22 Kas 2021 Mert Akgün Tebliğler

PAMUKLARIN KONTROLÜNE İLİŞKİN TEBLİĞ (ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2012/25)

8 Haziran 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28317

TEBLİĞ

Ekonomi Bakanlığından:

PAMUKLARIN KONTROLÜNE İLİŞKİN TEBLİĞ

(ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2012/25)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; 5/8/1953 tarihli ve 4/1283 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük uyarınca tasnif ve kontrolü zorunlu olan pamukların ihracatında, ithalatında ve iç piyasa kontrollerinde uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük hükümleri gereğince preselenmek üzere çırçırlanacak çiğitli (kütlü) pamuklar ile preselenmiş veya preselenecek mahlıç pamuklarına, çırçırlama ile iplik imalatı esnasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerine ve linter pamuklarına ihracat, ithalat ve iç piyasada uygulanacak kontrol şekillerine, çırçır prese fabrikaları ve Pamuk Sorumlu Denetçisinin taşıması gereken asgari şartlara, bunların hak ve sorumluluklarına ilişkin düzenlemeleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ; 5/8/1953 tarihli ve 4/1283 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük ve 7/9/2005 tarihli ve 2005/9454 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı’nın 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: Ekonomi Bakanlığını,

b) Bölge Müdürlüğü: Ekonomi Bakanlığı Bölge Müdürlüklerini,

c) Çırçır prese fabrikası: Çiğitli (kütlü) pamuğun elyafının çekirdeğinden (çiğidinden) ayıran merdaneli (toplu) çırçır makinası (Rollergin), testereli çırçır makinası (Sawgin), linter pamuğunu çekirdek üzerinden sıyıran linter makinasını (Lintergin) ve bu pamukları presleyen prese makinalarına, pamukları uygun şartlarda muhafaza edecek depolara, yardımcı cihazlara, teknik kriterlere uygun tasnif odasına ve rutubet ölçme cihazına sahip fabrikaları,

ç) Çırçırlama: Çiğitli (kütlü) pamuğun elyafının çekirdeğinden (çiğidinden) ayrılması ile linter pamuğunun çekirdek üzerinden sıyrılması işlemini,

d) Depolama: Çiğitli, lif, linter pamukları ile lif döküntüsü pamukların balyalı, balyasız veya hararlı olarak fabrika depolarında korunması işlemini,

e) Döner Sermaye İşletmesi: Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünü,

f) Genel Müdürlük: Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünü,

g) Grup Başkanlığı: Bakanlığın Bölge Müdürlüklerine bağlı Ürün Denetmenleri Grup Başkanlıklarını,

ğ) Komisyon: Çırçır prese fabrikaları tarafından yapılan sezonluk bildirimler üzerine işletme, depo, pamuk tasnif odası ve çırçır prese fabrikalarında çalışan Pamuk Sorumlu Denetçisinin faaliyetlerinin bu Tebliğe uygun olup olmadığının incelenmesi için Bölge Müdürlüğünce en az üç kişiden oluşturulan ekibi,

h) Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi: Pamukların tasnif ve kontrolüne dair mevzuat hakkında gerekli eğitimi alan ve yazılı sınavda başarılı olanlara Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü ile Genel Müdürlük tarafından verilen belgeyi,

ı) Pamuk Sorumlu Denetçisi: Pamukların tasnif ve kontrolüne dair mevzuat hakkında Bölge Müdürlüğünce verilen eğitimi alan ve yapılan sınav sonucunda başarılı olarak Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi almaya hak kazanmış olan çırçır ve prese fabrikası sahibi veya çalışanını,

i) Preseleme: Balyaların yüksek basınçlı preselerde küçültülmesi işlemi hariç olmak üzere, lif (mahlıç) pamuğun ve linter pamuğunun ve iplik yapımı ve çırçırlama sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin prese makinalarında balya haline getirilmesi işlemini,

j) Sezon: 1 Ağustos tarihinde başlayıp takip eden yılın 31 Temmuz tarihinde biten dönemini,

k) Sicil numarası: Bu Tebliğde belirtilen şartlara sahip çırçır prese fabrikasına Bakanlıkça tahsis edilen numarayı,

l) TAREKS: Ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca yapılan denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı yerine getirilmesi amacıyla oluşturulan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemini,

m) Tasnif: Üretilen pamuklar ve linter pamukları ile çırçırlama ve iplik imalatı sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin derece (grade), elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özellikleri bakımından sınıf ve tiplere ayrılmasını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Tasnif

Sınıflandırma

MADDE 5 – (1) Türkiye’de üretilen pamuklar ile çırçırlama ve iplik imalatı sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin ve linter pamuklarının, derece (grade) bakımından sınıf ve tiplere ayrılarak tasnif edilmesi ile bunların ne şekilde adlandırılacağı, Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yapılır.

(2) Türkiye’de üretilen pamukların, elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özellikleri bakımından tasnifi, tasnifte esas alınacak değerler ile bunların ne şekilde adlandırılacağı Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yapılır.

Çırçırlama

MADDE 6 – (1) Pamuklar çırçırlama şekillerine göre merdaneli (toplu) çırçır makinası (Rollergin), testereli çırçır makinası (Sawgin) ve linter makinası (Lintergin) ile işlenmiş olarak üçe ayrılır. Bunlar birbirine karıştırılamaz.

Pamuk grupları

MADDE 7 – (1) Türkiye’de üretilen pamuklar Kısa Elyaflı (Yerli), Orta Elyaflı (Upland) ve Uzun Elyaflı olarak üç gruba ayrılır.

(2) Çırçırlama ve iplik imalatı sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntüleri, linter pamukları ve pamuk grupları birbirine karıştırılamaz.

Derecelendirme

MADDE 8 – (1) Pamukların derece (grade) bakımından tasnif ve kontrolünde renk, yabancı madde (yalnız pamuk bitkisine ait yaprak, kabuk parçaları, çiçek veya sap kırıntıları ile tozlar) ve hazırlanma durumu (çırçırlanma kalitesi) esas alınır.

(2) Pamukların grup, sınıf ve tiplerinin birbirine karıştırılması ve pamuk bitkisine ait yaprak, kabuk parçaları, çiçek veya sap kırıntıları ile tozlar dışında kalan yabancı maddelerin pamuklarda bulunması yasaktır.

Pamukların korunması

MADDE 9 – (1) Pamukların çırçır ve prese fabrikaları sahipleri tarafından açıkta bırakılması, kapalı yerlerde rutubetli veya vasıflarını bozacak şartlar altında muhafazası veya gruplara ve tiplere ayrılmadan depolara konulması yasaktır.

(2) Çiğitli hariç olmak üzere, pamuğun rutubeti % 8,5’den fazla olamaz. Rutubet derecesinin tayininde kullanılacak yöntem Bakanlıkça belirlenir.

Standart pamuk tip numuneleri

MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki pamukların tasnif ve kontrolüne esas olmak üzere, üretim bölgeleri için ayrı ayrı veya bütün ülkeyi kapsayacak biçimde Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük hükümleri dikkate alınarak Genel Müdürlüğün belirleyeceği esaslar çerçevesinde Esas Standart Pamuk Tip Numuneleri hazırlanır.

(2) Söz konusu numuneler, derecelendirmede belirtilen esaslar dâhilinde pamukların çırçırlama şekillerine, gruplarına, sınıflarına ve tiplerine göre bütün özellikleri gösterilmek suretiyle her bölge için ayrı ayrı Bölge Müdürlüklerince hazırlanır ve ilgili Grup Başkanlıklarına gönderilir.

(3) Söz konusu numuneler, zamanla veya kullanılma neticesinde özelliklerini kaybettikçe yenileri ile değiştirilir.

(4) Linter pamuklarına ait standart tip numunelerin hazırlanmasında çekirdek üzerinden bir veya iki defa kesilmiş olması ile renk, yabancı madde ve çırçırlama durumu; çırçırlama ve iplik imalatı esnasında ortaya çıkan lif döküntülerine ait standart tip numunelerin hazırlanmasında üretim aşamasının gerektirdiği özelliklerin yanı sıra renk ve yabancı madde durumu göz önünde tutulur.

Ambalaj ve etiketleme

MADDE 11 – (1) Pamuklar, çırçırlandıktan sonra preselenmiş ve ambalajlanmış olarak balya halinde piyasaya sunulur.

(2) Balyaların asgari ve azami boyutu, ağırlığı, preselenme şekli, preselerde kullanılacak çember, çelik tel, plastik çember vb. sayısı, ambalaj maddelerinin nitelikleri ve etiketleme için 27/7/2001 tarihli ve 24475 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Preselenmiş Pamuk Balya Ambalajlarına İlişkin 2001/21 sayılı Dış Ticarette Standardizasyon Tebliği esas alınır.

(3) Kontrole sunulan her parti için tek parti numarası kullanılır. Bir defada kontrole sunulacak parti, sondaj usulüne göre 200 balyadan ve tek balya usulüne göre 100 balyadan fazla olamaz.

(4) Parti numarası, çırçır prese fabrikasına tahsis edilen sicil numarasının ardından 1 (bir)’den başlayarak her sezon içinde sadece bir kez kullanılır ve bir sonraki pamuk sezonunda 1 (bir)’den tekrar başlar (örneğin, 2012-2013 pamuk sezonunda sicil no 68 olan fabrikanın faaliyete başladığı sezon içinde firmanın denetime sunduğu ilk parti için 68-1 ve sonrakiler sırasıyla 68-2, 68-3 vb. şeklinde devam eder ve 2013-2014 pamuk sezonunda parti numarası 68-1 olarak yeniden başlar).

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Pamukların Kontrol Şekilleri

Tasnif ve kontrol şekilleri

MADDE 12 – (1) Pamukların tasnif ve kontrolü, belirli sayıda balyanın kırılıp açılarak (sondaj yöntemi) veya her balyadan usulüne göre numune alınarak (tek balya yöntemi) yapılır.

