareye bildirilmesi ve İdare tarafından da bu hususun tespit edilmesi veya doğrudan İdare tarafından belirlenmesi halinde, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul ve esaslara göre rayiç bedeli ödenmek kaydı ile kamulaştırılan alanın eski sahibine iade edileceği hususu ruhsat sahibi ve taşınmazın eski sahibine tebliğ edilir. Eski sahibinin taşınmazı altı ay içerisinde almak istememesi durumunda taşınmaz İdareye kalır.

(6) Ruhsat sahibi, irtifak veya kamulaştırılan alanı amacı dışında kullanamaz. Kullandığının belirlenmesi durumunda yapılan tasarruf ruhsat sahibi tarafından kaldırılır ve çevreye, kaynağa ve rezervuara verilen zararlar giderilerek ruhsat sahibinden tahsil edilir.

(7) Ruhsat sahibi bu alanı, projesinde belirtilen süre içinde çevreyle uyumlu olacak şekilde doğaya yeniden kazandırarak terk etmek zorundadır. Aksi takdirde, irtifak veya kamulaştırma alanındaki zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

(8) Üç ay içinde belirlenen zararların ruhsat sahibinden tahsil edilememesi ve projesinde belirtilen süre içerisinde alanın çevreye uyumlu hale getirilmemesi durumunda, bu alacaklar Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir. Tapu siciline konulan şerhler İdarenin müracaatı üzerine ayrıca mahkeme kararına gerek kalmadan silinir.

Kaynak rezervuarının korunması

MADDE 23 – 

(1) Kaynak koruma alanı etüdü; jeoloji ve hidrojeoloji çalışmaları, çevre mevzuatında yer alan kriterlere göre yüzeysel kirletici unsurların belirlenmesi, jeotermal sistemin unsurlarını oluşturan beslenme alanı, rezervuar, örtü kaya, ısıtıcı kaya, kaynak çıkış alanı belirlenmesi, kaynağın kirletici unsurlardan korunması amacıyla, koruma alanı zonları ve bu zonlarda alınması gereken tedbirleri içerir.

(2) Koruma alanı etüdünde rezervuarın korunmasına yönelik tedbirler; kaynağın işletmeye alınmasından önce yapılmış olan üretim testleri sonucunda belirlenen rezervuar parametrelerine göre kuyu bazında ve bu kuyulardan alınabilecek toplam üretim miktarını, kullanımdan dönen akışkanın miktarı ve bu akışkanın yeraltına reenjeksiyonu için uygun lokasyonlar ve uygun kapasitede kuyu sayılarını, üretim testleri sırasında yapılmış ve yapılacak kimyasal testlerle çatlaklı zonların ve üretim kuyularının kısmen veya tamamen tıkanmasına yol açacak bileşiklerin tespit edilmesi durumunda sürdürülebilir üretimin sağlanması için gerekli uygulamaları içerir.

(3) Jeotermal sistemi olumsuz etkileyecek maden işletmesi, kanal, yol yapımı gibi faaliyetlere, kaynak koruma etüt raporuna göre İdarece değerlendirme yapılarak gerekli tedbirlerin alınması halinde izin verilir veya verilmez. Kaynak koruma alanı zonlara ayırma esasları ve bu zonlarda alınması gereken tedbirler Ek-8’de yer almaktadır.

(4) (Değişik cümle: RG-24/9/2013-28775) İşletme ruhsat sahibi tarafından işletmeye geçilmeden önce ilgili jeotermal alan için  EK-13’te yer alan formata göre yaptırılmış olan koruma alanları etüt raporu,  idare tarafından MTA’ya gönderilir. MTA en geç iki ay içerisinde masraflar ruhsat sahibi tarafından karşılanmak kaydıyla nazari ve/veya mahallinde inceleme yaparak rapor hakkında görüşünü İdareye bildirir. İdare, raporu MTA’ nın görüşünü aldıktan sonra onaylar. Koruma Alanları Etüt Raporunda belirtilen arazi kullanımı ve yapılaşmaya yönelik koşul ve kısıtlamalar, yörenin imar planı hazırlanırken esas alınır. Jeotermal alanı tamamen veya kısmen kapsayacak şekilde daha önce onaylanmış imar planı mevcut ise Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılmış koruma alanları etüt raporunda öngörülen arazi kullanımı ile yapılaşmaya yönelik, kısıtlama ve koşullar gözönüne alınarak işlem yapılır.

(5) Koruma Alanları Etüt Raporunda belirlenmiş olan koruma alan sınırlarının, mevcut imar planı içerisine düşen kısımları plan üzerine işlenir. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) Ayrıca, koruma alanı sınırları, yeraltı suyu havza haritaları üzerine işlenmek üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ve belediye sınırları dahilinde ise ilgili belediyeye bildirilir.

(6) (Ek: RG-24/9/2013-28775) (Değişik: RG-30/5/2014-29015) Arama ve/veya işletme ruhsatlı alanlarda, yönlü sondaj tekniği ile açılacak olan tüm üretim/reenjeksiyon kuyuları ile ruhsat sınırına 500 metre mesafe içinde açılacak üretim ve/veya reenjeksiyon kuyuları için kuyu içi koordinat ölçüleri alınır ve Ek-14 form düzenlenir. Bu form, kuyunun tamamlanmasını müteakiben sondaj kulesinin kuyudan ayrılma tarihinden itibaren 30 gün içinde idareye bildirilir ve sicil dosyasına eklenir. Kuyu içi koordinatları ile ruhsat sınırı arasındaki mesafe 100 metreden az olamaz. Bu formun süresi içerisinde verilmemesi ve/veya bu mesafenin ihlal edilmesi durumunda kuyuda üretim/reenjeksiyon faaliyetlerine idarece izin verilmez. Ancak ruhsat sahiplerinin aynı olması durumunda veya ruhsat sahiplerinin anlaşma sağlaması halinde ve bu anlaşmanın yazılı metnini İdareye bildirmesini müteakip sicile işlenmesi koşulu ile mesafeye ilişkin şartlar aranmaz. Arama ve/veya işletme ruhsatlı alanlardaki reenjeksiyon kuyularının, komşu ruhsat alanındaki üretim kuyularına zarar vermemesi esastır.

Deşarj ve reenjeksiyon

MADDE 24 – 

(1) Ruhsat sahibi, kullanımdan dönen akışkanın kimyasal analizini akredite olmuş bir laboratuara yaptırır. Şayet akışkanın kimyasal bileşimi çevre limitlerini aşıyor ise öncelikle uygun yöntemlerle arıtılarak ilgili çevre mevzuatı limitleri altına düşürülür. Daha sonra uygun alıcı ortam belirlenir. Kullanımdan dönen akışkan, belirlenen alıcı ortama usulüne uygun şekilde deşarj edilir. Arıtma sonrası elde edilen akışkanın üç ayda bir kimyasal analizi yaptırılarak çevre limitlerini aşıp aşmadığı kontrol edilir.

(2) Ruhsat sahibi, kullanımdan dönen akışkanın içeriği Çevre mevzuatında belirtilen çevre limitlerine göre deşarja uygun değil ise reenjekte etmekle yükümlüdür. Reenjeksiyon amaçlı belirlenen alanda önceden açılmış ve reenjeksiyon şartlarını sağlayan mevcut kuyu varsa değerlendirilir. Akışkanın reenjekte edileceği rezervuara olumsuz etkilerinin olup olmayacağı bir ön değerlendirme yapılarak belirlenir. Olumsuz etki söz konusu değil ise reenjeksiyon yapılabilir. Olumsuz etkisi var ise bu etki ortadan kaldırıldıktan sonra reenjeksiyon yapılır. Reenjeksiyon yapıldığı sürece gözlemler sürdürülür. Reenjeksiyonun rezervuar ve üretim değerleri üzerinde olumsuz etkilerinin gözlenmesi durumunda, reenjeksiyon işlemi durdurulur ve yeni bir lokasyon tespiti için araştırma yapılır.

(3) Gerçekleştirilen çalışmalar reenjeksiyonun mümkün olmadığı sonucunu veriyorsa, bu durum tüm bilgi ve belgeler ile birlikte İdare tarafından MTA’ ya iletilerek incelettirilir ve gerekli ise masrafı ruhsat sahibi tarafından karşılanmak kaydıyla MTA tarafından yerinde tetkik yapılır. Formasyonun fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle işletme ruhsat sahasında reenjeksiyonun yapılamayacağının MTA tarafından onaylanması halinde, çevre kirlenmesini önleyecek tedbirler alınarak deşarj yapılır.

(4) Entegre jeotermal kaynak kullanım alanı dışındaki müstakil kaplıca ve doğal mineralli su işletmelerinde, reenjeksiyon ve enjeksiyon şartı aranmayabilir. Bu tip durumlarda akışkan çevre mevzuatı açısından ilgili Bakanlığın görüşü alınarak, belirlenen uygun alıcı ortama usulüne uygun şekilde deşarj edilebilir.

Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm merkezlerine ilişkin hususlar

MADDE 25 – 

(1) 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinde Kanuna tabi faaliyetlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki esaslar uygulanır.

a) Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm merkezlerinde;

1) Jeotermal kaynağın aranması, geliştirilmesi, işletilmesi ve terk edilmesi ile jeotermal akışkanın kullanılması hususundaki işlemlere ilişkin başvurular dâhil olmak üzere her türlü jeotermal faaliyetlerde veya ilgili İdare tarafından resen yapılacak işlemlerde İdare tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığının (Ek ibare: RG-11/3/2021-31420) uygun görüşü alınır. (Ek cümle: RG-11/3/2021-31420) İdarenin görüş talebi, en geç otuz gün içerisinde karşılanır.

2) Jeotermal alanların etkin, verimli ve sürdürülebilir kullanımına yönelik öncelikli olarak imar planlarının ve bu planlara bağlı olarak jeotermal su dağıtım projesinin hazırlanması esastır.

3) Sağlık ve termal turizmine yönelik kullanım alanlarında imar planı olmadan Kanuna tabi faaliyetlere izin verilmez. Sağlık ve termal turizm amaçlı işletme faaliyet izinlerinin verilmesi ve bu tesislerin termal su ihtiyacının belirlenmesi, onaylı imar planları ile getirilen yatırım alanları ve plan hükümlerine göre yapılır. Diğer kullanımlara yönelik talepler sağlık ve termal turizmin ihtiyacı olan akışkan ihtiyacı sağlandıktan sonra karşılanır. İmar planlarının onaylanmasından sonra öncelikli olarak jeotermal su ana dağıtım projesi ilgili İdarece hazırlanır. Ayrıca mevcut tesislere ve imar planı kararlarına göre bu alandaki, sağlık ve termal turizm potansiyeli dahil tüm entegre kullanımların akışkan ihtiyacı ilgili İdarece belirlenir.

4) Enerji üretimi ve ısıtma uygulamalarına uygun jeotermal akışkanlar hariç, diğer akışkanların bulunduğu alanlarda akışkan öncelikli olarak sağlık ve termal turizm amaçlı kullanılır. Bunun için akışkanla ilgili arama, araştırma ve geliştirme çalışmaları yapıldıktan sonra sağlık ve termal turizm amaçlı kullanıma uygun olup olmadığına ilişkin değerlendirme fiziksel, kimyasal veya endikasyon özelliğine göre ilgili İdarece yapılır. Bu alanlarda enerji üretimi ve ısıtma uygulamalarına konu jeotermal akışkanın, bu kullanımlardan sonra reenjeksiyon şartlarının müsaade ettiği aralıktaki sıcaklık ve debideki kısmının entegre olarak sağlık ve termal turizm amaçlı kullanılması sağlanır. Enerji ve ısıtmaya uygun jeotermal akışkanın bulunduğu sahalarda, enerji ve ısıtma amaçlı kullanımın veya talebin olmadığı veya kullanım potansiyelinin bulunmadığı durumlarda bu akışkanın sağlık ve termal turizm amaçlı kullanımına izin verilir.

5) Ruhsat sahiplerince açılacak yeni ve mevcut sondajlardan üretilen akışkanın turizm belgeli tesislerin ihtiyacından sonra artan kısmı ilgili İdare tarafından su dağıtım projesinde değerlendirilir. İşletme ruhsatı sahibi tarafından talep edilmesi ve ilgili İdarece de uygun görülmesi halinde mevcut sondajların işletilmesi ilgili İdare tarafından yapılabilir.

6) Turizm belgeli tesislerde jeotermal su miktarı, metreküp birim cinsinden hesaplanmak suretiyle debi ölçer, sayaç ve benzeri teknik aletlerle yılda en az dört kez olmak üzere belirli periyotlarda ölçülür ve ölçümü takiben iki ay içerisinde jeotermal su kullanım bedeli tahsil edilir. Turizm belgeli tesislerin kullandığı jeotermal su miktarı belirlendikten sonra her bir Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi için; jeotermal kaynak üretim ve dağılım yöntemi, maliyeti ve Jeotermal kaynağın özelliklerine göre ilgili İdare tarafından ayrı ayrı belirlenen birim fiyat üzerinden jeotermal su kullanım bedeli alınır. Debi ölçme işlemi için kullanılacak teknik aletler sondaj çıkış noktalarına veya akışkanın bir dağıtım şebekesiyle dağıtılması halinde tesislere giriş noktasındaki bağlantı noktasına takılır. Jeotermal akışkanın doğal cazibesi ile çıktığı yerlerde debimetre ile ölçümün mümkün olmaması halinde akışkanın kullanım miktarı, turizm belgeli tesise ait proje ve mevcut kullanım miktarı dikkate alınarak yapılır. Jeotermal akışkan birim fiyatı her takvim yılı başında İlgili İdarece yeniden belirlenir. Jeotermal akışkanın ilk kullanımı ile entegre kullanımlar sonrasındaki kullanımlarında ayrı birim fiyat uygulaması yapılabilir.

7) Bu alanlarda üretilen jeotermal akışkanın bu alanlar dışındaki turizm belgeli tesislerde de kullanılması halinde bu madde hükümleri uygulanır.

Teşvik ve diğer haklar

MADDE 26 – 

(1) Jeotermal kaynak dağıtımı ve üretimi yapan şirketler sanayi kuruluşu ve atık arıtma kuruluşu olarak değerlendirilir. İşletme ruhsatına sahip ilgili şirketlerin müracaatı halinde, İdare tarafından gerektiğinde MTA’ nın görüşü de alınmak sureti ile yapılan değerlendirmeler sonucunda bu şirketlere "jeotermal kaynak dağıtım şirketi", "jeotermal kaynak üretim şirketi" veya "jeotermal kaynak dağıtım ve üretim şirketi" belgesi verilir.

(2) Bu belgelerle şirketler; sanayi kuruluşları ya da atık arıtma kuruluşlarının yararlandığı başta elektrik tarifeleri olmak üzere avantajlı olan diğer tüm teşvik ve haklardan yararlanmak konusunda ilgili diğer kurumlara müracaat edebilirler.

(3) Verilen bu belgeler sicile işlenerek İdarece (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilir. Herhangi bir nedenle işletme ruhsatı iptal edilen şirketin bu belgesi de iptal edilir ve (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e ve bu belge ile herhangi bir teşvik ve haktan yararlandırılan kuruma bildirilir.

