KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TARIMA DAYALI EKONOMİK YATIRIMLARIN DESTEKLENMESİ 2022-2023 BAŞVURU DÖNEMİ

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TARIMA DAYALI EKONOMİK YATIRIMLARIN DESTEKLENMESİ

2022-2023 BAŞVURU DÖNEMİ

Ekonomik yatırım konularında yatırım tutarı ve destekleme oranı

MADDE 13 –

(1) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) Ekonomik yatırım konularında hibeye esas proje tutarı; başvuruda bulunanların gerçek kişiler, tarımsal amaçlı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) birim kooperatifler, birlikler ve bunların üst birlikleri veya tüzel kişiler olması halinde, 8 inci maddede belirtilen yatırım konularında; yatırım niteliği yeni tesis olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 7.000.000 Türk Lirası, yatırım niteliği tamamlama olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 5.000.000 Türk Lirası, yatırım niteliği kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 4.000.000 Türk Lirası üst limitini geçemez.

(2) Hibeye esas proje tutarı alt limiti (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 1.000.001 Türk Lirasıdır. Bu limitin altındaki başvurular kabul edilmez.

(3) Başvuruların kabul edilmesi halinde; hibeye esas proje tutarının %50’sine hibe yoluyla destek verilir. Başvuru sahipleri hibeye esas mal alım tutarının %50’si oranındaki katkı payını, ayni katkıyı ve toplam mal alım tutarına ait Katma Değer Vergisi (KDV)’nin tamamını kendi öz kaynaklarından temin etmekle yükümlüdür.

(4) Hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas mal alım tutarı üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı fiili gerçekleşmeler sonucunda ortaya çıkar.

(5) Mal alım tutarının hibe desteği kısmı kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için yatırımcılar tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanında hiçbir şekilde kamu kaynakları kullanılamaz.

(6) Program kapsamında küçük ve orta ölçekli ekonomik faaliyetlere yönelik yatırım tesislerinin desteklenmesi amaçlandığından, başvuruda belirtilen proje toplam tutarı ile yatırım konusunun tam olarak gerçekleşmesi sağlanır.

(7) Proje bütçesi KDV hariç hazırlanır.

(8) Proje toplam tutarının; bu maddede belirlenen hibeye esas proje tutarını aşması durumunda, artan kısma ait işlerin proje sahiplerince ayni katkı olarak finanse edilmesi ve yatırım süresi içerisinde tamamlanması gerekir. Bu durumun hibe başvurusu ile beraber taahhüt edilmesi şarttır.

BAŞVURU ZAMANI

a)         Başvurular 09/12/2022 tarihinde başlayıp 10/02/2023 tarihi saat 23:59’da sona erecektir.

YATIRIM KONULARI

Tarımsal Ürünlerin İşlenmesi, Kurutulması, Dondurulması, Paketlenmesi ve Depolanması

a) Tıbbi ve aromatik bitkilerin işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanması

1. Başvurular için konu kodu TÜİ-A olmalıdır.

2. Tıbbi ve aromatik bitkilerin işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3. Tıbbi ve aromatik özelliği olan bitkilerin işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanması konularının tamamını içeren tesisin inşası ile makine ve ekipman alımı bir bütün olarak hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

4. Destek kapsamında olan tıbbi aromatik bitkiler: Adaçayı, alıç, aloe vera, altın otu, anason, aronya, aslanpençesi, aspir, biberiye, civanperçemi, çakşır, çemen, çobançantası, çörekotu, çöven, dağ çayı, defne, dereotu, devedikeni, domuz turpu, ebegümeci, ekinezya, eşek hıyarı, fesleğen, geven, goji berry, göl soğanı, gümüş düğme, hardal, haşhaş, hatmi, hint yağı, hodan, hünnap, ıhlamur, ısırgan otu, kapari/kebere, karaasma, karabuğday, karahindiba, kekik, kırmızı biber, kısa mahmut, kimyon, kişniş, kuşburnu, kuzukulağı, lavanta, maydanoz, mayıs papatyası, melek otu, Meryem ana, mersin, meyankökü, nane, nezle otu, oğul otu, öksürük otu, pelin, pire otu, rezene, safran, salep, sarı kantaron, sarımsak, sumak, şerbetçiotu, şeker otu, şevketi bostan, üzerlik otu, vanilya, yaban mersini, yağ gülü, yüksükotu, zencefil ve zerdeçaldır.

a. Bitkisel ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması

1.         Başvurular için konu kodu TÜİ-B olmalıdır.

2.         Bitkisel ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         Meyve ve/veya sebze kurutma tesisi projelerinin iklimlendirme unsurlarını içermesi şarttır.

4.         Kabuk kırılma işlemine tabi tutulmuş sert kabuklu meyveler hariç ekonomik yatırım konularında, başka bir yatırım tesisinde ilk işlemesi yapılan mamul ürünün ikincil işlemesine ve paketlenmesine yönelik yatırımlar ile yurtdışında üretimi yapılan ürünlerin işlenmesine ve paketlenmesine yönelik yatırımlar hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

5.         Zeytinyağı konusunda;

a)         Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda yapılması planlanan tesisin, iki fazlı sistem üretim prosesini içermesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Zeytinyağı Tesislerinde Oluşan Atık Suların Yönetiminde Uyulması Gereken Teknik Hususlar konulu 2015/10 sayılı genelgesindeki hususlara uygun olması ön koşuldur.

b)         İki fazlı tesisler için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular ya da üç fazlı tesislerin iki fazlı sisteme dönüştürülmesine yönelik kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular kabul edilecektir.

6.         Un ve yem konularında; kapasite artırımı için depolama tesisi [çelik silo (konik/düz)] yapımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje başvurusu yapılabilir.

7.         Kütlü pamuk konusunda; sadece kütlü pamuğu lif ve çiğit olarak ayırarak çırçırlama işini yapan makinelerle çırçır randımanının yükseltilmesi amacına yönelik teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje sunulabilecektir.

8.         Çayın işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak sadece 2/4/2012 tarihli ve 2012/3067 sayılı Çay Tarım Alanlarının Belirlenmesi ve Bu Alanlarda Çay Tarımı Yapan Üreticilere Ruhsatname Verilmesine Dair Karar’da yer alan illerdeki başvurular kabul edilir.

9.         Fındığın işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak sadece 13/10/2009 tarihli ve 2009/15531 sayılı Fındık Alanlarının Tespitine Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar kapsamında yer alan illerdeki başvurular kabul edilir.

b.         Hayvansal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması

1.         Konu kodu TÜİ-C olmalıdır.

2.         Hayvansal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         Hibeden faydalanan yatırımcılar nihai ödeme için talepte bulunduklarında; proje sonucu yapılan tesis, yürürlükte olan mevzuat ve/veya sözleşme sonrası yayımlanmış mevzuatla [5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu (Süt toplama merkezleri hariç), 25902 sayılı ve 10/8/2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, 27/12/2011 ve 28155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği] uyumlu olmalıdır.

4.         Yatırımcılar mevcut işletmeleri için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunmuşlarsa yukarıda belirtilen mevzuata uygun olarak hazırlanmış mevcut belgelerini veri giriş sistemine yüklemeleri gerekmektedir.

5.         Bu konu başlığı altında ayrıca aşağıdaki konular da yer alır:

c.1.      Kırmızı et ve kanatlı eti parçalama ile mamul madde üretimine yönelik yatırımlar

1.         Sunulacak proje; sadece kırmızı etin, sadece kanatlı etinin veya kanatlı ve kırmızı etin birlikte işlendiği, parçalandığı, paketlendiği ve depolandığı tesisi içerebilir.

2.         Sunulan projede parçalama tesisi; kırmızı et için en az 0,5 ton/gün en fazla 10 ton/gün; kanatlı eti için en az 0,5 ton/gün en fazla 5 ton/gün kurulu et işleme kapasitesine sahip olmalıdır veya başvuru sahibi, sunduğu proje kapsamında belirtilen bu kapasite limitlerine nihai rapor aşamasında ulaşacağını taahhüt etmelidir.

3.         Sunulan projede et işleme konusunda; ısıl işlem, fermentasyon, tütsüleme, tuzlama, kürleme, emülsifiye etme, olgunlaştırma, marinasyon, kurutma, ekstrakte etme, ekstrüzyon veya bunların kombinasyonlarının ilk ürüne uygulanması gerekmektedir.

c.2.      Su ürünlerinin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar

1.         Yeni veya mevcut bir işletmede balık ve su ürünleri işleyen tesisin kurulması için inşaat işleri ile su ürünlerinin taze, soğuk/donmuş muhafazası ve/veya şoklanması için, kesme, iç organ alma, pul kazıma, yıkama, sınıflandırma, kalibrasyon/boylama, temizleme/ayıklama sistemleri için, işleme amacına (konserveleme, tütsüleme/fümeleme, salamura etme, filetolama) yönelik sistemler ile tartma, ambalajlama, paketleme, vakum paketleme ve etiketleme sistemleri için gerekli makine ve ekipman alımı hibe desteği kapsamındadır.

2.         Su ürünlerinin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak en az 100 ton/yıl ve en fazla 2.000 ton/yıl üretim kapasitesine sahip tesisler hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         Gıda amaçlı kullanılmayan su ürünleri ile ilgili yatırım başvuruları kabul edilmez.

4.         Hamsi, alabalık, levrek ve çipura için; balık unu ve yağı üretimi, dondurma, tütsüleme ve tuzlama, taze muhafaza ve soğutma işlemleri, marinat yapacak tesisler ile surimi, deniz salyangozu, midye ve kurbağa bacağı gibi ürünleri işleyen tesisler için başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

c.3.      Büyükbaş ve küçükbaş hayvanların derileri ile küçükbaş hayvanların yapağılarının işlenmesine yönelik yatırımlar

1.         Büyükbaş ve/veya küçükbaş hayvanların derileri ile yapağılarının işlenmesine yönelik proje başvuruları yatırım yerinin organize sanayi bölgesi olması şartıyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

2.         Deri işleme için yapılacak proje başvuruları, yüzülmüş ve koruma işlemleri dışında işlem görmemiş (pikle deri ve kromlu deri ürünler hariç) derilerin, tuzlu yaş veya kuru (hava kurusu, tuzlu kuru, don kurusu) ham olarak işlendiği yatırım tesislerini kapsamaktadır.

c.4.      Süt ve süt ürünlerine yönelik yatırımlar

c.4.1.   Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar

1.         İşletmeler yatırımın sonunda en az 10 ton/gün kurulu işleme kapasitesine sahip olmalıdır.

2.         Mevcut işletmede üretim sırasında oluşan peynir altı suyunun süt ürünü olarak değerlendirilerek ekonomik değerinin artırılması için yapılacak proje başvuruları da kabul edilecektir.

c.4.2.   Süt Toplama Merkezleri

1.         Yeni tesis ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

2.         Hem mevcut bir süt işleme tesisi olan yatırımcılar hem de mevcut işletmesi olmadığı halde sadece süt toplama merkezleri kuracak olan yatırımcılar proje başvurusunda bulunabilirler.

3.         Başvuru sahiplerinin mevcut süt işleme tesisi için kuracakları süt toplama merkezinin/merkezlerinin toplam kapasitesi mevcut işletmenin kapasite/ekspertiz raporunda belirtilen günlük süt işleme kapasitesinden fazla olamaz.

4.         Süt toplama merkezlerinde çiğ sütün toplanması, süzülmesi, soğutulması ve uygun şartlar altında depolanması ön koşuldur.

5.         Çiğ süt toplamada kullanılan tankların en az 1000 L/gün kapasitede olması, yeni olması, otomatik temizleme sistemine sahip olması, sıcak su kaynağının sağlanması, süt kamyonuna süt transferini sağlamak için entegre olmuş süt pompasına sahip olması ve tankların yüzeylerinin, “Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği” ve “Gıda Hijyeni Yönetmeliği” hükümlerine uygun, bakımlı, kolay temizlenebilir, gerektiğinde dezenfekte edilebilir olması gerekir.

6.         Sütün taşınması için kullanılan araçlara soğutma sistemi kurularak frigorifik araca dönüştürülmesi destek kapsamındadır.

7.         Çiğ süt toplamada kullanılan tesisin yeri/yerleri ile tankın konacağı parselin/parsellerin mülkiyeti proje sahibine ait olmalı veya başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en az 5 (beş) yıllık noter onaylı kira sözleşmesi bulunmalı ve başvuru sahipleri bu belgeleri başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklemelidirler. Elektrik ve su tesisatları abonelikleri başvuru sahibi adına olmalıdır.

8.         Birim kooperatifler, birlikler ve bunların üst birliklerince yapılacak başvurularda parsel ve abonelikler ortaklarının/üyelerinin adına kayıtlı olabilir. Bu takdirde ortakların ve/veya üyelerin tesisin kendi adlarına kayıtlı parselde kurulmasına, başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en az 5 (beş) yıl süresince faaliyet göstermesine ve aboneliklerle ilgi tüm harcamaların kendilerince karşılanacağına dair rızalarının olduğu noter onaylı muvafakatname hibe sözleşmesi aşamasında il müdürlüğüne sunulmalıdır.

9.         Mevcut faal işletmeler için yapılacak başvurularda, projelendirilecek süt toplama tesisi/tesisleri, işletmenin bulunduğu il sınırları içinde olmalıdır. Tüzel kişi başvurularında, tüzel kişiliğin ana sözleşmesi ve/veya tüzüklerinde bu faaliyet alanı belirtilmiş olmalıdır.

c.5.      Arı ürünlerinin işlenmesine yönelik yatırımlar

1.         Arı ürünlerinin (bal, polen, arı sütü, propolis vb.) işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

2.         Arı ürünlerinin işlenmesi ve paketlenmesi için, mevcut ve faal olan işletmeler, başvuru sırasında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında istenen belgelere sahip olmalıdır. Yeni işletmeler ise bu belgeleri nihai ödeme talebi sırasında sunmalıdır.

ç. Tarımsal ürünlerin depolanması

1.         Tarımsal ürünlerin depolanmasına yönelik başvurularda çelik silo ve soğuk hava deposu yapımına yönelik yeni tesis ile yenilenebilir enerji ve/veya soğuk hava deposu ekipmanıyla sınırlı olmak kaydıyla teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

2.         Niteliği yeni tesis olan başvurularda konu kodu TÜİ-Ç olmalıdır.

3.         Doğal yapılar için depolama başvurusu kabul edilmez. 

       ç.1. Çelik silo

1.         Mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yapılacak çelik silo başvurularında;

a)         Yatırımın niteliği kapasite artırımı ya da teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon; konu kodu ise TÜİ-B olmalıdır.

b)         Mevcut tesise ait yapı kullanım izin belgesinin de başvuru ekinde sunulması gerekmektedir. Bu çelik silo inşaatı yapı ruhsatına tabi ise yapı ruhsatı başvuru aşamasında sunulmalıdır.

ç.2. Soğuk hava deposu

1.         Tarımsal amaçlı birim kooperatifler, birlikler ve bunların üst birlikleri tarafından yapılan başvurular hariç, soğuk hava depolarında depolama alanı en az 750 m2 veya depolama hacmi en az 4500 m3 ve en fazla 10.000 m3 olmalıdır.

2.         Soğuk hava deposu, mevcut bir tesisin bir ünitesi olarak yapılıyor ise; yenilenebilir enerji ve/veya soğuk hava deposu ekipmanıyla sınırlı olmak kaydı ile yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon; konu kodu ise bitkisel ürün işleyen tesisler için TÜİ-B, hayvansal ürün işleyen tesisler için TÜİ-C olmalıdır.

4.2.2.   Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlar

a.         Modern seralar

1.         İklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemli modern yeni seralar; iklime bağlı çevre koşulları denetlenerek içerisinde kültür bitkileri ile bunların tohum, fide ve fidanlarının ekonomik olarak üretilmesi, yetiştirilmesi, sergilenmesi ve korunmasını olanaklı kılan, uygun bir bitki gelişimi için ideal koşulları sağlamayı ve yıl boyunca üretim yapmayı amaçlayan, üzeri ışık geçirebilen bir malzeme ile kaplı, içinde hareket edilebilen, iklimlendirme (ısıtma- soğutma-sisleme vb.) ve sulama sistemine sahip modern örtü altı ünitelerini içeren tarımsal yapılardır.

2.         Bu kapsamda, iklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemini de içeren yeni tesis niteliğinde modern seraların yapımı ya da teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde iklimlendirme, sulama ve/veya gübreleme sistemi ile yenilenebilir enerji kullanımına yönelik başvuru yapılabilir.

3.         Modern sera konusunda yapılacak başvurular en az 3 (üç) dekar olacak şekilde projelendirilmelidir.

4.         Sera başvurularında; kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması ve kapasite artırımı niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

5.         Mevcut seraların sadece enerji ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynağından karşılanmasına yönelik başvuruda bulunulması halinde hibe başvuru formunda yatırımın niteliği teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon, konu kodu ise YEÜ olmalıdır. Yenilenebilir enerji ile birlikte sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme sistemlerinin veya bu sistemlerden eksik olanın da bütçelendirilmesi halinde konu kodu TÜY-A olmalıdır.

6.         Yenilenebilir enerji kullanılan seralar;

a)         Yeni sera projesi başvurularında, yenilenebilir enerji kaynağı da (jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr) uygun harcama kapsamında değerlendirilir.

            Yenilenebilir enerji kaynağı olarak güneş enerjisi kullanılan sera projelerinde; güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisinin başvuruya esas projede bulunması zorunludur.

b)         Tesis/proje, elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre projelendirilmelidir.

ç) Yenilenebilir enerji üretim tesisi konulu başvurularda, teknik gerekçelerinin açıklanması ve ilgili mevzuata aykırı olmaması durumunda güneş enerjisi panelleri komşu parselde yer alabilir. Bu durumda enerji nakil hattı yatırımcı tarafından ayni katkı olarak karşılanmalıdır.

c)         Sera yatırımlarında, yenilenebilir enerji olarak güneş ve rüzgâr enerjisi kullanılacak tesisin kurulu gücü üzerinden hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi gerekmektedir. %110 oranının üzerinde kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanmalıdır.

d)         Başvuru sahipleri için lisanssız elektrik üretimi yatırımlarında yapılması gereken ilk iş; bağlantı anlaşmasına çağrı mektubunun alınmasıdır. Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, hibe sözleşmesi aşamasında; bağlantı ve sistem kullanım anlaşması nihai raporda sunulmalıdır (Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu; ilgili dağıtım şirketinin teknik değerlendirme sonucu projeye olumlu görüş vermesidir. Bu mektupta bağlantı noktası, hat mesafesi ve hattın türü gibi maliyet ve bütçe belirleyecek bilgiler yer almaktadır.)

e)         Yenilenebilir enerji kaynaklı sera başvurularında yenilenebilir enerji kaynağı jeotermal veya biyogaz ise bu kaynakların seranın sadece ısı ihtiyacını karşılaması yeterlidir.

7.         Modern sera başvurularında yeni tesisler için hibe kapsamında kabul edilecek dekar başı maliyet;

         Topraklı seralarda en fazla 345.000 TL/daa

         Topraksız seralarda en fazla 405.000 TL/daa

         Topraksız, sislemeli, cam seralarda en fazla 465.000 TL/daa

         Topraksız, sislemeli ve su kültürü (Hidroponik) kullanan seralarda örtü malzemesine bakılmaksızın en fazla 525.000 TL/daa olmalıdır.

8.         Dekar başı maliyet; sadece YEÜ ya da sadece sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme konularında teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon yapılması durumunda dekar başı maliyetlerin %45’ini; hem YEÜ hem de sulama, gübreleme, havalandırma, iklimlendirme konularında %60’ını; serada eksik olan sulama, gübreleme ve havalandırma ekipmanlarından her biri için %15’ini aşamaz.

9.         Modern seralarda yeni tesis kapsamında yapılacak yatırımlarda yenilenebilir enerji üretim ünitesinin projelendirilmesi zorunlu değildir. Ancak yenilenebilir enerji üretimi de projelendirilmiş ise hibeye esas proje tutarı başvuru yılı için belirlenen üst limit içinde kalmak kaydı ile yenilenebilir enerji ünitesinin maliyeti, dekar başına maliyetlerin en fazla %45’ine kadar bütçelendirilebilir.

10.       10/7/2019 tarihli ve 30827 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4/7/2019 tarihli ve 7181 sayılı Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10 uncu maddesi ile 3194 sayılı Kanunun 27 nci maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Belediye ve mücavir alanlar içinde veya dışındaki iskân dışı alanlarda yapılacak tarımsal amaçlı seralar, entegre tesis niteliğinde olmamak ve ilgili il tarım ve orman müdürlüğünden uygun görüş alınmak koşuluyla yapı ruhsatı aranmadan yapılabilir. Ancak etüt ve projelerinin ruhsat vermeye yetkili idarece incelenmesi, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur. Etüt ve projelerinin ve inşasının sorumluluğu, müellifi ve fennî mesulü olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar ilgili idarece ulusal adres bilgi sistemine ve kadastro paftasına işlenir. Bu alanlarda yapılacak seralar için, yola cephesi olan komşu parsellerden süresiz geçiş hakkı alınmış ve bu konuda tapu kayıtlarına şerh konulmuş olmak kaydıyla 8 inci maddede belirtilen yola cephe sağlama koşulu aranmaz.”

Bu madde kapsamındaki tarımsal amaçlı seralarda ruhsat şartı aranmayacaktır.

11.       Mevcut faal bir serada gerçekleştirilecek projelerde seranın örtü altı kayıt sistemine kayıtlı olduğuna dair belgenin başvuru aşamasında veri giriş sitemine yüklenmesi gerekmektedir. Niteliği yeni tesis olan başvurularda ise seranın nihai rapor aşamasında örtü altı kayıt sistemine kayıtlı olması gerekmektedir.

12.       Yatırımın niteliğine bakılmaksızın nihai rapor aşamasında seranın yürürlükte olan ulusal mevzuat hükümlerine uygun olması gerekmektedir.

b.         Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği

1.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-B olur.

2.         Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         İşletmede sızdırmaz bir depoya yer verilmelidir. Depo hacmi hesaplanırken 11/2/2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No: 2016/46) ekinde yer alan veriler dikkate alınacaktır.

4.         İşletmede üretilen gübrenin tamamı Bakanlık onaylı biyogaz-kompost ya da gübre işleme teknolojisine sahip herhangi bir biyogaz tesisine verilebilir. Ancak işletmenin söz konusu tesisle imzaladığı sözleşmeyi il müdürlüğüne sunması gerekmektedir. Bu durumda, işletme kapasitesine uygun olarak en az 1 (bir) aylık gübreyi depolayacak kapasitede depo yapılması zorunludur.

5.         Gübre çukuru hesabında işletmenin mimari projede belirtilen kurulu kapasitede barındıracağı toplam hayvan sayısı esas alınır. Gübre çukuru hacmi; işletmedeki ön gübre çukuru, sıvı gübre çukuru (varsa) ve katı gübre çukur hacimlerinin toplamını ifade eder.

6.         Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir.

b.1.      Etçi ve Sütçü Damızlık Hayvan (Sığır/Manda) Yetiştiriciliği ve Besi Amaçlı Tesis Kurulması

1.         Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %50’sinden az olamaz. Var olan hayvan sayısı bilgisi ve taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir.

2.         İzleme süresi sonunda başvuru aşamasında taahhüt edilen proje kapasitesine ulaşılması gerekmektedir. İl proje yürütme birimi tarafından yapılacak son kontrolde taahhüt edilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır.

3.         Tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar kapsamında sunulan projelerde ek olarak kesimhane bulunamaz, bu şekilde projelendirilmiş yatırım başvuruları reddedilir.

Etçi ve sütçü damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği konusunda yapılacak sabit yatırım başvuru kriterleri

1.         Projede yer alan tesis, süt veya et sığırı yetiştiriciliği ile damızlık manda yetiştiriciliği (süt mandası) için en az 51 baş kapasiteli olmalıdır.

2.         Mevcut ahırda sadece sabit süt sağım ünitesi ve diğer ekipmanlar için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde hibe başvurusu yapılabilir.

3.         Damızlık büyükbaş hayvanlardan süt üretimi için yapılan sabit yatırım proje başvurularında sürü projeksiyonunun yer alması zorunludur. Sürü projeksiyonu, sunulan proje için taahhüt sayılır.

Etçi ve sütçü damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu alanlar

1.         Anaç/Sağmal Hayvan Bölmesi: Yem yolu, yemlik ve hayvan servis yolları hariç duraklı veya duraksız sistemde, beher hayvan başına net 7-10 m² aralığında yaşam alanı planlanmalıdır. Proje içeriğinde yer verilmek koşuluyla, beher hayvan başına en fazla 10 m² gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.

2.         Sağımhane: Sütçü damızlık işletmelerde 25-50 sağmal hayvan için 2×3 ile 2×5 arası; 51- 75 sağmal hayvan için 2×4 ile 2×6 arası; 76-120 sağmal hayvan için 2×5 ile 2×8 arası süt sağım üniteli sağımhane planlanmalıdır. Kapasiteye uygun olarak süt soğutma ve depolama alanı da planlanmalıdır.

3.         Doğumhane: Büyükbaş (Etçi ve sütçü damızlık) hayvan işletmelerinde her 25 sağmal hayvan başına 16-20 m² aralığında alan düşecek şekilde doğum bölmesi planlanmalıdır.

4.         Revir: Büyükbaş (Etçi ve sütçü damızlık) hayvan işletmelerinde her 50 hayvan başına 16-20 m² aralığında alan olacak şekilde revir planlanmalıdır.

5.         Buzağı bölmesi veya kulübeleri için sağmal inek sayısının en fazla %20 oranı gözetilerek buzağı başına 2-3 m² aralığında alan planlanmalıdır.

6.         Genç hayvan bölmeleri toplam alanı anaç hayvanlar için ayrılan alanın en az %60’ı kadar olmalıdır. Aynı oranda gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.

7.         Kapalı ahırlarda pencere alanları ve havalandırma bacaları: Kapalı ahırlarda taban alanının en az %5’i oranında pencere planlanmalıdır. İşletme çatısında ahır taban alanının en az %1’i oranında havalandırma bacaları/boşlukları planlanmalıdır.

8.         İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru bulunmalıdır.

9.         Kapasiteye uygun gübre çukuru ve yem deposu olmalıdır. Kaba yem depoları sundurma olarak da projelendirilebilir.

10.       Damızlık büyükbaş hayvanlardan süt üretimi için yapılacak yeni tesis başvurularında, ahır ve sabit süt sağım ünitesi birlikte projelendirilmelidir.

Etçi ve sütçü damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlar

1. Silaj çukuru, buzağı bakım ünitesi hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan alanlardır.

Etçi ve sütçü damızlık hayvan (sığır/manda) yetiştiriciliği için ahır projelerinde zorunlu ekipmanlar

1.         Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı, gübre pompası.

2.         Süt üretimi için; bilgisayarlı sürü yönetimine sahip sağım ünitesi veya komple sistem süt sağım ünitesi, süt soğutma ve depolama tankı (Sütü en az 2 gün depolayacak kapasitede olacaktır).

3.         Sürü yönetimi için; başvuru aşamasında taahhüt edilen hayvan varlığı üzerinden belirlenen kapasiteyle orantılı; mastitis tespit cihazı, kızgınlık tespit sistemi, ineklerde doğum takip sistemi, üreme ve tohumlama takibi, muayene, aşı ve tedavi işlemleri, süt takibi sistemleri.

4.         Yem üretimi için; yem karma (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı).

5.         Otomatik suluk.

Etçi ve sütçü damızlık (sığır/manda) hayvan yetiştiriciliği için ahır projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

1. Hayvan bakım aracı (travay), padok, gübre seperatörü, sıvı gübre tankeri, havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), balya makinesi ve silaj makinesi, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, kantar hibe desteği kapsamında değerlendirilecek olup zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanlar dışında projede yer alan makine ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

b.2.      Büyükbaş Besi İşletmeleri Konusunda Yapılacak Sabit Yatırım Başvuru Kriterleri

1.         Yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon başvuruları hibe kapsamında değerlendirilir.

2.         Projede yer alan tesis en az 51 baş kapasiteli olmalıdır.

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar

1.         Büyükbaş besi ahırı projelerinde besilik beher hayvan başına net 6-9 m² aralığında alan planlanmalıdır. Proje içeriğinde yer verilmek koşuluyla, beher hayvan başına en fazla 9 m² gezinti alanı da ayrıca planlanabilir.

2.         Büyükbaş besi işletmelerinde her 51 hayvan başına 16-20 m² aralığında revir planlanmalıdır.

3.         İşletmenin ana giriş kapısında ve ahırların girişinde dezenfeksiyon alanı (çukuru) bulunmalıdır.

4.         Kapasiteye uygun gübre çukuru ve yem deposu (sundurma tarzı) bulunmalıdır.

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu ekipmanlar

1.         Gübre yönetimi için; gübre sıyırıcısı, gübre karıştırıcısı ve gübre pompası.

2.         Yem üretimi için; yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem kırma/ezme makinesi (elektrikli/şaftlı).

3.         Otomatik suluk.

Büyükbaş besi ahırı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

1.         Hayvan bakım aracı (travay), padok, havalandırma ve serinletme fanları, otomatik hayvan kaşıma fırçası (kaşağı), gübre seperatörü, balya makinesi, silaj makinesi, kantar, sıvı gübre tankeri, yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi zorunlu olmayan ekipmanlardır.

2.         Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

c.         Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği

1.         Konu kodu TÜY-C olmalıdır.

2.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında et ve süt üretimi konusunda koyun/keçi yetiştiriciliğine yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe kapsamında değerlendirilir.

3.         Küçükbaş hayvanlar için; sabit yatırım projelerindeki et/süt koyunculuğu ile et/süt keçiciliği tesisleri en az 75 baş kapasiteli olacak şekilde planlanmalıdır.

4.         Ayrı bölümlerde yer alması şartıyla, koyun ve keçi yetiştiriciliği aynı tesiste projelendirilebilir.

5.         Sunulacak projede sürü projeksiyonu yer almalıdır. Başvuru sahibinin kendisine ait olan veya nihai rapor aşamasında edineceğini taahhüt edeceği hayvan varlığı proje kapasitesinin %40’ından az olamaz. Var olan hayvan sayısı ve taahhütname başvuru aşamasında veri giriş sistemine yüklenir.

6.         İzleme süresi sonunda taahhüt edilen proje kapasitesine ulaşılması gerekmektedir. Son yıl yapılacak kontrolde taahhüt edilen proje kapasitesine ulaşılmadığının tespiti halinde hibe sözleşmesi hükümlerince fesih işlemleri başlatılır.

7.         Mevcut ağılda, sadece ekipmanlar için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapılabilir.

8.         Canlı hayvan alımı hibe kapsamında değildir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu alanlar

1.         Koyun ve keçi ağılı projelerinde; yem yolu, yemlik ve hayvan servis yolları hariç beher hayvan başına en az 2 m2, en fazla 3 m2 alan, her 10 hayvan başına en az 2,5 m² alan düşecek şekilde doğum bölmesi, her 50 hayvan başına en az 2 m² alan düşecek şekilde revir bölmesi, koyun/keçi için ayrılan alanın en az %60’ı kadar kuzu/oğlak bölmesi ve işletme veya ağıl girişlerinde dezenfeksiyon alanı planlanmalıdır. Entansif küçükbaş hayvancılık tesislerinde gerek görülürse, yaşam alanı kadar da gezinti alanı projelendirilebilir.

2.         Kapasitesi 500 baştan büyük olan başvurularda yıkama ünitesi planlanması zorunlu olup daha az kapasitedeki işletmeler için isteğe bağlı bütçelendirilebilir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan alanlar

1. Yem deposu (üstü kapalı), gübre çukuru, yem deposu soğutma sistem odası ve kapasitesi 500 baştan küçük olan proje başvurularında yıkama ünitesi yapımı isteğe bağlı olup zorunlu olmayan alanlardır.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu ekipmanlar

1. Kapasitesi 500 baştan büyük olan proje başvurularında; otomatik suluk, mobil/sabit süt sağım ünitesi ve süt soğutma tankı zorunlu ekipmanlar olup bu ekipmanlar, daha az kapasitedeki işletmeler için isteğe bağlı bütçelendirilebilir.

Küçükbaş ağıl yapımı projelerinde hibe kapsamında değerlendirilecek zorunlu olmayan ekipmanlar

1. Gübre sıyırıcı, gübre karıştırıcı, gübre pompası, süt soğutma ve depolama tankı (sütü en az iki gün depolayacak kapasitede), yemlik, kantar, yem kırma-ezme makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yem karma makinesi (sabit/hareketli/elektrikli/şaftlı), yemleme bandı (konveyör)/elektrikli raylı yem karma-dağıtma makinesi, balya makinesi, silaj makinesi, koyun kırkma makinesi ile kapasitesi 500 baştan küçük olan proje başvurularında; otomatik suluk, süt soğutma tankı ve mobil/sabit süt sağım ünitesi zorunlu olmayan ekipmanlardır. Bu ekipmanların dışında projede yer alan makine-ekipman alımları ayni katkı ile karşılanacaktır.

ç. Kanatlı yetiştiriciliği

1.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-Ç olmalıdır.

2.         Tarımsal işletmelerin kapasitesi;

a) 1.000-15.000 hindi/dönem,

b) 350-3000 kaz/dönem

büyüklüğünde olacaktır. Belirtilen kapasiteler dışında projelendirilmiş başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

3.         Kanatlı yetiştiriciliğine yönelik başvurularda:

a)         81 ilde faal işlemeler için [5.000-100.000 yumurta tavukçuluğu ve broyler (tavuk)/dönem dahil] teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki YEÜ başvuruları,

b)         81 ilde faal işletmeler için kapasite artırımı ve teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki yumurta paketleme tesisi başvuruları,

c)         Hindi ve kaz yetiştiriciliği için; 81 ilde yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular,

d)         Broyler yetiştiriciliği için sadece Adana, Adıyaman, Bingöl, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis ve Osmaniye illerimizde yeni tesis niteliğindeki başvurular, hibe kapsamında değerlendirilecektir.

4.         Tavuk, hindi ve kaz yetiştiriciliğinde damızlık yumurta ve/veya yumurta üretimine hibe desteği verilmemektedir.

d.         Kültür mantarı üretimi

1.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-D olmalıdır.

2.         Kültür mantarı üretimine yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         Kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırımlar mantar üretim tesisi ve bu tesisin kapasitesine uygun kompost hazırlama ünitesi ile birlikte projelendirilebileceği gibi sadece mantar üretim tesisi olarak da projelendirilebilir.

4.         Yeni tesis olarak tek başına kompost hazırlama ünitesine hibe desteği verilmez. Ancak mevcut bir mantar üretim tesisi için yapılacak kompost hazırlama ünitesi için kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuruda bulunulabilir.

5.         Kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırımlarda;

a)         İnşaat giderleri,

b)         Ranza sistemi,

c)         Isıtma ve soğutma için yüksek watt gücüne sahip klimalar, ç) Havalandırma fanları,

d)         Soğutma ve nemlendirmeyi sağlayan petekler,

e)         Sisleme makinesi,

f)          Zaman ayarlı aydınlatma sağlayan elektrik ünitesi,

g)         Su basımı için su motor ve pompa düzeneği,

ğ) Termometre ve kompost ölçümünü sağlayan çubuk termometre cihazları,

h)         Sabit raflar,

ı) Paketleme ünitesi,

i)          Tartım için dijital kantar

hibe desteği kapsamında değerlendirilecektir.

e.         Büyükbaş ve küçükbaş kesimhaneleri

1.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-E olmalıdır.

f.          Kanatlı kesimhaneleri

1.         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu TÜY-F olmalıdır.

2.         Kanatlı kesimhanelerine yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

3.         Kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki proje uygulamalarının sonunda, kanatlı kesimhanelerinin saatte en az 1.000 en fazla 5.000 tavuk veya saatte en az 100 en fazla 1.000 hindi ya da kaz kapasitesine, tesis parçalama ünitesi içeriyorsa en az 0,5 ton/gün en fazla 5 ton/gün kurulu parçalama kapasitesine sahip olması gerekmektedir.

4.         Faal kanatlı kesimhanelerinin parçalama ve paketleme ünitesi için proje başvurusunda bulunulabilir. Bu durumda konu kodu TÜİ-C (Hayvansal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması) olmalıdır. Sunulan projeler, sakatat temizleme ve/veya işleme, et parçalama, ambalajlama ve/veya paketleme ile depolama ünitelerini içermelidir.

Tarımsal Üretime Yönelik Sabit Yatırımlara İlişkin Özel Hususlar

a)         Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvanların etlerinin işlenmesinde hammadde karkas ettir.

b)         Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı hayvan ve örtü altı yetiştiriciliğine yönelik yatırım konularında yapılacak tesislerin; Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliğinde (Tebliğ No: 2016/46) yer alan kapasite ve yapım standartlarına; ayrıca Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından 9/7/2015 tarihli ve 24239 sayılı yazı ile il müdürlüklerine gönderilen 2015/13 No.lu talimatta belirtilen ticari etlik ve yumurtacı kanatlı işletmelerin biyogüvenlik talimatına uygun olması gerekmektedir.

c)         Sunulan projelerde; kasaplık kanatlı, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kesimini takiben etlerin ve sakatatların içerisinde muhafaza edileceği, üretim kapasitesiyle orantılı soğuk hava deposu ve/veya şoklama ünitesinin bulunması zorunludur.

ç) Projede, yasal mevzuata uygun bir soğuk hava ve/veya şoklama deposu bulunuyorsa, tesisin yapılacağı parselde yer alması ve tesis ile bir bütünlük arz etmesi halinde söz konusu depo hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kullanımına İlişkin Yatırımlar

a)         Bu başvurularda konu kodu YEÜ olmalıdır.

b)         Tebliğ’de yer alan yatırım konularıyla uygunluk gösteren işletmeler, tesisin öz tüketimine ait elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla yenilenebilir enerji tesislerinin kurulumu için teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapabilirler.

c)         Yenilenebilir enerji olarak jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr enerjisi kullanılacak bütün yatırım konularında; yenilenebilir enerji üretimi, tesisin kapasite raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi halinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir. Elde edilen enerjinin, tesisteki enerji ihtiyacının %110’unu aşması durumunda elde edilen toplam enerji ile tesiste ihtiyaç duyulan enerji oranlanarak hibe ödemesi yapılır. Bu oranların dışında kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanır.

ç) Yenilenebilir enerji üretiminde %51 kurulu güç; mevcut trafo üzerinden değil işletmeye ait kapasite raporundaki mevcut makinelerin çalışma süreleri ve güçleri üzerinden hesaplanır.

d)         Elde edilen enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şarttır.

e)         Tebliğ’de yer alan yatırım konularında yenilenebilir enerji kaynağının da bütçelendirildiği yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapıldığında söz konusu konunun kodu seçilmelidir. Yenilenebilenebilir enerjinin tek başına projelendirilmesi halinde ise konu kodu YEÜ olmalıdır.

f)          Rüzgâr, güneş, jeotermal ve biyogaz enerjileri dışında ürün atıkları, katı yakıtlar, doğal gaz, likit gaz gibi maddelerin yakılması sonucu elde edilecek enerji yenilenebilir enerji olarak değerlendirilmez.

g)         Yenilenebilir enerji ile ilgili Tebliğ ve bu uygulama esaslarında belirtilen kriterlerin karşılanması şartı ile hibe ödemeleri bağlantı sözleşmesinde belirtilen kurulu güç üzerinden yapılır.

1)         Başvuruya esas projenin bir ünitesi yenilenebilir enerji üretimi ünitesi ise uygulamanın herhangi bir aşamasında, mücbir sebepler kapsamında projede öngörülen kurulu gücün %51’in altına düşmesi ve bu durumun da resmî belgelerle ispat edilmesi halinde yenilenebilir enerji üretimi ünitesine ait giderler hibeye esas proje tutarından düşürülerek yatırımın geri kalan kısmı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

2)         Bağlantı sözleşmesinde belirtilen gücün, bağlantı izni ve ruhsatı veren kurumdan kaynaklanan sebeplerle, projede öngörülen kurulu gücün %51’inin altına düşmesi ve bu durumun da ilgili kurumdan alınacak resmi belgelerle ispat edilmesi halinde, gerekçeleriyle birlikte tespit tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde yatırımcının talep etmesi, il müdürlüğünün mevzuata uyarlığını inceleyerek il proje yürütme biriminin uygun rapor düzenlemesi ve il müdürünün raporu onaylaması halinde gerekli belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlüğün de talebin mevzuata uyarlığını tespit ederek uygun görmesi halinde sözleşme tasfiye edilir ve yatırımcının teminatı iade edilir.

ğ) Yenilenebilir enerji kaynaklı sera başvurularında yenilenebilir enerji kaynağı jeotermal veya biyogaz ise;

1)         Seranın sadece ısı ihtiyacını karşılaması yeterlidir. Tesiste elektrik enerjisi üretilecekse, yıllık enerji ihtiyacının %110’unun üzerinde kalan kısmı ayni katkı olarak karşılanmalıdır.

2)         Jeotermal enerji kaynağı için kiralama yapılabilir. Kiralama süresi başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en az 5 (beş) yılı kapsamalıdır. Kiralama bedeli ise hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. Tesisin bulunduğu parselde yer alan jeotermal nakil hattı hibe desteği kapsamında olup parsel dışındaki nakil hattı hibe desteği kapsamı dışındadır.

3)         Jeotermal kuyu ile ilgili hibe ödemesi yapılabilmesi için sondaj sonrası pompa tecrübesi sonucu yeterli suyun çıkarılması ve işletme ruhsatının alınmış olması gerekmektedir. Jeotermal kuyunun farklı parselde olması durumunda isale hattına hibe desteği ödenmez.

Modern sera konusunda yenilenebilir enerji üretiminin projelendirilmesi halinde; modern sera başlığı altında verilen kısıtlar geçerlidir.

Su Ürünleri Yetiştiriciliğine Yönelik Yatırımlar

a)         Su ürünleri yetiştiriciliği konusunda yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurular hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

b)         Sadece kuluçkahane yapımı da hibe kapsamında değerlendirilecektir.

c)         Denizlerde yetiştiricilik konusunda yapılacak proje başvurularında;

1)         Konu kodu SÜİ-A olmalıdır.

2)         Bu yatırımlar; istiridye, midye ve alabalık türleri üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan sabit yatırımları kapsamaktadır.

3)         Denizlerde ve kapalı sistemlerde yetiştiricilik konusundaki proje başvurularında kurulu üretim tesis kapasitesi; en az 500 en fazla 1.000 ton/yıl olmalıdır. Midye yetiştiriciliği için bu kapasite en az 500 en fazla 4.000 ton/yıldır.

ç) İç sularda yetiştiricilik konularında yapılacak proje başvurularında;

1)         Konu kodu SÜİ-B olmalıdır.

2)         Bu yatırımlar; iç sularda alabalık türleri, yayın balığı, mersin balığı, sazan, tilapya, karabalık, makro ve mikro algler, midye, karides, kara salyangozu üretimi ve yetiştirilmesi amacıyla yapılan sabit yatırımları ve balıkçı barınaklarını kapsamaktadır.

3)         İç sulardaki yetiştiricilik konusunda proje başvurularında kurulu üretim tesis kapasitesi; en az 25 en fazla 500 ton/yıl olmalıdır.

d)         Destekleme kapsamında yapılacak üretimin midye yetiştiriciliği hariç entansif (tamamen dıştan yemlemeye dayalı yoğun yetiştiricilik) olması gerekmektedir.

e)         Su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan sular için filtrasyon ekipmanları, oksijenlendirme sistemleri, tesislerden çıkan suların arıtılması için kullanılması gereken ekipmanlar ve özellikle toprak havuzlarda ve kapalı devre sistemde su ürünleri yetiştiriciliği yapılan tesislerde enerji kurulum sistemleri hibe kapsamında değerlendirilecektir.

f)          Tam kapalı devre sisteme (Üretimde kullanılan suyun, mekanik ve biyolojik araçlar serisi kullanılarak dışkı ve yem artıklarının uzaklaştırılması, kalite ve kimyasal yapı bakımından oksijence zenginleştirilmesi, karbondioksitin uçurulması, ozon ve/veya UV ile muamele gibi bazı işlemlere tabi tutulduktan sonra yetiştiricilik sisteminde tekrar kullanımı esasına dayanan, daha az su kullanımı, birim hacimden daha yüksek verim, daha iyi büyüme ve yemden daha fazla yararlanmayı sağlayan, yer ve tür serbestisi olan ve daha az çevresel etki ile ürün alabilmeyi temin eden tam kontrollü sistem) yönelik su ürünleri üretimi de hibe kapsamında değerlendirilecektir.

g)         Bu kapsamda sunulan projelerin çevre koruma ve etkin atık yönetimi konusundaki Bakanlık mevzuatı ve ulusal mevzuata uygun olması gerekmektedir.

•          Ağ kafeslerde balık yetiştiriciliği için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlar

Kafes, kafes ağı, kafes bağlantı elemanları (şamandıra, kolektör, halat, çakar, flaşör, zincir kilidi, zincir, çapa, radansa), kuş ağı kulesi, ağ yıkama makineleri, su kalitesi ölçüm cihazı, balık nakil tankı, tüp dolum kompresörü, balık boylama makinesi, boyut ölçme cihazı, balık gözlem aynası, buzlama makinesi, balık pompası, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop, otomatik yemleme makinesi, ısı ve ışık yalıtımlı yem deposu hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlardır.

•          Karada su ürünleri yetiştiricilik tesisleri için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlar

İnşaat gideri olarak havuz yapımı, kuluçka dolabı, buzlama makinesi, balık nakil tankı, balık boylama makinesi, balık yetiştirme tankı, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), su kalitesi ölçüm cihazı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri, jeneratör ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlardır. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir.

•          Kuluçkahaneler için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlar 

İnşaat gideri olarak havuz yapımı, kuluçka dolabı, yavru tankı, su filtrasyon, oksijenlendirme ve geri kazanım sistemleri, balık boylama makinesi, balık pompası, su dağıtım sistemi (boru, vana), balık nakil tankı, jeneratör ve elektrik sistemleri, güneş enerjisi panelleri, yumurta seçme makineleri, dezenfeksiyon makineleri, markalama makinesi, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlardır. İdari bina inşaat giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmemektedir.

•          Midye yetiştiriciliği için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlar

Platform için (HDPE boru sistemi, şamandıra, çapa, zincir, zincir kilit takımı, halka kolektör, şamandıralı çakar fener, çapa gergi şamandırası), file, midye ekim makinesi, midye hasat makinesi, midye yıkama ve boylama makinesi, midye tutunma halatı, su kalitesi ölçüm cihazı, tüp dolum kompresörü, buzlama makinesi, platformlara ve en az 10 metre boyunda ruhsatlı teknelere hidrolik yükleme ve boşaltma aparatı, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlardır.