Sondaj yöntemi kontrol

MADDE 13 – (1) Pamukların sondaj yöntemi ile kontrolü yeterli nitelikte tasnif odası bulunan çırçır prese fabrikaları ile bunların depolarında yapılır.

(2) Bir ürün sahibine ait olup grup, sınıf, tip ve çırçırlama şekli aynı olan ve bir defada 200 balyayı geçmemek üzere kontrole sunulan preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır. Her balya ait olduğu partiyi temsil eder ve partinin özelliğini göstermeyen balyaların karıştırılması yasaktır.

(3) Kontrolden önce balyaların ilgili mevzuata göre ambalajlanmış ve etiketlenmiş olması, ayrıca kontrole uygun şekilde istif edilmiş olmaları gerekir.

(4) Pamukların sondaj usulüne göre kontrolü, her partiye ait preselenmiş pamuk balyaları içinden en az % 2 ve en çok % 20 nispetinde ayrılacak balyaların açılarak ambalajlarının ve içindekilerinin ayrı ayrı muayenesi şeklinde yapılır.

Tek balya yöntemi kontrol

MADDE 14 – (1) Pamukların tek balya usulü ile kontrolünde, her partiye ait preselenmiş pamuk balyalarından alınan numunelerin analizi Genel Müdürlükçe belirlenen laboratuvarlarda, analiz dışındaki hükümlere uygunluğu bakımından kontrolü çırçır ve prese fabrikalarında veya bunların depolarında yapılır.

(2) Bir ürün sahibine ait olup çırçırlama şekli ve grubu aynı olan ve bir defada 100 balyayı geçmemek üzere kontrole sunulan preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır. Bir parti içine, o partiye giremeyecek vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.

(3) Kontrolden önce balyaların ilgili mevzuata göre ambalajlanmış ve etiketlenmiş olması, ayrıca kontrole uygun şekilde istif edilmiş olmaları gerekir.

(4) Numune alımına ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe ayrıca belirlenir. Bu şartları taşımayan numuneler ile yapılan sınıflandırma ve tiplendirme işlemleri geçersizdir.

(5) Numuneler, Genel Müdürlükçe belirlenen laboratuvarlar tarafından analize tabi tutulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Personel ve Firma Altyapısı

Personel ve altyapı

MADDE 15 – (1) Çırçır ve prese fabrikalarının bu Tebliğe uygun olarak pamukların tasnifini ve kontrolünü yapmak üzere Pamuk Sorumlu Denetçisi istihdam etmesi, ayrıca pamukların kontrol şekillerine göre Bakanlıkça belirlenen gerekli altyapıya sahip olması gerekir.

(2) Bu Tebliğde belirtilen koşulları yerine getirmeyen çırçır prese ile linter ve prese fabrikalarında pamukların tasnif ve kontrolü yapılmaz.

(3) Pamuk Sorumlu Denetçisinin en az lise diplomasına sahip olması ve Bölge Müdürlüğünce verilen eğitim sonrası yapılan sınav sonucunda başarılı olarak Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi’ni (Ek-1) almaya hak kazanmış olması gerekir.

(4) 18/4/1972 tarihli ve 7/4331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Pamukların Çırçırlanma, Preselenme ve Depolanmasının Denetimine Dair Tüzüğe göre Pamuk Ustası olarak görev yapanlar, bu Tebliğ çerçevesinde verilen eğitime katılıp sınavda başarılı olmak şartıyla Pamuk Sorumlu Denetçisi olarak çalıştırılabilir.

Eğitim

MADDE 16 – (1) Eğitimler, Bölge Müdürlüğünde veya Bölge Müdürlüğünün uygun göreceği kuruluşlarda uygulamalı programlar halinde düzenlenir.

Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi

MADDE 17 – (1) Pamukların tasnif ve kontrolüne dair mevzuat hakkında gerekli eğitimi alan ve yazılı sınavda başarılı olanlara Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü ile Genel Müdürlük tarafından Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi verilir.

(2) Belgenin geçerlik süresi, belgenin düzenlendiği yıldan sonraki dördüncü yılın 31 Temmuz tarihine kadardır.

Süre uzatımı

MADDE 18 – (1) Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesinin süresi, geçerlik bitim yılının en geç 30 Haziran tarihine kadar yazılı olarak başvurulması halinde, Bölge Müdürlüğünce üç yıllık dönemler itibariyle üç defa uzatılabilir. Ancak üçüncü uzatmadan sonra bu Tebliğe uygun şekilde yeni belge başvurusu yapılması gerekir.

(2) Her süre uzatımında, belgelerin arka yüzüne “Belge Geçerlik Süresi 31/07/YIL tarihine kadar uzatılmıştır.” ifadesi kaşe ya da yazı ile belirtilir. Ayrıca tasdik eden kişinin adı-soyadı ve unvanı ile birlikte imzalanır.

(3) Üçüncü süre uzatımından sonra ya da belgenin herhangi bir nedenle iptali sonrasında yapılan talepler yeni başvuru olarak değerlendirilir, eğitim ve sınav şartı aranır.

(4) Süresi dolmakla birlikte süre uzatımı talebinde bulunulmayan Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi doğrudan iptal edilir. İptal edilen belgelerin asılları en geç on iş günü içinde ilgili Bölge Müdürlüğüne iade edilir.

TAREKS ve firma tanımlama

MADDE 19 – (1) Çırçır prese fabrikalarının 29/12/2011 tarihli ve 28157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2011/53) çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve fabrika adına TAREKS’te işlem yapacak en az bir Pamuk Sorumlu Denetçisinin kullanıcı olarak yetkilendirilmiş olması gerekir.

Sezonluk bildirim

MADDE 20 – (1) Çırçır prese fabrikası ile linter ve prese fabrikası işletenler faaliyete başlamadan en az iki hafta önce Bakanlığın belirleyeceği esaslara göre bildirimde bulunmak ve pamukların tasnif ve kontrolü için bu Tebliğe uygun personel istihdam ettiğini ve yeterli altyapıya sahip olduğunu göstermek zorundadır.

(2) Bildirim için istenen bilgi ve belgeler ile TAREKS üzerinden başvurulur. Bildirim üzerine Bölge Müdürlüğünce yerinde ve sunulan belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda, sınıflandırma ve kontrol şekline bağlı olarak bu Tebliğde belirtilen şartları yerine getirdiği tespit edilen çırçır prese ile linter ve prese fabrikalarının faaliyetine izin verilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Pamuk Kontrol Belgesi

Kontrol başvurusu

MADDE 21 – (1) Kontrole sunulacak partiler sondaj ya da tek balya yöntemine uygun olacak şekilde Pamuk Sorumlu Denetçisi tarafından hazırlanır.

(2) TAREKS’te kullanıcı olarak yetkilendirilen Pamuk Sorumlu Denetçisi, her mal sahibine ait her parti için Bakanlık internet sayfasının “E-İmza Uygulamaları” kısmında yer alan “E-İmza Uygulamalarına Giriş” bölümünü kullanarak TAREKS üzerinden başvurusunu yapar.

(3) Sondaj yöntemine göre kontrol başvurusunda çırçırlama şekli, grup, sınıf ve tipi; tek balya kontrol başvurusunda çırçırlama şekli ve grubu ile her balyanın sınıfı, tipi, elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özelliklerini içeren laboratuvar analiz raporundaki sonuçlar beyan edilir.

Pamuk Kontrol Belgesi

MADDE 22 – (1) TAREKS üzerinden yapılan kontrol başvurusu üzerine pamuk kontrolü için gerekli görülmesi halinde Ürün Denetmeni görevlendirilir. Kontrol talepleri en geç iki gün içinde sonuçlandırılır. Ürün Denetmeni tarafından yapılan kontrol sonucunda pamukların ilgili mevzuatına uygun olması halinde Pamuk Kontrol Belgesi düzenlenir.

(2) Tebliğe aykırı şekilde hazırlanan pamuklar için kontrol belgesi düzenlenmez ve bu Tebliğde öngörülen ilgili müeyyideler uygulanır.

(3) Ürün Denetmeni görevlendirilmediği durumda, bu Tebliğe uygun olarak Sorumlu Denetçi tarafından sınıflandırılıp tiplendirildiği ve kontrol edildiği beyan edilen pamuklara kontrol belgesi düzenlenir. Balyalar üzerine Pamuk Sorumlu Denetçisi tarafından denetçinin adı-soyadı, belge numarası ve firma unvanı ile vergi numarasının bulunduğu kontrol mühürü vurulur.

(4) Pamuk Kontrol Belgesi sondaj usulü kontrol için Ek-2’de yer alan, tek balya usulü için Ek-3’te yer alan örneğe uygun şekilde verilir.

Belgenin kullanımı

MADDE 23 – (1) Preseli pamukların alım ve satımlarının Pamuk Kontrol Belgesi ile yapılması zorunludur.

(2) Balya ve etiketin üzerindeki bilgiler Pamuk Kontrol Belgesine uymayan preseli pamukların alınıp satılması ve nakli yasaktır.

Belgenin süresi

MADDE 24 – (1) Pamuk Kontrol Belgesinin geçerlik süresi bir yıldır. Kontrol tarihi üzerinden bir yıl geçmiş olan balyaların usulü dâhilinde yeniden tasnif ve kontrolü zorunludur.

Devir ve ifraz

MADDE 25 – (1) Kontrolü yapılan parti için, belgenin geçerlik süresi içinde olmak ve belge kapsamında belirtilen miktarı aşmamak kaydıyla, devir ve ifraz işlemleri yapılabilir.

(2) Söz konusu işlemler için Pamuk Sorumlu Denetçisi tarafından TAREKS üzerinden başvurulur.