(4) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Entegre kullanıma uygun jeotermal akışkan işletme ruhsatına sahip, gerçek veya tüzel kişiler reenjeksiyon şartlarının müsaade ettiği aralıktaki sıcaklık ve debideki kendi ihtiyacından fazla jeotermal akışkanı öncellikle sera ve organik tarım ısıtmasında değerlendirilmesi zorunludur. Ruhsat sahibinin kendisinin sera kurmaması halinde, öncelikle mevcut seralara olmak üzere üçüncü kişilere idarenin onayı ile kiralanır. İdarece, işletme projelerinde bu fıkrada belirtilen hususların sağlanmış olması aranır. Kiralama bedeli alt ve üst limitleri idarece belirlenir. Kira bedeli belirlenirken en yakın kültür ve turizm koruma ve geliştirme bölgelerindeki belirlenen bedeller dikkate alınır.

(5) Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerde,  jeotermal kaynakların aranması, geliştirilmesi, işletilmesine yönelik tesisler ile jeotermal ve doğal mineralli suların kullanılması için gerekli alanlardan Kanunun yürürlük tarihinden sonra kira, ecri misil alınmaz. (Ek cümle: RG-24/9/2013-28775) Ancak, belirtilen su kaynaklarından elde edilen suyun işletilmesi ve bu amaçla hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmazlar üzerinde sondaj yerleri, isale hatları, kaptaj, akışkanın kullanımına yönelik tesis ve benzeri için gerekli yer ve güzergaha yönelik yerler dışında yatırım yapılmasının talep edilmesi durumunda, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 19/6/2007 tarihli ve 26557 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca ruhsat sahibine bedeli karşılığında kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir.

Bilimsel ve teknik çalışmalar 

MADDE 27 – 

(1) MTA, jeotermal kaynak ve doğal mineralli sulara yönelik olarak, yurtiçi ve yurt dışında yerli ve yabancı kamu veya özel tüzel kişilere ait ruhsat sahasında birlikte yapacağı arama, araştırma, geliştirmeye yönelik bilimsel ve teknik çalışmalarını bir sözleşme çerçevesinde kendi usul ve esaslarına göre gerçekleştirir. Uluslararası çalışmalara ilişkin sözleşme, uluslararası hukuk kuralları gözetilerek hazırlanır.

(2) MTA, yapılacak bu çalışmalar sırasında gerek duyması halinde, yerli ve/veya yabancı üniversitelerden, kurum ve kuruluşlar ile uzmanlardan danışmanlık hizmeti alabilir.

(3) Bu çalışmalar sonucu elde edilen kaynağa dayalı kamu veya özel tüzel kişinin işletme faaliyetine geçmesi halinde, MTA asgarî % 20 oranında olmak kaydıyla, ilgili şirket ile varılan anlaşmada belirtilen oran çerçevesinde işletme gelirinden pay alır. İşletmeye geçmek için gerekli tüm izinlerle ilgili prosedür ruhsat sahibi tarafından yerine getirilir.

(4) Ortak çalışmaların yürütüleceği alana ait ruhsatta, sözleşme süresince, işletme gelirinin %20 sinden az olmamak kaydıyla sözleşmede belirlenecek oranın ödenmesine teminen MTA lehine ipotek veya rehin edilir ve durum ruhsat siciline işlenir.

(5) MTA ile Kanun kapsamında bilimsel ve teknik ortak çalışma yürütülebilmesi için, kamu veya özel tüzel kişi tarafından MTA’ ya bir proje ile müracaat edilir. 

a)   Müracaat dosyasında;

1) Çalışma yapılmak istenilen alanın ruhsatı, ruhsat alanıyla ilgili işlem,  izin vb. bilgi ve onaylı belgeler,

2) Projenin teknik ve mali boyutu ile ilgili bilgi ve onaylı belgeler,

3) Şirketin, TC Kanunlarına göre kurulmuş olduğunu gösterir statü, ünvan ve sicil v.b bilgi ve onaylı belgeler,

4) Çalışma, yurtdışında yapılacak ise şirketin o ülkenin ilgili kanunlarına göre kurulmuş olduğunu gösterir statü, ünvan ve sicil v.b bilgi ve onaylı belgeler ile çalışılacak alanın hukuki durumu, çalışmaya ilişkin teknik ve mali bilgilerin bulunması gerekir.

(6) MTA, Kanun kapsamında ortak çalışma yapacağı şirketi,

a) Şirketin onaylı teknik ve idari kapasitesi, mali imkânları ile donanım ve ekipmanlar,

b) Son beş yılda gerçekleştirmiş olduğu projeler,

c) Teklif edilen projenin mali ve teknik boyutu ile MTA’ya teklif edilen şartlar,

ç) Ortak çalışma yapılması istenen alanın coğrafi konumu, ulaşım durumu ile ilgili bilgiler ve varsa bu alanda daha önceden yapılmış çalışma sonuçları,

gibi ana kriterlere göre seçer.

Yatırımlar ile çakışan sahalar ve kurul işlemleri

MADDE 27/A – (Ek: RG-30/5/2014-29015)

(1) Kurul, Kalkınma Bakanının başkanlığında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ile diğer yatırımcı kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu bakan veya bakanlar ve yatırım kararına onay veren kurumun ilgili olduğu bakan olmak üzere asgari üç kişiden oluşur.

(2) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, maden, petrol, doğal gaz işletmeleri, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan yatırımların birbirlerini engellemesi, faaliyetin yapılamaz hâle gelmesi durumunda jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir.

(3) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile birinci fıkrada sayılan yatırımların aynı alana isabet etmesine rağmen faaliyetlerin fiili çakışmasının olmadığının tespit edilmesi halinde talebe ilişkin nihai karar valilikçe verilir.  Fiili olarak yapılan faaliyetler ile yatırımların çakışması halinde ise valilik, yatırımcı veya jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahibi tarafından (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e müracaat edilir. (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e intikal ettirilen taleplerde yatırımcı, yatırım için başka alternatif alan olmadığına dair bilimsel ve teknik bilgi ve belgeleri (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e vermek zorundadır.

(4) (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’in mahallinde yaptığı/yaptırdığı inceleme üzerine yapılan değerlendirmeler sonucunda, kamu yararı niteliği taşıyan yatırımlar ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli su faaliyetlerinin birbirini engellediği veya kısıtladığı, yatırımın gerçekleştirilmesi halinde jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği veya planlanan yatırımın ruhsata dayalı olarak yapılan arama ve işletme faaliyet alanı ya da ruhsata dayalı olarak üretim yapılan tesis alanı ile çakıştığının tespit edilmesi durumlarında heyet tespitlerine ilişkin yapılacak işlemler ile ilgili (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG kararı taraflara gönderilir. İlgili taraflardan bu aşamadaki bilgi, belge ve görüşlerinin bir ay içinde bildirilmesi istenilir. Bu sürede tarafların anlaşmaya vardıklarını bildirmeleri durumunda işlemler sonlandırılır. Bu sürede tarafların görüş bildirmemeleri veya anlaşmaya varamamaları halinde işlemler resen yürütülür. Bu aşamadan sonra (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından konunun Kurula götürülmesine karar verilir. Kurulun kararına mesnet teşkil etmek üzere (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ce bir rapor hazırlanır veya hazırlattırılır. Mahallinde tetkik sonucunda yatırımlar ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerinin birbirini engellemediği ya da çakışma olmadığının tespit edilmesi halinde ise bu durum taraflara bildirilerek süreç sonlandırılır.

(5) (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından hazırlanan/hazırlattırılan raporda;

a) Jeotermal ve doğal mineralli su ruhsat sahasında yatırım ile çakışan alandaki faaliyet ile ilgili olarak;

1) Niteliği ve konusu,

2) Hukuki durumu, konumu ve koordinatları,

3) Arama ve işletme faaliyetleri sonucunda tespit edildi ise jeotermal kaynağın sıcaklığı ve debisi, doğal mineralli su ise mineral içeriği ve debisi,

4) Çalışan/Çalışacak personel sayısı ve istihdama katkısı,

5) Ruhsat sahibinin yatırım giderleri,

6) Ruhsatın yatırım süresi,

7) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su işletme proje bilgileri,

8) Yıllar itibariyle arama, işletme faaliyetlerine ve varsa tesise ait bilgiler,

9) İdare payları ve sağlanacak katma değere ilişkin değerlendirmeler,

10) Üretilen/üretilecek jeotermal kaynak ve doğal mineralli suyun kullanım amacı,

11) Ruhsat sahasının yatırım bedeli ve gerçekleşme süresi ve aşamaları,

12) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli sular için başka alternatif alan olup olmadığına dair bilimsel ve teknik bilgi ve belgeler,

13) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli suyun kullanıldığı tesislerin bu ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde aynı ruhsat alanı içinde alternatif alanların bulunup bulunmadığı,

14) Diğer hususlar,

b) Yatırım ile ilgili olarak;

1) Niteliği ve konusu,

2) Hukuki durumu, konumu ve koordinatları,

3) Yatırım sonucu elde edilecek ürüne ilişkin bilgi,

4) Çalışacak personel sayısı ve istihdama katkısı,

5) Yatırım giderleri,

6) Yatırımın süresi,

7) Yatırımın proje bilgileri,

8) Yıllar itibariyle üretim ve varsa yapılması planlanan tesise ait bilgiler,

9) Sağlanacak katma değere ilişkin değerlendirmeler,

10) Yatırım sonucu elde edilecek ürünün pazar durumu,

11) Yatırım bedeli ve gerçekleşme süresi ve aşamaları,

12) Yatırımın makul bir sürede yapılabilme imkanının olup olmadığı, yatırım ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli su faaliyetinin farklı zamanlarda yapılıp yapılamayacağına ilişkin tespitler,

13) Yatırım için başka alternatif alan olmadığına dair bilimsel ve teknik bilgi ve belgeler,

14) Yatırımın yapıldığı bölgede sağlayacağı diğer katkılar,

15) Diğer hususlar,

yer alır.

(6) Bu rapor (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından Kurul üyesi bakanlara gönderilir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı veya ilgili taraf bakanlardan herhangi birinin daveti üzerine Kurul toplanır ve kararlarını üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alır. Kurul çalışmaları ile ilgili sekretarya hizmetlerini (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG yürütür. Kurul tarafından gerekli görülmesi halinde bedeli karşılığında rapor hazırlatılabilir. Hazırlatılan rapor, danışmanlık ücretleri, yolluk, gündelik gibi tüm harcamalar Kanunun ek 1 inci maddesi gereğince yatırımcı tarafından karşılanır. Kurul tarafından alınan karar, kamu yararı kararı yerine geçer. Ayrıca, yatırımlar nedeniyle Kurul kararı ile faaliyeti engellenen veya kısıtlanan tarafa ait yatırıma ilişkin değer tespiti aşağıdaki usul ve esaslara göre belirlenir. Bunun dışında yatırımın özelliğine göre ortaya çıkan durumlara ilişkin usul ve esaslar (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından tespit edilir.

a) Faaliyeti kısıtlanan yatırıma ait gider kalemleri, heyet tarafından tespit edildiği tarih baz alınarak belirlenir. Ayrıca tetkik tarihinden sonra yeni yapılan yatırımlar dikkate alınmaz. Ancak ortaya çıkan yeni durumlardan yatırım gider tutarını etkileyen unsurlar heyet tarafından yeniden değerlendirilir.

b) Belirlenen yatırım giderlerinin, faaliyeti sonlandırılan ruhsat sahasına ait yatırım giderleri ile ilgili olup olmadığının tespiti yapılır.

c) Son 10 yıllık dönem içerisindeki yatırım giderlerine ait fatura ve/veya dekont ibraz edilmez ise ödeme yapılmaz. Ancak 10 yıllık süreye bağlı kalmaksızın kayıtları bulunmayan yatırım harcamaları ile ilgili fiili tespite göre tutar belirlenir.

ç) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile çakışan yatırımın (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e bildirilmesini müteakip, görevlendirilen heyet tarafından çakışmanın tespitinden sonraki süreçte faaliyetin devamı için yapılan zorunlu yatırımlar dışındaki yatırımlar değerlendirmeye alınmaz.

d) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerine ait yatırım gideri hesaplamaları ruhsat hukuku ile başlar. Ruhsat hukukunun yürürlükte olması zorunludur. Bu kapsamda değerlendirilen jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerine dayalı tesislerin, ruhsata dayalı olarak yapılmış olması gereklidir. Temdit aşamasında da ruhsat hukuku yürürlükte sayılır.

e) Ruhsata dayalı olarak ruhsat sahasında veya mücavirinde kurulmuş geçici tesis ve altyapı tesislerinin yatırım ile çakışması veya ruhsata dayalı olarak kurulmuş tesislerin çakışması durumunda, bu tesisler yatırım giderleri hesabına katılır.

f) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerinin yapılamaz hale gelmesinden dolayı ruhsat sahası içinde veya dışında tesislerin çalışamaz duruma gelmesi halinde, tesisler yatırım giderleri hesabına dahil edilir. Ancak, ruhsat sahası dışında veya içindeki tesislerin, doğrudan faaliyeti yapılmaz duruma gelen ruhsat sahasından başka ruhsat sahaları ile irtibatlı olarak, tesisin hammadde ihtiyacını karşılayarak faaliyetlerini devam edebilme imkanı varsa, bu durumda tesisler yatırım giderleri hesabına dahil edilmez.

g) Jeotermal kaynak ve mineralli su arama ve işletme faaliyeti yapılamaz hale gelen ruhsatlara dayalı olarak faaliyetin sonlandırılmasına karar verilen tesislerin,  ruhsat sahibi ve tesisin farklı gerçek ve tüzel kişilere ait olması durumunda da tesisler yatırım gider hesabına dahil edilir.

ğ) Faaliyetin sonlandırılmasına karar verilen sahadaki tesislerin talep edilmesi halinde başka bir alana taşınması, bu süreçte yapılacak her türlü inşaat, montaj-demontaj ve nakilden dolayı kullanılamayan ekipmanların, çalışır hale getirilmesine ait giderler yatırım giderlerine dahil edilir.

h) Yapılacak yatırımdan dolayı faaliyeti etkilenen ruhsat sahasındaki makine-teçhizat değerlendirmeye alınır. Söz konusu makine-teçhizatı başka ruhsat sahalarında kullanabileceği ruhsat sahibi tarafından beyan edilmesi durumunda değerlendirmeye alınmayarak (ğ) bendinde yer alan hükümler uygulanır.