•          Kapalı devre sistem için hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlar

İnşaat giderleri, mekanik filtrasyon cihazı, hassas filtrasyon cihazı, biyolojik filtre, protein ayrıştırıcı, UV ve ozon sterilizasyonu, su sıcaklığı ısıtma ve soğutma sistemi, oksijen ve sıcaklık, ph ölçüm, kontrol ve dağıtım sistemi, desatürasyon sistemi, defosforizasyon sistemi, denitrifikasyon sistemi, atık tutma sistemi, balık yetiştirme tankları, su dağıtım sistemi (boru, vana), güneş enerjisi panelleri, aşılama makinesi ve ekipmanları, mikroskop hibe desteği kapsamında değerlendirilecek alet ve ekipmanlardır.

4.2.3.   Hayvansal ve Bitkisel Orijinli Gübrenin İşlenmesi, Paketlenmesi ve Depolanmasına Yönelik Yatırımlar

a)         Solucan gübresi başvuruları hibe desteği kapsamı dışındadır.

b)         Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki başvurulara hibe desteği verilmektedir. Ancak yeni tesis veya kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması kapsamındaki hibe başvurularında sunulan projede işleme ve paketleme üniteleri mutlaka birlikte yer almalıdır; sadece işleme veya sadece paketleme tesisi projelendirildiğinde başvuru uygun kabul edilmez.

c)         Hayvansal ve bitkisel orijinli gübrelerin her biri için tek başvuru yapılabileceği gibi iki konuyu birlikte içeren başvuru da yapılabilir. Bu durumda, iki konudan kapasitesi yüksek olanın konu kodu ile giriş yapılır.

A.         Hayvansal orijinli gübre işlenmesi:

a)         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-A olmalıdır.

b)         Hayvansal orijinli gübreler, hayvanların dışkıları ile yataklıklarının artıklarından elde edilen gübrelerdir (Ahır gübresi veya çiftlik gübresi).

B.         Bitkisel orijinli gübre işlenmesi:

a)         Bu konuda yapılacak proje başvurularında konu kodu HOG-B olmalıdır.

b)         Bitkisel orijinli gübreler, tarımsal amaçlı yetiştirilen bitkilerin kendisinden ya da işlenmesi sonrası elde edilen yan ürünlerden elde edilen gübrelerdir (Sera veya budama atıkları vb.).

 

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TARIMA DAYALI EKONOMİK YATIRIMLARIN DESTEKLENMESİHAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2020/24)

21 Kasım 2020 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı: 31311

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA TARIMA DAYALI EKONOMİK YATIRIMLARIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2020/24)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Tebliğin amacı; doğal kaynaklar ve çevrenin korunmasını dikkate alarak kırsal alanda gelir düzeyinin yükseltilmesi, tarımsal üretim ve tarıma dayalı sanayi entegrasyonunun sağlanması için küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi, tarımsal pazarlama altyapısının geliştirilmesi, geriye dönük izlenebilirliğin sağlanması, gıda güvenilirliğinin güçlendirilmesi, kırsal alanda alternatif gelir kaynaklarının oluşturulması, kırsal ekonomik altyapının güçlendirilmesi, tarımsal faaliyetler için geliştirilen yeni teknolojilerin üreticiler tarafından kullanımının yaygınlaştırılması, yürütülmekte olan kırsal kalkınma çalışmalarının etkinliklerinin artırılması, kırsal toplumda yerel kalkınma kapasitesinin oluşturulmasına katkı sağlanması için yeni teknoloji içeren yatırımların desteklenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Tebliğ, 1/1/2021-31/12/2025 tarihleri arasında, kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak, tarım ve tarım dışı istihdamı geliştirmek, gelirleri artırmak ve farklılaştırmak amacıyla; kadınlar ve genç girişimciler öncelikli olmak üzere gerçek ve tüzel kişilerin tarıma dayalı ekonomik faaliyetlerine yönelik yatırımları için yapılacak hibe ödemelerine ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Tebliğ; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesi ile 27/7/2020 tarihli ve 2800 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Tebliğde geçen;

a) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

b) Ayni katkı: Başvurusu yapılan yatırımın tamamının gerçekleştirilmesi için hibeye esas (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) tutar dışında tamamı yatırımcı tarafından karşılanan/karşılanacak miktarı,

c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

ç) Elektronik ağ: “www.tarimorman.gov.tr” internet adresini,

d) Genç girişimci: Başvuru tarihi itibarıyla, 18 yaşını doldurmuş, 41 yaşından gün almamış gerçek kişiyi,

e) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,

f) Gerçek kişi başvurusu ve yatırımı: Belirlenmiş nitelikleri taşıyan birey tarafından yapılacak başvuru ve gerçekleştirilecek yatırımı,

g) Güncel uygulama rehberi: Bu Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde; uygulama esas ve usullere ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, yatırımcı, tedarikçi ve programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı personelinin kullanımı için Genel Müdürlük tarafından her yıl (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) Kasım ayında bir sonraki yılın uygulamalarında kullanılmak üzere hazırlanan güncel rehberi,

ğ) Hibe sözleşmesi: Proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,

h) Hibeye esas proje tutarı: Bu Tebliğde belirtilen kriterleri sağlayan hibe desteği verilecek uygun maliyetler toplamını,

ı) İl/ilçe müdürlüğü: Bakanlık il/ilçe müdürlüklerini,

i) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) İl proje değerlendirme komisyonu: Vali yardımcısı başkanlığında; Bakanlık il müdürü ve il müdür yardımcısı, (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028)  il özel idaresi genel sekreteri/sekreter yardımcısı, (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürü/il müdür yardımcısı, ziraat odası başkanı/başkan vekili, (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) ticaret il müdürü, sanayi ve teknoloji il müdürü/il müdür yardımcısı ile ihtiyaç duyulması halinde proje konusuna göre belirlenen diğer ilgili üniversite, sivil toplum kuruluşu ve kamu kurumu temsilcilerinden en az beş kişiden oluşturulan ve bu Tebliğ kapsamında ilinde yapılan proje başvurularını değerlendiren komisyonu,

j) İl proje yürütme birimi: İl düzeyinde programın tanıtımından, projelerin uygulamasından, ödeme icmal veya listelerinin hazırlanmasından, onaylanmasından ve tamamlanan projelerin izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürüten, ilgili şube müdürü ve proje kontrol görevlileri ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu personelinin valilik oluruyla görevlendirilmesi ile oluşturulan en az üç kişilik birimi,

k) İlerleme raporu: Yatırımcı tarafından hazırlanarak dört ayda bir il müdürlüğüne teslim edilen iş gerçekleşme raporunu,

l) Kapasite artırımına yönelik yatırım: Faal olan, çalışma ve işletme kayıt/onay belgesi başvuru sahibi adına olmak üzere yasal izinleri alınmış ve belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak yapılmış tesisler ile tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar için yeni teknolojiler içeren makine ekipman alımları ve (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) gerekli olması halinde en fazla %60’a kadar inşaat giderlerini kapsayan yatırımı,

m) Kırsal alan: 31/12/2012 tarihli Türkiye İstatistik Kurumu verilerine dayanılarak nüfusu 20.000’den az olan tüm illerdeki yerleşim yerlerini,

n) Kısmen yapılmış yatırımların tamamlanmasına yönelik yatırım: Belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması ile tarımsal üretime yönelik inşaatı yarım kalmış tesislerin inşaatının tamamlanması ve gerekli makine ekipmanının alımını ya da inşaatı tamamlanmış ancak üretime geçmemiş tesislerin makine ekipman alımlarını içeren projeyi,

o) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Küçük ölçekli işletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu elli milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeyi,

ö) Mali bilanço: Bir işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tabloyu,

p) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Merkez proje değerlendirme ve bütçe belirleme komisyonu: İl proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda teklif edilen proje başvurularını, bu Tebliğde yer alan esaslar doğrultusunda değerlendiren, yatırım bütçelerini belirleyen, illerin katsayılarını hesaplayarak bütçenin bu katsayı oranında il bazında dağılımını yapan ve Genel Müdürlükçe aralarında ilgili genel müdür yardımcısı ve daire başkanının bulunduğu en az beş kişiden oluşturulan komisyonu,

r) (Mülga: RG-29/11/2022-32028)

s) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Mücbir sebep: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesine engel teşkil edebilecek nitelikte olan deprem, yangın, sel gibi doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, savaş, ayaklanma, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi kişilerin önceden öngörebilmelerine olanak bulunmayan ve bu nedenle önüne geçilmesi mümkün olmayan, dış etkiler sonucu meydana gelen, kamu kurum ve kuruluşları tarafından belgelendirilebilen istisnai bir durum veya olayı,

ş) Nihai rapor: Yatırımcı tarafından yatırıma ait fiili uygulamaların tamamlanmasını takiben son ödeme talebi evrakı ile birlikte hazırlanıp il müdürlüğüne teslim edilen (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) raporu,

t) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Orta ölçekli işletme: İki yüz elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu iki yüz elli milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeyi,

u) Ödeme icmal tablosu: Yalnız bir yatırıma ait olan o dönemin inşaat ödemeleri ile makine, ekipman ve malzeme ödemelerini kapsayan tabloyu,

ü) Örtü altı kayıt sistemi belgesi: Üreticilerin örtü altı sistemine kayıtlı olduklarına dair işletmelerinin bulunduğu il ya da ilçe müdürlüklerinden güncel uygulama rehberinin yayımlandığı tarihten sonra alacakları belgeyi,

v) Örtü altı tarım: İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının kaldırılması veya azaltılması için cam, naylon veya benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan alçak ve yüksek sistemler altında ileri tarım teknikleri kullanılarak yapılan (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) sebze, meyve ve süs bitkileri yetiştiriciliğini,

y) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

z) Program: Kırsal kalkınma yatırımlarının desteklenmesi programını,

aa) Proje: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin başvuru konusu olan tesise ait gerçekleştirecekleri vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan ve yapı aplikasyon projesi/mimari proje, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi, makine yerleşim planı ve elektrik tesisat projeleri ile maliyet hesapları dahil her türlü ayrıntıyı içeren ve ilgili meslek odalarına kayıtlı teknik elemanlarca onaylanmış projeyi,

bb) Proje kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından proje kapsamında resmi kontrol yetkisi verilen personeli,

cc) Proje toplam tutarı: Program kapsamında hibeye esas proje tutarı ile tamamı yatırımcı tarafından gerçekleştirilen ayni katkı tutarlarının toplamını,

çç) Tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar: Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı, su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik yatırımlar ile modern sera yapımı ve kültür mantarı üretimine yönelik sabit yatırım tesislerini,

dd) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Tarımsal ürün: Bitkisel ve hayvansal ürünler ile su ürünlerini,

ee) Tatbikat projesi: Başvuru konusu olan tesisin ihtiyaçlarına göre arazi ve zemin etütleri yapılmış, statik projesinin tüm inşai ölçülerini, tesisat projesinin inşaatı etkileyen bütün elemanlarını, imalat detaylarına uygun ölçü ve karakterde mimari elemanlarını, detaylarla ilgili referanslarını ve tüm detayları çizim teknikleri ile eksiksiz içeren, gerekli bütün ölçülerin, malzemelerin ve teknik özelliklerinin yer aldığı, yapı aplikasyon projesi/mimari proje, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi, makine yerleşim planı ve elektrik tesisat projeleri ile maliyet hesapları dahil her türlü ayrıntıyı içeren ve ilgili meslek odalarına kayıtlı teknik personel tarafından onaylanmış projeyi,

ff) Teknoloji yenileme ve/veya modernizasyona yönelik yatırım: Faal olan, çalışma ve işletme kayıt/onay belgesi başvuru sahibi adına olmak üzere yasal izinleri alınmış ve belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak yapılmış tesisler ile tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar için yeni teknolojiler içeren makine-ekipman alımları ve gerekli olması halinde en fazla %20’ye kadar inşaat giderlerini kapsayan yatırımı,

gg) Tüzel kişi başvurusu ve yatırımı: Belirlenmiş nitelikleri sağlayan bireylerin yasal olarak oluşturdukları ticari ortaklıklar tarafından yapılacak başvuru ve gerçekleştirilecek yatırımları,

ğğ) Uygulama sözleşmesi: Yatırımcılar ile proje kapsamında satın aldıkları makine, ekipman ve malzeme ile inşaat yapım işlerini sağlayan yükleniciler arasında yapılacak sözleşmeyi,

hh) Uygulama yılı: 1/1/2021-31/12/2025 tarihleri arasında, programa ilişkin başvuru ve uygulamanın yapılacağı her bir yılı,

ıı) Yapı kayıt belgesi: İlgili mevzuatı gereği aranan koşullar saklı kalmak şartı ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında alınan belgeyi,

ii) Yatırımcı: Bu Tebliğ kapsamında proje hazırlayıp başvuruda bulunan ve başvurusu kabul edilerek hibe sözleşmesi imzalayan gerçek ve tüzel kişileri,

jj) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) Yeni tesisGüncel uygulama rehberi yayımlanma tarihi itibarıyla yapı ruhsatı alınmış veya alınmamış, inşaat ile ilgili herhangi bir faaliyette bulunulmamış, temelden yapılacak inşaat ve makine ekipman alımını kapsayan, belirli bir tarımsal ürün grubunun işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması ile tarımsal üretim amaçlı sabit yatırım tesisini,

kk) Yenilenebilir enerji: Jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr enerjisini,

ll) Yüklenici: Hibe sözleşmesi imzalanan yatırım projesi kapsamında yatırımcılar tarafından satın alınacak makine, ekipman ve malzeme ile inşaat yapım işlerini sağlayan bağımsız gerçek ve tüzel kişiyi,

mm) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) (Mülga: RG-29/11/2022-32028)

nn) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) Kırsal mahalle: Köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunup sosyo-ekonomik durumu, şehir merkezine uzaklığı, belediye hizmetlerine erişebilirliği, mevcut yapılaşma durumu ve benzeri hususlar dikkate alınarak ilgili ilçe belediye meclisinin kararı ve teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisinin en geç doksan gün içinde alacağı karar ile kırsal yerleşim özelliği taşıdığı tespit edilen mahalleleri,

oo) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) (Mülga: RG-29/11/2022-32028)

öö) (Ek: RG-21/1/2022-31726) Avan proje: Başvuru konusu olan tesise ait vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plan ve kesitlerin yer aldığı projeyi,

pp) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Bakanlık kayıt sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan tarımsal üretime yönelik kayıt sistemlerini,

rr) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Referans fiyat: Genel Müdürlük ve/veya il müdürlüklerinde oluşturulan referans fiyat komisyonu tarafından belirlenerek listeler halinde yayımlanan makine ve ekipman fiyatını,

ss) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Referans fiyat komisyonu: Genel Müdürlükte ilgili daire başkanı başkanlığında ilgili daire personeli içinden, il müdürlüklerinde ise il müdürü ve/veya il müdür yardımcısı başkanlığında il proje yürütme personeli içinden en az üç kişiden oluşturulan komisyonu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulama Birimlerinin Görev ve Sorumlulukları

Genel Müdürlük

MADDE 5 –

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki çalışmaları Bakanlık adına Genel Müdürlük yürütür. Genel Müdürlük;

a) Program ile ilgili olarak tebliğ ve güncel uygulama rehberini hazırlar.

b) Programın tanıtımını ve yatırımcıların bilgilendirilmesini sağlar. Program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir.

c) Program ile ilgili olarak, yıllık yatırım programı ve bütçe teklifi hazırlıkları, bu tekliflerin ilgili Bakanlık birimlerine iletilmesi ve kabulü için gerekli çalışmaları yapar.

ç) Program kapsamında il müdürlüğü tarafından onaylanan ödemeleri tahakkuk işlemlerini takiben ödenmek üzere bankaya gönderir.

d) Programın etkin bir şekilde yürütülebilmesi için izleme, istatistiki çalışma ve gerektiğinde kontrol işlemlerini yapar veya yaptırır.

e) Programın yürütülmesinde görevli personele yönelik değerlendirme toplantıları veya eğitim programlarının hazırlanmasını ve düzenlenmesini sağlar.

f) (Ek: RG-9/10/2021-31623) İl proje değerlendirme komisyonunca ön değerlendirmesi yapılan başvuruları genel değerlendirme kriterleri açısından inceler, tüm proje başvurularının nihai puanlarını belirler.

İl müdürlüğü

MADDE 6 – 

1) İl müdürlüğü;

a) Başvuru sahiplerine, başvuruların hazırlanması konusunda ihtiyaç duyulduğunda gerekli bilgilendirmeyi yapar. Programın tanıtımını ve yatırımcıların bilgilendirilmesini sağlar.

b) Program kapsamındaki çalışmaların Bakanlık adına 45 inci ve 46 ncı maddelerde belirtilen sorumlulukların idari, mali, hukuki, mühendislik ve çevresel uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve program kapsamında yapılacak tüm çalışmaların il bazında uygulanmasını, izlenmesini, sekretaryasını ve koordinasyonunu sağlar.

c) Veri tabanına girilen her türlü bilgiden sorumludur. Bu Tebliğ kapsamında yapılacak bütün çalışmalara esas teşkil etmek üzere istenilen bilgileri ivedilikle ve zamanında veri tabanına girer.

ç) Projelerin; bu Tebliğ, güncel uygulama rehberi ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin sağlanmasından, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından sorumludur. Talep edildiğinde, bu belgeleri Genel Müdürlüğe gönderir.

İl proje değerlendirme komisyonu ve il proje yürütme birimi

MADDE 7 –

(1) İl proje değerlendirme komisyonu;

a) Program kapsamında alınan hibe başvurularının idari uygunluğunu, başvuru sahiplerinin ve projelerin uygunluğunu kontrol eder, başvuruları ön değerlendirme (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) kriterleri açısından inceler, tüm proje başvurularının (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) puanlarını tespit eder, değerlendirme raporlarını ve sonuç tablolarını hazırlar, program teklif listelerini belirler.

b) Başvuruların; bu Tebliğe ve güncel uygulama rehberine uygun olarak il düzeyinde değerlendirilmesinden sorumludur. Komisyon en az beş kişiden oluşur.

(2) İl proje yürütme birimi;

a) İl düzeyinde programın tanıtımı, projelerin uygulanması ve tamamlanan projelerin (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) üç yıl süreyle izlenmesi ile ilgili olarak yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürütür. Bu birim; ilgili şube müdürü ve proje kontrol görevlileri ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu personelinin valilik oluruyla görevlendirilmesi ile en az üç kişiden oluşur.

b) İl düzeyinde proje hazırlanması aşamasında potansiyel başvuru sahiplerini program hakkında ve proje başvurularının hazırlanması konusunda bilgilendirir.

c) Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce; başvuru aşamasında elektronik ortama girişi yapılan bilgi ve belgelerle sunulan hibe sözleşmesi ve eklerinin uyumunu bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde yer alan esaslara göre uygunluğunu inceler. İnceleme sonucunu bir rapora bağlar, hibe sözleşmelerini düzenler ve hibe sözleşmesi imzalamaya yetkili il müdürüne sunar.

ç) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Projelerin uygulamasını bu Tebliğ, yürürlükteki ilgili mevzuat ve bu amaçla Genel Müdürlük tarafından hazırlanan güncel uygulama rehberi hükümleri doğrultusunda kontrol eder, izler ve değerlendirir. Ödeme taleplerini inceleyerek uygun olanları il müdürlüğünün onayından sonra Genel Müdürlüğe gönderir.

(3) İl proje yürütme biriminde görevli personel, il proje değerlendirme komisyonunda görevlendirilemez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yatırım Konuları, Yatırım Yeri ve Yatırım Süresi

Yatırım konuları

MADDE 8 –

(1) (Değişik birinci paragraf: RG-9/10/2021-31623) Tarımsal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması konusunda; yatırımın niteliği yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu olan başvurularda;

a) Tıbbi ve aromatik bitkilerin işlenmesi, kurutulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

b) Bitkisel ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

c) Hayvansal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

ç) Tarımsal ürünlerin depolanmasına yönelik başvurularda çelik silo ve soğuk hava deposu yapımına yönelik yeni tesislerin yapımı (Ek ibare: RG-2/12/2021-31677) ile soğuk hava deposu ekipmanıyla sınırlı olmak kaydı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(2) Tarımsal üretime yönelik sabit yatırım konularında;

a) Tarımsal ürünlerin üretilmesine yönelik iklimlendirme, sulama ve gübreleme sistemli, modern yeni seraların yapımı ile (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) yenilenebilir enerji ve/veya teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

b) Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

c) Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

ç) Kanatlı yetiştiriciliğine yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

d) Kültür mantarı üretimine yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

e) Büyükbaş ve küçükbaş kesimhanelerine yönelik faal olan mevcut tesislerin teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

f) Kanatlı kesimhanelerine yönelik yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu,

hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(3) Bu Tebliğ kapsamında bulunan konularla ilgili tarımsal faaliyetlere yönelik yapılmış ve/veya yapılacak tesislerde, toplu basınçlı sulama sistemleri için, sulama kooperatifleri ve sulama kooperatifleri üst birliklerinin sulama hizmetlerinin gerektirdiği elektrik enerjisini temin etmek amaçlı güneş ve rüzgâr enerjisinden elektrik üreten tesislerin yapımı ile 3 dekardan küçük olmaması şartıyla örtü altı kayıt sistemine kayıtlı mevcut modern seralarda kullanılmak üzere; yenilenebilir enerji kaynaklarından jeotermal ve biyogazdan ısı ve/veya elektrik üreten tesisler ile güneş ve rüzgâr enerjisinden elektrik üreten tesislerin yapımı, hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(4) Su ürünleri yetiştiriciliği yapılmasına yönelik yatırım konularında;

a) Denizlerde yetiştiricilik,

b) İç sularda yetiştiricilik,

hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(5) Hayvansal ve bitkisel orijinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması konularında;

a) Hayvansal orijinli gübre,

b) Bitkisel orijinli gübre,

hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(6) Birinci fıkrada belirtilen yatırım konularının tümü veya bir kısmı illerin sektörel önceliklerine göre Bakanlıkça belirlenerek başvuru öncesinde ilan edilir ve uygulanır.

(7) Sert kabuklu meyveler hariç, tarımsal ürünlerin işlenmesi kapsamında, başka bir yatırım tesisinde ilk işlemesi yapılan mamul ürünün ikincil işlenmesine ve paketlenmesine yönelik yatırım teklifleri ile yurt dışında üretimi yapılan ürünlerin işlenmesine ve paketlenmesine yönelik yatırımlar hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

(8) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Un, yem ve kütlü pamuk konusunda yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurular kabul edilmez.

(9) Çay ve fındık konusunda sadece yaş çay ve fındık üretiminin yapıldığı illerdeki başvurular kabul edilir.

(10) Yatırımcılar bu Tebliğ kapsamında ülke genelinde sadece bir adet proje başvurusunda bulunabilirler. Tarımsal amaçlı kooperatifler, birlikler ile bunların üst birliklerinin tüzel kişilik olarak proje başvurusunda bulunmaları, üyelerinin ve/veya ortaklarının tüzel kişilik veya bireysel olarak farklı yatırım konularında başvuru yapmalarına engel teşkil etmez.

(11) Bütün başvurularda başvuruya esas yatırım konusunun hibe desteği kapsamında değerlendirilebilmesi ve hibe desteğinden yararlanılabilmesi için, alınmış veya alınacak olan yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgelerinin ve/veya yapı kayıt belgesinin mutlaka başvuru konusu ile uyumlu olması gerekir. (Ek cümle: RG-2/12/2021-31677) Ancak nüfusu 20.000’in altında olan yerleşim yerlerinde yapılacak başvurular için başvuru sahibinin yatırım yerinin bağlı olduğu belediyeden alacağı yapı ruhsatı almasına gerek olmadığına dair yazıyı sunması halinde yapı ruhsatı istenmez.

(12) (Değişik: RG-21/1/2022-31726Program çerçevesinde hibe desteğinden yararlanmış yatırımcılardan/tesislerden üç yıllık izleme süresinin bir yılını tamamlamış olanlar; kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje başvurusunda bulunabilirler. Niteliği yeni tesis olan başvurularda, yatırımcı, üç yıllık izleme süresi devam ederken aynı alt konuda tekrar başvuruda bulunamaz. Alt konular, bu Tebliğin Ek-5’inde yer alan sektörel bazda proje konusu ve kodları tablosunda belirtilir.

(13) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Kiralanmış bir mülk üzerinde yapılacak yatırımlar uygun yatırımlardır. Kiralama süresinin yatırım için son ödemenin yapıldığı tarihten itibaren en az (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) üç yılı kapsaması gerekir. Nihai raporda ödeme talep dosyası ekinde üst hakkı veya kiralamanın tapuya şerh edilme şartı aranır. Kira sözleşmesi yerine tahsis/irtifak belgesi bulunması halinde bu belgeler ilgili kurum ve kuruluşun bağlı oldukları mevzuata göre alınır. 

(14) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1)

(15) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1)

(16) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Tarımsal amaçlı kooperatiflerce yapılacak olan yatırım konularına ait başvuruların hiçbirinde kira süresi şartı aranmaz. 

(17) Mevcut seralarda ve tarımsal amaçlı kooperatifler, birlikler ile bunların üst birliklerinin sulama hizmetlerinin gerektirdiği elektrik enerjisini temin etmek amaçlı yenilenebilir enerji üretim tesisi konulu başvurularda güneş enerjisi kullanılması halinde teknik gerekçelerinin açıklanması durumunda, paneller, yatırım mülkiyeti veya kullanım hakkı başvuru sahibine ait olmak üzere yatırım yerine bitişik birden fazla parselde yer alabilir.

(18) Kırsal ekonomik yatırımlar başlığı altında büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvan yetiştiriciliğine yönelik yatırım konularında yapılan başvurularda, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerine göre zorunlu olan biyogüvenlik tedbirleri de hibe kapsamında değerlendirilir.

(19) Niteliği yeni tesis olan başvurular; kırsal alan, küçük ihtisas sanayi sitesi, ihtisas/karma/özel organize sanayi bölgesi ve tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde yapılması halinde öncelikli olarak değerlendirilir.

(20) (Ek: RG-29/11/2022-32028) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre kurulmuş serbest bölgelerde yapılacak yatırımlar için başvuru kabul edilmemektedir.

Uygulama illerinin yatırım konuları

MADDE 9 –

(1) Program çerçevesinde 81 ilde; 8 inci maddede belirtilen yatırım konularından tümü veya bir kısmı, illerin sektörel önceliklerine göre Bakanlıkça belirlenerek her yılın (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) Kasım ayında yayımlanacak başvuru ve güncel uygulama rehberi ile başvuru öncesinde ilan edilir ve hibe desteği kapsamında başvurular kabul edilir.

(2) Ekonomik yatırımlar programı kapsamında tarımsal ürünlerin üretimine yönelik hibe desteği verilmemektedir. Programla 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırım tesisleri, ürünün ilk üretim sonrası işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırım konularını içeren projeleri kapsamaktadır.

(3) Tarımsal ürünlerin işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması kapsamında, başka bir yatırım tesisinde ilk işlemesi yapılan mamul ürünün ikincil işlenmesi, kurutulması, dondurulması ve paketlenmesine yönelik yatırım teklifleri hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

(4) Aynı ürünün işlenmesine yönelik yatırım tesisi için aynı proje sahibi tarafından tek bir başvuru yapılır. Entegre bir tesis için, tesisi birden fazla bölüme ayırarak başvuru yapılması durumunda, hiçbir başvuru hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

Yatırım süresi

MADDE 10 –

(Değişik: RG-29/11/2022-32028)  

(1) Yatırım projelerinin son tamamlanma tarihi, mücbir sebepler hariç hibe sözleşmesinin imzalandığı takvim yılının Kasım ayının son iş günüdür.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Başvuru Sahiplerinde Aranacak Özellikler

Ekonomik yatırımlar için başvuru sahiplerinde aranacak özellikler

MADDE 11 –

(1) 8 inci maddede belirtilen yatırım konularını gerçekleştirmek üzere hazırlanacak proje başvuruları gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılır.

(2) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişilerin, Bakanlık tarafından oluşturulan (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) kayıt sistemlerinin herhangi birine son başvuru tarihinden önce kayıtlı olması gerekir. 

(3) Tüm yatırımlar için son başvuru tarihinden önce kurulan;

a) 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda tanımlanan kollektif şirket, limited şirket ve anonim şirketler,

b) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, 18/4/1972 tarihli ve 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu, 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanuna göre kurulmuş kooperatifler ile Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre kurulan ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri ile bunların üst birlikleri/iktisadi teşekkülleri, 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanununun ilgili maddelerine göre kurulan iktisadi teşekkülleri,

tüzel kişilik olarak başvurabilirler.

(4) Üçüncü fıkrada belirtilen kuruluşlar, kuruluş tüzüklerinde/ana sözleşmelerinde belirtilen faaliyet alanları ile ilgili yatırım konularına başvurabilirler.

(5) Üçüncü fıkrada belirtilen kuruluşların, proje başvurusu, hibe sözleşmesi imzalanması ve uygulamaların gerçekleştirilmesi konularında yetkili kurullarından son başvuru tarihinden önce yetki almış ve bu yetki belgesini proje başvurularında ibraz etmiş olmaları gerekir.

(6) Tüm yatırımlara yönelik proje konularında başvuran tüzel kişiler idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olmalıdırlar. Tüzel kişilerin başvuru aşamasında idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olduklarına dair taahhütnameyi başvuru ekinde sunmaları gerekir.

Uygun olmayan başvuru sahipleri

MADDE 12 –

(1) 11 inci maddede açıklanan gerçek ve tüzel kişi haricindekiler ve kamu görevlileri hibe başvurusunda bulunamazlar.

(2) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Kendi isteği ile proje uygulamaktan vazgeçmesi nedeniyle projesi için fesih işlemi uygulanmış yatırımcılar hariç, önceki tebliğler kapsamında hibe programından yararlanmış ancak feshedilmiş proje başvuruları olan yatırımcılar beş yıl süreyle hibe başvurusunda bulunamazlar. Ayrıca hibe sözleşmesi imzalayan ancak yatırımını henüz nihai rapora bağlayamayan, önceki tebliğler kapsamında hibe programından yararlanmış ancak fesih sürecinde bulunan proje başvuruları olan yatırımcılar hibe başvurusunda bulunamazlar.

(3) Tarımsal amaçlı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) birim kooperatifler, birlikler ve bunların üst birlikleri hariç, tüzel kişi ortaklarının gerçek kişi olması halinde ortaklar gerçek kişi olarak hibe başvurusunda bulunamazlar. Ayrıca tüzel kişi ortaklarının tüzel kişi olması halinde de tüzel kişi ortaklar ayrı olarak hibe başvurusunda bulunamazlar. Gerçek ve/veya tüzel kişiler kendileri hibe başvurusunda bulunmaları halinde oluşturdukları ya da oluşturacakları farklı tüzel kişiler/ortaklar ayrıca hibe başvurusunda bulunamazlar.

(4) (Ek: RG-29/11/2022-32028) İl özel idaresi ve belediye gibi kamu kurum ve kuruluşları, bunların vakıf ve birlik benzeri teşekkülleri ile içinde bulundukları ortaklıkların başvuruları Program kapsamında değerlendirilmez.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Hibeye Esas Proje Toplam Tutarları ve Destekleme Oranı

Ekonomik yatırım konularında yatırım tutarı ve destekleme oranı

MADDE 13 –

(1) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) Ekonomik yatırım konularında hibeye esas proje tutarı; başvuruda bulunanların gerçek kişiler, tarımsal amaçlı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) birim kooperatifler, birlikler ve bunların üst birlikleri veya tüzel kişiler olması halinde, 8 inci maddede belirtilen yatırım konularında; yatırım niteliği yeni tesis olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 7.000.000 Türk Lirası, yatırım niteliği tamamlama olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 5.000.000 Türk Lirası, yatırım niteliği kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon olan başvurularda (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 4.000.000 Türk Lirası üst limitini geçemez.

(2) Hibeye esas proje tutarı alt limiti (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 1.000.001 Türk Lirasıdır. Bu limitin altındaki başvurular kabul edilmez.

(3) Başvuruların kabul edilmesi halinde; hibeye esas proje tutarının %50’sine hibe yoluyla destek verilir. Başvuru sahipleri hibeye esas mal alım tutarının %50’si oranındaki katkı payını, ayni katkıyı ve toplam mal alım tutarına ait Katma Değer Vergisi (KDV)’nin tamamını kendi öz kaynaklarından temin etmekle yükümlüdür.

(4) Hibe sözleşmesinde belirlenen hibeye esas mal alım tutarı üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı fiili gerçekleşmeler sonucunda ortaya çıkar.

(5) Mal alım tutarının hibe desteği kısmı kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için yatırımcılar tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanında hiçbir şekilde kamu kaynakları kullanılamaz.

(6) Program kapsamında küçük ve orta ölçekli ekonomik faaliyetlere yönelik yatırım tesislerinin desteklenmesi amaçlandığından, başvuruda belirtilen proje toplam tutarı ile yatırım konusunun tam olarak gerçekleşmesi sağlanır.

(7) Proje bütçesi KDV hariç hazırlanır.

(8) Proje toplam tutarının; bu maddede belirlenen hibeye esas proje tutarını aşması durumunda, artan kısma ait işlerin proje sahiplerince ayni katkı olarak finanse edilmesi ve yatırım süresi içerisinde tamamlanması gerekir. Bu durumun hibe başvurusu ile beraber taahhüt edilmesi şarttır.

ALTINCI BÖLÜM

Proje Giderleri

Hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları

MADDE 14 –

(1) Bu Tebliğ kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin;

a) Yatırımcı ile imzalanan hibe sözleşmesinden sonra gerçekleştirilmesi,

b) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan tatbikat projesinde belirtilmiş olması ve hibe desteği verilecek proje giderleri kapsamında yer alması,

c) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan proje bütçesi tablosundaki hibeye esas proje giderlerinin, tüm başvurularda 13 üncü maddede belirtilen limitlerin içerisinde kalması,

ç) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan iş planında öngörülen yatırım süresi içerisinde gerçekleşmesi, hibe desteği kapsamındaki giderlerin Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun olması ve belgelere dayandırılması,

gerekir.

Gider kalemleri

MADDE 15 –

(1) Bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde; öngörülen yatırım projesinin ayrılmaz bir parçası ve projenin faaliyete geçmesi için kaçınılmaz olan bu maddede belirtilen giderler, ilgili bölümlerde belirtilen istisnalar geçerli olmak kaydıyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(2) Yatırım uygulamalarına ait;

a) İnşaat işleri alım giderlerine,

b) Makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine,

hibe desteği verilir.

(3) Yatırımcılar tarafından, proje kapsamında satın alınacak ve hibe desteği verilecek tüm makine, ekipman, malzeme ve inşaat işleri Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun olarak yapılmış satın alımlar sonucunda belirlenen yüklenicilerle yapılacak sözleşmeler kapsamında sağlanır.

(4) Yatırımcılar tarafından sürekli çalıştırılan, düzenli, dönüşümlü, yarı zamanlı ve geçici olarak işe alınmış kişiler, kamu çalışanları, kamu kurumları ile kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar yüklenici olamazlar.

(5) Hibeye esas proje tutarını oluşturan, hibe desteği verilecek proje giderleri mutlaka teknik projeye ve piyasa etütlerine dayandırılır ve proje başvurularında ayrıntılı olarak belirtilir.

(6) Hibe sözleşmesine bağlanan hibeye esas proje tutarı, uygulama sürecinde artırılamaz. Ancak sözleşmeye bağlanan tutarı aşmaması ve başvuruda bütçelendirilen ve iş kalemlerinde gösterilen (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) inşaat, makine ve ekipman alımı ile ilgili kalemlerde kapasite azalışı olmaması kaydıyla gider kalemleri arasında ilgili maddelerde belirtilen kısıt ve limitlere aykırı olmamak şartıyla aktarımlar yapılabilir veya destek kapsamında başvuruda bütçelendirilen ve alımı yapılan (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) inşaat, makine ve ekipman kalemlerinden proje başvuruları kapsamında satın alma rehberine ve/veya teknik şartnamelere uygun olarak temin edilmeyen ve uygun harcama kapsamında kabul edilmeyen kalemler ikinci el alımı olmamak şartı ile projelerin amacına uygun olarak ayni katkı ile tamamlandığı ve tesisin faaliyete geçmesinde engel oluşturmadığı takdirde hibe hesaplaması kalemlerinden düşülür ve başlangıçta belirlenen toplam hibe tutarındaki miktardan düşülerek hibe ödemesi yapılır.

(7) Yatırımcı, hibeye esas proje giderlerinden inşaat ve makine ekipmanı ayrı ayrı ihale edebileceği gibi bu giderlerin tamamını tek bir ihale şeklinde de gerçekleştirebilir.

İnşaat işleri alım giderleri

MADDE 16 –

(1) Program kapsamında hibe desteği verilecek inşaat işleri alım giderleri, projenin faaliyete geçmesi için kaçınılmaz olan inşaat işlerini kapsar.

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda hibeye esas proje gideri sadece inşaat faaliyetinden ibaret olamaz. Ancak çelik silo, soğuk hava deposu ve sera yatırımları sadece inşaat faaliyetinden ibaret olabilir.

(3) İnşaatın yapılma yöntemi ile kullanılacak teknolojiyi açıklayan, inşaat işleriyle doğrudan ilgili malzeme, işçilik, makine, ekipman kullanım veya iş makinesi giderlerini kapsayan ve gider türü, ölçü birimi, miktar, birim fiyat ve tutar ayrıntılarını da içeren taslak yapım şartnameleri ve uygulama aşamalarını süreleriyle birlikte gösteren bir iş programı da proje başvuru ekinde sunulur.

(4) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Program kapsamında yapılacak yeni tesis ve tamamlama yatırımlarında, yatırım konusu işleme alanı dışında ihtiyaç duyulan idareye ait personel odaları, yatakhane, yemekhane, teşhir ve satış reyonu, bekçi kulübesi, bahçe duvarı, çit, tesis bahçesinin düzenlenmesi gibi bölümler ve bunlara ait giderler idarî alan olarak ve hibeye uygun harcamalar kapsamında değerlendirilir. Bu harcamaların toplamı hibeye esas inşaat giderinin %15’ini, her yapı için kazı, dolgu ve reglaj işleri yapının toplam hibeye esas inşaat giderinin %6’sını ve alansal olarak idarî alan, toplam inşaat alanının %30’unu aşamaz.

(5) Mesken ve benzeri yapıları kapsayan proje başvuruları hibe desteği kapsamında değerlendirilmez.

(6) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Proje uygulaması ile ilgili mevzuat gereği başvuru aşamasında alınması gerekli izin, ruhsat ve denetim işleri ile yapılması zorunlu olan tüm işlemlerin yerine getirilmesinden yatırımcılar sorumludur. İlgili mevzuat gereği alınması gerekli izin ve ruhsatlar hibe sözleşmesi ekinde, tesis tamamlandıktan sonra alınması gerekli izin ve ruhsatlar ise en geç nihai rapor ekinde sunulmak zorundadır. Ancak yatırımcının, ilgili mevzuat gereğince alınması gerekli izin ve ruhsatları ilgili kurumdan kaynaklanan sebeplerle hibe sözleşmesi aşamasında sunamaması ve bu durumu belgelendirmesi halinde, yatırımcıya, il müdürlüğünün uygun görüşü ile söz konusu belgeleri temin ederek hibe sözleşmesi imzalaması için otuz gün süre verilir.

(7) Proje tamamlanma süresi, mücbir sebepler hariç projelerin bu Tebliğde belirtilen son tamamlanma tarihlerini geçemez.

(8) Çelik silo, sera ve soğuk hava deposu yatırımları hariç yeni tesis ve tamamlama yatırımlarında inşaat gideri, hibeye esas proje tutarının %80’inden, kapasite artırımına yönelik yatırımlarda %60’ından, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyona yönelik yatırımlarda ise %20’sinden fazla olamaz.

(9) Yenilenebilir enerji olarak jeotermal kaynağın kullanılacağı yatırımlarda kuyu maliyetinin hibe desteği kapsamına alınabilmesi için elde edilen enerjinin mevcut veya bu Tebliğ kapsamında kurulacak tesiste kullanılması şarttır. Sadece jeotermal kuyu için hibe desteği verilmez.

(10) Yenilenebilir enerji olarak jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr enerjisi kullanılacak bütün yatırım konularında yenilenebilir enerji üretimi mevcut veya bu Tebliğ kapsamında kurulacak tesisin kapasite raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının en az %51’ini, en fazla %110’unu karşılayacak şekilde projelendirilmesi halinde hibe desteğinden faydalandırılır. Elde edilen enerjinin, mevcut veya bu Tebliğ kapsamında kurulacak tesisteki enerji ihtiyacının %110’unu aşması durumunda elde edilen toplam enerji ile tesiste ihtiyaç duyulan enerji oranlanarak hibe ödemesi yapılır. Bu oranların dışında kalan kısımlar ayni katkı olarak karşılanır.

(11) Yenilenebilir enerji olarak biyogaz, güneş ve rüzgâr enerjisi kullanılarak elektrik üretilecek bütün yatırım konularında enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şarttır. Hibe ödemeleri, kapasite raporunda hesaplanan yıllık enerji ihtiyacının karşılanması (en az %51’ini en fazla %110’unu) amacıyla bağlantı sözleşmesinde belirtilen kurulu güç üzerinden yapılır. Bağlantı sözleşmesinde belirtilen kurulu gücün, bağlantı izni ve ruhsatı veren kurumdan kaynaklanan sebeplerle projede %51’in altına düşmesi ve bu durumun da resmî belgelerle tespit edilmesi halinde, yenilenebilir enerji üretim tesisi başvurularında hibe sözleşmesi tasfiye edilerek teminat yatırımcıya iade edilir. Yenilenebilir enerji üretimi, başvuruya esas yatırım projesinin bir ünitesi ise, projede enerji ünitesine ait giderler hibeye esas proje tutarından düşürülerek yatırımın geri kalan kısmı hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

Makine, ekipman ve malzeme alım giderleri

MADDE 17 –

(1) Program çerçevesinde yapılacak yeni makine, ekipman ve malzeme alımları, üretimi de içeren bir proje bütününün parçası olduğu takdirde finanse edilir.

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda hibeye esas proje gideri sadece makine ve ekipman alım giderinden ibaret olamaz. Ancak su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında hibeye esas proje gideri sadece makine ekipman alım giderinden ibaret olabilir.

(3) Tamamlama ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyona yönelik proje tekliflerinde hibeye esas proje tutarının tamamı makine ve ekipman alım giderinden ibaret olabilir.

(4) Makine ve ekipman alımlarında, alım bedeli içinde yer alan proje sahasına teslim giderleri ile montaj giderleri tek bir alım faturasında bulunmaları durumunda uygun harcama kapsamında değerlendirilerek hibe desteğinden yararlandırılır. Ayrı faturalandırılmaları durumunda ise sadece mal alım bedeline hibe desteği verilir.

(5) Makine ve ekipman ile ilgili düzenlenen teknik şartname; projedeki kullanım amacı ve üretimdeki gerekliliği belirtilerek, proje başvuru ekinde sunulur.

(6) Makine, ekipman ve malzeme alım giderleri kapsamında, demirbaş eşya, mobilya, mefruşat alımı gibi giderler ve tesis tamamlandıktan sonra tesisin işletilmesine yönelik hammadde veya malzeme gibi işletme giderlerine hibe desteği verilmez.

(7) Trafo satın alımları hibe desteği kapsamında değildir.

(8) Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üreten tesisler hariç enerji nakil hattı satın alımları hibe desteği kapsamında değildir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üreten tesisler için ise enerji nakil hattı satın alımları hibeye esas proje tutarının en fazla %15’i ile sınırlıdır.

(9) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Niteliği yeni tesis olan başvurular dışında jeneratör satın alımları hibe desteği kapsamında değildir.

(10) Makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine ait teknik şartnameyi, metraj ve keşfi, makine yerleşim planını ve bina büyüklüğü ile alınan makinelerin uyumlu ve üretim aşamalarında gerekli olduğuna dair raporu hazırlayan ve tasdik eden kişilerin ilgili meslek odalarına kayıtlı olmaları şarttır.

(11) Sabit yatırımlar kapsamında bütçelendirilen balya ve silaj makineleri referans fiyat uygulamaları hariç, hibeye esas tutar ile ayni katkının beraber bütçelendirildiği bütün monoblok yapıdaki makineler ve ekipmanlar hibeye uygun giderler kapsamında değerlendirilmez ve bu tip projeler kabul edilmez.

(12) Hibe sözleşmesi öncesi, yatırımcının inşaat işleri ve/veya makine, ekipman ve malzeme alım giderleri işleri ile ilgili satın alma (Mülga ibare: RG-17/2/2021-31398)(1) işlemlerinin gerçekleştirilmesi için ek süre talep etmesi halinde, il müdürlüklerince yapılacak inceleme sonucu durumu uygun mütalaa edilenler için yatırım sürelerinin bu Tebliğde belirtilen son tamamlanma tarihlerini geçmemeleri şartı ile hibe sözleşmesi imzalaması süresine ek olarak otuz gün süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek otuz günlük süre içinde satın alma rehberine uygun işlem gerçekleştirilemez ise hibe sözleşmesi imzalanmaz.

(13) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1) 

Proje kaynaklarından karşılanamayacak giderler

MADDE 18 –

(1) 16 ncı ve 17 nci maddelerde açıklanan proje giderlerine uygun olmayan ve hibe desteği kapsamı dışında kalan giderler şunlardır:

a) Her türlü borçlanma giderleri.

b) Faizler.

c) Başka bir kaynaktan finanse edilen harcama ve giderler.

ç) Kira giderleri.

d) Kur farkı giderleri.

e) Arazi, arsa ve bina alım bedelleri.

f) Binanın yakıt, su, elektrik ve aidat giderleri.

g) Ayrı faturalandırılmış nakliye ve montaj giderleri.

ğ) Bankacılık giderleri.

h) Denetim giderleri.

ı) KDV ve ÖTV dâhil iade alınan veya alınacak vergiler.

i) İkinci el/kullanılmış (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) makine-ekipman alım giderleri.

j) Proje yönetim ve danışmanlık giderleri.

k) Makine tamir ve parça alım giderleri.

l) (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) sarf malzemeleri.

m) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

n) Mücbir sebepler hariç bu Tebliğ ile belirlenen yatırım süreleri içinde gerçekleştirilmeyen giderler.