(3) Devir veya ifraz işlemi öncesinde düzenlenen Pamuk Kontrol Belgesi yeni belge düzenlenmesi için Grup Başkanlığına derhal iade edilir ve başka amaçlarla kullanılamaz.

Bildirimler

MADDE 26 – (1) Pamuk Sorumlu Denetçisi, kontrol başvurusu ve sonuçlarına ilişkin sorgulamaları TAREKS aracılığıyla yapar.

(2) Denetim sürecine ve sonucuna ilişkin bildirimler, 2011/53 sayılı Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliğinin 6 ncı maddesi kapsamında yapılan “Yetkilendirme Başvuruları” uygulamasında kullanıcılar tarafından beyan edilen elektronik posta adresine iletilir. Kullanıcıya ulaşmayan bildirimlerden Bakanlık sorumlu değildir.

(3) Düzenlenen Pamuk Kontrol Belgesi, gönderim masrafları belge sahibi işletme tarafından karşılanmak suretiyle, işletme tarafından beyan edilen adrese gönderilir veya elden teslim edilir.

ALTINCI BÖLÜM

İhracat ve İthalat Kontrolü

İhracat ve ithalat kontrolü

MADDE 27 – (1) Aşağıda tanımlanan pamuklar ihracatta ve ithalatta ayrıca kontrole tabidir:

GTİP	Madde Adı
1404.20.00.00.00	Pamuk linteri
5201.00.90.00.00	Diğerleri (Pamuk-karde edilmemiş veya penyelenmemiş)
5202.10.00.00.19	Diğerleri (Pamuk döküntüleri-iplik döküntüleri dahil)
5202.91.00.00.11	Penye telefi (Ditme suretiyle edilen döküntüler)
5202.91.00.00.12	Tarak telefi (Ditme suretiyle edilen döküntüler)
5202.91.00.00.19	Diğerleri (Ditme suretiyle edilen döküntüler)
5202.99.00.00.12	Tarak telefi
5202.99.00.00.13	Penye telefi
5202.99.00.00.18	Diğerleri

(2) İhraç edilecek pamukların önceden bu Tebliğ hükümlerine göre sınıflandırılmış, tiplendirilmiş ve Pamuk Kontrol Belgesi düzenlenmiş olması gerekir.

TAREKS ve firma tanımlama

MADDE 28 – (1) Pamuk ihraç veya ithal eden firmaların 2011/53 sayılı Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve firma adına TAREKS’te işlem yapacak en az bir kullanıcının yetkilendirilmiş olması gerekir.

Başvuru

MADDE 29 – (1) Kullanıcı, Bakanlık internet sayfasının “E-İmza Uygulamaları” kısmında yer alan “E-İmza Uygulamalarına Giriş” bölümünü kullanarak TAREKS üzerinden ihracat veya ithalat kontrol başvurusunu yapar.

İhracat kontrolü

MADDE 30 – (1) Kontrol başvurusu üzerine pamuk kontrolü için gerekli görülmesi halinde Ürün Denetmeni görevlendirilir. Kontrol talepleri en geç 24 saat içinde sonuçlandırılır.

(2) İhracat kontrolünde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a) Pamuklar ihraç edilinceye kadar geçen süre içinde özelliklerini kaybetmemelidir.

b) Ambalaj, etiketleme ve işaretleme ilgili mevzuata göre yapılmalıdır.

c) İhracatçı tarafından beyan edilen özellikler balyalar üzerinde yer alan bilgilere uygun olmalıdır.

(3) Başvuru üzerine;

a) Ürün Denetmeni tarafından yapılan kontrol sonucunda pamukların ilgili mevzuatına uygun olması,

b) Ürün Denetmeni görevlendirilmesine gerek olmadığı durumda, firma tarafından bu Tebliğe uygun olarak pamukların sınıflandırıldığı ve kontrol edildiğinin beyan edilmesi,

hallerinde geçerlik süresi iki ay olmak üzere TAREKS referans numarası oluşturulur.

(4) Bu Tebliğe aykırı şekilde hazırlanan pamuklar için TAREKS referans numarası oluşturulmaz.

İthalat kontrolü

MADDE 31 – (1) Kontrol başvurusu üzerine pamuk kontrolü için gerekli görülmesi halinde Ürün Denetmeni görevlendirilir. Kontrol talepleri en geç üç iş günü içinde sonuçlandırılır.

(2) İthalat kontrolünde aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a) Pamuklar ithal edilinceye kadar geçen süre içinde özelliklerini kaybetmemelidir.

b) İthalatçı tarafından beyan edilen özellikler balyalar üzerinde yer alan bilgilere uygun olmalıdır.

(3) Başvuru üzerine;

a) Ürün Denetmeni tarafından yapılan kontrol sonucunda pamukların ilgili mevzuatına uygun olması,

b) Ürün Denetmeni görevlendirilmesine gerek olmadığı durumda, firma tarafından bu Tebliğe uygun olarak pamukların ithal edildiğinin beyan edilmesi,

hallerinde geçerlik süresi iki ay olmak üzere TAREKS referans numarası oluşturulur.

(4) Bu Tebliğe aykırı olduğu tespit edilen pamuklar için TAREKS referans numarası oluşturulmaz.

Kullanıcıya yapılan bildirimler

MADDE 32 – (1) Kullanıcı, denetim başvurusu ve sonucuna ilişkin sorgulamaları TAREKS aracılığıyla yapar.

(2) Başvuru sonuçlarına ilişkin kullanıcıya yapılan bildirimler, 2011/53 sayılı Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliğinin 6 ncı maddesi uyarınca yapılan “Yetkilendirme Başvuruları” uygulamasında beyan edilen elektronik posta adresine iletilir. Kullanıcıya ulaşmayan bildirimlerden Bakanlık sorumlu değildir.

TAREKS referans numarasının gümrüklere beyanı

MADDE 33 – (1) TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin ilgili hanesine firma tarafından geçerlik süresi içinde kaydedilmesi zorunludur. Aksi takdirde ürünün ihracatına veya ithalatına izin verilmez.

(2) Referans numarası kapsamı ürüne ilişkin GTİP, firma unvanı ve miktarı gibi bilgiler ile firma tarafından gümrük beyannamesine kaydedilen bilgiler aynı olmalıdır.

YEDİNCİ BÖLÜM

Fabrikaların Denetimi, Sorumluluklar, Belge İptali ve Müeyyideler

Fabrikaların denetimi

MADDE 34 – (1) Bölge Müdürlüğünce görevlendirilen komisyon, pamukların bulundukları depoları ve işlendikleri çırçır ve prese yerlerini, çırçır ve prese makinelerini her zaman re’sen veya şikayet veya ihbar üzerine kontrol edebilirler, gerektiğinde iade edilmek koşuluyla numune alabilirler.

(2) Komisyonun denetimi sırasında pamuklar üzerinde hile ve tağşiş fiillerine teşebbüs edildiği veya hile ve tağşiş fiillerinin işlendiği ya da pamuk kalitesini bozan, çekirdek veren, çekirdek kıran çırçır makinelerinin işletildiğinin veya başka bölge pamuklarının bulunduğunun tespiti halinde, failleri hakkında takibat yapılmak üzere Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük çerçevesinde işlem yapılır.

Sorumluluk

MADDE 35 – (1) Çırçır prese ile linter ve prese fabrikaları sahipleri ve işletmecileri, ürün sahibi, ihracatçı ve ithalatçı firmalar ile Pamuk Sorumlu Denetçisi;

a) Genel Müdürlükçe belirlenen usul ve esaslara göre kayıt tutmakla, bu kayıtları beş yıl saklamakla,

b) Belgenin verilmesine esas teşkil eden koşullardaki herhangi bir değişiklikten bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünü haberdar etmekle,

c) Bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünce istenebilecek her türlü bilgi ve belgeyi temin etmekle,

ç) Denetimle görevlendirilenlere işletmede yapacakları incelemelerde her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla,

d) İptal edilen veya süresi dolan Belgenin aslını bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne öngörülen süre içinde iade etmekle,

e) Genel Müdürlüğün veya bağlı bulunduğu Bölge Müdürlüğünün düzenleyeceği eğitim programlarına katılmakla,

f) Bu Tebliğ kapsamında yapılan her türlü başvuruda beyan edilen bilgilerin doğru ve eksiksiz olmasından,

g) Bu Tebliğin hükümlerine ve diğer mevzuata uymakla,

müştereken sorumludurlar.

Faaliyetlerin askıya alınması

MADDE 36 – (1) Bu Tebliğe uygun olmayan işlemleri tespit edilen ya da pamukları Tebliğ hükümlerine göre tasnif ve kontrol etmediği anlaşılan çırçır prese fabrikaları Bölge Müdürlüğünce yazılı olarak uyarılır. Söz konusu uyarıda tespit edilen uygunsuzluk belirtilir ve bu durumun Tebliğe uygun hale getirilmesi için fabrikaya en fazla otuz gün süre tanınır. Bu süre içinde uygunsuzluğun giderilmemesi halinde, çırçır prese fabrikasında en az bir ay süreyle tasnif ve kontrol işlemleri yapılamaz. Uygunsuzluğun tekrarı halinde bu süre en az üç ay olarak uygulanır.

(2) Tasnif ve kontrol işlemlerine izin verilmeyen fabrikaların faaliyetleri söz konusu süreler için TAREKS kapsamında askıya alınır.

(3) Uygunsuzluk giderildikten ve askı süresi geçtikten sonra faaliyetine devam etmek isteyen fabrikanın, 20 nci madde gereğince tekrar bildirimde bulunması ve gerekli koşulları yerine getirmesi gerekir.

Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi iptali

MADDE 37 – (1) Bu Tebliğde belirtilen sorumlukları yerine getirmediği veya belgesini uygun olmayan bir amaçla kullandığı tespit edilen Pamuk Sorumlu Denetçileri Bölge Müdürlüğünce yazılı olarak uyarılır. Söz konusu uyarıda tespit edilen uygunsuzluk belirtilir ve bir pamuk sezonu içinde ikinci bir uygunsuzluğun tekrarı halinde Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi derhal iptal edilir.