ı) Makine, araç-gereç ve teçhizatların değerinin hesaplanmasında o günkü piyasa değeri baz alınarak hesaplama yapılır.

i) Finansal kiralama yöntemiyle alınmış olan iş makinesi veya teçhizatın değer tespiti yapılır. Ancak finansal kiralama yapan banka veya aracı şirketin muvafakat vermesi durumunda iş makinesi veya teçhizat yatırım giderlerine dahil edilir.

j) Jeotermal kaynak ve minarelli su ruhsat sahalarında yatırım nedeni ile faaliyetin tamamen yapılamaz hale gelmesi durumunda ruhsatı iptal edilen ruhsat sahiplerine ilk müracaattan başlanarak ruhsat için ödenen bedeller yatırım giderine dahil edilir. Ancak ruhsatın yürürlüğünün devam etmesi halinde bu bedeller ödenmez.

k) İhale yoluyla alınan ruhsatlarda, çakışan alan dikkate alınarak, ihale bedeli yatırım gideri hesabına dahil edilir. Ancak, işletme ruhsatlarında yatırım bedeli olarak belirlenen ihale bedelinden geçen her yıl için onda biri düşülür. Karar verilen yıl ve varsa Kanunun 8 inci maddesi gereğince yükümlülükleri askıya alınan süreler buna dahil edilmez. Hesaplamalarda yeniden değerleme oranı üzerinden işlem yapılır.

l) Devir yoluyla elde edilen işletme ruhsatlarında, çakışan alan dikkate alınarak, devrin yapıldığı tarih itibari ile devir bedelinin ödendiği ve gider vergisi tahakkukunun resmi olarak belgelenmesi durumunda, devir bedeli yatırım gideri hesabına dahil edilir. Çakışmanın tespit edildiği tarihten bir yıl öncesine kadar yapılan devirler bu kapsamın dışındadır. İşletme ruhsatlarında, ruhsatın düzenlendiği tarih baz alınarak, yatırım bedeli olarak belirlenen devir bedelinden, geçen her yıl için onda biri düşülür. Karar verilen yıl ve varsa Kanunun 8 inci maddesi gereğince yükümlülükleri askıya alınan süreler buna dahil edilmez.

m) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsatı devreden ve devralan şirketlerin ortaklık yapılarının aynı olması, şahıs üzerinde bulunan ruhsat sahasının devralan şirkette ortaklığının bulunması veya ruhsat sahibi şirketin devir ettiği şahsın şirket ortağı olması gibi durumlarda oluşan giderler, devredenin ortaklık payı dikkate alınarak gelir vergisi ödenmesi şartıyla değerlendirmeye alınır.

n) Devir, ihale ve benzeri yollarla elde edilen veya 10 yıllık ruhsat süresi tamamlanmış ruhsatlarda, faaliyetlere son verilmesi halinde ruhsat için ödenen meblağ ile ilgili olarak muhasebe kayıtlarında yer alan amortisman giderlerinden, amortisman gideri olarak düşülmeyen gelir vergisinin %20’lik kısmı yatırım giderlerine dahil edilir.

o) Yatırımı sonlandırılmasına karar verilen tarafça, ilgili yatırım giderlerinden herhangi bir kalemin hesaplama dışında tutulması talebinde bulunulabilir.

ö) Kamulaştırma bedelleri yatırım gideri hesabına dahil edilir. Ruhsatın işletme ruhsatı olması durumunda yatırım bedeli olarak belirlenecek kamulaştırma bedelinden geçen her yıl için onda biri düşülür. Karar verilen yıl ve varsa Kanunun 8 inci maddesi gereğince yükümlülükleri askıya alınan süreler buna dahil edilmez. Hesaplamalar, yeniden değerleme oranı üzerinden yapılır.

p) Yatırım giderleri hesabına dahil olan herhangi bir kalemde lehine karar verilen tarafça ödemesi yapılan bir kamulaştırma varsa bu kalemler yatırım gideri hesabına dahil edilmez.

r) Ruhsat alanında yatırımcı olarak fiili faaliyette bulunan jeotermal kaynak ve doğal mineralli su işletmecisi veya kendi namına üretim ve satış yaparak işletme faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişi kapsamında kira sözleşmesine dayalı faaliyet gösterenin yaptığı yatırımı belgelendirmesi halinde bedeli ödenir.

s) Ruhsat sahibi ile kira sözleşmesine dayalı faaliyet gösterenin yatırım kalemleri konusunda anlaşamamaları durumunda heyet tarafından yapılacak tespit sonucu değerlendirme yapılır. Çakışan alanda ruhsat sahipleri tarafından ortak yapılan yatırım giderlerinde, anlaşmazlık olması durumunda, ruhsat sınırları baz alınarak itirazda bulunan taraflarca verilen belgeler incelenerek heyet tarafından değerlendirme yapılır.

ş) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahasında işletme faaliyetleri yapılamaz hale gelmiş ise, buna yönelik yatırım giderleri dikkate alınmaz.

t) Kaynağın belirlenmesi amacıyla yapılan arama faaliyetlerine ilişkin yatırımların belgelenmesi şartıyla arama giderleri, işletme faaliyetleri yapılan alanlar dışındaki yatırım giderlerine dahil edilir.

u) Çakışan alanda kalan ruhsatlarda jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyeti yapılmamış ve mülkiyet izni alınmış ve ücreti ödenmiş ise alanların son üç yılına ait giderler yatırım giderlerine dahil edilir. Ancak, mülkiyet izni alınmış alanda herhangi bir arama ve işletme faaliyetinde bulunulduğunda yatırım giderlerine dahil edilmez.

ü) Bedeli ödenecek yatırım kalemlerinin ilgili tarafa teslimi yapıldıktan sonra ödemesi yapılır.

v) Çakışmalı alanlarda lehine karar verilen taraf ile faaliyeti sonlanan taraf kendi aralarında yatırım gideri hesabı tutarında anlaşmaları ve bu anlaşmanın (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e teslimi halinde (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından yatırım gideri hesabı ile ilgili herhangi bir çalışma yapılmaz.

y) Yatırım giderlerinin tespitine yönelik oluşturulacak yatırım giderleri tespit komisyonu; maden, jeoloji, jeofizik, makine, elektrik, inşaat, harita, ziraat mühendislikleri ile işletme veya iktisat mesleğine sahip en az 3 kişiden olmak üzere yatırım kalemlerinin türlerine göre belirlenir.

z) Bunların dışındaki hususlar, yatırımın konumu ve özelliğine göre (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından belirlenir.

(7) Yatırımlar nedeniyle Kurul kararı ile faaliyeti kısıtlanan tarafın yatırım giderleri, lehine karar verilen tarafça tazmin edilir.

(8) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahalarındaki sondaj faaliyetleri; yapılan yatırımlar ve tesis alanları için diğer yatırımların jeotermal kaynak ve doğal mineralli su faaliyetlerini engellemeyeceğine (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından karar verilmesi halinde diğer yatırım için izin verilir.

(9) (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’in uygun görüşü veya Kurul kararı alınmaksızın yapılmış olan yatırımın, jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerinin yapıldığı yerler ve tesis alanları ile çakışması durumunda, bu alanlarda yatırımcı tarafından yapılmış yatırımı ya da jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsatına dayalı faaliyeti etkileyen bir husus var ise bu alanla ilgili karar Kurul tarafından verilir. Arama ruhsatı döneminde hiçbir arama faaliyeti yapılmadığının tespit edilmesi halinde diğer yatırımlara engel teşkil etmez. Kanuna göre ihalelik durumda olan sahalara ait karar, (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından verilir. Bu fıkra kapsamında (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’e yapılan talepler, gerekli görüldüğü takdirde mahallinde tetkik yapılmak suretiyle değerlendirilir.

(10) Kurul tarafından verilecek kararlarda; jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerinin yapıldığı yerler ve tesis alanları ile diğer yatırımın çakışması halinde jeotermal kaynak ve doğal mineralli suya dayalı tesislerin ihtiyacını karşılayacak şekilde alternatif alanların bulunup bulunmadığı dikkate alınarak değerlendirme yapılır.

(11) Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi dâhilinde kalan yerlerde Kurul tarafından alınacak olan kamu yararı kararı gereği enerji üretimine öncelik tanınması hâlinde, ilgili Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi veya bu alanlar için hazırlanmış onaylı imar planları yeniden düzenlenir.

Kurul kararı

MADDE 27/B – (Ek: RG-30/5/2014-29015)

 (1) Kurul Sekretaryası, Kurul kararının birer örneğini jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahibine ve yatırımcıya tebliğ eder.

(2) Kurul kararının taraflara tebliğ edilmesini müteakip bir ay içinde mücbir sebepler dışında yatırımcının yatırımdan vazgeçtiğini bildirmesi halinde, bu durum jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahibine bildirilir.

Ruhsat teminatları

MADDE 27/C – (Ek: RG-30/5/2014-29015)

(1) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsatının taksir edilmesi durumunda taksir edilen alana karşılık gelen teminat iade edilir. Ruhsat sahasından yatırım için taksir edilen alan ihale edilmemek üzere Bakanlık kayıtlarına işlenerek ilgili idareye bildirilir.

Maden ruhsat alanları ile çakışması

MADDE 27/Ç – (Ek: RG-30/5/2014-29015)

(1) Kaynak arama ve işletme ruhsatlarında jeotermal ruhsatlar ile maden ruhsatlarının çakışması hâlinde ülke ekonomisi ve kamu yararı doğrultusunda kaynağın önceliğine göre Kurul tarafından kamu yararı kararı alınır. Bu kapsamdaki iş ve işlemler, 6/11/2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslara göre yapılır.

Büyükşehir belediye sınırları içindeki işlemler

EK MADDE 1 – (Ek: RG-24/9/2013-28775)

(1) Bu Yönetmelikte il özel idarelerince yürütülen iş ve işlemler, bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk mahalli idareler genel seçiminden sonra il özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde (Değişik ibare: RG-30/5/2014-29015) valilik yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarınca yürütülür.

(2) İl özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde;

a) Kanuna göre verilen idare payına ilişkin gelirler ve harçlar ile aynı Kanun gereğince valiliklerce yapılan ihalelerden elde edilen gelirler,

b) Kanun gereğince valilik ve kaymakamlıklarca uygulanan idari para cezaları,

c) Kanuna göre teminatlardan elde edilen gelirler,

ilk mahalli idareler genel seçiminden sonra genel bütçeye gelir kaydedilir.

Mera alanlarında jeotermal kaynak ile ilgili faaliyetler

EK MADDE 2 – (Ek: RG-24/9/2013-28775)

(1) Jeotermal kaynak ile ilgili arama ruhsat sahibi, mera, yaylak ve kışlakların bulunduğu alanlarda; sondaj yapılmasını gerektiren arama faaliyetleri yapılmadan önce gerekli belgelerle il tarım müdürlüğüne bir dilekçe ile başvurur. Başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde il tarım müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirme sonucu uyulması gereken esaslar belirlenerek mera tahsis amacı değiştirilmeden izin verilir. Bu faaliyetler sonrası jeotermal kaynakla ilgili arama ruhsat sahibi, faaliyette bulunduğu bölgeleri düzenleyerek en geç altı ay içinde çevre ile uyumlu hale getirir. Jeotermal kaynak arama ruhsat sahibi faaliyetlerini, verdiği bilgi doğrultusunda yapmak zorundadır.

(2) Arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen jeotermal kaynağın üretim ve üretime yönelik tüm faaliyetlerin yapılacağı alanların tahsis amacı; idarenin gerekçeli raporu, jeotermal kaynak kullanım izni veya ruhsat, talep edilen alanın 1/5000 ölçekli harita üzerine işlenmiş vaziyet planı, ÇED raporu, koruma alanları etüt raporu, jeotermal akışkanın kullanım sonrası nasıl uzaklaştırılacağına ilişkin belge, fizibilite raporu ile komisyonca istenecek diğer bilgi ve belgeler ile değişikliği yapılabilir. Tahsis amacı değişikliği yapılan bu alanlar, hazine veya ait olduğu vakıf adına tescili yapılır.

(3) İşletme ruhsatı döneminde yapılacak arama faaliyetleri ile ilgili olarak arama ruhsatı dönemindeki işlemler yapılır.

(4) Mera alanlarında mera tahsis değişikliği yapılmasını müteakip, idare tarafından işletme izni düzenlenen ruhsat sahalarında, faaliyetlerin mera tahsis değişikliği yapılan alan dahilinde yürütülmesi zorunludur.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Geçici ve Son Hükümler

 

Hakların intibakı

GEÇİCİ MADDE 1 – 

(1) Kanun yürürlüğe girmeden önce kazanılmış bütün hakların sahipleri, bu haklara ait mevcut bilgi ve belgeler ile ruhsat sahasındaki mevcut tesislere ait bilgi, belge ve projeleri, hak sahibi olduğunu gösterir ruhsat, izin, imtiyaz, sözleşme, sicil ve benzeri belgeleri İdareye vererek Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra altı ay içinde intibak yaptırmakla yükümlüdür. 

(2) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde intibak talebinde bulunulmayan haklar için teminat iki katına çıkarılarak altı ay ek süre verilir. Bu ek süre içerisinde de intibak talebinde bulunulmayan haklara ilişkin faaliyetler durdurulur.

(3) Kanunun yürürlük tarihinden önce, 26/3/1322 tarihli Mülga Maadin Nizamnamesi, 17/6/1942 tarihli ve 4268 sayılı Mülga Madenlerin Aranma ve İşletilmesi Hakkında Kanun, 19/2/1985 tarihli ve 3154 sayılı Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Maden Kanununda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun geçici 4 ve 5 inci maddesine göre verilmiş haklar, 927 sayılı Sıcak ve Soğuk Maden Sularının istismarı ile kaplıcalar tesisatı hakkında Kanun ve 2634 sayılı Kanunun ek 1inci maddesine göre verilmiş haklar ile 83/6568 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca 3/3/1954 tarihli ve 6309 sayılı Mülga Maden Kanunu kapsamında verilmiş ruhsat ve haklar aşağıdaki şekilde intibak ettirilir.

a)  İl Özel İdarelerinin doğrudan işlettiği veya İl Özel İdaresi tarafından kiraya verilmiş doğal çıkış ve kuyuların bulunduğu jeotermal alan, MTA adına tescilli ise MTA’ nın ilgili İdareye gönderdiği (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından verilmiş buluculuk tescil belgesindeki koordinatlar ile varsa MTA’ nın bildireceği bloke alan dikkate alınarak jeotermal alan bloke alanı ile birlikte MTA adına alan bazında intibak ettirilir. İntibak ettirilen bu alan üzerinde bulunan doğal çıkış ve/veya kuyular ise nokta bazında kuyu veya doğal çıkış adı, koordinatı, sıcaklığı, debisi, akışkanın cinsi gibi bilgiler belirtilerek hak sahibi adına doğal çıkış ve/veya kuyu bazında intibak ettirilir.

b)  İl Özel İdareleri tarafından alan ve/veya kuyu bazında verilen işletme ruhsatları, ruhsat sahibi adına intibak ettirilir. İntibaklarda ruhsatın ilk verilmiş olduğu tarih baz alınır. Ancak yapılan intibak, doğal çıkış ve/veya kuyu bazında olup MTA adına tescilli jeotermal alan içinde kalıyor ise, alan bazında MTA adına intibakı yapılır.

c)  Vilayet tarafından rüsum ve temettü hisseleri devredilen kaynaklara ait doğal çıkış ve/veya kuyulara ait haklar, devrediliş şekli baz alınarak ilgili belediye veya köy tüzel kişiliği adına intibakı yapılır. Bu hakların bulunduğu jeotermal alan, MTA adına tescilli ise alan bazında MTA adına intibakı yapılır. Ancak alan MTA adına tescilli değil ise alanı belirlenerek ilgili hak sahibi adına alan bazında intibak ettirilir.