(2) Program kapsamında hibe sözleşmesi onaylanmayan projelerle ilgili yapılan hiçbir harcama karşılanmaz, bu giderlerden dolayı herhangi bir sorumluluk üstlenilmez.

(3) Bakanlık tarafından yayımlanan güncel uygulama rehberinde ve satın alma rehberinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmeyen, belgelendirilmeyen ve ibraz edilmeyen her türlü satın alma gideri, hibeye esas gider kapsamında olsa dahi hibe desteğinden karşılanmaz.

Ayni katkılar

MADDE 19 –

(1) Proje sahiplerinden veya iş birliği yapılan kişi ve kuruluşlardan herhangi biri tarafından hibe sözleşmesi öncesi edinilmiş arazi, bina, makine ve ekipman, ayni katkı olarak proje yatırım tutarına dâhil edilmez.

(2) Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra yatırımcılar tarafından, hibeye esas proje giderleri dışında kendi kaynakları kullanılarak bina, malzeme, makine ve ekipman ile işgücüne yönelik olarak yapılacak herhangi bir katkı, yatırım süresi içerisinde tamamlanması koşulu ile ayni katkı olarak değerlendirilir. Ancak iş takvimleri ve uygulamalar sırasında bu katkıların tamamının, yatırımcı tarafından, hibeye esas proje giderlerine yönelik kullanımlar yapılmadan önce veya eşzamanlı olarak gerçekleştirilmesi zorunludur. Başvuru sahipleri, bu hususları başvuru formlarında taahhüt ederler.

(3) Ayni katkılar, hibeye esas proje giderleri kapsamında öngörülmüş satın alımlardan ayrı bağımsız ihaleler veya gerçekleşmeler şeklinde yapılır.

(4) Başvuru aşamasında ayni katkı olarak taahhüt edilen işlerin projede öngörülen nitelik, nicelik ve büyüklükte gerçekleştirilmesi şarttır.

(5) Yapılacak ayni katkılar, yatırımcının yapmakla yükümlü olduğu katkı payının yerine ikame edilemez.

YEDİNCİ BÖLÜM

Proje Başvuruları

Başvuru zamanı

MADDE 20 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) Başvuru zamanı Bakanlıkça yayımlanacak olan güncel uygulama rehberinde ilanen duyurulur.

Başvuracaklara sağlanacak teknik destek

MADDE 21 –

(1) Başvuracak gerçek ve tüzel kişiler, program konusunda il proje yürütme biriminden ihtiyaç duydukları bilgiyi alabilirler.

(2) İl proje yürütme birimlerince verilecek bilgi, proje hazırlanmasında karşılaşılacak sorulara cevap vermekle sınırlı olup projenin kabul edilmesi konusunda bir taahhüt niteliği taşımaz.

(3) İl proje yürütme birimleri, yatırımcılara kesinlikle proje hazırlayamaz.

(4) Başvuru sahipleri, programa ait güncel uygulama rehberi ve içinde yer alan başvuru formları ve bilgilendirici dokümanlar ile satın alma rehberini il müdürlüğü veya “www.tarimorman.gov.tr” internet sayfasından temin edebilirler.

(5) Bakanlık tarafından düzenlenecek eğitim, çalıştay, bilgilendirme toplantıları ve benzeri etkinlikler “www.tarimorman.gov.tr” internet adresi aracılığıyla duyurulur.

Başvurulacak adres

MADDE 22 –

(1) Program ile ilgilenen gerçek ve tüzel kişiler başvurularını “www.tarimorman.gov.tr” internet adresinden yaparlar.

Başvuru şekli

MADDE 23 –

(1) Proje başvurusu;

a) 8 inci maddede belirtilen yatırım konularını gerçekleştirmek amacıyla hazırlanır.

b) 11 inci maddede belirtilen niteliklere sahip gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılır.

c) Bakanlık tarafından yayımlanacak güncel uygulama rehberinde yer alan başvuru formu ve ekleri ile satın alma rehberine uygun olarak hazırlanır.

(2) Bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanan başvuru dosyasının girişi (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden yapılır. (Mülga cümle: RG-17/2/2021-31398)(1) 

(3) (Ek: RG-29/11/2022-32028)(2) Bakanlık bilgi sistemlerinde herhangi bir aksaklık olması halinde Genel Müdürlük gerekli önlemleri alır.

(4) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Veri girişi yapılan belge ve dokümanlarla ilgili olarak güncel uygulama rehberinde belirtilen zaman ve takvim dışında hiçbir belgede düzeltme yapılamaz ve doküman tamamlatılamaz.

(5) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Başvuru şekline ilişkin bu Tebliğde yer almayan diğer hususlar Bakanlıkça yayımlanan güncel uygulama rehberinde açıklanır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Proje Başvurularının İl Düzeyinde Değerlendirilmesi

İl proje değerlendirme komisyonu

MADDE 24 –

(1) Program kapsamında, başvurusu alınan projelerin incelenmesi ve ilk değerlendirmeleri bu bölümde belirtilen kriterlere göre il proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılır. Başvuruların, bu Tebliğe ve güncel uygulama rehberine uygun olarak il düzeyinde değerlendirilmesinden il proje değerlendirme komisyonu sorumludur.

(2) İl proje değerlendirme komisyonunun oluşturulma ve çalışma şekilleri valilik tarafından son başvuru tarihinden önce belirlenir ve taraflara duyurulur. İl proje değerlendirme komisyonu en az beş temsilciden oluşur.

(3) İl proje değerlendirme komisyonuna, değerlendirme sürecinde gerekli tüm teknik ve lojistik desteğin verilmesi, tabloların düzenlenmesi, proje özetlerinin hazırlanması, verilerin muhafazası gibi konularda çalıştırılması amacı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarından personel görevlendirilebilir.

(4) Değerlendirmeye; son başvuru tarihini takip eden (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) üç iş günü içerisinde yapılacak toplantıda belirlenecek kriterlere göre (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden başlanır. Valilik makamının ihtiyaç duyması halinde teknik alt komisyon görevlendirilebilir. Oluşturulan alt komisyon il proje değerlendirme komisyonu ile eş zamanlı olarak projelerin incelemesini tamamlar.

(5) Komisyon, bu değerlendirmeleri son başvuru tarihini (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) takip eden üç iş günü içerisinde yapılacak toplantıyı takiben en geç otuz gün içerisinde tamamlar ve görevi sona erer.

Başvuruların idari uygunluk ile başvuru sahibi ve projenin uygunluğu açısından incelenmesi (Değişik başlık: RG-29/11/2022-32028)

MADDE 25 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Belge ve dokümanların yüklenmesinin ardından, il proje değerlendirme komisyonu, başvuruları güncel uygulama rehberinde yayımlanacak Başvuruların İdari Uygunluk Kontrol Listesi ile Başvuru Sahibi ve Projenin Uygunluk Değerlendirme Tablosu Kriterlerine göre inceler. Uygun bulunan başvurular değerlendirmeye alınır.

(2) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(3) İl proje değerlendirme komisyonu gerek duyarsa, teknik alt komisyonlar oluşturarak projelendirilen inşaat ve/veya makine-ekipmanların mevzuat ve maliyetler açısından uygunluğunu inceletir.

Başvuru sahiplerinin ve projelerin uygunluğunun incelenmesi

MADDE 26 –

(Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

Başvuruların ön değerlendirme kriterleri açısından değerlendirilmesi

MADDE 27 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Başvurular değerlendirilirken; başvuru sahibinin niteliği, yatırım yerinin karakteristiği, yatırımın niteliği, yatırımın sektörel önceliği, başvuru sahibinin daha önce hibeden yararlanma durumu gibi kriterler göz önüne alınır.

(2) Ekonomik yatırımlara ait ön değerlendirme kriterleri Ek-3’te belirtilmiştir. Proje ön değerlendirme kriterlerinden toplamda kırk beş ve üzerinde puan almış olan başvurular, ekonomik yatırımlara ait sektörel bazda il öncelik sıralamaları gözetilerek ön değerlendirme puanlarına göre en büyükten en küçüğe doğru sıralanarak teklif listeleri hazırlanır. Değerlendirme sonuç tablosu ve program teklif listelerinin veri giriş sistemi üzerinden alınan çıktısı, il proje değerlendirme komisyonunca imzalanarak (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) Elektronik Belge Yönetim Sistemi üzerinden Genel Müdürlüğe gönderilir.

(3) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Genel değerlendirme raporu, değerlendirme sonuç tablosu ve Program teklif listelerinin çıktıları ile başvuru sahiplerince girişi yapılan başvuru dosyaları, 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre il müdürlüklerinde muhafaza edilir.

Başvuruların genel değerlendirme kriterleri açısından değerlendirilmesi

MADDE 28 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) İllerden gelen teklif listeleri merkez değerlendirme (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) ve bütçe belirleme komisyonunca Ek-4’te yer alan genel değerlendirme kriterleri gözetilerek puanlanır ve veri giriş sistemi üzerinde nihai puan belirlenir.

(2) Başvurular, aldıkları nihai puana göre en büyükten en küçüğe doğru sıralanır, teklif listeleri hazırlanır. Genel değerlendirme raporu, değerlendirme sonuç tablosu ve program teklif listelerinin veri giriş sistemi üzerinden alınan çıktısı, merkez değerlendirme (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) ve bütçe belirleme komisyonunca imzalanarak Genel Müdürlük onayına sunulur.

İl proje değerlendirme raporu

MADDE 29 –

(Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Hibe başvurusunun reddedilme nedenleri

MADDE 30 –

(1) (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) Değerlendirme komisyonları tarafından değerlendirme kriterlerine göre yapılan inceleme sonucu alınan proje başvurularının reddedilme kararı, tüm projelerle ilgili Genel Müdürlük onayı (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) alındıktan sonra il müdürlüğü tarafından proje sahiplerine bildirilir.

(2) Başvuruyu reddetme kararının aşağıdaki gerekçelere dayanması zorunludur:

a) Başvurunun müracaat tarihinden sonra alınması.

b) Başvuru sahibinin bu Tebliğde belirtilen şartlara sahip olmaması.

c) Başvuruya konu faaliyetin program kapsamında olmaması.

ç) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Çelik silo ve soğuk hava deposunda yenilenebilir enerji üretim tesisleri yapımı ve/veya soğuk hava deposu ekipmanı alımı hariç teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon ile kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması ve kapasite artırımı niteliğinde hibe başvurusu yapılması.

d) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) Projenin uygulama süresinin öngörülen azami süreyi aşması.

e) Hibeye esas proje tutarının ve talep edilen katkının duyurulmuş olan azami miktarı aşması.

f) Projenin teknik yapılabilirliği ile yatırım faaliyetine uygunluğunun yetersiz olması ve maliyetlerin piyasa fiyatlarına uygun olmaması.

g) Başvuru formu ve ekleri içindeki bütçe rakamlarının birbirleri ile tutarsız olmaları.

ğ) Yatırımla ilgili, başvuruda sunulan bilgi ve belgelerle yatırım konusu ve/veya yatırım yerinin uyumsuz olması.

h) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

ı) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

i) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Bütün yatırım konularında; 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu ve/veya 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında konulan şerhler için ilgili kurumdan yatırım yapılmasında sakınca olmadığına dair belge alınmış yatırım yerleri ile organize sanayi bölgesi, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi ve ihtisas küçük sanayi sitesi tarafından yatırım yerlerine konulan ipotek veya şerhler, organize sanayi bölgelerinin kuruluşunda kullanılan krediler nedeniyle konulan ipotek ve şerhler ile bu Tebliğ kapsamında yapılacak başvurular için yatırım yerinin kiralanmış olması durumunda kira sözleşmeleri nedeniyle yatırım yerlerine konulan şerhler hariç, yatırım yerinin tapu kaydında ipotek, haciz, ihtiyati tedbir ve yatırımın sürdürebilirliğini etkileyebilecek şerhler bulunması ve/veya hakkında açılmış dava olması.

j) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Niteliği kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon olan başvurularda, mevcut tesisin faaliyeti ile ilişkili olarak bankalarca başvuru sahibi adına daha önce kullandırılan kredi nedeniyle konulan ipotek için ilgili bankadan geri ödemelerin düzenli yapıldığına dair belge almış olanlar ile program kapsamında daha önce hibe desteğinden yararlanmış olan tesisler için sözleşmeleri gereği konulan şerhler hariç yatırım yerinin ipotekli, şerhli, icraya verilmiş ve/veya hakkında açılmış dava olması.

k) Başvurunun (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden yapılmamış olması.

l) Başvurunun (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanmamış veya gerçekleştirilmemiş olması.

m) Hibeye esas proje tutarının (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 1.000.001 Türk Lirasının altında olması.

n) Başvuru sırasında ve sözleşme yapılmadan önce başvuru sahibinin iflas etmiş veya projenin tasfiye halinde olması, başvuru sahibinin işlerinin mahkemelerce idare ediliyor olması, alacaklılarıyla herhangi bir düzenlemeye girmiş olması, iş veya faaliyetlerini askıya almış olması, bu meselelerle ilgili bir dava veya takip konusu bulunması veya yürürlükteki mevzuat ve düzenlemelerde yeri olan bir prosedür dolayısı ile bunlara benzer bir durumda olması.

o) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Yatırımcının; kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması.

ö) Program bütçesinin yetersiz olması.

p) Farklı gerçek/tüzel kişilerce hazırlanmış olsa dahi aynı yatırım alanlarında birbirleri ile ortak ekonomik ve/veya çıkar ilişkileri bulunan veya birbirlerini tamamlayan projelerle müracaat edilmesi.

r) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) Program çerçevesinde hibe desteğinden yararlanmış yatırımcılardan/tesislerden üç yıllık izleme süresinin bir yılını tamamlamamış olanların; niteliği kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon olan proje başvurusunda bulunması; niteliği yeni tesis olanların ise üç yıllık izleme süresi tamamlanmadan daha önce hibe sözleşmesi imzalanan alt konuda tekrar proje başvurusunda bulunulması.

s) (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) Birbirleriyle birebir aynı olan, kopya projeler ile başvuruda bulunulması.

ş) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1) 

t) Başvuru sahiplerinin, başvuru sırasında veya sözleşme yapılmadan önce gerçeğe aykırı beyanda bulunduklarının tespit edilmesi.

u) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Üretime yönelik olmayan, araştırma geliştirme projeleri ile başvuruda bulunulması.

ü) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Başvuruda sunulan projenin, il proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılan puanlama sonucunda kırk beş puanın altında kalması.

v) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahibi hakkında iflas, konkordato veya tasfiye kararı alınmış olması, mal varlığı ya da işlerinin atanmış kayyum veya vasi tarafından idare ediliyor olması.

y) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahibinin Bakanlık tarafından destek dışı işletmeler kapsamına alınmış olması.

z) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Yatırım yerinin Serbest Bölgeler Kanununa göre kurulmuş serbest bölgelerden birinde olması.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Nihai Değerlendirme Kararı ve Hibe Sözleşmesi

Nihai değerlendirme kararı

MADDE 31 –

(1) Nihai değerlendirme, bu maddede belirtilen hususlar dikkate alınarak merkez proje değerlendirme komisyonunca yapılır.

(2) Bu Tebliğ kapsamındaki uygulamaların bütçesi aşağıdaki hükümler doğrultusunda Bakanlıkça belirlenir:

a) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yatırım bütçeleri, merkez proje değerlendirme ve bütçe belirleme komisyonu tarafından Ek-5 doğrultusunda Bakanlığın destekleme politikalarına göre belirlenir. İllerin katsayıları; tarım alanları, hayvan varlıkları, Bakanlık kayıt sisteminde yer alan işletme sayıları ve ilin Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu IPARD Programları ile Kent Tarımı Eylem Planı kapsamında olup olmadığı dikkate alınarak Bakanlık tarafından hesaplanır.

b) Program kapsamında başvuruların yapıldığı her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek miktarı kadar başvuruya hibe desteği sağlanır, değerlendirme nihai kararı söz konusu ödenek esas alınarak verilir. İlin yaklaşık bütçesinin yeterli olması durumunda program teklif listesinde yer alan tüm başvurular yatırım programına alınır.

c) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) İlin bütçesinin tüm başvurular için yeterli olmaması durumunda; uygun olarak kabul edilen projeler il ve merkez değerlendirme komisyonunun vermiş olduğu toplam puana göre en büyükten en küçüğe doğru asıl ve yedek olarak sıralanır. İlin bütçe imkânları dâhilinde en yüksek puan alan projeden başlanarak projeler sırayla Programa alınır. Asıl olarak hibe sözleşmesi imzalamaya hak kazanan yatırımcılardan, sözleşme imzalamayanlar ve/veya projeyi uygulamaktan vazgeçenler olması halinde; Genel Müdürlükçe ilin bütçesi dahilinde proje son tamamlanma tarihi gözetilerek yedek listede bulunan yatırımcılar sırası ile hibe sözleşmesi imzalamaya davet edilir. Yedek listeden çağırma işlemi sadece bir defa yapılır.

ç) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) İlin bütçesinin tüm başvuruları karşılaması durumunda; varsa artan bütçeleri toplanır ve bütçesi yetersiz olan illere (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) katsayısı oranında dağıtılır. Bu işleme programa ayrılan bütçe bitinceye kadar devam edilerek illerin yatırım programı oluşturulur ve nihai değerlendirme kararı düzenlenir.

(3) Nihai değerlendirme (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) Genel Müdürlüğün onayı ile kesinleşir.

(4) Bakanlığın bir başvuruyu reddetme ya da hibe vermeme kararı kesindir.

Değerlendirme sonuçlarının açıklanması

MADDE 32 –

(1) Kesinleşen değerlendirme sonuçları Genel Müdürlükçe il müdürlüklerine yazılı olarak bildirilir. Ayrıca hibe desteğine hak kazanan başvuru sahiplerine ait proje numaraları “www.tarimorman.gov.tr” internet sitesinde yayımlanarak ilan edilir.

(2) İl müdürlükleri kendilerine iletilen sonuçları, başvuru sahiplerine (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) güncel uygulama rehberinde belirtilen şekilde bildirir.

Hibe sözleşmesi

MADDE 33 –

(1) Hibe sözleşmesi, il müdürü ile hibe başvurusu sahibi arasında imzalanır.

(2) Hibe sözleşmesinin içeriği ve formatı Bakanlık tarafından yayımlanan güncel uygulama rehberinde tüm taraflara önceden duyurulur.

(3) Başvuru sahipleri, hibe sözleşmesi aşamasında (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden girişleri yapılan bilgi ve belgeler ile bu madde gereğince yapılan değişiklikler ve hibe sözleşmesi ekinde bulunması gereken diğer belgeleri de kapsayacak dosyayı il müdürlüğüne sunarlar. Sunulan bilgi ve belgelerin imzalı/paraflı olması gerekir.

(4) Başvuru sahiplerinin hibe kaynaklarından yararlanabilmeleri için hibe sözleşmesi eki dokümanları tamamlayarak hibe sözleşmesini imzalamaları ön koşuldur.

(5) Başvuru sahipleri, kendilerine yapılan bildirimi takip eden otuz gün içerisinde il müdürlüklerine hibe sözleşmesi ve eki dokümanları ile projeye esas evrakı teslim etmek zorundadır. Ancak, son günün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar evrak teslim edilebilir. İl proje yürütme birimince proje sahasında, projeye esas dosya ve evrak üzerinde en fazla otuz gün süre içinde yapılacak inceleme sonrasında, bu Tebliğe ve başvuru evrakına göre uygunluğu tespit edilen proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında yer tespiti ve teslim tutanağı düzenlenerek yatırımcılar hibe sözleşmesi imzalamaya davet edilir. Kendilerine yapılan bu tebligatı takip eden beş iş günü içerisinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin proje başvuruları ve bunlara ilişkin değerlendirme sonuçları iptal edilir.

(6) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahibi tarafından teslim edilen hibe sözleşmesi ekleri il müdürlüklerince uygun bulunursa, inşaat işleri ve makine ekipman satın alma uygulama sözleşmesi incelemesinde uygun harcama kapsamında kabul edilmeyen metraj ve alımlar hibeye esas bütçeden çıkarılarak ayni katkı kapsamına alınır, yer tespiti ve teslimi tutanağının düzenlenmesi sonrası hibe sözleşmesi imzalanır. Bakanlıkça belirlenen referans fiyat bulunması halinde hibeye esas proje tutarı referans fiyatı geçemez. Proje bütçesi, hibe sözleşmesi öncesi il proje yürütme biriminin referans fiyat karşılaştırması sonucu uygun bulduğu miktar, metraj ve birim fiyat üzerinden revize edilir.

(7) Programa alınan projelerde 30 uncu maddede yer alan hibe başvurusunun reddedilme nedenlerinden herhangi birinin hibe sözleşmesinin imzalanmasından önce tespit edilmesi halinde söz konusu başvuru sahipleri ile hibe sözleşmesi imzalanmaz.

(8) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Hibe sözleşmesi öncesi güncel uygulama rehberinde belirtilen kurallar çerçevesinde projede değişiklik yapılabilir.

(9) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Hibe sözleşmesi sonrası mücbir sebepler ve güncel uygulama rehberinde belirtilen kurallar haricinde projede değişiklik yapılamaz.

Hibe sözleşmelerinde teminat alınması

MADDE 34 –

(1) Hibe sözleşmesi imzalamaya hak kazanmış yatırımcı, hibeye esas proje tutarının %3’ü tutarında süresiz limit dâhilinde banka teminat mektubunu hibe sözleşmesi ile birlikte il müdürlüğüne verir. İl müdürlüğü tarafından teyidi alındıktan sonra teminat mektubu muhafaza edilmek üzere, defterdarlık muhasebe müdürlüğüne teslim edilir. Teminatın nakit olarak verilmesi halinde hibeye esas proje tutarının %3’ü tutarındaki nakit teminat defterdarlık muhasebe müdürlüklerinin hazine tahsilat hesabına yatırılıp, il müdürlüklerinin kurumsal koduyla ilgisine göre 330/430-Alınan Depozito ve Teminatlar hesabına kaydedilerek muhasebe işlem sürecinin yürütülmesi sağlanır.

(2) Teminat mektuplarının toplam tutarı, hibeye esas proje tutarının %3’ünden az olmamak kaydı ile birden fazla bankadan teminat mektubu alınabilir.

(3) Nihai raporun onaylanması ve son ödemenin gerçekleşmesini takiben yatırımcının, SGK prim borcu ile vadesi geçmiş vergi borcu olmadığına dair ilgili kurumlardan aldığı belgeler ile birlikte il müdürlüğüne müracaat etmesi halinde teminat mektubu veya hesaba yatırılan tutar kendisine iade edilir.

(4) Hibe sözleşmesinin (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) mücbir sebepler kapsamında feshedilmesi halinde teminat mektubu veya hesapta bulunan miktar yatırımcıya iade edilir; hibe sözleşmesindeki taahhütlerin yatırımcının kusuru üzerine yerine getirilmediği fesih hallerinde teminat mektubu veya hesapta bulunan miktar Hazineye irat kaydedilir.

Hibe sözleşmesi akdi

MADDE 35 –

(1) Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ve başvuru sahibi arasında iki adet olacak şekilde imzalanır. Hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmış metninin bir adedi ve ekleri il müdürlüğü, bir adedi de proje sahibi tarafından muhafaza edilir.

Hibenin nihai tutarı

MADDE 36 –

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Hibe tutarı hibe sözleşmesinde belirtilir ve bu tutar üst limit niteliğindedir. Hibeye esas proje tutarının üst limiti belirlenen referans fiyatı geçemez. Satın almadan sonra fatura tutarının hibe sözleşmesinde belirtilen hibeye esas proje tutarının altında olması durumunda faturada belirtilen tutarın %50’sine hibe ödemesi yapılır. Fatura tutarının hibeye esas proje tutarının üzerinde olması durumunda ise aradaki fark yatırımcı tarafından ayni katkı ile karşılanır. Hibenin nihai tutarı, fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında ortaya çıkar.

(2) Hibe miktarı, 13’üncü maddede belirtilen tutar ve oranı kesinlikle aşamaz.

Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi

MADDE 37 –

(1) Yatırımcı, projeyi bu Tebliğ, güncel uygulama rehberi ve hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak icra etmediği takdirde Bakanlığın ödemeleri yapmama ve/veya hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Bu durumda Bakanlık, ayrıca hibe miktarını azaltabilir ve/veya hibe kaynaklarından ödenmiş olan meblağların tamamen veya kısmen geri ödenmesini talep edebilir.

(2) Hibe sözleşmeleri devredilemez. Ancak gerçek kişi başvurularında başvuru sahibinin, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde, yasal mirasçıları talep ederlerse başvuruda aranan koşulları sağlamaları şartıyla (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir.

ONUNCU BÖLÜM

Uygulamalar, Satın Almalar ve Ödemeler

Proje uygulamalarının izlenmesi

MADDE 38 –

(1) Proje sahipleri, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra, teklif ve kabul edilen projeyi hibe sözleşmesi hükümlerine göre il müdürlüğünün bilgisi dâhilinde süresi içerisinde uygulamaya başlarlar.

(2) Projelerin uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi, il proje yürütme birimlerince yapılır. Gerek duyulması halinde il proje yürütme birimlerinde ilgili kamu kurumu personeli de görev alabilir.

(3) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Proje uygulamalarının kontrolü, izlenmesi ve denetimi ihtiyaç duyulduğunda Genel Müdürlükçe de yapılır.

(4) Yatırımcılar, proje ile ilgili gelişmeleri içeren ilerleme raporlarını dört ayda bir il müdürlüğüne vermekle yükümlüdürler.

(5) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Niteliği yeni tesis ve tamamlama olan proje uygulayanlar, nihai rapor ile birlikte ilgili mevzuat gereği alınması gereken izinleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve/veya yapı kayıt belgesi, demirbaş kayıt listesi, yatırıma ait fotoğraflar ile uygulama rehberinde belirtilen belgeleri il müdürlüğüne ibraz etmekle yükümlüdür.

(6) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Proje sahipleri, tesisin inşaat ve makine-ekipman montajının tamamlanmasından ve deneme üretimine geçilmesinden sonra nihai raporunu sunar. Yatırımcılar, makine-ekipman alımlarına ait fiili gerçekleşmelerden sonra ödeme taleplerini, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş fatura ve güncel uygulama rehberinde yer alan Ödeme Talep Formu ekinde istenen belgeler ile birlikte (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) projenin son tamamlanma tarihine kadar, il müdürlüğüne teslim ederler. Satın almalara ait ödeme ayrıntıları güncel uygulama rehberi ve satın alma rehberinde belirlenir.

(7) Satın almalarla ilgili faturanın tarihi, hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmasını takiben, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde olmak zorundadır. Fatura tarihinin bu süreyi aşması ve/veya ödeme talebinin süresi içinde yapılmaması durumunda il müdürlüğünce hibe sözleşmesi feshedilir. Hibe sözleşmesinde belirtilen durum ve mücbir sebepler haricinde hibe sözleşmesine ilişkin süre uzatımı ve/veya sözleşmenin askıya alınması söz konusu değildir.

(8) Proje uygulamalarının bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespiti halinde, bu durum tutanağa bağlanarak, il müdürlüğü tarafından tutanak tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde proje sahiplerine uygulamaların hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmesi konusunda bir ihtar yazısı yazılır ve konu hakkında Genel Müdürlük en geç on iş günü içerisinde bilgilendirilir.

(9) İhtar yazısının karşı tarafa tebliğ tarihini izleyen yirmi iş günü içerisinde projenin bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde il müdürlüğü fesih için Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda hibe sözleşmesinin fesih işlemini başlatır.

(10) Proje uygulamaları ve takibi süresindeki iş ve işlemler, Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar, bu Tebliğ ve Bakanlık ile yatırımcı arasında imzalanmış olan hibe sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yürütülür.

Satın alma ve uygulama sözleşmelerinin takibi ve uygulanması

MADDE 39 –

(1) Yatırımcılar, hibe kapsamında yapacakları inşaat, makine, ekipman ve malzeme satın alma işlemlerinde Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun hareket ederler.

(2) Yatırımcılar tarafından hazırlanacak ihale dokümanları keşif bedelleri, ihale sonucunda imzalanacak uygulama sözleşmeleri tutarları ve uygulamalara ilişkin hakediş tutarları, kesinlikle hibe sözleşmesinde o gider için belirtilmiş tutarın üstünde olamaz.

(3) Yatırımcılar, (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemine girdikleri ve ekledikleri tüm belgeleri kapsayan başvuru dosyalarını ve yayımlanan mevzuata uygun olarak yaptıkları inşaat, makine, ekipman ve malzeme alımlarına ilişkin ihaleye esas satın alma belgelerinin aslı ve bir sureti ile sipariş mektuplarının aslı ve bir suretini (Değişik ibare: RG-17/2/2021-31398)(1) hibe sözleşmesi ekinde ilgili il müdürlüğüne elden teslim ederler. Yatırımcılar, ihaleyi kazanan yüklenicilere ait vadesi geçmiş vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair belge ile yetkili mercilerden alınacak ihaleden yasaklı olmadıklarına dair belgeyi de ihale dosyasında ibraz etmek zorundadır.

(4) Bakanlık, yatırımcı ve yüklenici arasında taraf değildir. Yatırımcılar, hibe sözleşmesi hükümleri ve proje tekliflerine uygun olarak yaptıkları satın almalarla ilgili olarak uygulama sözleşmesi kapsamındaki işlerinin ifasındaki kusurları nedeniyle yüklenicilerle yaptıkları sözleşmelerin noter kanalı ile iptal edilmesi halinde kalan işlerin ifası için il müdürlüğünün onayını almak suretiyle yeniden ihaleye çıkabilirler. Bu madde kapsamında uygulanacak iş ve işlemlerden dolayı, Bakanlığın yatırımcı ve yüklenici arasında taraf olmama hükmüne istinaden yatırımcı, projenin yürütülmesi esnasında sebep olabileceği her türlü zarar konusunda, üçüncü taraflara karşı tek başına sorumlu olmayı kabul eder.

(5) Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde ihale ile ilgili satın alma belgelerini kabul ve/veya reddi yönünden inceler.

Proje harcamalarının kontrolü

MADDE 40 –

(1) Yatırımcılar, projelerindeki bütçe ve iş planı çerçevesinde gerçekleştirdikleri inşaat, makine ve ekipman alım işlerine ait ödeme taleplerini ve belgelerini il müdürlüğüne teslim ederler.

(2) İl müdürlüğüne teslim edilen ödeme belgeleri; on beş gün içerisinde ilgili mevzuat, hibe sözleşmesi ve proje amaçlarına uygunluğu açısından kontrol edilip onaylandıktan sonra bu belgelere ait bilgilerin veri tabanına girişi yapılır. Her ayın on beşine kadar o aya ait hakediş bilgilerini içeren veri tabanı çıktısı onaylanarak üst yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilir.

(3) (Ek cümle: RG-29/11/2022-32028) İl müdürlüğüne teslim edilen nihai rapor il proje yürütme birimi tarafından on beş gün içerisinde ilgili mevzuat, hibe sözleşmesi ve proje amaçlarına uygunluğu açısından kontrol edilir. Nihai rapor ve ekleri tamamlanmayan projenin son ödemesi yapılmaz. Son ödeme tutarı da hibeye esas proje tutarının %20’sinden az olamaz.

Ödemeler

MADDE 41 –

(1) İl proje yürütme birimi; yatırımcının ödeme talebi tarihinden itibaren on beş gün içerisinde başvuruya ait gerçekleşmelerin kontrollerini yaparak tespit tutanaklarını düzenler. Genel Müdürlük tarafından internet ortamında oluşturulmuş veri tabanına il müdürlüklerince uygun görülerek girişleri yapılan hakedişler Genel Müdürlükçe yatırımcının hesabına aktarılır.

(2) Ayni katkıların son ödeme talebinden önce yatırımcı tarafından gerçekleştirilmiş olması gerekir.

(3) Asıllarına uygunluğu onaylanmış ödeme ile ilgili eklerin bir sureti il müdürlüğü tarafından muhafaza edilir. Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde ödeme ile ilgili belgeleri incelenmek üzere ister.

(4) Program kapsamında, Bakanlıkça ve yatırımcılarca yapılacak her türlü ödeme ve teminat ödemeleri Türk Lirası olarak yapılır.

(5) 30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No:1) gereğince, yatırımcı tarafından, her ödemede ve teminatın iadesi aşamasında vergi dairelerince verilecek vergi borcu olmadığına dair belge ile Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair belgenin ibraz edilmesi gerekir.

Proje hesapları

MADDE 42 –

(1) Yatırımcı, projenin uygulanmasına ilişkin hesaplara ait kayıtları düzenli olarak tutmak ve saklamakla yükümlüdür.

Hibe sözleşmesinde yapılacak değişiklikler

MADDE 43 –

(Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Projede bütçe içi değişiklikler

MADDE 44 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) Konusu, amacı, niteliği ve niceliği değişmediği takdirde Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda projede bütçe içi değişiklik yapılabilir. Bütçe içi değişiklikler; makine, ekipman, malzeme ve inşaat işleri bütçe kısıtlarına aykırı olamaz. Ayni katkı ile yapılması planlanmış işlemlerin bütçe değişiklikleri yatırımcının sorumluluğundadır.

Uygulama sorumluluğu

MADDE 45 –

(1) Yatırımcılar, yatırımların proje amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinden, doğru olarak belgelendirilmesinden, belgelerin muhafazasından ve izleme sürecinde il müdürlüğünce istenecek bilgi ve belgelerin süreleri içinde temininden sorumludur.

(2) İl müdürlükleri, yatırımcılarca gerçekleştirilecek projelerin amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin izlenmesinden, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin kontrolünden, onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından sorumludur.

(3) Yatırımcılarca gerçekleştirilecek projelerin faaliyetlerini amaçlarına uygun olarak sürdürmeleri şarttır. Hibe sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler dışında izleme süresi içerisinde faaliyetine devam etmediğinin tespiti halinde ödenen hibe, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanarak gecikme zammı ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir.

Proje ile sağlanan tesisin (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) ve makine ekipmanın mülkiyeti

MADDE 46 –

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Proje sahibi, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tesisin ve/veya makine ekipmanın mülkiyetini, yerini ve amacını projenin tamamlanmasından itibaren üç yıl içinde değiştiremez, kapasitesini azaltamaz, başkalarına kiralayamaz.

(2) Çelik silo konusunda proje uygulayan yatırımcılar, (Ek ibare: RG-9/10/2021-31623) izleme süreleri içinde lisanslı depoculuk konusunda yeni şirket kurmaları halinde, yatırımcının yeni kurulan şirketteki hisse oranının en az %51 olması şartıyla, kurulan yeni şirket birinci fıkra hükümleri dışında değerlendirilir.

(3) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) 8 inci madde kapsamındaki konularda gerçekleştirilen yatırımların, mücbir sebepler dışında, projelerin amaçlarına uygun olarak üç yıllık izleme süresince faaliyetlerini sürdürmeleri şarttır. Birinci fıkra haricinde, tesisin ve/veya makine ekipmanın mülkiyetinin, yerinin ve/veya amacının projenin tamamlanmasından sonraki üç yıl içerisinde değiştirildiğinin veya kiralandığının il müdürlüğü tarafından tespiti halinde, ödenen hibe tutarı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanarak gecikme zammı ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir.

(4) Farklı gerçek/tüzel kişiler tarafından aynı veya farklı yatırım alanlarında kurulan işletmelerin başvuru aşamasında birbirleriyle ortak ekonomik ilişkileri tespit edilmemiş olsa dahi, projelerin uygulama sırası veya uygulama sonrası dönemde fiziki olarak birleştirilmesi, yatırım alanlarında ortak kullanımlar ya da muhasebe kayıtlarında görülen birleşme veya ortaklıklar tespit edilmesi durumunda ilgili tüm sözleşmeler feshedilerek hibenin geri alım süreci başlatılır.

ON BİRİNCİ BÖLÜM

Denetim ve Yaptırımlar

Denetim

MADDE 47 –

(1) Program kapsamında yapılan tüm işlemler Bakanlık tarafından denetlenir. Bu denetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilen tüm bilgi ve belgeler il müdürlüğünce kendilerine sunulur.

(2) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Genel Müdürlük, gerek duyulması halinde, Program kapsamında hibe desteği verdiği tesislerin denetimini gerçekleştirebilir.

Yaptırımlar

MADDE 48 –

(1) Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde yer alan gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar.

(2) Bu Tebliğle belirlenen destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen yatırımcılar, il müdürlükleri ve Bakanlık internet sitelerinde ilan edilerek, Tarım Kanununun 23 üncü maddesi gereğince beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.

(3) Yatırımcı, yatırımcının birinci derecede yakınları ve yatırımcıya ait şirketlerde çalışanlar, hibe desteğinden yararlanılacak kendi yatırımlarına ait makine, ekipman ve malzeme ile inşaat işleri için yüklenici olamazlar. Aynı zamanda satın almaya davet edilen yüklenici firmaların ortağı ya da hissedarı da olamazlar. Benzer şekilde yüklenici firmaların hissedarları, birinci derece yakınları ve yükleniciye ait şirketlerde çalışanlar da yatırımcı firmaların ortağı ya da hissedarı olamazlar. Aksi halde hibe ödemesi yapılsa dahi bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre yapılan hibe ödemesi geri alınır.

(4) İl müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalayıp yatırımını tamamlayan yatırımcılardan izleme süresi içerisinde mülkiyetini değiştiren, faaliyetine son veren, hibe sözleşmesi hükümlerine aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişiler beş yıl süresince hibe desteklerinden faydalanamazlar.

ON İKİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Diğer desteklerden yararlanma

MADDE 49 –

(1) Başvuruya esas proje için bu Tebliğ kapsamında verilecek destek dışında, faiz niteliğindeki destekler hariç, hiçbir kamu kurum ve kuruluşunun desteklerinden yararlanılamaz.

Programın uygulanmasına ilişkin yayınlar

MADDE 50 –

(1) Bu Tebliğ gereği, programın genel uygulama usul ve esaslarına açıklık getirmek, destek sağlamak amacıyla Genel Müdürlük tarafından çıkarılan uygulama rehberi, satın alma rehberi ve genelgeler “www.tarimorman.gov.tr” internet adresinde, bilgilendirme ve açıklamalar ise başvuru sayfasında yayımlanır. Bu yayımlar, bu Tebliğde belirtilen genel uygulama usul ve esaslarını belirler ve uygulamada dikkate alınır.

(2) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Bu Tebliğde yer almayan hususlar, güncel uygulama rehberi ve eklerinde açıklanır. Uygulama rehberi yıl içinde oluşan ihtiyaçlar çerçevesinde güncellenebilir. Bu Tebliğde ve güncel uygulama rehberinde yer almayan hususlarda; ilgili mevzuat hükümleri ile Genel Müdürlüğün görüş ve talimatları geçerlidir. 

2020-2021 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin fiziki olarak son tamamlanma tarihi

GEÇİCİ MADDE 1-

(Değişik: RG-7/9/2022-31946)

(1) 2020-2021 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin fiziki olarak son tamamlanma tarihi 1/11/2022’dir.

2020-2021 başvuru dönemindeki yatırım projelerinde inşaat işleri alım giderleri kapsamında alınması gereken izin ve ruhsatlar

GEÇİCİ MADDE 2 –

(Ek: RG-2/12/2021-31677) 

(1) Sadece 2020-2021 başvuru döneminde geçerli olmak üzere inşaat işleri ile ilgili mevzuat gereğince alınması gerekli izin ve ruhsatlar ile tesis tamamlandıktan sonra alınması gerekli izin ve ruhsatlar en geç nihai rapor ekinde sunulmak zorundadır.

2021-2022 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin son tamamlanma tarihi

GEÇİCİ MADDE 3-

(Ek: RG-30/11/2022-32029) 

(1) 2021-2022 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin son tamamlanma tarihi 30/6/2023’tür.

Yürürlük

MADDE 51 –

(1) Bu Tebliğin;

a) 1 inci, 2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 20 nci, 51 inci ve 52 nci maddeleri yayımı tarihinde,

b) Diğer maddeleri 1/1/2021 tarihinde,

Yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 52 –

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

___________

  1. Bu değişiklik 21/11/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
  2. 29/11/2022 tarihli ve 32028 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle maddeye ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere üçüncü fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.

Ekleri için tıklayınız.

 

Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin

Tarihi

Sayısı

21/11/2020

31311

Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin

Tarihi

Sayısı

1.       

17/2/2021

31398

2.       

9/10/2021

31623

3.

2/12/2021

31677

4.

21/1/2021

31726

5.

7/9/2022

31946

6.

29/11/2022

32028

 

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA KIRSAL EKONOMİK ALTYAPI YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2020/25)

21 Kasım 2020 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı: 31311

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA KIRSAL EKONOMİK ALTYAPI YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2020/25) 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç 

MADDE 1 –

(1) Bu Tebliğin amacı; doğal kaynaklar ve çevrenin korunmasını dikkate alarak kırsal alanda gelir düzeyinin yükseltilmesi, tarımsal üretim ve tarıma dayalı sanayi entegrasyonunun sağlanması için küçük ölçekli aile işletmelerinin desteklenmesi, tarımsal pazarlama altyapısının geliştirilmesi, gıda güvenilirliğinin güçlendirilmesi, kırsal alanda alternatif gelir kaynaklarının oluşturulması, kırsal ekonomik altyapının güçlendirilmesi, tarımsal faaliyetler için geliştirilen yeni teknolojilerin üreticiler tarafından kullanımının yaygınlaştırılması, yürütülmekte olan kırsal kalkınma çalışmalarının etkinliklerinin artırılması, kırsal toplumda yerel kalkınma kapasitesinin oluşturulmasına katkı sağlanması için yeni teknoloji içeren yatırımların desteklenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. 

Kapsam 

MADDE 2 –

(1) Bu Tebliğ, 1/1/2021-31/12/2025 tarihleri arasında, kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeyi sağlamak, tarım ve tarım dışı istihdamı geliştirmek, gelirleri artırmak ve farklılaştırmak amacıyla; kadınlar ve genç girişimciler öncelikli olmak üzere gerçek ve tüzel kişilerin (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623birincil ve ikincil kırsal ekonomik faaliyetlerine yönelik yatırımları için yapılacak hibe ödemelerine ilişkin hususları kapsar. 

Dayanak 

MADDE 3 –

(1) Bu Tebliğ; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesi ile 27/7/2020 tarihli ve 2800 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. 