(2) Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi iptal edilen personeli çalıştıran fabrika en geç bir ay içinde yeni Pamuk Sorumlu Denetçisi istihdam etmesi için Bölge Müdürlüğünce uyarılır. Aksine hareket eden fabrikalar hakkında ilgili mevzuat uyarınca işlem yapılır.

(3) Pamuk Sorumlu Denetçi Belgesi iptal edilenler en az bir yıl süreyle yeni belge başvurusu yapamaz.

Müeyyideler

MADDE 38 – (1) Bu Tebliğe aykırı hareket edenler hakkında;

a) 5/8/1953 tarihli ve 4/1283 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Pamukların Kontrolüne Dair Tüzükte,

b) 7/9/2005 tarihli ve 2005/9454 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararında,

öngörülen müeyyideler uygulanır.

Masraflar

MADDE 39 – (1) Bu Tebliğ kapsamında çırçır prese fabrikalarının denetimleri, yapılacak eğitim çalışmaları, belgelendirme ve diğer ilgili masraflar firmalar tarafından Bakanlık Döner Sermaye İşletmesine yatırılır.

(2) Sınıflandırma ve kontrol amaçlı olarak gönderilen numuneler ve bu numunelerin analiz ve sınıflandırma işlemleri esnasında kullanılan parçalarının satışından elde edilen gelir Bakanlık Döner Sermaye İşletmesine yatırılır.

(3) Bu maddede yer alan hususlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yetki

MADDE 40 – (1) Bu Tebliğde yer alan hususlarla ilgili olarak, uygulamaya yönelik önlemleri almaya ve gerekli düzenlemeleri yapmaya Bakanlık yetkilidir.

Yürürlük

MADDE 41 – (1) Bu Tebliğin 27 nci maddesi 1/8/2012 tarihinde, diğer hükümleri 15/7/2012 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 42 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ekonomi Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

22 Kas 2021 Mert Akgün Tebliğler

ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ SERİNO: 14

8 Temmuz 2008 SALI Resmî Gazete Sayı : 26930

TEBLİĞ

Maliye Bakanlığından:

ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

SERİNO: 14

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu[1] uygulamasına ilişkin olarak aşağıda belirtilen hususlara göre işlem yapılması uygun görülmüştür.

1. ÖTV MÜKELLEFİYETİNİN BAŞLAMASI VE SONA ERMESİ

4760 sayılı ÖTV Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi ile ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı, bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV’ye tabi tutulmuştur. Kanunun 3 üncü maddesi hükmü uyarınca (I) sayılı listede yer alan mallar için vergiyi doğuran olay, yurt içi teslimlerde veya teslim sayılan hallerde meydana gelmektedir. Ayrıca aynı Kanunun 16 ncı maddesinin 4 numaralı fıkrasında, (I) sayılı listede yer alan malların ithalinde, ödenecek ÖTV’ye karşılık olmak üzere türü, tutarı ve çözümüne ilişkin usul ve esasları Maliye Bakanlığınca belirlenmek suretiyle teminat alınacağı hükme bağlanmıştır.

Buna göre, ÖTV Kanununa ekli (I) sayılı listedeki malların ithalinde mükellef tarafından gümrük idaresine teminat verilmesi gerektiğinden, bu mallara ilişkin ÖTV mükellefiyetinin en geç ithal (ÖTV Kanununun 2 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesine giriş) tarihinde yurt içinde ÖTV yönünden bağlı olunacak vergi dairesine tesis ettirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun[2] (VUK) 153 üncü maddesi uyarınca ÖTV mükellefiyeti tesis ettiren mükellefler, ÖTV’ye tabi işlemleri bulunmaması nedeniyle ÖTV mükellefiyetlerinin sona erdirilmesini, bir dilekçe ile bağlı bulundukları vergi dairesine başvurmak suretiyle isteyebileceklerdir. Bu dilekçe üzerine mükellefiyet kaydı ilgili vergi dairesince terkin edilecektir.

Ancak VUK’un 160 ıncı maddesi hükmü uyarınca, mükellefin ÖTV’ye ilişkin mükellefiyet kaydının terkin edilmesi, mükellefin işi bırakmasından önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı gibi bu tarihten sonra faaliyette bulunduğunun tespiti halinde bu dönemlere ilişkin vergilendirmeye ve sahte belge düzenleme fiilini işleyenler hakkında kovuşturma yapılmasına ve ceza uygulanmasına da engel teşkil etmeyecektir.

ÖTV mükellefiyetleri bu şekilde terkin olunan mükelleflerin daha sonra ÖTV’ye tabi işlemleri bulunması halinde, tekrar ÖTV mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerektiği tabiidir.

2. KAYIT VE TESCİLE TABİ TAŞITLAR

1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğinin[3] (1.2.1.) bölümünde, ÖTV Kanununun 1 inci maddesinde geçen “kayıt ve tescile tabi olanlar” ifadesinin; kara taşıtları için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre trafik tescil kuruluşlarınca, askeri araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla ülkemizde bulunan kuruluşlara ait araçlar için ise Türk Silahlı Kuvvetlerince tescil edilmesi zorunlu olan araçları kapsadığı belirtilmiştir.

Ancak, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki 87.04 ve 87.05 tarife pozisyonuna giren araçlardan Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve tescil edilenlerin ÖTV’nin konusuna girmediği ileri sürülerek açılan davalar, ÖTV Kanununun 2 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (c) bendinde yer alan “kayıt ve tescil” tanımına Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan kayıt ve tescilin dahil olmadığı gerekçesiyle idare aleyhine sonuçlanmakta olup, Danıştay tarafından verilen kararların düzeltilmesine ilişkin taleplerin de reddedilmesi suretiyle bu kararlar müstakar hale gelmiştir.

Bu nedenle 1 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğinin kayıt ve tescile tabi araçların tanımına ilişkin (1.2.1.) bölümünün (i) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“i. Kara taşıtları için, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu[4] ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine[5] göre trafik tescil kuruluşlarınca,”

Yapılan bu değişikliğe göre, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve tescil edilen araçlar, ÖTV Kanunu uygulamasında “kayıt ve tescile tabi olmayan araçlar” olarak değerlendirilecektir. Bu durumda vergiyi doğuran olay, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanların ithali veya bunları imal edenler tarafından tesliminde gerçekleşecektir. Dolayısıyla Kanuna ekli (II) sayılı listedeki araçlardan Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt ve tescil edilecek olanların, ithalinde ÖTV ithal edenler tarafından gümrük idaresine ödenecek, imalatçıları tarafından tesliminde ise imalatçıları tarafından hesaplanacak ÖTV, teslim tarihini takip eden ayın 15 inci günü akşamına kadar KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine (2B) numaralı ÖTV beyannamesi verilmek suretiyle beyan edilip ödenecektir. Öte yandan ÖTV Kanunu eki (II) sayılı listede yer alan 87.04 ve 87.05 tarife pozisyonundaki araçlardan kayıt ve tescile tabi olmayanlar ÖTV kapsamı dışında tutulduğundan, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından kayıt tescil edilecek olan 87.04 ve 87.05 tarife pozisyonu kapsamındaki araçlar ÖTV’nin konusuna girmemektedir.

3. DOĞALGAZDA VERGİLEME ÖLÇÜSÜ

ÖTV Kanununun 11 inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile ÖTV Kanununa ekli (I) sayılı listede 2711.11.00.00.00 ve 2711.21.00.00.00 G.T.İ.P. numaraları ile yer alan doğalgaz, standart m3 üzerinden ÖTV’ye tabi tutulmuştur.

Doğalgazın standart m3 biriminin belirlenmesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan, Doğal Gazın Faturalandırmaya Esas Satış Miktarının Tespiti ve Faturalandırılmasına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ[6] hükümleri uyarınca, faturalandırmaya esas alınacak doğal gaz miktarının tespitinde kullanılan mutlak bar basınç, sıcaklık ve üst ısıl değer birimlerinin esas alınması gerekmektedir. Söz konusu tebliğde doğalgazın vergilendirme ölçülerine yönelik EPDK tarafından yapılacak değişiklikler, Maliye Bakanlığınca yayımlanan ÖTV Genel Tebliğleri ile uygun görülmediği sürece hüküm ifade etmez.

4. SERBEST BÖLGELERDEN YAPILAN İHRACATLARIN BELGELENDİRİLMESİ

ÖTV Kanununun 5 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasında, Kanuna ekli listelerdeki malların ihracat teslimlerinde ÖTV istisnası uygulanabilmesi için:

– Teslimin yurt dışındaki müşteriye yapılması,

– Teslim konusu malın Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olması, şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hüküm gereğince, yurt içinden serbest bölgelere yapılan teslimlerde ihracat istisnası uygulanmayacaktır. Ancak ihraç kaydıyla teslim edilen malların serbest bölgeden ihracında, Kanunun 8 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre tecil-terkin uygulaması kapsamında işlem yapılması mümkündür.