ç) Belediyelerin doğrudan işlettiği ve/veya kiraya verdiği doğal çıkış ve/veya kuyular, doğal çıkış veya kuyu adı, koordinatı, sıcaklığı, debisi, akışkanın cinsi gibi bilgiler belirtilerek belediye tüzel kişiliği adına intibak ettirilir. İntibakı yapılan doğal çıkış ve/veya kuyular, MTA adına tescilli jeotermal alan içinde kalıyorsa alan bazında MTA adına intibakı yapılır. Ancak alan MTA adına tescilli değil ise alanı belirlenerek ilgili hak sahibi adına alan bazında intibak ettirilir.

d)  Belediye ve İl Özel İdarelerinin ortağı olduğu şirketlerin işlettiği doğal çıkış ve/veya kuyular, doğal çıkış ve/veya kuyu adı, koordinatı, sıcaklığı, debisi, akışkanın cinsi gibi bilgiler belirtilerek ilgili şirket adına intibakı yapılır. İntibakı yapılan doğal çıkış ve/veya kuyular, MTA adına tescilli jeotermal alan içinde kalıyorsa MTA’nın ilgili İdareye gönderdiği (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından verilmiş buluculuk tescil belgesindeki koordinatlar ile varsa MTA’nın bildireceği bloke alan dikkate alınarak jeotermal alan bloke alanı ile birlikte alan bazında MTA adına intibakı ettirilir. Ancak alan MTA adına tescilli değil ise alanı belirlenerek ilgili şirket adına  alan bazında intibak ettirilir.

e) Kanunun yürürlük tarihinden önce MTA tarafından kamu veya özel tüzel kişiler, belediye ve İl Özel İdare ile yapılan sözleşme ve protokollerle verilen kuyu bazlı kullanım hakları, kuyu bazında hak sahibi adına intibak ettirilerek MTA’nın sözleşme ve protokollerdeki hakları sicile işlenir. Bu hakların bulunduğu jeotermal alan MTA’nın ilgili İdareye gönderdiği (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından verilmiş buluculuk tescil belgesindeki koordinatlar ile varsa MTA’nın bildireceği bloke alan dikkate alınarak jeotermal alan bloke alanı ile birlikte alan bazında MTA adına intibakı yapılır.

f) 5177 sayılı Kanunun geçici 5 inci maddesine göre temdit talebinde bulunulmuş ve süresi içinde proje verilerek (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından işletme imtiyazı uzatılmış olan jeotermal kaynak, doğal mineralli su, ılıca, kaplıca ve içmece ile ilgili haklar, işletme ruhsatlarındaki koordinatlar ve diğer ilgili bilgiler dikkate alınarak hak sahibi adına intibak ettirilir.

g) Elektrik Üretim Anonim Şirketi tarafından işletilen kaynak alanı, alan koordinatları MTA tarafından belirlendikten sonra Elektrik Üretim Anonim Şirketi adına, İdare tarafından intibak ettirilir.

(4) İdare tarafından intibakı yapılan haklara ait ruhsatlar (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e bildirilir.

(5) İdare, il sınırları içerisindeki intibakı yapılan Kanuna tabi ruhsatları, hak sahibi, doğal çıkış, kuyu ve alan koordinatları, kaynağın cinsi, hakkın süresi, ruhsat ve/veya talep alanı ile ilgili mülkiyet durumu ve diğer gerekli tüm bilgi ve belgeleri (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e bildirmek zorundadır.

(6) Kanunun yürürlük tarihinden önce MTA’nın yaptığı çalışmalarla belirlediği ve (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından MTA adına tescili yapılarak buluculuk belgesi verilmiş jeotermal alanlar ile iş programında yer alan ve projeler kapsamında, MTA tarafından yapılmakta olan çalışmalarla müracaatların başlama tarihine kadar geçen dönemde belirlenecek kaynak ve kaynak alanları için de (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG tarafından MTA adına buluculuk tescil belgesi düzenlenir. MTA adına düzenlenen bu buluculuk tescil belgeleri MTA tarafından İdareye bildirilir ve ilgili İdare tarafından MTA’ya arama ruhsatı verilir. Verilen arama ruhsatı ile ilgili bilgi ve belgeler en geç onbeş gün içinde İdare tarafından (Değişik ibare: RG-11/3/2021-31420) MAPEG’ e bildirilir.

(7) İdare tarafından MTA’ya verilen ruhsat alanları içerisindeki kuyularla birlikte MTA tarafından ihale edilir. MTA tarafından yapılan tüm arama, araştırma ve geliştirme çalışmaları için yapılan masraflar düşüldükten sonra geriye kalan miktar, MTA ile ilgili İdare arasında eşit olarak paylaşılır.  

(8) (Değişik: RG-24/9/2013-28775) Ancak MTA adına tescilli olup arama ruhsatına bağlanan bu jeotermal alanların içerisinde; gerçek veya tüzel kişiler adına kuyu veya kuyular bazında Kanuna göre intibakı yapılmış hakların bulunması halinde bu jeotermal alanlar, MTA tarafından alan bazında ihale edilmez ve ilgili idare adına alan bazında işletme ruhsatı düzenlenir. Bu jeotermal alanlarda Kanunun geçici 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasının hükmü gereği idare payının yarısı her yıl Temmuz ayı sonuna kadar İdare tarafından MTA’ya ödenir.

a) İhale edilmeyen bu jeotermal alanlarda;

1) Kuyu veya kuyular bazında Kanuna göre intibakı yapılmış birden fazla hak sahibinin bulunması halinde bu sahalardaki haklara ilişkin faaliyetler bu hak sahipleri tarafından münferiden veya idarenin koordinasyonunda müştereken yapılabilir.

2) Gerçek veya tüzel kişilerin Kanuna göre intibaka bağlanmış faaliyet haklarının bulunması halinde; MTA’ya ait kuyu veya kuyular mevcut üretim değerlerinde MTA tarafından ihale edilir.

3) Belediye, özel idare veya bunların ortaklığından oluşan tüzel kişiliklerin Kanuna göre intibaka bağlanmış faaliyet haklarının bulunması halinde; MTA’ya ait kuyu veya kuyular bunlara maliyet bedeli üzerinden devredilir.

4) Bu alanlarda yeni kuyu açma işlemleri idare tarafından MTA’nın görüşü alınarak, idarece veya idare adına üçüncü kişilerce yapılabilir. Bu durumda elde edilecek akışkanın kullanım planlaması idare tarafından yapılır.

(9) Kanunun yürürlük tarihinden önce MTA tarafından gerçek veya tüzel kişilere sözleşme veya protokollerle alan bazında kullanım hakkı verilmiş jeotermal alanlar için ilgili sözleşme veya protokol koşullarında ve süresince ilgili hak sahibi adına işletme ruhsatı düzenlenir ve MTA’ nın hakları sicile işlenir. Bu alanlarda ilgili hak sahibine kullanım hakkı verilmemiş MTA’ya ait kuyu veya kuyuların bulunması halinde, bu kuyu veya kuyular, MTA tarafından ihale edilir ve ihale sonucunda teklif edilen en yüksek bedel üzerinden bu alanlarda faaliyet hakkına sahip gerçek veya tüzel kişilere öncelik hakkı verilir.

(10) (Ek: RG-30/5/2014-29015) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan kuyuların, 16 ncı maddeye eklenen sicil bilgileri, ruhsat sahipleri tarafından altı ay içinde idareye bildirilmek zorundadır. Bilgilerin İdareye süresi içinde bildirilmemesi veya eksik bildirilmesi durumunda ruhsat sahibine üç ay ek süre verilir. Bu süre içerisinde de bilgilerin tamamlanmaması halinde ruhsata ait faaliyetler geçici olarak durdurulur.

(11) (Ek: RG-30/5/2014-29015) 23 üncü maddenin altıncı fıkrası ile belirtilen kuyu içi koordinatları ile ruhsat sınırı arasındaki mesafeye ilişkin yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsat sahibi, İdareye işletme projesini sunmuş ve projede açılacak olan kuyu koordinatlarını bildirmiş ise bu ruhsat sahalarında, sondaj/kuyu çalışmalarına, yönetmelik değişikliği yapılmadan önceki hükümler doğrultusunda izin verilir. Yine aynı fıkrada belirtilen arama ve/veya işletme ruhsatlı alanlarda, yönlü sondaj tekniği ile açılacak olan tüm üretim/reenjeksiyon kuyuları ile ruhsat sınırına 500 metre mesafe içinde açılacak üretim ve/veya reenjeksiyon kuyuları için kuyu içi koordinat ölçülerinin verilmesi şartı, yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahibi olunan ruhsat sahaları için de uygulanır.

Yürürlük

MADDE 28 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 29 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.

______________

(1) 11/3/2021 tarihli ve 31420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle maddeye birinci fıkrasından sonra gelmek üzere fıkralar eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.

 

 Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız

 

 

 

 

 

Resmi Gazete Tarihi: 27.12.1999 Resmi Gazete Sayısı: 23919 YARDIM TOPLAMA ESAS VE USULLERİ HAKKINDA YÖNETMELİKBİRİNCİ BÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMadde 1- (Değişik:RG-26/9/2013-28777) Bu Yönetmeliğin amacı, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa göre toplanacak her türlü yardımlarda uygulanacak usul ve esasları belirlemektir. KapsamMadde 2- Bu Yönetmelik; a) Yardım toplama faaliyetinde kullanılacak olan makbuz ve biletlerin şekli, bastırılması, dağıtılması ve kullanılmasına ait esasları, b) Yardım toplama faaliyetinde bulunacakların müracaat dilekçelerinde bulunması gereken hususları ve eklenecek belgeleri, c) (Mülga:RG-26/9/2013-28777) d) İlgili Kanunların uygulanmasına ilişkin diğer hususları kapsar. 2860 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan dernek, vakıf ve kulüplerin kendi statülerine göre üyeleri veya diğer kişilerden alacakları bağış ve yardımlar bu Yönetmelik kapsamı dışındadır. DayanakMadde 3- (Değişik:RG-26/9/2013-28777) Bu Yönetmelik 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 30 uncu maddesine göre hazırlanmıştır.  TanımlarMadde 4- (Değişik:RG-5/7/2011-27985)   Bu Yönetmelikte geçen; Dernekler Birimi: İl Dernekler Müdürlüğü ile İlçe Dernekler Büro Şefliğini, Sorumlu Kurul: Yardım toplama faaliyetlerinde bulunacak gerçek kişilerde en az üç kişiden, tüzel kişilerde yönetim organlarından oluşan kurulu, (Mülga tanım:RG-26/9/2013-28777) ifade eder. İKİNCİ BÖLÜMMüracaat ve İzinİzin Alma ZorunluluğuMadde 5- Bakanlar Kurulunca izin almadan yardım toplayabileceği kararlaştırılan kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflar dışındaki kişi ve kuruluşlar, 2860 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile belirlenen makamlardan bu Yönetmelikte belirtilen usule göre izin almak zorundadırlar. Bakanlar Kurulunca izin almadan yardım toplayabileceği kararlaştırılan dernek, kurum ve vakıflar, bu Yönetmelik kapsamına giren yardım toplama faaliyetlerini 2860 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile tespit edilen usule göre ilgili ve yetkili makamlara bildirmekle yetinirler. İzin alınmadan veya ilgili ve yetkili makamlara bilgi verilmeden girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince men edilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır. Müracaat Dilekçelerinde Bulunması Gereken HususlarMadde 6- Yardım toplayacak kişi ve kuruluşlar, isteklerini bir dilekçeyle izin vermeye yetkili makama bildirirler. Müracaat dilekçelerinde hangi amaçla ve ne miktarda yardım toplanacağı, yardım toplama faaliyetlerinin sürdürüleceği il ve ilçeler, yardım toplama şekillerinden hangilerinin uygulanacağı, kaç kişi çalıştırılacağı ve yardım toplamada kullanılacak makbuz miktarı belirtilir. Toplanacak yardım miktarını belirlemeye yarayacak keşif özeti, rapor ve benzeri bilgi ve belgeler de müracaat dilekçesine eklenir. Tüzel kişiliği haiz kuruluşların müracaatlarında kuruluşun yönetim organlarında görevli olanların, gerçek kişilerin yardım toplaması halinde ise sorumlu kurul üyelerinin ve yardım toplama faaliyetlerinde görev alacakların açık kimlikleri ve adresleri belirtilir. Kamu görevlilerinin çalıştırılmasının düşünülmesi halinde ilgili valilik ve kaymakamlıklardan alınmış izin belgeleri de eklenir. İzin veren makamca gerekli görülecek diğer bilgi ve belgeler daha sonra tamamlattırılır. Müracaatın İncelenmesi ve İzinMadde 7- Müracaat dilekçeleri izin veren makam tarafından (Değişik ibare:RG-5/7/2011-27985) dernekler birimine havale edilir. (Değişik ibare:RG-5/7/2011-27985) Dernekler birimlerince her yardım toplama faaliyeti için bir dosya tutulur. (Değişik ibare:RG-5/7/2011-27985) Dernekler birimleri dilekçe ve eklerini aldıktan sonra varsa eksikliklerini tamamlatır. (Değişik ibare:RG-5/7/2011-27985) Dernekler birimlerince bu bilgi ve belgelere göre işin önemi, yardım toplama faaliyetine girişeceklerin yeterlikleri, yapılacak hizmetin amaca ve kamu yararına uygunluğu, yardım toplama faaliyetinin başarıya ulaşıp ulaşamayacağı ve gerekli görülen diğer konular üzerinde inceleme yapılır, inceleme sonucunda düzenleyeceği raporu izin vermeye yetkili makama sunar. Raporda gerekçeli olarak görüş belirtilmesi zorunludur. Yardım toplanmasına izin verilmesi gerektiği görüşüne varılırsa, verilecek iznin süresi hakkında da kanaat belirtilir. İzin vermeye yetkili makam bu bilgilere göre gerekli incelemeyi yaparak kararını verir ve sonucu en geç iki ay içinde, başvuranlara yazılı olarak bildirir. Yardım toplanması için tanınacak süre 1 yılı geçemez. Ancak, haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre izin veren makamlarca bir yılı geçmemek üzere uzatılabilir. Kimlik BelgesiMadde 8- İzin veren makam tarafından, yardım toplama faaliyetinde görev alması uygun görülenlere, faaliyetin konusu ve süresini de belirten fotoğraflı bir kimlik belgesi verilir. Kimlik belgesi faaliyetin sonunda izin veren makamca geri alınıp, o işe ait dosyada saklanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMMakbuz ve BiletlerMakbuz ve BiletlerMadde 9-Yardım toplama faaliyetinde kullanılmak üzere bastırılan makbuzlar müteselsil ve sıra numarası taşıyacak şekilde ve ciltler halinde tertip edilir. Ciltleri oluşturan asıl ve koçan yaprakları aynı renk kağıtlara basılır. Dernekler, kurumlar, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları dışındaki diğer vakıflar ve spor kulüplerinin yardım toplama faaliyetlerinde kullanacakları makbuzlar, gelir makbuzlarından ayrı olarak bastırılır. Makbuzların asıl ve koçanlarında; gerçek kişilerce bastırılması halinde sorumlu kurul üyelerinden en az ikisinin ad, soyad ve adresleri; dernek, kurum, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları dışındaki diğer vakıflar veya spor kulüplerince bastırılması halinde bu kuruluşların adı, varsa kısa adı, adresi, hangi amaçla yardım toplandığı, izin veren makam, verilen iznin tarih ve sayısı ile iznin başlangıç ve bitiş tarihine ait bilgiler bulunur. Eşya piyangosu düzenlenerek yardım toplanması halinde bastırılacak biletlerle, kültürel gösteriler ve sergiler, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek suretiyle yardım toplanması hallerinde bastırılacak bilet ve davetiyelerde de üçüncü fıkrada yazılı bilgilerin bulunması ve ayrıca rakam ve yazı ile olmak üzere bilet ve davetiye bedellerinin gösterilmesi zorunludur. Yardım toplanmasına izin veren makamın uygun görmesi halinde üzerinde rakam ve yazı ile yardım miktarı belirtilmiş maktu makbuzlar da bastırılabilir. Bu makbuzlarda da üçüncü fıkrada yazılı bilgilerin bulunması zorunludur. (Mülga fıkra:RG-5/7/2011-27985)Makbuz ve Biletlerin KontrolüMadde 10- (Değişik fıkra:RG-5/7/2011-27985) Yardım toplama faaliyetlerine girişen kişi ve kuruluşlarca bastırılan makbuz, bilet ve yardım toplama pullarının, cilt, seri ve sıra numaraları ile diğer baskı işlerinde kusur bulunup bulunmadığı sorumlu kurul tarafından kontrol edilir. Kontrolde hatalı olduğu görülen makbuz ciltleri, biletler ve yardım toplama pullarının yenisi bastırılır ve sonuç bir tutanağa bağlanır. Hatalı olanların yerine yeniden bastırılanlar tekrar kontrol edildikten sonra makbuz, bilet ve yardım toplama pullarının tamamı sayman olarak gösterilen sorumlu kurul üyesine zimmetle teslim edilir. Makbuz-Bilet Kayıt DefteriMadde 11- Yardım toplama faaliyetlerinde bulunanlar makbuz ve biletleri kaydetmek üzere örneği Ek-1’de gösterilen ve noterden (Ek ibare:RG-5/7/2011-27985) veya dernekler biriminden onaylı “Makbuz-Bilet Kayıt Defteri”ni tutmak zorundadır. Sorumlu kurul üyesine zimmetle teslim edilen makbuz, bilet ve yardım toplama pulları, bu üye tarafından numarası en küçük olandan başlamak üzere, alt alta yazılmak suretiyle Makbuz-Bilet Kayıt Defteri’ne kaydolunur. Sayman üye olarak gösterilen sorumlu kurul üyesi bu defterin düzenli bir şekilde tutulmasından sorumludur. Makbuz ve biletler, Kanunun 15 inci maddesine göre yardım toplama faaliyetlerinde görev alması uygun görülenlere sayman üye tarafından zimmetle verilir ve bu deftere kaydedilir.  Makbuzların KullanılmasıMadde 12- Makbuzlar sabit boyalı sert veya sivri uçlu tükenmez kalemle okunaklı bir şekilde, silintisiz ve kazıntısız olarak doldurulur. Yardımda bulunanlara asıl yaprak koparılarak verilir. Koçan kısmı ciltte bırakılır. Düzenleme sırasında hata yapılırsa, hatalı makbuz yaprağı ödemede bulunanlara verilmez. Asıl ve koçan yapraklarının üzerine “iptal edilmiştir” ibaresi yazılıp her ikisi koparılmadan ciltte bırakılır. Toplanan Yardım Paralarının TeslimiMadde 13- Yardım toplamakla yetkili ve görevli kişiler her halde 15 günde bir, topladıkları yardım miktarının (Değişik ibare:RG-5/7/2011-27985) 1000 Türk Lirasını geçmesi halinde 15 günlük süreyi beklemeksizin topladıkları parayı sorumlu sayman üyeye teslim etmek veya bu amaçla bankalarda açılmış bulunan hesaplara yatırmak zorundadırlar.  Kesin hesabın ÇıkarılmasıMadde 14- Sorumlu kurullar, yardım toplama süresinin bitiminden itibaren on gün içinde toplanan yardımın kesin hesabını çıkarmak ve bir örneğini izin veren makama vermekle yükümlüdürler. Zorunlu hallerde bu süre, izin veren makamca otuz güne kadar uzatılabilir. İzin veren makam, kesin hesabın bir örneğini 2860 sayılı Kanunun 16 ncı maddesine göre belirlenen denetçilere gönderir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM(Mülga Bölüm Başlığı:RG-26/9/2013-28777)Madde 15 ila 22- (Başlıkları ila birlikte Mülga:RG-26/9/2013-28777)BEŞİNCİ BÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerMadde 23- (Başlığı ile birlikte Mülga:RG-26/9/2013-28777)Yürürlükten Kaldırılan MevzuatMadde 24- Bu Yönetmelikle, 29.4.1998 tarihli ve 23327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Madde 1-(Mülga:RG-26/9/2013-28777)YürürlükMadde 25- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMadde 26- Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri ve Maliye Bakanları yürütür.  Örnek 1EK-1