Tanımlar 

MADDE 4 –

(1) Bu Tebliğde geçen; 

a) Adres: Herhangi bir toprak parçası veya binanın il, ilçe, mahalle, köy, cadde, sokak ismi, bina numarası, ada ve parsel bilgileri ve benzeri bileşenler ile tanımlanan coğrafi konumunu, 

b) Ayni katkı: Başvurusu yapılan yatırımın tamamının gerçekleştirilmesi için hibeye esas (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) tutar dışında tamamı yatırımcı tarafından karşılanan/karşılanacak miktarı, 

c) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını, 

ç) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi ya da yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek veya tüzel kişiyi, 

d) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

e) Genç girişimci: Başvuru tarihi itibarıyla, 18 yaşını doldurmuş, 41 yaşından gün almamış gerçek kişiyi, 

f) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü, 

g) Gerçek kişi: Kırsal ekonomik altyapı yatırım konularında bir ekonomik faaliyet gerçekleştiren kişiyi, 

ğ) Güncel uygulama rehberi: Bu Tebliğ kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde; uygulama esas ve usullere ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, yatırımcı, tedarikçi ve programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı personelinin kullanımı için Genel Müdürlük tarafından her yıl (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) Kasım ayında bir sonraki yılın uygulamalarında kullanılmak üzere hazırlanan güncel rehberi, 

h) Hibe sözleşmesi: Proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi, 

ı) Hibeye esas proje tutarı: Bu Tebliğde belirtilen kriterleri sağlayan hibe desteği verilecek uygun maliyetler toplamını, 

i) İl/ilçe müdürlüğü: Bakanlık il/ilçe müdürlüklerini, 

j) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) İl proje değerlendirme komisyonu: A iş planı kapsamında vali yardımcısı başkanlığında; Bakanlık il müdürü, il müdür yardımcısı ve ilgili şube müdürlerinden en az beş kişiden; B iş planı kapsamında ise vali yardımcısı başkanlığında; Bakanlık il müdürü ve il müdür yardımcısı, il özel idaresi genel sekreteri/sekreter yardımcısı, çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürü/il müdür yardımcısı, ziraat odası başkanı/başkan yardımcısı, ticaret il müdürü, sanayi ve teknoloji il müdürü/il müdür yardımcısı ile ihtiyaç duyulması halinde proje konusuna göre belirlenen diğer ilgili üniversite, sivil toplum kuruluşu ve kamu kurumu temsilcilerinden en az beş kişiden oluşturulan ve bu Tebliğ kapsamında ilinde yapılan proje başvurularını değerlendiren komisyonu, 

k) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) İl proje yürütme birimi: İl düzeyinde programın tanıtımından, projelerin uygulamasından, ödeme icmal veya listelerinin hazırlanmasından, onaylanmasından ve tamamlanan projelerin izlenmesinden sorumlu olan, yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürüten, ilgili şube müdürü ve proje kontrol görevlileri ile gerektiğinde il müdürlüğü ve diğer kamu kurumu personelinin valilik oluruyla görevlendirilmesi ile oluşturulan en az üç kişilik birimi, 

l) İlerleme raporu: Yatırımcı tarafından hazırlanarak dört ayda bir il müdürlüğüne teslim edilen iş gerçekleşme raporunu, 

m) Kapasite artırımına yönelik yatırım: Faaliyetleri doğrultusunda Bakanlıkça başvuru sahibi adına düzenlenmiş izin/kayıt belgelerini almış ve belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak yapılmış tesisler ile tarımsal üretime yönelik sabit yatırımlar için yeni teknolojiler içeren makine ekipman alımları ve gerekli olması halinde en fazla %60’a kadar inşaat giderlerini kapsayan yatırımı, 

n) Kırsal alan: 31/12/2012 tarihli Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre tüm illerde nüfusu 20.000’den az olan yerleşim yerlerini, 

o) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Kırsal ekonomik altyapı: Aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik altyapı sistemleri, arıcılık ve arı ürünlerine yönelik yatırımlar, bilişim sistemleri ve eğitimi, el sanatları ve katma değerli ürünler, ipek böceği yetiştiriciliği, su ürünleri yetiştiriciliği, tarımsal amaçlı birim kooperatif ve birlikler ile bunların üst birlikleri için makine parkları, tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği yatırımlarını, 

ö) Kısmen yapılmış yatırımların tamamlanmasına yönelik yatırım: Belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması ile tarımsal üretime yönelik inşaatı yarım kalmış tesislerin inşaatının tamamlanması ve gerekli makine ekipman alımlarını ya da inşaatı tamamlanmış ancak üretime geçmemiş tesislerin makine ekipman alımlarını içeren yatırımı, 

p) (Değişik: RG-29/11/2022-32028Küçük ölçekli aile işletmesi: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu elli milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeyi, 

r) Mali bilanço: Bir işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tabloyu, 

s) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

ş) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Nihai rapor: B iş planı kapsamında yatırıma ait fiili uygulamaların tamamlanmasını takiben ödeme talebi evrakı ile yatırımcı tarafından hazırlanıp il müdürlüğüne teslim edilen raporu, 

t) Örtü altı kayıt sistemi belgesi: Üreticilerin örtü altı sistemine kayıtlı olduklarına dair işletmelerinin bulunduğu il ya da ilçe müdürlüklerinden güncel uygulama rehberinin yayımlandığı tarihten sonra alacakları belgeyi, 

u) Örtü altı tarım: İklim ve diğer dış etkilerin olumsuzluklarının kaldırılması veya azaltılması için cam, naylon veya benzeri malzeme kullanılarak oluşturulan alçak ve yüksek sistemler altında ileri tarım teknikleri kullanılarak (Mülga ibare: RG-2/12/2021-31677) yapılan sebze, meyve ve süs bitkileri yetiştiriciliğini, 

ü) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

v) Program: Kırsal kalkınma yatırımlarının desteklenmesi programını, 

y) Proje: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin gerçekleştirecekleri, başvuru konusu olan tesise ait vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan ve yapı aplikasyon projesi/mimari proje, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi, makine yerleşim planı ve elektrik tesisat projeleri ile maliyet hesapları dahil her türlü ayrıntıyı içeren ve ilgili meslek odalarına kayıtlı teknik elemanlarca onaylanmış projeyi, 

z) Proje kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından proje kapsamında resmi kontrol yetkisi verilen personeli, 

aa) Proje toplam tutarı: Program kapsamında hibeye esas proje tutarı ile tamamı yatırımcı tarafından gerçekleştirilen ayni katkı tutarının toplamını, 

bb) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

cc) Şebekeden bağımsız (off-grid) sistem: İşletmenin öz tüketimi için (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) kullanılacak olup şebekeye bağlı olmayan, bağımsız güneş enerjisi sistemini, 

çç) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Tarımsal ürün: Bitkisel ve hayvansal ürünler ile su ürünlerini, 

dd) Tatbikat projesi: Başvuru konusu olan tesisin ihtiyaçlarına göre arazi ve zemin etütleri yapılmış, statik projesinin tüm inşai ölçülerini, tesisat projesinin inşaatını etkileyen bütün elemanlarını, imalat detaylarına uygun ölçü ve karakterde mimari elemanlarını, detaylarla ilgili referanslarını ve tüm detayları çizim teknikleri ile eksiksiz içeren, gerekli bütün ölçülerin, malzemelerin ve teknik özelliklerinin yer aldığı, yapı aplikasyon projesi/mimari proje, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi, makine yerleşim planı ve elektrik tesisat projeleri ile maliyet hesapları dahil her türlü ayrıntıyı içeren ve ilgili meslek odalarına kayıtlı teknik personel tarafından onaylanmış projeyi, 

ee) Teknoloji yenileme ve/veya modernizasyona yönelik yatırım: Bakanlık tarafından oluşturulan kayıt sistemlerine kaydı başvuru sahibi adına olan, yasal izinleri alınmış tarımsal işletmeler ve çalışma ve işletme kayıt/onay belgesi mevcut belli bir tarımsal ürünün işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik olarak yapılmış tesislerle ilgili yeni teknolojiler içeren makine-ekipman alımları ve gerekli olması halinde hibeye esas proje tutarının %20’sine kadar inşaat giderini kapsayan yatırımı, 

ff) Tüzel kişi: Kırsal alanlarda kurulmuş olan veya faaliyet gösteren projeyi gerçekleştirecek potansiyele sahip olan zanaatkarlık işletmeleri de dahil olmak üzere küçük ölçekli aile işletmelerini, 

gg) Uygulama sözleşmesi: Yatırımcılar ile proje kapsamında satın aldıkları makine, ekipman ve malzeme ile inşaat yapım işlerini sağlayan yükleniciler arasında yapılacak sözleşmeyi, 

ğğ) Yapı kayıt belgesi: İlgili mevzuatı gereği aranan koşullar saklı kalmak şartı ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16 ncı maddesi kapsamında alınan belgeyi, 

hh) Yatırımcı: Bu Tebliğ kapsamında proje hazırlayıp başvuruda bulunan ve başvurusu kabul edilerek hibe sözleşmesi imzalayan çiftçi, gerçek ve tüzel kişiyi, 

ıı) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) Yeni tesis: Güncel uygulama rehberi yayımlanma tarihi itibarıyla yapı ruhsatı alınmış veya alınmamış, inşaat ile ilgili herhangi bir faaliyette bulunulmamış, temelden yapılacak inşaat ve makine ekipman alımını kapsayan, belirli bir tarımsal ürün grubunun işlenmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması ile tarımsal üretim amaçlı sabit yatırım tesisini, 

ii) Yenilenebilir enerji: Jeotermal, biyogaz, güneş ve rüzgâr enerjisini, 

jj) Yüklenici: Hibe sözleşmesi imzalanan yatırım projesi kapsamında yatırımcı tarafından satın alınacak makine, ekipman ve malzeme ile inşaat yapım işlerini sağlayan bağımsız gerçek ve tüzel kişiyi, 

kk) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

ll) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) Kırsal mahalle: Köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunup sosyo-ekonomik durumu, şehir merkezine uzaklığı, belediye hizmetlerine erişebilirliği, mevcut yapılaşma durumu ve benzeri hususlar dikkate alınarak ilgili ilçe belediye meclisinin kararı ve teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisinin en geç doksan gün içinde alacağı karar ile kırsal yerleşim özelliği taşıdığı tespit edilen mahalleleri, 

mm) (Ek: RG-17/2/2021-31398)(1) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

nn) (Ek: RG-9/10/2021-31623) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) A iş planı: 5.000 Türk Lirası ile 500.000 Türk Lirası arası bütçe içeren başvuruları, 

oo) (Ek: RG-9/10/2021-31623) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) B iş planı: 50.000 Türk Lirası ile 1.000.000 Türk Lirası arası bütçe içeren başvuruları, 

öö) (Ek: RG-9/10/2021-31623) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Birincil Üretim Tesisi: Bitkisel ve hayvansal üretim yapan, tarımsal faaliyette bulunan, Bakanlık tarafından oluşturulmuş kayıt sistemlerinden herhangi birine kayıtlı olan tarımsal işletmeleri, 

pp) (Ek: RG-9/10/2021-31623) İkincil Üretim Tesisi: Birincil üretim ile elde edilen bitkisel ve hayvansal ürünlerin; işlenerek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, ambalajlanması ve depolanmasını sağlayan imalat, işleme ve inşaat dahil olmak üzere tüm tesisleri, 

rr) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Mücbir sebep: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesine engel teşkil edebilecek nitelikte olan deprem, yangın, sel gibi doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, savaş, ayaklanma, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi kişilerin önceden öngörebilmelerine olanak bulunmayan ve bu nedenle önüne geçilmesi mümkün olmayan, dış etkiler sonucu meydana gelen, kamu kurum ve kuruluşları tarafından belgelendirilebilen istisnai bir durum veya olayı, 

ss) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Veri giriş sistemi: “www.tarimorman.gov.tr” internet adresini, 

şş) (Ek: RG-21/1/2022-31726) Avan proje: Başvuru konusu olan tesise ait vaziyet planı ile tesisin ihtiyaçlarına göre elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plan ve kesitlerin yer aldığı projeyi, 

tt) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Bakanlık kayıt sistemi: Bakanlık tarafından tarımsal üretime yönelik oluşturulan kayıt sistemlerini, 

uu) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Bütçe belirleme komisyonu: Bakanlığın destekleme politikalarına göre bu Tebliğde yer alan esaslar doğrultusunda yatırım bütçelerini belirleyen, illerin katsayılarını hesaplayarak bütçenin bu katsayı oranında il bazında dağılımını yapan ve Genel Müdürlük tarafından; aralarında ilgili genel müdür yardımcısı ve daire başkanının bulunduğu en az beş kişiden oluşturulan komisyonu, 

üü) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Küçük aile işletmesi: Bitkisel üretim yapan işletmelerde tarımsal faaliyette bulunduğu beş dekara kadar tarım arazisi varlığı olan; hayvancılık işletmelerinde ise elli başa kadar büyükbaş veya üç yüz başa kadar küçükbaş hayvan varlığı olan işletmeyi, 

vv) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Referans fiyat: Genel Müdürlük ve/veya il müdürlüklerinde oluşturulan Referans Fiyat Komisyonu tarafından belirlenerek listeler halinde yayımlanan makine ve ekipman fiyatını, 

yy) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Referans fiyat komisyonu: Genel Müdürlükte ilgili daire başkanı başkanlığında ilgili daire personeli içinden, il müdürlüklerinde ise il müdürü ve/veya il müdür yardımcısı başkanlığında il proje yürütme birimi personeli içinden en az üç kişiden oluşturulan komisyonu, 

ifade eder. 

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulama Birimlerinin Görev ve Sorumlulukları

Genel Müdürlük 

MADDE 5 –

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki çalışmaları Bakanlık adına Genel Müdürlük yürütür. Genel Müdürlük; 

a) Program ile ilgili olarak güncel uygulama rehberini hazırlar. 

b) Programın tanıtımını ve yatırımcıların bilgilendirilmesini sağlar. Program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir. 

c) Program ile ilgili olarak, yıllık yatırım programı ve bütçe teklifi hazırlıkları, bu tekliflerin ilgili Bakanlık birimlerine iletilmesi ve kabulü için gerekli çalışmaları yapar. 

ç) Program kapsamında il müdürlüğü tarafından onaylanan ödemeleri tahakkuk işlemlerini takiben ödenmek üzere bankaya gönderir. 

d) Programın etkin bir şekilde yürütülebilmesi için izleme, istatistiki çalışma ve gerektiğinde kontrol işlemlerini yapar veya yaptırır. 

e) Programın yürütülmesinde görevli personele yönelik değerlendirme toplantıları veya eğitim programlarının hazırlanmasını ve düzenlenmesini sağlar. 

İl müdürlüğü 

MADDE 6 –

(1) İl müdürlüğü; 

a) Başvuru sahiplerine, başvuruların hazırlanması konusunda ihtiyaç duyulduğunda gerekli bilgilendirmeyi yapar. Programın tanıtımını ve yatırımcıların bilgilendirilmesini sağlar. 

b) Program kapsamındaki çalışmaların Bakanlık adına 44 üncü ve 45 inci maddelerde belirtilen sorumluluklar doğrultusunda idari, mali, hukuki, mühendislik ve çevresel uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve program kapsamında yapılacak tüm çalışmaların il bazında uygulanmasını, izlenmesini, sekretaryasını ve koordinasyonunu sağlar. 

c) Veri tabanına girilen her türlü bilgiden sorumludur. Bu Tebliğ kapsamında yapılacak bütün çalışmalara esas teşkil etmek üzere istenilen bilgileri ivedilikle ve zamanında veri tabanına girer. 

ç) Projelerin; bu Tebliğ, güncel uygulama rehberi ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin sağlanmasından, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından sorumludur. Talep edildiğinde, bu belgeleri Genel Müdürlüğe gönderir. 

İl proje değerlendirme komisyonu ve il proje yürütme birimi 

MADDE 7 –

(1) İl proje değerlendirme komisyonu; 

a) Program kapsamında alınan hibe başvurularının idari uygunluğu ile başvuru sahiplerinin ve projelerin uygunluğunu kontrol eder, başvuruları değerlendirme kriterleri açısından inceler, tüm proje başvurularının nihai puanlarını tespit eder, değerlendirme raporlarını ve sonuç tablolarını hazırlar, program teklif listelerini belirler. 

b) Başvuruların; bu Tebliğe ve güncel uygulama rehberine uygun olarak il düzeyinde değerlendirilmesinden sorumludur. 

(2) İl proje yürütme birimi; 

a) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) İl düzeyinde programın tanıtımı, projelerin uygulanması ve tamamlanan projelerden A iş planı kapsamında olanların iki yıl, B iş planı kapsamında olanların ise üç yıl süreyle izlenmesi ile ilgili olarak yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürütür. 

b) İl düzeyinde proje hazırlanması aşamasında potansiyel başvuru sahiplerini program hakkında ve proje başvurularının hazırlanması konusunda bilgilendirir. 

c) Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce; başvuru aşamasında elektronik ortama girişi yapılan bilgi ve belgelerle sunulan hibe sözleşmesi ve eklerinin uyumu ile bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde yer alan esaslara göre uygunluğunu inceler. İnceleme sonucunu bir rapora bağlar, hibe sözleşmelerini düzenler ve hibe sözleşmesi imzalamaya yetkili il müdürüne sunar. 

ç) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Projelerin uygulamasını; bu Tebliğ, yürürlükteki ilgili mevzuat ve bu amaçla Genel Müdürlük tarafından hazırlanan güncel uygulama rehberi hükümleri doğrultusunda kontrol eder, izler ve değerlendirir. Ödeme taleplerini inceleyerek uygun olanları il müdürlüğünün onayından sonra Genel Müdürlüğe gönderir. 

(3) İl proje yürütme biriminde görevli (Değişik ibare: RG-17/2/2021-31398)(1) personel, il proje değerlendirme komisyonunda görevlendirilemez. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yatırım Konuları, Yatırım Yeri ve Yatırım Süresi

Yatırım konuları 

MADDE 8 –

(1) Kırsal ekonomik altyapı yatırım konularında; 

a) Aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik altyapı sistemleri

b) Arıcılık ve arı ürünlerine yönelik yatırımlar, 

c) Bilişim sistemleri ve eğitimi, 

ç) El sanatları ve katma değerli ürünler, 

d) İpek böceği yetiştiriciliği, 

e) Su ürünleri yetiştiriciliği, 

f) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Tarımsal amaçlı birim kooperatif ve birlikler ile bunların üst birlikleri için makine parkları, 

g) Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği yatırımları, 

hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

(2) Birinci fıkrada belirtilen yatırım konularının tümü veya bir kısmı illerin sektörel önceliklerine göre Bakanlıkça belirlenerek başvuru öncesinde ilan edilir ve uygulanır. 

(3) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Kırsal ekonomik altyapı yatırım konuları için yeni tesis, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanmasına yönelik yatırım, kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde başvuru yapılabilir. 

(4) Çay ve fındık konusunda kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon için sadece yaş çay ve fındık üretiminin yapıldığı illerdeki başvurular kabul edilir. 

(5) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Tarımsal ürünlerin depolanmasına yönelik başvurularda çelik silo ve soğuk hava deposu yapımına yönelik yeni tesislerin yapımı ile yenilenebilir enerji ve/veya soğuk hava deposu ekipmanıyla sınırlı olmak kaydı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyonu hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

(6) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yatırım yeri; sadece köy, belde, kırsal mahalle ve tüm illerde nüfusu 20.000’den az olan yerleşim yerlerinde ise başvuru yapılabilir. 

(7) Yatırımcılar bu Tebliğ kapsamında ülke genelinde sadece bir adet proje başvurusunda bulunabilirler. Tarımsal amaçlı (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) birim kooperatifler, birlikler ile bunların üst birliklerinin tüzel kişilik olarak proje başvurusunda bulunmaları, üyelerinin ve/veya ortaklarının tüzel kişilik veya bireysel olarak farklı yatırım konularında başvuru yapmalarına engel teşkil etmez. 

(8) Kırsal ekonomik altyapı yatırım konularına yönelik (Ek ibare: RG-9/10/2021-31623) inşaat bütçesi içeren başvurularda başvuruya esas yatırım konusunun hibe desteği kapsamında değerlendirilebilmesi ve hibe desteğinden yararlanılabilmesi için alınmış veya alınacak olan yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgelerinin ve/veya yapı kayıt belgesinin mutlaka başvuru konusu ile uyumlu olması gerekir. (Ek cümle: RG-2/12/2021-31677) Ancak nüfusu 20.000’in altında olan yerleşim yerlerinde yapılacak başvurular için başvuru sahibinin yatırım yerinin bağlı olduğu belediyeden alacağı yapı ruhsatı almasına gerek olmadığına dair yazıyı sunması halinde yapı ruhsatı istenmez. 

(9) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) Program çerçevesinde hibe desteğinden yararlanmış yatırımcılardan/tesislerden B iş planı kapsamında üç yıllık izleme süresinin bir yılını tamamlamış olanlar; kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğinde proje başvurusunda bulunabilirler. Niteliği yeni tesis olan başvurular için üç yıllık izleme süresinin tamamlanmış olması şarttır. A iş planı kapsamında ise iki yıllık izleme süresinin bir yılını tamamlamış olanlar aynı makine ekipman alımı dışında her iki iş planı için de başvuru yapabilirler. 

(10) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) B iş planı kapsamında kiralanmış bir mülk üzerinde yapılacak yatırımlar uygun yatırımlardır. Kiralama süresinin yatırım için (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en az (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) beş yılı kapsaması gerekir. Yatırımın inşai faaliyet içermesi durumunda; nihai raporda ödeme talep dosyası ekinde üst hakkı veya kiralamanın tapuya şerh edilme şartı aranır. Kira sözleşmesi yerine tahsis/irtifak belgesi bulunması halinde bu belgeler ilgili kurum ve kuruluşun bağlı oldukları mevzuata göre alınır. 

(11) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1) 

(12) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Tarımsal amaçlı birim kooperatifler ve birlikler ile bunların üst birliklerince yapılacak başvurularda kira süresi şartı aranmaz. 

(13) Kırsal ekonomik altyapı yatırımlarından aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik altyapı sistemleri konusunda yapılan başvurularda, mevcut kümeslerin 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerine göre zorunlu olan biyogüvenlik tedbirleri hibe kapsamında değerlendirilir. 

(14) Kırsal ekonomik altyapı yatırımlarından aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik altyapı sistemleri konusunda yapılan örtü altı tarım/yetiştiricilik başvurularında örtü altı kayıt sistemine (Ek ibare: RG-9/10/2021-31623) nihai rapor öncesi kayıtlı olmak şartı aranır. 

(15) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Aile işletmeciliği faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik altyapı sistemleri konusunda yapılan örtü altı tarım başvuruları, 25/6/2014 tarihli ve 29041 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Örtü Altı Kayıt Sistemi Yönetmeliği hükümlerine uygun olmalıdır. 

(16) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(17) Makine parkları yatırımları için başvuru sahipleri üretici örgütü olmalıdır. Bu konuda, (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) kendi yürür makineler desteklenmez. 

(18) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Tuzun 16/8/2013 tarihli ve 28737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği (Tebliğ No: 2013/48)’ne uygun olarak işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması kapsamında kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon niteliğindeki proje başvuruları hibe desteği kapsamındadır. 

(19) (Ek: RG-29/11/2022-32028) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre kurulmuş serbest bölgelerde yapılacak yatırımlar için başvuru kabul edilmemektedir. 

Yatırım yeri 

MADDE 9 –

(1) Program çerçevesinde 81 ilde; 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırım konularından tümü veya bir kısmı, illerin sektörel önceliklerine göre Bakanlıkça belirlenerek her yılın (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) Kasım ayında yayımlanacak başvuru ve güncel uygulama rehberi ile başvuru öncesinde ilan edilir ve hibe desteği kapsamında başvurular kabul edilir. 

Yatırım süresi 

MADDE 10 –

(Değişik: RG-29/11/2022-32028) 

(1) Projelerin son tamamlanma tarihi mücbir sebepler hariç; A iş planı kapsamında hibe sözleşmesinin imzalandığı tarihten itibaren altmış gün, B iş planı kapsamında ise hibe sözleşmesinin imzalandığı takvim yılının Kasım ayının son iş günüdür. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Başvuru Sahiplerinde Aranacak Özellikler

Kırsal ekonomik altyapı yatırımları için başvuru sahiplerinde aranacak özellikler 

MADDE 11 –

(1) 8 inci maddede belirtilen yatırım konularını gerçekleştirmek üzere hazırlanacak proje başvuruları çiftçiler, gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılır. 

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) El sanatları ve katma değerli ürünler hariç, başvuru sahiplerinin Bakanlık tarafından oluşturulan kayıt sistemlerinden başvuru konusu ile ilgili olan kayıt sistemine son başvuru tarihinden önce kayıtlı olması gerekir. A iş planı kapsamında proje sunacak başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişilerin ise; son başvuru tarihinden önce en az bir yıldır söz konusu sistemlere kayıtlı olması gerekmektedir. 

(3) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(4) Tüm yatırım konuları için son başvuru tarihinden önce kurulan; 

a) 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yer alan kollektif şirket, limited şirket ve anonim şirketler, 

b) 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, 18/4/1972 tarihli ve 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu, 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanuna göre kurulmuş kooperatifler ile Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre kurulan ıslah amaçlı yetiştirici birlikleri ile bunların üst birlikleri/iktisadi teşekkülleri, 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanununun ilgili maddelerine göre kurulan iktisadi teşekkülleri, 

tüzel kişi olarak başvurabilirler. 

(5) Dördüncü fıkrada belirtilen kuruluşlar, kuruluş tüzüklerinde/ana sözleşmelerinde belirtilen faaliyet alanları ile ilgili yatırım konularına başvurabilirler. 

(6) Dördüncü fıkrada belirtilen kuruluşların, proje başvurusu, hibe sözleşmesi imzalanması ve uygulamaların gerçekleştirilmesi konularında yetkili kurullarından son başvuru tarihinden önce yetki almış ve bu yetki belgesini proje başvurularında ibraz etmiş olmaları gerekir. 

(7) Tüm yatırımlara yönelik proje konularında başvuran yatırımcılardan; 

a) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Çiftçilerin; Bakanlık tarafından oluşturulmuş kayıt sistemlerinden herhangi birine kayıtlı olduklarına dair belgeyi ve su ürünleri konusunda başvuru yapacakların Su Ürünleri Yetiştiriciliği Belgesini, 

b) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

c) Tüzel kişilerin idari ve mali açıdan kamudan bağımsız olduklarına dair taahhütnameyi

başvuru ekinde sunmaları gerekir. 

Uygun olmayan başvuru sahipleri 

MADDE 12 –

(1) 11 inci maddede açıklanan çiftçi, gerçek ve tüzel kişi haricindekiler ve kamu görevlileri hibe başvurusunda bulunamazlar. 

(2) (Değişik: RG-17/2/2021-31398)(1) Kendi isteği ile proje uygulamaktan vazgeçmesi nedeniyle projesi için fesih işlemi uygulanmış yatırımcılar hariç, önceki tebliğler kapsamında hibe programından yararlanmış ancak feshedilmiş proje başvuruları olan yatırımcılar beş yıl süreyle hibe başvurusunda bulunamazlar. Ayrıca hibe sözleşmesi imzalayan ancak yatırımını henüz nihai rapora bağlayamayan, önceki tebliğler kapsamında hibe programından yararlanmış ancak fesih sürecinde bulunan proje başvuruları olan yatırımcılar hibe başvurusunda bulunamazlar. 

(3) Tarımsal amaçlı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) birim kooperatif ve birlikler ile bunların üst birlikleri hariç, tüzel kişi olarak hibe başvurusunda bulunulması halinde ortaklar ayrıca çiftçi ve gerçek kişi olarak başvuru yapamazlar. Tüzel kişi ortaklarının farklı tüzel kişilerle de ortaklıklarının olması halinde tüzel kişiler ayrı ayrı olarak hibe başvurusunda bulunamazlar. Çiftçi, gerçek ve/veya tüzel kişilerin hibe başvurusunda bulunmaları halinde, oluşturdukları ya da oluşturacakları farklı tüzel kişi/ortaklar ayrıca hibe başvurusunda bulunamazlar. 

(4) (Ek: RG-29/11/2022-32028) İl özel idaresi ve belediye gibi kamu kurum ve kuruluşları, bunların vakıf ve birlik benzeri teşekkülleri ile içinde bulundukları ortaklıkların başvuruları Program kapsamında değerlendirilmez. 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Hibeye Esas Proje Toplam Tutarları ve Destekleme Oranı

Kırsal ekonomik altyapı yatırımı konularında yatırım tutarı ve destekleme oranı 

MADDE 13 –

(1) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen yatırım konularında A iş planı kapsamında proje sunan yatırımcılar için hibeye esas proje tutarı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 500.000 Türk Lirası, B iş planı kapsamında proje sunan yatırımcılar için hibeye esas proje tutarı (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 1.000.000 Türk Lirası üst limitini geçemez. 

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) A iş planı kapsamında hibeye esas proje tutarı alt limiti 5.000 Türk Lirası, B iş planı kapsamında ise 50.000 Türk Lirasıdır. Bu limitin altındaki başvurular kabul edilmez. 

(3) Başvuruların kabul edilmesi halinde; hibeye esas proje tutarı üst limitinin %50’sine (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) hibe verilir. Başvuru sahipleri hibeye esas (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) makine-ekipman alım tutarının %50’si oranındaki katkı payını, ayni katkıyı ve toplam (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) makine-ekipman alım tutarına ait Katma Değer Vergisi (KDV)’nin tamamını kendi öz kaynaklarından temin etmekle yükümlüdür. 

(4) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(5) (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) Makine-ekipman alım tutarının hibe desteği kısmı, kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için yatırımcılar tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanında hiçbir şekilde kamu kaynakları kullanılamaz. 

(6) Proje bütçesi KDV hariç hazırlanır. 

(7) Proje toplam tutarının bu maddede belirlenen hibeye esas proje tutarını aşması durumunda, artan kısma ait işlerin proje sahiplerince ayni katkı olarak finanse edilmesi ve yatırım süresi içerisinde tamamlanması gerekir. Bu durumun hibe başvurusu ile beraber taahhüt edilmesi şarttır. 

(8) Program kapsamında küçük ölçekli ekonomik faaliyetlere yönelik yatırım tesislerinin desteklenmesi amaçlandığından, başvuruda belirtilen proje toplam tutarı ile yatırım konusunun tam olarak gerçekleşmesi sağlanır. 

ALTINCI BÖLÜM

Proje Giderleri

Hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları 

MADDE 14 –

(1) Bu Tebliğ kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin; 

a) Yatırımcı ile imzalanan hibe sözleşmesinden sonra gerçekleştirilmesi, 

b) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan tatbikat projesinde belirtilmiş olması ve hibe desteği verilecek proje giderleri kapsamında yer alması, 

c) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan proje bütçesi tablosundaki hibeye esas proje giderlerinin, tüm başvurularda 13 üncü maddede belirtilen limitlerin içerisinde kalması, 

ç) Hibe sözleşmesi ekinde sunulan iş planında öngörülen yatırım süresi içerisinde gerçekleşmesi, hibe desteği kapsamındaki giderlerin Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun olması ve belgelere dayandırılması, 

gerekir. 

Gider kalemleri 

MADDE 15 –

(1) Bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde; öngörülen yatırım projesinin ayrılmaz bir parçası ve projenin faaliyete geçmesi için kaçınılmaz olan bu maddede belirtilen giderler, ilgili bölümlerde belirtilen istisnalar geçerli olmak kaydıyla hibe desteği kapsamında değerlendirilir. 

(2) Yatırım uygulamalarına ait; 

a) İnşaat işleri alım giderlerine, 

b) Makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine, 

hibe desteği verilir. 

(3) Yatırımcılar tarafından, proje kapsamında satın alınacak ve hibe desteği verilecek tüm makine, ekipman, malzeme ve inşaat işleri Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun olarak yapılmış satın alımlar sonucunda belirlenen yüklenicilerle yapılacak sözleşmeler kapsamında sağlanır. 

(4) Yatırımcılar tarafından sürekli çalıştırılan, düzenli, dönüşümlü, yarı zamanlı ve geçici olarak işe alınmış kişiler, kamu çalışanları, kamu kurumları ile kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar yüklenici olamazlar. 

(5) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında hibeye esas proje tutarını oluşturan, hibe desteği verilecek proje giderleri mutlaka teknik projeye ve piyasa etütlerine dayandırılır ve proje başvurularında ayrıntılı olarak belirtilir. 

(6) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında hibe sözleşmesine bağlanan hibeye esas proje tutarı, uygulama sürecinde artırılamaz. Ancak sözleşmeye bağlanan tutarı aşmaması ve başvuruda bütçelendirilen ve iş kalemlerinde gösterilen (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) inşaat/makine-ekipman alımı ile ilgili kalemlerde kapasite azalışı olmaması kaydıyla, (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) inşaat/makine-ekipman alımı ile ilgili kalemler arasında ilgili maddelerde belirtilen kısıt ve limitlere aykırı olmamak üzere aktarımlar yapılabilir. (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) İnşaat/makine-ekipman ile ilgili kalemlerde satın alma rehberine ve/veya teknik şartnamelere uygun olarak alımı yapılmayan/yapılamayan ve uygun harcama kapsamında kabul edilmeyen kalemler ikinci el alımı olmamak şartı ile projelerin amacına uygun olarak ayni katkı ile temin edilebilir. Ayni katkı ile karşılanan kalemler tesisin faaliyete geçmesinde engel oluşturmadığı takdirde Bakanlığın uygun görüşü kapsamında hibe hesaplaması kalemlerinden düşülür ve başlangıçta belirlenen toplam hibe tutarındaki miktardan düşülerek hibe ödemesi yapılır. 

(7) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında yatırımcı, hibeye esas proje giderlerinden inşaat ve makine ekipman alımlarını ayrı ayrı ihale edebileceği gibi bu alımların tamamını tek bir ihaleyle de yapabilir. 

İnşaat işleri alım giderleri 

MADDE 16 –

(1) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Program kapsamında sadece B iş planında inşaat bütçelendirilmesine izin verilir. Hibe desteği verilecek inşaat işleri alım giderleri, projenin faaliyete geçmesi için kaçınılmaz olan inşaat işlerini kapsar. 

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda hibeye esas proje gideri sadece inşaat faaliyetinden ibaret olamaz. Ancak çelik silo, soğuk hava deposu ve sera yatırımları sadece inşaat faaliyetinden ibaret olabilir. 

(3) İnşaatın yapılma yöntemi ile kullanılacak teknolojiyi açıklayan, inşaat işleriyle doğrudan ilgili malzeme, işçilik, makine, ekipman kullanım veya iş makinesi giderlerini kapsayan ve gider türü, ölçü birimi, miktar, birim fiyat ve tutar ayrıntılarını da içeren taslak yapım şartnameleri ve uygulama aşamalarını süreleriyle birlikte gösteren bir iş programı da proje başvuru ekinde sunulur. 

(4) İnşaat işleriyle ilgili hazırlanan tatbikat projesi ve bu projeye ait metraj ile keşif özetlerinin imzalı suretleri incelenmek üzere hibe sözleşmesi ekinde sunulmuş olmalıdır. İnşaat işleriyle ilgili uygulama projelerini hazırlayan kişinin ilgili meslek odasına kayıtlı olması şarttır. 

(5) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Program kapsamında yapılacak yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki yatırımlarda, yatırıma konu işleme alanı dışında ihtiyaç duyulan idareye ait personel odaları, yatakhane, yemekhane, teşhir ve satış reyonu, bekçi kulübesi, bahçe duvarı, çit, tesis bahçesinin düzenlenmesi gibi bölümler ve bunlara ait giderler idarî alan olarak ve hibeye uygun harcamalar kapsamında değerlendirilir. Bu harcamaların toplamı hibeye esas inşaat giderinin %15’ini, her yapı için kazı, dolgu ve reglaj işleri, yapının toplam hibeye esas inşaat giderinin %6’sını ve alansal olarak idarî alan, toplam inşaat alanının %30’unu aşamaz. 

(6) Mesken ve benzeri yapıları kapsayan proje başvuruları ve çevre düzenlemesi harcamaları hibe desteği kapsamında değerlendirilmez. 

(7) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Proje uygulaması ile ilgili mevzuat gereği başvuru aşamasında alınması gerekli izin, ruhsat ve denetim işleri ile yapılması zorunlu olan tüm işlemlerin yerine getirilmesinden yatırımcılar sorumludur. İlgili mevzuat gereği alınması gerekli izin ve ruhsatlar, hibe sözleşmesi ekinde, tesis tamamlandıktan sonra alınması gerekli izin ve ruhsatlar ise en geç nihai rapor ekinde sunulmak zorundadır. Ancak, yatırımcının, inşaat işleri ile ilgili mevzuat gereğince alınması gerekli izin ve ruhsatları ilgili kurumdan kaynaklanan sebeplerle hibe sözleşmesi aşamasında sunamaması ve bu durumu belgelendirmesi halinde, yatırımcıya, il müdürlüğünün uygun görüşü ile söz konusu belgeleri temin ederek hibe sözleşmesi imzalaması için otuz gün süre verilir. 

(8) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(9) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) A ve B iş planı kapsamında yapılan başvurularda, şebekeden bağımsız (off-grid) sistemler de destek kapsamındadır. Bu faaliyet kapsamındaki yatırımların başvuru sahibinin statüsüne bakılmaksızın kırsal alanda olması gerekir. Üretilen enerjinin ulusal şebekeye bağlanması şart değildir. Bu destek sadece yaylacı ve göçer faaliyetleri kapsamında süt/besi (büyükbaş-küçükbaş) yetiştiriciliği/arıcılık/bal üretimi ile bitkisel üretim yapan küçük ölçekli aile işletmelerini kapsar. Küçük ölçekli yaylacı ve göçerler ile bitkisel üretim yapan yatırımcılar, B iş planı kapsamında makine ve malzeme alımlarına ek olarak işletmelerinin enerji talebini karşılamak amacıyla (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) 5 kW’a kadar şebekeden bağımsız (off-grid) (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) sistem için projelendirme yapabilir. A iş planı kapsamında ise şebekeden bağımsız (off-grid) sistemler alınmak istendiği taktirde başka makine ekipman için başvuru yapılamaz. Yapılacak yatırımlarda yatırım uygulama adresi dışında kalan kablolama işlemleri uygun harcama olarak kabul edilmez. 

(10) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Şebekeden bağımsız (off-grid) sistemlerde bağlantı anlaşması istenmez. İl proje değerlendirme komisyonu ve il proje yürütme birimi, işletmelerin şebekeden bağımsız (off-grid) yenilenebilir enerji yatırımları için proje onay yetkisine sahiptir. 

(11) Yatırım yapılacak yerin ilgili kuruluş tarafından statik onayı verilmiş çatı üstü ya da arazi olmasında bir engel yoktur. 

(12) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Çelik silo, sera ve soğuk hava deposu yatırımları hariç inşaat gideri; yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki yatırımlarda hibeye esas proje tutarının %80’inden, kapasite artırımına yönelik yatırımlarda %60’ından, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyona yönelik yatırımlarda ise %20’sinden fazla olamaz. 

(13) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

Makine, ekipman ve malzeme alım giderleri 

MADDE 17 –

(1) Program çerçevesinde yapılacak yeni makine, ekipman ve malzeme alımları, üretimi de içeren bir proje bütününün parçası olduğu takdirde finanse edilir. 

(2) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yeni tesis ve kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması niteliğindeki başvurularda hibeye esas proje gideri sadece makine ve ekipman alım giderinden ibaret olamaz. Ancak su ürünleri yetiştiriciliği yatırımlarında hibeye esas proje gideri sadece makine ve ekipman alım giderinden ibaret olabilir. 

(3) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) Kapasite artırımı ile teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon başvurularında hibeye esas proje tutarının tamamı makine ve ekipman alım giderinden ibaret olabilir. 

(4) Yerli malı belgeli makine ve ekipman alımlarında, alım bedeli, proje sahasına teslim giderleri ve montaj giderlerinin tek bir alım faturası şeklinde düzenlenmesi durumunda uygun harcama kapsamında değerlendirilerek hibe desteği verilir. Ayrı faturalandırılmaları durumunda ise sadece (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) makine-ekipman alım bedeline hibe desteği verilir. 

(5) Makine ve ekipmanın projede kullanım amacını ve üretimdeki gerekliliğini belirten taslak teknik şartname proje başvuru ekinde sunulur. 

(6) Makine, ekipman ve malzeme alım giderleri kapsamında, demirbaş eşya, mobilya, mefruşat alımı gibi giderler ve tesisin işletilmesine yönelik hammadde veya malzeme gibi işletme giderlerine hibe desteği verilmez. 

(7) Trafo ve jeneratör satın alımları hibe desteği kapsamında değildir

(8) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Akıllı tarım uygulamaları ile ilgili satın alımlar, tarımsal bilişim ve çiftlik bilgi sistemi uygulamaları, tarla tarımında gübre sensörleriyle ölçüm, çiftçi bilgilendirme sistemleri (zirai don, aşırı yağış, dolu, zararlı uyarısı, gübreleme takvimi, ilaçlama-sulama önerisi ve benzeri), hasat (dane kaybının ölçümü) ve güncel verim haritasının çıkarılması, verim haritalarının karşılaştırılması (başarı ölçümü), otomatik dümenleme sistemleri, zirai insansız hava araçları, (Mülga ibare: RG-21/1/2022-31726) seracılıkta uzaktan erişimle iklimlendirme ve (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) fertigasyon çözümleri, hayvancılıkta büyükbaş hayvanların adım ve lokasyon takibi, vücut ısısı, nabız gibi biyomedikal verilerin izlenmesi, sütün miktarı ve kalitesi, sütle ilgili değerlerin yakından izlenmesi, yemin dengeli bir rasyonda hazırlanmasını dijital olarak yönetilebilen makine, ekipman ve malzeme alım giderlerini kapsar. 

(9) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) B iş planı kapsamında proje sunulması halinde; makine, ekipman ve malzeme alım giderlerine ait teknik şartnameyi, metraj ve keşfi, makine yerleşim planını ve bina büyüklüğü ile alınan makinelerin uyumlu ve üretim aşamalarında gerekli olduğuna dair raporu hazırlayan ve tasdik eden kişilerin ilgili meslek odalarına kayıtlı olmaları şarttır. 

(10) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(11) Hibe sözleşmesi öncesi, yatırımcının inşaat işleri ve/veya makine, ekipman ve malzeme alım giderleri işleri ile ilgili yüklenicilerden kaynaklanan sorunlar nedeniyle satın alma (Mülga ibare: RG-17/2/2021-31398)(1) işlemlerinin gerçekleştirilmesi için ek süre talep etmesi halinde, il müdürlüklerince yapılacak inceleme sonucu durumu uygun mütalaa edilenler için yatırım sürelerinin bu Tebliğde belirtilen son tamamlanma tarihlerini geçmemeleri şartı ile hibe sözleşmesi imzalaması süresine ek olarak otuz gün süre verilir. Mücbir sebepler hariç olmak üzere verilen ek otuz günlük süre içinde satın alma rehberine uygun işlem gerçekleştirilemez ise hibe sözleşmesi imzalanmaz. Bu sürenin ihlali halinde hibe sözleşmesi ilgili hükümlerince işlem yapılır. 

(12) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1) 

(13) (Mülga: RG-17/2/2021-31398)(1) 

Proje kaynaklarından karşılanamayacak giderler 

MADDE 18 –

(1) 16 ncı ve 17 nci maddelerde açıklanan proje giderlerine uygun olmayan ve hibe desteği kapsamı dışında kalan giderler şunlardır: 

a) Her türlü borçlanma giderleri. 

b) Faizler. 

c) Başka bir kaynaktan finanse edilen harcama ve giderler. 

ç) Kira giderleri. 

d) Kur farkı giderleri. 

e) Arazi, arsa ve bina alım bedelleri. 

f) Binanın yakıt, su, elektrik ve aidat giderleri. 

g) Ayrı faturalandırılmış nakliye ve montaj giderleri. 

ğ) Bankacılık giderleri. 

h) Denetim giderleri. 

ı) KDV ve ÖTV dâhil iade alınan veya alınacak vergiler. 

i) İkinci el/kullanılmış (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) makine-ekipman alım giderleri. 

j) Proje yönetim ve danışmanlık giderleri. 

k) Makine tamir ve parça alım giderleri. 

l) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Sarf malzemeleri. 

m) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

n) Mücbir sebepler hariç bu Tebliğ ile belirlenen yatırım süreleri içinde gerçekleştirilmeyen giderler. 

(2) Program kapsamında hibe sözleşmesi onaylanmayan projelerle ilgili yapılan hiçbir harcama karşılanmaz, bu giderlerden dolayı herhangi bir sorumluluk ve yükümlülük üstlenilmez. 

(3) Bakanlık tarafından yayımlanan güncel uygulama rehberi ve satın alma rehberinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmeyen, belgelendirilmeyen ve ibraz edilmeyen her türlü satın alma gideri, hibeye esas gider kapsamında olsa dahi hibe desteğinden karşılanmaz. 

Ayni katkılar 

MADDE 19 –

(1) Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra, yatırımcılar tarafından hibeye esas proje giderleri dışında kendi kaynakları kullanılarak bina, malzeme, makine ve ekipman ile işgücüne yönelik olarak yapılacak herhangi bir katkı, yatırım süresi içerisinde tamamlanması koşulu ile ayni katkı olarak değerlendirilir. Ancak iş takvimleri ve uygulamalar sırasında bu katkıların tamamının, yatırımcı tarafından, hibeye esas proje giderlerine yönelik kullanımlar yapılmadan önce veya eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesi zorunludur. Başvuru sahipleri, bu hususları başvuru formlarında taahhüt ederler. 

(2) Ayni katkılar, hibeye esas proje giderleri kapsamında öngörülmüş satın alımlardan ayrı bağımsız ihaleler veya gerçekleşmeler şeklinde yapılır. 

(3) Başvuru aşamasında ayni katkı olarak taahhüt edilen işlerin projede öngörülen nitelik, nicelik ve büyüklükte gerçekleştirilmesi şarttır. 

(4) Yapılacak ayni katkılar, yatırımcının yapmakla yükümlü olduğu katkı payının yerine ikame edilemez. 

(5) Proje sahiplerinden veya iş birliği yapılan kişi ve kuruluşlardan herhangi biri tarafından hibe sözleşmesi öncesi edinilmiş arazi, bina, (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) ayni katkı olarak proje yatırım tutarına dâhil edilmez. 

YEDİNCİ BÖLÜM

Proje Başvuruları

Başvuru süresi 

MADDE 20 –

(1) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Başvuru zamanı Bakanlıkça yayımlanacak olan güncel uygulama rehberinde ilanen duyurulur. 

(2) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

(3) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Başvuracaklara sağlanacak teknik destek 

MADDE 21 –

(1) Başvuracak gerçek ve tüzel kişiler, program konusunda il proje yürütme biriminden ihtiyaç duydukları bilgiyi alabilirler. 

(2) İl proje yürütme birimlerince verilecek bilgi, proje hazırlanmasında karşılaşılacak sorulara cevap vermekle sınırlı olup projenin kabul edilmesi konusunda bir taahhüt niteliği taşımaz. 

(3) İl proje yürütme birimleri, yatırımcılara kesinlikle proje hazırlayamaz. 

(4) Başvuru sahipleri, programa ait güncel uygulama rehberi ve içinde yer alan başvuru formları ve bilgilendirici dokümanlar ile satın alma rehberini il müdürlüğü veya “www.tarimorman.gov.tr” internet sayfasından temin edebilirler. 

(5) Bakanlık tarafından düzenlenecek eğitim, çalıştay ve bilgilendirme toplantıları “www.tarimorman.gov.tr” internet adresi aracılığıyla duyurulur. 

Başvurulacak adres 

MADDE 22 –

(1) Program ile ilgilenen gerçek ve tüzel kişiler, başvurularını “www.tarimorman.gov.tr” internet adresinden yaparlar. 

Başvuru şekli 

MADDE 23 –

(1) Proje başvurusu; 

a) 8 inci maddede belirtilen yatırım konularını gerçekleştirmek amacıyla hazırlanır. 

b) 11 inci maddede belirtilen niteliklere sahip çiftçi, gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılır. 

c) Bakanlık tarafından yayımlanacak güncel uygulama rehberinde yer alan başvuru formu ve ekleri ile satın alma rehberine uygun olarak hazırlanır. 

(2) Bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanan başvuru dosyasının girişi (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden yapılır. (Mülga cümle: RG-17/2/2021-31398)(1) 

(3) (Ek: RG-29/11/2022-32028)(2) Bakanlık bilgi sistemlerinde herhangi bir aksaklık olması halinde Genel Müdürlük gerekli önlemleri alır. 

(4) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Veri girişi yapılan belge ve dokümanlarla ilgili olarak güncel uygulama rehberinde belirtilen zaman ve takvim dışında hiçbir belgede düzeltme yapılamaz ve doküman tamamlatılamaz. 

(5) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Başvuru şekline ilişkin bu Tebliğde yer almayan hususlar Bakanlıkça yayımlanacak güncel uygulama rehberinde belirlenir. 

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Proje Başvurularının İl Düzeyinde Değerlendirilmesi

İl proje değerlendirme komisyonu 

MADDE 24 –

(1) Program kapsamında, başvurusu alınan projelerin incelenmesi ve ilk değerlendirmeleri bu bölümde belirtilen kriterlere göre il proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılır. Başvuruların, bu Tebliğe ve güncel uygulama rehberine uygun olarak il düzeyinde değerlendirilmesinden il proje değerlendirme komisyonu sorumludur. 

(2) İl proje değerlendirme komisyonunun oluşturulma ve çalışma şekilleri valilik tarafından son başvuru tarihinden önce belirlenir ve taraflara duyurulur. 

(3) İl proje değerlendirme komisyonuna, değerlendirme sürecinde gerekli tüm teknik ve lojistik desteğin verilmesi, tabloların düzenlenmesi, proje özetlerinin hazırlanması, verilerin muhafazası gibi konularda çalıştırılması amacı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarından personel görevlendirilebilir. 

(4) Değerlendirmeye; son başvuru tarihini takip eden (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) üç iş günü içerisinde yapılacak toplantıda belirlenecek kriterlere göre (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden başlanır. Valilik makamının ihtiyaç duyması halinde teknik alt komisyon görevlendirilebilir. Oluşturulan alt komisyon il proje değerlendirme komisyonu ile eş zamanlı olarak projelerin incelemesini tamamlar. 

(5) Komisyon, bu değerlendirmeleri son başvuru tarihini (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) takip eden üç iş günü içerisinde yapılacak toplantıyı takiben en geç otuz gün içerisinde tamamlar ve görevi sona erer. 