Öte yandan, serbest bölgelerden yurt dışına yapılan ihracatlarda gümrük beyannamesi düzenlenmemesi nedeniyle, ihraç kaydıyla teslim edilen ÖTV Kanununa ekli (II), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların serbest bölgeden ihracatının, serbest bölgeye giren mallar için düzenlenen gümrük beyannamesi ile birlikte gümrük idaresince onaylı “serbest bölge işlem formları” ile belgelendirilmesi uygun görülmüştür. Bu amaçla 1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin “9.1.2. İhraç Kaydıyla Yapılan Teslimlerde Verginin Tecili ve Terkini” başlıklı bölümünün üçüncü paragrafı aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“İhraç kaydıyla teslim edilen malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen vergi, malın ihraç edildiğini gösteren gümrük beyannamesinin [(II), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların serbest bölgeden ihracında ayrıca “Serbest Bölgelerden Yapılan İhracat Teslimlerine İlişkin Bildirim (EK:20)” ile giriş ve çıkışla ilgili serbest bölge işlem formlarının] aslı veya ilgili gümrük idaresi, noter ya da yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış örneği vergi dairesine verilmek suretiyle terkin edilecektir. Bu malların serbest bölgelerden ihracında vergi dairelerinin terkin işleminden önce, ihraç edilen malların serbest bölgeye girişi ve serbest bölgeden yurt dışına çıkışıyla ilgili serbest bölge işlem formlarındaki bilgilerin ilgili serbest bölge müdürlüğünden teyidini almaları şarttır.

5. MALUL VE ENGELLİLERE MAHSUS TAŞIT ARAÇLARI İSTİSNASI

Malul ve engellilerin ilk iktisabını yapacakları araçlarda ÖTV istisnası uygulamasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin (7.2.1.) bölümünde aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.

5.1. Tebliğin (7.2.1.1.) bölümünün dördüncü cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Söz konusu Yönetmeliğe göre sakatlık derecesi % 90 veya daha fazla olduğuna dair yetkili sağlık kuruluşlarından alınacak sağlık kurulu raporunun aslı veya noter onaylı örneği, araçların ilk iktisabının yapılacağı motorlu araç ticareti yapanlar tarafından vergi dairesine verilecek 2A numaralı ÖTV beyannamesine eklenecek ve beyannamede ÖTV hesaplanmayacaktır.”

5.2. Tebliğin (7.2.1.2.) bölümünün birinci paragrafındaki “- Alıcının maluliyeti veya sakatlığı ile özel tertibat yaptırılan araçları kullanabileceğine dair Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yetkili sağlık kuruluşlarından alınan sağlık kurulu raporu” ifadesinden sonra gelmek üzere “aslı veya noter onaylı örneği” ibaresi eklenmiştir.

5.3. Tebliğin “Ortak Hususlar” başlıklı 7.2.1.3. bölümü, 7.2.1.4. “Ortak Hususlar” başlıklı bölümü olarak aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, Tebliğe “İstisnadan Yararlanılarak İlk İktisabı Yapılan Araçların Hurdaya Çıkarılması Halinde İstisna Uygulaması” başlığı ile aşağıdaki 7.2.1.3. bölüm eklenmiştir.

“7.2.1.3. İstisnadan Yararlanılarak İlk İktisabı Yapılan Araçların Hurdaya Çıkarılması Halinde İstisna Uygulaması

5766 sayılı Kanunun[7] 19 uncu maddesinin (c) bendi ile Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin 2 numaralı bendine eklenen (c) alt bendi hükmüyle, 87.03 (motor silindir hacmi 1600 cm3’ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2800 cm3’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, Kanunun 7 nci maddesinin 2 numaralı bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde belirtilen malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu G.T.İ.P. numaralarında yer alan malları hurdaya çıkaran malûl ve engelliler tarafından yeni bir aracın ilk iktisabı ÖTV’den istisna edilmiştir. Bu şekilde istisnadan yararlanmak isteyen malûl ve engellilerin istisnadan yararlanarak ilk iktisabını yaptığı araçla ilgili olarak bu aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale geldiğini tevsik eden ekspertiz raporu ile “hurdaya çıkarılmıştır” damgası vurularak kayıt konulan tescil belgesinin aslı veya noter onaylı örneğini de ibraz etmeleri şartıyla, durumlarına göre 7.2.1.1. veya 7.2.1.2. bölümünde yapılan açıklamalara göre işlem yapılarak, ilk iktisabını yapacakları yeni araçlar için ÖTV istisnası uygulanacaktır.”

“7.2.1.4. Ortak Hususlar

Yukarıda belirlenen usul ve esaslara göre ilk iktisabında ÖTV istisnası uygulanan araçlar için istisnadan yararlanan kişi (veya kişiler) adına düzenlenecek faturalarda ÖTV gösterilmeyecektir. Bu araçların kayıt ve tescilini yapanların, araç sahibinin faturada ve “ÖTV Ödeme Belgesi”nde alıcı olarak gösterilen kişi (veya kişiler) olduğunu tespit etmeleri gerekmektedir.

Mükellefler, bu kapsamda istisna uygulanan işleminin bulunduğu aylar için 1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliği ekinde örneği bulunan (EK:1) forma uygun olarak düzenleyecekleri listeleri, takip eden ayın onbeşinci günü akşamına kadar Gelir İdaresi Başkanlığının (0 312) 415 28 21, 415 28 22 telefaks numaralarına göndereceklerdir. İstisnadan yararlananların, daha önce de bu istisnadan yararlandığı aracı ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçmeden deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale geldiği için hurdaya ayırmış olması halinde, söz konusu form düzenlenirken “Taşıta İlişkin Bilgiler” bölümünün ilk satırına yeni iktisap edilen araca ait bilgiler, bir alt satıra ise hurdaya ayrılan araç bilgileri yazılacaktır. Hurdaya ayrılan araca ait bilgilerin yazılacağı alt satırdaki “KDV Hariç Satış Bedeli” kutusuna, hurdaya ayrılan aracın trafikten çekilme işleminin yapıldığı tarih yazılacaktır. Vergi dairesi başkanlıkları ile defterdarlıklar tarafından aylık olarak Başkanlığımıza gönderilen listeler de bu şekilde düzenlenecektir.

Malul ve engellilerin yurt dışından ithal edeceği taşıt araçları için de bu belgelerin gümrük idaresine ibrazı üzerine istisna uygulanacaktır. İstisna kapsamında taşıt aracı ithal edenlerin kimlik bilgileri (adı, soyadı, ana ve baba adı, doğum yeri ve tarihi), sakatlığa dair raporun verildiği hastane, tarihi, sayısı, sakatlık türü ve derecesi ile ithal edilen taşıt aracının özelliklerini (G.T.İ.P. numarası, cinsi, modeli, markası, tipi, motor silindir hacmi) gösteren listeler gümrük idarelerince aylık olarak hazırlanarak, takip eden ayın onbeşinci günü akşamına kadar Gelir İdaresi Başkanlığının (0 312) 415 28 21, 415 28 22 telefaks numaralarına gönderilecektir. İthal ettiği araç için istisnadan yararlananların, daha önce bu istisnadan yararlandığı aracı ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçmeden deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale geldiği için hurdaya ayırmış olması halinde, hurdaya ayrılan araç bilgileri ile hurdaya ayırma işleminin gerçekleştiği tarih de listeye yazılacaktır.

Öte yandan bu şekilde istisna kapsamında iktisap edilen araçların istisnadan yararlananlar dışındakilere satışında, bu Tebliğin (15.2.) bölümündeki açıklamalar çerçevesinde vergileme yapılacaktır.”

6. YMM RAPORLARININ SÜRESİNDEN SONRA İBRAZ EDİLMESİ

1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin (9.1./h) ve (11./g) bölümlerine aşağıdaki cümle ilave edilmiştir.

“YMM üretim raporlarını süresinde vermeyen mükelleflerin, haklarında vergi incelemesi başlatılmadan önce söz konusu raporları ilgili vergi dairelerine vermeleri halinde de bu raporlar işleme konulmayacak ve inceleme raporu sonucuna göre işlem tesis edilecektir.”

7. TAŞIT ARAÇLARINDA VERGİ MATRAHI

ÖTV Kanununun 11 inci maddesinin 3 numaralı fıkrasına göre, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallar için verginin matrahı; bunların ilk iktisabında hesaplanacak ÖTV hariç, KDV matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül etmektedir. 3065 sayılı KDV Kanununun[8] 20 nci maddesine göre teslim ve hizmet işlemlerinde matrah bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olup, bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan ya da bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade etmektedir. KDV Kanununun 24 üncü maddesinde belirtilen unsurlar matraha dahil edilmekte, Kanunun 25 inci maddesinin (a) bendine göre mükellefin düzenlediği fatura veya benzeri vesikalarda gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ise matrahtan indirilebilmektedir. Bu hükümler uyarınca, ÖTV Kanunu eki (II) sayılı listedeki araçların ÖTV mükelleflerince ilk iktisap kapsamındaki teslimlerinde hesaplanacak ÖTV matrahı, teslim işleminin karşılığını teşkil eden bedel olup, bu bedelden, mükellefin düzenlediği faturada ayrıca gösterdiği ticari teamüllere uygun iskontonun düşülmesi mümkün bulunmaktadır.

Ancak ÖTV Kanununun 12 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının sonuna 5766 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin (d) bendiyle eklenen hükümlerle, (II) sayılı listedeki mallardan alınacak verginin, mükellefin bu malları alış bedeli üzerinden malın tabi olduğu orana göre hesaplanan vergi tutarından az olamayacağı hükme bağlanmıştır. İthalatçıların alış bedeli olarak, ithalatta hesaplanan KDV matrahı esas alınacaktır. Verginin alış bedeli üzerinden hesaplandığı durumlarda, mükellefin malı teslim tarihine kadar bu malı mükellefe teslim eden tarafından % 10’a kadar yapılan indirimler alış bedelinden indirilecektir.

Bu hükme göre, mükelleflerin teslim ettikleri (II) sayılı listedeki mallara ilişkin hesapladıkları (varsa ticari teamüllere uygun iskonto tutarının da düşülmesi sonucu oluşan) ÖTV’nin matrahı alış bedelinden daha düşük ise, ÖTV alış bedeli üzerinden hesaplanacaktır. Bu malların mükellef tarafından teslimi tarihine kadar, malları mükellefe satanların satış bedeli üzerinden indirim yapmış olması halinde, mükellefin alış bedelinin %10’unu aşmamak üzere yapılan indirim tutarının düşülmesi sonucu kalan tutar ÖTV’nin matrahının tespitinde dikkate alınacaktır. Mükellefin satış bedelinin ÖTV matrahının tespitinde dikkate alınacak olan bu tutardan düşük olması halinde, ÖTV matrahının tespitinde dikkate alınan bu tutar üzerinden ÖTV hesaplanacaktır.