Makbuz- Bilet Cildinin Başlangıç No Bitiş No	Serisi	Verildiği Kimse	Veriliş Tarihi	Alanın İmzası	İade Tarihi	Geri Alanın imzası	Açıklama

Resmî Gazete Tarihi: 01.10.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28782

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ BELGELENDİRİLMESİ VE DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmelik, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretiminin teşvik edilmesi amacıyla; üretim lisansı sahibi tüzel kişilere yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi verilmesi ile 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında işletilecek YEK Destekleme Mekanizmasının kuruluşu ve işleyişini düzenlemek amacıyla kamu tüzel kişilerinin görev ve yetkileri ile ilgili gerçek ve tüzel kişilerin hak ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 2 – Değişik: RG-23/8/2019-30867)

(1) Bu Yönetmelik, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 5, 6, 6/A, 6/B, 6/C ve 11 inci maddeleri ile 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) (Değişik: RG-28/10/2016-29871) Biyokütle: İthal edilmemek kaydıyla, kentsel atıkların yanı sıra bitkisel yağ atıkları, tarımsal hasat artıkları dâhil olmak üzere, tarım ve orman ürünlerinden ve bu ürünler ile atık lastiklerin işlenmesi sonucu ortaya çıkan yan ürünlerden elde edilen kaynakları ve sanayi atık çamurları ile arıtma çamurlarını,

b) Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynakları: Rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyokütleden elde edilen gaz (çöp gazı dâhil), dalga, akıntı enerjisi ve gel-git ile kanal veya nehir tipi veya rezervuar alanı on beş kilometrekarenin altında olan veya pompaj depolamalı hidroelektrik üretim tesisi kurulmasına uygun elektrik enerjisi üretim kaynaklarını,

c) Çöp gazı: Çöp dâhil diğer atıklardan enerji elde edilmesi amacıyla üretilen gazı,

ç) Fatura dönemi: Dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat ile belirlenen fatura dönemini,

d) (Mülga: RG-11/5/2017-30063)

e) İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını,

f) Jeotermal kaynak: Yerkabuğundaki doğal ısı nedeniyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik ortalama sıcaklığın üzerinde olan, erimiş madde ve gaz içerebilen doğal su, buhar ve gazlar ile kızgın kuru kayalardan elde edilen su, buhar ve gazları,

g) Kanun: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununu,

ğ) Kesinleşmiş gün öncesi üretim/tüketim programı (KGÜP): Bir uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin bağlı olduğu dengeden sorumlu tarafın yükümlülüklerine ve gün öncesi piyasası sonucuna bağlı olarak bir sonraki güne ilişkin gerçekleştirmeyi öngördüğü ve sistem işletmecisine dengeleme güç piyasasının başlangıcında bildirdiği üretim ya da tüketim değerlerini,

h) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,

ı) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) LÜY: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliğini,

i) Muafiyetli üretim miktarı: Her bir görevli tedarik şirketinin kendi bölgesinde, lisanssız üretim kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak üretilip sisteme verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarını,

j) Milli Yük Tevzi Merkezi (MYTM): TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesinden ve sistem işletiminden sorumlu merkezi,

k) Ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO): Tüketicilere elektrik enerjisi satışı yapan tedarikçilerin ödemekle yükümlü olacağı tutarın hesaplanmasında kullanılacak olan, her bir tedarikçinin tüketicilerine sattığı elektrik enerjisi miktarının, bu tedarikçilerin tamamının tüketicilere sattığı toplam elektrik enerjisi miktarına bölünmesi suretiyle hesaplanan oranı,

l) Ödeme yükümlülüğü tutarı (ÖYT): Her bir tedarikçi için ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO) dikkate alınarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahsil edilecek tutarı,

m) Piyasa İşletmecisi: Görev ve sorumlulukları Kanun’da ve ilgili mevzuatta belirlenen ve gün öncesi planlama/gün öncesi piyasası ve uzlaştırma iş ve işlemlerini yapmakla görevli ve yetkili birimi,

n) Piyasa takas fiyatı (PTF): Gün öncesi piyasası kapsamında belli bir saat ve belli bir teklif bölgesi için, teklif bölgeleri arasındaki iletim kısıtları dikkate alınarak belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış fiyatını,

o) Piyasa yönetim sistemi (PYS): Dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya ilişkin işlemlerin yürütülmesi amacıyla, piyasa işletmecisi, sistem işletmecisi, piyasa katılımcıları ve sayaçların okunmasından sorumlu iletim lisansı sahibi tüzel kişi, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi ve OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin kullanımına sunulan ve küçük istemci yapısında çalışan uygulamaları,

ö) Sistem marjinal fiyatı (SMF): Dengeleme güç piyasası kapsamında, dengeleme amacıyla iletim sistemi kısıtları dikkate alınmaksızın; sistemin enerji açığını gidermek için yük aldırılan dengeleme birimlerine uygulanan, kabul edilen en yüksek saatlik yük alma teklif fiyatını veya sistemin enerji fazlasını gidermek için yük attırılan dengeleme birimlerine uygulanan, kabul edilen en düşük saatlik yük atma teklif fiyatını,

p) Tedarikçi: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi,

r) Uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi (UEVÇB): Her bir piyasa katılımcısına ilişkin uzlaştırma hesaplamalarının yapılabilmesi amacıyla, piyasa katılımcıları tarafından tanımlanarak PYS aracılığıyla kaydı yapılan aktif elektrik enerjisi üreten ya da tüketen birimleri,

s) YEK Destekleme Mekanizması (YEKDEM): Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin bizzat ve LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapan kişilerin bölgelerinde bulundukları görevli tedarik şirketleri aracılığıyla faydalanabileceği fiyatlar, süreler ve bunlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları içeren destekleme mekanizmasını,

ş) YEK Kanunu: 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunu,

t) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) YEK toplam bedeli (YEKTOB): YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olan tüzel kişilere ait lisanslı üretim tesislerinin her birinde üretilerek 12 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi miktarı ile nihai YEK listesindeki fiyatların çarpılması suretiyle, enerjinin sisteme verildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası olarak hesaplanan bedeller ile LÜYTOB’un toplamını,

u) YEKBED: YEK Bedelini,

ü) YEKDEM katılımcısı: YEKDEM’e tabi olan her bir lisanslı üretim tesisi veya görevli tedarik şirketlerini,

v) Yenilenebilir enerji kaynakları (YEK): Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyokütleden elde edilen gaz (çöp gazı dâhil), dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynaklarını,

y) (Değişik: RG-14/11/2020-31304) Yenilenebilir enerji kaynak belgesi (YEK belgesi): Yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik enerjisinin ulusal piyasada ve uluslararası piyasalarda alım satımında kaynak türünün belirlenmesi için üretim lisansı sahibi tüzel kişiye Kurum tarafından verilen belgeyi,

z) (Ek: RG-9/10/2018-30560)⁽³⁾ Yarışma Yönetmeliği: 13/5/2017 tarihli ve 30065 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Rüzgâr veya Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğini,

aa) (Ek: RG-23/8/2019-30867) Lisanssız üreticilere ödenecek toplam bedel (LÜYTOB): Lisanssız üretime ilişkin ilgili mevzuat kapsamında; saatlik mahsuplaşma uygulanan tesisler açısından şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerjinin YEK Kanununun EK-I sayılı cetvelinde yer alan fiyatların çarpılması suretiyle enerjinin sisteme verildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden veya EPDK tarafından ilan edilen kendi abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli ile bu kapsamda sisteme verilen enerjinin çarpılması suretiyle Türk Lirası olarak hesaplanan bedelin ya da aylık mahsuplaşma uygulanan tesisler açısından şebekeye verilen enerjinin EPDK tarafından ilan edilen kendi abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli ile çarpılması suretiyle Türk Lirası olarak hesaplanan bedelin toplamını,

bb) (Ek:RG-8/3/2020-31062)⁽⁴⁾Birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisi: Şebekeye aynı bağlantı noktasından bağlanan tamamı yenilenebilir birden fazla enerji kaynağından elektrik üretmek amacı ile kurulan tek bir elektrik üretim tesisini,

cc) (Ek:RG-8/3/2020-31062)⁽⁴⁾Destekleyici kaynaklı elektrik üretim tesisi: Üretim tesislerinde ısıl dönüşüm sürecinde diğer bir enerji kaynağından da yararlanılan tek bir elektrik üretim tesisini,

çç) (Ek:RG-14/11/2020-31304) Yenilenebilir enerji kaynak garanti belgesi (YEK-G belgesi): Tüketiciye tedarik edilen elektrik enerjisinin belirli bir miktarının veya oranının Elektrik Piyasasında Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretildiğine dair kanıt sağlayan ve ihraç edilen, her biri 1 MWh elektrik üretimine tekabül eden elektronik belgeyi,

ifade eder.

 (2) Bu Yönetmelikte geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer terim ve kavramlar, ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.

İKİNCİ BÖLÜM

YEK Destekleme Mekanizmasına Kayıt Esasları

YEK destekleme mekanizması

MADDE 4 –

(1) YEK Destekleme Mekanizması;

a) Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin kayıt olmak suretiyle faydalanabileceği (Değişik ibare: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  YEK Kanunu uyarınca belirlenen fiyatları,

b) (Değişik: RG-28/10/2016-29871) LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi yapan kişilerin bölgesinde bulundukları görevli tedarik şirketi aracılığıyla faydalanacakları YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvel uyarınca belirlenecek fiyatı,

c) Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişiler ile LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi yapan kişilerin yararlanabileceği süreleri,

ç) (a) ve (b) bentleri kapsamındaki kişilere yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları,

kapsayan destekleme mekanizmasıdır.

(2) YEKDEM, Piyasa İşletmecisi tarafından takvim yılı bazında işletilir. YEKDEM’e bir takvim yılı için tabi olan üretim lisansı sahipleri, uygulamaya dahil oldukları takvim yılı içerisinde YEKDEM’den çıkamaz. LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapan kişiler uygulama dışına çıkamaz.