(Değişik Başlık: RG-29/11/2022-32028) Başvuruların idari uygunluk ile başvuru sahibi ve projenin uygunluğu açısından incelenmesi 

MADDE 25 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Belge ve dokümanların yüklenmesinin ardından, il proje değerlendirme komisyonu, başvuruları güncel uygulama rehberinde yayımlanacak Başvuruların İdari Uygunluk Kontrol Listesi ile Başvuru Sahibi ve Projenin Uygunluk Değerlendirme Tablosu Kriterlerine göre inceler. Uygun bulunan başvurular değerlendirmeye alınır. 

(2) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(3) İl proje değerlendirme komisyonu gerek duyarsa, teknik alt komisyonlar oluşturarak projelendirilen inşaat ve/veya makine-ekipmanların mevzuat ve maliyetler açısından uygunluğunu inceletir. 

Başvuru sahiplerinin ve projelerin uygunluğunun incelenmesi 

MADDE 26 –

(Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(2) (Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Başvuruların değerlendirilmesi 

MADDE 27 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Başvurular değerlendirilirken; başvuru sahibinin niteliği, yatırım yerinin karakteristiği, yatırımın sektörel önceliği ve başvuru sahibinin daha önce hibeden yararlanma durumu gibi kriterler göz önüne alınır. 

(2) Kırsal ekonomik altyapı yatırımlarına ait proje değerlendirme kriterleri ilgisine göre Ek-4’te belirtilmiştir. Proje değerlendirme kriterlerinden toplamda elli ve üzerinde puan almış olan proje başvuruları uygun başvurular olarak kabul edilir. 

(3) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Uygun başvurular, Ek-5 dikkate alınarak aldıkları nihai puana göre en büyükten en küçüğe doğru sıralanır ve teklif listeleri hazırlanır. Genel değerlendirme raporu, değerlendirme sonuç tablosu ve program teklif listelerinin veri giriş sistemi üzerinden alınan çıktıları, komisyonca imzalanan üst yazı ile birlikte Elektronik Belge Yönetim Sistemi üzerinden Genel Müdürlüğe gönderilir. 

(4) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Genel değerlendirme raporu, değerlendirme sonuç tablosu ve program teklif listelerinin çıktıları ile başvuru sahiplerince girişi yapılan başvuru dosyaları, 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre il müdürlüklerinde muhafaza edilir. 

İl proje değerlendirme raporu 

MADDE 28 –

(Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Hibe başvurusunun reddedilme nedenleri 

MADDE 29 –

(1) İl proje değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirme kriterlerine göre yapılan inceleme sonucu alınan proje başvurularının reddedilme kararı, tüm projelerle ilgili Genel Müdürlük onayı (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) alındıktan sonra il müdürlüğü tarafından proje sahiplerine bildirilir. 

(2) Başvuruyu reddetme kararının aşağıdaki gerekçelere dayanması zorunludur: 

a) Başvurunun müracaat tarihinden sonra alınması. 

b) Başvuru sahibinin bu Tebliğde belirtilen şartlara sahip olmaması. 

c) Başvuruya konu faaliyetin program kapsamında olmaması. 

ç) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) Projenin uygulama süresinin öngörülen azami süreyi aşması. 

d) Hibeye esas proje tutarının ve talep edilen katkının duyurulmuş olan azami miktarı aşması. 

e) Projenin teknik yapılabilirliği ile yatırım faaliyetine uygunluğunun yetersiz olması ve maliyetlerin piyasa fiyatlarına uygun olmaması. 

f) Başvuru formu ve ekleri içindeki bütçe rakamlarının birbirleri ile tutarsız olması. 

g) Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin; birbirleriyle, yatırım konusuyla veya yatırım yeri ile uyumsuz olması. 

ğ) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

h) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında, 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu ve/veya 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında konulan şerhler için ilgili kurumdan yatırım yapılmasında sakınca olmadığına dair belge alınmış yatırım yerleri ile organize sanayi bölgesi, tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgesi ve ihtisas küçük sanayi sitesi tarafından yatırım yerlerine konulan ipotek veya şerhler, organize sanayi bölgelerinin kuruluşunda kullanılan krediler nedeniyle konulan ipotek ve şerhler ile bu Tebliğ kapsamında yapılacak başvurular için yatırım yerinin kiralanmış olması durumunda kira sözleşmeleri nedeniyle yatırım yerlerine konulan şerhler hariç, yatırım yerinin tapu kaydında ipotek, haciz, ihtiyati tedbir ve yatırımın sürdürebilirliğini etkileyebilecek şerhler bulunması ve/veya hakkında dava açılmış olması. 

ı) (Değişik ibare: RG-21/1/2022-31726) B iş planında, mevcut tesisin faaliyeti ile ilişkili olarak bankalarca başvuru sahibi adına daha önce kullandırılan kredi nedeniyle konulan ipotek için ilgili bankadan geri ödemelerin düzenli yapıldığına dair belge almış olanlar ile Program kapsamında daha önce hibe desteğinden yararlanmış olan tesisler için sözleşmeleri gereği konulan şerhler hariç, yatırım yerinin ipotekli, şerhli, icraya verilmiş ve/veya hakkında dava açılmış olması. 

i) Başvurunun (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden yapılmamış olması. 

j) Başvurunun (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanmamış veya gerçekleştirilmemiş olması. 

k) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Başvuruda belirtilen hibeye esas proje tutarının alt limitin altında olması. 

l) Başvuru sırasında ve sözleşme yapılmadan önce başvuru sahibinin iflas etmiş veya projenin tasfiye halinde olması, başvuru sahibinin işlerinin mahkemelerce idare ediliyor olması, alacaklılarıyla herhangi bir düzenlemeye girmiş olması, iş veya faaliyetlerini askıya almış olması, bu meselelerle ilgili bir dava veya takip konusu bulunması veya yürürlükteki mevzuat ve düzenlemelerde yeri olan bir prosedür dolayısı ile bunlara benzer bir durumda olması. 

m) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Yatırımcının, kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması. 

n) Program bütçesinin yetersiz olması. 

o) Farklı gerçek/tüzel kişilerce hazırlanmış olsa dahi aynı yatırım alanlarında birbirleri ile ortak ekonomik ve/veya çıkar ilişkileri bulunan veya birbirlerini tamamlayan projelerle müracaat edilmesi. 

ö) (Değişik: RG-21/1/2022-31726) Program çerçevesinde hibe desteğinden yararlanmış yatırımcılardan/tesislerden izleme süresinin bir yılını tamamlamamış olanların; niteliği kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, kapasite artırımı, teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon olan proje başvurusunda bulunması, A iş planı kapsamında daha önce alınmış makine ekipman için tekrar başvuru yapılması. 

p) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Birbirleriyle birebir aynı olan, kopya projeler ile başvuruda bulunulması. 

r) (Mülga: RG-17/2/2021-31398) 

s) Başvuru sahiplerinin, başvuru sırasında veya sözleşme yapılmadan önce gerçeğe aykırı beyanda bulunduklarının tespit edilmesi. 

ş) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Niteliği yeni tesis olan yatırımlarda (Mülga ibare: RG-21/1/2022-31726) izleme süresi boyunca daha önce sözleşme imzalanan alt konuda tekrar proje başvurusunda bulunulması. 

t) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Her iki iş planı kapsamında yapılacak tüm başvurular için başvuruya konu faaliyetin 8 inci maddede belirtilen alanlar dışında olması. 

u) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Başvuruda bulunulan iş planı kapsamında istenen bilgi ve belgelerin yüklenmemiş olması. 

ü) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Üretime yönelik olmayan, araştırma geliştirme projeleri ile başvuruda bulunulması. 

v) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Başvuruda sunulan projenin, il proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılan puanlama sonucunda elli puanın altında kalması. 

y) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Çelik silo ve soğuk hava deposunda yenilenebilir enerji üretim tesisleri yapımı ve/veya soğuk hava deposu ekipmanı alımı hariç teknoloji yenileme ve/veya modernizasyon ile kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması ve kapasite artırımı niteliğinde hibe başvurusu yapılması. 

z) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahibi hakkında iflas, konkordato veya tasfiye kararı alınmış olması, mal varlığı ya da işlerinin atanmış kayyum veya vasi tarafından idare ediliyor olması. 

aa) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahibinin Bakanlık tarafından destek dışı işletmeler kapsamına alınmış olması. 

bb) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Yatırım yerinin 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre kurulmuş serbest bölgelerden birinde olması. 

DOKUZUNCU BÖLÜM

Nihai Değerlendirme Kararı ve Hibe Sözleşmesi

Nihai değerlendirme kararı 

MADDE 30 –

(1) (Mülga: RG-29/11/2022-32028) 

(2) Bu Tebliğ kapsamındaki uygulamaların bütçesi aşağıdaki hükümler doğrultusunda Bakanlıkça belirlenir: 

a) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Yatırım bütçeleri, bütçe belirleme komisyonu tarafından Ek-5 doğrultusunda Bakanlığın destekleme politikalarına göre belirlenir. İllerin katsayıları; tarım alanları, hayvan varlıkları, Bakanlık kayıt sistemlerinde yer alan işletme sayıları ve ilin Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu IPARD Programları ile Kent Tarımı Eylem Planı kapsamında olup olmadığı dikkate alınarak asgari ve azami limitler dâhilinde Bakanlık tarafından hesaplanır. 

b) Program kapsamında başvuruların yapıldığı her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen ödenek miktarı kadar başvuruya hibe desteği sağlanır, değerlendirme nihai kararı söz konusu ödenek esas alınarak verilir. İlin yaklaşık bütçesinin yeterli olması durumunda program teklif listesinde yer alan tüm başvurular yatırım programına alınır. 

c) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) İlin bütçesinin tüm başvurular için yeterli olmaması durumunda; uygun olarak kabul edilen projeler il değerlendirme komisyonunun vermiş olduğu toplam puana göre en büyükten en küçüğe doğru asıl ve yedek olarak sıralanır. İlin bütçe imkânları dâhilinde en yüksek puan alan projeden başlanarak projeler sırayla programa alınır. Asıl olarak hibe sözleşmesi imzalamaya hak kazanan yatırımcılardan, sözleşme imzalamayanlar ve/veya projeyi uygulamaktan vazgeçenler olması halinde; Genel Müdürlüğün uygun görüşü kapsamında, ilin bütçesi dahilinde, proje son tamamlanma tarihi gözetilerek yedek listede bulunan yatırımcılar sırası ile hibe sözleşmesi imzalamaya davet edilir. Yedek listeden çağırma işlemi Genel Müdürlükçe belirlenir. 

ç) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) İlin bütçesinin tüm başvuruları karşılaması durumunda; varsa artan bütçeleri toplanır ve bütçesi yetersiz olan illere katsayısı oranında dağıtılır. Bu işleme programa ayrılan bütçe bitinceye kadar devam edilerek illerin yatırım programı oluşturulur ve nihai değerlendirme kararı düzenlenir. 

(3) Nihai değerlendirme (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) Genel Müdürlüğün onayı ile kesinleşir. 

(4) Bakanlığın bir başvuruyu reddetme ya da hibe vermeme kararı kesindir. 

Değerlendirme sonuçlarının açıklanması 

MADDE 31 –

(1) Kesinleşen değerlendirme sonuçları Genel Müdürlükçe il müdürlüklerine yazılı olarak bildirilir. Ayrıca hibe desteğine hak kazanan başvuru sahiplerine ait proje numaraları “www.tarimorman.gov.tr” internet sitesinde yayımlanarak ilan edilir. 

(2) İl müdürlükleri kendilerine iletilen sonuçları, başvuru sahiplerine (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) güncel uygulama rehberinde belirtilen şekilde bildirir. 

Hibe sözleşmesi 

MADDE 32 –

(1) Hibe sözleşmesi, il müdürü ile hibe başvurusu sahibi arasında imzalanır. 

(2) Hibe sözleşmesinin içeriği ve formatı Bakanlık tarafından yayımlanan güncel uygulama rehberinde tüm taraflara önceden duyurulur. 

(3) Başvuru sahipleri, hibe sözleşmesi aşamasında (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemi üzerinden girişleri yapılan bilgi ve belgeler ile bu madde gereğince yapılan değişiklikler ve hibe sözleşmesi ekinde bulunması gereken diğer belgeleri de kapsayacak dosyayı il müdürlüğüne sunarlar. Sunulan bilgi ve belgelerin imzalı/paraflı olması gerekir. 

(4) Başvuru sahiplerinin hibe kaynaklarından yararlanabilmeleri için hibe sözleşmesi eki dokümanları tamamlayarak hibe sözleşmesini imzalamaları ön koşuldur. 

(5) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Başvuru sahipleri, A iş planı için kendilerine yapılan bildirimi takip eden on beş iş günü; B iş planı için ise kendilerine yapılan bildirimi takip eden yirmi iş günü içerisinde il müdürlüklerine hibe sözleşmesi eki dokümanları ile projeye esas evrakı teslim etmek zorundadır. A iş planı kapsamında bu Tebliğe ve başvuru evrakına göre uygunluğu tespit edilen yatırımcılar ile hibe sözleşmesi imzalanır. Süresi içerisinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin proje başvuruları ve bunlara ilişkin değerlendirme sonuçları iptal edilir. B iş planı kapsamında il proje yürütme birimince proje sahasında, projeye esas dosya ve evrak üzerinde en fazla on beş iş günü süre içinde yapılacak inceleme sonrasında, bu Tebliğe ve başvuru evrakına göre uygunluğu tespit edilen proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında yer tespiti ve teslim tutanağı düzenlenerek yatırımcılar hibe sözleşmesi imzalamaya davet edilir. Kendilerine yapılan bu tebligatı takip eden beş iş günü içerisinde il müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahiplerinin proje başvuruları ve bunlara ilişkin değerlendirme sonuçları iptal edilir. 

(6) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında; başvuru sahibi tarafından teslim edilen hibe sözleşmesi ekleri il müdürlüklerince uygun bulunursa, inşaat işleri ve makine ekipman satın alma uygulama sözleşmesi incelemesinde uygun harcama kapsamında kabul edilmeyen metraj ve alımlar hibeye esas bütçeden çıkarılarak ayni katkı kapsamına alınır, yer tespiti ve teslimi tutanağının düzenlenmesi sonrası hibe sözleşmesi imzalanır. A ve B iş planları için; Bakanlıkça belirlenen referans fiyat bulunması halinde hibeye esas proje tutarı üst limiti referans fiyatı geçemez. Proje bütçesi, hibe sözleşmesi öncesi il proje yürütme biriminin referans fiyat karşılaştırması sonucu uygun bulduğu miktar, metraj ve birim fiyat üzerinden revize edilir. 

(7) Programa alınan projelerde 29 uncu maddede yer alan hibe başvurusunun reddedilme nedenlerinden herhangi birinin hibe sözleşmesinin imzalanmasından önce tespit edilmesi halinde söz konusu başvuru sahipleri ile hibe sözleşmesi imzalanmaz. 

(8) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Hibe sözleşmesi öncesi güncel uygulama rehberinde belirtilen kurallar çerçevesinde projede değişiklik yapılabilir. 

(9) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Hibe sözleşmesi sonrası mücbir sebepler ve güncel uygulama rehberinde belirtilen şartlar haricinde projede değişiklik yapılamaz. 

Hibe sözleşmelerinde teminat alınması 

MADDE 33 –

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) A iş planı kapsamındaki yatırımlar için teminat alınmaz. B iş planı kapsamındaki yatırımlar için ise yatırımcı, hibeye esas proje tutarının %3’ü tutarında süresiz limit dâhilinde banka teminat mektubunu hibe sözleşmesi imzalama aşamasında il müdürlüğüne verir. İl müdürlüğü tarafından teyidi alınan teminat mektubu muhafaza edilmek üzere defterdarlık muhasebe müdürlüğüne teslim edilir. Teminatın nakit olarak verilmek istenmesi halinde nakit teminatın defterdarlık muhasebe müdürlüklerinin tahsilat hesabına yatırılıp, il müdürlüklerinin kurumsal koduyla ilgisine göre 330/430-Alınan Depozito ve Teminatlar hesabına kaydedilerek muhasebe işlem sürecinin yürütülmesi sağlanır. 

(2) Nihai raporun onaylanması ve (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) ödemenin gerçekleşmesini takiben yatırımcının, SGK prim borcu ile vadesi geçmiş vergi borcu olmadığına dair ilgili kurumlardan aldığı belgeler ile birlikte il müdürlüğüne müracaat etmesi halinde teminat mektubu veya hesaba yatırılan tutar kendisine iade edilir. 

(3) Hibe sözleşmesinin (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) mücbir sebepler kapsamında feshedilmesi halinde teminat mektubu veya hesapta bulunan miktar yatırımcıya iade edilir; hibe sözleşmesindeki taahhütlerin yatırımcının kusuru üzerine yerine getirilmediği fesih hallerinde teminat mektubu veya hesapta bulunan miktar Hazineye irat kaydedilir. 

(4) (Ek: RG-29/11/2022-32028) Teminat mektubu toplam tutarı, hibeye esas proje tutarının %3’ünden az olmamak kaydı ile birden fazla bankadan alınabilir. 

Hibe sözleşmesi akdi 

MADDE 34 –

(1) Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ve başvuru sahibi arasında iki adet olacak şekilde imzalanır. Hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmış metninin bir adedi ve ekleri il müdürlüğü, bir adedi de proje sahibi tarafından muhafaza edilir. 

Hibenin nihai tutarı 

MADDE 35 

 (1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Hibe tutarı, hibe sözleşmesinde belirtilir ve bu tutar üst limit niteliğindedir. Satın almadan sonra; fatura tutarının hibe sözleşmesinde belirtilen hibeye esas proje tutarının altında olması durumunda faturada belirtilen tutarın %50’sine hibe ödemesi yapılır. Fatura tutarının hibeye esas proje tutarının üzerinde olması durumunda ise aradaki fark yatırımcı tarafından ayni katkı ile karşılanır. Hibenin nihai tutarı, fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında ortaya çıkar. 

(2) Hibe miktarı, 13 üncü maddede belirtilen tutar ve oranı kesinlikle aşamaz. 

Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi 

MADDE 36 –

(1) Yatırımcı, projeyi bu Tebliğ, güncel uygulama rehberi ve hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak icra etmediği takdirde Bakanlığın ödemeleri yapmama ve/veya hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır. Bu durumda Bakanlık, ayrıca hibe miktarını azaltabilir ve/veya hibe kaynaklarından ödenmiş olan meblağların tamamen veya kısmen geri ödenmesini talep edebilir. 

(2) Hibe sözleşmeleri devredilemez. Ancak gerçek kişi başvurularında başvuru sahibinin, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra vefat etmesi halinde, yasal mirasçıları talep ederlerse, başvuruda aranan koşulları sağlamaları şartıyla (Mülga ibare: RG-9/10/2021-31623) hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilir. 

ONUNCU BÖLÜM

Uygulamalar, Satın Almalar ve Ödemeler

Proje uygulamalarının izlenmesi 

MADDE 37 –

(1) Proje sahipleri, hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra, teklif ve kabul edilen projeyi hibe sözleşmesi hükümlerine göre il müdürlüğünün bilgisi dâhilinde süresi içerisinde uygulamaya başlarlar. 

(2) Projelerin uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi, il proje yürütme birimlerince yapılır. Gerek duyulması halinde il proje yürütme birimlerinde ilgili kamu kurumu personeli de görev alabilir. 

(3) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Proje uygulamalarının kontrolü, izlenmesi ve denetimi ihtiyaç duyulduğunda Genel Müdürlükçe de yapılır. 

(4) (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) B iş planı kapsamında yatırımcılar, proje ile ilgili gelişmeleri içeren ilerleme raporlarını dört ayda bir il müdürlüğüne vermekle yükümlüdürler. 

(5) Yapım işleri gerektiren konuda proje sunanlar, nihai rapor ile birlikte ilgili mevzuat gereği alınması gereken izinleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve/veya yapı kayıt belgesi, demirbaş kayıt listesi, yatırıma ait fotoğraflar ile güncel uygulama rehberinde belirtilen belgeleri il müdürlüğüne ibraz etmekle yükümlüdür. 

(6) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Proje sahipleri, tesisin inşaat ve makine-ekipman montajının tamamlanmasından ve deneme üretimine geçilmesinden sonra nihai raporunu sunar. Yatırımcılar, makine-ekipman alımlarına ait fiili gerçekleşmelerden sonra ödeme taleplerini, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş fatura ve güncel uygulama rehberinde yer alan Ödeme Talep Formu ekinde istenen belgeler ile birlikte (Değişik ibare: RG-29/11/2022-32028) projenin son tamamlanma tarihine kadar, il müdürlüğüne teslim ederler. Satın almalara ait ödeme ayrıntıları güncel uygulama rehberi ve satın alma rehberinde belirlenir. 

(7) Satın almalarla ilgili faturanın tarihi, hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmasını takiben, 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde olmak zorundadır. Fatura tarihinin bu süreyi aşması ve/veya ödeme talebinin süresi içinde yapılmaması durumunda il müdürlüğünce hibe sözleşmesi feshedilir. Hibe sözleşmesinde belirtilen durum ve mücbir sebepler haricinde, hibe sözleşmesine ilişkin süre uzatımı ve/veya sözleşmenin askıya alınması söz konusu değildir. 

(8) Proje uygulamalarının bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespiti halinde, bu durum tutanağa bağlanarak, il müdürlüğü tarafından tutanak tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde proje sahiplerine uygulamaların hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmesi konusunda bir ihtar yazısı yazılır ve konu hakkında Genel Müdürlük en geç beş iş günü içerisinde bilgilendirilir. 

(9) İhtar yazısının karşı tarafa tebliğ tarihini izleyen yirmi iş günü içerisinde projenin bu Tebliğ ve hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yürütülmediğinin tespit edilmesi halinde il müdürlüğü fesih için Genel Müdürlüğün uygun görüşü doğrultusunda hibe sözleşmesinin fesih işlemini başlatır. 

(10) Proje uygulamaları ve takibi süresindeki iş ve işlemler, Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar ve Kırsal Ekonomik Altyapı Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar, bu Tebliğ ve Bakanlık ile yatırımcı arasında imzalanmış olan hibe sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yürütülür. 

Satın alma ve uygulama sözleşmelerinin takibi ve uygulanması 

MADDE 38 –

(1) Yatırımcılar, proje uygulamasında hibe kapsamında yapacakları inşaat, makine, ekipman ve malzeme satın alma işlemlerinde Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma rehberinde belirtilen kurallara uygun hareket ederler. 

(2) Yatırımcılar tarafından hazırlanacak ihale dokümanları keşif bedelleri, ihale sonucunda imzalanacak uygulama sözleşmeleri tutarları ve uygulamalara ilişkin hakediş tutarları, kesinlikle hibe sözleşmesinde o gider için belirtilmiş tutarın üstünde olamaz. 

(3) (Değişik cümle: RG-17/2/2021-31398)(1) Yatırımcılar, (Değişik ibare: RG-9/10/2021-31623) veri giriş sistemine girdikleri ve ekledikleri tüm belgeleri kapsayan başvuru dosyalarını ve yayımlanan mevzuata uygun olarak yaptıkları inşaat, makine, ekipman ve malzeme alımlarına ilişkin ihaleye esas satın alma belgelerinin aslı ve bir sureti ile sipariş mektuplarının aslı ve bir suretini hibe sözleşmesi ekinde ilgili il müdürlüğüne elden teslim ederler. Yatırımcılar, ihaleyi kazanan yüklenicilere ait vadesi geçmiş vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair belge ile yetkili mercilerden alınacak ihaleden yasaklı olmadıklarına dair belgeyi de ihale dosyasında ibraz etmek zorundadır. 

(4) Bakanlık, yatırımcı ve yüklenici arasında taraf değildir. Yatırımcılar, hibe sözleşmesi hükümleri ve proje tekliflerine uygun olarak yaptıkları satın almalarla ilgili olarak uygulama sözleşmesi kapsamındaki işlerinin ifasındaki kusurları nedeniyle yüklenicilerle yaptıkları sözleşmelerin noter kanalı ile iptal edilmesi halinde kalan işlerin ifası için il müdürlüğünün onayını almak suretiyle yeniden ihaleye çıkabilirler. Bu madde kapsamında uygulanacak iş ve işlemlerden dolayı, Bakanlığın yatırımcı ve yüklenici arasında taraf olmama hükmüne istinaden yatırımcı, projenin yürütülmesi esnasında sebep olabileceği her türlü zarar konusunda, üçüncü taraflara karşı tek başına sorumlu olmayı kabul eder. 

(5) Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde ihale ile ilgili satın alma belgelerini kabul ve/veya reddi yönünden inceler. 

Proje harcamalarının kontrolü 

MADDE 39 –

(1) Yatırımcılar, projelerindeki bütçe ve iş planı çerçevesinde gerçekleştirdikleri inşaat, makine ve ekipman alım işlerine ait (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) nihai raporu, ödeme taleplerini ve belgelerini il müdürlüğüne teslim ederler. 

(2) İl müdürlüğüne teslim edilen (Ek ibare: RG-29/11/2022-32028) nihai rapor ve ödeme belgeleri; on beş gün içerisinde ilgili mevzuat, hibe sözleşmesi ve proje amaçlarına uygunluğu açısından kontrol edilip onaylandıktan sonra bu belgelere ait bilgilerin veri tabanına girişi yapılır. Her ayın on beşine kadar o aya ait hakediş bilgilerini içeren veri tabanı çıktısı onaylanarak üst yazı ekinde Genel Müdürlüğe gönderilir. 

(3) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Nihai rapor ve ekleri tamamlanmayan projenin ödemesi yapılmaz. 

Ödemeler 

MADDE 40 –

(1) İl proje yürütme birimi; yatırımcının ödeme talebi tarihinden itibaren on beş gün içerisinde başvuruya ait gerçekleşmelerin kontrollerini yaparak tespit tutanaklarını düzenler. Genel Müdürlük tarafından internet ortamında oluşturulmuş veri tabanına il müdürlüklerince uygun görülerek girişleri yapılan hakedişler Genel Müdürlükçe yatırımcının hesabına aktarılır. 

(2) Ayni katkıların (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) ödeme talebinden önce yatırımcı tarafından gerçekleştirilmiş olması gerekir. 

(3) Asıllarına uygunluğu onaylanmış ödeme ile ilgili eklerin bir sureti il müdürlüğü tarafından muhafaza edilir. Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde ödeme ile ilgili belgeleri incelemek üzere ister. 

(4) Program kapsamında, Bakanlıkça ve yatırımcılarca yapılacak her türlü ödeme ve teminat ödemeleri Türk Lirası olarak yapılır. 

(5) 30/6/2007 tarihli ve 26568 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No:1) gereğince, yatırımcı tarafından (Mülga ibare: RG-29/11/2022-32028) ödemede ve teminatın iadesi aşamasında, vergi dairelerince verilecek vergi borcu olmadığına dair belge ile Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olmadığına dair belgenin ibraz edilmesi gerekir. 

Proje hesapları 

MADDE 41 –

(1) Yatırımcı, projenin uygulanmasına ilişkin hesaplara ait kayıtları düzenli olarak tutmak ve saklamakla yükümlüdür. 

Hibe sözleşmesinde yapılacak değişiklikler 

MADDE 42 –

(Mülga: RG-9/10/2021-31623) 

Projede bütçe içi değişiklikler 

MADDE 43 –

(Değişik: RG-9/10/2021-31623) 

(1) Konusu, amacı, niteliği ve niceliği değişmediği taktirde Bakanlığın uygun görüşü doğrultusunda projede bütçe içi değişiklik yapılabilir. Bütçe içi değişiklikler, makine, ekipman, malzeme ve inşaat işleri bütçe kısıtlarına aykırı olamaz. Ayni katkı ile yapılması planlanmış işlemlerin, bütçe değişiklikleri yatırımcının sorumluluğundadır. 

Uygulama sorumluluğu 

MADDE 44 –

(1) Yatırımcılar, yatırımların proje amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinden, doğru olarak belgelendirilmesinden, belgelerin muhafazasından ve izleme sürecinde il müdürlüğünce istenecek bilgi ve belgelerin süreleri içinde temininden sorumludur. 

(2) İl müdürlükleri, yatırımcılarca gerçekleştirilecek projelerin amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin izlenmesinden, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin kontrolünden, onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından sorumludur. 

(3) Yatırımcılarca gerçekleştirilecek projelerin faaliyetlerini amaçlarına uygun olarak sürdürmeleri şarttır. Hibe sözleşmesinde belirtilen mücbir sebepler dışında izleme süresi içerisinde işletmelerin faaliyetlerini sürdürmediklerinin tespit edilmesi halinde ödenen hibe, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanarak gecikme zammı ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir. 

(Değişik başlık: RG-29/11/2022-32028) Proje ile sağlanan tesisin ve makine ekipmanının mülkiyeti 

MADDE 45 –

(1) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) Proje sahibi, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış tesisin ve/veya makine ekipmanın mülkiyetini, yerini ve amacını izleme süresi boyunca değiştiremez, kapasitesini azaltamaz, başkalarına kiralayamaz. Bu amaçla, il müdürlüğü A iş planı için yılda en az bir kere makine ekipmanı, B iş planı için ise yılda en az iki kere yatırımları yerinde kontrol eder ve tutanağa bağlar. 

(2) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Bu Tebliğ kapsamında, çelik silo konusunda proje uygulayan yatırımcıların, izleme süreci içinde lisanslı depoculuk konusunda faaliyet göstermeleri halinde hibe sözleşmesi hükümleri uygulanır. 

(3) (Değişik: RG-29/11/2022-32028) 8 inci madde kapsamındaki konularda gerçekleştirilen yatırımların, mücbir sebepler dışında, projelerin amaçlarına uygun olarak A iş planı kapsamında iki, B iş planı kapsamında ise üç yıllık izleme süresince faaliyetlerini sürdürmeleri şarttır. B iş planı kapsamında yapılan yatırımlarda tesisin ve/veya makine ekipmanın, A iş planı kapsamında ise makine ekipmanın mülkiyetinin, yerinin ve/veya amacının izleme süresi içerisinde değiştirildiğinin veya kiralandığının il müdürlüğü tarafından tespiti halinde, ödenen hibe tutarı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanarak gecikme zammı ile birlikte yatırımcıdan tahsil edilir. 

(4) Farklı gerçek/tüzel kişiler tarafından aynı veya farklı yatırım alanlarında kurulan işletmelerin başvuru aşamasında birbirleriyle ortak ekonomik ilişkileri tespit edilmemiş olsa dahi, projelerin uygulama sırası veya uygulama sonrası dönemde fiziki olarak birleştirilmesi, yatırım alanlarında ortak kullanımlar ya da muhasebe kayıtlarında görülen birleşme veya ortaklıklar tespit edilmesi durumunda ilgili tüm sözleşmeler feshedilerek hibenin geri alım süreci başlatılır. 

ON BİRİNCİ BÖLÜM

Denetim ve Yaptırımlar

Denetim 

MADDE 46 –

(1) Program kapsamında yapılan tüm işlemler Bakanlık tarafından denetlenir. Bu denetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilen tüm bilgi ve belgeler il müdürlüğünce Bakanlığa sunulur. 

(2) (Ek: RG-9/10/2021-31623) Genel Müdürlük, gerek duyulması halinde, Program kapsamında hibe desteği verdiği tesislerin denetimini gerçekleştirebilir. 

Yaptırımlar 

MADDE 47 –

(1) Haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi hükümlerine göre belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar. 

(2) Bu Tebliğle belirlenen destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen yatırımcılar, il müdürlükleri ve Bakanlık internet sitelerinde ilan edilerek, Tarım Kanununun 23 üncü maddesi gereğince beş yıl süreyle Bakanlığın hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar. 

(3) Yatırımcı, yatırımcının birinci derecede yakınları ve yatırımcıya ait şirketlerde çalışanlar, hibe desteğinden yararlanılacak kendi yatırımlarına ait makine, ekipman ve malzeme ile inşaat işleri için yüklenici olamazlar. Aynı zamanda satın almaya davet edilen yüklenici firmaların ortağı ya da hissedarı da olamazlar. Benzer şekilde yüklenici firmaların hissedarları, birinci derece yakınları ve yükleniciye ait şirketlerde çalışanlar da yatırımcı firmaların ortağı ya da hissedarı olamazlar. Aksi halde hibe ödemesi yapılsa dahi bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre yapılan hibe ödemesi geri alınır. 

(4) İl müdürlüğü ile hibe sözleşmesi imzalayıp yatırımını tamamlayan yatırımcılardan izleme süresi içerisinde mülkiyetini değiştiren, faaliyetine son veren, hibe sözleşmesi hükümlerine aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişiler beş yıl süresince hibe desteklerinden faydalanamazlar. 

ON İKİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Diğer desteklerden yararlanma 

MADDE 48 –

(1) Başvuruya esas proje için bu Tebliğ kapsamında verilecek destek dışında, faiz niteliğindeki destekler hariç, hiçbir kamu kurum ve kuruluşunun desteklerinden yararlanılamaz. 

Programın uygulanmasına ilişkin yayınlar 

MADDE 49 –

(1) Bu Tebliğ gereği, Programın genel uygulama usul ve esaslarına açıklık getirmek, destek sağlamak amacıyla Genel Müdürlük tarafından çıkarılan uygulama rehberi, satın alma rehberi ve genelgeler “www.tarimorman.gov.tr” internet adresinde, bilgilendirme ve açıklamalar ise başvuru sayfasında yayımlanır. Bu yayınlar, bu Tebliğde belirtilen genel uygulama usul ve esaslarını belirler ve uygulamada dikkate alınır. 

(2) (Değişik: RG-9/10/2021-31623) Bu Tebliğde yer almayan hususlar, güncel uygulama rehberi ve eklerinde açıklanır. Uygulama rehberi yıl içinde oluşan ihtiyaçlar çerçevesinde güncellenebilir. Bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde yer almayan hususlarda; ilgili mevzuat hükümleri ile Genel Müdürlüğün görüş ve talimatları geçerlidir. 

2020-2021 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin fiziki olarak son tamamlanma tarihi 

GEÇİCİ MADDE 1- (Değişik: RG-7/9/2022-31946) 

(1) 2020-2021 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin fiziki olarak son tamamlanma tarihi 1/11/2022’dir. 

2021-2022 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin son tamamlanma tarihi

GEÇİCİ MADDE 2

(Ek: RG-30/11/2022-32029)

(1) 2021-2022 başvuru dönemindeki yatırım projelerinin son tamamlanma tarihi 30/6/2023’tür.

Yürürlük 

MADDE 50 

(1) Bu Tebliğin; 

a) 1 inci, 2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 20 nci, 50 nci ve 51 inci maddeleri yayımı tarihinde, 

b) Diğer maddeleri 1/1/2021 tarihinde, 

yürürlüğe girer. 

Yürütme 

MADDE 51 –

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür. 

____________________ 

(1) Bu değişiklik 21/11/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

(2) 29/11/2022 tarihli ve 32028 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle maddeye ikinci 

fıkrasından sonra gelmek üzere üçüncü fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir. 

Ekleri için tıklayınız.

Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin 

 

 Tarihi 

 Sayısı 

 

 21/11/2020 

 31311 

 

 Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin 

 

 Tarihi 

 Sayısı 

 

 1. 

 17/2/2021 

 31398 

 

 2. 

 9/10/2021 

 31623 

 

 3. 

 2/12/2021 

 31677 

 

 4. 

 21/1/2022 

 31726 

 

 5. 

 7/9/2022 

 31946 

 

 6. 

 29/11/2022 

 32028 

 

 

 

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA KIRSAL KALKINMADA UZMAN ELLER PROJELERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2021/61)

24 Aralık 2021 CUMA                       Resmî Gazete                            Sayı: 31699

TEBLİĞ

Tarım ve Orman Bakanlığından:

KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ KAPSAMINDA KIRSAL KALKINMADA UZMAN ELLER PROJELERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2021/61)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – 

(1) Bu Tebliğin amacı; kırsal alanda yaşayan/yaşamayı taahhüt eden, meslek yüksekokulları ile üniversitelerin tarım, hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri eğitimi veren bölümlerinden mezun genç nüfusun istihdamına katkı sağlamak; tarım,  hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri sektörlerinde girişimciliği destekleyerek bu faaliyetlerin eğitimli, uzman kişiler tarafından yapılmasını teşvik etmek, eğitimli işgücü ile tarımsal üretimin miktarını, kalitesini ve verimliliğini arttırmak, kırsal alandaki tarımsal üretim yapan işletmelere örnek ve önderlik oluşturacak sürdürülebilir yatırımlara hibe desteği verilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – 

(1) Bu Tebliğ, 1/6/2021 tarihli ve 4046 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan “Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Kırsal Kalkınmada Uzman Ellerin Desteklenmesine İlişkin Karar” doğrultusunda 2022-2024 yıllarında tüm illerde kırsal alanda yaşayan/yaşamayı taahhüt eden; meslek yüksekokulları ile üniversitelerin tarım,  hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri eğitimi veren bölümlerinden mezun olanların mahallinde uygulayacağı bitkisel üretim, hayvansal üretim, su ürünleri üretimi, yöresel ürünler ile tıbbi ve aromatik bitki üretimi ile bu ürünlerin işlenmesi, depolanması ve paketlenmesine yönelik projelere hibe desteği verilmesine ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – 

(1) Bu Tebliğ, 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesi ve 1/6/2021 tarihli ve 4046 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Kırsal Kalkınmada Uzman Ellerin Desteklenmesine İlişkin Karar hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – 

(1) Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Banka: T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğünü,

c) Başvuru sahibi: Tebliğ kapsamında uygulanacak olan proje konularında hibe desteği başvurusu yapan gerçek kişiler,

ç) DİTAP: Dijital tarım pazarını,

d) Fiyat Tespit Komisyonu: Hayvansal üretime yönelik projeler için il müdürlüğünce oluşturulan canlı demirbaş hayvan alımlarında güncel fiyatları belirleyen komisyonu,

e) Genel Müdürlük: Tarım Reformu Genel Müdürlüğünü,

f) Hak sahibi: Değerlendirme neticesinde proje uygulamaya hak kazanarak hibe sözleşmesi imzalamış olan gerçek kişileri,

g) Hibe sözleşmesi: Hak sahibi ile il müdürlüğü arasında imzalanarak mühürlenen ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,

ğ) İl müdürlüğü: İl tarım ve orman müdürlüğünü,

h) İş planı: Başvuru sahipleri tarafından hazırlanan ve uygulanacak projeye ilişkin genel bilgileri, üretim, pazarlama ve finansman planları ile proje hedeflerini içeren girişimci planını,

ı) Karar: 1/6/2021 tarihli ve 4046 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Kırsal Kalkınmada Uzman Ellerin Desteklenmesine İlişkin Kararı,

i) Kırsal alan: 31/12/2012 tarihli Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre tüm illerde nüfusu yirmi binden az olan yerleşim birimlerini,

j) Mücbir sebep: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesine engel teşkil edebilecek nitelikte olan deprem, yangın, sel, kuraklık gibi doğal afetler, kanuni grev, salgın hastalık, savaş, ayaklanma, seferberlik ilanı gibi kişilerin önceden öngörebilmesine olanak bulunmayan ve bu nedenle önüne geçilmesi mümkün olamayan, dış etkiler sonucu meydana gelen resmi kurum ve kuruluşlar tarafından belgelendirilebilen istisnai durum veya olayı.

k) Proje: Hibe desteğinden yararlanabilmek için belirlenmiş nitelikleri sağlayan gerçek kişilerin gerçekleştirecekleri yatırım projelerini,

l) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonu: Vali yardımcısı başkanlığında; Bakanlık il müdürü ve/veya il müdür yardımcısı, orman bölge müdürlüğü veya orman işletme müdürlüğü olan illerde müdür ve/veya müdür yardımcısı, il müdürlüğünden en az iki şube müdürü ile ihtiyaç duyulması halinde proje konusuna göre belirlenen ilgili üniversite, sivil toplum kuruluşu ve diğer kamu kurumu temsilcilerinden en az beş, en fazla yedi kişiden oluşturulan ve bu Tebliğ kapsamında ilinde yapılan proje başvurularını değerlendiren komisyonu,

m) Proje yürütme birimi: İl düzeyinde uygulanacak olan Kırsal Kalkınmada Uzman Eller Projelerini il müdürlüğü adına yürütülmesinden ve projelerin izlenmesinden sorumlu olan, kırsal kalkınma ve örgütlenme şube müdürü ve proje kontrol görevlilerinden oluşan en az üç kişilik birimi,

n) Proje kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından proje kapsamında resmi kontrol yetkisi verilen personeli,

o) Resmî kontrol: Karar, bu Tebliğ ve (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberi kapsamındaki faaliyetlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, proje kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim ve gerekirse muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri,

ö) Taahhütname: Projeden yararlanmak üzere başvuru yapan kişilerin sözleşme imzalama aşamasında il müdürlüğüne verdikleri idari, mali, hukuki ve teknik taahhütlerini içeren bu Tebliğ ekindeki belgeyi,

p) Tarımsal Üretim Kayıt Sistemi (TÜKAS): Yasal durumu ne olursa olsun, arazinin büyüklüğüne bakılmaksızın kendi adına bitkisel üretim ve/veya hayvancılık faaliyeti ve/veya su ürünleri üretimi yapan tek yönetim altındaki tarımsal üretime konu ekonomik birimlerin adres, kimlik bilgileri, tarımsal faaliyet bilgileriyle tarım alet makina ve ekipmanlarını belirlemeye yarayacak bilgilerin yer aldığı veri tabanını,

r) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) Güncel uygulama rehberi: Bu Tebliğin uygulama usul ve esaslarına açıklık getirmek, Tebliğ hükümlerine destekleyici bilgiler sağlamak, uygulama esas ve usullerine ilişkin detayları belirlemek amacıyla, başvuru sahibi, hak sahibi ve programın yürütülmesinden sorumlu Bakanlık merkez ve taşra personelinin kullanımı için Genel Müdürlük tarafından her yıl hazırlanacak olan güncel rehberi,

s) Web sitesi: Proje başvurularının yapıldığı, Bakanlık tarafından yönetilen “https://uzmaneller.tarimorman.gov.tr” internet adresini,

ş) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Kırsal mahalle: Köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşen ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde bulunup sosyo-ekonomik durumu, şehir merkezine uzaklığı, belediye hizmetlerine erişilebilirliği, mevcut yapılaşma durumu ve benzeri hususlar dikkate alınarak ilgili ilçe belediye meclisinin kararı ve teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisinin en geç doksan gün içinde alacağı karar ile kırsal yerleşim özelliği taşıdığı tespit edilen mahalleyi,

t) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Merkez proje değerlendirme komisyonu: İl proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda uygun görülen proje başvurularını, bu Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde yer alan esaslar doğrultusunda değerlendiren ve Genel Müdürlükçe aralarında ilgili genel müdür yardımcısı ve daire başkanının bulunduğu en az beş kişiden oluşturulan komisyonu, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulama Birimlerinin Görev ve Sorumlulukları, Proje Uygulama Alanı ve Proje Uygulama Süresi(1)

Genel Müdürlük

MADDE 5 – 

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki çalışmaları Genel Müdürlük yürütür. Genel Müdürlüğün görevleri şunlardır:

a) Uzman Eller Projesinin tanıtımını, başvuru sahiplerinin bilgilendirilmesini ve web sitesinin yönetimini sağlar.

b) Uzman Eller Projesinin idari, mali, hukuki ve teknik yönden uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir.

c) Uzman Eller Projesi ile ilgili olarak, yıllık hibe programı ve bütçe teklifinin hazırlanmasını, bu tekliflerin Bakanlığın ilgili birimlerine iletilmesini ve kabulü için gerekli çalışmaların yapılmasını sağlar.

ç) Uzman Eller Projesinin yürütülmesinde görevli personele yönelik proje ile ilgili değerlendirme toplantıları, bilgilendirme ve eğitim programlarının hazırlanmasını ve düzenlenmesini sağlar.

d) Başvuru sayısı, illerin tarımsal potansiyeli ve programın yıllık bütçesi göz önünde bulundurularak, il bazında desteklenecek hak sahibi sayısı ve hibe miktarını belirler.

e) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonu tarafından gönderilen sonuç tablolarının nihai değerlendirmesini yapmak üzere merkez proje değerlendirme komisyonunu kurar. Merkez proje değerlendirme komisyonu tarafından sunulan listeleri onaylar ve hak sahiplerine ilan edilmek üzere nihai asıl ve yedek listeleri il müdürlüğüne bildirir.

f) Uzman Eller Projesinin izleme ve değerlendirmesini yapar veya yaptırır.

g) Bu Tebliğde yer almayan ve tereddüt oluşturan hususlarda uygulamaya esas görüş verir.

ğ) Bu Tebliğe bağlı olarak (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberini ve diğer mevzuatı hazırlar ve yayımlar.

İl müdürlüğü

MADDE 6 – 

(1) İl müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Uzman Eller Projesinin tanıtımını, başvuru sahiplerinin bilgilendirilmesini sağlar.

b) İl müdürlüğü bünyesinde proje yürütme birimini oluşturur.

c) Proje uygulamalarının, amacına ve hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesini, izlenmesini, düzenlenecek tüm belge/bilgilerin kontrolünü, onaylanmasını ve muhafazasını sağlar.

ç) Uzman eller projesinden faydalanacak başvuru sahiplerine, uygulanan projelerin içeriği ve hükümlerine göre gerektiğinde bilgilendirmeye yönelik toplantıların yapılmasını ve yazılı dokümanların hazırlanmasını sağlar.

d) İş ve işlemlerin idari, mali, hukuki ve teknik yönden uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve proje kapsamında yapılacak tüm çalışmaların sekretaryasını ve koordinasyonunu yapar.

e) Hayvansal üretime yönelik projelerde, hibe sözleşmeleri imzalanmadan önce canlı demirbaş alımları için fiyat tespit komisyonunun kurulmasını ve fiyatların belirlenmesini sağlar.

f) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonunun oluşturulması ile ilgili gerekli iş ve işlemleri yapar.

İl proje değerlendirme komisyonu (Değişik başlık: RG-23/3/2022-31787)

MADDE 7 – 

(1) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonunun görevleri şunlardır:

a) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonunun oluşturulma ve çalışma şekilleri valilik tarafından son başvuru tarihinden önce belirlenir ve üyelere duyurulur.

b) Başvuruların, bu Tebliğe, (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberine ve diğer mevzuata uygun olarak il düzeyinde değerlendirilmesinden sorumludur.

c) Proje yürütme birimi tarafından hazırlanarak teslim edilen nihai başvuru listesindeki tüm proje başvurularını değerlendirerek sonuç tablolarını hazırlar, onaylar ve nihai değerlendirme yapmak üzere Genel Müdürlüğe bildirir.