Örnek : Otomobil bayii (A), distribütör (B)’den KDV hariç 20.000 YTL’ye motor silindir hacmi 1600 cm³’ün altında olan bir otomobil satın almıştır. (A) bu otomobili satmadan önce, distribütör (B) bu otomobil için 3.000 YTL’lik indirim yapmıştır. Daha sonra (A) bu otomobili müşterisi (C)’ye ÖTV ve KDV hariç 17.000 YTL’ye satmıştır. Bu durumda otomobil bayii (A), alıcı (C) adına düzenleyeceği satış faturasında ÖTV ve KDV’yi aşağıdaki şekilde hesaplayacaktır.

-Otomobilin vergisiz satış bedeli : 17.000,00 YTL

-(B)’nin (A)’ya yaptığı indirim tutarı : 3.000,00 YTL

-Alış bedelinden indirilebilecek tutar (20.000 x %10) : 2.000,00 YTL

-ÖTV matrahının tespitinde dikkate alınacak tutar (20.000 – 2.000) : 18.000,00 YTL

-Hesaplanan ÖTV (18.000 x % 37) : 6.660,00 YTL

-KDV matrahı (17.000 + 6.660) : 23.660,00 YTL

-KDV (23.660 x %18) : 4.258,80 YTL

-Toplam satış bedeli : 27.918,80 YTL

Öte yandan mükellefin alış bedeli olarak, bu malları mükellefe satanların düzenledikleri fatura ve benzeri vesikalar üzerinde gösterilen tutarlar esas alınacaktır. Alış bedeli üzerinden yapılan indirimlerin de Vergi Usul Kanunu hükümleri kapsamında belgelendirilmesi gerekmektedir. ÖTV mükellefinin ithal ettiği malları tesliminde vergi hesaplaması halinde, ithal edilen malların alımına ilişkin yurt dışındaki satıcı tarafından yapılan indirimlerin de 253 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği[9] hükümleri kapsamında belgelendirilmesi gerektiği tabiidir.

8. ULUSAL MARKERİ VEYA BANDROLÜ OLMAYAN MAL BULUNDURULMASI

5766 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin (e) bendi ile ÖTV Kanununun 13 üncü maddesine eklenen 4 numaralı fıkrada, ihraç edilmek üzere üretilenler hariç olmak üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan veya 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 18 inci maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen ulusal markeri bulunmayan ya da standartlara uygun olmayan ÖTV’ye tabi malları bulundurduğu tespit edilen işyeri sahibi adına, tespit tarihindeki malların emsal bedeli veya miktarı üzerinden re’sen ÖTV tarh edileceği, tarh edilen bu verginin asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergiden az olamayacağı ve bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Bu hükmün uygulanmasına ilişkin olarak, 1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin (4.3.) bölümünün sonuna aşağıdaki paragraflar eklenmiştir.

“Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından akaryakıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi altında verilen bayilik lisansı bulunan veya bulunmayan iş yerlerinde veya işletmelerde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunca çıkarılan Petrol Piyasasında Ulusal Marker Uygulamasına İlişkin Yönetmelik[10] hükümleri uyarınca ulusal marker eklenme zorunluluğu getirilen mallarda ulusal marker bulunmadığı veya standartlara uygun markeri olmadığının tespiti halinde, işyeri sahibi adına re’sen ÖTV tarh edilecek ve bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası uygulanacaktır.

Öte yandan büfe, dükkan, stand da dahil olmak üzere iş yerinde, ÖTV Kanununa ekli (III) sayılı listede yer alan alkollü içkiler ile tütün mamullerinden 1 Seri No.lu Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği[11] uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen bandrolü olmayan malların bulunduğu tespit edilen iş yeri sahibi adına, tespit tarihinde bandrolsüz alkollü içkilerin emsal bedeli; bandrolsüz tütün mamullerinin ise perakende satış fiyatı üzerinden re’sen ÖTV tarh edilecektir. Bu şekilde hesaplanan vergi tutarının, söz konusu mallar için uygulanmakta olan asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergi tutarından az olması halinde, asgari maktu vergi tutarına göre hesaplanacak vergi üzerinden tarhiyat yapılacaktır. Bu tarhiyatta ayrıca vergi ziyaı cezası da uygulanacaktır.

Ancak ulusal markeri bulunmayan veya standartlara uygun olmayan mallar ile bandrolsüz malların ihraç edilmek üzere işyerinde bulundurulduğu ispat ve tevsik edilmesi şartıyla, bu mallar için Kanunun 13 üncü maddesinin 4 numaralı fıkrası kapsamında tarhiyat yapılmayacaktır.”

9. ÖTV ÖDEME BELGESİNİN KAYBOLMASI HALİNDE YAPILACAK İŞLEM

1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin “Verginin Ödenmesi” başlıklı (12.5.) bölümünün dördüncü paragrafına, son cümlesinden önce gelmek üzere aşağıda yer alan cümleler eklenmiştir.

“ÖTV ödeme belgesinin mükellef veya alıcı tarafından kaybedilmesi halinde, ÖTV beyanında bulunan mükellef bu durumu belirten bir dilekçe ile belgeyi düzenleyen vergi dairesine başvuracaktır. İlgili vergi dairesi, ÖTV ödeme belgesinin tarihi ve sayısı ile belgedeki satıcı, alıcı ve araca ait diğer bilgilerin yer aldığı bir yazı verecek, bu yazı kayıt ve tescil işleminde ÖTV ödeme belgesi olarak kabul edilecektir.”

10. MATRAHTA, VERGİDE VE MÜKELLEFİYETTE DEĞİŞİKLİK OLMASI HALİNDE YAPILACAK İŞLEMLER

1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin “Fazla veya Yersiz Ödenen ÖTV’nin Düzeltilmesi” başlıklı (15.) bölümü aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“15.1. Malların İadesi, İşlemin Gerçekleşmemesi, İşlemden Vazgeçilmesi veya ÖTV Matrahının Değişmesi

ÖTV Kanununun 15 inci maddesine göre, vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya bu Kanun kapsamına giren vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye hakkı bulunmadığı halde, düzenlediği bu tür belgelerde ÖTV gösterenler, söz konusu vergileri beyan ve ödemekle mükelleftirler. Aynı şekilde Kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir tutarı fatura ve benzeri belgelerde gösteren mükellefler de bu belgelerde gösterilen vergi tutarını beyan etmek ve ödemek zorundadırlar.

Kanunun 15 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasında, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun[12] hükümleri saklı kalmak üzere (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi tabi olan malların kayıt ve tescil edildikten sonra iade edilmesi hali hariç, malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle matrahta değişiklik vuku bulduğu ya da yersiz veya fazla vergi hesaplandığı hallerde vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükelleflerin; bunlarla ilgili borçlandığı veya ödediği vergiler için değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin meydana geldiği dönem içinde düzeltme yapabilecekleri, bu vergiden mahsup edebilecekleri veya iade talebinde bulunabilecekleri hükme bağlanmıştır. (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallar için dönem şartı aranmayacaktır. Ancak madde hükmüne göre bu şekilde işlem yapılabilmesi için, iade olunan malların işletmeye girmiş olması, yersiz veya fazla ödenen verginin alıcıya iade edilmesi ve bu işlemlerin defter kayıtları, belgeler ve beyannamede gösterilmesi gerekmektedir.

İthalat sırasında fazla veya yersiz uygulanan ÖTV, Gümrük Kanununa göre bu vergiye muhatap olanlara iade edilecektir.

Bu hükmün uygulamasında, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallar ile diğer mallar için aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır.

15.1.1. (II) Sayılı Listedeki Kayıt ve Tescile Tabi Araçlarla İlgili Düzeltme İşlemleri

Kanuna ekli (II) sayılı listedeki araçlarla ilgili düzeltme işlemleri, bu araçların kayıt ve tescilinden önce veya sonra iade edilmesine bağlı olarak aşağıdaki bölümlerde yapılan açıklamalara göre yerine getirilecektir.

15.1.1.1. Kayıt ve Tescilden Önce Düzeltme

Kanuna ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi malların ilk iktisabından sonra, kayıt ve tescil edilmeksizin iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi sebebiyle düzeltme ve iade talep edilmesi durumunda, iadenin 4077 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılması şartı bulunmamaktadır.

Bu durumda;

– Aracın ilk iktisabında beyan edilen ÖTV’ye ilişkin “ÖTV Ödeme Belgesi”nin aslı,

– Aracın iptal edilen satış faturasının birinci nüshasının ve aracın alıcıya teslim edildikten sonra iade edilmesi halinde, iade edilen aracın işletme aktifine girdiğine dair yasal defter kaydının tespiti,

– ÖTV’nin alıcıdan tahsil edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı alıcı tarafından da imzalanmış olan tutanak,

– Mükellefin düzeltme ve iade talebini belirten dilekçe, mükellefin vergi beyanında bulunduğu vergi dairesine verilecektir. Vergi dairesi tarafından, düzeltilmesi veya iadesi talep edilen verginin ödendiğinin kayıtlardan tespit edilmek suretiyle düzeltme veya iade talebi yerine getirilecektir.

15.1.1.2. Kayıt ve Tescilden Sonra Düzeltme

ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasına göre, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki araçlardan kayıt ve tescile tabi olanların kayıt ve tescil edildikten sonra iade edilmesi halinde beyan edilen ÖTV’nin düzeltilebilmesi için, bu iadenin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılmış olması gerekmektedir.

4077 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde; ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikleri içeren malların ayıplı mal kabul edileceği belirtilmiştir. Bu hükme göre tüketici, malın teslim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlü olup, bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahip bulunmaktadır. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun süre sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabiidir.

İlk iktisabı yapılarak kayıt ve tescil ettirilen aracın, 4077 sayılı Kanunun bahsi geçen hükümleri kapsamında iade edilmesi konusunda satıcı ile alıcının kendi aralarında sulh olmaları halinde, bu durum, taraflar arasında düzenlenecek ayrıntılı bir tutanak veya sözleşme ile tevsik edilmek şartıyla ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası kapsamında düzeltme işlemi yapılabilecektir. Söz konusu tutanak/sözleşmede iade gerekçesinin açıkça belirtilmesi, iadenin garanti süresi içinde meydana gelen arıza veya arızalar nedeniyle veya tamir için gereken iş gününün aşılması ya da aracın tamir edilemez olduğunun tespitinden dolayı istenmesi halinde, buna ilişkin teknik raporların da söz konusu tutanak/sözleşmeye eklenmesi gerekmektedir.

Taraflar arasında sulh olmaması ve iadenin “Tüketici Mahkemeleri” veya “Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri”nin verdiği karar üzerine gerçekleşmesi halinde de Kanunun 15 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası uyarınca beyan edilen ÖTV düzeltilebilecektir.

Bu açıklamalara göre, ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listedeki malların kayıt ve tescil edildikten sonra 4077 sayılı Kanun hükümlerine göre iadesi durumunda;

– İadenin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapıldığına dair ispat edici belgenin (satıcı ve alıcı arasında düzenlenen ayrıntılı tutanak/sözleşme, teknik rapor, Tüketici Mahkemesi veya Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Kararı) aslı veya noter onaylı örneği,

– Alıcı adına yapılan kayıt ve tescil işleminin iptaline ilişkin “trafikten çekilmiştir” kaydı düşülen tescil belgesinin aslı veya noter onaylı örneği,

– ÖTV’nin alıcıdan tahsil edilmediğine, tahsil edilmişse iade edildiğine dair alıcının kimlik, adres ve telefon bilgilerinin yer aldığı alıcının da imzası bulunan tutanak,

– Aracın satış faturasının satıcıdaki nüshası ile iade edilen aracın işletme aktifine girdiğine dair yasal defter kaydı ile tespiti,

– Aracın ilk iktisabında beyan edilen ÖTV’nin ödendiğine dair vergi makbuzunun fotokopisi,

– Mükellefin düzeltme ve iade talebini belirten dilekçe,

vergi dairesine verilecektir. Vergi dairesi tarafından, düzeltilmesi ve iadesi talep edilen verginin ödendiğinin kayıtlardan tespit edilmek suretiyle, düzeltme ve iade talebi, miktarına bakılmaksızın inceleme veya teminat aranılmadan yerine getirilecektir.

ÖTV Kanununun 2 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (b) bendine göre, 4077 sayılı Kanun hükümleri kapsamında iade edilmek suretiyle ÖTV’si düzeltilen kayıt ve tescil edilmiş araçların, kullanılmak üzere motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabı, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanması, aktife alınması veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesi ilk iktisap sayıldığından ÖTV’ye tabi tutulacaktır.

Öte yandan ÖTV Kanununun 2 nci maddesinin 2 numaralı fıkrasına göre trampa iki ayrı teslim hükmünde olduğundan, kayıt ve tescil edilmeden önce veya edildikten sonra satıcısına iade edilen ve ÖTV’si düzeltilen araç yerine ilk iktisabı yapılan araç için ÖTV uygulanacağı tabiidir.

15.1.2. Diğer Mallarla İlgili Düzeltme İşlemleri

Kanuna ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallar dışında, malların iadesi, işlemin gerçekleşmemesi veya işlemden vazgeçilmesi durumunda, mallar alıcıya teslim edilmişse iade edilen malların ÖTV mükellefinin işletmesine girmesi, ÖTV tahsil edilmişse alıcıya iade edilmesi ve bu işlemlerin defter kayıtları ve belgelerde gösterilmesi şartıyla düzeltme işlemi; fazla veya yersiz tahsil edilen ÖTV’nin, bu durumun ortaya çıktığı döneme ait beyannamede “İndirimler” bölümüne yazılması suretiyle yapılacaktır. Bu durumun ortaya çıktığı döneme ait beyannamede hesaplanan ÖTV olmaması veya hesaplanan ÖTV’nin indirilecek ÖTV’den az olması halinde, indirilemeyen ÖTV tutarının, vergi dairesine verilecek bir dilekçeyle bu dönemdeki veya gelecek dönemlerdeki vergi (ÖTV dahil) borçlarına mahsubu ya da nakden iadesi talep edilebilecektir.

Vergi dairesine verilecek dilekçe ile talep edilen mahsup veya iade işlemi, mahsubu veya iadesi talep edilen verginin beyan edilip ödendiğinin ilgili dönem ÖTV beyannamesi ve vergi dairesi kayıtlarından tespit edilmesi şartıyla yerine getirilecektir.

15.2. İlk İktisabında İstisna Uygulanan Taşıtlarda Vergileme

ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında ÖTV istisnasından yararlananların, bu taşıtı istisnadan yararlanmayan bir kişi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayısıyla istisnadan yararlanmayan ve adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayıt ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapılacak olan ÖTV tahsil edilecektir.

Anılan maddenin 3 numaralı fıkrasının Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden, bu işlemde vergileme, alıcının beyanname vermesi suretiyle yapılacaktır. Buna göre ilk iktisabında istisna uygulanan motorlu taşıtların, istisnadan yararlanmayan kişi veya kurumlarca iktisabından önce, alıcılar tarafından (2A) numaralı ÖTV beyannamesi düzenlenerek, bu işlemin yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesine verilecek ve vergi ödenecektir. Beyannamede matrah olarak, aracın istisnadan yararlanılarak ilk iktisabındaki matrah; oran olarak ise istisnadan yararlanmayan alıcının iktisabı tarihinde geçerli olan oran yazılarak vergi hesaplanacaktır.

Ancak ilk iktisabında istisna uygulanan söz konusu taşıt araçlarının, veraset yoluyla intikallerinde ve 5766 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin (f) bendi ile eklenen hüküm uyarınca Kanunun 7 nci maddesinin 2 numaralı bendi çerçevesinde istisnadan yararlananlar adına kayıt ve tescil edildiği tarihten itibaren 5 yıl tescilli kaldıktan sonra elden çıkarılmasında bu hüküm uygulanmayacaktır. Aynı şekilde Kanunun 7 nci maddesinin 2 numaralı fıkrası kapsamında istisnadan yararlanılarak iktisap edilen araçların veraset yoluyla ÖTV uygulanmaksızın varislere intikal etmesi ve murisin istisnadan yararlandığı tarihten itibaren 5 yıllık sürenin bitimine kadar varisler adına kayıt ve tescilli kalmak koşuluyla üçüncü kişilere satışında da ÖTV uygulanmayacağı tabiidir.”

15.3. Taşıt Araçlarının Tadilatında Vergileme

15.3.1. Kayıt ve Tescil Edilmeden Önce Tadilat Yapılan Araçların İlk İktisabında Vergilendirme

ÖTV Kanununun 1 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (b) bendi ile Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabı vergiye tabi tutulmuştur. Kanunun 2 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (b) bendinde ilk iktisap ifadesi; (II) sayılı listedeki mallardan Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithali, müzayede yoluyla veya kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre iade edilenler de dahil motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabı, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanması, aktife alınması veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesi olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (d) bendinde motorlu araç ticareti yapanlar; kayıt ve tescile tabi araçları satmak üzere imal ve inşa edenler, fabrika, ana bayii, bölge bayii, bayi, yetkili satıcı ve acenteler ile Maliye Bakanlığınca bu nitelikte oldukları tespit edilenler olarak tanımlanmıştır.

Bu hükümlere göre, motorlu araç ticareti yapanlardan satın alınan ve kayıt ve tescil ettirilmeden önce bir başka araca dönüştürülen araçların ilk iktisabında ÖTV doğmaktadır. Dolayısıyla kayıt ve tescile tabi bir aracı satın alıp, kayıt ve tescil ettirmeksizin üzerinde tadilat veya ek imalat yapmak veya yaptırmak suretiyle kayıt ve tescile tabi bir başka araç imal edenler de ÖTV mükellefi olarak, söz konusu araçları ilk iktisap kapsamında teslim etmesi, kullanmaya başlaması, aktife alması veya adına kayıt ve tescil ettirmesi işleminde vergi beyan edeceklerdir.

Yukarıda belirtildiği gibi, kayıt ve tescile tabi araçları satın alarak kayıt ve tescil ettirmeden tadilat veya ek imalat yapanların sanayi sicil belgesini haiz olmaları halinde, 1 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin (2.5.) bölümünde belirlenen esaslara göre Bakanlığımızdan (Gelir İdaresi Başkanlığı) yazı alarak, tadilat veya ek imalat yapmak üzere motorlu araç alımında veya ithalinde ÖTV uygulanmaması mümkündür.

Kayıt ve tescile tabi araçları satın alarak, kayıt ve tescil ettirmeden önce bir başka araca dönüştürenlerin, yukarıda belirtilen tebliğ hükümleri kapsamında yazı alma şartlarını haiz olmamaları veya şartları haiz olmakla birlikte Bakanlığımızdan yazı almamış olmaları halinde, bu amaçla olsa dahi söz konusu araçları ÖTV uygulanmadan iktisap etmeleri mümkün değildir. Bu durumda ÖTV ödeyerek satın aldığı araçları kayıt ve tescil ettirmeden önce bir başka araca dönüştürenlerin, bu araçları iktisabında ödediği ÖTV’yi, dönüştürülerek ilk iktisabı yapılan araçlar için hesaplanacak ÖTV’den indirmesi, Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca mümkün bulunmaktadır.

Bu şekilde yapılacak indirimler, dönüşümü yapılan araç için verilecek 2A numaralı ÖTV beyannamesinin 19 uncu satırına yazılmak suretiyle gerçekleştirilecektir. Ancak bu beyannameye, söz konusu aracın alımında satıcı tarafından beyan edilen ÖTV’ye ilişkin olarak düzenlenen ve alıcıya verilen “ÖTV Ödeme Belgesi”nin aslı eklenecektir.

Bu uygulama, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki araçların kayıt ve tescilinden önce bir başka araca dönüştürülmesi ve bu şekilde ilk iktisabında geçerlidir. Söz konusu araçların kayıt ve tescil edildikten sonra bir başka araca dönüşümünde ise, Tebliğin (15.3.2.) bölümünde belirtilen şekilde işlem yapılacaktır.

15.3.2. Kayıt ve Tescil Edilmiş Olan Araçların Tadilatında Ek ÖTV Tarhiyatı

ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (b) bendinde 5228[13] ve 5281[14] sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklere göre, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların, beş yıl içinde 87.02 (Otobüs ve midibüs hariç), 87.03 ve 87.04 (“Diğerleri” grubu hariç) tarife pozisyonunda yer alan mallara dönüştürülmesi halinde, daha önce ödenen vergi mahsup edilmek suretiyle bu malların ilk iktisabındaki matrah esas alınarak değişiklik uyarınca adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescil tarihinde geçerli olan oran üzerinden hesaplanacak ÖTV, bu tarihte tarh ve tahakkuk ettirilecektir.

ÖTV Kanununun 19 uncu maddesinin (b) bendi ile aynı Kanunun 15/2-b maddesinde değişiklik yapan 5228 ve 5281 sayılı Kanunların ilgili maddelerinin yürürlüğe girdiği tarihler gözönüne alındığında, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olan ve Kanunun yürürlüğe girdiği 1.8.2002 tarihinden sonra ilk iktisabı yapılan araçların;

– 1.8.2003 tarihinden itibaren 87.03,

– 3.8.2004 tarihinden itibaren 87.04 (“Diğerleri” grubu hariç),

– 31.12.2004 tarihinden itibaren 87.02 (Otobüs ve midibüs hariç),

tarife pozisyonunda yer alan mallara dönüştürülmesi halinde, değişiklik uyarınca adına kayıt ve tescil işlemi yapılacak olan kişi veya kuruluşlar tarafından, kayıt ve tescil işleminden önce, bu işlemin yapılacağı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile yetkili vergi dairesine (2A) numaralı ÖTV beyannamesi verilecektir. Bu suretle yapılacak beyanda, aracın ilk iktisabındaki matrah üzerinden kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan orana göre hesaplanacak vergiden, ilk iktisapta ödenen vergi mahsup edilebilecektir.

Ancak ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra yukarıda belirtilen araçlara dönüştürülen araçlar için, Kanunun 15 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (b) bendi hükmüne göre ÖTV tarhiyatı yapılmayacaktır.

11. 2003/6467 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARININ 1 İNCİ MADDESİ UYGULAMASINDA TEMİNAT

5 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinde aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.

11.1. Tebliğin A/2, A/3 ve A/4 bölümlerinde yer alan “Sanayi Sicil Belgesi” ibarelerinden önce gelmek üzere “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca verilen “Madeni Yağ Lisansı” ve” ibaresi eklenmiştir.

11.2. Tebliğin A/2 bölümünün üçüncü, A/3 ve A/4 bölümünün ise ikinci paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraf eklenmiştir.

“Diğer taraftan 4760 sayılı ÖTV Kanunun 12 nci maddesinin 4 numaralı fıkrası uyarınca, Kararname kapsamında satın alınan baz yağa ödenen ÖTV tutarı ile söz konusu malın normal teslimlerinde uygulanan ÖTV tutarı arasındaki fark kadar teminat alınması uygun görülmüştür. Buna göre Kararname kapsamında teslimin yapıldığı döneme ait beyanname ile birlikte baz yağ satıcısının bağlı olduğu vergi dairesine teminat verilecektir. Teminatın çözümü ise bu Tebliğde belirtilen yeminli mali müşavir raporunun ibrazı üzerine gerçekleştirilecektir.”

12. ÖTV’Sİ İNDİRİLMİŞ DENİZ YAKITI UYGULAMASI

6 Seri No.lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğinin[15] 4/a bölümünün sekizinci paragrafının birinci cümlesinde yer alan “DTO’ya ve” ibaresi söz konusu tebliğ metninden çıkarılmış ve aşağıdaki paragraf 5/d bölümüne birinci paragraf olarak eklenmiştir.

“213 sayılı VUK’nun mükerrer 257 nci maddesinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden, jurnal defteri ve gemi hareket kayıt jurnali, kayıt, muhafaza ve ibraz yönünden anılan kanun hükümleri kapsamına alınmıştır. Yakıt alım defteri, jurnal defteri ve gemi hareket kayıt jurnalinin kararname uygulaması kapsamında işyerinde bulundurulmaması, ibraz edilmemesi veya usulüne uygun tutulmaması hallerinde, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca özel usulsüzlük cezası uygulanır.”

13. ÖTV KANUNU 8/1 İNCİ MADDESİ UYARINCA MAL ALIMINA VEYA İTHALİNE İLİŞKİN BİLDİRİM FORMU

ÖTV Kanunun 8 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası uyarınca tecil-terkin uygulaması kapsamında kullanmak üzere mal satın alan veya ithal eden mükellefler bu Tebliğ ekinde (EK:21) olarak yer alan “ÖTV Kanununun 8/1 inci Maddesi Kapsamında Teslim Alınan/İthal Edilen Mallara İlişkin Bildirim Formu”nu, kişisel şifre ve kullanıcı kodu ile Gelir İdaresi Başkanlığının http://www.gib.gov.tr web adresinde hizmet veren İnternet Vergi Dairesi/Kurumlar-Gelir Vergi Dairesi sayfasına girerek birer aylık alımlarına ilişkin olarak takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar doldurup onaylamak suretiyle göndereceklerdir. Gönderilen bildirimlerin içeriğinde alıcılarca düzeltme yapılmak istenmesi halinde, aynı döneme ait düzeltilen bildirimler onaylanarak gönderilebilecektir.

Alıcıların kişisel şifre ve kullanıcı kodu alabilmesi için “İnternet Hizmetleri Kullanım Başvuru Formu”nu doldurarak, KDV yönünden bağlı oldukları vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. Bu başvuru üzerine kişisel şifre ve kullanıcı kodu verilecektir. İnternet hizmetleri kullanım başvuru formu, Gelir İdaresi Başkanlığının http://www.gib.gov.tr adresinde hizmet veren İnternet Vergi Dairesi/Kurumlar-Gelir Vergi Dairesi sayfasından döküm alınarak temin edilebilecektir. Daha önce İnternet Vergi Dairesinden kişisel şifre ve kullanıcı kodu almış olanların tekrar şifre ve kullanıcı kodu almalarına gerek bulunmamaktadır.

(EK:21) bildirim formunu süresinde göndermeyen ithalatçılar ve alıcılar hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca özel usulsüzlük cezası uygulanır.

14. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ GENEL TEBLİĞLERİNDE YAPILAN G.T.İ.P. DEĞİŞİKLİKLERİ

A) 5 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin “Kapsam” bölümünde yer alan “2710.19.99.00.19 G.T.İ.P. no.lu baz yağın” ibaresi “2710.19.99.00.21, 2710.19.99.00.22, 2710.19.99.00.23, 2710.19.99.00.24 ve 2710.19.99.00.98 G.T.İ.P. numaralarında yer alan baz yağların” ibaresi olarak,

Tebliğin A/1 Tanımlar bölümünde yer alan “b) Baz Yağ” tanımı ise “Baz Yağlar: Kararname eki Kararın 1 inci maddesinde yer alan 2710.19.99.00.21, 2710.19.99.00.22, 2710.19.99.00.23, 2710.19.99.00.24 ve 2710.19.99.00.98 G.T.İ.P. numaralarında yer alan baz yağları” şeklinde değiştirilmiştir.

B) 6 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliğinin Tanımlar bölümündeki “Deniz Yakıtı” tanımı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Deniz Yakıtı: Kararname kapsamına giren deniz araçlarının ana ve yardımcı makinelerinde kullanılan, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan ve aşağıda Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (G.T.İ.P.) numaraları ile belirtilen yakıtları,

(Ağırlık itibariyle kükürt oranı % 0,05’i geçmeyenler) 2710.19.41.00.11 Motorin

(Ağırlık itibariyle kükürt oranı % 0,05’i geçen fakat % 0,2’yi geçmeyenler) 2710.19.45.00.11 Motorin

(Ağırlık itibariyle kükürt oranı % 0,05’i geçen fakat % 0,2’yi geçmeyenler)

2710.19.45.00.12 Kırsal Motorin

(Ağırlık itibariyle kükürt oranı % 0,2’yi geçenler) 2710.19.49.00.11 Motorin

(Fuel oiller)

(Ağırlık itibariyle kükürt miktarı % 1’i geçmeyenler)

2710.19.61.00.11 Fuel oil 3

(Fuel oiller)

(Ağırlık itibariyle kükürt miktarı % 1’i geçmeyenler)

2710.19.61.00.19 Diğerleri

(Fuel oiller)

(Ağırlık itibariyle kükürt miktarı % 2’yi geçen fakat % 2,8’i geçmeyenler )

2710.19.65.00.11 Fuel oil 5

(Fuel oiller)

(Ağırlık itibariyle kükürt miktarı % 2’yi geçen fakat % 2,8’i geçmeyenler )

2710.19.65.00.19 Diğerleri

(Fuel oiller)