(3) (Ek: RG-23/2/2017-29988) Kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetindeki YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olan üretim tesisinin 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirilmesi halinde; özelleştirme sonrasında söz konusu üretim tesisine ilişkin YEK Destekleme Mekanizması kapsamındaki hak ve yükümlülükler, özelleştirme yoluyla üretim tesisini devralan tüzel kişinin üretim lisansı alması kaydıyla, devralan ilgili tüzel kişi nam ve hesabına ilgili takvim yılının sonuna kadar devam eder.

(4) (Ek: RG-8/3/2020-31062)⁽⁴⁾ Birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı, üretim tesisinde kullanılan yenilenebilir enerji kaynakları için belirlenen fiyatlardan en düşük olanı üzerinden ve tesisin kalan süresi için YEKDEM kapsamında değerlendirilir.

(5) (Ek: RG-8/3/2020-31062)⁽⁴⁾ Destekleyici kaynaklı elektrik üretim tesisinde kullanılan enerji kaynaklarının tamamının yenilenebilir olması halinde, bu tesiste üretilerek sisteme verilen net enerji miktarı üretim tesisinde kullanılan ana enerji kaynağı için belirlenen fiyat üzerinden ana kaynağa dayalı ünitenin kalan süresi üzerinden YEKDEM kapsamında değerlendirilir.

YEK Belgesi, YEK-G Belgesi ve Çeşitli Hükümler (Değişik başlık:RG-14/11/2020-31304)

MADDE 5 – (Değişik: RG-21/4/2018-30398)

(1) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim lisansı sahibi tüzel kişiler, lisans bazında, bir sonraki takvim yılında YEKDEM’e kayıt olmak istemeleri halinde 31 Ekim tarihine kadar Kuruma başvuru yapar. Bu başvuru, Kurum tarafından belirlenen format çerçevesinde ve Kurum internet sayfasında ilan edilen bilgi ve belgeler ile başvuru sahibi tüzel kişinin yetkilendirdiği kişi veya kişilerce elektronik ortamda elektronik veya mobil imza ile yapılır. 8 inci maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, başvuru, lisans kapsamındaki üretim miktarının tamamını kapsar.

(2) Bu madde kapsamında bir sonraki takvim yılında YEKDEM’e kayıt olmak üzere başvuruda bulunacak üretim lisansı sahibi tüzel kişiler YEKDEM başvurusu yapmadan önce 31 Ekim tarihine kadar YEKDEM başvurusunu yapmaya yetkili kıldığı kişiye veya kişilere ait yetki belgelerinin aslını ya da noter onaylı bir nüshasını Kuruma sunar. Yetkili kılınan kişi veya kişilerde bir değişiklik olması durumunda yetki belgeleri güncellenerek Kuruma sunulur. Yetki belgelerinin usulüne ve gerçeğe uygun bir şekilde Kuruma sunulmasından üretim lisansı sahibi tüzel kişiler sorumludur.

(3) Görevli tedarik şirketleri; kendi bölgesinde lisanssız üretim kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak üretim tesisi kuran gerçek veya tüzel kişilerin sisteme verdikleri ihtiyaç fazlası elektrik enerjisini satın almakla yükümlüdür. Görevli tedarik şirketlerinin, lisans süreleri boyunca, herhangi bir başvuruya gerek olmaksızın YEKDEM kayıtları yapılır.

(4) Bu madde kapsamında YEKDEM’den yararlanmak üzere başvuruda bulunan üretim lisansı sahibi tüzel kişiler, söz konusu başvurularından vazgeçmek istemeleri halinde, bu taleplerini en geç 31 Ekim tarihine kadar Kuruma yazılı olarak bildirmek zorundadırlar.

YEKDEM kayıt başvurularına itirazlar ve itirazların sonuçlandırılması

MADDE 6 – (1) (Değişik: RG-21/4/2018-30398) 5 inci maddeye göre yapılan başvurulardan eksiksiz ve usulüne uygun olduğu tespit edilenler değerlendirmeye alınır ve bu Yönetmelikte öngörülen bilgileri içeren ön YEK listesi, Kasım ayının ilk on günü içerisinde Kurum internet sayfasında ilan edilir.

(2) (Değişik: RG-28/10/2016-29871) İlan edilen ön YEK listesindeki başvurulara ve/veya bilgilere;

a) Üçüncü şahıslar tarafından sadece kişisel hak ihlali nedeniyle,

b) İlgili üretim lisansı sahipleri tarafından ilana konu bilgilerin düzeltilmesi amacıyla,

yazılı olarak beş gün içerisinde gerekçeleriyle birlikte itirazda bulunulabilir.

(3) (Mülga: RG-23/2/2017-29988)

YEK destekleme mekanizması başvurularının sonuçlandırılması

MADDE 7 – (1) 5 inci madde kapsamındaki başvurusu değerlendirmeye alınan tüzel kişilerden bir sonraki takvim yılında YEKDEM’den yararlanabilecek olanları içeren nihai YEK listesi, 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri dikkate alınarak 30 Kasım tarihine kadar sonuçlandırılır. Nihai YEK listesi, Kurul kararı ile belirlenecek örneğe uygun olarak düzenlenerek Kurum internet sayfasında duyurulur ve Piyasa İşletmecisine bildirilir.

(2) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) Birinci fıkra kapsamında hazırlanacak nihai YEK listesinde kaynak türlerine göre YEKDEM’e tabi olan üretim lisansı sahiplerine ait tesislerin işletmeye giriş tarihleri, yıllık elektrik enerjisi üretim kapasiteleri ve yıllık üretim programına ilişkin bilgileri yer alır. 28/2/2019 tarihi ve sonrasında kapasite artış talepleri uygun bulunan ve bu kapsamda tadilleri gerçekleştirilen üretim tesislerinde 28/2/2019 tarihinden önce lisansına dercedilen yıllık elektrik enerjisi üretim kapasiteleri ve yıllık üretim programı bilgilerine nihai YEK listesinde yer verilir.

(3) YEKDEM’e esas üretim dönemi, her takvim yılının birinci günü başlar ve son günü itibarıyla nihayet bulur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

YEK Destekleme Mekanizmasının İşleyişine İlişkin Hükümler

YEKDEM’den yararlanabilecekler

MADDE 8 –

(1) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olup 18/11/2013 tarihli ve 2013/5625 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş tarihe kadar kısmen veya tamamen işletmeye girmiş veya girecek olan üretim tesislerine ilişkin üretim lisansı sahibi tüzel kişiler, lisansına dercedilen ilk kurulu gücün;

a) Tamamının işletmeye giriş tarihinden,

b) Tamamı işletmeye girmeden YEKDEM’e katılması halinde, YEKDEM’e ilk katıldığı tarihten,

itibaren on yıl süreyle YEKDEM’den yararlanabilir. Ancak, 28/2/2019 tarihi itibarıyla kurulu güç artış talepleri Kurum tarafından uygun bulunan ve bu kapsamda lisans tadilleri gerçekleştirilen tüzel kişiler, söz konusu kurulu güç artışı için YEKDEM’den yararlanamaz.

(2) Birinci fıkra kapsamında başvuru yapan tüzel kişilerin üretim tesislerinin, başvuru tarihi itibariyle kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olması ve YEKDEM’e kayıt amacıyla Kuruma yapacakları başvurunun bu Yönetmelik hükümlerine göre kabul edilmesi gerekir.

(3) LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından ürettiği elektrik enerjisi muafiyetli üretim miktarı kapsamında olan gerçek veya tüzel kişiler, üretim tesislerinin tamamen veya kısmen işletmeye girdiği tarihten itibaren on yıl süreyle, bölgesinde bulundukları görevli tedarik şirketleri aracılığıyla YEKDEM’den yararlanır.

(4) (Ek: RG-8/3/2020-31062)⁽⁴⁾ YEKDEM kapsamındaki üretim tesislerinin, tamamı yenilenebilir olmak üzere destekleyici kaynaklı elektrik üretim tesisi ile birleşik yenilenebilir elektrik üretim tesisine dönüştürülmesi durumunda, söz konusu tesisin YEKDEM yararlanma süresinde değişiklik yapılmaz.

YEKDEM kapsamındaki kayıtlar

MADDE 9 –

(1) (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

(2) (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

(3) LÜY hükümleri uyarınca dağıtım sistemine verilecek muafiyetli üretim miktarı için görevli tedarik şirketleri adına, LÜY’de belirlenen şekilde (Değişik ibare: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  ve dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümleri uyarınca UEVÇB ve sayaç kayıtları yapılır.

YEKDEM kapsamındaki enerji üretim tahminleri

MADDE 10 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  

YEKDEM kapsamında enerjinin satın alınması ve uzlaştırılması

MADDE 11 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  

YEK toplam bedelinin hesaplanması

MADDE 12 – (Değişik: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

(1) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) YEKDEM katılımcılarına her bir fatura dönemi için ödenecek YEK toplam bedeli (YEKTOB) aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

(1)

Bu formülde geçen;

YEKTOB: Her bir fatura dönemi için hesaplanan YEK toplam bedelini (TL),

LÜYTOBj: Her bir fatura dönemi için “j” görevli tedarik şirketi tarafından bölgesindeki muafiyetli üretime ilişkin olarak hesaplanan ve bölgesindeki gerçek ve/veya tüzel kişilere ödenecek toplam bedeli (TL),

UEVMi,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemine ait uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

YEKFi,b: i YEKDEM katılımcısı olan üretim lisansı sahibine b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi için uygulanacak olan fiyatı (ABD Doları/MWh),

KURu: u uzlaştırma döneminin dahil olduğu günde geçerli TCMB döviz alış kurunu (TL/ABD Doları),

y_i,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait YEK Kanununun 6/C maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılan kurulu güç artışı nedeniyle hesaplanan katsayıyı,

k: İlgili fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemlerinin sayısını,

n: Lisanslı üretim tesisi olan her bir YEKDEM katılımcısına ait uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

a: Lisanslı üretim tesisi olan YEKDEM katılımcı sayısını,

m: YEKDEM katılımcısı olan görevli tedarik şirketlerinin sayısını,

ifade eder.

(2) Her bir YEKDEM katılımcısına uygulanacak fiyat, YEK Kanunu ve Bakanlıkça YEK Kanununun 6/B maddesi uyarınca çıkarılan yönetmeliğe göre hesaplanır. Bu fiyat nihai YEK listesinde her bir YEKDEM katılımcısı için ayrı ayrı gösterilir.

(3) (Ek: RG-23/8/2019-30867) YEK Kanununun 6/C maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kapasite artışı yapılan tesisler için belirlenecek katsayı aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

(4) (Ek: RG-23/8/2019-30867) Bu formüllerde geçen;

y_i,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait YEK Kanununun 6/C maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılan kapasite artışı nedeniyle hesaplanan katsayıyı,

kg_i,b,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemine ait 8 inci maddenin birinci fıkrasında bahsedilen kurulu güç artışı öncesindeki elektriksel kurulu gücü,

ig_i,b,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemine ait işletmedeki elektriksel kurulu gücü,

ifade eder.

Ödeme yükümlülüğü oranının hesaplanması

MADDE 13 – (1) Bir fatura döneminde, i tedarikçisinin YEKDEM kapsamındaki ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO_i) aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

                                                                                                                          (2)

Bu formülde geçen;

ÖYO_i : Bir fatura döneminde i tedarikçisinin YEKDEM uyarınca ödeme yükümlülüğü oranını (%),

UEÇM_i,b,u : Dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuatın ilgili maddesi uyarınca hesaplanan, i tedarikçisi adına kayıtlı b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemi için, tedarik yükümlülüğü kapsamındaki uzlaştırmaya esas çekiş miktarını (MWh),

UEÇM_b,u : Dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuatın ilgili maddesi uyarınca hesaplanan, b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemi için, tedarik yükümlülüğü kapsamındaki uzlaştırmaya esas çekiş miktarını (MWh),

n: Bir fatura dönemine ilişkin i tedarikçisi adına kayıtlı uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

m: Bir fatura dönemine ilişkin toplam uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

k: Bir fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemi sayısını,

ifade eder.

(2) (Ek: RG-9/10/2018-30560)⁽³⁾Bir üretim tesisinin ve varsa barasına bağlı tüketim tesislerinin gerçekleştirmiş olduğu elektrik enerjisi tüketimine ilişkin olarak, ilgili ölçüm noktalarından yapılan çekişlerin herhangi bir tedarikçinin portföyünde yer almaması halinde, ilgili fatura dönemindeki bu üretim tesisine ait uzlaştırmaya ilişkin aylık toplam üretim miktarı düşüldükten sonraki aylık net çekiş miktarı da birinci fıkrada belirtilen ödeme yükümlülüğü oranı hesabında dikkate alınır.

(3) (Ek: RG-9/10/2018-30560)⁽³⁾ Kanunun geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca otoprodüktör lisansı üretim lisansına dönüştürülen lisans sahibi tüzel kişilerin, söz konusu lisansları kapsamındaki üretim tesislerinin barasına bağlı olmaksızın nakil yoluyla beslenen kendilerine ait tüketim tesislerine sağladıkları elektrik enerjisi de ikinci fıkradaki esaslara göre ödeme yükümlülüğü oranı hesabında dikkate alınır.

Ödeme yükümlülüğü tutarının hesaplanması

MADDE 14 – (1) Her bir tedarikçiden Piyasa İşletmecisi tarafından aylık bazda tahsil edilecek ödeme yükümlülüğü tutarı (ÖYT), YEKDEM kapsamında hesaplanan ödeme yükümlülüğü oranı dikkate alınarak aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

ÖYT_i = YEKTOB x ÖYO_i                                                                                               (3)

Bu formülde geçen;

ÖYT_i : Her bir fatura dönemi için i tedarikçisi tarafından ödenecek tutarı (TL),

YEKTOB: Her bir fatura dönemi için hesaplanan YEK toplam bedelini (TL),

ÖYO_i : Her bir fatura dönemi için i tedarikçisinin ödeme yükümlülüğü oranını (%),

ifade eder.

(2) (Ek: RG-11/5/2017-30063) Tedarik yükümlülüğü kapsamındaki birim uzlaştırmaya esas çekiş miktarı için öngörülen YEKDEM maliyeti, her yıl Aralık ayı sonuna kadar bir sonraki takvim yılının her bir fatura dönemi için Kurul Kararı ile belirlenir ve Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Kurul gerekli görmesi halinde ilan edilen maliyetleri güncelleyebilir.

YEKDEM portföy gelirinin hesaplanması ve paylaştırılması

MADDE 15 – (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾ 

(1) (Değişik: RG-28/10/2016-29871) YEKDEM katılımcıları üretmiş oldukları enerjinin serbest piyasaya arzını gerçekleştirir.