Proje yürütme birimi

MADDE 8 – 

(1) Proje yürütme biriminin görevleri şunlardır:

a) İl düzeyinde programın tanıtımı, projelerin uygulanması ve tamamlanan projelerin üç yıl süreyle izlenmesi ile ilgili olarak yapılacak iş ve işlemleri il müdürlüğü adına yürütür.

b) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Proje başvurularında istenilen belgelerin ön kontrolünü yaparak uygun olan projeleri web sisteminden onaylar. Okunaksız/hatalı/yanlış bilgi ve belgeleri içeren projeleri düzeltilmesi için başvuru sahiplerine bildirir.

c) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Proje başvuru belgeleri uygun olan ve okunaksız/hatalı/yanlış bilgi ve belgeleri tamamlanan/düzeltilen projelerin nihai başvuru listesini hazırlayarak il proje değerlendirme komisyonuna tutanak ile teslim eder.

ç) Genel müdürlükçe belirlenen asıl ve yedek listelere göre il düzeyinde projelerin uygulanmasını sağlar.

d) Projelerin tamamlanması ve hibe ödemesi aşamasına kadar yapılacak iş ve işlemleri Bakanlık adına yürütür.

e) Projeleri hibe ödeme tarihinden (gün/ay/yıl) itibaren, yılda en az iki defa olmak üzere, üç yıl süre ile izler; mahallinde kontrol edilmesini sağlar; projenin uygulanmasına aykırı bir durumun tespiti halinde gerekli iş ve işlemleri yürütür.

f) Bakanlıkça oluşturulan web sitesini takip ederek kendisine verilen yetki dâhilinde iş ve işlemleri yapar.

(2) Proje yürütme biriminde görevli olan proje kontrol görevlileri, proje değerlendirme komisyonunda yer alamaz.

Proje uygulama süresi

MADDE 8/A- (Ek: RG-23/3/2022-31787)

(1) Uzman Eller Projesinin uygulama süresi güncel uygulama rehberinin yayımlanması ile başlar ve programın uygulandığı takvim yılının Kasım ayının son iş günü sona erer. Hak sahiplerinin hibe programı kapsamında uygulayacakları projelerin tamamlanma süreleri ise konularına göre Kasım ayının son iş gününü geçmeyecek şekilde güncel uygulama rehberinde belirlenecektir.

Proje uygulama alanı

MADDE 8/B- (Ek: RG-23/3/2022-31787)

(1) Proje; sadece köy, belde, kırsal mahalle ve tüm illerde nüfusu 20.000’den az olan yerleşim yerlerinde uygulanabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Proje Konuları, Başvuru Sahiplerinde Aranan Şartlar, Başvuru Yeri, İstenecek

Belgeler, Başvuru Süresi, Başvuruların Alınması, Değerlendirilmesi,

Başvurunun Reddedilme Nedenleri

Proje konuları

MADDE 9 – 

(1) Bu Tebliğ kapsamında, (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberi ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca aşağıda belirtilen proje konuları desteklenecektir:

a) Hayvansal üretime yönelik projeler kapsamında;

1) Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ve besiciliği,

2) Küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ve besiciliği,

3) Arı yetiştiriciliği ve bal üretimi,

4) Arı sütü, ana arı, polen ve benzeri arı ürünleri üretimi,

5) İpekböceği yetiştiriciliği ve tesis yapımı,

b) Maksimum üretim kapasitesi 29 ton/yılı aşmaması koşuluyla, su ürünleri üretimine yönelik projeler kapsamında;

1) Alabalık, yayın balığı, sazan, mersin balığı, tilapya, karabalık entansif üretim tesisleri ve/veya kuluçkahaneleri,

2) Midye ve kara salyangozu entansif üretim tesisi,

c) Bitkisel üretime yönelik projeler kapsamında;

1) Kapama meyve bahçesi tesisi,

2) Fide, fidan, iç ve dış mekân süs bitkisi yetiştiriciliği,

3) Kontrollü örtü altı yetiştiriciliği,

4) Kültür mantarı üretimi ve tesis yapımı,

5) Ormancılık projeleri,

6) Organik ve organomineral gübre üretim tesisleri,

7) Bitkisel üretimde zararlı organizmalar ile mücadelede kullanılan biyolojik veya biyoteknik mücadele ürünlerine yönelik üretim projeleri,

8) Tıbbi ve aromatik bitki üretimine yönelik projeler,

ç) Yöresel ürün ve coğrafi işaretli ürün üretimine yönelik projeler,

d) (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen ve üretimi yapılan ürünlerin işlenmesi, depolanması ve paketlenmesine yönelik projeler.

Başvuru yapacak kişilerde aranan şartlar

MADDE 10 – 

(1) Bu Tebliğ kapsamında başvuru yapacak kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

b) Meslek yüksekokulları ile üniversitelerin tarım, hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri eğitimi veren bölümlerinden mezun olmak,

c) Proje uygulanacak kırsal alanda yaşayacağını ve proje uygulama, kontrol ve izleme süresince de projeyi sürdüreceğini taahhüt etmek,

ç) (Mülga: RG-23/3/2022-31787)

(2) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Başvuru tarihi itibarıyla, sosyal güvencesi olmayanlar ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesi kapsamında olanlar başvuru yapabilirler. Ancak hibe sözleşmesi imzalama aşamasında, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamında olanlardan uygulayacakları proje konusu ile aynı konuda sigortalı sayılanlar haricindekiler bu haklarından feragat ederler. Bu kişiler, uygulayacakları proje konusu dışında kalan konularda proje uygulama, kontrol ve izleme süresince sigortalı çalışan veya vergi mükellefi olmayacaklarını taahhüt etmek zorundadır. 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında olanlar hibe sözleşmesi imzalanması aşamasında bu haklarından feragat ederler. Sosyal güvencesi olmayanlar ise uygulayacakları proje konusu ile aynı konuda olması kaydıyla 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamında kayıt yaptırabilirler.

Desteklemeden yararlanamayacak olanlar

MADDE 11 – 

(1) Tarım, hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri eğitimi veren meslek yüksekokulları veya üniversitelerin bu bölümlerinden mezun olmayan kişiler bu Tebliğ kapsamındaki desteklemeden yararlanamazlar.

(2) Hak sahipleri, bu Tebliğ kapsamında verilen hibe desteklemesinden sadece bir kez yararlanabilir.

(3) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) 9 uncu maddede belirtilen proje konu başlıklarının altında yer alan konularda Bakanlığın aynı konudaki diğer hibe programlarından yararlanan kişiler izleme süreleri boyunca bu Tebliğ ile düzenlenen desteklemeden yararlanamazlar.

Başvuru süresi, başvuruların alınması, yeri ve şekli

MADDE 12 – 

(1) Başvuruların başlama ve bitiş tarihleri, süresi ve şekli, bu Tebliğ kapsamında çıkarılacak olan güncel uygulama rehberinde belirlenir ve ilanen duyurulur.

(2) Başvurular web sitesi üzerinden yapılır.

(3) Başvuru sahibi tarafından son başvuru tarihine kadar proje içeriğinde her türlü değişiklik yapılabilir. Son başvuru tarihinde projenin nihai hali kaydedilir.

(4) Başvuruların bitiş tarihinde başvuru kesinleşmiş kabul edilir ve proje yürütme birimi tarafından düzeltilmesi/tamamlanması istenen bilgi ve belgelerin dışında her hangi bir değişikliğe müsaade edilmez.

(5) (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) Okunaksız/hatalı/yanlış belgelerin tamamlanması/düzeltilmesi için verilen süre sonunda nihai olarak tamamlanan/düzeltilen başvurular proje yürütme birimleri tarafından onaylanır ve değerlendirme komisyonuna teslim edilir.

Başvuruda istenecek bilgi ve belgeler (Değişik başlık: RG-23/3/2022-31787)

MADDE 13 – 

(1) (Değişik cümle: RG-23/3/2022-31787) Başvuru aşamasında aşağıdaki bilgi ve belgeler başvuru sahibi tarafından web sitesine girilir/yüklenir ve doğruluğu kabul edilerek onaylanır:

a) Başvuru formu,

b) İş planı,

c) Adli sicil kaydı,

ç) Diploma/çıkış belgesi veya onaylı örneği,

d) DİTAP üyeliği,

e) Başvuru sahibinin sosyal güvenlik belgesi/bilgisi,

f) Su ürünleri projeleri için ön izin başvuru dilekçesi,

g) Varsa şehit yakını/gazi belgesi, engelli/engelliye bakmakla yükümlü olduğuna dair belge, uygulayacağı proje ile ilgili (eğitim, seminer, çalıştay, kurs vb.) sertifika veya belge.

Başvuruların değerlendirilmesi

MADDE 14 – 

(1) Program kapsamındaki başvuruların değerlendirilmesi aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır:

a) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Bu Tebliğde belirtilen uygulanacak projelerin il bazında hak sahibi sayısı ve yıllık bütçesi Genel Müdürlükçe belirlenir.

b) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonu tarafından teslim alınan projeler güncel uygulama rehberinde belirlenen süre ve usul çerçevesinde değerlendirilip onaylanır ve Genel Müdürlüğe bildirilir.

c) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Nihai değerlendirme Genel Müdürlüğün onayı ile kesinleşir. Genel Müdürlük tarafından değerlendirilerek hazırlanan nihai asıl ve yedek listeler, detayları güncel uygulama rehberinde belirtildiği şekilde ilan edilir.

ç) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Genel Müdürlüğün bir başvuruyu reddetme kararı kesindir.

Başvurunun reddedilme nedenleri

MADDE 15 – 

(1) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) İl proje değerlendirme komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucu alınan proje başvurularının reddedilme kararı, tüm projelerle ilgili il proje değerlendirme komisyonunun onayı tamamlandıktan sonra il müdürlüğü tarafından proje sahiplerine bildirilir.

(2) Başvuruyu reddetme kararının aşağıdaki gerekçelerden en az birine (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) dayandırılması zorunludur:

a) Başvuru sahibinin bu Tebliğde belirtilen şartlardan herhangi birine sahip olmadığının anlaşılması,

b) Başvuruya konu faaliyetin program kapsamında olmaması,

c) Başvuruda beyan edilen bilgi ve belgelerin gerçek dışı/sahte olduğunun anlaşılması,

ç) Başvurunun bu (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanmaması,

d) Başvuru sahibinin, kamu haklarından mahrum olması, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, rüşvet, irtikap, nitelikli zimmet, sahtecilik, hileli iflas suçu işlemiş olması, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olması, tutuklu bulunması, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırması, Devlet sırlarını açığa vurması, Devletin şahsiyetine karşı işlenmiş suçlardan kesin hüküm ve/veya idari bir karar olması veya ülkenin mali çıkarlarına zarar verici herhangi bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti olması.

e) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Başvuru formu ve ekleri içindeki bütçe rakamlarının birbirleri ile tutarsız olması.

f) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Projeyle ilgili başvuruda sunulan bilgi ve belgelerle proje konusu ve/veya proje uygulama yerinin uyumsuz olması.

g) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Projenin teknik yapılabilirliği ile proje konusundaki faaliyetlerin uyumsuz olması ve maliyetlerin piyasa fiyatlarına uygun olmaması.

ğ) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Daha önce Bakanlığın diğer hibe programlarındaki desteklemelerden yararlanmış olanların, ilgili mevzuatta belirtilen izleme süresi tamamlanmadan aynı konuda tekrar proje başvurusunda bulunması.

h) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Üretime ve yetiştiriciliğe yönelik olmayan, araştırma geliştirme projeleri ile başvuruda bulunulması.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hibe Sözleşmesinin İmzalanma Şartları ve Usulü, Hibe Desteği Miktarı, Ödeme Talebi, Ödemeler, Kontrol ve İzleme, Geri Ödeme ve Yaptırımlar,

Programdan Sağlanan Malların Mülkiyeti

Hibe sözleşmesinin imzalanma şartları ve usulü

MADDE 16 – 

(1) Hibe sözleşmesinin imzalanması aşamasında başvuru sahibinde aranan özellikler şunlardır:

a) Başvuru sahibinin hibe sözleşmesinin imzalanma tarihi itibarıyla askerlik görevine devam eden kişi olmaması,

b) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamında olanların uygulayacakları proje konusu ile aynı konuda sigortalı sayılanlar haricindekilerin bu haklarından feragat etmeleri; uygulayacakları proje konusu dışında kalan konularda proje uygulama, kontrol ve izleme süresince sigortalı çalışan veya vergi mükellefi olmayacaklarını taahhüt etmeleri.

c) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Kırsal alanda ikamet ediyor olması.

ç) (Ek: RG-23/3/2022-31787) Uygulayacağı proje konusuyla ilgili, güncel uygulama rehberinde belirtilen koşulları sağlıyor olması.

(2) (Değişik: RG-23/3/2022-31787) Mücbir sebepler dışında hibe sözleşmesinin imzalanması aşağıdaki esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir:

a) Hibe sözleşmesi başvuru sahipleri ile il müdürlüğü arasında imzalanır.

b) Hibe sözleşmesi aşamasında başvuru sahiplerinde aranan şartlar ve istenecek belgeler güncel uygulama rehberinde belirtilmiştir.

c) Hibe sözleşmesi içerik ve formatı, Genel Müdürlük tarafından yayımlanan güncel uygulama rehberinin ekinde tüm taraflara önceden duyurulur.

ç) Başvuru sahibi tarafından teslim edilen hibe sözleşmesi ekleri il müdürlüklerince uygun bulunursa hibe sözleşmesi imzalanır.

d) Hibe sözleşmesi aşamasında, web sitesi üzerinden başvuru sahipleri tarafından girişi yapılan bilgi ve belgeler ile hibe sözleşmesi ekinde bulunması gereken diğer belgelerin eksiksiz/imzalı/paraflı olması gerekir.

e) Programa alınan projelerde 15 inci maddede yer alan hibe başvurusunun reddedilme nedenlerinden herhangi birisinin hibe sözleşmesinin imzalanmasından önce tespit edilmesi halinde söz konusu başvuru sahipleri ile hibe sözleşmesi imzalanmaz.

f) Hibe sözleşmesi imzalamayan başvuru sahibinin veya hibe sözleşmesi imzaladığı halde projesini tamamlayamayan hak sahibinin yerine, Genel Müdürlükçe belirlenmiş olan yedek listenin en üst sırasında yer alan başvuru sahibi ile sözleşme imzalanır.

g) Hak sahipleri, uygulayacakları proje konularına göre güncel uygulama rehberinde belirtilen süre içerisinde projelerini gerçekleştirirler ve hibe ödeme talebine ilişkin başvurularını yaparlar.

ğ) Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ve başvuru sahibi arasında iki nüsha olarak düzenlenir. Hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmış metninin bir nüshası ve ekleri il müdürlüğünde bir nüshası da proje sahibince muhafaza edilir.

h) Hak sahiplerinin uygulayacakları proje konularına göre güncel uygulama rehberinde belirtilen süre içerisinde projelerini gerçekleştirememeleri durumunda hibe sözleşmesi il müdürlüğünce feshedilir. Hibe sözleşmesi feshedilen hak sahibinin yerine yedek listenin en üst sırasında yer alan başvuru sahibi ile sözleşme imzalanır.

ı) Hibe sözleşmesi imzalayıp mal alımından vazgeçen veya hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği için hibe sözleşmesi feshedilen hak sahipleri Uzman Eller Projesi kapsamında verilen hibe desteğinden üç yıl süreyle yararlanamazlar.

(3) Kesin başvurudan sonra, projenin ana konusunda ve amacında değişiklik yapılamaz.

Hibe desteği miktarı

MADDE 17 – 

(1) Bu Tebliğ kapsamında başvurusu kabul edilip, hibe sözleşmesi imzalayarak belirlenen şartları yerine getiren, meslek yüksekokulları ile üniversitelerin tarım, hayvancılık, ormancılık, gıda ve su ürünleri eğitimi veren bölümlerinden mezun eğitimli girişimciye 100.000 TL’ye kadar hibe ödemesi yapılır.

(2) Proje bütçesi KDV hariç hazırlanır ve hibe ödemesi buna göre yapılır.

(3) Hibe ödemesinin yapılabilmesi için hibe sözleşmesi imzalanan proje yatırımının tamamlanması şarttır.

Hibe desteği ödeme talebi

MADDE 18 – 

(1) Hibe desteği ödemelerine ilişkin esaslar şunlardır:

a) Hak sahibi hibe ödeme talebini, proje yatırımını gerçekleştirdikten sonra il müdürlüğüne yapar.

b) Proje yürütme birimi, ödeme talebi ile ilgili belgeleri (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) hak sahiplerinden alır, ödemeye ilişkin gerçekleşmeleri belgeleri aldığı günden itibaren beş iş günü içerisinde yerinde tespit eder, belgelendirir ve tutanağa bağlar.

c) İl müdürlüğü, hibe ödemesine esas ödeme icmallerini periyodik olarak Genel Müdürlüğe gönderir.

ç) Genel Müdürlük, icmalleri banka ödeme formatına dönüştürüp hibe ödenmesini sağlar.

(2) İl müdürlüğü, ödeme icmallerinin kontrolü, onayı ve ödeme işleminden sonra, proje sahiplerinin banka ve ödeme bilgilerinde hata tespit etmesi halinde bu Tebliğ kapsamında hazırlanan (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberine göre iş ve işlemleri yürütür.

(3) Su ürünleri üretimine yönelik uygulanan projelerin hibe ödemesinin yapılması için, 29/6/2004 tarihli ve 25507 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Ürünleri Yetiştiriciliği Yönetmeliği gereği, tesisin onaylı projesindeki yatırımların tamamlaması ve üretime başlamasından sonra tesis adına düzenlenmesi gereken su ürünleri yetiştiricilik belgesinin hak sahibi tarafından il müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekir.

Hibe desteği ödemeleri

MADDE 19 – 

(1) Bu Tebliğ uyarınca yapılacak hibe ödemeleri için gerekli kaynak Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programından karşılanır ve Banka aracılığı ile ödenir. Yapılacak nakdi ödemenin % 0,2’si oranında Bankaya ayrıca hizmet komisyonu ödenir.

(2) Hibe ödemeleri, Türk Lirası olarak yapılır.

Kontrol ve İzleme

MADDE 20 – 

(1) Resmî kontroller, hibe sözleşmesinden itibaren üç yıl boyunca, yılda en az iki defa olmak üzere uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkeleri doğrultusunda mevzuata uygunluk ve risk esasına göre önceden haber verilmeksizin gerçekleştirilir. Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik ve denetim gibi uygulamaları da kapsar.

(2) Kontroller, Bakanlıkça resmi kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirilir.

(3) Proje kontrol görevlileri proje uygulamalarını ilgili mevzuat, 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ve 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümlerine göre yerinde kontrol eder ve tutanağa bağlar.

(4) Proje uygulamalarının kontrolü, izlenmesi ve denetimi ihtiyaç duyulduğunda Genel Müdürlükçe de yapılır.

(5) Hak sahibi, proje kontrol görevlileri tarafından proje uygulamalarının kontrolü ve izlenmesi sırasında istenen her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve denetim sırasında her türlü kolaylığı göstermekle yükümlüdür.

Geri ödeme ve yaptırımlar

MADDE 21 – 

(1) Haksız yere yapılan hibe ödemeleri, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak ödeme tarihinden itibaren hesaplanan kanunî faizi ile birlikte anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır.

(2) Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler, geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar.

(3) İdari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç olmak üzere bu Tebliğle belirlenen destekleme ödemelerinden haksız yere yararlandığı ve yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilen hak sahipleri, beş yıl süreyle 5488 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi gereğince hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.

Programdan sağlanan malların mülkiyeti

MADDE 22 – 

1) Hak sahibi, hibe sözleşmesi kapsamında hibeye esas proje içeriğindeki alımları ve amacını, hibe ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren üç yıl süre ile değiştiremez.

(2) Mücbir sebepler dışında, Bakanlıkça yapılan kontroller veya ihbarlar neticesinde, hibe sözleşme ve Ek-1’deki Taahhütname hükümlerine aykırı hareket eden hak sahiplerinin hibe sözleşmesi feshedilerek, hak sahibine yapılan hibe ödemesi 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak ödeme tarihinden itibaren hesaplanan kanuni faizi ile birlikte geri alınır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Proje Gider Esasları, Gider Kalemleri ve Karşılanmayacak Giderler

Proje gider esasları

MADDE 23 – 

(1) Bu Tebliğ kapsamında hibe desteği verilecek proje giderlerinin;

a) Hak sahibi ile il müdürlüğü arasında imzalanan hibe sözleşmesinden sonra ve süresi içerisindeki alımlar olması,

b) Proje içeriğine esas gider kalemlerine uygun olması,

c) İlgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmiş ve belgelere dayandırılmış olması, gerekir.

(2) Hak sahipleri, proje uygulamasında hibe kapsamında yapacakları inşaat, makine, ekipman ve malzeme satın alma işlemlerinde bu (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) Tebliğ ve güncel uygulama rehberinde belirtilen kurallara uygun hareket ederler.

(3) Genel Müdürlük gerekli görmesi halinde satın alma belgelerini inceler.

Gider kalemleri

MADDE 24 – 

(1) Hibe sözleşmesinden sonra ve süresi içerisinde gerçekleştirilen alım giderleri bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde hibe desteği kapsamında değerlendirilir.

(2) Program çerçevesinde yapılacak yeni makine, ekipman ve malzeme alımları, üretimi de içeren proje bütününün bir parçası olduğu takdirde finanse edilir.

(3) Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği projeleri uygulayacak olan hak sahipleri, canlı hayvan alımlarını kooperatif, birlik, damızlık gebe düve üretim işletmeleri başta olmak üzere, belge (fatura, müstahsil makbuzu vb.) düzenleyebilen gerçek ve tüzel kişiliklerden/kurumlardan kendileri gerçekleştirirler.

(4) Gider kalemleri ile ilgili diğer hususlar bu Tebliğ kapsamında (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) Genel Müdürlük tarafından hazırlanan (Değişik ibare: RG-23/3/2022-31787) güncel uygulama rehberinde belirtilir.

Proje kaynaklarından karşılanmayacak giderler

MADDE 25 – 

(1) Program kapsamında; hibe sözleşmesi imzalanmadan önce yapılmış olan hiçbir harcama karşılanmaz.

(2) Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirilmeyen ve belgelendirilemeyen satın alma giderlerine hibe desteği ödenmez.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 26 – 

(1) Bu Tebliğde ve güncel Uygulama Rehberinde hüküm bulunmayan hallerde mer’i mevzuat hükümleri uygulanır. Uygulamadaki tereddütleri gidermeye Genel Müdürlük yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 27 – 

(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 28 – 

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

 

______

(1) 23/3/2022 tarihli ve 31787 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin ikinci bölüm başlığı ‘Uygulama Birimlerinin Görev ve Sorumlulukları’ iken yönetmeliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

Eki için tıklayınız

 

Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin

Tarihi

Sayısı

24/12/2021

31699

Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin

Tarihi

Sayısı

1.       

23/3/2022

31787

 

 

 

 

 

TARIM ARAZİLERİNİN KULLANIMININ ETKİNLEŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN KARAR

8 Mart 2022 SALI                        Resmî Gazete                                            Sayı : 31772

CUMHURBAŞKANI KARARI

Karar Sayısı: 5258

Ekli “Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesinin Desteklenmesine İlişkin Karar”ın yürürlüğe konulmasına, 5488 sayılı Tarım Kanununun 19 uncu maddesi gereğince karar verilmiştir.

7 Mart 2022

 

                               Recep Tayyip ERDOĞAN               

CUMHURBAŞKANI

 

TARIM ARAZİLERİNİN KULLANIMININ ETKİNLEŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN KARAR

Amaç ve kapsam

MADDE 1- 

(1) Bu Kararın amacıtarım arazilerinin kullanımının etkinleştirilmesi için ekim programında olmayan ve nadasa ayrılan alanlar ile işlemeli tarıma uygun olmayan alanlar öncelikli olmak üzere, uygun tarımsal üretim yöntemleri kullanmak suretiyle bitkisel üretimin artırılması ve hasat sonrası ürün işlemeye yönelik yatırım projelerinin desteklenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.

  1. Bu Karar, Tarım ve Orman Bakanlığına (Bakanlık) bağlı İl Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından hazırlanan ve Bakanlıkça onaylanan bitkisel üretimin geliştirilmesi ve tarımsal hasılanın artırılmasına yönelik yatırım projelerine ilişkin hibe ödemelerini kapsar.
  2. Hibe programı 2022 yılı için uygulanır.

Destekleme konuları ve hibe oranları

MADDE 2- 

(1) Bu Karar kapsamında aşağıda belirtilen konuları içeren projelere hibe ödemesi yapılır.

  1. Boş bırakılan, atıl durumda bulunan veya nadasa bırakılan arazileri, uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri kullanmak suretiyle tarımsal üretime kazandırmak.
  2. İklim değişikliğini dikkate alarak, uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretimini geliştirmek.
  3. İşlemeli tarıma uygun olmayan arazilerde, katma değeri yüksek bitki türlerinin üretimini artırmak.

ç) Hasat sonrası kayıpları azaltmak ve katma değeri artırmak amacıyla birincil üretim sonrası kurutma veya işleme tesisleri kurmak.

  1.  Doğal ekolojilerinde var olan bitki türlerinin aşılama, çeşit değişimi ve benzeri teknik uygulamalarla birim alandan elde edilen verimini artırmak.
  2. Yatırım konularına göre hibe oranları, birinci fıkrada belirtilen destekleme konuları için proje toplam bedelinin azami yüzde 75’i olarak uygulanır.
  3. Bu Karar kapsamında sağlanacak hibe ödemelerinden gerçek veya tüzel kişiler yararlanır.

Finansman ve ödemeler

MADDE 3- 

(1) Bu Karar uyarınca yapılacak ödemeler, 2022 Yılı Yatırım Programı kapsamında Bakanlığın Bitkisel Üretimi Geliştirme Projesinin alt projesi olan Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Alt Projesine tahsis edilen sermaye transferleri ödeneğinden karşılanır.

Desteklerden yararlanamayacak olanlar

MADDE 4- 

(1) Bu Karar kapsamındaki hibe desteklemelerinden kamu kurum ve kuruluşları ile ortaklıkları yararlanamaz.

(2) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarından aynı konuda hibe desteği alan yatırımlar, Bakanlık tarafından yapılan doğrudan destekler hariç olmak üzere, bu Karar kapsamında desteklenmez.

Denetim ve cezai hükümler

MADDE 5- 

(1) Bu Karar kapsamında yürütülecek iş ve işlemleri yapmaya Bakanlık   yetkilidir.

  1. Haksız yere yapılan destekleme ödemelerine ilişkin projede hibe olarak desteklenen kısmın bedeli, desteklemenin yapıldığı tarih itibariyle 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır. Haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler ile destekten yararlananlar geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulurlar.
  2. Bu Karar ile belirtilen destekleme ödemelerinden, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler, beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmazlar.

Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar

MADDE 6- 

(1) Bu Kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.

Yürürlük

MADDE 7- 

(1) Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 8- 

(1) Bu Karar hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

YEREL KALKINMA STRATEJİLERİNİN UYGULANMASI LEADER YAKLAŞIMI BAŞVURU ÇAĞRI REHBERİ

YEREL KALKINMA STRATEJİLERİNİN UYGULANMASI LEADER YAKLAŞIMI

BAŞVURU ÇAĞRI REHBERİ

IPARD II

12. BAŞVURU ÇAĞRI DÖNEMİ

Katılım Öncesi Yardım Aracı

Kırsal Kalkınma Programı (IPARD II)

YEREL KALKINMA STRATEJİLERİNİN UYGULANMASI

 LEADER YAKLAŞIMI

BAŞVURU ÇAĞRI REHBERİ

12. ÇAĞRI

2022  V12.0

İÇİNDEKİLER

  1. IPARD PROGRAMI VE AMAÇLARI………………………………………………………………………………………. 2
  2. BAŞVURU KOŞULLARI………………………………………………………………………………………………. 4
  3. DESTEK BİLGİSİ………………………………………………………………………………………………………. 10
  4. IPARD KAPSAMINDA UYGUN OLAN VE UYGUN OLMAYAN HARCAMALAR…………………………………………… 14
  5. YEREL KALKINMA STRATEJİSİ UYGULAMA SÜRESİ…………………………………………………………………. 18
  6. BAŞVURU PAKETİNİN İÇERİĞİ………………………………………………………………………………………….. 20
  7. BAŞVURU ŞEKLİ VE YAPILACAK İŞLEMLER…………………………………………………………………………. 22
  8. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ………………………………………………………………………………. 28
  9. TKDK ONAYI SONRASINDA UYGULAMA KOŞULLARI: SÖZLEŞME………………………………………………….. 34
  10. ÖDEME TALEBİ, ÖDEME ÖNCESİ YERİNDE KONTROLLER VE ÖDEME……………………………… …………….. 40
  11. PROJENİN YERİNDE KONTROLLERİ İLE İLGİLİ GENEL HÜKÜMLER……………………………….. …………….. 46
  12. SAĞLAM MALİ YÖNETİM PRENSİPLERİNE UYUM VE ÖZGÜNLÜK…………………………………. …………….. 50
  13. USULSÜZLÜK VE DOLANDIRICILIK………………………………………………………………….. …………….. 54
  14. BİLGİ TALEPLERİ, ŞİKÂYET VE İTİRAZLAR…………………………………………………………. …………….. 58

14.3 ITIRAZLAR……………………………………………………………………………………………….. …………….. 60

REHBERİN AMACI

Bu Başvuru Çağrı Rehberi; IPARD II Programı “Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması-LEADER Yaklaşımı” tedbiri kapsamında Yerel Kalkınma Stratejilerinin (YKS) uygulanmasını amaçlayan Yerel Eylem Gruplarının (YEG) destek başvurularına ilişkin kuralları içermektedir.

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK), YKS başvuru sürecinde, potansiyel başvuru sahiplerine destekleyici bilgiler sunarak planlanan tüm faaliyetlerin zamanında ve doğru bir şekilde yerine getirilmesini hedeflemektedir.

Başvuru sahibi YEG’ler için hazırlanan bu rehberin amacı, Avrupa Komisyonu ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen IPARD Programı ile ilgili kurallara uyulmasının yanı sıra IPARD Programından beklenen ekonomik yararların elde edilmesini sağlayacak uygun nitelik ve yeterli sayıda başvuru yapılmasını sağlamaktır.

TKDK tarafından, destek almak için sunulan başvurulara yönelik yapılacak tüm kontroller, IPARD Programı kapsamında Ulusal Yetkilendirme Görevlisi ve Denetim Otoritesi olarak belirlenen Kurumlar ile Avrupa Komisyonu tarafından da yapılabilecektir. Başvuru sahipleri bu Kurumlar tarafından yapılacak kontrollerde de bu rehberde belirtilen şartları sağlamak zorundadırlar.

ÖNEMLİ UYARI:

Bir Başvuru Çağrı döneminde TKDK’nın internet adresinde ilan edilen ve dağıtımı yapılan Başvuru Çağrı Rehberlerine ek olarak o çağrı döneminde yayımlanan Resmî Başvuru Çağrı İlanındaki hususlar ve www.tkdk.gov.tr adresinde yayımlanan duyurular da dikkate alınmalıdır. İlan ve Rehber arasında farklılık olması durumunda Resmî Çağrı ilanında belirtilen hususlar ve bilgilendirici dokümanların/rehberlerin www.tkdk.gov.tr adresindeki güncel dijital versiyonları esastır.

TKDK, Başvuru Çağrı Rehberi, Başvuru Çağrı İlanı ve diğer bilgilendirme dokümanlarındaki tanım veya koşullarda değişiklik yapma hakkına sahiptir ve değişiklik yaptığında başvuru sahibi/yararlanıcı değişikliklerle ilgili bildirimleri kendi resmî internet sayfasında (www.tkdk.gov.tr) duyuru yayımlama yoluyla yapabilir.

IPARD PROGRAMI VE AMAÇLARI

  1. IPARD PROGRAMI VE AMAÇLARI

    1. IPARD PROGRAMI

IPARD, Avrupa Birliği (AB) tarafından aday ve potansiyel aday ülkelere destek olmak amacıyla oluşturulan, Katılım Öncesi Yardım Aracı’nın Kırsal Kalkınma bileşenidir.

IPARD, Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası, Kırsal Kalkınma Politikası ve ilgili politikalarının uygulanması ve yönetimi için uyum hazırlıklarını ve bu kapsamda politika geliştirilmesini desteklemeyi amaçlamaktadır.

IPARD desteğinin 2014-2020 dönemini içeren çok yıllı “Kırsal Kalkınma Programı” kapsamında uygulanması gerekmektedir. Bu süreçte Avrupa Komisyonu ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından birlikte finanse edilecek destek programları uygulanacaktır.

Bu kapsamda LEDER tedbirinden başvuru yapacak derneklerin yerel kalkınma    stratejileri, belirlenen kurallara uygun olarak, sözleşme imzalanması sonrası 2023 yılı Eylül ayı sonuna kadar olan harcamalarını kapsayacak şekilde desteklenecektir.

  1. GENEL AMAÇLAR

Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması-LEADER Yaklaşımı, yerel kamu- özel ortaklıkları (Yerel Eylem Grupları) tarafından tabandan tavana yaklaşımı ile iyi tanımlanmış alt bölgesel kırsal alanları hedefleyen, alan bazlı yerel kalkınma stratejileri üzerine kuruludur. Bu, Yerel Kalkınma Stratejilerinin (YKS) geliştirilmesine ve uygulanmasına ilişkin karar verme gücünün Yerel Eylem Gruplarında (YEG) olduğu anlamına gelir. Bu stratejiler birçok sektörü kapsamaktadır ve yerel ekonominin farklı sektörlerinin aktörleri ve projeleri arasındaki etkileşime dayanmaktadır.

Tedbirin genel amacı, LEADER yaklaşımına dayanan YEG tarafından geliştirilen tabandan tavana yerel kırsal kalkınma stratejilerini uygulamaktır.

YKS’nin özel hedefleri (tematik öncelikler) şunları içerir:

  • Kırsal ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesine yönelik olarak kaliteli ürünleri, el sanatlarını ve diğer faaliyetleri içeren kısa tedarik zincirlerinin ve katma değerli ürünlerin geliştirilmesi
  • Yerel, doğal ve kültürel kaynakların kullanımına dayalı kırsal turizm ürünlerinin geliştirilmesi
  • Topluluğun kültürel ve sosyal yaşamının geliştirilmesi ve yerel örgütlerin, derneklerin ve STK’ların (kadın grupları dahil) desteklenmesi
  • Köylerde kamusal alanların iyileştirilmesi
  • YEG alanındaki çevre standartlarının iyileştirilmesi ve toplum tarafından yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi
  • Yerel Eylem Grupları Ağı, en iyi uygulama değişimi, IPARD programının yayılması ve kırsal kalkınmada yeni yaklaşımların öğrenilmesi

BAŞVURU  KOŞULLARI

  1. BAŞVURU KOŞULLARI

    1. NİHAİ YARARLANICILAR

Bu tedbir kapsamında, resmî olarak kayıtlı ve ilgili kanun hükümlerine göre dernek şeklinde kurulan ve Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) ile başvuru yapmış, stratejisi desteklenmek üzere seçilmiş ve TKDK ile sözleşme imzalamış olan Yerel Eylem   Grubu (YEG)’dur.

  1. YEREL EYLEM GRUBU (YEG) UYGUNLUK KRİTERLERİ

YEG bir dernek şeklinde, resmî olarak kayıtlı bir tüzel kişilik olacaktır. Yerel Eylem Grubunun Başvuru Çağrı İlanı tarihinden önce kurulmuş olması gerekmektedir.

DERNEK:

Kazanç paylaşma dışında, kanunlarca yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını ifade eder. (5253 Sayılı ve 04.11.2014 tarihli Dernekler Kanunu’na göre)

  • Stratejinin kapsadığı her bir alanın nüfusu 10.000 kişiden fazla olmalı ve 150.000 kişiyi aşmamalıdır.
  • YKS alanına dahil olan her bir yerleşim yerinin (ilçe) nüfusu 25.000’den fazla olmamalıdır.
  •  YEG arasında hiçbir çakışma olmamalıdır. Her bir yerleşim yeri (ilçe) sadece bir yerel eylem grubuna (YEG) ait olmalıdır. Aynı alan birden fazla YEG’e ait olmamalıdır, diğer bir deyişle, tek ortaklık, tek strateji ve tek alan olmalıdır.
  • Karar alma düzeyinde YEG Yönetim Kurulunda, ekonomik ve sosyal ortaklar ve çiftçiler, kırsal alanda yaşayan kadınlar, gençler ve bunların dernekleri gibi sivil toplumun diğer temsilcileri yönetim kurulunun %50’den fazlasını oluşturmalıdırlar.
  • YEG Yönetim Kurulunun minimum %20’lik kesimi yerel kamu kuruluşları temsilcilerinden oluşmalıdır.
  • YEG Yönetim Kurulunda, ilgili ulusal mevzuat hükümlerine uygun olarak tanımlanan kamu kurumu temsilcileri veya tek bir çıkar grubunun oy hakkı %50’den fazla olmamalıdır.

YEG YÖNETİM KURULU

Kamu 

Kuruluşları

Sivil Toplum

 Kuruluşları

Özel Sektör

 Kuruluşları

  • Belediyeler
  • Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ya da Köylere Hizmet Götürme Birlikleri
  • Ziraat Odası, Zanaatkârlar Odası vb. gibi kamu tüzel kişiliğini haiz meslek odaları
  • Köy muhtarları* (Burdur, Çankırı, Elazığ, Erzincan, Giresun, Isparta, Karaman, Kütahya, Muş, Uşak, Yozgat, Amasya, Çanakkale, Çorum, Kastamonu illeri için)
  • Dernekler
  • Vakıflar
  • Üretici birlikleri
  • Kooperatifler
  • Ticari faaliyette bulunabilen tüzel kişiler
  • Çiftçiler
  • Vergi kimlik numarası bulunan gerçek kişiler
  • Destek kapsamında yer alan ve büyükşehir olmayan iller
    1. YEG Yönetim Kurulunda yaş çeşitliliği ve cinsiyet eşitliği sağlanmalıdır.
      • Yönetim Kurulu’nda en az bir kadın üye bulunmalıdır.
      • 25 yaş veya altında en az bir genç üye yer almalıdır (25 yaş ve altı olma  kriteri başvuru çağrı ilanına çıkıldığı tarih itibari ile sağlanmalıdır).

Yönetim kurulunda yer alan kadın ve genç üye farklı kişiler olmalıdır. Ayrıca karar alma düzeyinde YEG Yönetim Kurulu uygunluk kriterleri uygulama dönemi boyunca sağlanmalıdır. Aksi takdirde TKDK’nın sözleşmeyi feshetme hakkı saklıdır.

ÖNEMLİ NOT

• YEG’lerin çıkar ilişkisinden uzak durmaları gerekir. YEG Yönetim Kurulu Üyeleri hiçbir şekilde YKS ile ilgili satın alınan mal ve hizmetlerin tedarikçisi olamaz. Ayrıca, herhangi bir YKS faaliyeti ile ilgili mal ve hizmetlerin satın alma, seçim, değerlendirme ve karar alma sürecinde yer alan YEG personeli bu mal ve hizmetlerin tedarikçisi olamaz.

• Çıkar İlişkisinden Kaçınma Deklarasyonu (bildirimi), YEG Yönetim Kurulu üyeleri tarafından hazırlanarak imzalanmalı ve her ÖTP döneminde ÖTP teslimi sırasında Kuruma sunulmalıdır.

  •  YEG, Yönetim Otoritesi tarafından hazırlanan rehberleri kullanarak kendi bölgeleri için bir YKS önermelidir.
  • YKS’nin uygulanacağı 27 il aşağıda yer almaktadır. Bu illerde başvuru çağrı ilanı tarihinden önce kurulan Yerel Eylem Gruplarının başvuruları kabul edilecektir.

LEADER Yaklaşımı Kapsamında Destek Verilen İller

1. Amasya

10. Diyarbakır

19. Kütahya

2. Ankara

11. Elazığ

20. Manisa

3. Balıkesir

12. Erzincan

21. Mardin

4. Burdur

13. Erzurum

22. Muş

5. Bursa

14. Giresun

23. Ordu

6. Çanakkale

15. Hatay

24. Samsun

7. Çankırı

16. Isparta

25. Şanlıurfa

8. Çorum

17. Karaman

26. Uşak

9. Denizli

18. Kastamonu

27. Yozgat

  • Yerel Eylem Grupları (YEG), Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) hazırlamak, uygulamak, YKS’nin mali kaynaklarının dağıtımı ve yönetimi konusunda karar verme görevlerini üstlenmelidir.
  • YSK’nin mali kaynağının dağıtımı ve yönetimi, uygun harcama kapsamında dışarıdan hizmet temini yoluyla serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından yerine getirilmelidir.
    1. YEREL KALKINMA STRATEJİSİ (YKS) SEÇİM KRİTERLERİ

Yerel Kalkınma Strateji (YKS): YEG tarafından yerel ihtiyaçları ve yereldeki potansiyeli göz önünde bulundurarak tabandan tavana bir yaklaşımla tasarlanmış, entegre, çok sektörlü ve alana dayalı olarak, LEADER Yaklaşımı kuralları çerçevesinde hazırlanan kalkınma belgesine verilen addır.

Tematik Öncelikler: LEADER Yaklaşımı tedbiri için hazırlanan YKS’de tüm faaliyetler aşağıdaki altı tematik öncelikten bir veya daha fazlası ile bağlantılı olmalıdır.

TEMA 1: Kırsal ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesine yönelik olarak kaliteli ürünlerin, el sanatlarının ve diğer faaliyetleri de dahil olmak üzere kısa tedarik  zincirlerinin ve katma değerli ürünlerin geliştirilmesi

TEMA 2: Yerel, doğal ve kültürel kaynakların kullanımına dayalı kırsal turizm ürünlerinin geliştirilmesi

TEMA 3: Topluluğun kültürel ve sosyal yaşamının canlandırılması ve kolektif yerel örgütlerin, dernekleri ve STK’ların (kadın grupları dahil) desteklenmesi (zorunlu öncelik)

TEMA 4: Köylerde kamusal alanların iyileştirilmesi

TEMA 5Alandaki çevre standartlarının iyileştirilmesi ve toplum tarafından yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi

TEMA 6: Yerel Eylem Grupları Ağı, örnek uygulamaların paylaşımı, IPARD programının yaygınlaştırılması ve kırsal kalkınmaya yönelik yeni yaklaşımların öğrenilmesi (zorunlu öncelik)

YKS hazırlanırken seçilen tematik öncelikler altında uygun faaliyetler, uygun faaliyetler altında ise uygun harcamalar dikkate alınmalıdır.

YKS için Seçim Kriterleri:
  • Ortaklığın niteliği,
  • YEG bölgesinin ve gerekli eşik kitlenin, insan, finansal ve ekonomik kaynaklar açısından uyumlu olması,
  • SWOT analizinin niteliği,
  • Önerilen önceliklerin ve faaliyetlerin ve bunların SWOT Analizi ile ve YEG’in insan ve finansal ekonomik kaynaklar ile tutarlılığının değerlendirmesi,
  • Paydaşların katılımı,
  • YEG’in YKS’yi uygulama becerisi,
  • YKS’nin uygulanması için ulusal fonlar, gönüllü faaliyetler gibi ek kaynakların yönlendirilmesi (çifte finansmandan kaçınılmalıdır).

Yukarıdaki kriterlere göre hazırlanan YKS’ler, Yönetim Otoritesi ve kırsal kalkınma kurum ve kuruluşlarının uzmanlarından oluşan Değerlendirme Komitesi tarafından değerlendirilecektir.

LEADER Yaklaşımı kapsamında hazırlanan Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) aşağıdaki gereksinimleri uygun olmalıdır: Önerilen maksimum sayfa uzunluğu 25-30 sayfadır.

  • Açık, anlaşılır ve Türkçe olarak hazırlanmalıdır.
  • YKS içerik tablosu dikkate alınmalıdır.
  • Uygun şekilde yapılandırılmış (içindekiler tablosu, bölümler, numaralandırılmış başlıklar ve sayfalar vb.) olmalıdır.
  • Gerekirse analizleri desteklemek için harita ve grafikler kullanılabilir.
  • Elektronik (pdf) ve basılı kopya biçiminde çıktıları olmalıdır.
  • YKS eki olarak sunulacak “Eylem planı ve Finansal plan” YKS ile uyumlu olmalıdır.
  • Eylem Planında belirtilecek faaliyet ve projeler LEADER Yaklaşımı Uygun Harcamalar Listesi ile uyumlu olmalıdır.
  • Yerleşim yeri listesi YKS alanı ile uyumlu olmalıdır.

Detaylı bilgi için: https://ipard.tarim.gov.tr/LeaderTr sayfasında yayımlanan “Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) Hazırlama Rehberi”ne bakınız.

YEREL EYLEM GRUBUNUN (YEG) KURULDUĞU İL İLE YEREL KALKINMA STRATEJİSİ (YKS) BAŞVURUSUNUN YAPILACAĞI İL AYNI OLMALIDIR.

  1. BAŞVURAMAYACAK OLANLAR

Aşağıda belirtilen durumlardan herhangi birinin varlığında, diğer tüm koşullar sağlansa dahi başvuru sahibi destek almak amacıyla başvuruda bulunamaz.

  • Haklarında iflas, konkordato veya tasfiye kararı alınanalar, mal varlığı ya da işlerinin yönetimi atanmış kayyum veya vasi tarafından idare edilenler,
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin yasal hükümleri uyarınca, sosyal sigorta primi veya vergi ödemesi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyenler,
  • Hırsızlık, kaçakçılık, yağma, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, sahtecilik, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, zimmet, irtikap veya rüşvet suçlarından adli sicil ve/veya adli arşiv kaydı olanlar,
  • Başvuru aşamasında, YKS uygulama ve uygulama sonrası dönemde TKDK Kara Listesinde olanlar,
  • 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan ve organize veya örgütlü suçlardan adli sicil ve/veya adli arşiv kaydı olanlar,
  • Başvuru Çağrı İlanı tarihinden sonra kurulan Yerel Eylem Grupları
  • 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 102’nci., 103’üncü. ve 104’üncü. Maddelerinde düzenlenen suçlardan adli sicil ve adli sicil arşiv kaydı olanlar KURUMUMUZA BAŞVURUDA BULUNAMAZLAR.

Kontrolle, YEG ve Yönetim Kurulu Üyeleri ile temsil ve ilzama yetkili kişi(ler) üzerinden yapılmaktadır. Başvuru aşamasında herhangi bir sıkıntı yaşanmaması adına Yönetim Kurulu üyeleri ile temsil ve ilzama yetkili kişi(ler)nin adli sicil ve adli arşiv kaydı kontrollerinin başvuru öncesinde YEG tarafından yapılması gerekmektedir.

DESTEK BİLGİSİ

  1. DESTEK BİLGİSİ

Şekli ve Kaynağı: 

Yararlanıcıya sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, AB ve Türkiye Cumhuriyeti eş-finansmanından oluşan IPARD Program fonudur. Bu destek “Kamu Katkısı” olarak adlandırılmaktadır. Kamu katkısı, program çerçevesinde gerçekleşmiş YKS için geri ödemesiz olarak kullandırılacaktır.

TKDK, bu program için tahsis edilen fonların (bütçenin) tamamını kullandırmama, bu başvuru çağrısında belirtilen her bir faaliyet alanına uygun gördüğü tutarda destek sağlama ya da hiç destek sağlamama hakkını saklı tutar.

Uygun Harcama Tutarı: 

Faydalandırılacak desteğin parasal tutarının hesaplanmasında “Uygun Harcamalar” esas alınacaktır. Uygun harcamaların neler olduğu bu rehberin “4.1 Uygun Harcamalar” bölümünde açıklanmaktadır.

YEG’ler nüfus sayıları ve stratejinin uygulanacağı ilçe sayısı dikkate alınarak Tarım Reformu Genel Müdürlüğü-Yönetim Otoritesi tarafından üç kategoriye ayrılır. Yönetim Otoritesi tarafından bütçe tahsisinde bu kategoriler esas alınır. YKS bütçesinin belirlenmesinde ilgili kategorilere ait maksimum bütçe limitleri dikkate alınır.

TKDK onaylanan YKS’lerin eylem planı ve finansal plan doğrultusunda uygulanmasından sorumludur.

Yerel Eylem Grupları bütçe tahsisi için üç ayrı kategoriye ayrılmıştır. Buna göre;

YEG KATEGORİSİ

BELİRLENEN 

KRİTER

KÜÇÜK YEG

Nüfusu 30.000 kişiden az olan ve bir ilçeden oluşan

ORTA YEG

Nüfusu 30.000 kişi veya daha fazla olan bir ilçeden oluşan ya da

Nüfusu 30.000 kişiden az olan ve iki/üç ilçeden oluşan

BÜYÜK YEG

Nüfusu 30.000 kişi veya daha fazla olan ve iki/üç ilçeden oluşan                     ya da

Üçten fazla ilçeden oluşan

Her bir Yerel Eylem Grubu (YEG) için uygun harcamaların toplam tutarı aşağıdaki kriterlere göre Yönetim Otoritesi tarafından belirlenecektir. Aşağıdaki miktarlar alınabilecek maksimum toplam limitleridir. Bu limitler, başvuru çağrı ilanında belirtilen kur üzerinden TL olarak belirlenerek sözleşme altına alınacaktır.

Strateji hazırlanırken ilgili Başvuru Çağrı İlanında belirtilen TL bazındaki bütçeler dikkate alınmalıdır. Avro bazında belirtilen tutarlar, TL’ ye çevrilerek sözleşme imzalanacaktır. TKDK TL olarak imzalanan sözleşmede belirtilen tutarları aşmayacak şekilde hibe ödemesi yapacaktır. Avro bazında aşağıda belirtilen tutarlar dernekler için kazanılmış hak teşkil etmez.

YEREL KALKINMA STRATEJİSİNİN (YKS) BÜTÇE TAHSİSLERİ

(Yerel Eylem Grubu (YEG) kategorisine göre)

Maksimum toplam tutar:

  • Küçük YEG’ler için

100.000 €

  • Orta büyüklükteki YEG’ler için

120.000 €

  • Büyük YEG’ler için

140.000 €

Bunlardan:

  • Küçük YEG’ler için yinelenen harcamalar için ayrılan maksimum    tutar:

20.000 €

  • Orta ölçekli YEG’ler için yinelenen harcamalar için ayrılan   maksimum tutar:

24.000 €

  • Büyük YEG’ler için yinelenen harcamalar için ayrılan maksimum  tutar:

28.000 €

Tüm YEG’ler için duran varlıklar alımına ayrılacak maksimum miktar:

22.000 €

Yetenek kazandırma ve YEG Bölgesindeki Halkın Harekete Geçirilmesi için tahsis tutar, aynı yıl genel giderler için tahsis edilen tutardan az olamaz.

ÖNEMLİ NOT: 12. çağrı ilanı çerçevesinde, yukarıda belirtilen limitlerin hesaplanmasında Avro kuru 1 Avro = 14.3166 TL olarak kullanılacaktır.

(Avro ve ulusal para birimi arasındaki dönüşüm için geçerli oran, ilgili başvuru çağrısının yayınlandığı aydan önceki ay için Avrupa Komisyonu tarafından oluşturulan avronun aylık muhasebe kurudur.)

Destek Oranları: 

Toplam uygun harcamaların %100’ü karşılanacaktır (%90’ı AB katkısı, %10’u TC katkısı). Destek miktarı her bir YEG için bölüm 4.1’de belirlenen uygun harcamalar kapsamında bütçe sınırları dikkate alınarak belirlenmektedir.

ÖN ÖDEME (AVANS) TALEBİ: 

TKDK ile sözleşme imzalayan Yerel Eylem Grupları (YEG), faaliyetlerine başlamak için “Ulusal Bütçe” den bir kereye mahsus olmak üzere ön ödeme (avans) talebinde bulunabilir. Maksimum ön ödeme tutarı, sözleşmeye esas toplam bütçenin %10’unu geçemez. Ödenen ön ödeme (avans) miktarı daha sonraki ödeme talep aşamalarında kademeli olarak tahakkuk tutarından mahsup edilir. Avans talebi için, TKDK’ya talep edilen avans tutarı kadar kesin teminat mektubu sunulmuş olmalı veya YEG tarafından alınacak tüm demirbaşlara TKDK lehine ihtiyati haciz konulması kabul edilmiş olmalıdır.

Destekten Yararlanabilecek Maksimum YKS Sayısı ve Bunlara İlişkin Destek Tutarı Sınırı

YEG, IPARD 2014-2020 uygulama dönemi içinde yalnızca 1 (bir) uygun YKS uygulaması için destek alabilir. YEG, aynı başvuru çağrı döneminde 1’den (bir) fazla destek başvurusu yapamaz.

4

IPARD KAPSAMINDA UYGUN OLAN VE UYGUN OLMAYAN HARCAMALAR

  1. IPARD KAPSAMINDA UYGUN OLAN VE UYGUN OLMAYAN  HARCAMALAR

    1. UYGUN HARCAMALAR VE FAALİYETLER

Derneklerin işletme giderleri, yetenek kazandırma ve bölge halkını harekete geçirmeye yönelik malzeme ve hizmet alımları, dernek ofisi için demirbaş alımları ile küçük projeler kapsamındaki makine-ekipman alımları, küçük çaplı inşaat ve tadilat işleri ile sınırlı olmak üzere yapım işleri ve görünürlük harcamaları uygun harcamalardır. Bu tedbir kapsamında desteklenecek olan ve IPARD Programında yer alan uygun harcamalar uygun faaliyetler dikkate alınarak belirlenmiştir.

Uygun harcamalar ana başlıklar halinde aşağıda listelenmiştir. Bu başlıklar Kurumumuz www.tkdk.gov.tr web adresi ile www.tarimorman.gov.tr web adresinde yayımlanan “Uygun Harcamalar Listesi”nde ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir.

UYGUN HARCAMALAR LİSTESİNDE YER ALMAYAN HARCAMA KALEMLERİ DESTEKLENMEYECEKTİR.

Yetenek Kazandırma ve YEG Bölgesindeki Halkın Harekete Geçirilmesi için:
  • Eğitim, seminer, çalıştay ve fuarlara katılım ücretleri
  • Uzmanlar tarafından sağlanan hizmetler
  • Yazılı ve sözlü çeviri hizmetleri
  • Yurtiçi ve yurtdışı konaklama ve harcırahlar dahil olmak üzere seyahat harcamaları
  • Tesis ve toplantı salonunun kira bedeli
  • İkram masrafları
  • Tanıtım materyallerinin hazırlanması, basılması ve dağıtılması masrafları 

İşletme Giderleri için:

  • YEG yöneticileri ve/veya diğer YEG personelinin maaşları
  • Ofis kiralama ve genel harcamalar (elektrik, ısıtma, telefon, internet hizmetleri vb.)
  • Ofis malzemeleri (kırtasiye vb.)
  • Sigorta
  • Görünürlükle bağlantılı maliyetler
  • Hizmet giderleri (bilgi teknolojisi uzmanları, muhasebeciler vb.)
  • Ofis ekipmanı
  • Ofis mobilyaları
  • Binek Araç (10.000 Avro’ya kadar)

ÖNEMLI NOT:

Yerel Eylem Grupları, strateji uygulama sürecinde LEADER Tedbiri bütçesinden karşılanmak üzere en fazla bir (1) yönetici veya uzman istihdam edebilirler.

Personel maaşlarının uygun harcama olarak kabul edilebilmesi için işe alımların TKDK ile YEG arasında YKS Uygulama Sözleşmesinin imzalanması ve işe alınacak personel için belirlenen uygunluk kriterlerinin karşılandığının TKDK tarafından onaylanmış olması gerekmektedir. Konu ile ilgili detaylı bilgi YEG El Kitabı ve eklerinden elde edilebilir.

YEG bünyesinde çalışacak personel YKS uygulama alanında ikamet etmelidir. İş başvurusu sırasında bu koşulu sağlayacağına dair YEG’e bir taahhütname vermesi gerekmektedir.

Küçük Projelerin Uygulanması için
  • Etkinlik maliyetleri, fuarlar, festivaller ve yarışmalar
  • Ekipman maliyetleri (mobilyalar ve bilgi teknolojileri dahil) ve küçük makineler
  • Tanıtım ve pazarlama maliyetleri
  • Küçük çaplı inşaat işleri ve inşaat malzeme maliyetleri
  • Uzmanların maliyeti

Uygun harcama kalemleri dikkate alınarak YEG’ler, LEADER yaklaşımı yararlanıcısı olarak aşağıdaki faaliyetleri yapabileceklerdir:

  1. YEG bölgesindeki halkı harekete geçirme ve yetenek kazandırma:
    • YEG üyeleri ve personeli dahil yerel halkın eğitimi
    • YEG bölgesinde bilgi, animasyon ve tanıtım faaliyetlerinin düzenlenmesi
    • YEG üyeleri ve personeli dahil olmak üzere yerel halkın ulusal ve uluslararası seminerlere, çalıştaylara, toplantılara ve çalışma ziyaretlerine ve Ulusal Kırsal Kalkınma Ağı ve AB ağ etkinliklerine katılımı
    • Sosyal, ekonomik, pazarlama ve benzeri çalışmaların hazırlanması
  2. Küçük projeler için uygun faaliyetler:
    • Etkinlikler (köy festivalleri, yarışmalar, fuarlara katılım ve benzeri faaliyetler)
    • Topluluğun ortak çıkarına yönelik malzeme ve teçhizat alımı (Bilişim teknolojisi ekipmanı, ofis demirbaşı, üretim, paketleme ve pazarlama teçhizatı, reklam ve pazarlama materyalleri, turizm bilgi panoları, tabelalar, güneş panelleri, kompostlar, kültürel ve gençlik grupları için materyaller, topluluk odaları için mobilya ve teçhizat gibi)
    • Topluluk binalarının yenilenmesi, kamusal alanların ve turizm altyapısının iyileştirilmesine yönelik küçük ölçekli inşaat işleri
    • Tarihi binaların restorasyonu için tasarım planları

YUKARIDA LİSTELENEN HER BİR KÜÇÜK PROJE İÇİN EN FAZLA 5.000 AVRO DESTEK SAĞLANACAKTIR.

  1. UYGUN OLMAYAN HARCAMALAR

Aşağıda belirtilenler uygun olmayan harcamalar olarak kabul edilmekte olup, bu harcamalar için destek talebinde bulunulamaz.

  • Arazi ve mevcut binaların satın alınması,
  • Dernek merkezinin bulunduğu ofisin kirası hariç gayrimenkullerin kiralanması,
  • İkinci el makine ve ekipman alımı,
  • Tüm vergiler,

AB ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan IPA II Çerçeve Anlaşmasına göre sözleşme veya KDV iadesi süreçlerine dair iş ve işlemler hakkında detaylı bilgi için Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayımlanan “Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Tebliğleri” incelenmelidir. AB ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan IPA II Çerçeve Anlaşması tebliği incelenmelidir.

KDV ve diğer vergilere ilişkin muafiyet ve KDV iadesi sürecindeki iş ve işlemler hakkında detaylı bilgi için Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayınlanan “Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği (Sıra No:1)” incelenmelidir.

  • Kiralayanın marjı, faizin yeniden finansman maliyetleri, işletme giderleri ve sigorta masrafları gibi kira-satın alma ile bağlantılı maliyetler,
  • Banka ücretleri, teminat masrafları ve benzeri ücretler,
  • Avro/TL ile ilgili dönüşüm masrafları, ücretleri ve kambiyo kayıpları,
  • Para cezaları, mali cezalar ve dava masrafları,
  • Yararlanıcı tarafından yapılan ayni katkılar,
  • “4.1 Uygun Harcamalar” bölümünde belirtilen uygun harcamalar dışındaki diğer tüm harcamalar.

5

YEREL KALKINMA STRATEJİSİ UYGULAMA SÜRESİ

  1. YEREL KALKINMA STRATEJİSİ UYGULAMA SÜRESİ

Yerel Kalkınma Stratejisi uygulama süresi, sözleşmenin yürürlüğe girmesi ile başlar ve son Ödeme Talep Paketine (ÖTP) ait Taksit Döneminin son günü tamamlanır. Faaliyet (Strateji) Dönemi olarak adlandırılan bu dönemin öncesinde ve sonrasında yapılan harcamalar destek kapsamında değildir.

YKS uygulama döneminde her takvim yılı için, yılın üçer aylık dönemlerine karşılık gelen 4 (dört) “Taksit Dönemi” ve bu dönemlere ait Ödeme Talep Paketlerinin (ÖTP) sunulabileceği 15’er günlük süreler vardır:

 

Taksit dönemleri

ÖTP sunum dönemi

Birinci Dönem

01 Ocak-31 Mart

01-15 Nisan

İkinci Dönem

01 Nisan-30 Haziran

01-15 Temmuz

Üçüncü Dönem

01 Temmuz-30 Eylül

01-15 Ekim

Dördüncü Dönem

01 Ekim-31 Aralık

01-15 Ocak

YEG yukarıda belirtilen ÖTP sunum dönemleri içinde ÖTP’yi sunacaktır. YKS’nin 2023 yılı Eylül ayı sonuna kadar olan harcamaları kapsaması gerekmektedir. YKS’nin son yılının (2023 yılı) IPARD-II Programının kapanış yılına denk gelmesi nedeni ile 2023 yılı, dördüncü dönemde ÖTP sunulmayacaktır.

IPARD kapsamında yapılacak stratejinin uygulama süresiyle ilgili detaylı bilgi için lütfen http://www.tkdk.gov.tr adresinden ilgili başvuru çağrı ilanına bakınız.

Stratejinin faaliyet dönemi YEG tarafından başvuru formu ve YKS’de belirtilmelidir. YEG, YKS’yi hazırlarken ve faaliyetlerini planlarken bu süreye dikkat etmelidir.

Mücbir sebep; taraflardan herhangi birinin (veya tedarikçilerinin veya çalışanlarının) kusur ya da ihmalinden kaynaklanmayan, tarafların kontrolü dışında olan önceden öngörülemeyen, proje faaliyetlerinin uygulanmasına ve/veya tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesine engel nitelikte olan, tüm çabalara rağmen başa çıkılamayan ve yetkili mercilerce belgelendirilmesi zorunlu olan istisnai nitelikteki herhangi durum veya olayı ifade eder. Ekipman veya malzemedeki kusurlar ya da bunları kullanıma hazır hale getirmedeki gecikmeler, çalışma hayatındaki anlaşmazlıklar veya yararlanıcının mali güçlükleri, mücbir sebep olarak nitelendirilemez.

Yararlanıcı ve TKDK arasında imzalanacak sözleşmede, hangi hallerin mücbir sebep sayılacağı ve bu durumlarda yapılacaklar konusunda hüküm yer alacaktır.

TKDK tarafından başvuruların ilk kabul edilmeye başladığı tarih ile olası sözleşme imzalama tarihi arasındaki süre takriben 7 (yedi) aydır.

6

BAŞVURU PAKETİNİN İÇERİĞİ

  1. BAŞVURU PAKETİNİN İÇERİĞİ

YEG, “Başvuru Paketi” ile başvurusunu sunmak zorundadır. 

Başvuru Paketi:

  1. Başvuru Formu ve ekleri,
  2. Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) belgesi ve eklerinden oluşmaktadır.

İçerisinde “Başvuru Formu ve ekleri ile Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) belgesi ve ekleri” yer almayan başvuru paketleri TKDK tarafından teslim alınmayacak ve başvuru kaydı yapılmayacaktır.

“Başvuru Paketi”nin içeriğinde yer alan belgelere ilişkin ayrıntılı bilgiler ve dikkat edilmesi gereken hususlar TKDK’nın (www.tkdk.gov.tr web adresinde yayımlanan “Başvuru Paketi İçeriği”nde belirtilmiştir.

İçerisinde “Başvuru Formu ve Yerel Kalkınma Stratejisi” bulunmayan başvuru paketleri TKDK tarafından teslim alınmayacak ve başvuru kaydı yapılmayacaktır.

Başvuru paketleri hazırlanırken, TKDK web adresinde yayımlanan (www.tkdk.gov.tr):

Başvuru paketi içerisinde yer alan, Yerel Kalkınma Stratejileri ve eklerinin fiziki kontrolü TKDK tarafından yapılacaktır. Stratejilerin değerlendirilmesi ve ekleri ile arasındaki uyumunun kontrolü ise Yönetim Otoritesi tarafından yapılacaktır.

Başvuru işlemleri ve destek almaya hak kazanılması halinde TKDK ile yapılacak işlemler, YEG tarafından temsil ve ilzama yetkilendirilmiş kişi(ler) tarafından yürütülmelidir. Söz konusu kişinin/kişilerin tüzel kişiliği bu anlamda temsil etmeye yetkili olduğuna dair imza sirküleri veya vekâletname başvuru paketinde sunulmalıdır. 

• TKDK nezdinde YEG’leri temsil ve ilzama yetkili olan kişi veya kişilerin bilgileri TKDK’ya sunulmuş olan noter onaylı imza sirkülerinde yer almalıdır.

• Birden fazla kişinin münferit olarak YEG’i temsile yetkili olduğu durumlarda, başvuru formunda bir kişinin bilgilerinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu durumda, yetkili kişi için yapılması gereken tüm kontroller bu kişi üzerinden yapılacaktır.

• Şayet, temsile yetkili kişiler müştereken yetkili ise; bu durumda müşterek imzaya yetkili olan kişilerin bilgilerinin de başvuru formunda belirtilmesi gerekmektedir. Bu durumda, yetkili kişi için yapılması gereken tüm kontroller başvuru formunda belirtilen kişiler üzerinden yapılacaktır.

7

BAŞVURU ŞEKLİ VE YAPILACAK İŞLEMLER

  1. BAŞVURU ŞEKLİ VE YAPILACAK İŞLEMLER

    1. BAŞVURU SÜRESİ

  2. Başvuru Çağrı İlanında belirtilen süre içerisinde online başvuruların tamamlanması gerekmektedir. Başvuru çağrı ilanında belirtilen son tarih ve saate kadar online sistemde işlemleri tamamlanmayan başvurular kabul                                     edilmeyecektir.
  3. Online başvuru sistemi üzerinden işlemlerini tamamlayan başvuru sahipleri, ilgili başvuru çağrı ilanında belirtilen tarihler arasında başvuru paketlerini ilgili İl Koordinatörlüklerine teslim eder.
  4. Başvuru paketinin teslimi, Başvuru Çağrı ilanında belirtilen süreler içerisinde yapılmalıdır. İlan edilen tarih ve saatten sonra gelen başvurular kabul edilmeyecektir.

Başvuru sahiplerine, başvuru teslim aşamasında sorun yaşamamaları için mümkün olduğunca son teslim gününü beklemeden başvurularını İl Koordinatörlüklerine sunmaları önem arz etmektedir.

  1. BAŞVURU PAKETİNİN HAZIRLANMASI

Başvuru Formu başvuru sahibini tanımlayan temel dokümanlardan biridir. Online başvuru esnasında alınan veriler ile başvuru formu ve ilgili ekler oluşturulmaktadır.  Başvuru Çağrı İlanında belirtilen Online Proje Başvuru Sistemi kapanış tarih ve saatine istinaden kapanan Online Başvuru Sisteminin yeniden açılarak düzenleme  yapılması mümkün değildir.

  • Bu nedenle, başvurunun doğru değerlendirilebilmesi için başvuru formu azami dikkatle doldurulmalıdır.
  • Gerekli tüm taahhütname, belge ve dokümanların başvuru paketinde uygun ve tam olarak yer alması zorunludur.
  • Yerel Eylem Gruplarının (YEG) başvuruları ve sunacakları tüm dokümanlar Türkçe olmalıdır.

Başvuru Paketinin hazırlanması ve teslimi aşamasında aşağıdaki adımlar izlenmelidir.

Adım 1

TKDK resmî internet sitesinden (www.tkdk.gov.tr) “Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) ve Ekleri olan Eylem planıFinansal plan ve Yerleşim yeri listesi” bilgisayara indirilir.

Adım 2

Bilgisayara indirilen “Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS)” bilgisayar ortamında eksiksiz doldurulur.

Adım 3

Bilgisayara indirilen “Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) Ekleri bilgisayar ortamında eksiksiz doldurulur.

Adım 4

TKDK resmî internet sitesinde (www.tkdk.gov.tr) LEADER için hazırlanmış “Başvuru Formu” web ortamında eksiksiz olarak doldurulur.

Adım 5

Web üzerinden doldurulan Başvuru Formu ve daha önce bilgisayar ortamında doldurulmuş veya hazırlanmış aşağıdaki dokümanlar eklenerek web üzerinden TKDK’ya gönderilir.

Eklenecek dokümanlar;

  • Yerel Kalkınma Stratejisi
    • Eylem planı (Word formu)
    • Finansal plan (Excel formu)
    • Yerleşim yeri listesi (Excel formu)

Web üzerinden doldurulan başvuru formuna yukarıdaki dokümanlar mutlaka tam olarak eklenmeli ve web üzerinde TKDK’ya gönderilmelidir.

Başvurunun TKDK İl Koordinatörlüğünde teslimi aşamasında, başvuru formu web üzerinden doldurulup doldurulmadığı, Yerel Kalkınma Stratejisinin ve eklerinin elektronik olarak web üzerinden gönderilip gönderilmediği ve bu dokümanların web ortamında açılıp açılmadığı kontrol edilecektir. Şayet bunlardan herhangi birisi sistemde görülmez veya açılmaz ise başvuru kabul edilmeyecektir.

Adım 6

TKDK resmî internet sitesinde (www.tkdk.gov.tr) yer alan “Genel Taahhütname A1.1.” indirilir. İndirilen taahhütname bilgisayarda eksiksiz doldurulur.

Adım 7

Web üzerinden gönderilen, Başvuru Formu ve Yerel Kalkınma Stratejisi ve ekleri ile bilgisayar ortamında doldurulan taahhütnamenin çıktıları alınır.

Web üzerinden TKDK’ya gönderilen online başvuru sistemi üzerinden oluşturulan Başvuru Formu, Yerel Kalkınma Stratejisi ve ekleri ile bunların başvuru paketinde yer alan çıktıları aynı olmalıdır. Aksi takdirde TKDK başvuruyu reddetme hakkına sahiptir.

Adım 8

Başvuru paketinin düzenlemesi yapılır. Başvuru formu eklerinde yer alan; resmî belgeler, taahhütname, Başvuru Formu ile Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) ve ekleri başvuru formu bölüm 7’de (Başvuru Paketi İçeriği) belirtilen sıralamaya uygun olarak düzenlenir. Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS), başvuru paketinde başvuru formu ve eklerinden sonra yer almalıdır.

Başvuru paketinde yer alan, başvuru formu, başvuru formu ekleri, yerel kalkınma stratejisi ile yerel kalkınma stratejisi eklerini birbirinden ayıran separatörler hazırlanır ve bu seperatörler her bir ek’in arasına yerleştirilir. (Örneğin, taahhütname, resmî belgeler eklerin arasında separatörler bulunmalıdır.)

Başvurunun teslimi aşamasında, başvuru formu, başvuru formu ekleri ve yerel kalkınma stratejisi separatörler ile ayrılıp ayrılmadığı kontrol edilecektir. Aksi durumlarda başvuru kabul edilmeyecektir.

Adım 9

Başvuru paketinde yer alan belge, doküman ve taahhütnameler aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak imzalanır ve paraflanır.

İmzalanacak Belge ve Dokümanlar

Paraflanacak Belge ve Dokümanlar

  • Başvuru Formu
  • Genel Taahhütname (A1.1)
  • Yerel Kalkınma Stratejisinin (YKS) ve Eklerinin ilgili yerleri

İmzalanacak belge veya dokümanların imza atılmayan diğer tüm sayfaları YEG tarafından paraflanır.

Başvuru formu ekinde yer alan belge ve dokümanlardan; Genel Taahhütname (A1.1) ve Resmî Belgeler (A2) YEG tarafından paraflanmayacaktır.

Başvuru paketinde, Yerel Eylem Grubu (YEG) tarafından hazırlanan belge ve                dokümanların ilgili yerlerine mutlaka tarih yazılmalıdır.

  • Başvuru paketinde yer alan ve bilgisayar ortamında doldurulan belge ve dokümanların, bilgisayar ortamında doldurulan kısımları üzerinde el yazısı ile ekleme veya düzeltme yapılmamalıdır.
    1. Resmî belgeler kesinlikle, tahrip edilmiş, yırtılmış veya üzerinde düzeltme yapılmış olarak sunulmamalıdır.
Adım 10

Başvuru paketinin ve eklerinin tüm sayfaları başvuru formu bölüm 7’de belirtilen sıraya uygun olarak numaralandırılır. Başvuru formu ve eklerinden farklı olarak, Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS) için sayfa numarası birden (1) başlayarak ayrıca  numaralandırılmalıdır.

Başvuru paketinin içeriğini gösteren ve formatı TKDK web sitesinde (www.tkdk. gov.tr) yayımlanan formata uygun olarak bir “İçerik Tablosu” oluşturulur. Başvuru paketinin içeriğini gösteren bu tabloda; başvuru formu ekinde yer alan her bir belge ve doküman ismi belirtilmeli ve bu belge ve dokümanların sayfa numarası mutlaka yazılmalıdır. Bu içerik tablosu başvuru formunun 7’nci bölümde belirtilen sıraya uygun olarak düzenlenmeli ve YEG tarafından her bir sayfası paraflanmalı ve son sayfası imzalanmalıdır. İçerik tablosu başvuru paketinin ilk kısmına yerleştirilmelidir.

Adım 11

Başvuru paketinde yer alan; başvuru formu, başvuru formu ekleri ve yerel kalkınma   stratejisi iki (2) kopyası oluşturulur. Başvuru paketi, biri orijinal diğeri orijinalden alınan kopya olmak üzere, her birinin üzerinde “Orijinal” ve “Kopya” ibareleri yer alacak şekilde toplam iki (2) nüsha olarak hazırlanır.

Adım 12

Bir orijinal, bir kopya halinde hazırlanan başvuru paketinin her biri ayrı bir klasör içerisine yerleştirilir. Başvurunun teslimi aşamasında, başvurunun klasör içerisinde sunulup sunulmadığı kontrol edilecektir. Aksi durumlarda başvuru kabul edilmeyecektir.

İki (2) nüsha başvuru paketi (1 orijinal, 1 kopya) tek bir paket (zarf, kutu, ambalaj vb.) içerisinde yer alacak ve bu paketin üzerine “IPARD Programı Başvuru Paketi” ve “Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması-LEADER Yaklaşımı je Başvurusu” yazılarak teslime hazır hale getirilmeli ve ilgili TKDK İl Koordinatörlüğüne elden  teslim edilmelidir.

8

BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

  1. BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

    1. TKDK İL KOORDİNATÖRLÜĞÜNDE YAPILAN KONTROLLER

Adım 1: Başvuru Paketinin Teslim Alınması

Bir orijinal ve bir kopya olarak hazırlanmış başvuru paketi, stratejinin uygulanacağı ildeki TKDK İl Koordinatörlüğüne elden teslim edilir. TKDK Merkezine yapılacak başvurular ve posta, faks, elektronik posta ya da diğer yöntemlerle gönderilen ya da başka adreslere teslim edilen başvurular kesinlikle kabul edilmeyecektir.

Başvuru Paketi’ni teslim etmeye yetkili kişiler: 

Yerel Eylem Grubunu, yasal olarak temsil ve ilzama yetkili kişi veya kendisinin bulunmadığı durumda tüzel kişiliği yasal olarak temsil ve ilzama yetkili kişinin noter aracılığıyla vekâlet verdiği kişi.  Başvurunun sunulduğu tarihte 18 yaşını doldurmuş olmalı ve 65 yaşından büyük olmamalıdır.

Teslim aşamasında yapılan kontrollerde teslim edilme şartlarını taşıyan başvurular kabul edilir ve başvuru sahibine teslim alındı belgesi verilir.

Adım 2: Başvuru Kayıt Numarası

Alınan tüm başvurulara “Başvuru Kayıt Numarası” verilecektir. YEG, TKDK ile yapacağı yazışmalarda bu numarayı kullanacaktır.

Adım 3: İdari Kontrol İşlemleri

Başvuru paketini tam olarak ve süresi içerisinde teslim eden başvuru sahiplerinin “Başvuru Paketi” değerlendirmeye tabi tutulur. İl Koordinatörlükleri tarafından başvuru paketlerinin idari kontrol listesine göre kontrolü yapılacaktır. Bu aşamadaki kontrol, gerekli tüm dokümanların eksiksiz olarak sunulduğuna yönelik bir kontroldür. Yapılacak kontrole göre, eksik doküman tespit edilmesi durumunda, eksikliklerin tamamlanması amacıyla eksik doküman bildirim yazısı  gönderilir ve başvuru sahibine, eksikleri tamamlaması için en fazla 10 iş günü süre tanınır. Eksik evraklar elden teslim edilmelidir, posta ile gönderilen evraklar kabul edilmeyecektir.

Eksik evrak kapsamında sunulacak belgelerin tamamının aynı anda ve tek seferde teslim edilmesi gerekmektedir. Evrakların eksik olarak teslim edilmesi durumunda, eksik evrak bildirim yazısında belirtilen süreler içinde dahi olsa tekrar  evrak kabulü yapılmayacaktır.

Eksik dokümanların zamanında sunulmaması durumunda başvuru reddedilir. Eksikliği tamamlamak için sunulan dokümanlar da 1 orijinal ve 1 kopya olarak     teslim edilmelidir.

Başvuru sahiplerine yapılacak bütün bildirimler, başvuru formunda belirtilen “İletişim adresi”ne yapılacaktır. Bu adrese bildirim yapılamaması durumunda, başvuru sahibinin Adres Kayıt Sisteminde/Ticaret Sicil Gazetesinde bulunan adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve bildirim buraya yapılır.

Tüm kontroller esnasında Merkez ve İl Koordinatörlüklerindeki uzmanlar, başvuru paketinde anlaşılmayan, eksik bilgi olduğu fark edilen veya herhangi bir konu hakkında ek bilgi ihtiyacının ortaya çıktığı vb. durumlarda başvuru sahiplerinden ek bilgi talebinde bulunabilirler. Ek bilgi talebi resmî yazışmalar yoluyla gerçekleştirilir ve 5 iş günü içinde bilginin gelmesi talep edilir.

Ek bilginin belirtilen süre içinde teslim edilmemesi durumunda, mevcut prosedürler çerçevesinde işlemler devam eder. Bu durumda TKDK başvuruyu reddetme hakkına sahiptir.

Adım 4: Uygunluk Kontrolü İşlemleri

Başvuru paketinde sunulan bilgilerin tam olup olmadığı, başvuru sahibi ve beyan edilen bilgilerin ve belgelerin bu program kapsamındaki uygunluğu ise “Uygunluk Kontrol Listesi” çerçevesinde kontrol edildikten sonra “Sözleşme Öncesi Yerinde  Kontroller” gerçekleştirilir.

Sözleşme öncesi yerinde kontrolün amacı, YEG’in halen faal bir dernek olup olmadığının teyit edilmesi ve başvuru sırasında sunduğu ofis adresi bilgisinin doğrulanmasıdır. Başvuru Paketi tam olan tüm uygun başvuruların (%100) yerinde kontrolleri yapılır. Yerinde kontrol işlemleri yerinde kontrol uzmanları (YKU) tarafından gerçekleştirilir. TKDK yerinde kontroller yapılmadan önce başvuru sahibine yerinde kontrol zamanına ilişkin bildirim yapma ya da yapmama hakkına sahiptir.

Yerinde kontroller sırasında YEG temsilcisi ile yönetim kurulu üyelerinden en az birisinin ofis adresinde bizzat bulunması zorunludur.

Adım 5: Başvurunun Merkezde Değerlendirilmesi

İl Koordinatörlüğü tarafından uygun bulunan YEG’ler merkezde örneklemeye tabii tutulur. Örnekleme sonrasında uygun bulunan YEG’lerin listesi YKS’leri değerlendirilmek üzere Yönetim Otoritesine gönderilir.

Adım 6: Yerel Kalkınma Stratejisinin (YKS) Puanlama Değerlendirmesi

TKDK tarafından Yönetim Otoritesine (YO) gönderilen YKS’lerin değerlendirilmesi çeşitli kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan Değerlendirme Komitesi (DK) tarafından gerçekleştirilir.

Değerlendirme Komitesi üyeleri, Yönetim Otoritesinin teklifi üzerine Bakan veya diğer bir üst düzey yetkili tarafından atanacaktır. YKS değerlendirmesi 100                   tam puan üzerinden yapılır; bir YKS’nin seçilebilmesi için en az 40 puan alması gerekmektedir. Nihai sıralama, en yüksek puanı alan YKS’den başlanarak yapılır ve başvuru çağrı ilanında belirtilen destek bütçesi bitene kadar devam eder. Şayet iki veya daha fazla YKS’nin puanları eşitse, bu durumda başvurunun teslim tarihi ve saatine göre ilk sunulan YKS bir üst sırada listelenir. (Şayet YEG’in TKDK’ ya sunduğu YKS’de eksiklik çıkarsa eksiklik tamamlama tarihi ve saati başvuru                teslim tarihi ve saati olarak kabul edilir.) Dolayısı ile tüm şartları sağlayan bir YKS uygun bulunup nihai sıralamaya girmiş olsa dahi, destek bütçesinin bitmesi halinde destek kapsamına dahil edilmeyecektir. Diğer bir ifadeyle, bir YKS’nin uygun görülmesi mutlaka destekleneceği anlamına gelmemektedir.

Değerlendirme sonuçları YO’nin (https://ipard.tarim.gov.tr web sitesinde) YO tarafından  yayımlanacak ve tüm YEG’ler  resmî bir yazı  ile  ayrıca bilgilendirilecektir.

YEG’ler değerlendirme sonuçlarına itirazlarını sonuçların yayımlandığı tarihten itibaren 10 iş günü içinde YO’ya yapmak zorundadırlar. İtirazlar Değerlendirme  Komitesi (DK) tarafından da ayrıca değerlendirilir.

Değerlendirme sonucunda sözleşme imzalanmak üzere seçilen YKS’ler listesinin TKDK’ya ulaşmasını müteakiben gerekli işlemler başlatılır.

  1. TKDK MERKEZDE YAPILAN İŞLEMLER

    1. Referans Fiyat Yöntemi

Referans Fiyat Tablosu, TKDK tarafından Yerel Kalkınma Stratejisini uygulamak için TKDK ile bir sözleşme imzalamış olan Yerel Eylem Gruplarının (YEG’ler) giderleri için referans fiyatları belirlemek üzere yayınlanır. Tanım olarak referans fiyat, LEADER yaklaşımına uygun olan ve YEG’lerin ve YKS faaliyetlerinin ihtiyaçlarını yeterli şekilde karşılayabilecek mal ve hizmetler için adil şekilde işleyen bir piyasadaki en iyi fiyatlardır. Referans fiyatlar, YEG’lerin satın alma sırasında dikkate  alacağı üst sınırı belirleyen birim fiyatlardır. Bu nedenle, satın alma işleminde referans birim fiyatı aşan tutar uygun olmayan harcama olarak kabul edilir. Ödeme öncesi kontroller sırasında, fatura ve benzeri ödeme belgelerindeki birim fiyatlar, referans birim fiyatı aşıp aşmadığını kontrol etmek için referans fiyatla karşılaştırılacaktır. Referans birim fiyatı aşan harcama, talep edilen tutardan düşürülecek ve sadece referans fiyata karşılık gelen tutar YEG’lere ödenecektir. Gerçekleşen fiyat referans fiyatın altındaysa, faturadaki birim fiyat ödenecektir.

Referans Fiyat Tablosunda farklı harcama türleri için farklı tablolar mevcuttur. YEG’ler harcamalarını gerçekleştirirken her bir harcama kalemine ilişkin ilgili uygunluk koşullarını göz önünde bulundurmalıdır. Tüm harcama kalemleri, özellikle ofis giderleri, YKS kapsamında yürütülen faaliyetlerle ilgili olmalıdır. Bu şartları taşımayan giderler uygun olarak değerlendirilmeyecek ve bu harcamalar için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.

Diğer taraftan birim fiyat, uygun harcama tutarının belirlenmesinde esas olduğundan, YEG’ler, hangi harcama için hangi birimin belirlendiğine dikkat etmelidirler. Bazı kalemler için, satın alınan ürünlerin miktarına bağlı olarak birim fiyatın değişeceği bazı aralıkları söz konusudur. Ödeme talebi sırasında, YEG bu hususu dikkate almalı ve harcama kalemi için doğru birimin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmelidir.

Referans Fiyat Tabloları her yıl Ocak ayında hazırlanarak TKDK web sitesinde yayınlanır. Farklı harcama türlerine ait farklı referans fiyat tabloları mevcut olup bir harcama kaleminin referans fiyatı için ilgili olduğu referans fiyat tablosuna bakılır. Mevcut tablolarda bir harcama kalemi için herhangi bir referans fiyat belirlenmemişse, bu durumda referans fiyat YEG’in potansiyel tedarikçiden alacağı teklifte belirtilen teknik özellik/hizmet tanımına göre TKDK tarafından yapılacak pazar araştırması ile dönem içinde belirlenir.

Referans fiyatlar farklı harcama türleri için farklı periyotlarda güncellenecek olup  güncel tablolar TKDK’nın web sitesinde yayınlanacaktır. YEG’lerin güncellemeleri takip ederek güncel Referans Fiyat Tablosundaki fiyatları dikkate almaları gerekmektedir.

  1. Bütçe Limitleri

YEG’ler, YKS uygulaması sırasında harcama yaparlarken IPARD Programı, Uygun Harcamalar Listesi ve Finansal Planlarında belirtilen çeşitli bütçe limitlerini dikkate almak durumundadır. Ofis malzemeleri, genel giderler gibi bazı harcama grupları için birim bazında referans fiyatlar yerine genel bütçe limitleri belirlenmiştir. Örneğin, temizlik malzemeleri için malzeme bazında sınırlama yoktur, ancak YEG bu ve benzeri ürünler için yıllık bazda en fazla 1.000 Avro’ya karşılık gelen tutarda satın alma yapabilir. Büro demirbaşı, mobilya ve binek araç alımlarında ise, tüm harcama grubu için 22.000 Avro’luk bir toplam limit söz konusudur. Ayrıca, YEG’lerin yıllık olarak kullanabileceği maksimum bütçe tutarları IPARD II Programında belirlenmiştir. Avro bazlı limitler ilgili takvim yılına ilişkin Referans Fiyat Tablosunda Türk Lirasına çevrilerek yayınlanacaktır. Programdaki bütçe limitleri bu Rehberin 3. Bölümünde açıklanmış olup, uygulamada, YEG’ler harcama grupları itibarı ile belirlenen bütçe limitlerini dikkate almalıdır. Aksi halde, YEG’ler birim fiyat bazında referans fiyatları aşmasa bile, toplamda bütçe sınırını aştıkları takdirde limiti aşan tutar uygun olmayan harcama olarak değerlendirilecektir.

  1. BAŞVURUNUN REDDEDİLMESİ

Yerel Eylem Grupları tarafından Kuruma sunulan başvuru paketi Kurum ve Yönetim Otoritesi tarafından değerlendirilmektedir.

Kurum, Yerel Eylem Gruplarına (YEG) başvuruları ile ilgili kararı yazılı olarak bildirilir.

Yönetim Otoritesi, değerlendirme sonuçlarını web sitesinde (www.ipard.gov.tr) yayımlar ve ayrıca tüm Yerel Eylem Gruplarına resmî bir yazı ile bildirir.

Başvurunun reddedilmesine ilişkin olası nedenler tahdidi olmaksızın aşağıda listelenmiştir. Buna göre:

  • Başvurunun eksik olması veya başvuru çağrı rehberinde belirtilen koşulları karşılamaması,
  • YEG’in gerekli şartları taşımaması,
  • Eksik evrak sürecinde talep edilen belgelerin bir ya da birkaçının belirtilen son tarihe kadar teslim edilmemiş olması,
  • YEG’in sözleşme imzalanmadan önce stratejiye yönelik harcamalara başlaması.
  • Yapay oluşturulmuş koşulların tespiti,

TKDK’nın her türlü ret ya da destek vermeme kararı, itirazların değerlendirilmesi sonrasında, nihaidir.

9

TKDK ONAYI SONRASINDA UYGULAMA KOŞULLARI:

SÖZLEŞME

  1. TKDK ONAYI SONRASINDA UYGULAMA KOŞULLARI: SÖZLEŞME

    1. SÖZLEŞME İMZALANMASI

Destekalmaya hak kazanan Yerel Eylem Gruplarının desteklerdenyararlanabilmesi için sözleşme imzalaması önkoşuldur.

Stratejileri desteklenmek üzere kabul edilen YEG’ler sözleşmeyi 10 (on) iş günü içerisinde imzalamak üzere davet edilir. Davet yazısında hazırlanmış taslak sözleşme ile imza öncesinde hazırlanması gereken belgeler de bildirilir.

Yerel Eylem Grubu sözleşme imzaladıktan sonra yararlanıcı olarak adlandırılır. Sözleşme imzalamış yararlanıcıların adları, desteklenecek strateji adları ve destek tutarları, Türkiye Cumhuriyeti’nin ve Avrupa Birliği’nin söz konusu destekler içindeki katkısı TKDK’nın resmî web sitesinde (http://www.tkdk.gov.tr) yayımlanır.

Sözleşme Dönemi, iki ana dönemden oluşur:

  1. Uygulama Dönemi: Sözleşmenin yürürlüğe girdiği gün başlar ve son destek ödemesinin yapıldığı tarihte sona erer. Strateji (faaliyet) dönemi ise uygulama dönemi içinde, uygun harcamaların destekleneceği tarih aralığı olup, sözleşmenin yürürlüğe girmesi ile başlar ve son Ödeme Talep Paketine (ÖTP) ait Taksit Döneminin son günü tamamlanır.
  2. Uygulama Sonrası Dönem: Son destek ödemesinin yapıldığı tarihte başlar ve bu tarihten itibaren 5 (beş) yıl sürer.

Sözleşmenin taraflarca imzalanmasını takiben, yararlanıcı strateji faaliyetlerinin uygulamasına başlar. Strateji faaliyet dönemi sözleşmede belirtilen tarihte sona erer.

Sözleşme hükümlerinde yer alan hususlar; Kurumun kontrollerinin yanı sıra, Avrupa Komisyonu, Avrupa Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (OLAF), Avrupa Sayıştay’ı, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, Ulusal Fon, Denetim Otoritesi ve dış denetçiler tarafından, hem kayıtlar üzerinden hem de yerinde incelemeler ile kontrol edilebilir.

Stratejinin uygulama süresi ve takip eden 5 yıl süresince, desteklenen taşınırlar üçüncü kişilere devredilemez.

  1. SÖZLEŞME AŞAMASINDA SUNULACAK TAAHHÜTNAME

Başvuru aşamasında Yerel Eylem Grubu (YEG) tarafından sunulan Genel Taahhütname, sözleşme aşamasında sözleşmenin eki olarak YEG tarafından yeniden imzalanır.

  1. SÖZLEŞMEYE BAĞLI HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER

Tarafların (TKDK ve Yararlanıcı) Hak ve Yükümlülüklerini içeren maddeler sözleşmede detaylı olarak yer alacaktır. Söz konusu maddelerden bir kısmı aşağıda yer almaktadır:

TKDK, sözleşmeden önce ve faaliyet (strateji) döneminden sonra LEADER tedbiri altındaki faaliyetlerle ilgili yapılan hiçbir harcamadan sorumlu değildir. TKDK, bu faaliyetlerden dolayı destek miktarına ilişkin herhangi bir talebi kabul etmeyecektir.

Yararlanıcı, ödeme aşamasından önce faaliyeti kendisi finanse edecek, harcamaları Sözleşme hükümleri çerçevesinde yapacak, usulüne uygun olarak belgelendirecek ve ödeme talep paketini TKDK’ya sunacaktır.

Strateji faaliyetleri kapsamındaki harcamalar, gerçekleştirilmiş ve kanıtlanabilir olmalıdır. Yararlanıcı, harcamalarını fatura, fiş vb. fiziki belgelerle ispat etmekle yükümlüdür. Yararlanıcı, harcamalarına ilişkin belgeleri hizmet sağlayıcıdan/ yükleniciden temin etme hususunda gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Yararlanıcı tarafından yapılan nakit ödemeler uygun olarak değerlendirilmeyecektir.

Yararlanıcı, yerel kalkınma stratejisi faaliyetlerinin uygulanması sırasında üçüncü kişilere yönelik, kendisinin, çalışanlarının ya da tedarikçilerinin/yüklenicilerinin kusur, hata veya hilelerinden kaynaklanan zararlardan tek başına sorumludur.

Yararlanıcı, Sözleşme kapsamında sağlanmış herhangi bir makine-ekipmanın mülkiyet ve amacını, Sözleşme Dönemi boyunca değiştiremez. Söz konusu makine-ekipman, malzeme, Sözleşme Dönemi Boyunca değişmeyecek olan YKS uygulama yerinde kalacak ve YKS amaçları dışında kullanılmayacaktır.

Yerel Kalkınma Stratejisi ve ilgili faaliyetler, Sözleşme ve Sözleşmeyle ilgili alacaklar üçüncü bir kişiye devredilemez.

Yararlanıcı, Strateji kapsamında uygun harcama olarak edinilmiş ofis demirbaşı ve binek aracı, TKDK lehine sigorta yaptırmakla yükümlüdür. Sigorta poliçesinde TKDK’nın, destek oranı nispetinde daini mürtehin olduğuna ilişkin bir şerh bulunmalıdır. Yararlanıcı, TKDK lehine sigorta yaptırma işlemini satın alımın ardından yapmak ve poliçeyi Sözleşme Dönemi boyunca her yıl yenilemekle yükümlüdür. Sigorta yükümlülüğünün detayları sözleşmede yer alacaktır.

Faydalanıcı, her uygulama yılı için YILLIK UYGULAMA RAPORU ve YKS’nin uygulama dönemi sonunda NİHAİ UYGULAMA RAPORU hazırlayıp bir sonraki yılın ilk çeyreğinin sonuna kadar Yönetim Otoritesine göndermelidir.

  1. SÖZLEŞMEDE YAPILACAK DEĞİŞİKLİKLER

Yararlanıcı, gerekçelerini yazılı şekilde sunarak yerel kalkınma stratejisi ve yerel eylem grubu ile ilgili zeyilname talebinde bulunabilir. TKDK, LEADER tedbiri uygulama prosedürleri, IPARD II Programı ve Yerel Kalkınma Stratejisi kapsamındaki nedenleri değerlendirecek ve gerekçelerin kabul edilebilir sayılması halinde taraflar arasında bir zeyilname hazırlanacak ve imzalanacaktır. TKDK, sunulan nedenleri kabul edilebilir nitelikte bulmazsa zeyilname talebini reddetme hakkına sahiptir.

TKDK her bir değişiklik talebini uygun bulup bulmadığını yararlanıcıya bildirir. Ancak TKDK farklı tarihlerde sunulmuş talepler için birleştirilmiş zeyilname düzenleme hakkına da sahiptir.

Sözleşmede;

  • Hiçbir durumda, sözleşme tutarı arttırılamaz, ancak nihai tutar sözleşme değerinin altında olabilir.
  • Uygulama süresi boyunca YKS’nin Vizyonu ve Faaliyetlerine ilişkin olarak Eylem Planında en fazla 2 kez değişiklik talep edebilir. Öncelikli temalara ilişkin değişiklik talep edilemez.
  • Yararlanıcılar, Sözleşmenin Genel Hükümler kısmı ile ilgili olarak değişiklik talebi sunamaz.

Yararlanıcının yanında TKDK’da gerekli gördüğü durumlarda sözleşmede değişiklik önerisi düzenleyebilir.

Stratejinin öncelikli temaları hakkında değişiklik talebi sunulamayacağı için bunlar YEG bölgesinin mevcut şartlarına, potansiyeline ve ihtiyaçlarına uygun olarak belirlenmelidir.

  1. NİHAİ DESTEK TUTARI

Başvuru formunda talep edilen bütçeye dayanarak Yönetim Otoritesi tarafından yapılacak değerlendirme sonucu uygun görülen destek tutarı TL olarak sözleşmede belirtilir. Sözleşmede yer alan destek tutarı tavan niteliğinde olup; fiili gerçekleşmeler ve tahakkuklar sonrasında nihai destek tutarı ortaya çıkacaktır. Bu nedenle nihai ödeme miktarı, başvuru sahibi tarafından sunulan gerekli dokümanların değerlendirilmesi ve TKDK’ya sunulan ödeme talep paketinde yer alan harcamaların yerinde kontrolleri neticesinde belirlenecektir

Nihai destek tutarı, sözleşmede belirtilen tutardan fazla olamaz.

  1. YILLIK UYGULAMA PLANI

YEG’ler Eylem Planında yer alan proje ve faaliyetlerini detaylı bir şekilde Yıllık Uygulama Planı ile TKDK’ya sunmak zorundadır. Yıllık uygulama planı, sözleşmenin imzalanmasından sonraki 30 gün içinde sunulacak ve YKS uygulama dönemini kapsayacaktır. Yıllık Uygulama Planı sözleşme ekinde yer alan formata uygun olarak hazırlanmalı ve Eylem Planı ile uyumlu olmalıdır.

Yıllık Uygulama Planında YKS kapsamında gerçekleştirilecek faaliyet ve projeler tanımlanmalıdır. Toplantı, eğitim, seminer, fuar gibi faaliyetlerde faaliyetin amacı, yeri, zamanı, süresi, katılımcı sayısı, faaliyetin neleri kapsadığı, faaliyette görev alacak uzman veya eğitmenler, faaliyet kapsamında satın alınacak veya kiralanacak mal ve hizmetler gibi detaylar faaliyet başlığı altında açıklanmalıdır.

YKS kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan küçük projeler yıllık uygulama planında tanımlanırken projenin yeri, paydaşı, amacı, uygulama süresi, projede görev alacak uzmanlar, katılımcı sayısı, proje kapsamında satın alınacak veya kiralanacak mal ve hizmetler belirtilmelidir.

Yıllık uygulama planı hazırlanırken faaliyet ve küçük projelerin bütçelerinin hesaplanmasında Referans Fiyat Tabloları ve Uygun Harcama Listesi(UHL) göz önünde bulundurulmalı, bir faaliyet başlığı veya proje türü altında hangi kalemler varsa sadece o kalemler proje/faaliyet tanımına yazılmalıdırlar. UHL’deki bir küçük proje/faaliyete ilişkin sadece ilgili faaliyet başlığı veya proje türü altındaki harcama kalemleri uygun olarak kabul edilecektir. Bu nedenle YEG’ler küçük proje ve faaliyetlerini planlarken mutlaka UHL’yi göz önünde bulundurmak zorundadır

Yıllık Uygulama Planının TKDK İl Koordinatörlüğüne tesliminin ardından yıllık uygulama planında yer alan faaliyet ve projelerin Eylem Planı ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilir. Eylem Planında bulunmayan bir proje veya faaliyetin Yıllık Uygulama Planında yer alması durumunda bu faaliyet veya proje uygun olmayan harcama olarak değerlendirilecektir.

10

ÖDEME TALEBİ,  ÖDEME ÖNCESİ YERİNDE KONTROLLER VE ÖDEME

  1. ÖDEME TALEBİ, ÖDEME ÖNCESİ YERİNDE KONTROLLER VE ÖDEME

    1. ÖDEME TALEP PAKETİ VE ÖDEME ÖNCESİ İDARİ KONTROL SÜRECİ

      1. LEADER Avans Talebi

Yararlanıcı ve TKDK arasında imzalanan sözleşme kapsamında ve sözleşmede belirtilen limitler dahilinde, yararlanıcı sözleşme imzalanmasını takip eden 1 ay (30 gün) içinde avans talep etme hakkına sahiptir. Talep edilen avans tutarı sözleşmede belirtilen tutarı aşmamalıdır. Avansın talep edilebilmesi için E5 Avans Ödemesi Talep Formu ve eklerinin sözleşme imzalanmasından sonraki 1 ay içinde TKDK’ya sunulması gerekmektedir. Avans ödemesi sözleşmede belirtilen toplam uygun harcama tutarının %10’unu aşamaz. Avans talebi için, TKDK’ ya talep edilen avans tutarı kadar kesin teminat mektubu sunulmuş olmalı veya Banka Teminat Mektubu sunulmaması durumunda, YEG tarafından alınacak tüm demirbaşlara TKDK lehine ihtiyati haciz konulması kabul edilmiş olmalıdır.”

  1. Ödeme Talebi

Yerel Eylem Grubu uygulama dönemi sonunda, yasal teslim tarihi aralığında sunacağı Ödeme Talep Paketi(ÖTP) ile sözleşmede belirtilen tutar vetaksit bazında ödeme talebinde bulunabilecektir. Strateji uygulama sözleşmesinde ve yıllık uygulama planında belirtilen aktiviteler 3’er aylık periyotlar halinde gerçekleştirilir. Bir yıl içinde en fazla 4 çeyrek uygulama dönemi mevcuttur. Uygulama dönemi boyunca gerçekleştirilen harcamalar ve aktiviteler, 3 aylık uygulama dönemi sonunda ÖTP ile teslim edilir.

Faydalanıcının ödeme talebinde bulunabilmesi için, Sözleşmede yer alan ÖTP teslim tarihinden önce proje kapsamında temin edilen harcama kalemlerine ait fatura bedelinin tamamının tedarikçiye ödenmesi gerçekleştirilmelidir. Projenin ÖTP içeriği doğrultusunda gerekli tüm belgeler temin edilir.

Faydalanıcı tarafından düzenlenen beyan dokümanları ve ilgili belgeler ÖTP içerisinde en geç Sözleşmede belirtilen tarihte ve ÖTP’yi teslim etmeye yetkili kişi tarafından ilgili İl Koordinatörlüğü’ne sunulur.

  1. LEADER Ödeme Talep Paketi Hazırlama Rehberi (ÖTP Rehberi)

LEADER ÖTP Hazırlama Rehberi IPARD-ll Programı kapsamında desteklenecek LEADER tedbiri projeleri için ödeme talebinde bulunulmasına dair kuralları içermektedir. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu strateji uygulama ve ödeme talebi sürecinde, faydalanıcılara destekleyici bilgiler sunarak ödeme talebinin zamanında ve doğru bir şekilde gerçekleştirilmesini hedeflemektedir. TKDK resmî sitesinde yayınlanan bu rehber ve içeriği özellikle sözleşme sonrası harcamalar yapılmadan önce çok dikkatli incelenmelidir.

  1. Ödeme Talep Paketinde Yer Alması Gereken Belgeler

Ödeme Talep Paketi ile sunulan belgelerin neler olduğu ve bu belgelerin içeriğine dair ÖTP hazırlama rehberinde belirtilen konular kesintisiz ödeme için çok önemlidir. Gerekli Belgelerin listesi ve içeriği incelendikten sonra ÖTP hazırlanmalıdır. Yardıma ihtiyaç duyulması halinde İl Koordinatörlüğü Ödeme Talep işlemleri Birimi (ÖTIB) ile iletişime geçilmelidir.

  1. HARCAMALAR YAPILMADAN ÖNCE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR

Harcamalar sözleşmede belirtilen bütçe kalemlerinde belirlenen sınırları aşmamalıdır. Çalışanların sözleşme döneminde proje başvuru birimi tarafından uygun bulunan kişiler olması gerektiği unutulmamalıdır. Gerçekleşecek harcamalar sözleşme finansal planı (EK:3), güncel yıla ait referans fiyat tablosu (Ek:4) ve yıllık uygulama planında yer almış olmalı ve belirlenen limitleri aşmamış olmalıdır. Yönetim kurulu üyeleri hiçbir şekilde satın alım süreçlerinde tedarikçi olarak yer almamalıdır. Yönetim kurulunun tedarikçiler ile çıkar ilişkisi olmamalıdır.

Bu konuya dair daha detaylı bilgi TKDK resmî sitesinde yayınlanmış olan LEADER tedbiri ÖTP hazırlama rehberini inceleyiniz.

Sözleşme ile uyumlu olarak harcamaların gerçekleştirilmesi sonrasında ÖTP’ nin teslim tarihinden en geç 6 ay sonra, tahakkuk tutarı YEG Derneğinin sözleşmede belirtmiş olduğu hesaba havale edilerek, ödeme gerçekleştirilir.

  1. ÖDEME ÖNCESİ YERİNDE KONTROLLER

Ödeme Öncesi Yerinde Kontroller yararlanıcının sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerini ve Ödeme Talep Paketi’nde yer alan harcamaların gerçekleştirip gerçekleştirilmediğini kontrol etmek için İl Koordinatörlüğünde ve/veya Tahakkuk Koordinatörlüğü’nde görevli yerinde kontrol uzmanları tarafından gerçekleştirilir.

TKDK, ödeme öncesi yerinde kontrolleri sözleşmenin imzalanma tarihinden yararlanıcıya son ödemenin yapıldığı tarihe kadar gerekli gördüğü her aşamada bildirimli veya bildirimsiz olarak gerçekleştirebilir.

YEG’i temsil ve ilzama yetkili kişi yerinde kontrol esnasında uygulama adresinde bulunmalıdır.

Yapılan tüm harcamalar, Yıllık Uygulama Planı, ÖTP’deki tüm belge, sertifika ve beyanlar ile uyumlu olmalıdır. Örneğin, satın alınan bir makinenin teknik özellikleri (marka model vb ) ÖTP’ de yer alan fatura üzerindeki bilgiler ile uyumlu olmalıdır.

  1. Yapım İşlerinin Yerinde Kontrolü

Yararlanıcı, uygun harcamalarda yer alan yapım işlerini Yıllık Uygulama Planı ve ÖTP’de sunulan belgelere uygun olarak gerçekleştirmek zorundadır. Yerinde kontrol uzmanları tüm yapım işlerinin ölçülerini, miktarlarını, teknik özelliklerini Yıllık Uygulama Planı ve yararlanıcının ÖTP’de sunmuş olduğu bilgilere göre kontrol eder.

TKDK, ara dönem yerinde kontroller yapma hakkına sahiptir. Yararlanıcı yapım işlerini gerçekleştirmeyi planladığı tarihten en az 3 gün önce İl Koordinatörlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

Yapım işlerinde kullanılan inşaat malzemeleri kesinlikle ikinci el olmamalıdır.

  1. Makine ve Ekipmanların Yerinde Kontrolü

Yıllık Uygulama Planı ve ÖTP’de sunulan belgelerle uygun harcama makine ve ekipmanların marka, model, teknik özellik, fabrika seri numarası vb. bilgileri ÖTP’ de sunulan belgelerle uyumlu olmalı, çalışabilir durumda olmalı ve projesinde belirtilen amaca uygun olarak kullanılmalıdır. Alınan makine ve ekipmanlar kesinlikle ikinci el olmamalıdır. Proje makine-ekipman alımını içeriyorsa, TKDK ara dönem yerinde kontrol gerçekleştirme hakkına sahiptir.

  1. Aktivite/Küçük Projelerin Kontrolü

YEG gerçekleştirdiği Aktivite/Küçük projeleri fotoğraf/video ile kayıt altına almalıdır. Ilgili aktivitenin gerçekleştirildiğini gösterir şekilde, katılımcı listeleri gibi kanıtlayıcı belgeleri kayıt altına almalıdır. Aktivite süresince görünürlük faaliyetleri, Görünürlük Rehberi’ne göre yürütülmeli ve fotoğraf ile kayıt altına alınmalıdır. Kayıt altına alınan fotoğraf, video, katılımcı listeleri, görünürlüğe ilişkin fotoğraflar vb. Aktivite/Küçük projenin sözleşme ve Yıllık Uygulama Planı’na göre gerçekleştiğini gösterir kanıtlayıcı belgeler Ödeme Talep Paketi ile Kuruma sunulmalıdır.

  1. Görünürlük Faaliyetlerinin Yerinde Kontrolü

Görünürlük faaliyetleri, Görünürlük Rehberi’ne göre yürütülmelidir. Yararlanıcı “Görünürlük Rehberi”nde belirtilen şartları sağlamalıdır. Görünürlük için yapılacak pano, yatırımın 1. ödeme talep paketi teslim tarihinden önce yatırım alanında rahatlıkla görülebilecek bir yere yerleştirilmiş olmalı ve yatırımın mali kapanışı gerçekleşene kadar yerinde kalmalıdır.

  1. Muhasebe Kayıtlarının ve Diğer Belgelerin Yerinde Kontrolü

Harcamanın gerçekleştiğinin doğrulanması konusunda uzmanlar ihtiyaç duyulması halinde ödeme öncesi yerinde kontrol süresince YEG’in muhasebe kayıtlarını kontrol edebilirler.

YEG, TKDK tarafından Aktivite Bildirim Formu doldurulması talep edildiğinde, TKDK’yı aktivite/proje detayları, özellikle uygun harcama kalemleri konusunda bilgilendirmek amacıyla, Aktivite Bildirim Formunu doldurarak İl Koordinatörlüğü’ne sunmalıdır.

Seçilen aktivite /küçük proje yapım işlerini içeriyorsa, YEG Aktivite Bildirim Formu ile birlikte poz detayında metraj tablosu sunmalıdır. Ayrıca YEG yapım işlerinin uygulanacağı alanın mevcut durumunu ayrıntılı olarak yansıtan fotoğrafları Aktivite Bildirim Formu ile sunmak zorundadır. TKDK, yapım işi içeren projeler için uygulamanın başlayıp başlamadığını kontrol etmek için ara dönem yerinde kontrol gerçekleştirebilir.

11

PROJENİN YERİNDE KONTROLLERİ İLE İLGİLİ GENEL HÜKÜMLER

  1. PROJENİN YERİNDE KONTROLLERİ İLE İLGİLİ GENEL  HÜKÜMLER

    1. KONTROL EDİLEN KİŞİNİN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Başvuru sahibi/yararlanıcı, IPARD Programı çerçevesinde, Yerel Kalkınma Stratejisinin (YKS) uygulama öncesi ve uygulama sonrası yerinde kontrolünün yapılmasına izin vermekle yükümlüdür.

Kontrol Edilen Kişinin Hakları
  1. Yerinde kontrol uzmanlarından (YKU) “Yerinde Kontrol Görevlendirme ve Yetki Belgeleri”ni sunmalarını istemek.
  2. YKU’lardan gerçekleştirilen kontrole ilişkin “Yerinde Kontroller Için Kontrol Listesi”nin Yerinde Kontrol özet sayfasının bir nüshasını istemek.
  3. Kontrol edilen kişiler ve çalışanları, sadece yapacakları işbirliği güvenliklerini tehlikeye soktuğunda veya kendilerini herhangi bir yönetmeliği, kanunu ihlal etme riskini ortaya çıkardığında ya da kanunda belirtilen gizlilik taahhüdünü ihlal etmelerine yol açabilecek durumlarda, etkili işbirliği sağlamaktan muaf tutulurlar.
  4. Yerinde kontroller ile ilgili varsa şikayetlerini bildirmek.
  5. Yerinde kontrol bulguları ile ilgili varsa, itirazda bulunmak.
Kontrol Edilen Kişinin Yükümlülükleri
  1. Kontrolün gerçekleştirilebilmesi için gerekli koşulları sağlamak (güvenlik tedbirlerini almak vb.), kontrol sırasında hazır bulunmak, kontrolün işleyişini tehlikeye atabilecek her türlü davranıştan kaçınmak.
  2. YKU’lara kontrol edilen yer ve ekipman ile ilgili güvenlik düzenlemeleri hakkında bilgi vermek.
  3. İstendiği takdirde, proje kapsamında yapılan kontrollerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi YKU’lara sunmak.
  4. Yerinde kontrol ekibinin; araziye, ilgili her türlü uygulama binasına ve bölümlerine, yer ve araçlar ile hesap dokümanlarına, kayıtlara, bilgilere ve iletişim araçlarına ya da diğer aletlere erişimine izin vermek. Bu yükümlülük, kontrol edilen kişi tarafından her türlü iş etkinliği için kullanılan, ilgili yerlerdeki belgeler için de geçerlidir.

Yararlanıcı, YKS uygulama süresi artı 5 (beş) yıl boyunca sözleşme kapsamında sağlanmış taşınır ve taşınmazları aktif olarak kullanmakla, ayrıca ilgili taşınırların ve taşınmazların mülkiyetini ve kullanım amacını değiştirmemekle yükümlüdür. Söz konusu taşınır ve taşınmazlar yukarıda belirtilen süre içerisinde YEG ofisinde veya küçük projenin uygulandığı adreste kalacaktır.

Aksi takdirde TKDK ilgili taşınır veya taşınmazlar için ilgili mevzuat dahilinde geri alım işlemi yapmaya yetkilidir.

  1. TKDK’NIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

YKU’lar yerinde kontrolleri gerçekleştiren TKDK’nın çalışanlarıdır.

TKDK Yerinde Kontrol Uzmanlarının Hakları
  1. YKS ile ilgili; YEG ofisine, her türlü uygulama binasına ve bölümlerine, yer ve araçlara başvuru sahibi/yararlanıcı ile birlikte girmek.
  2. YEG ofisine, ilgili her türlü uygulama binasına ve bölümlerine, yer ve araçlar ile hesap dokümanlarına, kayıtlara, bilgilere ve iletişim araçlarına ya da diğer aletlere erişmek. Bu hak kontrol edilen kişi tarafından her türlü iş etkinliği için kullanılan, ilgili yerlerdeki belgeler için de geçerlidir.
  3. Başvuru sahibinden/yararlanıcıdan kontrol için gerekli dokümanları, örnekleri, materyalleri, teknolojileri ve alet ekipmanları istemek.
  4. Tespit edilen eksikliklerin nedenleri de dâhil olmak üzere her türlü açıklama ve bilginin sunulmasını istemek.
  5. Kontroller sırasında elde ettiği bulguları ve deneyimleri desteklemek/ doğrulamak/kanıtlamak için her türlü araçtan yararlanmak.
  6. Başvuru sahibi/yararlanıcı ve çalışanlarından kontrolü tehlikeye atabilecek her türlü davranıştan kaçınmalarını istemek.
  7. Engelleyici durumlar söz konusu olduğunda yerinde kontrol yapmamak: Çıkar çatışması, yakınlık/akrabalık, husumet, hava ve yol koşulları, güvenlik (terör, vb.)
TKDK Yerinde Kontrol Uzmanlarının Yükümlülükleri
  1. Yerinde kontrol aktiviteleri ile ilgili Ulusal ve AB mevzuatlarını uygulamak.
  2. Kontrol edilen kişilerin yasalarla korunan haklarına ve haklı menfaatlerine saygı göstermek.
  3. Her kontrolden önce İl Koordinatörlükleri ya da TKDK Merkezi tarafından verilmiş olan “Yerinde Kontrol Görevlendirme ve Yetki Belgesi”ni başvuru sahibine/yararlanıcıya sunmak.
  4. Kontrol edilen kişinin mülkündeki güvenlik düzenlemelerine uygun hareket etmek. Kontrolün yapılamayacağı bir durum ortaya çıktığında kontrolü  gerçekleştirmemek.
  5. YKS’lere ilişkin bazı bilgileri gizli tutmak; bununla birlikte, bu hüküm bazı bilgileri özel düzenlemelere göre rapor etme yükümlülüğünü etkilemez.
  6. Kontrol edilen yer ile ilgili elde edilen bulgu ve deneyimleri desteklemek/ doğrulamak/kanıtlamak için her türlü araçtan yararlanmak.
  7. Dokümanları hırsızlığa, nitelik bozulmasına ya da değiştirilmeye karşı güvence altına almak.
  8. Kontrol edeceği kişiler ile çıkar çatışması, yakınlık/akrabalık, husumet durumunun olması vb. gibi durumlarda yerlerine başka bir uzmanın görevlendirilmesini ve yerinde kontrol planının da buna göre yeniden düzenlenmesini sağlamak üzere konuyu İl Koordinatörlüğünde Yerinde Kontrol Birim (YKBA)’ne, Merkezde Koordinatörüne bildirmek.
  9. Yerinde kontrole bildirim yapılarak gidilecekse başvuru sahibini/yararlanıcıyı yerinde kontrolün tarih ve saati hakkında bilgilendirmek
  10. Yerinde Kontrol Özet sayfasının bir nüshasını yerinde kontrolün sonunda başvuru sahibi/yararlanıcıya vermek.

Yerinde kontrol özeti kısmında yer alan yerinde kontrol bulguları yerinde kontrol sonucunun pozitif veya negatif olması ile ilgili değildir, sadece bulguları başvuru sahibi/yararlanıcı ile paylaşmayı amaçlar. Son rapor ofiste değerlendirmenin tamamlanması sonucunda oluşturulacaktır.

12

SAĞLAM MALİ YÖNETİM PRENSİPLERİNE UYUM VE ÖZGÜNLÜK

  1. SAĞLAM MALİ YÖNETİM PRENSİPLERİNE UYUM VE ÖZGÜNLÜK

IPARD Programı kapsamında destek almak amacıyla uygulanacak YKS’ye ilişkin yapılacak harcamalarda; “Sağlam Mali Yönetim Prensiplerine” uyulması, AB ve ulusal kaynakların uygun ve etkin kullanılması, YKS kapsamında planlanan tüm satın alımların ve YKS’nin bütçelendirilmesi aşamasında gerçekleştirilecek tüm faaliyetlerin bu çerçevede gerçekçi, hesap verilebilir gerekçelere dayandırılması esastır. Ayrıca özellikle bütçelendirme aşamasında Sağlam Mali Yönetim Prensiplerine uyumun yanında, adi rekabet, fırsat eşitliği ve şeffaflık gibi hususlar da göz önüne alınmalı ve satın alımlar ile ilgili faaliyetler fiyatların makuliyeti ilkesi temelinde piyasa koşullarına uygun olmalıdır.

Ayrıca, satın alımlarda makul fiyatlandırmanın yapılabilmesi amacıyla, çıkar ilişkilerinden kaçınılması zorunludur. Kurum çıkar ilişkisi olabileceği yönünde bir durum tespit ettiği takdirde, bu durumu netleştirmek için başvuru sahibinden ilave bilgi veya belge talep etme hakkına sahiptir. Kurum tarafından çıkar ilişkisi oluşturabilecek bir durum tespit edilirse veya şikâyet neticesinde Kurum gerekli incelemeler sonucunda böyle bir durumu tespit ederse ilgili satın alımlar ve faaliyetlerin ödemesi yapılmayacak, eğer ödeme yapılmış ise ödenen miktar ilgili prosedürler çerçevesinde geri alınacaktır Başvuru sahipleri, IPARD Programı kapsamında uygulayacakları stratejilerde, gerek YKS’lerin hazırlığı ve bütçelen dirilmesinde, gerekse YKS uygulama dönemi ve sonrasında yapacakları faaliyetlerde; yukarıda belirtilen hususlara uymalı, bu hususları zedeleyecek kasıtlı girişimler ve manipülasyonlardan kaçınmalıdırlar.

Çıkar ilişkileri: YEG personeli ve/veya YEG Yönetim Kurulu üyeleri ile tedarikçi/yüklenici arasında kan hısımlığı olması (eş, anne, baba, çocuk ve kardeş) durumunda bu bir çıkar ilişkisi olarak kabul edilir. Bu durumda, ilgili personel veya yönetim kurulu üyesi satın alma/ihale sürecinin hiç bir aşamasında görev alamaz ve oy kullanamaz.

YEG personelinin ve/veya YK üyelerinin YKS kapsamında gerçekleşecek bir satın alma işleminin kesinlikle tedarikçi olamaz/tedarikçi firmanın ortaklık yapısında yer alamaz.

Her ÖTP döneminde ÖTP teslimi sırasında YEG Yönetim Kurulundan “YEG Yönetim Kurulunun Çıkar İlişkisi Olmadığına Dair Beyan” talep edilir.

YKS’ler IPARD programının genel amaçları, LEADER tedbirinin özel amaçları ve YKS’nin uygulanacağı alanın gereklilikleri doğrultusunda özgün olmalı, benzer ve kopya stratejilerden kaçınılmalıdır.

YKS’nin bütçelen dirilmesi aşamasında; AB ve Ulusal kaynakların uygun ve etkin kullanımın olumsuz etkileyecek, IPARD programı ve stratejinin amaçlarını zedeleyecek manipülasyonların veya bu yönde yapılan girişimlerim bir parçası olunmamalıdır.

Programı kapsamında uygulayacakları stratejilerde, gerek YKS’lerin hazırlığı ve bütçelen dirilmesinde, gerekse YKS uygulama dönemi ve sonrasında yapacakları faaliyetlerde; yukarıda belirtilen hususlara uymalı, bu hususları zedeleyecek kasıtlı girişimler ve manipülasyonlardan kaçınmalıdırlar.

Değerlendirme Komitesi tarafından yapılacak değerlendirmelerde, stratejilerin, IPARD programında belirtilen amaç ve uygunluk kriterlerini karşılamasının yanında özgünlükleri kontrol edilecektir.

Ayrıca YKS uygulaması döneminde TKDK tarafından strateji kapsamında yürütülen faaliyet ve projelerin sağlam mali yönetim ilkelerine uygunluğu kontrol edilecek olup bu hususları zedeleyecek, AB ve ulusal kaynakların etkinliğini olumsuz etkileyecek yönlendirmeler veya bu yönde yapılacak girişimlerin önlenmesine yönelik tedbirler alınacaktır. Bu kapsamda özellikle; LEADER Tedbiri Uygun Harcamalar Listesinde yer alan harcama kalemlerine ilişkin olarak TKDK tarafından referans fiyatlar yayınlanarak YKS kapsamında yapılacak harcamaların bu fiyatlara uygunluğu kontrol edilecektir. Bu kapsamda TKDK tarafından yayınlanacak olan Referans Fiyat Tablosu Yerel Kalkınma Stratejisini uygulamak için TKDK ile bir sözleşme imzalamış olan Yerel Eylem Gruplarının (YEG’ler) harcamaları için referans ve makul fiyatları belirlemek üzere kullanılacaktır.

YKS’lerin uygulanması sırasında gerçekleştirilecek harcamalar için YEG’ler Yönetim Otoritesi tarafından hazırlanan ve https://ipard.tarim.gov.tr/LeaderTr adresinde yayımlanan “Satın Alma Kuralları Rehberi”nde belirtilen esas ve usullere uymakla yükümlüdürler.

Başvuru sahipleri, YKS hazırlanma ve uygulanmasından doğrudan sorumlu olup, TKDK’nın tek muhatabıdırlar. Başvuru çağrısı boyunca tüm resmî açıklamalar ve talep edilen bilgiler TKDK ve Yönetim Otoritesi tarafından sağlanacaktır.

Bu kapsamda, TKDK ve Yönetim Otoritesinin internet adreslerinde (www.tkdk.gov.tr ve https://ipard.tarim.gov.tr/LeaderTr) yayınlanmayan veya TKDK tarafından hazırlanan rehberlerde yer almayan hiç bir bilgi başvuru sahipleri ve TKDK için bağlayıcı nitelik taşımamaktadır.

13

USULSÜZLÜK VE DOLANDIRICILIK

  1. USULSÜZLÜK VE DOLANDIRICILIK

Başvuru sahipleri uygulayacakları YKS ‘de, bu rehberde yer alan koşul ve kurallara uymalı, stratejinin hazırlığı ve bütçelen dirilmesinde; usulsüzlük ve dolandırıcılık kapsamına giren faaliyetlerden kaçınmalıdırlar. Bu rehberde belirtilen hususlar, IPARD programı kapsamında destek amacıyla sunulacak başvurular ve başvuru sahipleri için bağlayıcı nitelik taşımakta olup, bu rehberde belirtilen hususlara uyulmaması durumunda, değerlendirme sonucuna göre TKDK bu başvuruları reddetme, başvuru sahipleri hakkında yasal işlem başlatma hakkına sahiptir.

IPA Çerçeve Anlaşmasının 51/5. Maddesine göre; aşağıdaki tanımlar geçerlidir:

Hata; 

IPARD II yararlanıcısı veya IPARD II yardım alıcısı tarafından kasıt olmadan işlenen yazım hataları ve teknik hatalar anlamına gelir.

Usulsüzlük; 

mali hususlardan sorumlu bir şahsın, Birlik genel bütçesine gerekçesiz bir harcama kalemini eklemek suretiyle Birlik genel bütçesine zarar veren veya verebilecek bir fiil ya da ihmalinden kaynaklanan, geçerli kuralların ve sözleşmelerin herhangi bir hükmünün ihlali anlamına gelir.

Dolandırıcılık; 

Birliğin genel bütçesinden veya Avrupa Birliği tarafından veya Birlik namına yönetilen bütçelerden fonların hatalı tahsis edilmesi veya gerekçesiz serbest bırakılmaması sonucunu doğuran sahte, gerçek dışı veya eksik ifadelerin veya belgelerin kullanılmasıyla ya da sunulması; aynı etkiyi doğuracak belirli bir yükümlülüğün ihlal edilmesi suretiyle bilginin gizlenmesi; bu tür fonların verilme amaçları dışında başka amaçlara yönelik olarak yanlış kullanılması ile ilgili olarak yapılan tüm kasıtlı eylem veya ihmaller anlamına gelmektedir.

Aktif yolsuzluk; 

bir kamu görevlisinin Birliğin mali çıkarlarına zarar verecek veya zarar verme potansiyeli taşıyacak şekilde görevini kötüye kullanma veya görevin gereklerini yerine getirmekten kaçınacak şekilde davranması için, doğrudan ya da bir aracı vasıtasıyla bu görevliye veya bu görevli namına üçüncü bir kişiye menfaat sağlamaya veya menfaat sağlama vaadine yönelik kasti hareketi ifade eder.

Pasif yolsuzluk; 

bir kamu görevlisinin, Birliğin mali çıkarlarına zarar verecek veya zarar verme potansiyeli taşıyacak şekilde görevini kötüye kullanmak veya görevinin gereklerini yerine getirmekten kaçınacak şekilde davranmak için, doğrudan veya bir aracı vasıtasıyla kendisi veya bir üçüncü kişi için kasti olarak menfaat temin veya talep etmesi ya da menfaat sağlama vaadini kabul etmesidir. Bu maddedeki tanımlar Türk Ceza Kanuna yeni suç türleri eklenmesi veya kanundaki suç türlerinin değiştirilmesi şeklinde yorumlanmamalıdır.

Usulsüzlük Yönetimi ulusal bütçe açısından da uygulanır. Bütün usulsüzlükler dolandırıcılık değildir; ancak bütün dolandırıcılıklar usulsüzlüktür.

Usulsüzlük ya da dolandırıcılık şüphesi olan durumlarda TKDK vakayı değerlendirir ve ödeme işlemlerini durdurabilir.

Usulsüzlüğün sonuçları ve yaptırımları şüpheli dolandırıcılıktan farklıdır. Usulsüzlüğün kapsamına göre, usulsüzlüğün türü ve stratejiye etkisi, sonuçları ve yaptırımları değişmektedir.

Kırmızı Liste; 

haklarında TKDK tarafından “şüpheli dolandırıcılık” kararı verilen yararlanıcı ve başvuru sahiplerine ilişkin bilgilerin yer aldığı listedir.

Aşağıda belirtilen ilgili kişiler kırmızı listeye alınır.

  • YEG’i temsil ve ilzama yetkili kişi(ler)
  • YEG Yönetim Kurulu üyeleri

Bu kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Aynı zamanda bu kişi başvuru sahibi ise başvurusu reddedilir; yararlanıcı ise sözleşmesi askıya alınır ve kendisine ödeme yapılmaz. Savcı, kişi hakkında dava açar ve yararlanıcı aleyhine mahkeme kararı kesinleşirse yararlanıcının sözleşmesi feshedilir; dava açmazsa sözleşme ve ödemeye devam edilir.

Yukarıda bahsedilen ilgili kişisi hakkında dava açılan ve dava aleyhine sonuçlanıp, suçlu olduğu mahkeme kararı ile kesinleşen başvuru sahibi/yararlanıcı kara listeye alınır. Savcının hakkında takipsizlik kararı verip dava açmadığı yahut hakkında dava açılıp da mahkeme kararı lehine kesinleşen başvuru sahibi/yararlanıcı kırmızı listeden çıkarılır.

TKDK tarafından, Kırmızı listeye alınan ve kırmızı listeden çıkarılan kişilere bu durumun doğuracağı sonuçları da içeren bir bildirim mektubu hazırlanır, iadeli- taahhütlü olarak gönderilir.

Kırmızı Liste’de bulunanların yeni başvuru çağrı döneminde diğer başvuru şartlarını taşısalar da başvuru hakkı yoktur.

Kara Liste; hakkında dava açılan ve dava aleyhine sonuçlanıp, suçlu olduğu mahkeme kararı ile kesinleşen başvuru sahibi/yararlanıcı kara listeye alınır.

Aşağıda belirtilen ilgili kişiler kara listeye alınır.

  • YEG’i temsil ve ilzama yetkili kişi(ler)
  • YEG Yönetim Kurulu üyeleri

Kara listede yer alan kişiler IPARD fonlarından men edilir ve tekrar başvuru yapmak istediklerinde başvuruları kabul edilmez.

TKDK tarafından, kara listeye alınan kişilere bu durumun doğuracağı sonuçları da içeren bir bildirim mektubu hazırlanır, iadeli-taahhütlü olarak gönderilir.

Kırmızı liste ve kara liste ile ilgili süreç ve sonuçlar (cezai işlemler hariç) aynı zamanda yararlanıcı ya da başvuru sahibi olan tüzel kişilik için de geçerli olacaktır.

14

BİLGİ TALEPLERİ, ŞİKÂYET VE İTİRAZLAR

  1. BİLGİ TALEPLERİ, ŞİKÂYET VE İTİRAZLAR

    1. BİLGİ TALEPLERİ

Bilgi talepleri; IPARD Programı, program dâhilinde verilecek destekler ve destek koşulları; uygulanacak projeler, başvuru paketi ve başvuru çağrısı süreci hakkında olmalıdır. (Hangi yatırımı yapmanın daha iyi olacağı/ başvuru paketinin/ YKS ve eklerinin/ doldurulması gibi yardım talepleri cevaplandırılmayacaktır.

Başvuru öncesi ve sözleşme sonrası dönemlerdeki bilgi talepleri, her İl Koordinatörlüğü bünyesinde kurulmuş bulunan Yardım Masasına şahsen başvuru yolu ile veya resmî yazı, faks ve Kurum resmî internet sayfasındaki “yardım masası” uygulaması veya info@tkdk.gov.tr aracılığıyla iletilebilir.

Ayrıca on-line başvuru aşamasında sorun yaşanması durumunda, https:// onlinebaşvuru.tkdk.gov.tr adresinde yer alan başvuru sayfasından da yardım talepleri iletilebilir.

Bunun yanı sıra, Türkiye’nin her yerinden ulaşılabilir olan 444 85 35 no’lu telefon hattı, sorularını telefon vasıtasıyla yöneltmek isteyen soru sahipleri için mesai günleri ve saatleri içinde faal durumdadır.

Soru sahipleri sorularının cevaplarını anında alabilmektedirler. Ancak detaylı çalışma gereken durumlarda cevap, 15 (on beş) iş günü içerisinde başvuru sahibine talep etmiş olduğu iletişim kanalı üzerinden iletilmektedir. Cevabın hazırlanma süresinin 15 (on beş) iş gününü aşması durumunda; hangi hallerde sürenin uzadığı, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanuna dayanarak gerekçelendirilmekte ve soru sahipleri 30 (otuz) günü aşmamak kaydıyla en kısa zamanda cevap alacaklarına dair bilgilendirilmektedir.

TKDK personelinin başvuru sahibine başvuru formu ve eklerinin YKS, eylem planı, finansal plan veya diğer gerekli belge ve dokümanların hazırlanmasına ve doldurulmasına ilişkin yardımda bulunmaları kesinlikle yasaktır. Bu tür destek ve/veya bilgilendirmeler hiçbir TKDK personeli tarafından yapılamaz.

  1. ŞİKAYETLER

IPARD Programı süresince, başvuru sahipleri/yararlanıcılar TKDK’nın uygulamaları ve personelin davranışlarıyla ilgili her türlü sorun ve şikâyetlerini dile getirme hakkına sahiptirler.

Şikâyetler, TKDK İl Koordinatörlüklerine ve TKDK Merkezine; kişisel başvuru, telefonla bildirim, yazılı bildirim (dilekçe, faks, e-posta), Kurum resmî web sitesindeki “şikâyet” uygulaması ve/veya şikayet kutusu aracılığı ile yapılabilir

Şikâyet Kutuları Merkez ve İl Koordinatörlüklerinin Hizmet Binalarında, bina girişlerinde bulunur. Şikâyet sahipleri şikayetlerini şikâyet kutularının yanında mevcut olan formları doldurarak iletebilir.

Bunun yanı sıra, Türkiye’nin her yerinden ulaşılabilir olan 444 85 35 no’lu telefon hattı, şikâyetlerini telefon vasıtasıyla yöneltmek isteyen şikâyet sahipleri için mesai günleri vesaatleri içinde faal durumdadır. 444 85 35 no’lu hatta yapılan başvurular şikâyet sahibinin başvuru yaptığı veya başvuru yapmayı planladığı İl Koordinatörlüklerine yönlendirilmekte ve yapılan tüm görüşmeler otomatik olarak kayıt altına alınmaktadır. Kurum, telefon ile bildirimlerde şikâyet sahibinden şikâyetini yazılı olarak sunmasını da isteyebilir.

Tüm şikâyetlerde, şikâyet sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerinin yer alması zorunludur. TKDK, kimlik ve iletişim bilgilerinin olmadığı durumlarda şikâyetler hakkında değerlendirme/inceleme yapmama hakkına sahiptir. Şikâyet sahibinin kimliği, şikâyet sahibi ile şikâyeti alan Uzman arasında gizli tutulur. Gizlilik, ancak şikâyet ile ilgili yasal bir süreç başlarsa bozulur.

TKDK, en geç 30 gün içerisinde şikâyeti değerlendirerek talep etmesi halinde sonucu şikâyet sahibine iletir.

Bununla birlikte, 444 85 35 nolu telefon hattı, IPARD Programı süresince, yararlanıcılar ve uygulamakta oldukları proje hakkında usulsüzlük şüphesi ihbarlarının bildirilmesi için de kullanıma açıktır. Ihbarlar için 444 85 35 nolu telefon hattı mesai saatleri içinde faal durumdadır. Usulsüzlük şüphesi ihbarına ilişkin yapılan görüşmeler otomatik olarak kayıt altına alınmaktadır. Ihbarlarda, ihbar sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerinin yer alması zorunlu değildir. Kimlik bilgileri verilmesi halinde ise bu bilgiler (yasal süreç hariç) Kurum tarafından hiçbir şekilde ifşa edilmeyecektir. Kurum, telefon ile bildirimlerde ihbar sahibinden ihbarını yazılı olarak sunmasını da isteyebilir.

  1. İTİRAZLAR

Başvuru sahibi/yararlanıcılar TKDK’nın projeleri üzerinde yapmış olduğu iş ve işlemlere itiraz edebilirler. Itiraz, projelerin değerlendirilmesi ve seçimi, sözleşme işlemleri, ödemeler ve yerinde kontrol sonuçları gibi işlemlere karşı yapılabilir.

Başvuru sahiplerinin/yararlanıcıların itiraza konu dokümanın tebliğ edilmesini takiben 10 (on) gün süreyle yazılı olarak itirazda bulunma hakları vardır. Itiraz dilekçeleri, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu’nun (TKDK) ilgili İl Koordinatörlüğü ya da Merkezine elden, Acele Posta Servisi (APS) ya da iadeli taahhütlü posta yoluyla sunulabilir. İtiraz posta yoluyla sunulacaksa 10. günün akşamına kadar postaya verilmelidir. Olası itirazlar, TKDK’nın yasal düzenlemeleri ve prosedürleri çerçevesinde değerlendirilecek, İl Koordinatörlüğü ya da Merkeze sunulmasını takiben 15 iş günü içerisinde karara bağlanacak ve buna göre başvuru sahibine bilgi verilecektir. Ancak, birden fazla birimi ilgilendiren itirazlarda, bu süre 30 iş gününe kadar uzayabilir. Bu durumda 15. iş gününe kadar TKDK tarafından, söz konusu uzama ile ilgili olarak başvuru sahibine bir resmî yazı gönderilecektir. İtiraz posta yoluyla sunulursa, TKDK’nın değerlendirme süresi itirazın İl Koordinatörlüğü ya da Merkeze ulaşması ile başlar.

Yukarıda belirtilen itiraz süresi dolduktan sonra verilen dilekçeler değerlendirmeye alınmaz.

TKDK’nın, yapılan itirazın değerlendirilmesi sonunda vereceği karar nihaidir. TKDK tarafından yapılan idari bir hatayı kanıtlayıcı olanlar haricinde, mükerrer itiraz dilekçeleri değerlendirmeye alınmaz.

15

GÖRÜNÜRLÜK

  1. GÖRÜNÜRLÜK

Görünürlük faaliyetleri, bu rehberin ekinde yer alan ve TKDK’nın www.tkdk.gov.tr web adresinde yayımlanan “Görünürlük Rehberi”ne göre yürütülmelidir. Yerel Eylem Grubu (YEG), “Görünürlük Rehberi”nde belirtilen şartları sağlamalı ve görünürlük için mutlaka bütçe ayırmalıdır.

BU TEDBİR KAPSAMINDA GÖRÜNÜRLÜK İÇİN SADECE

PANO ALIMI DESTEKLENECEKTİR.

Görünürlük için yapılacak pano, stratejinin 1. ödeme talep paketi teslim tarihinden önce YEG ofisinde rahatlıkla görünebilecek bir yerine yerleştirilmiş olmalı ve yatırımın mali kapanışı süresince yerinde kalmalıdır.

KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU 2014-2020 IPARD PROGRAMI (IPARD II DÖNEMİ) ON İKİNCİ BAŞVURU ÇAĞRI İLANI

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu

2014-2020 IPARD Programı (IPARD II Dönemi)

ON İKİNCİ BAŞVURU ÇAĞRI İLANI

(%100 HİBE)

Bu Program Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa finanse edilmektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu 29 Ocak 2022 tarihinde On ikinci Başvuru Çağrı İlanına çıkmış bulunmaktadır.

Başvuru kabulüne ilişkin bu çağrı, IPARD Programı 2014-2020 dönemi kapsamında Yerel Kalkınma Stratejisi hazırlamak isteyen Yerel Eylem Grupları tarafından destek almak üzere yapılacak başvurular ile ilgilidir.

PROGRAMIN KAYNAĞI

Faydalanıcılara uygun harcamalar karşılığında sağlanacak olan mali desteğin kaynağı, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti eş finansmanından oluşturulan IPARD Programı Fonu’dur. Bu destek “Kamu Katkısı” olarak adlandırılmaktadır. Bu kamu katkısı, program çerçevesinde gerçekleşmiş yatırımlar için geri ödemesiz olarak kullandırılacaktır.

BAŞVURU YAPILACAK İLLER

Bu başvuru çağrı ilanı kapsamında destek almak amacıyla başvuruların yapılacağı ve Yerel Kalkınma Stratejilerinin uygulanacağı iller aşağıdadır. Bu illerde başvuru çağrı ilanı tarihinden önce kurulan Yerel Eylem Gruplarının başvuruları kabul edilecektir.

Destek Almak Amacıyla Başvuruların Yapılacağı ve Yatırımın Uygulanacağı İller

1. Amasya

10. Diyarbakır

19. Kütahya

2. Ankara 

11. Elazığ

20. Manisa

3. Balıkesir 

12. Erzincan

21. Mardin

4. Burdur 

13. Erzurum

22. Muş

5. Bursa 

14. Giresun

23. Ordu

6. Çanakkale 

15. Hatay