(2) (Değişik: RG-23/8/2019-30867) YEKDEM geliri aşağıda yer alan formüle göre hesaplanır:

(4)

Bu formülde geçen;

YG: Bir fatura dönemi için YEKDEM gelirini (TL),

PTFt,u: t teklif bölgesi ve u uzlaştırma dönemine ait Piyasa Takas Fiyatını (TL/MWh),

UEVMi,b,t,u: Lisanslı üretim tesisleri için, i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

y_i,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait YEK Kanununun 6/C maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılan kurulu güç artışı nedeniyle hesaplanan katsayıyı,

LÜNETm,t,u: m YEKDEM katılımcısı görevli tedarik şirketinin t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemi için YEKDEM kapsamındaki lisanssız üretim tesisleri için LÜY’ün ilgili hükümleri uyarınca Piyasa İşletmecisine bildirilen net üretim değerini (MWh),

KBc: c piyasa katılımcısının Yarışma Yönetmeliği uyarınca ödemekle yükümlü olduğu, dördüncü fıkra uyarınca hesaplanan katılım bedelini (TL),

a: Lisanslı üretim tesisi olan YEKDEM katılımcı sayısını,

d: YEKDEM katılımcısı görevli tedarik şirketi sayısını,

ni: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

l: t teklif bölgesi sayısını,

k: Bir fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemi sayısını,

j: Kurul tarafından lisanslı üretim tesisleri için belirlenen tolerans katsayısını,

p: Kurul tarafından muafiyetli üretim için belirlenen tolerans katsayısını,

g: Yarışma Yönetmeliği uyarınca ödeme yükümlülüğü bulunan katılımcı sayısını,

ifade eder.

(3) Her bir tedarikçiye Piyasa İşletmecisi tarafından ödenecek YEKDEM portföy geliri tutarı (YPGT), YEKDEM kapsamında hesaplanan ödeme yükümlülüğü oranı dikkate alınarak aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

YPGT_i = YPG x ÖYO_i   (5)

Bu formülde geçen;

YPGT_i : Her bir fatura dönemi için i tedarikçisine ödenecek YEKDEM portföy geliri tutarını, (TL),

YPG: Her bir fatura dönemi için hesaplanan YEKDEM portföy gelirini (TL),

ÖYO_i : Her bir fatura dönemi için i tedarikçisinin ödeme yükümlülüğü oranını, (%),

İfade eder.

(4) (Ek: RG-9/10/2018-30560)⁽³⁾ Bir piyasa katılımcısının Yarışma Yönetmeliği uyarınca ödemekle yükümlü olduğu katılım bedeli aşağıda yer alan formüle göre hesaplanır:

(4.1)

Bu formülde geçen;

KB_c: c piyasa katılımcısının Yarışma Yönetmeliği uyarınca ödemekle yükümlü olduğu katılım bedelini (TL),

UEVM_c,b,t,u: Yarışma Yönetmeliği uyarınca ödeme yükümlülüğü bulunan c piyasa katılımcısının, b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

TF_c,b: c piyasa katılımcısının Yarışma Yönetmeliği uyarınca katılım bedeli ödemekle yükümlü olduğu b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi için bağlantı hakkı kazandığı teklif fiyatını,

n_kb: c piyasa katılımcısının Yarışma Yönetmeliği uyarınca katılım bedeli ödemekle yükümlü olduğu uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

l: t teklif bölgesi sayısını,

k: Bir fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemi sayısını,

ifade eder.

YEKDEM portföyü enerji dengesizlik miktarının hesaplanması

MADDE 16 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  

YEKDEM portföyü enerji dengesizlik tutarının hesaplanması ve paylaştırılması

MADDE 17 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

YEK bedellerinin hesaplanması

MADDE 18 – (Değişik: RG-23/8/2019-30867)

(1) YEKDEM katılımcısı olan her bir lisanslı üretim tesisi için lisans sahibine ödenecek ya da lisans sahibi tarafından piyasa işletmecisine ödenecek YEK bedeli (YEKBED) YEKDEM gelirini de içerecek şekilde aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

 (9)

Bu formülde geçen;

YEKBEDi: Bir fatura dönemi için i YEKDEM katılımcısına ödenecek ya da katılımcı tarafından piyasa işletmecisine ödenecek YEK bedelini (TL),

UEVMi,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, u uzlaştırma dönemine ait uzlaştırmaya esas veriş miktarını (MWh),

y_i,b,t,u: i YEKDEM katılımcısının YEKDEM kapsamındaki b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin, t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemine ait YEK Kanununun 6/C maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılan kurulu güç artışı nedeniyle hesaplanan katsayıyı,

YEKFi,b: i YEKDEM katılımcısına b uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi için uygulanacak olan fiyatı (ABD Doları/MWh),

KURu: u uzlaştırma döneminin dahil olduğu günde geçerli TCMB döviz alış kurunu (TL/ABD Doları),

PTFt,u: t teklif bölgesi ve u uzlaştırma dönemine ait Piyasa Takas Fiyatını (TL/MWh),

k: İlgili fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemlerinin sayısını,

l: t teklif bölgesi sayısını,

j: Kurul tarafından lisanslı üretim tesisleri için belirlenen tolerans katsayısını,

n: i YEKDEM katılımcısına ait YEKDEM kapsamındaki uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi sayısını,

ifade eder.

(2) LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi yapan kişiler nam ve hesabına YEKDEM katılımcısı olan her bir görevli tedarik şirketine ödenecek ya da görevli tedarik şirketi tarafından piyasa işletmecisine ödenecek YEK bedeli (YEKBED) aşağıdaki formül uyarınca hesaplanır:

 (10)

Bu formülde geçen;

YEKBED_m: Bir fatura dönemi için m YEKDEM katılımcısı görevli tedarik şirketine ödenecek ya da katılımcı tarafından piyasa işletmecisine ödenecek YEK bedelini (TL),

LÜYTOB_m: Her bir fatura dönemi için m YEKDEM katılımcısı görevli tedarik şirketi tarafından bölgesindeki muafiyetli üretime ilişkin olarak hesaplanan ve bölgesindeki gerçek ve/veya tüzel kişilere ödenecek toplam bedeli (TL),

LÜNET_m,t,u: m YEKDEM katılımcısı görevli tedarik şirketinin t teklif bölgesindeki u uzlaştırma dönemi için YEKDEM kapsamındaki lisanssız üretim tesisleri için LÜY’ün ilgili hükümleri uyarınca Piyasa İşletmecisine bildirilen üretim değeri (MWh),

PTFt,u: t teklif bölgesi ve u uzlaştırma dönemine ait Piyasa Takas Fiyatını (TL/MWh),

k: İlgili fatura dönemine ilişkin uzlaştırma dönemlerinin sayısını,

l: t teklif bölgesi sayısını,

p: Kurul tarafından muafiyetli üretim kapsamında şebekeye verilmiş ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi için belirlenen tolerans katsayısını,

ifade eder.

YEKDEM’e ilişkin aylık süreç

MADDE 19 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

Teminatlar

MADDE 20 –

(1) Piyasa İşletmecisi, tedarikçilerin bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesi uyarınca hesaplanan ödeme yükümlülüğü tutarlarına ilişkin mükellefiyetlerini yerine getirmek amacıyla, gerektiğinde dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine göre tahsil edilen teminatlarını kullanabilir.

 (2) Birinci fıkra uyarınca tedarikçilerin nakit teminatlarının kullanılması veya diğer teminatlarının nakde çevrilerek kullanılması halinde ilgililer, kullanılan teminatlarını ilgili dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerinde öngörülen miktarlara tamamlamak ve/veya güncellemekle yükümlüdür.

İtirazlar, faturalama ve ödemelere ilişkin süreç

MADDE 21 –

(1) Faturalama, ödemeler, ödemelerin yapılmaması, itirazlar ve düzeltmelere ilişkin süreçler için dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

YEKDEM Kapsamında Tarafların Hak ve Yükümlülükleri

Piyasa İşletmecisinin görev ve yükümlülükleri

MADDE 22 –

(1) Piyasa İşletmecisi, bu Yönetmelikte öngörülen iş ve işlemleri tarafsızlık ve titizlik esaslarına göre yapmakla yükümlüdür.

(2) Piyasa İşletmecisi, tedarikçilerin ve YEKDEM katılımcılarının bu Yönetmelik kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini ayrı hesaplarda tutar ve izler.

YEKDEM katılımcılarının yükümlülükleri

MADDE 23 –

(1) (Değişik: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  Her bir YEKDEM katılımcısı lisansı kapsamındaki tesiste gerçekleşen tüm üretimini serbest piyasaya satar ve bu satışa karşılık piyasa işletmecisine referans fiyat olan PTF’nın tolerans katsayısı ile çarpılması ile belirlenen fiyat üzerinden hesaplanan YEKDEM gelirini öder.

(2) YEKDEM katılımcısı lisans sahibi basiretli tacir olan tüzel kişiler ile üretimleri muafiyetli üretim miktarı kapsamındaki lisanssız üreticiler, YEKDEM’e tabi olduğu sürece, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine uymak ve iyi niyet esaslarına göre faaliyet yürütmekle yükümlüdür.

(3) (Değişik: RG-29/4/2016-29698)⁽¹⁾  Sistem güvenliğinin tehlikeye düşmesi durumunda MYTM’nin sistem kararlılığını korumak için verdiği talimatlara uymak ve sistem işletmecisi sıfatı ile TEİAŞ’ın gerekli gördüğü her türlü tedbiri uygulamakla yükümlüdür.

(4) (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

(5) (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

BEŞİNCİ BÖLÜM

YEK Belgesi ve Çeşitli Hükümler

YEK belgesi

MADDE 24 –

(1) YEK belgesi;

a) (Değişik:RG-14/11/2020-31304) Lisansı kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynağından üretilebilir elektrik enerjisinin ulusal ve/veya uluslararası piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi,

b) Lisansı kapsamındaki üretim tesisinde bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektrik enerjisi için YEKDEM kapsamındaki uygulamalardan yararlanılması,

c) (Mülga: RG-14/11/2020-31304)

amaçlarıyla verilir.

 (2) (Değişik: RG-14/11/2020-31304) Üretim lisansı sahibi tüzel kişilere verilen lisans belgesi, lisansı kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynağından üretilebilir elektrik enerjisinin, ulusal ve/veya uluslararası piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve YEKDEM kapsamındaki uygulamalardan yararlanmak amacıyla Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi olarak lisans süresince geçerlidir.

YEK-G belgesi

MADDE 24/A – (Ek: RG-14/11/2020-31304)

(1) Tüketicilere tedarik edilen elektrik enerjisinin yenilenebilir enerji kaynaklarından üretildiğinin takibi, ispat ve ifşa edilmesi ile tüketicilerin yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik enerjisini belgelendirerek tedarik etmesine imkân sağlamak amacıyla Kurumca yetkilendirilen lisans sahibi tüzel kişi tarafından Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi (YEK-G belgesi) ihraç edilir. YEK-G belgesine ilişkin hususlar Elektrik Piyasasında Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi Yönetmeliğinde düzenlenir.

Yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim miktarı

MADDE 25 – (Mülga: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾ 

Hibrit tesisler

MADDE 26 – (Mülga: RG-11/5/2017-30063)

Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasındaki usul

MADDE 27 – (Değişik: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾

(1) Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca Kuruma yapılan başvurularda başvuru sahibinin yanıltıcı bilgi ve/veya belge verdiğinin/düzenlediğinin tespiti halinde üretim lisansı sahibi tüzel kişi bu Yönetmelik kapsamındaki haklardan yararlandırılmaz, ödenmiş tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen faiz oranı ile güncellenerek Piyasa İşletmecisi tarafından katılımcıya fatura edilir ve Kanunun 16 ncı maddesi hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilir. Bu kapsamda tahsil edilen tutar takip eden uzlaştırma dönemi YEKDEM gelirine eklenir.

(2) Gerekli şartları taşımadığı halde YEKDEM’den faydalandığı tespiti edilen katılımcının geçmişe dönük olarak YEKDEM kapsamında bulunduğu her bir uzlaştırma dönemi için kendisine ödeme yapılan birim fiyat ile ilgili uzlaştırma dönemi piyasa takas fiyatı ve sistem marjinal fiyatından küçük olan arasındaki fark ve üretim miktarları kullanılarak hesaplanan bedel 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen faiz oranı ile güncellenerek katılımcıya Piyasa İşletmecisi tarafından fatura edilir ve tahsil edilen bedel takip eden uzlaştırma dönemi YEKDEM gelirine eklenir.

Bildirimler ve tebligat

MADDE 28 –

(1) YEKDEM katılımcıları ve tedarikçiler (Mülga ibare: RG-29/4/2016-29698) ⁽¹⁾  (…) PYS’ye erişim sağlayabilmek için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Bu Yönetmeliğin Üçüncü Bölümünde düzenlenen iş ve işlemlerle ilgili bildirim ve tebligatlar için PYS kullanılır. Ancak PYS’nin işler halde olmaması durumunda bildirim ve tebligatlar sırasıyla faks, e-posta ve telefon aracılığıyla gerçekleştirilir. Faks, e-posta veya telefon aracılığıyla yapılan bildirimler en kısa sürede PYS’ye aktarılır.

(2) Bu Yönetmelikte düzenlendiği halde birinci fıkra kapsamı dışında kalan iş ve işlemlerle ilgili bildirim ve tebligatlar 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılır.

ALTINCI BÖLÜM

Geçici ve Son Hükümler

Atıflar

MADDE 29 –

(1) 21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 30 –

(1) 21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

YEKDEM’e ilişkin geçmiş yıllara yönelik uygulamalar

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) 21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde 2013 yılında YEKDEM’e katılan tüzel kişiler, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, 2013 yılı sonuna kadar YEKDEM’den yararlanmaya devam ederler.

Tolerans katsayısı

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek: RG-29/4/2016-29698)⁽¹⁾

 (1) (Ek ibare: RG-11/5/2017-30063) Lisanslı üretim tesisleri ve muafiyetli üretim için Tolerans katsayısı başlangıç değeri 0,98’dir.

2017 yılı için öngörülen maliyetlerin belirlenmesi

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG-11/5/2017-30063)

(1) 2017 yılı için ilan edilecek olan tedarik yükümlülüğü kapsamındaki birim uzlaştırmaya esas çekiş miktarı için öngörülen YEKDEM maliyeti, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde yılsonuna kadar olan fatura dönemlerini kapsayacak şekilde belirlenir.

Yürürlük

MADDE 31 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 32 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.

 ___________________

⁽¹⁾   Bu değişiklik 1/5/2016 tarihinde yürürlüğe girer.

⁽²⁾   Bu değişiklik 1/6/2017 tarihinde yürürlüğe girer.

⁽³⁾  Bu değişiklik 1/1/2019 tarihinde yürürlüğe girer.

 ⁽⁴⁾ Bu değişiklik 1/7/2020 tarihinde yürürlüğe girer.

⁽⁵⁾ Bu değişiklik 1/8/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
1/10/2013	28782
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1	29/4/2016	29698
2	28/10/2016	29871
3	23/2/2017	29988
4	11/5/2017	30063
5	21/4/2018	30398
6	9/10/2018	30560
7	23/8/2019	30867
8	8/3/2020	31062
9	28/7/2020	31199
10	7/8/2020	31206
11	14/11/2020	31304

Ek-1

(Mülga: RG-21/4/2018-30398)

 Resmi Gazete Tarihi: 29.09.2005 Resmi Gazete Sayısı: 25951 BELEDİYELERİN ARSA, KONUT VE İŞYERİ ÜRETİMİ, TAHSİSİ, KİRALAMASI VE SATIŞINA DAİR GENEL YÖNETMELİKBİRİNCİBÖLÜMAmaç, Kapsam, Dayanak ve TanımlarAmaçMadde 1 —Bu Yönetmeliğin amacı, belediyeler tarafından arsa, konut ve işyerleri üretilmesi, tahsisi, kiralanması ve satışına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. KapsamMadde 2 —Bu Yönetmelik belediyeler tarafından üretilen arsa, konut ve işyerlerinin tahsisi, kiralanması ve satışına ilişkin düzenlemeleri kapsar. DayanakMadde 3 —Bu Yönetmelik, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 69 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır. TanımlarMadde 4 —Bu Yönetmelikte geçen; Dar gelirli: Aylık toplam geliri asgari ücretin, büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde iki katını, diğer belediyelerde bir buçuk katını geçmeyen aileyi, Sosyal konutlar: Brüt kullanım alanı 100 m2’yi geçmeyen ve düşük maliyetli olarak üretilen konutları, Konut: Sosyal konutlar dışında kalan diğer konutları, Tahsis: Belediye tarafından üretilen arsa ve sosyal konutların, bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlara, kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen bedeli karşılığında ihalesiz olarak verilmesini, Kıymet takdir komisyonu: Bu Yönetmeliğe göre üretilecek arsa, konut ve işyerlerinin maliyet bedelini belirlemek üzere, biri inşaat mühendisi olmak üzere 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre belediye bünyesinde oluşturulacak en az üç kişilik komisyonu, ifade eder. İKİNCİBÖLÜMArsa, Konut ve İşyeri ÜretimiArsa, konut ve işyeri üretimiMadde 5 —Düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediyeler tarafından imarlı ve alt yapılı arsalar üretilebilir. Belediyeler tarafından öncelikle dar gelirliler için farklı büyüklüklerde sosyal konutlar üretilir. Sosyal konutlar dışında, belediyelerce konut üretilip satılabilir. Bu satışlardan elde edilecek gelirden sosyal konutların finansmanına katkı sağlanabilir. Arsa temininde, konut ve işyeri yapımında kredi kuruluşları, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla ortak projeler yapılabilir. Ayrıca, ihtiyaç olması halinde değişik büyüklüklerde ve özelliklerde işyerleri üretilebilir. Arsa temini ve imar planıMadde 6 —Arsa, konut ve işyerlerinin üretiminde ihtiyaç duyulacak arsa ve araziler 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre temin edilir. Temin edilen arsa ve arazilerin satış ve tahsisinde önce imar planları tamamlanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜMArsa ve Konut TahsisiArsa ve konut tahsis şartlarıMadde 7 —Konut yapılmak amacıyla arsa tahsis edilecekler ile sosyal konut tahsis edileceklerde aşağıdaki şartlar aranır: a) Dar gelirli olmak, b) Kendisinin, eşinin veya onsekiz yaşından küçük çocuklarının o belediye sınırı içinde konutu veya konut yapmaya müsait arsası bulunmamak, c) En az bir yıldan beri o belediye sınırları içinde ikâmet ediyor olmak, d) Afete maruz kalmış olmak, e) Sanayi bölgelerinden nakledileceklerden olmak, f) 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu uygulamaları kapsamında hak sahibi olup, gecekondu ıslahı ve tasfiyesi sebebiyle açıkta kalacak olmak, Tahsisten yararlanacakların bu maddede aranan şartlardan (a), (b) ve (c) bentlerindeki şartların üçüne birlikte, ya da (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen şartlardan herhangi birine (c) bendinde belirtilen şartla birlikte sahip olmaları gerekir. Tahsis edilecek arsa miktarından fazla müracaat olması halinde uygulanacak puanlama kriterleri belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Aile nüfusu, dul, engelli, evde yatalak hasta bulunması, çocukların gelir getirici bir işte çalışıp çalışmaması, aile bireylerinin sahip olduğu araç ve diğer varlıklar, gazi, şehit eş ve çocukları ile diğer hususlar puanlama kriterleri olarak dikkate alınır. Arsa tahsisiMadde8 —Arsa tahsis bedeli kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenecek değerden aşağı olamaz. Peşinat olarak alınacak tutar arsa bedelinin %20’sinden az olamaz. Peşinat alındıktan sonra kalan borcun aylık taksitler halinde ödenmesi esas olmakla birlikte değişik ödeme planları da uygulanabilir. Ancak toplam ödeme süresi 10 yıldan fazla olamaz. Tapu devri peşinat alındıktan sonra yapılır. Arsa bedelinin peşin ödenmesi halinde %25’e kadar indirim yapılabilir. Kooperatiflere arsa tahsisiMadde 9 —Üyelerinin tamamı 7 nci maddede belirtilen şartları taşıyanlardan oluşan kooperatiflere arsa tahsis edilebilir. Bu kooperatiflerden tahsisten önce, üyelerinin tamamının bu şartları taşıdıklarına dair belgeler istenir. Arsa bedeli tamamen ödeninceye kadar kooperatif üyeliklerinin devri ancak belediye encümeninin izni ile olur. Konut yapılmamasıMadde 10 —Konut yapılmak amacı ile tahsis edilen arsalar bu amaç dışında kullanılamaz ve üzerine konut yapılıp 5 yıl kullanılmadan başkalarına satılamaz ve devredilemez. Konutlar için inşaata başlama ve yapım süreleri belediye meclisi tarafından belirlenir. İnşaata başlama süresi üç yıl, inşaatı tamamlama süresi üç yıl olmak üzere, verilecek süre toplam altı yılı geçemez. Ancak, toplam altı yılı geçmemek kaydıyla konut yapımına başlama ve bitirme süreleri belediye encümen kararı ile uzatılabilir. Verilen süre içinde konut yapımına başlanılmaması veya süresinde konutun bitirilememesi halinde tahsis iptal edilerek arsa geri alınır. Konut tahsisiMadde 11 —Konutların tahsis bedeli, kıymet takdir komisyonunca her türlü giderler dahil edilerek tespit edilecek maliyet bedelinden aşağı olmamak üzere belirlenir. Peşinat olarak alınacak tutar, konut bedelinin %10’undan az olmamak üzere, konut büyüklüklerine göre belirlenebilir. Ancak toplam ödeme süresi 20 yılı geçemez. Konut tahsis edilen kişi konutu 5 yıl süreyle başkasına satamaz ve devredemez. Bu husus tapu siciline şerh edilir. Ödemenin geciktirilmesi ve tahsisin iptaliMadde 12 —Arsa ve sosyal konut bedeline ilişkin taksit ödemelerinin eksik yapılması veya hiç yapılmaması durumunda 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereğince belirlenen oranı geçmemek üzere gecikme faizi alınır. Taksit ödemesinin toplam 3 ay süre ile yapılmaması durumunda, borcun gecikme faizleriyle birlikte 30 gün içinde ödenmesi, ödenmemesi halinde tahsisin iptal edileceği ilgiliye yazılı olarak bildirilir. Bildirime rağmen borcun ödenmemesi halinde tahsis iptal edilir. KiralamaMadde 13 —Sosyal konutlar, 7 nci maddede belirtilen kişilere belediye encümeni tarafından belirlenen bedel üzerinden kiralık olarak tahsis edilebilir. Kira artışları mahallin şartlarına göre belediye meclisince belirlenir. Kira süresi, zorunlu hallerde belediye meclisince belirlenecek kira artışları uygulanmak şartıyla belediye encümen kararı ile uzatılabilir. Kira süresi dolduğu halde konutu boşaltmayanlar ile kira sözleşmesine aykırı davrananlar 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümlerine göre tahliye edilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜMArsa, Konut ve İşyerlerinin SatışıArsa satışıMadde 14 —Düzenli kentleşmeyi sağlamak üzere belediye tarafından üretilen arsaların 7 nci madde kapsamı dışında kalanlara satışı 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Konut ve işyeri satışıMadde 15 —Sosyal konutlar dışındaki konutlar ile işyerlerinin satışı aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır: a) Bedelin tespiti: Satış bedeli, arsa payları dahil olmak üzere kıymet takdir komisyonunca belirlenecek maliyet bedeline en az %5 ilave yapılmak suretiyle belediye encümeni tarafından tespit edilir. b)İlan: Konut ve işyerlerinin satış şartları, yerleri, büyüklükleri, sayıları, özellikleri, fiyatları, müracaat şekli, son müracaat tarihi ile diğer hususların ilanı 22 nci madde hükümlerine göre yapılır. c) Teminat: Konut ve işyeri satışlarında teminat alınıp alınmayacağı, alınacaksa miktar veya oranı ilanda belirtilir. d) Satış: Konut ve işyerleri açık artırma usulüyle satılır. Konut ve işyerleri, encümen tarafından önceden belirlenen fiyat üzerinden satışa sunulur ve ihale en yüksek teklifi veren istekli üzerinde bırakılır. Satışa sunulan konut ve işyerine alıcı çıkmaması halinde, yeniden ihaleye çıkarılmaksızın belirlenmiş olan fiyat üzerinden satış yapmaya belediye encümeni yetkilidir. Satışa sunulup da satılmayan konut ve işyerlerinin fiyatları, her yıl günün şartlarına göre yeniden belirlenir. e)İndirim: Satışa çıkarıldığı halde alıcısı çıkmayan konutlara en az 30 kişiden oluşan grupların talip olması halinde indirim yapılabilir. Belli faaliyetler için tahsis edilecek işyerlerinde söz konusu meslek mensuplarına öncelik tanınabileceği gibi satış bedeli üzerinden indirim de uygulanabilir. İndirim oranı %25’i geçemeyeceği gibi satış bedeli hiçbir şekilde konut ve işyerleri maliyetinin altında belirlenemez. Bu bent uyarınca kendisine konut satışı yapılan kişi konutu 5 yıl süreyle başkasına satamaz ve devredemez. Bu husus tapu siciline şerh edilir. f) (Değişik:RG-3/10/2013-28784)Ödeme planı: Konut ve işyeri satışlarında alınacak peşinat tutarı, satış bedelinin %50’sinden az olmamak üzere belirlenir. Kalan miktar en çok 2 yıl içerisinde ve belirlenecek plana göre ödenir. Belediye meclis kararı ile tamirat ve imalat niteliğindeki mesleklerin icrası amacıyla, küçük sanayi siteleri için, belediyelerce yapılan işyerleri, satış bedelinin en az %20’sine kadarı peşin, kalan miktarı ise 10 yıl içerisinde ödenmesi şartıyla satılabilir. Bu bent kapsamında yapılan taksitli satışlar için belediye meclisince belirlenecek vade farkı uygulanır. Borcun zamanında ödenmemesi halinde sözleşme hükümlerine göre hareket edilir. Konut ve işyerlerinin satışında banka kredisi ve diğer finansman araçlarından yararlanılabilir. BEŞİNCİBÖLÜMÇeşitli ve Son HükümlerBelediye meclisinin yetkisiMadde 16 —Belediye meclisi, dar gelirli tanımına ilişkin miktarı %25’e kadar artırmaya veya düşürmeye; tahsis ve satışlarda alınacak peşinat miktarlarını ve peşin ödemelere uygulanacak indirim oranını, tahsis ve satışlarda uygulanacak taksit süreleri ile vade farkını, yıllık kira artış oranını, satışlarda uygulanacak grup veya meslek indirim oranını belirlemeye; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereğince belirlenen oranı geçmemek üzere gecikme faizini tespit etmeye yetkilidir. Tahsis ve satış yetkisiMadde 17 —Arsa, konut ve işyeri tahsisi, kiralama ve satışları belediye encümeni kararı ile yapılır. Belediye encümeni kişilerin dar gelirli kapsamına girip girmediğini belirlemeye, tahsis, kiralama ve satışın yapılıp yapılmamasına, satışlarda teklif edilen fiyatın yeterli olup olmadığına ve ihaleyi sonuçlandırıp sonuçlandırmamaya yetkilidir. Aile nüfusu, dul, engelli, evde yatalak hasta bulunması, çocukların gelir getirici bir işte çalışıp çalışmaması, aile bireylerinin sahip olduğu araç ve diğer varlıklar, gazi, şehit eş ve çocukları ile benzer özel durumları olanlara belediye encümeni tarafından kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen miktar üzerinden başkaca şart aranmaksızın arsa ve konut tahsis edilebilir. KısıtlamaMadde 18 —Bir kişiye birden fazla arsa ve konut tahsis edilemez, kiraya verilemez. Tahsis şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanların tahsisi iptal edilir. Bu şekilde tahsisi iptal edilenler ile taksitli ödeme şartlarına uymadıkları için tahsisi iptal edilenlere bir daha tahsis yapılmaz. Yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle arsa ve konut tahsisinden yararlandığı tespit edilenler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Taksitle arsa, konut ve işyeri tahsis edilmesi veya satılması halinde, tapu üzerine ipotek konulur ve borcun tamamı ödenmeden ipotek kaldırılmaz. Sözleşme düzenlenmesiMadde 19 —Arsa, konut ve işyeri tahsis ve satışları ile konut kiralanmasında ilgili kişiler veya kooperatif arasında, tahsis veya satış şartları, arsa, konut ve işyerlerinin kullanım şartları, tahsis ve satışın taksitle yapılması halinde taksitlerin ödeme süresi ve vade farkı, zamanında ödenmeyen taksitlere uygulanacak gecikme faizi ile tahsis veya satışın iptal edilmesi ve diğer hükümler bir sözleşme ile düzenlenir. Geri ödemeMadde 20 —Tahsis ve satışın iptali durumunda, o güne kadar tahsil edilen arsa bedeli ile başlanıp da bitirilmeyen konut ve işyerlerinin kıymet takdir komisyonunca belirlenen değeri üç yıl içinde ilgililere ödenir. Ancak bu şekilde geri ödemelerde faiz, zam ve benzeri ilave yapılmaz. Yeniden değerlemeMadde 21 —Arsa ve konutların tahsis, kiralama ve satışlarında peşinat alındıktan sonra kalan borç miktarı her yıl bir önceki yılın tüketici fiyat endeksi ile çarpılarak yeniden değerlemeye tabi tutulur. İlanMadde 22 —Uygulamada açıklık ve rekabetin sağlanması için, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olmayan tahsis, kiralama ve satışlarda arsa, konut ve işyerlerinin yeri, büyüklüğü, tahsis ve satış şartları, müracaat yeri ve süresi, bedeli, ödeme planı, vade farkı ve gecikme faizi, kullanım koşulları, tahsisin iptal şartları ve diğer hususlar son müracaat gününden en az on beşgün önceden belediyenin internet sitesinde, ilan panolarında ve uygun görülecek diğer vasıtalarla ilân edilir. Büyükşehirlerde uygulamaMadde 23 —Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde arsa, konut ve işyeri üretilmesi, tahsisi, kiralanması ve satışına ilişkin görev ve yetkiler 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmünce büyükşehir belediyeleri tarafından yerine getirilir. YönetmelikMadde 24 —Belediyeler, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelikler ile bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla arsa, konut ve işyeri üretimi, tahsisi, satışı ve kiralanmasına ilişkin diğer hususları belediye meclisi kararı ile çıkaracakları yönetmelikle düzenlerler. YürürlükMadde 25 —Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. YürütmeMadde 26 —(Değişik:RG-3/10/2013-28784) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı ile Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür.