Resmi Gazete Tarihi: 08.06.2010 Resmi Gazete Sayısı: 27605 TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK ⁽¹⁾ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar AmaçMADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; alıcı ortam olarak toprağın kirlenmesinin önlenmesi, kirlenmenin mevcut olduğu veya olması muhtemel sahaları ve sektörleri tespit etmek, kirlenmiş toprakların ve sahaların temizlenmesi ve izlenmesi esaslarını sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde belirlemektir. KapsamMADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, toprak kirliliğinin önlenmesi, kirlenmenin mevcut olduğu veya olması muhtemel sahaların ve sektörlerin tespiti, kayıt altına alınması, kirlenmiş toprakların ve sahaların temizlenmesi ve izlenmesine ilişkin teknik ve idari usul ve esasları kapsar. DayanakMADDE 3 – (Değişik: RG-14/6/2012-28323) (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun Ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine dayanılarak hazırlanmıştır. TanımlarMADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Ara müdahale: Kirlilik giderimi veya kontrolü amacıyla kirlenmeye neden olan kaynağın ortadan kaldırılmasını, etkisinin azaltılmasını, gaz fazında, su fazında veya suyla karışmayan sıvı fazında daha fazla yayılmasının önlenmesini veya risk düzeyinin azaltılmasına yönelik önlemlerin alınmasını, b) Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan, 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-1 inde yer alan sınıflardaki herhangi bir maddeyi, c) (Değişik: RG-14/6/2012-28323) Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını, ç) Birinci aşama değerlendirme (BAD): Şüpheli saha olarak tanımlanmış bir sahada kirlilik şüphesi nedeniyle örnekleme, ölçüm gibi faaliyetlerin başlatılması ve dolayısıyla bu sahanın takip gerektiren veya takip gerektirmeyen bir saha olup olmadığının kararlaştırılması sürecini, d) Faaliyet ön bilgi formu: Endüstriyel tesis ve çevresi ile ilgili bilgileri içeren formu, e) Faaliyet/tesis/saha sahibi: Kirletme potansiyeli olan veya kirlenmeye sebep olan ve bu Yönetmelik hükümlerinin muhatabı olan özel ya da tüzel kişiyi, f) Fırın kuru toprak: 105 °C fırında kurutularak sabit ağırlığa gelmiş toprak kütlesini, g) Hedef kirletici: İncelemeye tabi tutulacak şüpheli saha için kirlilik kaynağı ile ilgili olarak insan sağlığı ve çevre açısından dikkate alınması ve sahada toplanacak numunelerde ölçümü yapılması gereken kirletici maddeyi, ğ) Hedef kirletici saha konsantrasyonu (HKSK): Bakanlıkça belirlenen veri kalitesi hedefini sağlayan, toprak örnekleme ve analiz planına bağlı olarak sahadan alınan numunelerin analizi sonucu ölçülerek belirlenmiş hedef kirletici konsantrasyonunu, h) İkinci aşama değerlendirme (İAD): Birinci aşama değerlendirme sonunda takip gerektiren saha olarak belirlenmiş sahanın, saha ve kirlilik karakterizasyonu ve risk analizi değerlendirmelerine tabi tutularak temizleme gerektiren kirlenmiş saha veya takip gerektirmeyen saha olup olmadığının tespit edilmesi sürecini, ı) (Değişik: RG-14/6/2012-28323) İl müdürlüğü: Çevre ve şehircilik il müdürlüğünü, i) Jenerik kirletici sınır değer (JKSD): Kirlenmiş sahanın mevcut ya da ilerideki kullanım amacının yerleşim alanı olması ve insan sağlığı üzerindeki riskler dikkate alınarak, insanların kirleticiye makul bir süre azami düzeyde maruz kaldığı varsayılarak hesaplanan veya belirlenen ve Ek-1 Jenerik Kirletici Sınır Değerler Listesinde verilen kirletici konsantrasyon değerini, j) Kavramsal saha modeli (KSM): Şüpheli sahanın ilgililer tarafından tüm yönleriyle kolayca algılanmasını ve kavranmasını sağlamak amacıyla, Birinci Aşama Değerlendirme kademesinde derlenen bilgilerden başlayarak, İkinci Aşama Değerlendirmede sahada elde edilecek kirlilik kaynağı, kirleticilerin kaynaktan yayılım mekanizmaları, kirletici çeşitleri, kirletici dağılım alanları ve taşınım güzergahları, kirlilikten dolayı risk altındaki muhtemel alıcı noktalar veya ortamlar ile, mevcut belirsizlikleri ve zaman içerisinde elde edilebilecek fiziksel, kimyasal ve hidrojeolojik bilgileri de kapsayacak şekilde, saha ve civarındaki çevresel koşulların dinamik bir süreç içerisinde tanımlanmasını, k) Kirlenmiş saha veya tesis: Şüpheli sahalar arasında yer alan, bu Yönetmelikte öngörülen Birinci Aşama Değerlendirme veya İkinci Aşama Değerlendirme sonucunda, mevcut toprak kullanımı veya gelecekteki muhtemel toprak kullanımı dikkate alındığında, insan ve çevre sağlığı bakımından önemli ölçüde risk oluşturan, insan faaliyetlerinden kaynaklanan tehlikeli kirletici maddelerin bulunduğu teyit edilen ve temizlenmesi gerektiğine karar verilen sahayı veya tesisi, l) Kirlenmiş sahalar bilgi sistemi (KSBS): Noktasal kaynaklı kirlenmiş sahalar ile ilgili envanter bilgilerinin sistematik bir yapılanma ile muhafaza edilmesini, güncellenmesini, sürdürülebilirliğini ve gerektiğinde bu bilgilere hızlı bir şekilde erişimin sağlanmasını mümkün kılmak amacıyla geliştirilen ve Bakanlık bilgi sistemi üzerinden kullanılabilen, internet üzerinden sorgulama yapabilen ve bilgiyi işleyebilen sistemi, m) Kirlenmiş toprak: Bu Yönetmelikte öngörülen birinci aşama değerlendirme veya ikinci aşama değerlendirme sonucunda, mevcut toprak kullanımı veya gelecekteki muhtemel toprak kullanımı dikkate alındığında, bünyesinde insan ve çevre sağlığı bakımından önemli ölçüde risk oluşturan, insan faaliyetlerinden kaynaklanan tehlikeli kirletici maddelerin bulunduğu teyit edilen ve temizlenmesi gerektiğine karar verilen toprağı, n) Kirletici madde: Çevresel kirliliğe yol açan ve EK-1’de listesi verilen maddeleri, o) Kirlilik gösterge parametreleri (KGP): Şüpheli sahada kirliliğin mevcudiyetine yönelik muhtemel belirsizlikleri gidermek ve birinci aşama değerlendirme sürecinde alınacak kararın güvenilirliğini artırmak amacıyla toprak ve gerekli durumlarda su ve gaz numunelerinde ölçülen ve Ek-2, Tablo 1 ve 2’de listelenen parametreleri, ö) Kirlilik kaynağı: Kirleticilerin bulunduğu, yayılmaya başladığı veya toprak veya yeraltı suyunda en yüksek hedef kirletici konsantrasyonlarının belirlendiği nokta ya da alanı, p) Kirlilik kaynağı belirsiz saha: Kirlilik kaynağı bilinmeyen, ancak kirlenme şüphesinin olduğuna işaret eden belirtilerin tespit edildiği ve kirlenmenin varlığının bu belirtilerin ortaya çıkmasıyla anlaşıldığı sahayı, r) Komisyon (Kirlenmiş saha değerlendirme ve izleme komisyonu): Her ilde Saha Örnekleme ve Analiz Planlarını onaylamak, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön ve Nihai Raporlarını değerlendirmek ve kirlenmiş sahaların temizlenmesi çalışmalarını izlemek amacıyla sürekli çalışmak üzere valilik bünyesinde kurulan, il müdürlüğünün başkanlığını yaptığı, il tarım müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü, il sanayi ve ticaret müdürlüğü, devlet su işleri bölge müdürlüğü, il özel idaresi ile komisyonca gerekli görülmesi durumunda üniversite ve uygun görülecek diğer kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan komisyonu, s) Noktasal kaynaklı toprak kirliliği: Tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici ve ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı sırasında meydana gelebilecek kazalar sonucunda veya tehlikeli atıkların mevzuata aykırı şekilde yukarıdaki faaliyetlere konu olması sonucunda ya da sanayi tesislerindeki çeşitli tehlikeli kimyasal maddelerin depolanmaları ve nakledilmeleri sırasında meydana gelebilecek kazalar veya afetler sonucunda oluşan döküntü veya sızıntı ve benzeri gibi noktasal kaynaklardan dolayı oluşan toprak kirliliğini, ş) Ölçüm değeri (ÖD): Şüpheli sahada herhangi bir noktasal kaynak veya insan etkinlikleri nedeniyle kirlenmiş olduğu düşünülen veya varsayılan alandan alınan toprak veya yüzey-yeraltı suyu örneklerinde, şüpheli sahaya ait ilgili kirlilik gösterge parametreleri veya hedef kirletici referans değeri ile kıyaslanmak amacıyla, ölçülen kirlilik gösterge parametresi veya hedef kirletici konsantrasyonu ölçüm değerini, t) Potansiyel kirlenmiş saha veya tesis: Herhangi bir potansiyel toprak kirletici faaliyetin var olduğu veya yürütüldüğü sahayı veya tesisi, u) Potansiyel toprak kirletici faaliyetler: Ek-2, Tablo 2’de verilen herhangi bir faaliyeti, ü) Referans değeri (RD): Şüpheli saha yakın çevresinde bulunan, herhangi bir noktasal kaynak veya insan faaliyeti nedeniyle kirlenmemiş olduğu düşünülen veya varsayılan alandan alınan toprak, yüzey suyu, yeraltı suyu örneklerinde, birinci aşama değerlendirmede şüpheli sahaya ait ilgili kirlilik gösterge parametreleri (KGP) veya ikinci aşama değerlendirmede hedef kirletici konsantrasyonu ölçüm değerleri ile kıyaslanmak amacıyla, ölçülen kirlilik gösterge parametresi veya hedef kirletici konsantrasyonu ölçüm değerini, v) Risk değerlendirme: İnsanların ve çevrenin kirletici maddelere maruz kalmaları halinde meydana gelecek olan olumsuz etkilerin niteliğinin tanımlanmasını, incelenmesini ve derecesinin tahmin edilmesini amaçlayan çalışmayı, y) Risk yönetimi: Risk değerlendirme yoluyla tahmin edilen risk düzeyinin kontrol edilmesi veya azaltılması amacıyla uygulanan strateji veya alınan önlemleri, z) Saha durum ve risk değerlendirme nihai raporu: Takip gerektiren sahalar için ikinci aşama değerlendirme sırasında yürütülen saha ve kirlilik karakterizasyonu çalışmaları ile risk değerlendirme çalışmalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda, Ek-11’de verilen format kapsamında Komisyona sunulmak üzere hazırlanan ve saha sahibinin, yapılan risk değerlendirme çalışmalarına dayanarak sahanın takip gerektirmeyen saha veya temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olduğu konusundaki değerlendirmesini içeren raporu, aa) Saha durum ve risk değerlendirme ön raporu: Takip gerektiren sahalar için ikinci aşama değerlendirmenin başlangıcında yürütülen saha ve kirlilik karakterizasyonu çalışmalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda, Ek-10’da verilen format kapsamında Komisyona sunulmak üzere hazırlanan ve saha sahibinin jenerik veya sahaya özgü risk analizi yapma konusundaki değerlendirmesini içeren raporu, bb) Saha örnekleme ve analiz planı (SÖAP): Kapsamı Bakanlıkça belirlenen, kirlendiğinden şüphe edilen sahaların bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesi amacıyla yapılacak tüm örnekleme ve analiz çalışmalarının nasıl yürütülmesi gerektiğini tanımlayan ve Komisyona sunulmak üzere saha sahibi tarafından hazırlanan planı, cc) Sahipsiz saha: Mevzuata aykırı şekilde atıkların bertarafı ve benzeri herhangi bir faaliyet sonucu oluşan ve sorumlusu bilinmeyen bir kirlenmenin söz konusu olduğu sahayı, çç) Saha temizleme hedefi: Sahada yapılan risk değerlendirmesi sonucunda, mevcut risklerin giderilmesini sağlayacak ve temizleme yoluyla düşürülmesi gereken konsantrasyonu, dd) Şüpheli saha veya tesis: Potansiyel kirlenmiş veya sahipsiz sahalar arasında yer alan; afet, kaza, denetim veya bildirimler sonucunda çevre kirliliğinin var olduğu şüphesini taşıyan sahayı veya sınırları içerisinde bu tanım kapsamına giren sahaya sahip tesisi, ee) Takip gerektiren saha: Sahaya yönelik kirlilik şüphelerinin gerçekçi olduğu saptanan ve bu Yönetmelikte öngörülen ikinci aşama değerlendirmeye tabi tutulması gerekli olan sahayı, ff) Takip gerektirmeyen saha: Şüpheli sahalar arasında yer alan, sahaya yönelik kirlilik şüphelerinin geçerli olmadığı veya bu Yönetmelikte öngörülen sürece tabi tutulması gerekmeyen sahayı, gg) Tarımsal faaliyet: Orman ağaçları dışında her türlü bitkisel ve hayvansal üretimi, ğğ) Tehlikeli atık: Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, Ek IV Atık Listesinde (A) ile işaretlenmiş atıklar ile (M) ile işaretlenmiş atıklardan Ek-III/B’de yer alan eşik konsantrasyonu üzerinde bir değere sahip olan atıkları, hh) Tehlikeli madde: 26/12/2008 tarihli ve 27092 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde tanımlanan tehlikeli maddeler ve müstahzarlar ve 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 3 üncü maddesinde yer alan tehlikeli maddeler tanımına giren tüm maddeleri, ıı) Temizleme: Yedinci bölümde öngörülen faaliyetler yürütülerek, risk değerlendirme yoluyla tahmin edilen insan sağlığı ve çevresel risk düzeyinin kontrol edilmesi veya azaltılması, meydana gelecek olan olumsuz etkilerin giderilmesi amacıyla bu Yönetmelik kapsamında temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olarak tanımlanan sahalarda gerçekleştirilen iyileştirmeyi, ii) Temizleme faaliyet planlama ve değerlendirme raporu: Temizleme gerektiren kirlenmiş sahalar için temizleme sisteminin birinci aşaması olan temizleme faaliyet planlama ve değerlendirme aşamasında yürütülen saha temizleme düzeyi konsantrasyonu ve temizleme yöntemi belirleme çalışmalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda, Ek-12’de verilen format kapsamında Komisyona sunulmak üzere hazırlanan ve saha sahibinin saha temizleme düzeyi konsantrasyonu ve temizleme yöntemi seçimi konusundaki değerlendirmesini içeren raporu, jj) Temizleme faaliyeti uygulama, izleme ve sonlandırma raporu: Temizleme gerektiren kirlenmiş sahalar için temizleme sisteminin ikinci aşaması olan temizleme uygulama ve izleme aşamasında yürütülen temizleme sistemi tasarımı, inşaası, işletimi ve etkinlik izleme çalışmalarından elde edilen bilgiler doğrultusunda, Ek-13’de verilen format kapsamında Komisyona sunulmak üzere hazırlanan ve saha sahibinin uzun dönem periyodik izleme ve saha verilerine dayanarak sahadaki kirlilik düzeyinin temizleme faaliyeti sonucunda hedeflenen saha temizleme konsantrasyonuna düşürerek temizleme faaliyetinin sonlandırılması konusundaki değerlendirmesini içeren raporu, kk) Temizleme gerektiren kirlenmiş saha: Birinci veya ikinci aşama değerlendirme sonucunda bu Yönetmelikte öngörüldüğü şekilde temizlenmesi gerektiği saptanan sahayı, ll) Temizlenmiş saha: Bu Yönetmelikte öngörülen süreç çerçevesinde temizleme işlemine tabi tutulmuş sahayı ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve İlkeler Genel esaslarMADDE 5 – (1) Toprak kirliliğinin önlenmesi açısından bu Yönetmelikle belirlenen esaslara uyulması zorunludur. a) Valilikler, bu Yönetmelik hükümlerine göre kirlenmiş ve kirlenme riski altında olan sahaları saptar, alınacak tedbirleri belirler ve uygulanmasını sağlar. b) Kirlenme riskinin bulunduğu sahalarda, Çevre Kanununun 8 inci maddesi hükmü gereğince ilgililer; kirlenmiş sahalarda ise kirletenler kirlenmeyi durdurmak, kirlenme boyutunu tespit etmek, kirlenmenin etkilerini gidermek için gerekli çalışmaları yapmak gibi harcamaları karşılamakla yükümlüdürler. c) Tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan toprak kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi konularında Bakanlık ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı koordineli olarak alınacak tedbirleri belirler. Belirlenen tedbirler valilikler tarafından uygulanır. ç) Askeri tesisler için bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin esaslar, Genelkurmay Başkanlığı ile koordine edilerek Bakanlık ve Milli Savunma Bakanlığınca ayrıca belirlenir. İlkelerMADDE 6 – (1) Toprak kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesine ilişkin ilkeler şunlardır: a) Toprak kirliliğinin kaynağında önlenmesi esastır. b) Her türlü atık ve artığı, toprağa zarar verecek şekilde, Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatta belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde toprağa vermek, depolamak gibi faaliyetlerde bulunmak yasaktır. c) Kirli toprak temiz toprak ile karıştırılamaz. ç) Tehlikeli maddelerin kullanıldığı, depolandığı, üretildiği faaliyetler ya da tesisler ile atıkların üretildiği, bertaraf veya geri kazanımının yapıldığı tesislerde, kaza ihtimali göz önüne alınarak, toprak kirlenmesine engel olacak tedbirler alınır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Bilgi Sistemi ve Bilgi Formları Kirlenmiş sahalar bilgi sistemiMADDE 7 – (1) Bakanlık bu Yönetmeliğin öngördüğü gereklilikleri yerine getirmek üzere Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sistemini kullanır. Faaliyet ön bilgi formu düzenleme yükümlülüğüMADDE 8 – (1) Ek-2, Tablo 2’de yer alan faaliyetleri yürüten mevcut faaliyet sahipleri ile yeni başlayacak faaliyet sahipleri Ek-3’de yer alan Faaliyet Ön Bilgi Formunu Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sisteminde doldurarak il müdürlüğüne bildirir. (2) İl müdürlüğü, Faaliyet Ön Bilgi Formunu kontrol ederek Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sistemi üzerinden onaylar. (3) Faaliyet sahibi bu formu yazılı ve imzalı olarak da il müdürlüğüne iletmekle yükümlüdür. (4) İl müdürlüğü, onaylanan Faaliyet Ön Bilgi Formunu yazılı ve imzalı olarak Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür. (5) Bakanlık bu bildirileri, Potansiyel Kirlenmiş Sahalar Listesine dahil eder. Faaliyet ön bilgi formu yenileme yükümlülüğüMADDE 9 – (1) Faaliyet sahibi, Faaliyet Ön Bilgi Formunda yer alan bilgiler kapsamında, faaliyetinde meydana gelen değişikliği, değişikliğin gerçekleşmesini müteakip en geç bir ay içerisinde Ek-3’de yer alan Faaliyet Ön Bilgi Formunu Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sisteminde doldurarak il müdürlüğüne bildirir. (2) Faaliyet sahibinin değişmesi durumunda en son faaliyet sahibi değişikliği, değişikliğin gerçekleşmesini müteakip en geç bir ay içerisinde Ek-3’de yer alan Faaliyet Ön Bilgi Formunu Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sisteminde doldurarak il müdürlüğüne bildirir. (3) İl müdürlüğü, Faaliyet Ön Bilgi Formunu kontrol ederek Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sistemi üzerinden onaylar. (4) Faaliyet sahibi bu formu yazılı ve imzalı olarak da il müdürlüğüne iletmekle yükümlüdür. (5) İl müdürlüğü, onaylanan Faaliyet Ön Bilgi Formunu yazılı ve imzalı olarak Bakanlığa bildirir. (6) Bakanlık söz konusu değişikliği içeren güncellemeyi yapar. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Potansiyel Kirlenmiş Sahalar, Sahipsiz Sahalar ve Kirlilik Kaynağı Belirsiz Sahalar Potansiyel kirlenmiş sahaların şüpheli saha listesine alınmasıMADDE 10 – (1) Potansiyel kirlenmiş sahalarda, a) Faaliyet Ön Bilgi Formları, Ek-4’de yer alan Faaliyet Ön Bilgi Formu Değerlendirme Kriterlerine göre il müdürlüğü tarafından değerlendirilir. Değerlendirme kriterlerinden en az birinin geçerli olması halinde ilgili saha, şüpheli saha listesine dahil edilir. b) Endüstriyel kazalar veya doğal afet sonucu meydana gelen endüstriyel kazalar da dahil olmak üzere kaza bildirme veya rapor etme formu veya Ek-5’de verilen Bildirim Formuna göre bildirim yapılması durumunda, saha Bakanlık veya il müdürlüğünce şüpheli saha listesine dahil edilir. c) Bakanlık veya il müdürlüğünce yürürlükteki mevzuat kapsamında gerçekleştirilen denetimler sırasında uygunsuzlukların belirlenmesi halinde saha, il müdürlüğünce şüpheli saha listesine dahil edilir. Sahipsiz sahaların şüpheli saha listesine alınmasıMADDE 11 – (1) Ek-2, Tablo 2’de yer alan faaliyetlerin gerçekleştiği sahalar haricindeki, herhangi bir nedenle toprak veya yeraltı suyu kirliliğinin meydana geldiği veya Ek-5’de verilen bildirim formuna göre bildirim yapılan sahalar, il müdürlüğünce şüpheli saha listesine alınır. Kirlilik kaynağı belirsiz sahaların şüpheli saha listesine alınmasıMADDE 12 – (1) Kirlilik kaynağı bilinmeyen, ancak kirlenme şüphesinin olduğunu gösteren belirtilerin tespit edildiği ve kirlenmenin etkilerinin bu belirtilerin ortaya çıkmasıyla anlaşıldığı kirlilik vakalarında, kirlilik belirtilerinin gözlendiği veya ortaya çıktığı noktalardan il müdürlüğü tarafından toprak, yüzey ve yeraltı suyu veya gaz numuneleri alınarak veya aldırılarak, kirlilik belirtilerinin gerçekçi olup olmadığını belirlemek üzere Ek-2, Tablo 1’de verilen kirlilik gösterge parametrelerinin ölçümleri yaptırılır. (2) Kirlilik gösterge parametrelerinin ölçümleri ve Ek-9’da verilen değerlendirme sonucunda kirlilik tespit edilmesi halinde Bakanlıkça belirlenen esaslar dahilinde il müdürlüğü tarafından kaynak belirleme çalışmaları yaptırılarak, kirlenmeye sebep olan kirletici maddelerin ne olduğu, kirlilik kaynağının yeri veya kaynağın bulunduğu saha, faaliyet/tesis sahibi tespit edilerek, saha şüpheli saha listesine alınır. Bu saha için 8 inci maddede belirtildiği şekilde Faaliyet Ön Bilgi Formu veya 14 üncü maddede belirtildiği şekilde Saha Ön Bilgi Formu düzenlenir. BEŞİNCİ BÖLÜM Birinci Aşama Değerlendirme Şüpheli sahalarda yürütülecek örnekleme çalışmalarıMADDE 13 – (1) Şüpheli sahada yapılacak her türlü örnekleme ve analiz çalışmaları belirli bir plan çerçevesinde yürütülür. Bu amaçla, örnekleme yapmadan önce saha sahibi Bakanlıkça belirlenen esaslar dahilinde Saha Örnekleme ve Analiz Planı (SÖAP) yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlara hazırlatır. Bu plan rapor halinde Komisyon tarafından onaylandıktan sonra örnekleme çalışması gerçekleştirilir. Şüpheli sahaların ön değerlendirmesiMADDE 14 – (1) Şüpheli sahada il müdürlüğü tarafından yerinde denetim yapılır ve denetim sırasında Ek-7’de verilen Denetim Formu doldurulur. (2) Şüpheli sahada birden fazla kirlilik kaynağı bulunması durumunda her bir kaynak için ayrı bir denetim formu düzenlenir. (3) Her denetim formu ayrı ayrı değerlendirmeye tabi tutulur. (4) Ek-2, Tablo 2’de yer alan faaliyetlerin gerçekleştiği sahalar haricindeki sahalarda Denetim Formuna ek olarak Ek-6’da verilen Saha Ön Bilgi Formu, Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sistemi üzerinden ve yazılı olarak il müdürlüğü tarafından düzenlenir. (5) Denetim sırasında sahada herhangi bir kirlilik gözlenmez ve sahaya yönelik kirlilik şüphesinin geçerli olmadığı tespit edilirse saha, şüpheli saha listesinden çıkartılır. Puanlamalı değerlendirmeMADDE 15 – (1) Denetim sonucunda, şüpheli sahada söz konusu kirlilik kaynağı ve kirletici maddelerin ne olduğunun bilinmesi durumunda; a) Kirletici maddeler veya atık tehlikesiz ise, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli tedbirler alınarak saha, takip gerektirmeyen saha olarak nitelendirilir. b) Kirletici maddeler veya atık tehlikeli ise, Ek-8’de verilen puanlamalı değerlendirme gerçekleştirilir. Değerlendirme sırasında, Denetim Formuna ek olarak; 1) Endüstriyel faaliyet gerçekleştirilen sahalarda, faaliyet sahibi tarafından önceden il müdürlüğüne verilmiş olan Faaliyet Ön Bilgi Formu (Ek-3), 2) Sahipsiz sahalarda, denetim sırasında doldurulacak olan Saha Ön Bilgi Formu (Ek-6) bilgileri kullanılır. (2) Puanlamalı değerlendirme sonuçlarına göre, şüpheli saha il müdürlüğü tarafından; a) Kirlilik kaynağı ve kirlenmiş toprağın bertaraf edilmesini sağlayacak bir önlem ve bu önlem sonucunda kirliliğin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde giderildiğinin teyidine dair izleme ölçümleri yaptırılarak saha, takip gerektirmeyen saha, b) İkinci aşama değerlendirme sürecine tabi saha, takip gerektiren saha, c) Temizlenmesi gereken saha, kirlenmiş saha olarak tanımlanır. (3) Takip gerektirmeyen sahalar, potansiyel kirlenmiş saha listesine alınır. Kirletici madde karakterizasyonuMADDE 16 – (1) Denetim sonucunda şüpheli sahada söz konusu kirletici maddelerin ne olduğunun bilinmemesi veya Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğinin Ek-IV Atık Listesinde (M) ile işaretlenmiş atık bulunduğunun tespit edilmesi durumunda; a) Kirletici maddelerden ya da atıktan direkt olarak örnek alınabiliyorsa, kirletici maddenin veya atığın Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkındaki Yönetmelik ve 14/3/2005 tarihli ve 25755 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre karakterizasyonu yapılarak tehlikeli madde veya atık olup olmadığı tespit edilir. 1) Kirletici maddeler ya da atık tehlikesiz ise, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli tedbirler alınarak saha takip gerektirmeyen saha olarak nitelendirilir. 2) Kirletici maddeler ya da atık tehlikeli ise, 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen puanlamalı değerlendirme gerçekleştirilir. b) Kirletici maddelerden ya da atıktan direkt olarak örnek alınamıyorsa, toprak, atık, kirletici maddeler karışımından 17 nci maddede belirtilen kirlilik gösterge parametrelerinin ölçümleri gerçekleştirilir. c) Şüpheli sahada (a) ve (b) bentlerinin her ikisinin de geçerli olduğu durum olan kirletici maddelerden ya da atıktan, kaynağın bir bölümünden direkt olarak örnek alınabiliyor, bir bölümünden de alınamıyorsa, (a) ve (b) bentlerinin her ikisi de uygulanır. Kirlilik gösterge parametrelerinin ölçümüMADDE 17 – (1) 13 üncü maddede belirtilen şekilde onaylanan saha örnekleme ve analiz planı uyarınca şüpheli sahada kirlenmiş toprak ve mümkünse yeraltı suyundan veya toprak gazından Bakanlıkça belirlenen esaslara göre numuneler alınarak; a) Endüstriyel faaliyetin gerçekleştirildiği sahalarda Ek-2, Tablo-2’de verilen faaliyete özel kirlilik gösterge parametrelerinin, b) Sahipsiz sahalarda Ek-2 Tablo 1’de yer alan bütün kirlilik gösterge parametrelerinin, c) Bu ölçümlere ek olarak temiz alanlardan alınacak numunelerde söz konusu kirlilik gösterge parametreleri için referans ölçümleri gerçekleştirilir. (2) Referans ölçümlerinin yapılacağı numunelerin alımına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. (3) Kirlilik gösterge parametreleri ölçüm değerleri, Ek-9’da belirtildiği şekilde referans değerleri ile karşılaştırılır ve bu karşılaştırma sonucunda, şüpheli saha il müdürlüğü tarafından; a) Takip gerektirmeyen saha, b) İkinci aşama değerlendirme sürecine tabi saha, takip gerektiren saha, c) Temizlenmesi gereken saha, kirlenmiş saha olarak tanımlanır. (4) Takip gerektirmeyen sahalar potansiyel kirlenmiş saha listesine alınır. ALTINCI BÖLÜM İkinci Aşama Değerlendirme Saha durum ve risk değerlendirme ön raporu ve saha durum ve risk değerlendirme nihai raporu hazırlama yükümlülüğüMADDE 18 – (1) Birinci aşama değerlendirme sonucunda takip gerektiren saha olarak tanımlanan saha için ikinci aşama değerlendirme kapsamında Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu ve Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu hazırlanır. (2) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporunun önemli bir bileşeni olan saha ve kirlilik karakterizasyonu çalışmalarına yönelik olarak sahada yapılacak her türlü örnekleme ve analiz çalışmaları belirli bir plan çerçevesinde yürütür. Bu amaçla, sahada örnekleme yapmadan önce saha sahibi tarafından Saha Örnekleme ve Analiz Planı (SÖAP) hazırlanır ve bu plan rapor halinde Komisyon tarafından onaylandıktan sonra örnekleme çalışması gerçekleştirilir. (3) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu ve Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu sırasıyla Ek-10 ve Ek-11’de verilen formatlar kapsamında Bakanlıkça belirlenen esaslar göz önünde bulundurularak yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlarca hazırlanır. (4) Saha sahibi, raporları hazırlatacağı kurum veya kuruluşu Bakanlıkça yetkilendirilmiş yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlar arasından kendisi belirler. (5) Her iki rapor da aynı uzman kurum veya kuruluşça hazırlanır. Kirlenmiş saha değerlendirme ve izleme komisyonunun kurulmasıMADDE 19 – (1) Saha Örnekleme ve Analiz Planlarını, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön ve Nihai Raporlarını değerlendirip onaylamak, kirlenmiş saha temizleme çalışmalarını izlemek ve hazırlanacak Temizleme Faaliyeti Planlama ve Değerlendirme, Temizleme Uygulama ve İzleme Raporlarını değerlendirip onaylamak amacıyla valilik bünyesinde il müdürlükleri başkanlığında sürekli çalışacak Kirlenmiş Saha Değerlendirme ve İzleme Komisyonu oluşturulur. (2) Komisyon, il müdürlükleri başkanlığında il tarım müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü, il sanayi ve ticaret müdürlüğü, devlet su işleri bölge müdürlüğü, il özel idaresi ile komisyonca gerekli görülmesi durumunda üniversite ve uygun görülecek diğer kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşur. (3) Komisyonun sekreterya hizmetlerini il müdürlükleri yürütür. İkinci aşama değerlendirme sürecinin başlatılmasıMADDE 20 – (1) İl müdürlüğü, birinci aşama değerlendirme sonucunda takip gerektiren saha olarak tanımlanan saha sahibine 18 inci maddede belirtilen kapsamda ikinci aşama değerlendirme çalışmalarının başlatılmasını bir yazı ile bildirir. (2) Takip gerektiren saha olarak tanımlanan sahipsiz sahada ise ikinci aşama değerlendirme il müdürlüğü tarafından başlatılır. Saha durum ve risk değerlendirme ön raporunun hazırlanması ve il müdürlüğüne sunulmasıMADDE 21 – (1) Saha sahibi, il müdürlüğünün yazısının tebliğinden itibaren en geç üç ay içerisinde yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlara Ek-10’da verilen Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu genel formatı kapsamındaki Saha ve Kirlilik Karakterizasyonu çalışmalarını yaptırmak, bu çalışmadan elde edilen bilgiler doğrultusunda Jenerik veya Sahaya Özgü Risk Analizi yapma konusundaki değerlendirmesini içeren Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporunu hazırlatıp üyelerin sayısı kadar çoğaltarak raporu Komisyonun onayına sunmakla yükümlüdür. (2) Saha sahibi, gerekçesini belirterek süre uzatım talebinde bulunabilir. Talebin il müdürlüğünce uygun bulunması halinde iki ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. (3) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu, saha sahibi tarafından bir dilekçe ekinde Komisyona sunulmak üzere il müdürlüğüne teslim edilir. (4) Ön Raporun Ek-10’da verilen kapsam ve formata uygunluğu ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş yeterlik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşça hazırlanıp hazırlanmadığı hakkındaki inceleme Komisyonca yedi iş günü içinde sonuçlandırılır. (5) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporunun formata ve kapsama uygun olmadığı veya uzman kurum veya kuruluşça hazırlanmadığının Komisyonca anlaşılması halinde, bu hususların yerine getirilmesi için rapor saha sahibine iade edilir. (6) Düzeltilen Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu en geç bir ay veya komisyonca belirlenecek süre içerisinde il müdürlüğüne tekrar sunulur. Komisyonca belirlenecek süre iki ayı geçemez. (7) Komisyon, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön Raporu değerlendirmesine yönelik onayını en geç bir ay içerisinde saha sahibine bildirir. Saha durum ve risk değerlendirme nihai raporunun hazırlanması ve il müdürlüğüne sunulmasıMADDE 22 – (1) Saha sahibi, Komisyonun Ön Rapor hakkında aldığı karar doğrultusunda çalışmalarını Bakanlıkça belirlenen esaslara göre tamamlayarak, EK-11’de verilen format kapsamında hazırlanan Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunu en geç üç ay içerisinde il müdürlüğüne sunar. (2) Nihai Rapor, Ön Rapor aşamasında ve sonrasında yapılan çalışmaları ve bulguları kapsayacak şekilde hazırlanır. (3) Saha sahibinin süre uzatım talebi il müdürlüğünce uygun bulunması halinde üç ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. (4) Saha ile ilgili hazırlanan Nihai Rapor, Komisyonca 23 üncü ve 24 üncü madde kapsamında incelenir ve değerlendirilir. (5) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu, saha sahibi tarafından bir dilekçe ekinde il müdürlüğüne sunulur. Nihai Raporun Ek-11’de verilen format kapsamına uygunluğu hakkındaki inceleme il müdürlüğü tarafından yapılarak beş işgünü içinde sonuçlandırılır. Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunun format kapsamına uygun olmaması halinde, bu hususların yerine getirilmesi için rapor, saha sahibine iade edilir. Düzeltilen Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu en geç bir ay veya komisyonca belirlenecek süre içerisinde il müdürlüğüne tekrar sunulur. Komisyonca belirlenecek süre iki ayı geçemez. (6) Format ve kapsamına uygun olduğu tespit edilen Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu, saha sahibi tarafından komisyon üyelerinin sayısı kadar il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğü, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunu incelemek ve değerlendirmek üzere yapılacak toplantının tarihini ve yerini belirten bir yazı ekinde raporu komisyon üyelerine gönderir. Komisyonun saha durum ve risk değerlendirme nihai raporunu incelemesi usulüMADDE 23 – (1) Komisyon Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunu, ilk inceleme değerlendirme toplantısından sonraki en çok kırk beş işgünü içinde inceler ve değerlendirir. (2) Komisyon üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. (3) Komisyon, su, toprak ve benzeri analizlerin ve ölçümlerin tekrarlanmasını veya ek örnekleme yapılmasını isteyebilir. Yetkili uzman kurum ve kuruluşlardan görüş alabilir. (4) Komisyon gerekli görürse komisyonun görevlendireceği üyeler tarafından saha çalışmalarının gerçekleştirildiği yerde inceleme yapar. (5) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunda önemli eksiklik ve yanlışların görülmesi durumunda Komisyonun belirleyeceği bir süre dahilinde, bunların giderilmesini saha sahibinden ister. Bu durumda, inceleme değerlendirme çalışması durdurulur. Eksiklikler tamamlanmadan veya gerekli düzeltmeler yapılmadan komisyon çalışmalarına devam edilmez. (6) Saha sahibinin, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunda gerekli görülen düzeltmeleri Komisyonun belirlediği süre içerisinde yapıp yeniden il müdürlüğüne sunmasından sonra, Komisyon il müdürlüğünce toplantıya çağrılır. Toplantının yapılması ile birlikte inceleme değerlendirme süreci kaldığı yerden devam eder. (7) Komisyon tarafından inceleme ve değerlendirme toplantıları sırasında; a) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporunun ve eklerinin yeterli ve uygun olup olmadığı, b) Yapılan incelemelerin, hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli düzeyde veri, bilgi ve belgeye dayandırılıp dayandırılmadığı ile ilgili inceleme ve değerlendirmeler yapılır. Saha durum ve risk değerlendirme nihai raporunun değerlendirilmesiMADDE 24 – (1) Saha Durum ve Risk Değerlendirme Nihai Raporu Komisyonca değerlendirildikten sonra saha ile ilgili takip gerektirmeyen saha kararı alınırsa saha potansiyel saha listesine dahil edilir. (2) Saha ile ilgili temizleme gerektiren kirlenmiş saha kararı alınırsa saha yedinci bölümde belirlenen temizleme sürecine tabi tutulur. (3) Saha ile ilgili ara müdahale kararı alınması halinde, temizleme öncesi ara müdahale uygulanır. YEDİNCİ BÖLÜM Temizleme Temizleme faaliyet planlama ve değerlendirme raporu ile temizleme faaliyeti uygulama, izleme ve sonlandırma raporu hazırlama yükümlülüğüMADDE 25 – (1) Birinci aşama değerlendirme 15 veya 17 nci madde sonucunda ya da ikinci aşama değerlendirme sonrasında temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olarak tanımlanan saha için temizleme faaliyeti başlatılır. Bu kapsamda sırasıyla Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu ile Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporu hazırlanır. Bu raporlar, sırasıyla, Ek-12 ve Ek-13’de verilen formatlar kapsamında Bakanlıkça belirlenen esaslar dikkate alınarak yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlarca hazırlanır. (2) Saha sahibi raporları hazırlatacağı kurum veya kuruluşu, Bakanlıkça yetkilendirilmiş yeterlilik koşullarını haiz uzman kurum veya kuruluşlar arasından kendisi belirler. (3) Her iki rapor da aynı uzman kurum veya kuruluşça hazırlanır. Temizleme faaliyet planlama ve değerlendirme raporu hazırlama yükümlülüğüMADDE 26 – (1) Birinci aşama değerlendirme 15 veya 17 nci madde sonucunda temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olarak nitelenen saha için ilk olarak sahada ikinci aşama değerlendirme kapsamında Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yürütülen saha ve kirlilik karakterizasyonu ile sahaya özgü risk değerlendirme çalışmaları yapılır. (2) Kirlenmiş sahalar için saha sahibi 18 inci madde ila 24 üncü maddede belirtilen ikinci aşama değerlendirme sürecinde öngörülen Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön ve Nihai Raporlarını hazırlayıp Komisyona sunmaz ve bu raporlar için onay almaz. (3) Ek-12 kapsamında hazırlanacak Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu, Ek-10’da belirlenen kapsamda yürütülecek olan saha ve kirlilik karakterizasyonu çalışmaları ile Ek-11’de belirlenen kapsamda yürütülecek olan sahaya özgü risk değerlendirme çalışmalarının sonuçlarını da kapsar. Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu faaliyet/saha sahiplerince; a) Birinci aşama değerlendirme 15 veya 17 nci madde hükmünce temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olarak tanımlanan saha için en geç altı ay içerisinde, b) İkinci aşama değerlendirme sonucunda temizlenmesi gereken kirlenmiş saha olarak tanımlanan saha için üç ay içerisinde hazırlatılır. (4) Hazırlanan Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu Komisyona iletilmek üzere il müdürlüğüne sunulur. (5) Saha sahibi gerekçesini belirterek ek süre talep edebilir. Komisyonca uygun görülmesi halinde üç ayı geçmemek üzere il müdürlüğünce ek süre verilebilir. Temizleme faaliyet planlama ve değerlendirme raporunun değerlendirilmesiMADDE 27 – (1) Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu Komisyon tarafından bir ay içerisinde değerlendirilir. (2) Komisyon, saha temizleme hedefi ve saha için seçilen temizleme yönteminin uygunluğu bakımından rapora onay verebilir veya onay vermeyerek saha temizleme hedefi veya seçilen temizleme yönteminin değiştirilmesini talep edebilir. (3) Değişiklik talebi halinde, Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporu en geç bir ay içerisinde nihai hale getirilerek il müdürlüğüne sunulur. (4) Komisyon düzeltilmiş raporu on beş gün içinde değerlendirir ve onaylar. Temizleme faaliyetinin uygulanması ve izlenmesiMADDE 28 – (1) Komisyona sunulan Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporunun onaylanması halinde temizleme sisteminin ikinci aşaması olan temizleme uygulama ve izleme aşamasına geçilir. Sistemin çalışmaya başlamasıyla birlikte temizleme işlemi ve sistem etkinliği, Bakanlıkça belirlenen esaslara göre, sahada periyodik olarak yapılan hedef kirletici saha konsantrasyonlarının ölçümleri ile izlenir. Temizleme faaliyeti uygulama, izleme ve sonlandırma raporu hazırlama yükümlülüğüMADDE 29 – (1) Periyodik ölçüm sonuçları Bakanlıkça belirlenen esaslar dikkate alınarak Komisyon incelemesine sunulur. Sistemin işletmeye alındığı başlangıç, kısa ve daha sonraki uzun dönemli izleme amaçlı yapılan periyodik ölçümlerin hangi sıklıkta ve nereden alınan örneklerle yapılacağı, hazırlanma ayrıntıları Bakanlıkça belirlenir. (2) Komisyon ölçüm sonuçlarını, mevcut kirliliğin önceden belirlenen saha temizleme hedefine doğru azalma gösterip göstermediği, kirlilik azalma hızının beklenen düzeyde olup olmadığı hususları bakımından değerlendirir. (3) İkinci fıkradaki değerlendirmelere göre Komisyon, temizleme faaliyeti sonuçlarını uygun bulur ise temizleme faaliyeti ve sistem işletimi planlandığı şekilde devam ettirilir. (4) Komisyon, temizleme faaliyeti sonuçlarını uygun bulmaz ise sistemin işletim etkinliğinin artırılmasına yönelik önerilerde bulunabilir. (5) İzleme faaliyetleri sonucunda elde edilen tüm bilgiler ve periyodik ölçüm sonuçları faaliyet sahibi tarafından değerlendirilir; sahadaki kirletici konsantrasyonunun Bakanlıkça belirlenen esaslar dahilinde saha temizleme hedefine kadar düşürülüp düşürülmediği kontrol edilir; eğer saha temizleme hedefine erişilmişse temizleme işlemini sonlandırmayı Komisyona teklif eder. (6) Temizleme faaliyetini sonlandırmayı teklif etmek için, kapsam ve formatı EK-13’de verilen Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporunda bir alt bölüm olarak yer alan bir Temizleme Faaliyet Sonlandırma Talep Dokümanı Komisyona sunulmak üzere hazırlanır. (7) Temizleme Faaliyet Sonlandırma Talep Dokümanının Komisyon tarafından onaylanması halinde, temizleme sonlandırma aşamasına geçmek amacıyla temizleme uygulama ve izleme faaliyetleri sonucunda elde edilen tüm bilgiler ve periyodik ölçüm sonuçları, temizleme sistemi tasarımı, inşası ve sistem işletimine ait bilgileri de içeren Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporu Ek-13’de verilen format kapsamında hazırlanır. Temizleme faaliyeti uygulama, izleme ve sonlandırma raporunun değerlendirilmesiMADDE 30 – (1) Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporu il müdürlüğüne sunulur ve Komisyonca değerlendirilir. Komisyon bu raporu kaynak dahil tüm kirlenmiş alandaki kirlilik düzeyinin saha temizleme hedefine ulaşıp ulaşmadığını uzun dönem periyodik izleme sonuçlarına ve saha verilerine dayanarak en geç kırkbeş gün içerisinde değerlendirir. Temizleme faaliyetinin sonlandırılmasıMADDE 31 – (1) Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporunun Komisyon tarafından onaylanması ve dolayısıyla temizleme faaliyetinin sonlandırılmasına onay verilmesi halinde, Komisyon temizleme faaliyetlerinin sonlandırılabileceğini resmî bir yazı ile saha sahibine bildirir ve temizleme faaliyeti sonlandırmayı müteakip izleme faaliyeti başlatılır. (2) Raporun Komisyon tarafından onaylanmaması halinde ise, temizleme sisteminin işletilmesi ve izlenmesinin, mevcut durum göz önüne alınarak Komisyonca belirlenen bir süre kadar daha devam ettirilmesi istenebilir. Komisyonun tüm temizleme süreci boyunca edindiği izlenimler sonucunda, temizleme sisteminin seçiminde ve işletiminde teknik anlamda herhangi bir uygunsuzluk veya ihmal olmamasına ve sistemin işletiminin makul bir süre daha uzatılmış olmasına rağmen, sahanın doğal koşulları gereği kirlenmiş sahanın tümüne oranla ancak sınırlı ve dar bir bölümünde hâlâ saha temizleme hedefine erişilememiş olması halinde, Komisyon alınabilecek gerekli önlemlerin alınması koşuluyla, temizleme faaliyetlerinin sonlandırılabileceğini resmî bir yazı ile saha sahibine bildirebilir ve temizleme faaliyeti sonlandırmayı müteakip izleme faaliyetinin başlatılmasına izin verebilir. Temizleme faaliyetinin sonlandırılmasını müteakip izlemeMADDE 32 – (1) Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporunun Komisyon tarafından onaylanması ve sahanın temizlendiğinin Komisyonca kabulünü müteakip kirlenmiş saha sahibi, Komisyonun belirleyeceği yıla kadar ölçümler yaparak temizleme sonrası izleme yapar. İzleme sonuçlarının tümünü bir rapor halinde il müdürlüğüne sunar. (2) İzleme süresi sonunda hazırlanan bu rapor Komisyonca değerlendirilir. Raporun Komisyon tarafından onaylanmasıyla, saha sahibi varsa komisyonun saha kullanımına kısıtlamaların getirilmesi gibi önerilerini de dikkate alarak sahada yürütülen temizleme çalışmalarını bitirmiş olur. Temizlenmiş saha kirlenmiş saha listesinden çıkarılır ancak potansiyel saha olarak kayıt altında tutulmaya devam edilir. SEKİZİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Yetkilendirilmiş yeterliliği haiz kurum ve kuruluşlarMADDE 33 – (1) Saha Örnekleme ve Analiz Planını, Saha Durum ve Risk Değerlendirme Ön ve Nihai Raporlarını, Temizleme Faaliyet Planlama ve Değerlendirme Raporunu ve Temizleme Faaliyeti Uygulama, İzleme ve Sonlandırma Raporunu hazırlayacak ve çalışmaları yürütecek kurum ve kuruluşlar Bakanlıktan Yeterlilik Belgesi almakla yükümlüdürler. Yeterlilik Belgesinin verilmesi, yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşların kontrolü ve belgenin yenilenmesi veya iptal edilmesi ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Deşarj ve emisyon izinleriMADDE 34 – (1) Saha sahibi temizleme uygulama ve izleme çalışmalarının yürütülmesi esnasında uygulanan temizleme yöntemi nedeniyle ortaya çıkabilecek atıksuların bertarafı için, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve 26/11/2005 tarihli ve 26005 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği (76/464/AB) esas alınarak deşarj standartları Bakanlıkça belirlendikten sonra Deşarj İzin Belgesi almaksızın bertaraf eder. (2) Saha sahibi temizleme uygulama ve izleme çalışmalarını hava kirliliğini önlemeye yönelik mevzuat koşullarını sağlayacak şekilde tasarlar, yürütür ve uygulanan temizleme yöntemi nedeniyle ortaya çıkabilecek emisyon ölçümlerini yapar ve sunar. (3) Saha sahibi, gözlem kuyularının açılması için gerekli izinleri alır veya çalışmaları yürüten uzman kurum veya kuruluşa aldırır. Düzenleyici işlemlerMADDE 35 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili düzenleyici işlemler Bakanlıkça iki yıl içerisinde hazırlanır ve Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır. DenetimMADDE 36 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uyulup uyulmadığının denetimi, Çevre Kanunu ve 21/11/2008 tarihli ve 27061 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği uyarınca gerçekleştirilir. Sorumluluk ve çevresel zararın tahsiliMADDE 37 – (1) Toprak veya yeraltı suyu kirliliğine neden olan faaliyet sahipleri Çevre Kanununun 13 üncü maddesinin altıncı fıkrası ve 28 inci maddesi kapsamında sorumludur. Toprak kirliliğine sebep olan sorumlu kişilerin çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan veya yapılması gereken harcamalar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre toprak veya yeraltı suyu kirliliğinden sorumlu olanlardan tahsil edilir. Mülkiyet değişiminde sorumlulukMADDE 38 – (1) Saha ve tesislerin mülkiyeti değiştiğinde yeni saha/tesis sahibi bu Yönetmeliğin getirdiği yükümlülükleri yerine getirmekle yükümlüdür. İdari yaptırımlarMADDE 39 – (1) Bu Yönetmeliğe aykırı davrananlar hakkında Çevre Kanununda öngörülen idari yaptırımlar uygulanır. Yürürlükten kaldırılan yönetmelikMADDE 40 – (1) 31/5/2005 tarihli ve 25831 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Geçiş hükümleriGEÇİCİ MADDE 1 – (1) 8 inci maddenin birinci fıkrasına göre Ek-2, Tablo 2’de yer alan faaliyetleri yürüten mevcut faaliyet sahipleri en geç üç ay içerisinde, yeni başlayacak faaliyet sahipleri ise faaliyete başladıktan sonra en geç bir ay içerisinde Ek-3 te yer alan Faaliyet Ön Bilgi Formunu Kirlenmiş Sahalar Bilgi Sisteminde doldurarak il müdürlüğüne bildirir. YürürlükMADDE 41 – (1) Bu Yönetmeliğin; a) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 35, 40, 41 ve 42 nci maddeleri yayımı tarihinde, b) (Değişik: RG-11/7/2013-28704)⁽²⁾ Diğer maddeleri 8/6/2015 tarihinde, yürürlüğe girer. YürütmeMADDE 42 – (Değişik: RG-14/6/2012-28323) (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Şehircilik Bakanı yürütür. _________________(1) 14/6/2012 tarihli ve 28323 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile, bu Yönetmeliğin eklerinde geçen “Çevre ve Orman Bakanlığı” ibareleri “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı”, “İl Çevre ve Orman Müdürlüğü” ibareleri “Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü” olarak değiştirilmiştir.(2) Bu değişiklik 8/6/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
8/6/2010	27605
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	14/6/2012	28323
2.	11/7/2013	28704

8 Haziran 2012 CUMA                         Resmî Gazete                                    Sayı : 28317

YÖNETMELİK

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

İPEKBÖCEĞİ YUMURTASI ÜRETİMİ VE KONTROLÜNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; hastalıktan ari damızlık ve hibrid ipekböceği yumurtası üretimi ve kontrolüne ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, ipekböceği yumurtası üretimi yapan üretici kuruluşlarınca uygulanacak yöntemleri ve üretilen yumurtaların ne şekilde ve kimler tarafından kontrol edileceği hususlarını kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Damızlık yumurta: İnficar programı ve iş planı gereğince damızlık yaş koza üretimi için ayrılan yumurta miktarını,

c) Genel Müdürlük: Hayvancılık Genel Müdürlüğünü,

ç) Hibrid: Çeşitli yöntemlere göre ayrı saf F1’lerin birleştirilmesi ile üretilen hibritleri,

d) İl müdürlüğü: İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünü,

e) İmha: Hastalıklı veya hastalık ihtimali bulunan saf hat veya hibrid larva, kelebek, yumurta ve üretim dönemi sonunda üretimde kullanılmadığı için arta kalan yumurtaların tutanakla yakılmasını,

f) İpekböceği Yumurtası Üretim Belgesi: İpekböceği yumurtası üretimi yapan işletmede yumurta üretimini gerçekleştiren personelin, Bakanlık tarafından düzenlenen “İpekböceği Yumurtası Üretimine İlişkin Eğitim” programına katılarak almakla yükümlü oldukları belgeyi,

g) Japon baraj metodu: Her bir yumurtlama kağıdına ikiyüz dişi kelebek yumurtlatılarak ipekböceği yumurtası üretilmesini,

ğ) Kontrol: Hastalıktan ari damızlık ve hibrid ipekböceği yumurtası üretimine ilişkin kontrolleri,

h) Saf ırk: İpekböceği yumurtası üretiminde kullanılan saf hatları,

ı) Yumurta: İpekböceği yumurtasını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

İşletme Özellikleri, İpekböceği Yumurtası Üretimi İçin Müracaat ve Üretim

İşletmelerde aranacak özellikler

MADDE 5 – (1) Damızlık ve hibrid ipekböceği yumurtası üretecek işletmelerin, üretim yerlerinde;

a) Üretim kapasiteleri için yeterli tesis ve ekipmanları,

b) Yeterli sayıda dişi ve erkek kelebek tablaları,

c) Dişi ve erkek krizalit tablaları,

ç) Kerevetler,

d) Havan ve mikroskoplar,

e) Termometre ve higrometre,

f) Yumurta yıkama, döllü-dölsüz yumurtaların ayrılması ve kurutma ekipmanlarını,

bulundurmaları gereklidir.

Personel durumu

MADDE 6 – (1) Damızlık ve hibrid ipekböceği yumurtası üreten işletmelerin, İpekböceği Yumurtası Üretimi Belgesine sahip en az bir teknik eleman istihdam etmesi ve ipekböceği yumurtası üretiminin bu eleman sorumluluğunda gerçekleştirmesi ve yıllık yumurta üretim kapasitesine yetecek sayıda teknik eleman ve tecrübeli usta işçi çalıştırması gerekir.

İpekböceği yumurtası üretimi için müracaat

MADDE 7 – (1) İpekböceği yumurtası üretimi için müracaatın, her üretim yılı için 1 mayıs tarihine kadar, bu günün hafta sonuna denk gelmesi halinde ise sonraki ilk iş gününe kadar yapılması gereklidir.

(2) İpekböceği yumurtası üreticisi işletmenin, damızlık yaş koza üreten yetiştiricilerin müracaat dilekçesini hangi ırktan ne miktarda yumurtayı üretime alacağını gösterir liste ile birlikte, il müdürlüğüne vermesi gerekir.

(3) Müracaatı kabul gören ipekböceği yumurta üreticisi işletme, iş planı ve inficar programını, inficar işlemlerine başlamadan önce, en geç 15 mayıs tarihine kadar il müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

Üretim

MADDE 8 – (1) Larva besleme döneminde;

a) Damızlık yumurtaların, damızlık yaş koza üreticisine yumurta üretici işletme tarafından inficar ettirilmiş larva halinde verilmesi gerekir.

b) Üretim döneminde damızlık besleme evleri, il müdürlüğü teknik elemanlarınca en az üç defa kontrol edilir.

c) İpekböceği yumurtası üreticisi işletmenin teknik elemanı tarafından, damızlık yaş koza yetiştirici evlerinde, il müdürlüğünden örnekleri alınacak besleme kartlarına; inficar tarihi, yaşların ilk ve son yem tarihleri, hastalıklar ve benzeri hususların düzenli olarak işlenmesi gereklidir.

ç) Hazırlanan bakım ve besleme cetvelleri, besleme sonunda il müdürlüğüne teslim edilecektir.

d) Larva döneminde ırk karakterini göstermeyen larvalar damızlık besleyici tarafından ayıklanarak imha edilir ve il müdürlüğünce yapılacak kontrollerde bu yönde görülen karışık partiler damızlık beslemeden çıkarılır.

(2) Koza döneminde;

a) Damızlık yaş koza yetiştiricisi tarafından üretilen ve yumurta üretici işletmeye teslim edilen damızlık kozaların; ırkı, miktarı ve bir gram yumurta için yaş koza verimini de içeren liste, ipekböceği yumurtası üreticisi işletme tarafından il müdürlüğüne bildirilir.

b) Üretilen damızlık yaş kozalardan koza şekillerine göre ırk özelliği göstermeyen kozalar yumurta üretiminde kullanılmayacaktır.

c) Damızlık koza seçimleri ipek zenginliği esasına göre azami dikkat ve ırk özellikleri dikkate alınarak yapılacaktır.

ç) Her partide krizalit ve ilk çıkan kelebeklerin muayene edilerek partilerdeki karataban-pebrin hastalığı durumuna göre kese usulü, onlu veya yirmili tava usulü, Japon baraj sistemi üretim metotlarından herhangi biri veya ayrı ayrı partilerde olmak üzere her üç metot birden uygulanabilecektir.

d) Hibrid ipekböceği yumurtası üretiminde kullanılan aynı ırktan çiftleşmiş kelebekler ayrılarak yumurtlamadan imha edilecektir.

e) Japon baraj sistemi uygulamasında; yumurta kağıtlarının numaralanması, üretilen yumurtaların her gün tartılması, yumurta kağıtlarının adet olarak sayılması ve herhangi bir karışıklığa meydan vermeden asılması, üretim dönemi sonunda her partinin yumurta kağıt adedi brüt ve net yumurta miktarlarını gösterir üretim cetvelinin il müdürlüğüne verilmesi gerekir.

f) Kese metodunda; her kese üzerine parti numarası ve tür işareti konulacaktır.

g) Onlu veya yirmili tava metodunda; gerek tava gerekse kelebek keselerinde numara ve tür işaretleri karşılıklı olarak yazılacaktır.

ğ) Japon baraj sistemi uygulamasında; partiden kelebek muayenesi için numune kelebeklerin tesadüfi olarak alınması, kurutularak muayene için saklanması gereklidir.

h) Kese metodunda; kelebek ve yumurtasının aynı kese içinde bulunması nedeniyle ayrıca numune alınmayacaktır.

ı) Onlu ve yirmili tava usulünde; her tava içinde bulunan kelebeklerin birer kese kağıdı içine konulması, kese kağıdının ağzının kıvrılarak kapatılması, üzerine parti ve tava numaralarının ayrı ayrı yazılması ve kurutularak muayene için saklanması gereklidir.

i) Üretici işletme tarafından, kelebek numuneleri için günlük defter tutulacaktır.

j) Japon baraj metodu ile yapılacak üretimde kelebek numuneleri Ek-1 ve Ek-2’de verilen toplam miktarlardan % 40 fazla alınır.

k) Japon baraj metodunda kelebek numuneleri kelebeklerin ilk çıkışından son çıkışına kadar, bir oran dahilinde ve tesadüfi örnekleme esasına göre alınır.

l) Japon baraj metodu uygulaması için alınan kelebek numunelerinin kurutulduktan sonra torbalara konulması, torba ağızlarının il müdürlüğü teknik elemanı ve üretici işletmenin resmi temsilcisi huzurunda mühürlenerek muayene için üretim yerinde muhafaza edilmesi gerekir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Muayene, Muayene Yöntemleri ve Hastalıklı Yumurtaların İmhası

Kelebek muayenesi

MADDE 9 – (1) İpekböceği yumurtası üretiminde kullanılan kelebeklerin muayeneleri aşağıdaki şekillerde gerçekleştirilir;

a) Kese metoduyla damızlık ipekböceği yumurtası elde edilen kelebeklerin muayenesi yumurta üreticisi kuruluşun teknik elemanlarınca, hibrit yumurta üretiminde kullanılan kelebeklerin muayeneleri ise il müdürlüğü teknik elemanlarınca gerçekleştirilir.

b) Dişi kelebeklerin muayenelerinde; kese, tava, japon baraj metotlarından biri veya üretim metodu zorunluluğuna göre her üçü birden geçici olarak uygulanır.

c) Japon baraj metodunda muayene il müdürlüğü teknik elemanlarınca, kese ve tava usulünde ise yumurta üretici işletme teknik elemanlarınca yapılır, ancak kese ve tava metodunda son kontroller yine il müdürlüğü teknik elemanlarınca japon baraj metodu esaslarına göre yapılır.

ç) Japon baraj metodunda, partilerden alınan kelebeklerin her birinin bütün olarak havanda ezilmesi ve havan içeriğinden alınarak hazırlanan numunenin il müdürlüğü teknik elemanlarınca incelenmesi suretiyle muayene edilmesi gerekir.

d) Alınması ve muayene edilmesi gereken kelebek adetleri ile baraj sayısı Ek-1 ve Ek-2’de verilmiştir.

Muayene yöntemleri

MADDE 10 – (1) Japon baraj metodu;

a) Muayene edilen kelebeklerden, hastalıklı kelebek sayısı Ek-1’de verilen hastalıklı kelebek sayısı kadar ya da daha fazla ise partinin tamamı hastalıklı kabul edilir. Ancak istek üzerine Ek-2’de verilen şekilde numune alınır ve muayene tekrarlanır, bunun hastalıklı kelebek adedine ilk muayenede rastlanan hastalıklı kelebek adedi de eklenir. İkinci muayenenin yapılması veya yapılmaması durumunda da barajı aşmış olan partiler hastalıklı kabul edilir.

b) Muayene edilen kelebeklerde hastalıklı kelebek sayısı baraj sayısını bulmaz veya aşmazsa Ek-2’ye göre numune kelebek alınır ve bunlar ayrı ayrı muayene edilir. Birinci partide gösterilen hastalıklı kelebek sayısını bulur veya aşarsa bu partinin de tamamı hastalıklı kabul edilir.

c) Muayenede karataban hastalığı veya başka bir hastalığa rastlanmaz ise ikinci bir muayeneye gerek kalmaksızın bu parti kelebek yumurtalarının tamamı hastalık yönünden hastalıksız yumurta niteliğini kazanır.

ç) İl müdürlüğü teknik elemanlarınca yapılan kelebek muayenelerinde, ipekböceği yumurtası üretici işletmenin tam yetkili üretim elemanı da hazır bulunur ve hastalıklı kelebek numunesi mikroskop altında kendisine gösterilir.

d) Muayenesi yapılan her parti için iki nüsha tutanak düzenlenir. Düzenlenen tutanaklardan bir sureti yumurta üretici işletmeye bir sureti de il müdürlüğüne teslim edilir.

e) Muayenesi yapılan ve hastalıklı olduğuna karar verilen partilerin yumurta kağıtları aynı gün sayılır, defter kayıtlarından kontrol edilir, tartılır ve durum bir tutanakla tespit edilerek, imha edileceği güne kadar ayrı bir yerde muhafaza edilir.

f) Hastalıklı partilerin yumurta kağıtları, yumurtaları ile birlikte il müdürlüğü teknik elemanları kontrolü altında, yakılmak suretiyle imha edilir ve imha edildiğine dair iki nüsha tutanak düzenlenir, tutanaklardan biri yumurta üretim işletmesine bir adedi de il müdürlüğüne teslim edilir.

(2) Kese metodu;

a) Kese metoduyla yapılan yumurta üretiminde, bütün kelebekler usulüne uygun olarak yumurta üreticisi veya yetkilisi tarafından muayene edilir, hastalıklı kelebeğin kese içindeki yumurtaları ayrılır, parti içindeki tüm hastalıklı kelebekler bu şekilde seçildikten sonra il müdürlüğünce bu partilerin karataban hastalığı kontrolleri, Japon baraj metodu esaslarına göre yapılır.

b) İkinci bir muayene zorunlu olduğu takdirde yumurta üreticisi, partinin tamamını ikinci bir defa muayene ve kontrolden geçirerek hastalıklı keseleri ayıklar.

c) Son kontrol il müdürlüğü elemanlarınca japon baraj metodu esaslarına göre yapılır.

(3) Tava metodu;

a) Tava metoduyla yapılan üretimde yumurtalara ait kelebeklerin tamamının muayeneleri, yumurta üreticisi veya yetkilisi tarafından yapılır, tava içindeki on veya yirmi kelebekten bir tanesi dahi hasta olsa aynı numarayı taşıyan tavadaki yumurtaların tamamı hasta kabul edilir. Muayene sonunda hastalıklı tavaların numaraları ve sayıları bir tutanakla tespit edilir.

b) Muayenesi ve kontrolleri yapılan partiler üzerinde il müdürlüğünce yapılacak muayene ve kontrollerde Japon baraj metodu esasları aynen uygulanır.

c) İkinci bir muayene zorunlu olursa, yumurta üreticisi, partinin tamamını yeniden muayene eder.

ç) Son kontrol il müdürlüğü elemanlarınca japon baraj metodu esaslarına göre yapılır.

Hastalıklı yumurtaların imhası

MADDE 11 – (1) Yumurta üretimi hangi metotla yapılmış olursa olsun hastalıklı olduğuna karar verilen yumurtalara ait partilerin tamamı veya hastalıklı kese veya tavalara ait kelebeklerin yumurtalarının tamamı, yumurta üretici işletme temsilcisinin de hazır bulunduğu yumurta üretim işletmesinde, il müdürlüğü elemanlarının kontrolü altında yakılmak suretiyle imha edilir, bu durum tutanakla tespit edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yumurtaların Muayenesi, Yıkanması, Kutulanması, İmha ve Üretim Kayıtları

Damızlık yumurtaların muayenesi

MADDE 12 – (1) Yumurta üretici işletme tarafından üretilen damızlık yumurtaların kelebek muayeneleri ve kontrolleri üretici işletmece yapılır. Bütün kelebek muayenelerinin sonuçları, mikroskop muayene sonuçları, il müdürlüğü yetkili elemanları ve üretici işletme temsilcisinin ortak hazırladıkları raporla il müdürlüğüne bildirilir.

Yumurtaların yıkanması

MADDE 13 – (1) İpekböceği yumurtalarının yıkanması aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir:

a) Yumurtaların yıkama zamanı il müdürlüğünce tespit edilir ve yumurta üretici işletmeye bildirilir.

b) Teknik şartlara uyulmak suretiyle yıkanan yumurtalar yıkandığı gün, yumurta üretici işletmenin kendi kışlaklarında muhafaza altına alınır.

c) Kışlaklara teslim edilecek yumurtalar havalanmayı mümkün kılan bez torbalar içinde ve her torbada beş yüz gramı geçmeyecek miktarda bulundurulur. Bez torbaların ölçüsü 25×25 cm’den küçük olamaz.

ç) Bez torbaların üzerinde üretici işletmenin logosunu taşıyan bir işaret bulundurulması ve torba ağızlarının dikildikten sonra üretici işletme tarafından mühürlenmesi gerekir.

d) Kışlağa teslim edilen torbalar daralı olarak tartılır ve bu şekilde muhafaza altına alınır.

e) Yumurtalar en geç aralık ayının yirminci gününe kadar yıkanır ve kışlağa teslim edilir, kışlağa teslimin gecikmesi durumunda, ipekböceği yumurtalarının kışlakta kalması gereken süreyi tamamlayamaması nedeniyle ortaya çıkabilecek kayıplardan il müdürlüğü sorumlu tutulamaz.

f) Yıkanan ve kışlağa teslim edilen yumurtaların her partisinden onar gramlık numuneler alınır ve kışlakta ayrıca muhafaza edilir. Yumurta sayımı, inficar ve embriyo kontrolleri bu numunelerden yapılır.

Yumurtaların kutulanması

MADDE 14 – (1) Yumurtaların tartılması ve kutulanması aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir:

a) Kışlakta bulunan tohumların her partisinin bir gramında bulunan yumurta adetleri, kuru ve döllenmiş yumurta adedi ile inficar oranlarının tespit işlemleri il müdürlüğünce yapılır.

b) Yumurtaların ikinci embriyo kontrolleri il müdürlüğünce yapılır.

c) Sonuçlara göre 20.000 veya 10.000 adet sağlam yumurtayı verecek tartı ağırlıkları il müdürlüğünce tespit edilir.

ç) Yumurtaların tartısı il müdürlüğü elemanlarının kontrolü altında yapılır.

d) Tartılıp kutulanan yumurtaların etiketlenmesini takiben il müdürlüğünce etiket üzerine “KONTROL EDİLMİŞTİR” damgası vurulur.

e) Tartılıp kontrol işlemi biten yumurta kutuları, onarlık demetler halinde bağlanıp kışlakta muhafaza edilir.

f) Hibrit ipekböceği yumurtası üretiminde kullanılacak saf ırkların ne kadar süre ile kullanılabileceği il müdürlüğünce tespit edilir.

g) Irk özellikleri ve teknolojik testler sonucuna göre damızlık olarak üretimine izin verilen yumurtaların muayeneleri inficar kontrolleri, yumurta sayımları ve tartıları üretim işletmesince yapılır.

ğ) Damızlık yumurtalar da tartılarak yumurta üretici işletme kışlağında muhafaza edilir, damızlık için ayrılan yumurta miktarından arta kalan yumurtalar için de iki nüsha tutanak düzenlenir, tutanaklardan biri yumurta üretim işletmesine bir adedi de il müdürlüğüne teslim edilir.

h) Yumurtaların tartım işlemleri en geç mart ayının ilk yarısında sonuçlandırılır.

ı) Yumurta üretici işletme, ürettiği ipekböceği yumurtalarının her varyetesinden altı kutuyu, denemelerde kullanılmak üzere ücretsiz olarak il müdürlüğüne verir.

Üretimde kullanılmayarak arta kalan yumurtaların imhası

MADDE 15 – (1) Yaş koza üretiminde kullanılmayarak arta kalan damızlık ve hibrit ipekböceği yumurtalarının tamamı, yumurta üretici işletme temsilcisinin de hazır bulunduğu yumurta üretim işletmesinde, il müdürlüğü elemanlarının kontrolü altında yakılmak suretiyle imha edilir, bu durum tutanakla tespit edilir.

Üretim kayıtları

MADDE 16 – (1) Yumurta üretim kayıtlarının tutulması; ipekböceği yumurta üreticisi işletme veya şahıs, yumurta üretimiyle ilgili her türlü kaydı işletme defterinde toplayarak il müdürlüğü kontrolü için hazır bulundurur.

(2) İpekböceği yumurtası üretim yerleri, il müdürlüğü kontrol ve denetimine tabidir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Eğitim ve kontroller

MADDE 17 – (1) Bakanlık, gerekli görülmesi halinde ipekböceği yumurtası üretimine ilişkin eğitim yapabilir ya da yaptırabilir.

(2) Genel Müdürlük, damızlık ve hibrid ipekböceği yumurtası üretim dönemlerinde çalışmaları yerinde inceleyerek kontroller yapabilir.

Müeyyideler

MADDE 18 – (1) 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi gereğince, Bakanlıktan izin almadan faaliyette bulunanlara onbin Türk Lirası idarî para cezası verilir; bunların faaliyeti durdurulur, ürünlerine el konur ve ürünlerin üreme amaçlı kullanımına izin verilmez.

Yürürlük

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

8 Temmuz 2005 CUMA – Sayı : 25869

Yönetmelik

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞINDAN:

TRAFİKTE SEYREDEN MOTORLU KARA TAŞITLARINDAN KAYNAKLANAN EGZOZ GAZI EMİSYONLARININ KONTROLÜNE DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, trafikte seyreden motorlu kara taşıtlarından kaynaklanan egzoz gazlarının neden olduğu hava kirliliğinden ve tehlikelerinden, canlıları ve çevreyi korumak amacıyla egzoz gazı kirleticilerinin azaltılmasını sağlamak ve ölçümler yaparak kontrol etmek üzere gerekli usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik halen trafikte bulunan dört ve daha fazla tekerlekli yolcu ve yük taşımaya mahsus iş makineleri, tarım ve orman traktörleri, motosikletler ve mopedler hariç karayolu motorlu taşıtlarını kapsar.

Dayanak

Madde 3 —  Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 8 inci maddesine, 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesine, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 30 uncu maddesine ve 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen:

Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,

Karayolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, yol, otoyol, köprüler ve benzeri yapı ve alanları,

Motorlu taşıt: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan ve makine gücüyle yürütülen aracı/taşıtı,

Duman: Taşıtın egzoz borusundan çıkan, tam yanmış veya yanmamış yakıt zerrelerinin meydana getirdiği siyah, gri-beyaz veya mavi renkli aerosolü,

Absorbsiyon katsayısı: Duman koyuluğunu gösteren ve egzoz gazı içinden geçen ışığın soğurması ile ölçülen katsayıyı,

Pozitif ateşlemeli benzin motorlu taşıt: Benzin ile çalışan, buji ateşlemeli motora sahip taşıtı,

Sıkıştırma ateşlemeli dizel motorlu taşıt: Dizel yakıtı ile çalışan, sıkıştırma ile ateşlemeli motora sahip taşıtı,

LPG (Sıvılaştırılmış petrol gazı) veya NG (Doğal gaz) yakıt kullanan taşıt: Tahrik sisteminde LPG (Sıvılaştırılmış petrol gazı) veya CNG (Sıkıştırılmış doğal gaz), LNG (Sıvılaştırılmış doğal gaz)  kullanımı için özel teçhizat ile donatılmış bir taşıtı (Bu tür LPG veya NG’li taşıt tek yakıtlı veya iki yakıtlı taşıt olarak tasarımlanabilir ve imal edilebilir),

Egzoz gazı: Bir motorlu taşıtın egzoz borusundan çıkan gazı,

Egzoz gazı kirleticileri: Egzoz gazında bulunan ve çevreyi kirleten bileşenleri,

Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonu: Motorlu taşıtların sadece egzoz gazı emisyon ölçümlerinin yapıldığı TS 12047’yi sağlayan sabit istasyonları veya TS-EN 45004’ü sağlayan araç muayene istasyonlarını,

Motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı: Trafikte seyreden taşıtlar için yapılan egzoz gazı ölçümü sonunda, kirletici miktarları tayin edilen sınırlar içinde kalan taşıtlara verilen  belgeyi,

Egzoz gazı emisyon ölçüm pulu: Trafikte seyreden taşıtlar için yapılan egzoz gazı ölçümü sonunda, kirletici miktarları tayin edilen sınırlar içinde kalan taşıtlara verilen pulu,

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi: Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarına egzoz gazı emisyon ölçüm yapabilme yetkisi veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

Protokol: İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile egzoz emisyon ölçümünü gerçekleştiren istasyon işleteni arasında imzalanan ve valilik makamı tarafından onaylanan sözleşmeyi,

Katalitik dönüştürücü: Egzoz gazındaki kirleticileri zararsız veya daha az zararlı bileşenlere dönüştürmek amacıyla bir taşıtın egzoz sistemine yerleştirilen reaktörü,

OBD (On Board Diagnostic) sistemi: Bilgisayar hafızasında bulunan arıza kodları vasıtasıyla muhtemel hata alanını tanımlayabilen, emisyon kontrolü için kullanılan araç üzerindeki teşhis sistemini,

Lambda değeri: Gerçek hava/yakıt oranının teorik hava/yakıt oranına bölünmesi ile bulunan değeri,

Duman koyuluğu: Egzoz gazı içerisinde bulunan, şeffaf olmayan parçacıkların, gazdan geçen ışığın aydınlatma şiddetini (aydınlanan birim yüzey için ışık akısını) azaltma yüzdesini (Tam şeffaf gaz için duman koyuluğu % 0’dır. Işığı tamamen absorbe eden, yani geçirgen olmayan gaz için duman koyuluğu % 100’dür.),

Taşıt sahibi: Taşıt için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişiyi,

İşleten: Taşıt sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya taşıtın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehini gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiyi (ilgili taraftan başka bir kişinin taşıtı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve taşıt üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.),

Trafik zabıtası: İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun verdiği görev ve yetkileri yerine getirmekle yükümlü olan memurları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Egzoz Gazı Emisyon Ölçümleri

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi alabilecek istasyonlara ait kriterler

Madde 5 — TS 12047 Yetkili Servisler-Motorlu Araçlar için Kurallar Standardını sağlayan sabit istasyonlara veya TS-EN 45004 Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılmaları için Genel Kriterler Standardını sağlayan araç muayene istasyonlarına Bakanlıkça düzenlenmiş egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi verilir. Tanımlanan bu istasyonlara ait mobil taşıtlar egzoz gazı emisyon ölçümü yapmak için kullanılmaz.

Bu Yönetmelikte belirtilen hususların yanı sıra TS 12047’ye uymayan yetkili servislerin veya TS-EN 45004’e uymayan araç muayene istasyonlarının da egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgeleri Bakanlıkça iptal edilir.

Egzoz gazı emisyon ölçümü yaptırma periyotları      

Madde 6 — Taşıtlar, bu Yönetmeliğin (Ek-1)’inde belirtilen sınıflar esas alınmak kaydıyla cinslerine, kullanılma amaç ve şekillerine uygun olarak aşağıda belirtilen periyotlarda egzoz emisyon ölçümüne tabi tutulur:

a) Hususi otomobiller ilk üç yaş sonunda ve devamında her iki yılda bir.

b) Resmi otomobiller ilk iki yaş sonunda ve devamında yılda bir.

c) Diğer motorlu taşıtlar ilk bir yaş sonunda ve devamında yılda bir.

d) Trafikte seyreden tüm motorlu taşıtlar on yaş sonunda yılda bir.

Taşıtın trafiğe çıkışından sonraki muafiyet süresinin bitim tarihinden itibaren bir ay içerisinde egzoz gazı emisyon ölçümü yaptırılması zorunludur. Takip eden emisyon ölçümleri ise taşıtın trafiğe çıkış tarihi esas alınarak uygulanır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm esasları ve sınır değerleri

Madde 7 — Egzoz gazı emisyon ölçümü için aşağıdaki usul ve esaslar ile sınır değerler uygulanır:

a) Pozitif ateşlemeli benzinli motorlara sahip motorlu taşıtlar;

1) Lambda sondası kontrollü üç yollu katalitik konvertör gibi bir emisyon kontrol sistemi ile kontrol edilmeyen egzoz gazı emisyonlarında:

1.1) Test öncesinde sistemde bir sızdırma kaçak olup olmadığının kontrolü için egzoz sisteminin gözle muayenesi yapılır.

1.2) Üreticisi tarafından takılmış emisyon kontrol aksamı varsa, bunların tam ve tatminkar bir durumda olduğunun, bir kaçak olmadığının tespiti için gözle muayene yapılır.

Taşıtın, üreticisinin tavsiyeleri dikkate alınarak, makul bir süre motorun çalıştırılmasından sonra motor rölanti devrinde iken (yüksüz) egzoz gazındaki karbon monoksit miktarı ölçülür. Egzoz gazındaki azami müsaade edilebilir karbon monoksit miktarı taşıt üreticisinin belirttiği gibidir. Böyle bir bilgi yoksa, karbon monoksit miktarı bu maddenin (Tablo 1)’indeki değeri geçemez.

2) Lambda sondası kontrollü üç yollu katalitik konvertör gibi bir emisyon kontrol sistemi ile kontrol edilen egzoz gazı emisyonlarında:

2.1) Test öncesinde sistemde bir sızdırma kaçak olup olmadığının kontrolü için egzoz sisteminin gözle muayenesi yapılır.

2.2) Üreticisi tarafından takılmış emisyon kontrol aksamı varsa, bunların tam ve tatminkar bir durumda olduğunun, bir kaçak olmadığının tespiti için gözle muayene yapılır.

2.3) Taşıtın emisyon kontrol sisteminin verimliliği için taşıt emisyon kontrol sistemindeki katalitik dönüştürücü verimi ya standarttaki şekilde veya üretici tarafından teklif edilerek tip onayı sırasında kabul edilen metot ile egzoz gazında lambda değeri ve karbon monoksit ölçülerek belirlenir.

Böyle bir bilgi yoksa veya tip onayı veren yetkili mercii bunu referans değer olarak kabul etmiyorsa, karbon monoksit miktarı bu maddenin (Tablo-1)’indeki değeri geçemez.

(Tablo- 1): Trafikte kullanılmakta olan benzin motorlu taşıtlarda karbon monoksit sınır değerleri:

TAŞITA AİT BİLGİ	Karbon Monoksit( hacimce % )
Egzoz sisteminde katalitik dönüştürücü ve benzeriemisyon kontrol donanımı olmayan taşıtlar
Rölantide
1/10/1975’den öncekiler	6
1/10/1975-1/10/1986 arasındakiler	4,5
1/10/1986 sonrakiler	3,5
Egzoz sisteminde katalitik dönüştürücü ve benzeriemisyon kontrol donanımı olan taşıtlar
Rölantide (<2000 min–1) *
Taşıt üreticisinin belirlediği bir CO miktarı yok ise	En fazla 0,5
70/220/AT Yönetmeliğinin 98/69/AT değişikliğine göretip onayı alan taşıtlar veya 2003 model yılından itibaren	En fazla 0,3
Yüksek Rölantide (≥ 2000 min–1)
Taşıt üreticisinin belirlediği bir CO miktarı yok ise	En fazla 0,3
70/220/AT Yönetmeliğinin 98/69/AT değişikliğine göre tip onayı alan taşıtlar veya 2003 model yılından itibaren	En fazla 0,2

70/220/AT Yönetmeliğinin 98/69/AT değişikliğine göre tip onayı alan taşıtlar veya 2003 model yılından itibaren

En fazla 0,2

Lambda değeri, üreticisinin belirlediği şartlara göre 1+/- 0,03

* 70/220/AT Direktifinin 98/69/AT değişikliğine göre OBD sistemine sahip taşıtlarda alternatif olarak OBD sisteminin doğru çalışıp çalışmadığının kontrolü de gerçekleştirilebilir.

3) Bu maddenin (a) grubuna giren yanma sisteminde LPG veya CNG/LNG kullanan ve egzoz sisteminde katalitik dönüştürücü ve benzeri emisyon kontrol donanımı olan/olmayan pozitif ateşlemeli motorlu taşıtların egzoz gazı ölçümü LPG veya CNG/LNG ile de tekrarlanmalı ve CO hacimce bu maddenin (Tablo-1)’inde belirtilen sınır değerlere uymalıdır.

b) Sıkıştırmalı ateşlemeli  dizel motorlara sahip motorlu taşıtlar;

Vites levyesi boşta ve debriyaj kavramadayken serbest ivme süresince (yüksüz rölantiden kesme hızına kadar) egzoz gazının duman koyuluğunun ölçülmesi yapılır. Mekanik pompalı taşıtlarda, ölçümler öncesinde taşıtın püskürtme pompasında bulunması gereken mühür kontrol edilir.

1) Taşıtın ön hazırlığı:

Deney ön hazırlık olmaksızın da yapılabilir, ancak güvenlik nedeniyle motorun ısınmış ve mekanik durumunun tatmin edici durumda olduğu kontrol edilmelidir. Ön hazırlık  aşağıdaki gibi yapılır;

1.1) Motor, tamamen ısınmış olmalıdır. Yağ seviyesi kontrol çubuğu tüpüne yerleştirilen bir sonda ile ölçülen en az 80°C lik yağ sıcaklığı veya normal çalışma sıcaklığı daha düşükse, normal çalıştırma sıcaklığı veya en azından kızıl ötesi radyasyon seviyesi ile ölçülen motor bloğu sıcaklığı eşdeğer bir seviyede olmalıdır. Taşıtın üretimine bağlı olarak bu ölçüm uygulanabilir görülmüyorsa, motorun normal çalışma sıcaklığına erişmesi beklenir. Bu motor  soğutma fanı çalıştırılarak da sağlanabilir;

1.2) Egzoz sistemi, en az üç serbest ivme çevrimi veya eş değer bir yöntem ile temizlenmelidir.

2) Deneylerin yapılması:

2.1) Sızdırma olup olmadığının kontrolü için motorlu taşıtın egzoz sisteminin ilgili parçalarının gözle muayenesi yapılmalıdır.

2.2) Motorun ve takılmış herhangi bir turbo-beslenme (turbo-şarj) tertibatının, her bir serbest ivme devri başlatılmadan önce rölantide olması gerekmektedir.  Ağır tonajlı dizeller için ise bu durum, gaz pedalının serbest bırakılmasından sonra en az 10 saniyelik bir bekleme yapılmasını gerektirmektedir.

2.3) Her bir ivme çevrimini başlatmak için, püskürtme pompasından azami besleme sağlamak amacıyla gaz pedalına tam ve devamlı olarak (bir saniyeden az), fakat sert olmayacak bir şekilde basılmalıdır.

2.4) Her bir serbest ivme çevrimi sırasında, gaz pedalı serbest bırakılmadan önce, motor, kesme hızına veya otomatik vitesli taşıtlarda, üretici tarafından belirlenmiş hıza veya böyle bir bilgi yoksa kesme hızının üçte ikisine erişmiş olmalıdır. Bu, örneğin motor hızı gözlenerek veya gaz pedalına ilk basma ile serbest bırakma arasında yeterli bir süre geçmesine izin vererek bu Yönetmeliğin (Ek-1)’inin 1 inci ve 2 nci bentlerinde belirtilen taşıt kategorileri için bu süre en az iki saniye olmalıdır.

3) Sınır Değerler:

3.1) Konsantrasyon seviyesi, 72/306/AT sayılı Yönetmeliğine göre belirlenmiş ve serbest ivmelenme durumunda ölçülmüş ve taşıt üzerindeki etikete yazılmış olan seviyeyi geçemez.

3.2) Böyle bir bilgi yoksa absorpsiyon katsayısı bu maddenin (Tablo-2)’sindeki sınır değerleri geçemez.

(Tablo- 2): Trafikte kullanılmakta olan dizel motorlu taşıtlarda absorpsiyon katsayısı sınır değerleri

TAŞITA AİT BİLGİ	ABSORPSİYON KATSAYISIm-1
-Normal emişli dizel motorlarda-Aşırı doldurmalı dizel motorlarda ( Türbo Şarjlı )	2,53,0

c) En son üç serbest ivme devrinin aritmetik ortalaması sınır değeri aşıyorsa, taşıtlar başarısız kabul edilir.

d) 1/1/1980 tarihinden önce trafiğe tescil edilmiş dizel motorlu taşıtlar, bu maddenin (b) bendinden muaftır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçları

Madde 8 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yöntemleri ve sonuçları bu Yönetmelikte tanımlanan standartlara ve sınır değerlere uygun olmak zorundadır. Egzoz gazı emisyon ölçüm sonucu uygun olan taşıt sahibine, sadece Bakanlık tarafından bastırılan egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve egzoz gazı emisyon ruhsatı verilir. Egzoz gazı emisyon ölçümü yapılmayan ve sınır değerleri sağlamayan  hiçbir araca egzoz gazı emisyon ölçüm pulu verilmez ve motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı onaylanmaz.

Egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı

Madde 9 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi verilen ölçüm istasyonlarına egzoz gazı emisyon ölçüm pulu ve motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı Bakanlıkça verilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm bedeli, Maliye Bakanlığınca her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenir. Egzoz gazı emisyon ölçüm bedelinin Bakanlığa ait olan kısmı Bakanlık Döner Sermaye Bütçesine gelir kaydedilir. Motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatı bedelsiz olarak taşıt sahibine verilir.

Taşıtın el değiştirmesi durumunda egzoz gazı emisyon pulunun geçerlilik süresi değişmez.

Bakanlıkça veya çevre ve orman müdürlüğünce ölçüm istasyonlarında yapılacak denetimlerde, bu Yönetmelik ve Bakanlıkça yapılan yasal düzenlemelere aykırılık olması durumunda, istasyona verilmiş olan egzoz gazı emisyon ölçüm pulları il çevre ve orman müdürlüğünce tutanakla teslim alınır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi iptal edilen ölçüm istasyonuna ait işlem görmemiş ölçüm pulu bedelleri illerdeki Bakanlığa ait döner sermaye saymanlıkları aracılığı ile istasyon işletenine iade edilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi

Madde 10 — Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şartları sağlayan istasyon yetkilisinin valiliğe müracaatını takiben, valilik tarafından istasyon yerinde incelenerek, uygun görülmesi halinde valilik ile istasyon yetkilisi arasında protokol imzalanır ve egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi ücreti belirtilen hesaba yatırılır.  Bakanlığa, TS 12047 belgesi veya TS-EN 45004 belgesinin noter onaylı bir sureti, protokolün bir örneği ve yetki belgesi ücretinin ödendiğine dair belgenin gönderilmesini müteakip Bakanlıkça uygun görülen istasyon için egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi düzenlenir ve istasyon yetkilisine verilmek üzere valiliğe gönderilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi sadece bir istasyon için geçerlidir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi almış olan istasyonlar yetki belgesi geçerliliği devam ettiği sürece yetki belgesi bedeline ilişkin yapılan düzenlemelerden muaftır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesinin, istasyondan ayrı olarak tek başına devredilmesi mümkün değildir. Ancak, verildiği tarihteki şartlara uygunluğu yetki belgesi ile kanıtlanan ölçüm istasyonunun satış/kiralama yoluyla el değiştirmesi halinde, yeni malik/zilyet ile yeniden protokol yapılması ve yetki belgesinin yeni malik/zilyet adına yeniden düzenlenmesi gerekir. Ayrıca, egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesinin devrinde olacak isim değişikliğinden dolayı yeniden egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi ücreti alınmaz. Ancak durum Bakanlığa bildirilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi iptal edilen ölçüm istasyonlarına Bakanlıkça yeniden yetki belgesi düzenlenmez.

Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şarları sağlayan istasyonlar için düzenlenen egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren üç yıldır. Talep halinde yeterlilik koşulları devam ediyorsa egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi yenilenir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi tutarı her yılın Aralık ayında Bakanlıkça ilan edilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi bedelleri Bakanlık döner sermaye bütçesine gelir kaydedilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm cihazları kriterleri

Madde 11 — Pozitif ateşlemeli benzin motorlu taşıtlarda egzoz gazı emisyon ölçümlerinde kullanılacak ekipman ve cihazlar TS ISO 3930’a, sıkıştırmalı ateşlemeli dizel motorlu taşıtlardaki egzoz gazı emisyon ölçümlerinde kullanılacak cihazlar ise 72/306/AT Yönetmeliğinde tanımlanan özelliklere uygun olmak zorundadır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm cihazlarının kalibrasyonu TS 12361’de belirtilen usullerden birisi ile yapılmış olmalıdır.

Ölçüm cihazlarının Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Ulusal Meteoroloji Enstitüsü ve benzeri yetkili kuruluşlarca verilen “Kalibrasyon Sertifikaları”nın bulunması ve bu sertifikaların geçerlilik süresi bitiminden önce yenilenmesi gerekmektedir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yükümlülükler

Motorlu kara taşıt işleteninin yükümlülüğü

Madde 12 — Motorlu kara taşıt işleteni, taşıtlarının egzoz gazı emisyonlarını bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen sınır değerlere uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.

Bu yükümlülüğü yerine getirmek üzere, taşıt işleteni bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen periyotta ve öngörülen tarihlerden önce egzoz gazı emisyon ölçümlerini yaptırmak ve uygun ölçüm sonucunu belgeleyen geçerli egzoz gazı emisyon ölçüm pulunun yapıştırıldığı motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatını taşıtında bulundurmak zorundadır.

Taşıt işleteni, içinde bulunulan yılın egzoz gazı emisyon ölçümünü yaptırabilmek için bir önceki yılın egzoz gazı emisyon ölçümünü istasyon işletenine ibraz etmek zorundadır. Eğer ibraz edemiyorsa, bir önceki döneme ait egzoz emisyon ölçüm bedelini yasal gecikme faizi ile birlikte ödedikten sonra içinde bulunulan yıla ait egzoz emisyon ölçümünü yaptırabilir. 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 3301 sayılı Kanunla değişik 24 üncü maddesine göre bu gecikme bedelinin tahsiline mahallin en büyük mülki amiri yetkili olup, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre mal memurlarınca tahsil edilir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm işlemi sonucu sınır değerlere uygun çıkmayan taşıt işleteni, taşıtının gerekli bakımını ve egzoz emisyon ölçümünü bir ay içerisinde yaptırmakla yükümlüdür. Bu süre ölçüm yapan istasyonca tutanakla tespit edilerek, tutanağın bir örneği taşıt işletenine verilir. Tutanağın diğer nüshası istasyon işleteni tarafından işlemin takibi amacıyla il’in en büyük mülki amirine gönderilir. Taşıt işleteni bir ay içerisinde aynı istasyonda yapılacak yeniden ölçüm için herhangi bir ücret ödemez.

Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonu işleteninin yükümlülüğü

Madde 13 — İstasyon işleteni, egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçları bu Yönetmelikte belirtilen sınır değerlere uygun çıkan taşıt işletenine Bakanlıkça düzenlenen egzoz gazı emisyon ölçüm pulunu, motorlu taşıt egzoz gazı emisyon ruhsatını, hizmetin bedelini belgeleyen makbuz, fatura veya kasa fişini ve egzoz gazı emisyon ölçüm cihazı çıktısını vermekle yükümlüdür. 

İstasyon işleteni çift yakıt kullanan motorlu taşıtlarda egzoz gazı emisyon ölçümünü her iki yakıta göre de yapılır, ancak tek bir ölçüm ücreti alınır.

İstasyon İşleteni tarafından, taşıtın bir önceki döneme ait egzoz gazı emisyon ölçümü var ise içinde bulunulan döneme ait emisyon ölçümü yapılır. Eğer yoksa taşıtın emisyon ölçümü yapılmaz. Taşıt işleteni bir önceki yılın egzoz gazı emisyon ölçüm bedeli ile yasal gecikme faizini ödemek üzere il’in en büyük mülki amirine gönderilir, ödendiğine dair belgenin istasyon işletenine ibraz edilmesini müteakip emisyon ölçümü yapılır ve bu belgenin seri numarası ruhsatın ilgili bölümüne işlenir.

İstasyon işleteni egzoz gazı emisyon ölçüm cihazından iki çıktı alarak yazılı sonuçların bir nüshasını taşıt sahibine vermekle, bir nüshasını da ölçüm istasyonunda bilgisayar ve yazılı ortamda düzenleyerek denetimlerde ibraz edilmek üzere iki yıl süre ile saklamakla yükümlüdür. İstasyon işleteni, egzoz gazı emisyon ölçümü yaptığı taşıtlara ilişkin bilgileri aylık olarak il çevre ve orman müdürlüğüne gönderir.

Egzoz gazı emisyon ölçüm cihazlarının ulusal ve/veya uluslar arası normlara uygun olmasını ve kalibrasyonunu sağlamakla yükümlüdür. İstasyon işleteni egzoz gazı emisyon ölçümünde kullandığı cihazların teknik özellikleri ile ilgili belgeler ve cihazların periyodik bakım ve kalibrasyonlarının yaptırıldığına dair raporları yapılacak denetimlerde yetkililere ibraz etmek zorundadır.

İstasyon işleteni şirket unvanında veya adresinde olabilecek değişiklikleri Bakanlığa bildirmek zorundadır.

İstasyon işleteni egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesinin kaybolması durumunda bu durumu Bakanlığa bildirmek ve yeni yetki belgesi almak için başvurmak zorundadır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Önlemler, Denetim ve Cezalar

Önlemler

Madde 14 — Hava kirliliğinin kritik değerlere ulaşması halinde, kritik meteorolojik şartların oluştuğu veya kirliliğin artış gösterdiği bölgelerde, en büyük mülki amirlikçe trafik geçici/sürekli olarak sınırlandırılabilir veya yasaklanabilir.

Taşıtların denetimi ve uygulanacak cezalar

Madde 15 — Denetim ve cezalar trafik zabıtaları ile il çevre ve orman müdürlüklerince aşağıda belirtildiği şekilde uygulanır:

a) Trafik zabıtalarınca yapılan denetimlerde:

13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununca görev ve yetki verilen trafik zabıtalarınca yapılacak denetimlerde, görüşü engelleyecek ve çevredekileri rahatsız edecek derecede duman ve/veya gürültü çıkaran taşıtları kullanan sürücüler aynı Kanunun 30 uncu maddesi hükümleri gereğince para cezası ile cezalandırılır. Belirlenen bu şartlara uymayan ve uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek nitelikte olan taşıtların şartlara uygun duruma getirilmesi için tutanak tutulur ve taşıt işletenine ihtar olunur ve bir aylık süre verilir. İhtar süresi bitiminden itibaren taşıtların uygun duruma getirilmemesinin tespiti halinde, taşıt trafikten men edilir.

b) İl çevre ve orman müdürlüğü tarafından yapılan denetimlerde:

İl çevre ve orman müdürlüğü personelinin egzoz gazı emisyon ölçüm denetimi yapabilmeleri için; trafik zabıta elemanları ile müşterek denetime çıkmaları ve ölçüm cihazları ile taşıtın egzoz gazı emisyon ölçümünü yapmaları gerekmektedir. 

Egzoz gazı emisyon ölçüm sonuçlarının bu Yönetmelikte belirtilen sınır değerleri aştığının tespiti halinde,  taşıt işletenine taşıtının bakım ve onarımını ve egzoz gazı emisyon ölçümünü yaptırması için bir aylık süre tanınır ve bu durum tutanakla tespit edilir. Tutanağın bir nüshası taşıt işletenine verilir, bir nüshası taşıtın tescil edildiği trafik tescil şubesine gönderilir ve diğer nüshası ise il çevre ve orman müdürlüğünde muhafaza edilir. Tutanağın düzenlenmesinden sonra egzoz gazı emisyon ölçümü için tanınan bir aylık süre içinde taşıt işleteni, gerekli ölçümleri yaptırır ve bu süre zarfında olabilecek denetimlerde denetim tutanağını ibraz ederse ceza uygulanmaz. Bu süre sonunda bakım ve egzoz ölçümünü yaptırmayan ve bunu belgeleyemeyen taşıt işletenine 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden idari para cezası uygulanır. Uygulanan cezaların tahsilatı için hazırlanan tutanak taşıtın kayıtlı bulunduğu il’in il çevre ve orman müdürlüğüne gönderilerek ceza tahsilatı ile ilgili tüm işlemler bu ilde yürütülür.

Taşıtlarda egzoz emisyon ölçüm pulunu bulundurmayan taşıt işletenleri ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen sıklık ve süre içinde egzoz gazı emisyon ölçümü yaptırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen taşıt işletenlerine, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden idari para cezası uygulanır.

Egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının denetimi

Madde 16 — Egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesi verilen istasyonların bu hizmeti veren bölümleri bu Yönetmelik hükümleri kapsamında Bakanlıkça veya il çevre ve orman müdürlüğünce denetlenir.  İstasyonlarda yapılan denetimlerde, yazılı ölçüm sonuçlarının taşıt sahibine verilmemesinin, bu Yönetmelik ve Bakanlıkça hazırlanan konuya ilişkin diğer yasal düzenlemelere uyulmamasının tespiti durumunda,  istasyon işleteni yazılı olarak uyarılır ve bir aylık süre tanınarak kusurun düzeltilmesi istenir, devamı halinde ise egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgesine mesnet teşkil eden protokol tek taraflı fesih edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Uygulamaya yönelik düzenlemeler

Madde 17 — Egzoz gazı emisyon ölçümleri uygulamalarına ilişkin idari, mali usul, esaslar genelge ile belirlenir.

Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan taşıtlar:

Madde 18 — Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan motorlu kara taşıtlarının egzoz gazı emisyon ölçümleri, bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde tanımlanan periyotlar dikkate alınarak ve 7 nci maddedeki egzoz gazı emisyon ölçüm esasları ve sınır değerlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerine ait egzoz gazı emisyon ölçüm cihazları ile yapılır. Sonuçlar garnizon komutanlarınca yılda bir kez Bakanlık taşra teşkilatına gönderilir. Egzoz gazı emisyon ölçüm bilgileri, ölçümü yapılan her taşıt için il çevre ve orman müdürlüklerinden bedelsiz olarak temin edilen motorlu taşıt egzoz emisyon ruhsatına işlenir. Ayrıca, egzoz gazı emisyon ölçüm pulu verilmez.

Geçici Madde 1 —  a) 1/1/2005 tarihinden itibaren yeni egzoz emisyon ölçüm yetki belgesi için yapılan müracaatlarda,  egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının sabit olması ve TS 12047’yi veya araç muayene istasyonlarının TS-EN 45004’ü sağlaması şartı aranır.

b) 1//1/2005 tarihinden önce sabit ve mobil istasyonlara verilmiş olan egzoz gazı emisyon ölçüm yetki belgeleri (il çevre koruma vakıflarının devrettiği şirketlere verilen yetki belgeleri ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına verilmiş olan izinler dahil) 31/12/2006 tarihine kadar geçerlidir.

c) 1/1/2007 tarihinden itibaren bütün egzoz gazı emisyon ölçüm istasyonlarının sabit olması ve TS 12047’yi sağlaması, araç muayene istasyonlarının ise TS-EN 45004’ü  sağlaması gerekir.

Yürürlük

Madde 19 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 20 — Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı yürütür.

Ek-1:

TAŞIT KATEGORİLERİ:

1) Yolcu taşımak için kullanılan ve sürücü koltuğu haricinde 8’den fazla koltuğu olan dört tekerlekli motorlu taşıtlar.

2) Yük taşımak için kullanılan ve müsaade edilebilir maksimum ağırlığı 3500 kg’dan fazla olan motorlu taşıtlar.

3) Taksiler ve ambulanslar.

4) Normal olarak karayolunda yük taşımak için kullanılan ve azami müsaade edilebilir ağırlığı 3500 kg’dan az olan tarım ve orman traktörleri haricindeki en az dört tekerlekli motorlu taşıtlar.

5) Yolcu taşımak için kullanılan ve sürücü koltuğu haricinde 8’den az koltuğu olan en az dört tekerlekli motorlu taşıtlar.

1 ve 2 numarada yer alan taşıtlar ağır araçlar, 3,4 ve 5 numarada yer alan taşıtlar hafif araçlar sınıfına girer.

Resmi Gazete Tarihi: 08.08.2010 Resmi Gazete Sayısı: 27666

TOHUMLUK KONTROLÖR YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –(1) Bu Yönetmelik; tohumluk kontrol ve denetim hizmetlerini yürütecek olan kişilerin seçim ve yetkilendirme şartlarını belirleyerek, tohumluk kontrol hizmetlerinin eğitilmiş ve yetkilendirilmiş kişiler tarafından yürütülmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

MADDE 2 –(1) Bu Yönetmelik, tohumluk kontrol hizmetlerinde görev alan kişilerin seçimi, eğitimi, yetkilendirilmesi ve denetimi ile ilgili iş ve işlemleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –(1) Bu Yönetmelik, 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Alan kontrolü: Bitki türlerine göre açık veya kapalı parsellerde sertifikasyon sistemi dâhilinde yapılan üretimlerin standartlara uygunluğunun belirlenmesini,

b)(Değişik:RG-13/4/2012-28263)Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

c)(Değişik:RG-13/4/2012-28263)Genel Müdürlük: Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünü,

ç) Meslek kuruluşları: Tohumluk kontrolörü olma şartlarını taşıyan kişilerin üye oldukları meslek örgütleri ile tohumculuk sektöründe faaliyet gösteren birlik ve alt birlikleri,

d) Müdürlük: Bakanlık il müdürlüklerini,

e) Numune alma: Tohumluk partisini temsil edecek tohumluk numunesinin, tohumluk numunesi alma esaslarına göre alınması işlemini,

f) Özel tohumluk kontrolörü: Meslek kuruluşları tarafından eğitime alınan, tohumluk sertifikasyonuna ilişkin kontrol ve numune alma ile ilgili konularda yetkilendirilen Bakanlık çalışanları dışındaki gerçek kişileri,

g) Resmi tohumluk kontrolörü: Bakanlık tarafından tohumluk sertifikasyonuna ilişkin kontrol, numune alma ve piyasa denetimleri ile ilgili yetkilendirilen Bakanlık çalışanlarını,

ğ) Sertifikasyon kuruluşları: Bakanlık tarafından tohumluk sertifikalarını düzenlemekle görevlendirilen kamu kuruluşlarını,

h) Tohumluk: Bitkilerin çoğaltımı için kullanılan tohum, yumru, fide, fidan, çelik gibi generatif ve vegetatif bitki kısımlarını,

ı) Tohumluk kontrolörü: Resmi veya özel tohumluk kontrolörlerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Tohumluk Kontrolör Eğitimi

Adaylarda aranacak şartlar

MADDE 5 –(1) Tohumluk kontrolör adaylarında aranacak şartlar şunlardır:

a)(Değişik:RG-14/9/2015-29475)Ziraat Mühendisi ve/veya Peyzaj Mimarı olmak,

b) 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak.

Başvuru

MADDE 6 –(1) Bakanlıkta çalışan kişiler Genel Müdürlükçe belirlenen kontenjanlara göre müdürlükler veya sertifikasyon kuruluşları tarafından tohumluk kontrolör eğitimi için görevlendirilir.

(2) Bakanlık çalışanı olmayan kişiler tohumluk kontrolörü olmak için Genel Müdürlükçe yetki verilen meslek kuruluşlarına başvurur.

Eğitim

MADDE 7 –(1) Eğitimler, bakanlık çalışanları için Genel Müdürlük, diğer kişiler için ise meslek kuruluşları tarafından beş günden az olmamak üzere düzenlenir. Meslek kuruluşları düzenleyecekleri eğitimlerden ücret alabilir.

(2) Eğitim sonunda, eğitimi düzenleyen kuruluş tarafından teorik ve pratik bilgileri kapsayacak şekilde yazılı bir değerlendirme sınavı yapılır.

(3) Sınav komisyonu üç kişiden oluşur. Komisyon, Genel Müdürlük tarafından yapılan eğitimde; Genel Müdürlükten iki ve sertifikasyon kuruluşlarından bir; meslek kuruluşları tarafından yapılan eğitimde ise Genel Müdürlükten bir, eğitimi düzenleyen meslek kuruluşlarından iki kişinin katılımı ile oluşturulur. 100 puan üzerinden en az 70 puan alanlar tohumluk kontrolörü olmaya hak kazanır.

(4) Meslek kuruluşları tarafından yapılan sınav sonucu, Genel Müdürlüğe ve özel tohumluk kontrolörü adaylarına bildirilir.

(5) Eğitimlerde iki defa başarısız olan kişiler tekrar eğitim başvurusunda bulunamaz.

Tohumluk kontrolör kartı

MADDE 8 –(1) Tohumluk kontrolörü olmaya hak kazananlar için, kişinin T.C. kimlik numarası, adı, soyadı, kontrolör sicil numarası ve belge veriliş tarihini içeren fotoğraflı tohumluk kontrolör kartı düzenlenir. Tohumluk kontrolör kartı; resmi tohumluk kontrolörleri için Genel Müdürlük, diğer kişiler için meslek kuruluşları tarafından onaylanır.

(2) Tohumluk kontrolörü eğitimlerinde eğitmen olarak görev alan uzmanlara, eğitimi düzenleyen kuruluş tarafından tohumluk kontrolör kartı düzenlenir.

Kayıt

MADDE 9 –(1) Resmi tohumluk kontrolörleri ile ilgili kayıtlar Genel Müdürlükçe, özel tohumluk kontrolörleri ile ilgili kayıtlar ise, meslek kuruluşları tarafından düzenlenecek olan Tohumluk Kontrolörü Kayıt Sicil Defterinde muhafaza edilir. Meslek kuruluşları, Genel Müdürlüğün talebi üzerine aktif özel tohumluk kontrolörlerinin listesini Genel Müdürlüğe gönderir.

(2) Müdürlükler, sertifikasyon kuruluşları ve 13/1/2008 tarihli ve 26755 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Tohumluk Sertifikasyon İşlemlerinde Yetki Devri Yönetmeliği” hükümlerine göre alan kontrolü için Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar; çalıştırdıkları tohumluk kontrolörünün kuruluştan ayrılması veya yeni bir tohumluk kontrolörünün göreve başlaması durumunda, bu değişikliği onbeş gün içinde Genel Müdürlüğe bildirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Görevlendirme, Yetki ve Sorumluluklar

Görevlendirme

MADDE 10 –(1) Resmi tohumluk kontrolörleri; Genel Müdürlük, müdürlükler ve sertifikasyon kuruluşları; özel tohumluk kontrolörleri, “Tohumluk Sertifikasyon İşlemlerinde Yetki Devri Yönetmeliği” hükümlerine göre alan kontrolü için Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca görevlendirilir. Bu kuruluşların görevlendirmediği tohumluk kontrolörleri, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen görev ve yetkilerini kullanamazlar.

(2) Resmi tohumluk kontrolörleri, sertifikasyon kuruluşlarında veya müdürlüklerin tohumluk kontrol hizmetlerini yürüten birimleri ile ilçe müdürlüklerinde görevlendirilir.

(3) Resmi tohumluk kontrolörünün, alan kontrolleri ve numune alma işlemleri ile yetkilendirme amaçlı tespit işlemlerinde kontrol mahalline götürülmesi ve tekrar görev yerine getirilmeleri başvuru sahibi tarafından sağlanır. Tohumluk kontrolörü, başvuru sahibinden asgari kontrol şartları için gerekli tedbirleri almasını talep edebilir.

Yetki ve sorumluluklar

MADDE 11 –(1) Tohumluk kontrolörü, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan mevzuata istinaden; beyanname kabulü, alan kontrolleri ile numune alma işlemlerini yapar.

(2) Özel tohumluk kontrolörü sadece sertifikalı kademede yapılan üretimlerin alan kontrolleri ve numune alma işlemlerini yapar.

(3) Uluslararası sertifikasyon sistemi için yapılan kontroller ve numune alma işlemleri, Genel Müdürlük tarafından özel eğitime alınarak, bu konuda yetkilendirilmiş resmi tohumluk kontrolörleri tarafından yapılır.

(4) Resmi tohumluk kontrolörü, 15/5/2009 tarihli ve 27229 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliği” çerçevesinde tohumculuk sektörü ile ilgili yetkilendirme ve denetleme işlemlerini yapar.

(5)(Değişik:RG-13/4/2012-28263)İlçe Müdürlüklerinde görevli resmi tohumluk kontrolörleri sadece İl Müdürlükleri tarafından yetki devri yapılan konularda görev yapar.

(6) Tohumluk kontrolörleri, yaptıkları kontrol ve işlemler ile düzenledikleri belgelerden doğrudan sorumludur.

(7) Tohumluk kontrolörleri, Genel Müdürlük tarafından davet edildikleri hizmet içi eğitimlere katılmakla yükümlüdür.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Denetim, İptal ve Kazanılmış Haklar

Denetim

MADDE 12 –(1) Tohumluk kontrolörleri tarafından yapılan işlemler, Genel Müdürlükçe görevlendirilen sertifikasyon kuruluşları tarafından denetlenir.

(2)  Sertifikasyon kuruluşları denetim için en az iki uzman görevlendirir.

(3) Sertifikasyon kuruluşunun görevlendirdiği uzmanlar, örnekleme yöntemi ile tohumluk kontrolörünün uygulamalarını tohumluk kontrolörü ile birlikte denetler.

(4) Yapılan denetimlerde, tohumluk kontrolörünün yetki ve sorumlulukları çerçevesinde yürüttüğü işlemlerde eksiklik tespit edilmesi halinde durum bir tutanak ile belirlenir. Bu eksiklerin en kısa zamanda düzeltilebilmesi için yapılması gerekenler tohumluk kontrolörüne tebliğ edilir. Tohumluk kontrolörünün hizmet içi eğitime alınmasına karar verilmesi halinde, bu durum Genel Müdürlüğe bildirilir. Hizmet içi eğitim Genel Müdürlük veya görevlendireceği sertifikasyon kuruluşu tarafından verilir. Bu durumda tohumluk kontrolörü yetkilerini kullanmaya devam eder.

(5) Sertifikasyon kuruluşları, yapılan denetim ve sonuçları hakkında düzenleyecekleri raporlarını, yıl sonunda Genel Müdürlüğe gönderir.

İptal

MADDE 13 –(1) Tohumluk kontrolörlerinin yetkilerini kötüye kullandıklarının veya bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen hizmet içi eğitim sonrasında yapılan denetimlerde de hizmet içi eğitime alınmasına neden olan eksikliklerinin devam ettiğinin tespit edilmesi halinde, yetkileri ve tohumluk kontrolörü kartları, kartı düzenleyen kuruluş tarafından iptal edilir. Bu kişiler tekrar tohumluk kontrolörü olamaz.

(2) Kartları iptal edilen kişiler, iptal işleminin tebliğinden itibaren yedi gün içinde Genel Müdürlüğe itiraz edebilir. İtiraz, Genel Müdürlükten iki ve Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğünden bir personelin katılımı ile kurulacak komisyon tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.

Kazanılmış haklar

MADDE 14 –(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Tohumluk Kontrolör Kartı veya Fidan Sertifikasyon Eksperi Belgesi olanlar ile tohumluk kontrolörü veya fidan sertifikasyon eksperi eğitimlerinde eğitmen olarak görev alanlara, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Genel Müdürlüğe müracaat etmeleri halinde, 8 inci maddede belirtilen tohumluk kontrolör kartı düzenlenir. Süre bitiminde başvurmamış olanların yetkileri iptal edilir.

(2) Bakanlıktan emekli olan veya ayrılan resmi tohumluk kontrolörü ile sertifikasyon kuruluşlarında en az on yıl süre ile çalışmış, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlara, emeklilik veya ayrılış tarihinden itibaren altı ay içinde meslek kuruluşlarına başvurması halinde meslek kuruluşları tarafından eğitime alınmadan, özel tohumluk kontrolör kartı düzenlenir. Bu sürenin bitiminden sonra tohumluk kontrolörü olarak devam etmek isteyen kişiler, bu Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddesinde belirtildiği şekilde yeni bir başvuru yapmak zorundadır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

MADDE 15 –(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 17/2/2004 tarihli ve 25376 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Tohumluk Kontrolör Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta, yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

Yürürlük

MADDE 16 –(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (Değişik:RG-13/4/2012-28263)

(1)Bu Yönetmeliği Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

	Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi	Sayısı
8/8/2010	27666
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi	Sayısı
1.	13/4/2012	28263
2.	14/9/2015	29475

8 Eylül 2002        PAZAR   Sayı : 24870

Yönetmelikler

Bayındırlık ve İskan Bakanlığından:

YAPI MALZEMELERİ YÖNETMELİĞİ

(89/106/EEC)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, bina ve diğer inşaat mühendisliği işleri dahil olmak üzere tüm yapı işlerinde daimi olarak kullanılmak amacıyla üretilecek yapı malzemelerinin taşıması gereken temel gerekleri, bu malzemelerin tabi olması gereken uygunluk değerlendirme prosedürleri, piyasa gözetimi ve denetimi işlemleri ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik, yapı işlerine ilişkin EK-I’de belirtilen temel gerekler açısından yapı malzemelerine uygulanacak kuralları kapsar.

Hukuki Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında 209 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 180 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (f) bendi, 12 nci maddesinin (a) bendi, 30/A maddesi ve hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;

Yapı: Karada ve suda, kalıcı veya geçici, resmi ve özel, yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve hareketli tesisleri,

Yapı malzemeleri: Bina ve diğer inşaat mühendisliği işlerini içermek üzere tüm yapı işlerinde kalıcı olarak kullanılmak amacıyla üretilen bütün malzemeleri,

Yapı işi: Hem bina hem de diğer inşaat mühendisliği işlerini içermek üzere tüm yapı işlerini,

Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan, ortak ve tekrar eden kullanımlar için ürünün özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunların ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi,

Üretici: Yapı malzemesini üreten, ıslah eden , adını, ticari markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini üretici olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi; üreticinin Türkiye dışında olması halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı; ayrıca, tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri yapı malzemesinin güvenilirliğine ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kişiyi,

Dağıtıcı: Yapı malzemesi tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri yapı malzemesinin güvenilirliğine ilişkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi,

Piyasaya arz: Yapı malzemesinin, tedarik veya kullanım amacıyla, bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,

Onaylanmış kuruluş: Deney, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları arasından, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”, 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 13/11/2001 tarihli ve 2001/ 3531 karar sayılı “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik” ve bu Yönetmelik’ de belirtilen esaslar çerçevesinde uygunluk değerlendirme faaliyetinde bulunmak üzere Bakanlık tarafından belirlenerek yetkilendirilen özel veya kamu kuruluşunu,

Uygunluk değerlendirmesi: Yapı malzemesinin, bu Yönetmeliğe veya bu Yönetmelikte atıfta bulunulan teknik şartnamelere uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü faaliyeti,

Piyasa gözetimi ve denetimi: Yapı malzemesinin piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya piyasada iken bu Yönetmeliğe veya bu Yönetmelikte atıfta bulunulan teknik şartnamelere uygun olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli olup olmadığının Bakanlık tarafından denetlenmesini veya denetlettirilmesini,

Teknik şartname: Standartlar ile Avrupa teknik onayları,

Uyumlaştırılmış standart: Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nin C serisinde yayımlanan 89/106/EEC Direktifi kapsamında uyumlaştırılmış standartlara paralel olarak hazırlanan standart numaraları, bu Yönetmeliğin uygulanmasını teminen Bakanlık tarafından Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Standartlarını,

Muayene: Tetkik yapma, uygunluk belgesi verilmesi doğrultusunda tavsiyede bulunma ve üreticinin fabrika veya başka bir yerde kalite kontrol çalışmalarını, malzeme seçimini ve değerlendirmesini denetleme gibi belirli fonksiyonları belli bir kriter çerçevesinde yerine getirebilme işlerini,

Deney: Verilen bir ürün, proses veya hizmetin belirlenmiş bir prosedüre göre bir veya birden fazla karakteristiğinin tayin edilmesi amacıyla yapılan teknik çalışmayı,

Açıklayıcı dokümanlar: Uyumlaştırılmış standart oluşturmaya, Avrupa Teknik Onayı için ortak esaslar belirlemeye veya diğer teknik şartnamelerin 6 ncı madde kapsamında tanınmasına yönelik olarak 5 inci maddede ortaya konulan temel gerekleri somutlaştıran Komisyonun, Yapı Daimi Komitesine danışarak üye ülkelerin teknik komitelerine hazırlattığı dokümanları,

Yapı Daimi Komitesi: AB üyesi ülkeler tarafından atanan temsilcilerden oluşan, 89/106/EEC direktifinin uygulanmasından ve yürütülmesinden doğan sorunları inceleyen birimi,

Bakanlık: Bayındırlık ve İskan Bakanlığını,

Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,

Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,

Malzeme: Yapı malzemelerini,

TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,

CEN: Avrupa Standardizasyon Komitesini,

CENELEC: Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesini,

AB: Avrupa Birliğini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Temel Gerekler, Teknik Şartnameler, Piyasaya Arz

Temel Gerekler

Madde 5 — Bir malzemenin teknik özelliklerini etkileyebilecek inşaat işlerine uygulanacak temel gerekler EK-I’de belirtilmiştir. İnşaat işinin niteliğine göre, bu gereklerin biri, bir kaçı veya hepsi uygulanabilir. İlgili temel gereklerin, ekonomik açıdan makul bir kullanım ömrü boyunca yerine getirilmesi gerekir.

Coğrafi veya iklimsel farklılıklar veya ulusal, bölgesel veya yerel düzeydeki yaşam koşullarındaki farklılıklar nedeniyle, her bir temel gerek, teknik şartnamelerde belirtilen sınıflandırmaların oluşturulmasını gerektirebilir.

Temel gerekleri somutlaştıran “Açıklayıcı Dokümanlar” Bakanlıkça tebliğ olarak yayımlanır.

Teknik Şartnameler ve CE Uygunluk İşareti

Madde 6 — İnşaat işlerinin uygun şekilde tasarlanıp yapılması şartıyla, içerisinde kullanıldıkları inşaat işlerinin 5 inci maddede belirtilen temel gerekleri karşılamasına imkan veren malzemelerin CE işareti taşıması halinde, kullanıma uygun olduğu kabul edilir. CE işareti, malzemelerin, üçüncü bölümde yer alan prosedür ile dördüncü bölümde yer alan uygunluk değerlendirme prosedürleri dahil olmak üzere bu Yönetmeliğin bütün hükümlerini karşıladığını gösterir.

Malzemelerin başka hususlar bakımından diğer direktiflere tabi olması durumunda ilgili tüm direktiflerin gerekliliğini yerine getirmesi gerekir.

Ancak bu direktiflerden bir veya birkaçı üreticiye bir geçiş sürecinde uygulanacak düzenlemelerde seçme hakkı veriyorsa CE işareti üretici tarafından uygulanan direktife uygunluğu işaret eder.

CE İşareti:

a) Malzemenin, standart numaraları Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanmış olan uyumlaştırılmış standartlara denk gelen Türk standardına uygun olduğunu;

b) Üçüncü bölümde yer alan prosedür çerçevesinde verilen Avrupa teknik onayına uygun olduğunu veya

c) Uyumlaştırılmış standartların bulunmaması durumunda, beşinci fıkrada belirtilen ulusal düzeydeki standartlara uyduğunu

gösterir.

Uyumlaştırılmış standartların bulunmadığı durumda hazırlanan ulusal düzeydeki standartların 5 inci maddede belirtilen temel gerekleri karşılaması gerekir. Komisyon tarafından Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanan bu ulusal standartlar Bakanlık tarafından da Resmî Gazete’de yayımlanır.

Üreticinin yukarıda dördüncü fıkranın (a), (b), (c) bentlerinde belirtilen teknik şartnameleri uygulamaması veya bir kısmını uygulaması durumunda, 10 uncu maddenin dördüncü fıkrası ve EK-III’de belirtilen kurallar uygulanır.

CE işareti, malzemelerin birinci, ikinci ve altıncı fıkra hükümlerini sağladığını gösterir. CE işaretinin, duruma göre malzemeye, malzemeye iliştirilen bir etikete, malzemenin ambalajına veya malzemeye ait ticari belgelere iliştirilmesinden üretici sorumludur. CE işaretinin örneği ve kullanımına ilişkin şartlar EK-III’de verilmektedir.

Piyasaya Arz

Madde 7 — Yapı işlerinde kullanılmak üzere piyasaya arz edilmesi hedeflenen yapı malzemelerinin, kullanım amacına uygun olması zorunludur. Bu nedenle, bu malzemelerin kullanıldıkları, monte edildikleri, uygulandıkları veya tesis edildikleri yapı işlerinin, gerektiği gibi tasarlanması, inşa edilmesi ve 5 inci maddede belirtilen temel gereklere ilişkin yönetmelik ve şartnamelere tabi olması gerekir.

Piyasaya arz edilecek malzemelerin bu Yönetmelik hükümlerini karşılaması gerekir. Ancak, uyumlaştırılmış standartlarda ve Avrupa teknik onaylarında aksi yönde hükümler bulunmaması halinde, AB’yi kuran anlaşmayla tutarlı olan ulusal mevzuata göre üretilen malzemelerin piyasaya arzına izin verilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Avrupa Teknik Onayı

Madde 8 — Avrupa teknik onayı, malzemenin kullanıldığı inşaat işlerine ilişkin temel gereklerin yerine getirilmesini esas alarak, bir malzemenin kullanımının, amaçlanan kullanıma uygun olduğunun teknik açıdan saptanmasıdır.

Avrupa teknik onayı aşağıdaki özellikleri taşıyan malzemelere verilebilir.

a) Avrupa Birliğince uyumlaştırılmış bir standart veya kabul gören bir ulusal standardın bulunmadığı veya uyumlaştırılmış bir standardın oluşturulması doğrultusunda bir faaliyetin bulunmadığı ve Komisyonun standart hazırlamanın mümkün olmadığı veya kısa sürede hazırlanamayacağını belirttiği malzemeler,

b) Avrupa Birliğince uyumlaştırılmış veya kabul gören ulusal standartlardan büyük ölçüde sapma gösteren malzemeler.

Uyumlaştırılmış bir standardın hazırlanmakta olduğu durumlarda da; bir malzeme veya malzeme grubu için Avrupa teknik onayına ilişkin ortak esasların bulunması halinde, 2 nci fıkranın (a) bendinde yer alan hükümler Avrupa teknik onayı verilmesine engel teşkil etmez. Bu uygulamaya, ilgili uyumlaştırılmış standardın yürürlüğe girmesine kadar devam edilir.

c) Bir malzeme veya malzeme grubuna yönelik Avrupa teknik onayı, açıklayıcı dokümanlara başvurularak ve Yapı Daimi Komitesinin görüşü alınarak o malzemeye veya malzeme grubuna ilişkin ortak esaslar çerçevesinde yürütülen inceleme, deney ve bunlar sonucunda yapılacak bir değerlendirmeye dayanılarak verilir. Açıklayıcı dokümanlar, Bakanlık tarafından yayımlanır.

d) Bir malzeme veya malzeme grubu için ortak esasların bulunmadığı veya henüz oluşturulmadığı hallerde EK-II’de anılan teşkilat çatısı altında ortak hareket eden onay kuruluşlarının malzeme hakkında esas aldıkları temel gerekler ile birlikte açıklayıcı dokümanlar dikkate alınarak Avrupa teknik onayı verilir.

Avrupa teknik onayı, 5 yıllık bir süre için verilir. Bu süre, uzatılabilir.

Madde 9 — Bir malzeme veya malzeme grubuna yönelik Avrupa teknik onayı, üretici veya topluluk içindeki yerleşik temsilcisinin isteği üzerine, EK-II’de belirtilen prosedür çerçevesinde, Bakanlık tarafından görevlendirilen onaylanmış kuruluşlarca verilir. Bakanlık, Avrupa teknik onayını vermek üzere görevlendirdiği onaylanmış kuruluşların isim ve adresini, Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirir.

Avrupa teknik onayı vermek üzere görevlendirilen onaylanmış kuruluşların, yeni malzemelerin kullanıma uygunluğunun bilimsel ve pratik bilgilere dayanarak tespit edilmesini, üreticilerin çıkarları açısından tarafsız kararlar alınmasını, dengeli bir değerlendirmenin sağlanmasını teminen tüm ilgili tarafların katkılarının alınmasını sağlamaları gerekir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Uygunluk Teyidi

Madde 10 — Malzemelerin 6 ncı maddede belirtilen teknik şartnamelerin gereklerine uygunluğunun ispatlanmasından üretici sorumludur.

Uygunluğu beyan edilmiş malzemelerin 6 ncı maddede belirtilen teknik şartnamelere uygun olduğu varsayılır. Uygunluk, EK-III çerçevesinde, teknik şartnamelere dayanılarak yürütülen deney veya elde edilen diğer kanıtlara bağlı olarak tespit edilir.

Bir malzemenin uygunluğunun kabul edilmesi şu hususlara bağlıdır:

a) Üreticinin, üretimin ilgili teknik şartnamelere uygun olarak yapılmasını sağlamak üzere fabrika üretim kontrol sistemine sahip olması; veya

b) İlgili teknik şartnamelerde belirtilen belli malzemeler için fabrika üretim kontrol sisteminin yanı sıra, bir onaylanmış kuruluşun, malzeme veya üretim kontrolünün değerlendirilmesinde ve gözetiminde rol alması.

Komisyon tarafından belirlenerek, teknik şartnamelerde ve ilgili yayınlarda yayımlanan, hangi malzeme veya malzeme grubuna üçüncü fıkra çerçevesinde hangi prosedürün uygulanacağı Bakanlıkça tebliğ olarak yayımlanır.

Özel üretimlerde ve seri olmayan üretimlerde, sağlık ve emniyet açısından özel önem arz eden malzemelere yönelik teknik şartnamelerde aksi öngörülmediği durumda, üçüncü olasılık olarak EK-III’ün 2 nci maddesinin (ii) bendi çerçevesinde yapılan uygunluk beyanı yeterli kabul edilir.

Madde 11 — Söz konusu prosedürler EK-III çerçevesinde izlendiğinde:

a) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi durumunda, uygunluk beyanı, üretici tarafından yapılır.

b) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi durumunda, bir üretim kontrol ve gözetim sisteminin veya malzemenin uygun olduğuna ilişkin uygunluk belgesi, onaylanmış bir belgelendirme kuruluşu tarafından verilir.

Üreticinin uygunluk beyanı veya uygunluk belgesi, üreticiye CE işaretini malzemeye, malzemeye iliştirilecek etiket üzerine, ambalaja veya ilgili ticari dokümanlara iliştirme hakkını verir. CE işaretinin örneği ve uygunluk teyidi prosedürleri çerçevesindeki kullanımına ilişkin kurallar EK-III’te verilmektedir.

Madde 12 — CE işaretinin, bu Yönetmelik ile 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 15/11/2001 tarihli ve 2001/3530 karar sayılı “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak kullanılması zorunludur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Özel Hükümler

Madde 13 — Belli bir malzemeyle ilgili olarak teknik şartnamenin mevcut olmaması halinde, bir AB üyesi ülkedeki bir onaylanmış kuruluş tarafından, Türkiye’de yürürlükte olan metotlara veya eşdeğer sayılan diğer metotlara uygun olarak yapılan deney ve muayenelerden geçen malzemenin, talep edilmesi halinde, bu Yönetmelik hükümlerini karşıladığı kabul edilir.

İhraç edilecek bir ürün için hedef AB üyesi ülkede yürürlükte bulunan kurallara göre deney ve muayeneleri yürütmek üzere onay vermek istediği kuruluşu, Bakanlık, Müsteşarlık aracılığıyla, söz konusu ülkeye bildirir. Ülkeyle yapılacak bilgi alışverişi Müsteşarlık aracılığıyla sağlanır. Söz konusu bilgi alışverişinin tamamlanmasından sonra, belirlenen kuruluş, Bakanlık tarafından onaylanır. Şüpheye düşülmesi halinde, kanıt göstermek suretiyle, Bakanlık, Müsteşarlık aracılığıyla Komisyonu haberdar eder.

Türkiye’de yürürlükte bulunan standart ve şartnamelere göre deney ve muayene yapmak üzere bir AB üyesi ülke tarafından yetkilendirilen ve Türkiye’ye bildirilen bir kuruluşun, deney ve muayeneleri gerektiği şekilde yapmadığının tespit edilmesi halinde, Bakanlık, durumu Müsteşarlık aracılığıyla söz konusu kuruluşun onaylandığı AB üyesi ülkeye bildirir. Söz konusu üye ülkenin alınan önlemler konusunda makul bir süre zarfında bilgi vermemesi veya alınan önlemlerin yetersiz olduğunun tespit edilmesi durumunda, Bakanlık, söz konusu malzemenin piyasaya arzını ve kullanılmasını yasaklar ve durumu, Müsteşarlık aracılığıyla, diğer AB üyesi ülkeler ile Komisyona bildirir.

Madde 14 — Bir AB üyesi ülkede, 13 üncü maddede belirtilen prosedür çerçevesinde verilen raporlar ve uygunluk teyitleri, Türkiye’de bunlara denk gelen ulusal mevzuatla eşdeğer tutulur.

ALTINCI BÖLÜM

Onaylanmış Kuruluşlar

Madde 15 — Bu Yönetmelik kapsamına giren malzemelerle ilgili teknik onay verecek, uygunluk belgesi düzenleyecek, muayene ve deney faaliyetlerini yürütecek belgelendirme kuruluşları, muayene kuruluşları ve deney laboratuvarları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan konularda 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 13/11/2001 tarihli ve 2001/3531 karar sayılı “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik” hükümleri uygulanır.

Belgelendirme kuruluşları, muayene kuruluşları ve deney laboratuvarları, EK-IV’de yer alan kuralları karşılamak zorundadır.

Birinci fıkrada belirtilen kuruluş ve laboratuvarlar, bunların uygunluk değerlendirmesi yapacağı malzemeler ve görevlendirildikleri alanlar, Bakanlık tarafından yayımlanacak tebliğlerde belirtilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Piyasa Gözetimi ve Denetimi

Madde 16 — Bu Yönetmelik hükümlerini karşıladığı beyan edilen bir malzemenin 5 inci ve 6 ncı madde hükümlerine uymadığının tespit edilmesi halinde, söz konusu malzemenin piyasadan çekilmesi, piyasaya arzının engellenmesi, serbest dolaşımının sınırlandırılması ve bunlarla ilgili bildirimler 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529 karar sayılı “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Bildirime İlişkin Esaslar, Cezai Hükümler, Yürürlük ve Yürütme

Bildirime İlişkin Esaslar

Madde 17 — Avrupa Konseyinin yapı malzemeleriyle ilgili 93/68/EEC sayılı Direktifi ile değişik 89/106/EEC sayılı Direktifine uygun olarak hazırlanan bu Yönetmelik, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra, Bakanlık tarafından Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona iletilir.

Cezai Hükümler

Madde 18 — Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.

Yürürlük

Madde 19 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinden onsekiz ay sonra yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 20 — Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.

EK–I

TEMEL GEREKLER

Malzemelerin kullanılacağı yapı işlerinin (tamamı veya tek tek kısımları) amaçlanan işlevleri görmeye uygun olmaları yanında, ekonomik yönü gözetmeleri ve bu açıdan aşağıdaki temel gereklere, şayet söz konusu işler bu gerekleri ihtiva eden düzenlemelere tabii iseler, riayet etmeleri zorunludur. Düzenli olarak gözden geçirilecek bu gerekler ekonomik açıdan makul bir çalışma süresince yerine getirilmelidir. Bu gerekler genellikle tahmin edilebilir etkenlerle ilgilidir.

1. Mekanik dayanım ve stabilite

Yapı işleri, yapım ve kullanım sırasında maruz kalacakları yüklerden dolayı aşağıdaki durumlara yol açmayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.

a) Yapılan işin tamamı veya bir kısmının çökmesi;

b) Kabul edilemeyecek boyutta büyük deformasyonlar;

c) Taşıyıcı sistemde önemli boyutta deformasyon oluşması sonunda yapı işinin diğer kısımlarında veya teçhizat yada tesis edilen ekipmanlarda hasar meydana gelmesi,

d) Sebebini oluşturan olayın boyutlarına oranla çok büyük hasarlar meydana gelmesi.

2. Yangın durumunda emniyet

Yapı işleri, yangın çıkması halinde aşağıdaki hususları sağlayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:

– İnşa edilen yapının yük taşıma kapasitesi belli bir süre azalmamalıdır,

– Yapı içinde yangın çıkması, yangının ve dumanın yayılması sınırlı olmalıdır,

– Yangının etraftaki yapı işlerine yayılması sınırlı olmalıdır,

– Yapı sakinleri binayı terk edebilmeli veya başka yollarla kurtarılabilmelidir,

– Kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne alınmalıdır.

3. Hijyen, sağlık ve çevre

Yapı işleri ikamet edecek kişiler veya komşuları için aşağıdaki nedenlerden dolayı hijyen ve sağlık açısından tehdit oluşturmayacak şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır:

– Zehirli gaz çıkması,

– Havada tehlikeli partikül veya gazların bulunması,

– Tehlikeli boyutlarda radyasyon yayılması,

– Su veya toprağın kirletilmesi, zehirlenmesi,

– Atık su, duman, katı ve sıvı atıkların hatalı şekilde uzaklaştırılması,

– İnşaat işinin bazı kısımlarında veya içindeki yüzeylerde rutubet oluşması.

4. Kullanım emniyeti

Yapı işleri, kullanma veya çalışma sırasında kayma, düşme, çarpma, yanma, elektrik çarpması, patlama sonucu yaralanma gibi kabul edilemeyecek kaza risklerine meydan vermeyecek şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.

5. Gürültüye karşı koruma

Yapı işleri, gürültünün binada bulunanların ve çevredeki insanların sağlığını tehdit etmeyecek, onların yeterli koşullarda uyuma, dinlenme ve çalışmalarına izin verecek seviyede tutulacağı bir şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.

6. Enerjiden tasarruf ve ısı muhafazası

Yapı işleri ile bu işlerde kullanılan ısıtma, soğutma ve havalandırma tesisatları, yerel iklim koşulları ve ikamet edenlerin durumlarını dikkate alarak az bir enerji kullanımı gerektirecek şekilde tasarlanıp, yapılmalıdır.

EK–II

AVRUPA TEKNİK ONAYI

1. İmalatçı veya onun yerleşik temsilcisi onaylama konusunda yetkili kılınmış tek bir kuruluşa başvurmak suretiyle onay talebinde bulunabilir.

2. Türkiye’de görevlendirilen onaylanmış kuruluşlar, AB’de 89/106/EEC sayılı Konsey Direktifi çerçevesinde onaylanmış kuruluşlar tarafından oluşturulan teşkilatın faaliyetlerine iştirak eder. Birden fazla onaylanmış kuruluşun mevcut olması halinde bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlayacak ve bu teşkilatta sözcülük yapacak kuruluş Bakanlık tarafından belirlenir.

3. Onay talebinin yapılması ve onayın hazırlanıp verilmesinde izlenecek prosedür bu EK II’ nin 2 nci maddesinde belirtilen teşkilat tarafından oluşturulur. Ortak prosedür kuralları Yapı Daimi Komitesinin görüşü doğrultusunda Komisyon tarafından benimsenir.

4. Onaylanmış kuruluşlar oluşturdukları teşkilat çerçevesinde birbirlerine gerekli desteği sağlayacaklardır. Bu teşkilat, teknik onaya ilişkin belli meselelerde koordinasyonu sağlamakla da yükümlüdür. Gerekirse teşkilat bu amaçla alt çalışma grupları oluşturabilir.

5. Avrupa teknik onayları diğer bütün onaylanmış kuruluşları da bundan haberdar edecek olan onaylanmış kuruluşlarca yayımlanır. Yetkili bir onaylanmış kuruluşun isteği üzerine, verilen bir onaya dayanak oluşturulan bütün dokümanlar söz konusu kuruluşa gönderilir.

6. Avrupa teknik onayına ilişkin prosedürden doğan masraflar her ülkenin kendi düzenlemeleri çerçevesinde müracaatçı tarafından ödenir.

EK–III

TEKNİK ŞARTNAMELERE UYGUNLUK TEYİDİ

1. UYGUNLUK KONTROL METOTLARI

Bir Malzemenin bu yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca teknik şartnamelere uygunluğun teyidinde izlenecek prosedürler belirlenirken aşağıda yer alan uygunluk teyidi metotları kullanılacaktır; belli bir sistem için kullanılacak metotların seçilmesi ve bir bütün haline getirilmesinde onuncu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen kriterler uyarınca eldeki malzemeye veya malzeme gruplarına uygulanan gerekler baz alınacaktır.

a) Malzemenin üretici veya onaylanmış bir kuruluş tarafından başlangıç tip deneyinden geçirilmesi;

b) Fabrikada elde edilen numunelerin üretici veya onaylanmış bir kuruluş tarafından daha önce belirlenmiş deney programı çerçevesinde deneye tabi tutulması;

c) Fabrikada, pazarda veya inşaat sahasında elde edilen numunelerin üretici veya onaylanmış bir kuruluş tarafından denetleme niteliğinde bir deneyden geçirilmesi;

d) Teslimata hazır veya teslim edilmiş bir mal grubu içinden seçilen numunelerin üretici veya onaylanmış bir kuruluş tarafından deneye tabi tutulması;

e) Fabrika üretim kontrolü;

f) Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün onaylanmış bir kuruluş tarafından yürütülecek ilk tetkik;

g) Onaylanmış bir kuruluşun fabrika üretim kontrolünü devamlı olarak gözetim, değerlendirme ve tetkik altında tutması.

Bu Yönetmelikte, fabrika üretim kontrolü tabiri üreticinin üretimini kendi bünyesinde sürekli olarak kontrol etmesi anlamına gelmektedir. İmalatçının benimsediği tüm hususlar, gerekler ve hükümler sistematik bir şekilde yazılı politika ve prosedür olarak dokümante edilecektir. Üretim kontrol sistemine ilişkin bu dokümantasyon, kalite güvencesi konusunda ortak bir anlayış yaratacak ve malzemelerin istenen özelliklere sahip olmasının ve kontrol sisteminin verimli bir şekilde işleyip işlemediğinin denetlenmesini sağlayacaktır.

2. UYGUNLUK TEYİT SİSTEMLERİ

Aşağıda açıklanan uygunluk teyit sistemlerinin kullanılması tercih edilmektedir.

(i) Onaylanmış bir belgelendirme kuruluşunun malzemenin uygunluğuna ilişkin şu esaslar dahilinde yaptığı belgelendirme:

(a) (üreticinin görevleri)

(1) Fabrika üretim kontrolü;

(2) İmalatçının daha önceden belirlenen bir deney planı uyarınca fabrikada alınan numuneler üzerinde gerçekleştirdiği deney;

(b) (onaylanmış kuruluşun görevleri)

(3) Malzeme üzerinde yapılan başlangıç tip deneyi;

(4) Fabrika ve fabrikanın üretim kontrolü üzerine yapılan ilk tetkik;

(5) Fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim altında tutulması, değerlendirilmesi ve bildirimi yapılması;

(6) Ayrıca, fabrikada, pazarda veya inşaat sahasında alınan numunelerin denetleme niteliğinde deneyden geçirilmesi de mümkündür.

(ii) İmalatçının malzemeye dair şu esaslara dayalı olarak yaptığı uygunluk beyanı:

Birinci alternatif:

(a) (üreticinin görevleri)

(1) Malzemenin başlangıç tip deneyinden geçirilmesi;

(2) Fabrika üretim kontrolü;

(3) Ayrıca, fabrikada alınan numunelerin daha önceden belirlenmiş bir deney planına uygun olarak deneye tabi tutulması da mümkündür;

(b) ( onaylanmış kuruluşun görevleri)

4) Fabrika üretim kontrolünün şu esaslara dayalı olarak belgelendirilmesi

-Fabrika ve fabrika üretim kontrolünün ilk tetkiki,

-Ayrıca, fabrika üretim kontrolünün devamlı olarak gözetim altında tutulması, değerlendirilmesi ve onaylanması da mümkün.

İkinci alternatif:

(1) Malzemenin onaylanmış bir laboratuar tarafından başlangıç tip deneyine tabi tutulması;

(2) Fabrika üretim kontrolü.

Üçüncü alternatif:

(a) Malzemenin üreticinin tarafından başlangıç tip deneyine tabi tutulması;

(b) Fabrika üretim kontrolü.

3. UYGUNLUK TEYİDİNDE ROL ALAN KURULUŞLAR

Uygunluk teyidinde rol oynayan kuruluşlar gördükleri işlevlere göre aşağıdaki şekilde ayrılırlar:

(i) belgelendirme kuruluşu, belli prosedür ve yönetim kurallarına göre uygunluk belgesi vermek için gerekli yetki ve sorumluluğu taşıyan, tarafsız resmi veya özel kuruluş;

(ii) muayene kuruluşu, tetkik yapmak, uygunluk belgesi verilmesi doğrultusunda tavsiyede bulunmak ve sonradan da üreticinin fabrika veya başka bir yerde kalite kontrol çalışmalarını, malzeme seçimini ve değerlendirmesini denetlemek gibi belirli fonksiyonları belli bir kriter çerçevesinde yerine getirebilmek için organizasyon, personel, yeterlilik ve mesleki disipline sahip tarafsız kuruluş;

(iii) deney laboratuarı, ölçüm, inceleme, deney, kalibrasyon yapan veya çeşitli yollarla malzeme veya mamullerin özellik ya da performansını tespit eden laboratuar.

Bu EK III’ün 2 nci maddesinin (i) bendi ile (ii) bendi (birinci alternatif)’nde belirtilen işlerde bu EK III’ün 3 üncü maddesinin (i) bendinden (iii) bendine kadar olan üç işlevi tek bir kuruluş veya farklı kuruluşlar yerine getirebilir. Bu durumda uygunluk değerlendirmesinde rol oynayan muayene kuruluşu ve/veya deney laboratuarı belgelendirme kuruluşu adına görevini yerine getirir.

Belgelendirme ve muayene kuruluşları ile deney laboratuarlarının yeterliliği, tarafsızlığı ve mesleki disiplini ile ilgili kriterler EK IV’de yer almaktadır

4. CE UYGUNLUK İŞARETİ, AT UYGUNLUK BELGESI, İMALATÇININ AT UYGUNLUK BEYANI

4 .1. CE uygunluk işareti

– CE uygunluk işareti aşağıdaki biçimde düzenlenmiş “CE” harflerinden oluşacaktır.

 – CE İşareti küçültülüp, büyültülürse, o takdirde yukarıdaki ölçekli çizimde verilen oranlara itibar edilecektir.

– CE işaretinin her bir harfinin dikey boyutları 5 mm’ den az olmamak üzere büyük oranda birbirleri ile aynı olacaktır.

– CE işaretinin altında üretim kontrol safhasında rol oynayan onaylanmış kuruluşun tescil numarası yer alacaktır.

İlave bilgi:

– CE işareti yanında üreticinin adı veya tanıtıcı markası, işaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı ile uygun hallerde AT uygunluk belgesinin numarası, ve teknik şartnamelere dayalı olarak malzemenin özelliklerini tarif eden ibareler bulunacaktır.

4.2. AT Uygunluk Belgesi

AT Uygunluk Belgesi özellikle aşağıdaki hususları içerecektir.

– Belgelendirme Kuruluşunun adı ve adresi

– Üreticinin veya topluluk içindeki kurulmuş temsilcisinin adı ve adresi

– Ürünün tanımı (tarifi) (cins,tip, sınıf, kullanım….vb. tanımlar)

– Ürünün uyacağı hükümler

– Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar

– Belge numarası

– Uygulanabildiğinde, belgenin geçerlilik süresi ve şartları

– Belgeyi imzalamakla görevlendirilmiş olan kişinin adı ve pozisyonu

yer alacaktır.

4.3 AT Uygunluk Beyanı

AT uygunluk beyanı aşağıdaki hususları içerecektir.

– Üreticinin veya topluluk içinde kurulmuş temsilcisinin adı ve adresi

– Ürünün tanımı (tarifi) (cins,tip, sınıf, kullanım vb. tanımlar)

– Ürünün uyacağı hükümler

– Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar

– Uygulanabildiğinde, onaylanmış kuruluşun adı ve adresi

– Üretici veya yetkili temsilcisi adına beyanı imzalamakla görevli olan kişinin adı ve pozisyonunu

içerecektir.

4.4 Uygunluk belgesi ve beyanı ürünün kullanılacağı ülkenin resmi dili veya dillerinde sunulacaktır.

EK–IV

DENEY LABORATUVARLARI, MUAYENE KURULUŞLARI VE

BELGELENDİRME KURULUŞLARI KRİTERLERİ

Bakanlık tarafından yetkilendirilecek deney laboratuarları, muayene kuruluşları ile belgelendirme kuruluşlarının şu asgari koşulları yerine getirmesi gerekmektedir:

1. Personel ile gerekli araç ve ekipmanların mevcut olması,

2. Personelin teknik ve mesleki ihtisaslarının yeterliliği,

3. Bu Yönetmelik’de değinilen konular arasında deneylerin yürütülmesi, raporların hazırlanması, belgelerin verilmesi ve gözetim yapılması sırasında yapı malzemeleriyle dolaylı veya dolaysız ilgili çevreler, kişi ve kuruluşların karşısında idari ve teknik personelin tarafsızlığını koruması,

4. Personelin mesleki sırları saklaması,

5. Ülkenin kanunen sorumluluk sigortası yükümlülüğünün bulunmadığı hallerde böyle bir sigorta yaptırılması.

Bu EK–IV’ün 1 inci ve 2 nci maddelerinde belirtilen şartların yerine getirilip getirilmediği, belirli aralıklarla Bakanlık tarafından kontrol edilir veya yeterliliği olan bir kuruluşa kontrol ettirilir.

8/9/2004 tarihli ve 25577 sayılı Resmî Gazete

İYİ TARIM UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 —

Bu Yönetmelik; çevre, insan ve hayvan sağlığına zarar vermeyen bir tarımsal üretimin yapılması, doğal kaynakların korunması, tarımda izlenebilirlik ve sürdürülebilirlik ile gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2 —

Bu Yönetmelik, iyi tarım uygulamalarına uyulması için İl Müdürlüklerinin, üreticilerin, üretici birliklerinin, müteşebbisler ile yetkilendirilmiş kuruluşların görev ve sorumlulukları ile denetim esaslarını kapsar.

Hukuki Dayanak

Madde 3 —

Bu Yönetmelik, 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (f) ve (h) bentlerine, 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanununun 22 ve 24 üncü maddelerine, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 16 ve 24 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 —

Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

b) Bakan: Tarım ve Köyişleri Bakanını,

c) İyi Tarım Uygulamaları Komitesi (İTUK): Bakan Olur’u ile kurulan ve Bakan adına bu Yönetmeliğin uygulanmasını takip ve temin eden, bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yer alan Komiteyi,

d) İyi Tarım Uygulamaları (İTU): Tarımsal üretim sisteminin sosyal açıdan yaşanabilir, ekonomik açıdan karlı ve verimli, insan sağlığını koruyan, hayvan sağlık ve refahı ile çevreye önem veren bir hale getirmek için uygulanması gereken işlemleri,

e) İl Müdürlüğü: Tarım İl Müdürlüğünü,

f) Kontrol Kuruluşu: İyi tarım uygulamaları kriterlerine uygun üretilen ürünün, üretiminden son tüketiciye ulaşıncaya kadar olan tüm aşamalarını kontrol etmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişileri,

g) Sertifikasyon Kuruluşu: Tüm kontrolleri tamamlanmış iyi tarım uygulamaları kriterlerine uygun üretilen ürünü, kontrol kuruluşunun yaptığı kontrol ve bu kontrole ilişkin bilgi ve belgeler ile gerek duyulan hallerde yaptırılacak analizlere dayanarak sertifikalandırmak üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişileri,

h) Yetkilendirilmiş Kuruluş: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu, kontrol kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu olarak Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişileri,

ı) Kontrol: İyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, düzenli kayıtların kurulması, sonuçların rapor edilmesi, gerek görülmesi halinde ürünün niteliğinin laboratuvar analizleri ile test edilmesini,

j) Kontrolör: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya kontrol kuruluşu adına iyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin her aşamasının ilgili mevzuata göre uygulanmasını kontrol etmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişiyi,

k) Sertifiker: Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu veya sertifikasyon kuruluşu adına, kontrolü tamamlanmış ürünün iyi tarım uygulamaları kriterlerine uygun olduğunu onaylamak üzere Bakanlık tarafından yetki verilmiş gerçek kişiyi,

l) Denetim: İyi tarım uygulamaları faaliyetlerinin bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılıp yapılmadığını tespit etmek amacıyla, yetkilendirilmiş kuruluşlar, işletmeler ve müteşebbisler ile kontrolör ve sertifikerlerin Bakanlık veya Bakanlık tarafından denetim yetkisi verilen kuruluşlarca yapılan her türlü denetimini,

m) Sertifikasyon: Bütün kontrol yöntemlerinin uygulanması sonucu işletmenin ve iyi tarım uygulamaları kriterlerine uygun üretilen ürünün mevzuata uygun olarak belgelendirilmesini,

n) Sertifika: Bütün kontrol yöntemlerinin uygulanması sonucu işletmenin ve iyi tarım uygulamaları kriterlerine uygun üretilen ürünün mevzuata uygun olduğunu gösteren belgeyi,

o) Üretim Alanı: İyi tarım uygulamaları çerçevesinde üretimin yapıldığı alanı,

p) Satış Ünitesi: Tarımsal ürünün üreticiden alınıp tüketiciye ulaştırılarak satışını yapan birimi (manav, market, pazar, v.b.),

r) Entegre Ürün Yönetimi (EÜY): Uzun dönemde sürdürülebilirlik şartlarını kapsayan, yerel toprak, iklim ve ekonomik koşullar gibi çevresel şartlarla uyumlu ürün karlılığını içeren tam bir tarım stratejileri sistemini,

s) Entegre Mücadele (EM): Tarımsal ürünlerde zararlı türlerin popülasyonunu ve çevre ile ilişkilerini dikkate alarak, uygun olan mücadele metotlarını ve tekniklerini kullanarak, ekonomik zarar seviyesini en aza indiren mücadele sistemini,

t) Üretici: Tarımsal ürünlerin her aşamadaki üretimini İTU kriterlerine göre yapan gerçek ve tüzel kişileri,

u) Üretici Birlikleri: 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanununa göre tarım üreticilerinin, ürün veya ürün grubu bazında ve gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, tüzel kişiliği haiz tarımsal üretici birliklerini,

v) Müteşebbis: İyi tarım uygulamaları kriterlerine göre; üretim yapan ve/veya ürünü işleyen, ambalajlayan, etiketleyen, taşıyan ve pazara hazır hale getiren iç ve/veya dış pazarda pazarlayan, pazarlamada aracılık eden gerçek veya tüzel kişileri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev ve Sorumluluklar

İl Müdürlüklerinin Görev ve Sorumlulukları

Madde 5 —

İl müdürlüklerinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Üretici ve üretici birliklerine İTU konusunda eğitim ve yayım hizmeti vermek,

b) Yetkilendirilmiş kuruluşlar ile kontrolörler ve sertifikerlere İTU esaslarında aykırı hareket etmeleri durumlarında müdahale etmek, gerekli uyarıları yapmak,

c) Üreticilerin EM ve EÜY tekniklerini kullanarak üretim yapmasını sağlamak için ürün bazında hazırlanan teknik talimatlar hakkında üreticileri, üretici birliklerini ve müteşebbisleri bilgilendirmek,

d) Üreticiler ve üretim ile ilgili, yetkilendirilmiş kuruluşlardan alacakları bilgileri kayıt altına almaktır.

İTU Kriterlerine Göre Üretim Yapan Üreticilerin ve Üretici Birliklerinin Görev ve Sorumlulukları

Madde 6 —

İTU kriterlerine göre üretim yapan üreticilerin ve üretici birliklerinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Üretim alanlarında yaptıkları gübre, bitki koruma uygulamalarını ve gerekli olan diğer zorunlu uygulamaları kayıt altına almak,

b) Bitki koruma ve hayvan sağlığı ürünlerini tavsiyesine uygun olarak kullanmak,

c) Üretimde hastalıklar, zararlılar ve yabancı otlar ile mücadele yapmak,

d) Toprak, su, çevre ve insan sağlığını koruyucu tedbirler almak,

e) Toprak ve yaprak analizlerini yapmak/yaptırmak, gübrelemeyi analiz sonuçlarına göre uygulamak ve analiz sonuçlarını kayıt altında tutmak,

f) Sulama suyunu analiz ettirmek, önerilen miktar ve metotlarda uygulamak ve kayıt altına almaktır.

İTU Kriterlerine Göre Üretim Yapan Üretici ve Üretici Birliklerinin Ürününü Satın Alan Müteşebbislerin Görev ve Sorumlulukları

Madde 7 —

İTU kriterlerine göre üretim yapan üretici ve üretici birliklerinin ürününü satın alan müteşebbislerin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Üretici, üretici birlikleri ile bunların ürününü satın alan müteşebbisler İTU kriterlerine karşılıklı uyulacağına dair yazılı bir sözleşme yaparlar,

b) Üretime girdi (tohum, fide, fidan, anaçlık, soğan, yumru, rizom, bitki koruma ürünü, gübre, hayvan sağlığı ürünleri vb.) temin eden özel ve tüzel kişiler kayıt tutarlar,

c) Ürünü satın alan müteşebbisler, üreticiden ürüne ait kayıtlarının bulunması şartını ararlar,

d) Ürünü satın alan müteşebbisler, ürünlerle ilgili kayıtların ve uygulanan işlemlerin yer aldığı bir kayıt sistemi oluştururlar,

e) Gıda güvenliğinden üretici, üretici birlikleri ve bunların ürününü satın alan müteşebbisler sorumludur.

Yetkilendirilmiş Kuruluşlarının Görev ve Sorumlulukları

Madde 8 —

Yetkilendirilmiş kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Yetkilendirilmiş kuruluşlar her türlü üreticiye, üretici birliklerine, müteşebbise, ürüne, üretime, kontrol işlemine, sertifikasyon işlemine, kuruluşun kendisine, çalışanına ve menşeine dair her türlü bilgi ve belgeleri düzenlemekle yükümlüdür.

b) Yetkilendirilmiş kuruluşlar İTU kriterlerine göre üretim yapan üreticilere, üretici birliklerine, müteşebbise ait her türlü bilgiyi kontrol ederek kayıt altına alır. 3’er aylık raporlar hazırlayarak bilgi için Tarım İl Müdürlüğü’ne verir. Tarım İl Müdürlüğü bu raporların özetinden oluşan bir raporu 6 aylık dönemler halinde gereği için İTUK’a bildirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İyi Tarım Uygulamaları Komitesi ve Yetkilendirilmiş Kuruluşlar

İyi Tarım Uygulamaları Komitesinin Oluşumu, Görevleri, Çalışma Şekil ve Esasları

Madde 9 —

İyi tarım uygulamaları komitesinin oluşumu, görevleri, çalışma şekil ve esasları aşağıda belirtilmiştir.

a) Komitenin oluşumu; Bakanlık Müsteşar veya Müsteşar Yardımcısı Başkanlığında; Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünden 3 kişi, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünden 2 kişi, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğünden 1 kişi, Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünden 1 kişi, Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığından 1 kişi ve Dış İlişkiler ve Avrupa Topluluğu Koordinasyon Dairesi Başkanlığından 1 kişi ile konunun uzmanı teknik görevliler veya kuruluşları tarafından görevlendirilecek elemanlardan oluşur. İTUK sekreteryası, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.

b) Komitenin görevleri;

1) Bu Yönetmelik hükümlerini uygulamak ve uygulanması için gerektiğinde Tarım İl Müdürlüklerini yetkilendirmek,

2) Yetkilendirilmiş kuruluşlara çalışma izni vermek, kurallara uyulmadığı tespit edildiğinde izni iptal etmek veya geçici süreyle durdurmak,

3) Yetkilendirilmiş kuruluşları, kontrolörleri, sertifikerleri, üretici, üretici birlikleri ve müteşebbisleri kodlamak ve denetlemek,

4) Yetkilendirilmiş kuruluşları, kontrolörleri ve sertifikerleri, bu Yönetmelik hükümlerine uyulmadığı durumlarda uyarmak ve gerektiği durumlarda yaptırım uygulamak,

5) İTU kriterlerinin belirlenmesi, yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, tanıtılması konularında çalışmalar yapmak, İTU’da haksız rekabetin takipçisi olmak, bu Yönetmeliğe aykırı olan ve ülkenin menfaatlerinin zedelendiği her konuda yasal işlemler için başvurular yapmak,

6) Sivil toplum örgütleri ile mesleki ilişkiler kurmak ve gereken durumlarda işbirliği yapmak, ülkenin İTU’nun yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, tanıtılması konularında, üniversite, enstitü, araştırma, basın kuruluşları ve ilgili diğer resmi veya özel kuruluşlarla işbirliği yaparak; araştırma, proje ve eğitim yapmak, yaptırmak,

7) Diğer ülkelerdeki, özellikle AB Ülkelerindeki İTU değişikliklerini izleyerek ülke mevzuatında gerekli değişikleri yapmak,

8) Uluslar arası İTU kuruluşlarıyla işbirliğine gitmek, İTU konusundaki ulusal ve uluslar arası seminer, sempozyum, toplantı, kongre ve fuarlara katılım sağlamak,

c) Komite, olağan olarak her ayın ilk haftası toplanır. Olağanüstü durumlarda sekreterya tarafından toplantıya çağrılır.

d) Komite kararlarını oy çokluğuyla alır. Kararlar bağlayıcıdır.

e) Raportörlük, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü temsilcilerinden seçilen sekreter üye tarafından yürütülür.

f) Kararlar, toplantı tarihinden itibaren on gün içinde tüm üyeler tarafından imzalanarak Müsteşarlık onayına sunulur ve onay tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Yetkilendirilmiş Kuruluşların Oluşumu, Çalışma Şekli ve Esasları

Madde 10 —

Yetkilendirilmiş kuruluşların oluşumu, çalışma şekli ve esasları aşağıda belirtilmiştir.

a) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; İTU faaliyetlerinin her türlü kontrol ve sertifikalandırma işlemleri Bakanlıkça veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılır. Yetkilendirilmiş kuruluşlar yeterli ve tecrübeli personel ile teknik alt yapıya sahip olmak zorundadır.

b) Yetkilendirilmiş kuruluşlar, kontrol ve sertifika konularında çalışma izni almak için Bakanlığa başvuruda bulunur. Bakanlıkça gerekli incelemeler yapılır ve dilekçenin veriliş tarihinden itibaren 45 gün içinde sonuçlandırılır. Yetkilendirilmiş kuruluşlar çalışma yetki süreleri dolmadan her yıl en az 1 ay önce çalışma yetki sürelerini uzatmak zorundadırlar. Çalışma izinleri hiç bir şekilde devredilemez.

c) Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu; kontrol ve sertifikasyon olmak üzere iki ayrı birimden oluşur. Kontrol biriminde görev yapanlar sertifikasyon biriminde, sertifikasyon biriminde görev yapanlar kontrol biriminde görev yapamazlar.

d) Yetkilendirilmiş kuruluşlar ile kontrolör ve sertifikerlerin; çalışma izni, izin süresi, süre uzatımı, izinlerinin iptali, görev ve yetkileri, yetki kullanımı, kontrol ve sertifikasyon sistemi ile kontrolör ve sertifiker çalıştırmaya ilişkin usul ve esaslar İTUK tarafından belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Denetim

Madde 11 —

Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; yetkilendirilmiş kuruluşlar, kontrolör, sertifiker ve müteşebbislerin her türlü denetimi Bakanlık tarafından yapılır.

Denetim hizmetlerinde çalışacak personelin yetki ve sorumlulukları ile hizmet içi eğitimine ilişkin usul ve esaslar İTUK tarafından belirlenir.

Bakanlık gerekli gördüğü hallerde denetim yetkisini kısmen veya tamamen akredite edilmiş; kamu kurum ve kuruluşlarına, özel sektör tüzel kişilerine ve üniversitelere devredebilir.

Genel Hükümler

Madde 12 —

İyi tarım uygulamalarını uygulayan üreticiler ve üretici birlikleri tarımsal desteklemelerden öncelikli olarak faydalandırılırlar.

Yürürlük

Madde 13 —

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 14 —

Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Resmî Gazete Tarihi: 08.09.2006 Resmî Gazete Sayısı: 26283

TARIMSAL YAYIM VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİNİN DÜZENLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmelik; tarımsal işletme sahiplerinin bilgi, teknik ve yöntemler konusundaki ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanması ile ilgili usul ve esasları belirlemek amacı ile hazırlanmıştır.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik; kamu yayım hizmetleri ve sivil toplum örgütleri, ziraat odaları, tarımsal danışmanlık şirketleri, serbest tarım danışmanlarınca yerine getirilecek tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak; ilke ve kural belirleme, strateji ve program geliştirme, yönlendirme, özendirme, eğitim, sertifikalandırma, belgelendirme, görev ve sorumluluk tanımlama, izleme, değerlendirme, denetim ve yaptırım uygulama görevleriyle ilgili usul ve esasları, tarımdan girdi alan ve tarıma girdi veren kuruluşların ticari faaliyetleri çerçevesinde yapacakları çiftçi bilgilendirme faaliyetlerine  ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik; 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanununun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar 

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) (Değişik: RG-18/2/2020-31043) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Çiftçi: Mal sahibi, kiracı, yarıcı veya ortakçı olarak devamlı veya en az bir üretim dönemi veya yetiştirme devresi tarımsal üretim yapan gerçek ve tüzel kişileri,

c) (Değişik: RG-18/2/2020-31043) Başkanlık: Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığını,

ç) İl teknik komitesi: Bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen Tarımsal Yayım ve Danışmanlık İl Teknik Komitesini,

d) Kamu dışı yayım hizmetleri: Sivil toplum örgütleri tarafından tarımsal işletmelerin; tarımsal bilgi, teknik ve yöntemler konusundaki ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanmasına yönelik olarak herhangi bir ücret talep edilmeksizin yürütülen tarımsal yayım hizmetlerini,

e) Kamu yayım hizmetleri: İlgili mevzuat çerçevesinde Bakanlık merkez teşkilatı, bağlı kuruluşlar ve taşra teşkilatları tarafından tarımsal işletmelerin; tarımsal bilgi, teknik ve yöntemler konusundaki ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanmasına yönelik olarak yürütülen tarımsal yayım hizmetlerini,

f) Merkez teknik komitesi: Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Merkez Teknik Komitesini,

g) (Değişik: RG-11/3/2009-27166) Meslek kuruluşları: Bu Yönetmelik çerçevesinde sertifikalandırılan kişilerden tarımla ilgili fakülte mezunlarının üye oldukları meslek odalarını, lise, ön lisans ve lisans mezunlarının üye oldukları meslek derneklerini ve üyelerinin tamamı tarımla ilgili lise, önlisans, lisans mezunlarından olup, tarımsal alanda faaliyet gösteren vakıfları, 

ğ) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Serbest tarım danışmanı: Kendi nam ve hesabına çalışmak suretiyle tarımsal işletmelere, sivil toplum örgütlerine ve tarımdan girdi alan kuruluşlara tarımsal danışmanlık hizmeti sunan, yetki belgesi sahibi kişileri,  

ı) Sivil toplum örgütleri: Tarımsal alanda faaliyet gösteren kooperatif, birlik, dernek ve vakıflar ile gönüllü kuruluşları,

i) Tarım danışmanı: Sivil toplum örgütlerinde, ziraat odalarında ve tarımsal danışmanlık şirketlerinde istihdam edilen veya tarımsal danışmanlık hizmeti yürütmek üzere kendi nam ve hesabına çalışan ve bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre sertifikalandırılmış kişileri,  

j) Tarımsal danışmanlık dernekleri/vakıfları: Sivil toplum örgütlerinden, sadece tarım danışmanı istihdam etmek suretiyle danışmanlık hizmeti vermek üzere tarımsal işletme sahiplerince, ilgili mevzuata göre kurulan dernekleri/vakıfları,

k) Tarımsal danışmanlık hizmetleri: Sivil toplum örgütleri, ziraat odaları, tarımsal danışmanlık şirketleri ve serbest tarım danışmanlarınca tarımsal işletmelerin; tarımsal bilgi, teknik ve yöntemler konusundaki ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanmasına yönelik olarak ücret karşılığında yürütülen hizmetleri,

l) Tarımsal yayım ve danışmanlık: Tarımsal işletme sahiplerinin, tarımsal üretim, işleme ve pazarlama sürecinin bütün aşamalarında karşılaştıkları problemler ve bunların birbirleriyle ilişkileri hakkında bilgi sahibi olmalarını, kendilerine, geliştirilen teknolojileri kullandırmak suretiyle, bu problemleri çözebilecek bilgi ve beceri kazandırılmasını ve kırsal alanda yaşam standardının yükseltilmesini amaçlayan tarımsal işletme sahiplerinin eğitimi, yayım, danışmanlık ve bilgilendirme faaliyetlerini, 

m) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Tarımsal yayım ve tarımsal danışmanlık sertifikası: Tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetini yerine getirecek olan kişilere yapılacak sınavda başarılı olmalarını müteakip Bakanlık tarafından verilecek belgeyi,

n) Tarımsal danışmanlık şirketi: Tarımsal işletmelere, sivil toplum örgütlerine, ziraat odalarına ve tarımdan girdi alan kuruluşlara tarımsal danışmanlık hizmeti sunmak üzere kurulan ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yetkilendirilen tüzel kişileri,

o) Tarımsal danışmanlık yetki belgesi: Bu Yönetmelikte belirlenen şartları yerine getiren kişi ve kuruluşların tarımsal danışmanlık hizmeti verebileceklerini belirten belgeyi, 

ö) Tarımsal işletme: Üretim faktörlerini kullanarak; bitkisel ve/veya hayvansal ve/veya su ürünlerinin üretimi için tarımsal faaliyet yapan veya söz konusu tarımsal faaliyete ilave olarak işleme, depolama, muhafaza ve pazarlamaya yönelik faaliyetlerde bulunan işletmeyi,

p) (Ek: RG-11/3/2009-27166) ⁽¹⁾ (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Tarımsal yayım ve danışmanlık eğitimi eğitici belgesi (Ek-5): Bakanlık tarafından düzenlenen eğiticilerin eğitimi sonunda başarılı olan bakanlık personeline verilen belgeyi,

r) Tarımsal yayım ve danışmanlık sistemi: Tarımsal işletme sahiplerinin; tarımsal bilgi, teknik ve yöntemler konusundaki ihtiyaçlarının zamanında ve yeterli düzeyde karşılanması amacıyla faaliyet gösteren ve bu Yönetmelikte belirtilen kişi ve kuruluşlardan oluşan çoğulcu sistemi,

s) Tarım yayımcısı: Bakanlık merkez teşkilatı, bağlı kuruluşlar ve taşra teşkilatlarında yayım hizmeti görevini yürüten ve bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre sertifikalandırılmış kişileri,  

ş) Üretici örgütleri: Sivil toplum örgütlerinden tarımsal amaçlı kooperatifler, yetiştirici birlikleri, üretici birlikleri ve bunların üst birliklerini,

t) Ziraat odaları: İlgili Kanuna göre kurulmuş olan ve çiftçilerin üye oldukları meslek kuruluşlarını, 

ifade eder. 

İKİNCİ BÖLÜM

Tarımsal Yayım/Danışmanlık Faaliyetlerinin Programlanması, İzlenmesi ve Değerlendirilmesi, Araştırma-Yayım-Çiftçi Bağlantısının Güçlendirilmesi Tarımsal yayım/danışmanlık faaliyetlerinin programlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi

MADDE 5 –

(1) Tarımsal yayım/danışmanlık hizmetlerinin programlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtilmiştir.    

a) Yayım/danışmanlık hizmetlerinin planlanmasında, kaynakların etkin ve verimli biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla, Bakanlık tarafından; meslek kuruluşları ve tarımsal yayım/danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşların katkılarıyla ulusal yayım politika ve stratejisi belirlenir. 

b) Ulusal düzeyde yayım politika ve stratejilerine uygun olarak yayım/danışmanlık sistemi içerisinde yer alan kişi ve kuruluşların öncelikli çalışma alanlarını belirleyecek ülkesel yayım programı hazırlanır. 

c) İl yayım/danışmanlık programları, ilde bulunan yayım/danışmanlık kişi ve kuruluşların programlarını kapsar. Ülkesel yayım programı doğrultusunda belirlenmiş hedeflere ulaşmak üzere yıllık olarak hazırlanan il yayım/danışmanlık programı, Bakanlık, meslek kuruluşları ve tarımsal yayım/danışmanlık hizmeti sunan kuruluşların katkılarıyla yayımdan sorumlu ildeki birimin koordinatörlüğünde hazırlanır ve Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe konulur.

d) Bakanlık kuracağı sistemle, kamu ve kamu dışı yayım ve danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşların hizmetlerinin kalitesini ve verimliliğini artırmak amacıyla, izleme ve değerlendirme yapar/yaptırır. 

Araştırma-yayım-çiftçi bağlantısının güçlendirilmesi 

MADDE 6 –

(1) Bakanlık, tarımsal araştırma, yayım ve eğitim fonksiyonlarını yerine getiren kuruluşlar arasında iş birliğini sağlamaya yönelik tedbirleri alır, gerekli koordinasyonu sağlar. Tarımsal işletme sahiplerinin sorunlarının araştırmacılara iletilmesini, bulunan çözümler ile yeni teknolojilerin tarımsal işletme sahiplerine aktarılmasını sağlamak ve bilgi alışverişinde bulunmak üzere; ulusal, bölgesel ve il düzeyinde çalışmalar yapar. 

(2) Bakanlık bu çalışmalara tarımsal yayım/danışmanlık sisteminde yer alan kişi ve kuruluşların aktif katılımını sağlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

(Değişik bölüm başlığı: RG-31/3/2010-27538) 

Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Komiteleri, Çiftçi Eğitim Merkezlerinin Oluşumu, Çalışma Usul ve Esasları ve Görevleri

Tarımsal yayım ve danışmanlık merkez teknik komitesinin oluşumu

MADDE 7 –

(1) (Değişik: RG-18/2/2020-31043) Merkez Teknik Komitesi; Bakanlığın yayımdan sorumlu birimin bağlı olduğu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanı, Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığından ilgili daire başkanı ve ilgili daire başkanlığından bir temsilci, Bakanlık hizmet birimlerinden Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, Hayvancılık Genel Müdürlüğü, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü ile Strateji Geliştirme Başkanlığından en az daire başkanı düzeyinde olmak üzere birer temsilci, Türkiye Ziraat Odaları Birliği temsilcisi, tarımsal amaçlı kooperatif merkez birliklerinin, yetiştirici birlikleri merkez birliklerinin, üretici birlikleri merkez birliklerinin her birinden üye sayısı en fazla olanlardan birer temsilci, Ankara’da bulunan ziraat ve veteriner fakültelerinden birer temsilci, üye sayısı en fazla olan iki meslek odasından birer temsilci, üye sayısı en fazla olan meslek derneği temsilcisi ve tarım danışmanlarını temsilen bir tarım danışmanı olmak üzere toplam yirmi iki üyeden oluşur. 

(2) Mazeretsiz olarak üst üste iki kere toplantıya katılmayan (Değişik ibare: RG-18/2/2020-31043) komite üyelerinin üyeliği düşer ve ilgili kurumca yerlerine yenileri görevlendirilebilir.

(3) Komite, Bakan onayı ile oluşturulur, komite üyeliklerinde meydana gelen değişiklikler aynı usule tabidir.

(4) İhtiyaç duyulması durumunda diğer kamu ve kamu dışı kuruluşlardan komiteye temsilci davet edilebilir. Ancak toplantılara bu şekilde katılanların oy hakkı bulunmaz.

Tarımsal yayım ve danışmanlık merkez teknik komitesinin çalışma usul ve esasları

MADDE 8 – (1) Merkez Teknik Komitesinin çalışma usulü aşağıda belirtilmiştir. 

a) (Değişik: RG-18/2/2020-31043) Merkez Teknik Komitesi altı ayda bir toplanır. Komite başkanı gerekli gördüğü hallerde komiteyi olağanüstü toplantıya çağırabilir. Başkanın katılamadığı hallerde, toplantıya Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanı başkanlık eder.

b) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Komitenin sekretarya hizmetleri Başkanlıkça yürütülür.  

c) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Toplantı gündemi Başkanlık tarafından katılımcıların önerileri alınarak oluşturulur. Komite Başkanının onayını müteakip toplantıdan en az on beş gün önce üyelere bildirilir. 

ç) Komite, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla toplanır ve kararlarını toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alır. Oyların eşitliği durumunda başkanın oyu belirleyici olur. 

d) Komite kararları imzalandıktan sonra, onay gerektiren kararlar, on iş günü içerisinde Bakan onayına sunulur. Alınan kararlar onayı müteakip sekreterya tarafından ilgili birimlere ulaştırılır.

e) Komite bünyesinde, il teknik komitelerinin verdiği cezalara ilişkin itirazları karara bağlamak üzere, 5 kişilik bir disiplin komisyonu oluşturulur. Komisyon gerekli durumlarda sekreterya tarafından toplantıya çağrılır.

Tarımsal yayım ve danışmanlık merkez teknik komitesinin görevleri 

MADDE 9 –

(1) Merkez Teknik Komitesinin görevleri aşağıda belirtilmiştir. 

a) Ulusal düzeyde tarımsal yayım/danışmanlık politika ve stratejilerini belirlemek, tarımsal yayım/danışmanlık sisteminde yer alan kuruluşların öncelikli çalışma alanlarına ilişkin tavsiyelerde bulunmak, alınacak kararlara ve çalışmalara ilgili tarafların etkin katılımını sağlamak,

b) Tarımsal yayım/danışmanlık sisteminde yer alan kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak, 

c) Bu Yönetmeliğin uygulanmasını takip etmek, gerekli hallerde değiştirilmesi için  Bakanlığa önerilerde bulunmak,

ç) Tarımsal danışmanlık hizmeti verecek kişi ve kuruluşların hizmet sözleşmesi imzalayabilecekleri asgari ve azami tarımsal işletme sayılarını ve tarımsal üretim alanlarını  belirlemek,

d)  İl teknik komitelerince bildirilen konularda görüş oluşturmak, 

e) Yazarların veya yayın evlerinin başvuruları halinde yayımcıların/danışmanların mesleki faaliyetlerinde kullanılacak kitaplara ilişkin tavsiye kararı almak,

f) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Çiftçi eğitim merkezlerinin kuruluşları hakkında Bakanlığa görüş bildirmek, 

g) İhtiyaç duyulması halinde tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi amacıyla görev yapmak üzere çalışma grupları oluşturmak.

Tarımsal yayım ve danışmanlık il teknik komitesinin oluşumu

MADDE 10 –

(1) İl teknik komitesi; İl Müdürünün başkanlığında; şube müdürleri, il müdürlüğünde görevli iki tarımsal yayım uzmanı, varsa ilde bulunan ziraat, veteriner fakültelerinden birer temsilci, il’den sorumlu tarımsal amaçlı araştırma enstitülerinden birer temsilci, İl Ziraat Odası Başkanı, ilde bulunan tarımsal amaçlı kooperatif birliklerinin, yetiştirici birliklerinin, üretici birliklerinin her birinden üye sayısı en fazla olanlardan birer temsilci, üye sayısı en fazla olan iki meslek odasından birer temsilci ve üye sayısı en fazla olan (Değişik ibare: RG-18/2/2020-31043) meslek derneği temsilcisi ve tarım danışmanlarını temsilen bir tarım danışmanından oluşur.

(2) İhtiyaç duyulması durumunda ilde bulunan diğer kamu ve kamu dışı kuruluşlardan komiteye temsilci davet edilebilir. Ancak toplantılara bu şekilde katılanların oy hakkı bulunmaz.

(3) Teknik komite Valilik onayı ile oluşturulur, komite üyeliklerine ilişkin değişiklikler aynı usule tabidir. Komite üyelerinin isim ve kurumlarını belirtir listenin bir örneği Bakanlığa gönderilir.

Tarımsal yayım ve danışmanlık il teknik komitesinin çalışma usul ve esasları

MADDE 11 –

(Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾

(1) İl Teknik Komitesinin çalışma usulü aşağıda belirtilmiştir. 

a) Komite dört ayda bir olağan, komite başkanının gerekli gördüğü hallerde olağanüstü toplanır. Başkanın katılamadığı hallerde toplantıya ilgili Şube Müdürü Başkanlık eder. 

b) Mazeretsiz olarak üst üste iki toplantıya katılmayan komisyon üyelerinin üyeliği düşer ve ilgili kurumca yerlerine yenileri görevlendirilir. 

c) Komitenin sekretarya hizmetleri ilgili Şube Müdürlüğü tarafından yürütülür. 

ç) Toplantı gündemi il müdürlüğü tarafından katılımcıların önerileri alınarak oluşturulur, komite başkanının onayını müteakip toplantıdan en az on beş gün önce üyelere bildirilir. 

d) Merkez Teknik Komitesinin önerileri öncelikli olarak gündeme alınır. 

e) Komite, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alır. Oyların eşitliği durumunda Başkanın oyu yönünde karar alınmış sayılır. Kararlar on gün içerisinde Bakanlığa gönderilir. Alınan kararlar il sekretaryası tarafından ilgili birimlere ulaştırılır. 

f) İl Teknik Komitesinde, aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacak görüşme ve oylamaya, hakkında karar alınacak kuruluşun temsilcisi katılamaz. 

Tarımsal yayım ve danışmanlık il teknik komitesinin görevleri

MADDE 12 –

(1) İl Teknik Komitesinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.   

a) Faaliyet gösteren kamu dışı yayım, tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar tarafından sunulan tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin kalitesinin ve etkinliğinin artırılması için çalışmalar yapmak, haksız rekabeti ve üreticinin zarar görmesini önleyici tedbirlerin alınmasını sağlamak.

b) Tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak. 

c) Bu Yönetmeliğin uygulanmasını takip etmek, gerekli gördüğü hallerde değiştirilmesi için Bakanlığa önerilerde bulunmak.

ç) Kamu, kamu dışı yayım, tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların öncelikli çalışma alanlarına ilişkin tavsiyelerde bulunmak, alınacak kararlara ve çalışmalara ilgili tarafların etkin katılımını sağlamak.

d) Faaliyet gösteren kamu dışı yayım, tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların bu Yönetmelik hükümlerine aykırı faaliyetlerinin tespiti halinde Yönetmelik kapsamında yer alan cezaları vermek.

e) Faaliyet gösteren kamu, kamu dışı yayım, tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların çalışma alanlarına ilişkin tavsiyelerinde, Bakanlık tarafından belirlenmiş konuya ilişkin teknik talimatları dikkate almalarını sağlamak. 

f) Faaliyet gösteren kamu dışı yayım, tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşları tarafından yayım ve danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amacıyla sunulacak projelerin hazırlanması ve uygulanmasına destek olmak. 

g) (Ek: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Bakanlıkça tarımsal yayım ve danışmanlık konularında verilen görevleri yerine getirmek. 

Tarımsal yayım ve danışmanlık eğitim merkezleri 

MADDE 13 –

(Mülga: RG-31/3/2010-27538) 

Çiftçi eğitim merkezleri 

MADDE 14 –

(1) Kamu, kamu dışı yayım/tarımsal danışmanlık şirketleri ve üniversiteler tarafından çiftçi eğitim merkezleri kurulabilir. 

 (2) Bakanlık daha fazla tarımsal işletme sahibinin bu hizmetlerden yararlanması amacıyla bu kuruluşlarla iş birliği yapar ve gerektiğinde bu kuruluşları destekler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

(Değişik bölüm başlığı: RG-31/3/2010-27538) 

Sınav, Sertifikalar, Sertifikaların Vize Edilmesi, Yetki Belgesi

Sınav (Değişik başlık: RG-31/3/2010-27538) 

MADDE 15 –

(1) (Mülga: RG-31/3/2010-27538)

(2) (Mülga: RG-31/3/2010-27538) 

(3) (Mülga: RG-31/3/2010-27538) 

(5) (Mülga: RG-31/3/2010-27538) 

(6) (Mülga: RG-31/3/2010-27538)

(7) (Mülga: RG-31/3/2010-27538) 

(8) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Sınav Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde merkezi olarak gerçekleştirilir. (Ek cümle: RG-18/2/2020-31043) Sınav başvuruları elektronik ortamdan ya da İl Müdürlüğünden yapılır.

(9) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Sınav 100 üzerinden değerlendirilir. Geçer not 70’dir.

(10) (Değişik: RG-18/2/2020-31043) Sınava ve sınav sonuçlarına itirazlar, Bakanlığın belirleyeceği süreler içerisinde yapılır, değerlendirilir ve sonuçlandırılarak ilgiliye bildirilir. 

(11) Yapılan sınavlar sonucunda başarılı olanlara bu Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2’sinde örneği yer alan sertifikalar verilir.

Sertifikalar 

MADDE 16 –

(1) Sertifikaların verilmesine ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Kamuda görev yapmakta iken yapılacak sınavda başarılı olanlardan; tarımsal alanda lise ve ön lisans düzeyinde eğitim almış olanlara teknisyen/tekniker tarım yayımcısı, tarımla ilgili fakülte ve dört yıllık meslek yüksek okul mezunlarına tarım yayımcısı sertifikası verilir. Bunlardan fakülte ve dört yıllık meslek yüksek okulu mezunu tarım yayımcısı sertifikasına sahip olanlardan, en az üç yıl süreyle yayım hizmetlerinde görev yapanlara uzman tarım yayımcısı sertifikası verilir.

b) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Kamuda görev yapmayan ve yapılacak sınavda başarılı olanlardan; tarımsal alanda lise ve ön lisans düzeyinde eğitim almış olanlara teknisyen/tekniker tarım danışmanı sertifikası, tarımla ilgili fakülte ve dört yıllık meslek yüksek okul mezunlarına tarım danışmanı sertifikası verilir. Bunlardan fakülte ve dört yıllık meslek yüksek okulu mezunu tarım danışmanı sertifikasına sahip olanlardan, en az üç yıl süreyle danışmanlık hizmetlerinde görev yapanlara uzman tarım danışmanı sertifikası verilir.

c) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Kamu görevlerinden ayrılan kişilere önceden sahip oldukları tarım yayımcısı sertifikasına karşılık gelen tarım danışmanı sertifikası, kamuda görev alan kişilere, önceden sahip oldukları tarım danışmanı sertifikasına karşılık gelen tarım yayımcısı sertifikası verilir. 

ç) (Değişik: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Sınavda başarılı olanlara mezun olduğu bölümde sertifika verilir. Mezuniyet belgelerinde bölüm belirtilmeyen kişiler için ise, sertifika bölümü çalıştığı alan veya transkriptleri esas alınarak Başkanlıkça belirlenir. Mezun olduğu fakültenin başka bir bölümünde en az beş yıl süreyle bilfiil çalıştığını belgelendirenlerin talep etmesi ve Başkanlıkça da uygun görülmesi halinde, bir defaya mahsus olmak üzere çalıştığı bölümde sertifika verilir. Ancak bu kişilerin tekrar mezun oldukları bölümde sertifika alma hakkı saklıdır. Her bir kişi sadece bir bölüme ait sertifika alabilir. 

d) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Tarımla ilgili lisans mezunu olanlardan en az üç yıl süreyle Bakanlık merkez, bağlı kuruluş ve taşra teşkilatlarında tarımsal yayım hizmetlerinde çalıştıklarını belgelendirenlere sınavda başarılı olmalarını müteakip uzman tarım yayımcısı sertifikası verilir.

e) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Tarımla ilgili lisans mezunu olanlardan en az üç yıl süreyle tarımsal danışmanlık hizmeti verdiklerini belgelendirenlere sınavda başarılı olmalarını müteakip uzman tarım danışmanı sertifikası verilir. 

f) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Tarımla ilgili lisans mezunu olanlardan, en az üç yıl süreyle Bakanlık merkez, bağlı kuruluş ve taşra teşkilatlarında tarımsal yayım hizmetlerinde çalışmış olanlardan, emekli veya istifa etmiş olanlara, durumlarını belgelendirmek suretiyle, sınava katılarak başarılı olmaları durumunda uzman tarım danışmanı sertifikası verilir. 

g) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Yurt dışında tarımla ilgili okullardan mezun olup diplomasının denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından kabul edilenlere sınavda başarılı olmalarını müteakip sahip olduğu diplomasının karşılığı olan sertifika verilir. 

ğ) (Ek: RG-11/3/2009-27166) (Değişik: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Talep etmeleri halinde tarım politikası ve yayım anabilim dalında veya tarımsal yayım konusunda doktora ve üzeri akademik kariyere sahip kişiler, tarımsal yayım ve danışmanlık eğitimi eğitici belgesine sahip kişiler ile tarımla ilgili lisans mezunu olup Bakanlık il müdürlüklerinde en az on yıl süre ile asaleten il müdürlüğü, çiftçi eğitim ve yayım şube müdürlüğü/koordinasyon ve tarımsal veriler şube müdürlüğü ve ilçe müdürlüğü yapmış olduğunu belgelendirenlere sınava katılmaksızın bu Yönetmeliğin Ek-5’inde örneği yer alan ve eğitimlerine ve bölümlerine uygun “Tarım Yayımcısı/Danışmanı Sertifikası” verilir. 

h) (Ek: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Tarımla ilgili lisans mezunu olup, tarımla ilgili lisansüstü eğitimini tamamlayanlara sınavda başarılı olmaları koşuluyla, talep etmeleri ve Başkanlıkça uygun görülmesi halinde lisans üstü eğitimini tamamladığı bölümde sertifika verilir. 

ı) (Ek: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Bu Yönetmelik hükümleri kapsamında tarım yayımcısı/danışmanı sertifikası verilen kişilerin sertifika almak için gerekli koşulları taşımadığının sonradan ortaya çıkması durumunda verilen sertifika iptal edilir. 

Sertifikaların vize edilmesi

MADDE 17 –

(Mülga: RG-21/4/2020-31106)  

Tarımsal danışmanlık yetki belgesi

MADDE 18 –

(1) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Bakanlık tarafından belirlenecek usul ve esaslar dahilinde tarım danışmanı istihdam eden üretici örgütlerine, ziraat odalarına, tarımsal danışmanlık derneklerine/vakıflarına, tarımsal danışmanlık şirketlerine ve serbest tarım danışmanlarına bu Yönetmeliğin Ek-4’ünde örneği bulunan tarımsal danışmanlık yetki belgesi verilir. 

(2) Yetki belgesi verilen kişi ve kuruluşlar bu yetkilerini bir başka kişi ve kuruluşa devredemezler.

(3) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Tarımsal danışmanlık yetki belgesi sahibi kişi ve kuruluşlardan üç yıl süreyle tarımsal danışmanlık hizmeti yapmayanların, danışmanlık hizmeti sunmaktan vazgeçenlerin ve bu Yönetmelik hükümlerine uymayanların tarımsal danışmanlık yetki belgeleri iptal edilir. Bu kişi ve kuruluşlardan 3 yıl süreyle tarımsal danışmanlık hizmeti yapmayanlar ve danışmanlık hizmeti sunmaktan vazgeçenler 1 yıl süreyle; 28 inci madde kapsamında ceza alanlar ise 5 yıl süreyle tarımsal danışmanlık yetki belgesi talebinde bulunamazlar. 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Tarım Yayımcısının/Danışmanının Görevleri

Tarım yayımcısının/danışmanının görevleri

MADDE 19 –

(1) Tarım yayımcısının/danışmanının görevleri aşağıda belirtilmiştir. 

a) Üretimin her aşamasında göreviyle ilgili konularda tarımsal işletme sahiplerine veya hizmet verdiği diğer birimlere gerekli bilgi ve becerileri kazandırmak, gerektiğinde ilgili mevzuata uygun tarımsal uygulamalar yapmak,

b) Bitkisel ve hayvansal üretime yönelik sürdürülebilir üretim teknikleri konusunda her türlü bilgi ve yeni teknolojinin hedef kitleye ulaştırılmasını sağlamak,

c) Çevrenin, doğal kaynakların ve biyolojik çeşitliliğin korunması için tarımsal işletme sahiplerini ve hedef kitleyi bilgilendirmek, 

ç) Tarımsal işletmelerin daha rekabetçi bir yapıya kavuşturulması ve etkin bir şekilde ürün ve hizmet pazarına yönelmelerine katkıda bulunmak,

d) İşletme ekonomisi yayımı/danışmanlığı yapmak, gerekli tavsiyelerde bulunmak,

e) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ İşletmelerin ekonomik analizleri, gelişim planlamaları, iş ve sermaye verimliliğinin iyileştirilmesi ve aile işletmelerine özgü sorunlar, ev ekonomisi, mekanizasyon ve bitkisel çoğaltım materyalleri ve tohumluk üretimi konularında yayım/danışmanlık yapmak, 

f) Tarımda çalışanların mesleklerini daha iyi yapmaları için, gerekli kişisel gelişim ve girişimcilik eğitimlerini yapmak,

g) Görevli olduğu konularla ilgili olarak düzenlenecek eğitimlere katılmak, 

ğ) Yayım/danışmanlık faaliyetlerinde basılı, sesli ve görüntülü kitle yayım vasıtalarından yararlanmak ve bunları hazırlamak ve hazırlanmasına katkıda bulunmak,

h) Tarımsal yayım ve danışmanlık faaliyetleriyle ilgili veri toplamak, kayıt tutmak, 

ı) Tarımsal üretimi kayıt ve kontrol altına alacak belgelerin düzenlenmesini sağlamak,

i) Üretici örgütlenmesi konusunda çalışmalar yapmak. 

j) (Ek: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Güvenilir gıda arzına yönelik bilgilendirme faaliyetinde bulunmak, 

k) (Ek: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Bakanlık tarafından tarımsal danışmanlık hizmetinin yürütülmesi ile ilgili verilen görevleri yerine getirmek.

ALTINCI BÖLÜM

Tarım Yayımcılarının Çalışma Esasları ve Sorumlulukları

Tarım yayımcılarının çalışma esasları ve sorumlulukları

MADDE 20 –

(1) Tarım yayımcılarının çalışma esasları ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Tarım yayımcıları sahip oldukları sertifikalara uygun yayım hizmetlerinde görevlendirilir.  

b) Bir ilde ve ilçede, hangi sertifikaya sahip, kaç tarım yayımcısı çalıştırılacağı, ilin tarımsal, sosyal ve ekonomik koşulları dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenir. 

c) Bakanlık tarafından yürütülen iç veya dış kaynaklı yayım bileşeni olan tüm projelerin yayım hizmetleri tarım yayımcıları tarafından yürütülür.

ç) (Değişik: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Merkezde Bakanlığın yayımla ilgili birimlerinde, il ve ilçelerde yayım ile ilgili görevlerde tarım yayımcıları görev yapar. Ancak bu özellikte personel bulunmadığı durumda yetkili birim amirinin onayı ile diğer personel görevlendirilir. 

d) Tarım yayımcıları görevlerini tarafsız olarak ve mesleki etik kuralları çerçevesinde yerine getirir.

e) Tarım yayımcıları, tarımsal işletme sahipleri ile ilgili her türlü bilgiyi gizlilik içinde saklamakla yükümlüdür. Ancak yasal olarak bildirilmesinin zorunlu olduğu durumlar ile tarımsal işletme sahipleri tarafından açıklanmasında bir sakınca olmadığı yazılı olarak beyan edilen bilgiler için bu bilgileri gizli tutmak zorunluluğu yoktur. 

f) Tarım yayımcıları, tarımsal işletme sahiplerinden hizmetleri karşılığında herhangi bir ad altında kişisel olarak ücret talep edemez.

g) Bu Yönetmelik çerçevesinde yetkilendirilen tarım yayımcıları/uzman tarım yayımcıları kendi meslek gruplarına ait yürürlükteki hukuki düzenlemeler çerçevesinde hizmet verir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Tarımsal Danışmanlık Hizmetlerini Sunacak Kişi ve Kuruluşlar, Tarımsal Danışmanlık Hizmetlerini Sunacak Kişi ve Kuruluşların Çalışmalarına ve Sorumluluklarına İlişkin Esaslar

Tarımsal danışmanlık hizmetlerini sunacak kişi ve kuruluşlar

MADDE 21 –

(1) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde tarımsal danışmanlık hizmetlerini sunabilecek kişi ve kuruluşlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Bünyelerinde danışman istihdam eden üretici örgütleri ve ziraat odaları,

b) Tarımsal danışmanlık dernekleri/vakıfları,

c) Tarımsal danışmanlık şirketleri, 

ç) Serbest tarım danışmanları.

(2) (Ek: RG-11/3/2009-27166) Tarımsal Danışmanlık Yetki Belgesine sahip olmayan kişi ve kuruluşlar tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti veremez. Aksi durumda yetkili kişilerce Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Tarımsal danışmanlık hizmetlerini sunacak kişi ve kuruluşların çalışmalarına ve sorumluluklarına ilişkin esaslar

MADDE 22 –

(1) Tarımsal danışmanlık hizmetlerini sunacak kişi ve kuruluşların çalışmalarına  ve sorumluluklarına ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a) Tarımsal danışmanlık hizmetini sunacak kişi ve kuruluşlar, sözleşme imzaladıkları tarımsal işletme sahiplerinin ve kuruluşlarının listelerini ve bu listelerde olacak değişiklikleri il müdürlüğüne bildirir. 

b) Danışmanlık hizmeti alacak tarımsal işletme sahiplerinin ve kuruluşlarının danışmanlık şirketleri ve serbest tarım danışmanları ile yapacakları hizmet sözleşmeleri Bakanlık tarafından hazırlanacak örnek esas alınmak suretiyle taraflarca imzalanır.

c) Tarımsal danışmanlık hizmetini sunacak kişi ve kuruluşlarının ortakları, üyeleri ve çalışanları diğer danışmanlık kuruluşlarında herhangi bir görev alamaz.

ç) Serbest tarım danışmanları, tarımsal danışmanlık şirketleri ve üretici örgütlerinde hizmet sözleşmesi karşılığında çalışan danışmanlar tarımsal girdilerin satışını veya reklamını yapamaz. Tarımsal danışmanlık şirketlerinin ortakları arasında tarımsal girdi ticaretinde bulunan şirketlerin sahibi veya ortağı bulunamaz.

d) Serbest tarım danışmanları, tarımsal danışmanlık şirketleri ve üretici örgütlerinde hizmet sözleşmesi karşılığında çalışan danışmanlar eğitimlerine uygun meslek kuruluşlarına kayıtlı olmak zorundadır.

e) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar istihdam ettikleri danışmanların Bakanlık ve diğer kuruluşlar tarafından düzenlenecek eğitimlere katılmalarını sağlamakla yükümlüdür.

f) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar yayım ve danışmanlık hizmetleri sırasında hiçbir şekilde siyasi propaganda yapamaz.

g) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların çalışanları, tarımsal işletme sahipleri/kuruluşlarla ilgili öğrendikleri her türlü bilgiyi gizlilik içinde tutmakla yükümlüdür. Ancak yasal olarak bildirilmesinin zorunlu olduğu durumlar ile tarımsal işletme sahibi tarafından açıklanmasında bir sakınca olmadığı yazılı olarak beyan edilen bilgiler için gizlilik zorunluluğu yoktur. Gizlilik yükümlülüğü, tarımsal işletme sahipleri ve kuruluşlarla olan sözleşmenin bitiminden sonra da devam eder.

ğ) Tarımsal danışmanlık şirketleri ve serbest tarım danışmanları, mesleki faaliyetlerini tanıtmak amacıyla meslek icrasına yönelik mevzuata aykırı olmamak üzere ilan verme, basılı yayın hazırlama ve dağıtma, tabela ve afiş kullanımı, elektronik araçlar, internet ve medya yoluyla tanıtım ve bilgilendirme çalışması yapabilir. Ancak tanıtım ve bilgilendirme çalışmalarında kullanılan ifadeler; mesleki etik kurallarına ters düşen, mesleğin itibarını zedeleyen, yanlış bilgilendirmeye yol açacak nitelikte olamaz. Bu çalışmalarda yer alan ifadeler teknik olarak çalışma alanına giren konularda ve objektif olarak kontrol edilebilir nitelikte olmak zorundadır.

h) Tarımsal danışmanlık şirketleri ve serbest tarım danışmanları sözleşme imzaladıkları tarımsal işletme sahiplerinin ve kuruluşlarının işlerini başkalarına devredemez. 

ı) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar, sözleşmenin sona ermesi veya feshedilmesi halinde görev konusu ile ilgili her türlü kayıtlı bilgi, belge ve dokümanı üç yıl süreyle muhafaza etmek ve tarımsal işletme sahibi veya kuruluşun talebi halinde ilgili kişi veya kuruluşa vermek zorundadır. Ancak tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar, sözleşmenin tarımsal işletme sahibi, kuruluş veya üretici örgütünün sözleşmeden kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmemesi nedeniyle feshedildiği durumlarda bu yöndeki talepleri reddedebilir. 

i) Tarımsal danışmanlık hizmeti verecek kişi ve kuruluşlar hizmet sözleşmelerinin imzalanmasında Merkez Teknik Komite tarafından belirlenen tarımsal işletme sayıları ve üretim alanları ile ilgili sınırlamalara uymak zorundadır.  

j) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların hizmetleri karşılığında tarımsal işletme sahiplerinden sözleşmede yer alan hususlara ait olanlar dışında herhangi bir ücret almaları yasaktır.

k) Bakanlık, belirlenecek faaliyet konularında ve bölgelerde, bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlardan tarımsal danışmanlık hizmeti satın alabilir.

l) Tarım danışmanları/danışmanlık şirketleri çiftçiye tavsiyelerini yazılı olarak yaptıklarını belgelendirmek zorundadır. Hatalı tavsiye, uygulama ve görevi ihmal etmeleri durumunda, çiftçilerin uğrayacağı zararlardan tavsiyeyi yapan tarım danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşlar sorumludur. 

m) Bu Yönetmelik çerçevesinde yetkilendirilen tarım danışmanları ve uzman tarım danışmanları kendi meslek gruplarına ait yürürlükteki hukuki düzenlemeler çerçevesinde hizmet verir. 

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Denetleme, Cezalar, Cezalarının Uygulanması, Cezalar İle İlgili Yasaklara Uymama

Denetleme

MADDE 23 –

(1) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Bakanlık, tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmesini sağlamak üzere, tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşları belirleyeceği esaslara uygun olarak denetler. 

Cezalar 

MADDE 24 –

(1) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlara, bu Yönetmeliğe aykırı davranışları nedeniyle verilecek cezalar aşağıda belirtilmiştir.

a) Uyarma: Yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşlara, mesleğin yürütülmesinde daha dikkatli davranması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. 

b) Kınama: Yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşlara, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. 

c) Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması: Yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşların altı aydan az, bir yıldan fazla olmamak üzere, geçici olarak danışmanlık faaliyetinden alıkonulmasıdır. 

ç) Sertifikanın/yetki belgesinin iptali: Yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşların, yetki belgelerinin ve sertifikalarının bir daha geri verilmemek üzere alınarak, danışmanlık faaliyeti yapmalarına izin verilmemesidir. 

Uyarma cezası 

MADDE 25 –

(1) Uyarma cezası aşağıdaki durumlarda verilir.

a) Tarımsal işletme sahiplerinin ve sözleşme yapılan kuruluşların tarımsal danışmanlık faaliyetleri ile ilgili işlerine karşı kayıtsız ve ilgisiz kalmak. 

b) (Mülga: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ 

c) Çalıştırdığı tarım danışmanlarının, mesleğin vakar ve onuru ile bağdaşmayan işler yapmasına neden olmak veya bilerek izin vermek veya bu eyleme göz yummak. 

ç) Diğer tarım danışmanları veya kamu dışı yayım ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar hakkında, ilgili kuruluşlara asılsız ihbar veya şikayette bulunmak. 

d) Bakanlıkça istenen; bilgi, belge, program ve raporları il müdürlüğüne vermemek. 

e) Yukarıda sayılanlar dışında, mesleğin vakar ve onuruna aykırı davranışlarla, hizmetin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunmak. 

Kınama cezası 

MADDE 26 –

(1) Kınama cezası, aşağıdaki durumlarda verilir. 

a) Üç yıllık bir dönem içinde uyarma cezası gerektiren eylemleri ikinci kez yapmak. 

b) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Bakanlıkça yayımlanan, genelge, yönerge ve teknik talimat hükümlerine aykırı olarak, meslek disiplinini bozucu hareketlerde bulunmak. 

c) Yazılı hizmet sözleşmesi yapmadan iş kabul etmek. 

ç) Başka meslek mensupları veya kamu dışı yayım ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar ile sözleşmesi bulunan tarımsal işletme sahiplerine bilerek iş önermek ve diğer tarım danışmanları veya kamu dışı yayım ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşlar hakkında olumsuz yorumlarda bulunmak. 

d) Görev ve sorumluluk almadan, diğer tarım danışmanlarının veya kamu dışı yayım ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşların sorumluluğundaki işlerle ilgili görüş bildirmek, uygulamaları hakkında tarımsal işletme sahiplerine karşı olumsuz eleştiriler yapmak. 

e) Tarımsal danışmanlık hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlayacak şekilde; Bakanlık tarafından belirlenen sınırların üzerinde tarımsal işletme sahipleri ve kuruluşları ile sözleşme imzalamak. 

f) Kasıt olmaksızın gerekli özen ve titizlik yeterince gösterilmeden; Bakanlık düzenlemelerine ve ilan olunmuş norm ve standartlara aykırı olarak sözleşme imzalamak. 

g) Bakanlıkça yayınlanan diğer hukuki düzenlemelere ve zorunlu meslek kararlarına uymamak.

Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması cezası 

MADDE 27 –

(1) Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması cezası aşağıdaki hallerde verilir. 

a) Üç yıllık bir dönem içinde kınama cezası gerektiren eylemleri ikinci kez yapmak. 

b) Görevlerini yürütürken mesleki tarafsızlığın korunabilmesi için, mesleki karar ve tavsiye verme özgürlüğünü tehlikeye sokacak kurum, kuruluş ve kişiler ile ilişki kurmak. 

c) Bu Yönetmelikte belirtilen tarımsal girdilerin alımı ve satışıyla ilgili ticari faaliyet yasağına uymamak. 

ç) Hizmet sözleşmeleri ile ilgili olarak, Bakanlık düzenlemelerindeki ilke ve kurallara kasten aykırı davranmak. 

d) Bu Yönetmelikte belirtilen gizlilik yükümlülüğüne uymamak. 

e) (Ek: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Sahip olunmayan unvanları ve yetkileri kullanmak, 

f) (Ek: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Tarımsal danışmanlık hizmetleri ile ilgili resmi kurumlara gerçeğe aykırı beyanda bulunmak.

Sertifikanın/yetki belgesinin iptali cezası 

MADDE 28 –

(1) Sertifikanın/yetki belgesinin iptali cezası aşağıdaki hallerde verilir. 

a) Beş yıllık dönem içinde iki defa sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması cezası ile cezalandırıldıktan sonra bu cezayı gerektiren eylemi yeniden işlemek.

b) Tarımsal danışmanlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında, meslek dolayısıyla işlenen suçlardan dolayı taksirli suçlar hariç olmak üzere altı aydan fazla hapis cezası ile cezalandırılmış olmak. 

c) Danışmanlık sertifikasını/yetki belgesini herhangi bir şekilde bir başkasına kullandırmak. 

ç) Başka tarım danışmanlarının ve danışmanlık hizmeti veren kuruluşların ad ve unvanlarını kullanarak sözleşme imzalamak ve hizmet vermek.

d) Tarım danışmanlığı sertifikası veya yetki belgesinin alınması koşullarının taşınmadığının sonradan ortaya çıkması veya bu koşulları sonradan kaybetmiş olmak. 

Cezaların uygulanması 

MADDE 29 –

(1) (Değişik: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ Cezalar İl Teknik Komitesi ve Başkanlık tarafından verilir. 

(2) (Değişik: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ İl Teknik Komiteleri tarafından verilen cezalara itiraz mercii Merkez Teknik Komitesidir. Merkez Teknik Komitesinin ve Başkanlığın aldığı kararlar kesindir.

(3) Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması ve sertifikanın/yetki belgesinin iptali cezalarını alan kişi veya kuruluşlar; yapmış oldukları sözleşmeleri, cezanın kesinleşme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde faaliyet gösterdiği ildeki il müdürlüğüne teslim eder. İl müdürlüğü bu durumu tarımsal işletme sahiplerine bildirir.

(4) Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması ve sertifikanın/yetki belgesinin iptali cezalarının, kesinleşmesinden sonra bu kişi ve kuruluşlar iş kabul edemezler. Önlem olarak sertifikalar ve yetki belgeleri geri alınır.  

Cezalar ile ilgili yasaklara uymama 

MADDE 30 –

(1) Sertifikanın/yetki belgesinin geçici olarak alıkonulması ve sertifikanın/yetki belgesinin iptali cezalarını alanlar; bu yasakların gereklerini cezanın tebliğini müteakip en geç bir hafta içerisinde yerine getirirler. Bu gerekleri yerine getirmeyenler hakkında Bakanlık tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Tarımsal Danışmanlık Hizmeti Veren Kişi ve Kuruluşların ve Danışmanlık Hizmeti Alan Tarımsal İşletmelerin Sahiplerinin Desteklenmesi

Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşların ve danışmanlık hizmeti alan tarımsal işletmelerin sahiplerinin desteklenmesi

MADDE 31 –

(1) Bakanlık, ülkenin tarımsal yayım/danışmanlık sisteminin etkin ve verimli bir yapıya kavuşmasını temin etmek amacıyla tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşları destekleyebilir. 

(2) Bu Yönetmelik çerçevesinde yetkilendirilmiş tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlardan danışmanlık hizmeti alan tarımsal işletmelerin sahiplerine veya üretici örgütlerine yönelik olarak Bakanlık tarafından yayım ve danışmanlık desteklemeleri yapılabilir. 

(3) Kamu dışı yayım ve danışmanlık kuruluşlarının desteklenmesi ile desteklemelerin doğrudan danışmanlık hizmeti alan tarımsal işletmelerin sahiplerine ve üretici örgütlerine yapılması durumunda gerekli başvuru belgeleri, destekleme miktarları, destekleme şekilleri 5488 sayılı Kanun kapsamında belirlenir.

ONUNCU BÖLÜM

Kamu Dışı Yayım ve Bilgilendirme Faaliyetlerine İlişkin Esaslar

Kamu dışı yayım ve bilgilendirme faaliyetlerine ilişkin esaslar

MADDE 32 –

(1) Tarımdan girdi alan ve tarıma girdi veren kuruluşlar ile kamu dışı yayım hizmeti sunacak kuruluşların yapacakları tarımsal bilgilendirme faaliyetleri ile ilgili esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a) Bu kuruluşlardan tarımdan girdi alan ve tarıma girdi veren kuruluşların yapacakları bilgilendirme faaliyetleri, satın alacakları ürün veya sattıkları girdi ile sınırlıdır. Bilgilendirme faaliyetleri tarafsız olur, bilgilendirme esnasında başka kurum ve kuruluşlarla karşılaştırma yapılamaz.

b) Kamu dışı yayım hizmeti sunacak kuruluşların gerçekleştirecekleri bilgilendirme faaliyetleri kuruluşlarına ilişkin hukuksal düzenlemelerde belirtilen konularla sınırlıdır.

c) (Değişik: RG-31/3/2010-27538) Söz konusu kuruluşların bilgilendirme faaliyetlerinde görevlendirecekleri personel, sınava katılarak, bu Yönetmelikte belirtilen danışmanlık sertifikalarını alabilir.  

ç) Söz konusu kuruluşlar, yapacakları eğitim programlarına ilişkin bilgileri il müdürlüğüne teslim eder.

d) Tarımdan girdi alan kuruluşlar, bilgilendirme faaliyetlerini bu Yönetmelik çerçevesinde yetkilendirilen serbest tarım danışmanları veya tarımsal danışmanlık şirketlerinden danışmanlık hizmeti alarak gerçekleştirebilirler. 

e) Tarıma girdi veren kuruluşlar bilgilendirme faaliyetlerini gerçekleştirirken bu Yönetmelik çerçevesinde yetkilendirilen serbest tarım danışmanları ve tarımsal danışmanlık şirketlerinden danışmanlık hizmeti alamaz ve bunlarla ticari ilişkiye giremez. 

f) (Ek: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ Bilgilendirme faaliyetleri Bakanlık talimatlarına uygun olarak yapılır.

GEÇİCİ MADDE 1 – (Mülga: RG-31/3/2010-27538)

GEÇİCİ MADDE 2 – (Mülga: RG-8/11/2012-28461)⁽²⁾ 

GEÇİCİ MADDE 3 – (Mülga: RG-31/3/2010-27538)

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-31/3/2010-27538) 

Bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihe kadar verilmiş olan Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Eğitimi Düzenleme Yetki Belgeleri iptal edilmiştir. Verilmiş olan yetki belgeleri Bakanlığa gönderilir. Yetki belgesi kapsamında düzenlenmiş olan Tarımsal Yayım ve Danışmanlık Eğitimi ve sınavı ile ilgili her türlü bilgi, belge ve defter, eğitime katılan kursiyerlerin dosyaları, sertifika suretleri ve diğer belgeleri arşivlenmek üzere bulundukları yerdeki Bakanlık İl Müdürlüklerine teslim edilir. Söz konusu belgelerden yetki belgesinin Bakanlığa, diğer her türlü bilgi ve belgenin ise Bakanlık İl Müdürlüklerine bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içerisinde teslim edilmesi zorunludur. Ancak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış olan eğitimler devam eder. Yapılacak sınavda başarılı olan kişilerin hakları korunur. 

Geçiş sürecinde sertifikaların uyumu 

GEÇİCİ MADDE 5 –

(Ek: RG-8/11/2012-28461) ⁽²⁾ 

1/11/2012 tarihinden önce verilen tarım yayımcısı/danışmanı sertifikalarından bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayanlar, takip eden ilk vize işlemi sırasında bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilir. Aksi durumda sertifikalar vize edilemez.

Süresinde vize ettirilmeyen sertifikalar

GEÇİCİ MADDE 6 –

(Ek: RG-6/7/2018-30470) 

(1) Süresinde vize ettirilmeyen ve geçerliliğini kaybeden sertifikaların sahipleri, bu maddeyi ihdas eden Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren bir yıl içinde, bu maddeyi ihdas eden Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten sonraki bir yıl da dâhil olmak üzere, başvuru tarihinden en fazla üç yıl öncesine kadar tarımsal konularda iki eğitime katıldıklarına dair katılım belgelerini ibraz ettikleri takdirde sertifikaları vize edilir. Bu şekilde vize edilen sertifikalarda, sertifikanın veriliş tarihi olarak vize tarihi esas alınır.

Geçerliliğini kaybeden belgeler/sertifikalar

GEÇİCİ MADDE 7 –

(Ek: RG-21/4/2020-31106)  

(1) 10/3/2020 tarihinden önce süresinde vize ettirilmeyen ve geçerliliğini kaybeden tarımsal yayım ve danışmanlık eğitimi eğitici belgesi ile tarım yayımcısı/danışmanı sertifikasına sahip kişiler yeniden belge/sertifika almak istediğinde sınava girmek zorundadır.

Yürürlük

MADDE 33 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 34 –

(Değişik: RG-18/2/2020-31043) 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür. 

_________

⁽¹⁾ 11/3/2009 tarihli ve 27166 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile (ö) bendinden sonra gelmek üzere (p) bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.

⁽²⁾ Bu değişiklik 1/11/2012 tarihinde yürürlüğe girer. 

Yönetmeliğin ekleri için tıklayınız.

 

8 Eylül 2012 CUMARTESİ                      Resmî Gazete                                    Sayı : 28405

YÖNETMELİK

Karar Sayısı : 2012/3682

Ekli “Eğitim Öğretim Tesislerinin Kiralama Karşılığı Yaptırılması ile Tesislerdeki Eğitim Öğretim Hizmet Alanları Dışındaki Hizmet ve Alanların İşletilmesi Karşılığında Yenilenmesine Dair Yönetmelik”in yürürlüğe konulması; 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 27/8/2012 tarihinde kararlaştırılmıştır.

EĞİTİM ÖĞRETİM TESİSLERİNİN KİRALAMA KARŞILIĞI YAPTIRILMASI İLE TESİSLERDEKİ EĞİTİM ÖĞRETİM HİZMET ALANLARI DIŞINDAKİ HİZMET VE ALANLARIN İŞLETİLMESİ KARŞILIĞINDA YENİLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanım Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesi uyarınca, yapılmasının gerekli olduğuna Bakanlık tarafından karar verilen eğitim öğretim tesislerinin Bakanlık tarafından verilecek ön proje ve belirlenecek temel standartlar çerçevesinde, kendisine veya Hâzineye ait taşınmazlar üzerinde ihale ile belirlenecek gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine kırk dokuz yılı geçmemek şartıyla belirli süre ve bedel üzerinden kiralama karşılığı yaptırılmasına; Bakanlığın kullanımında bulunan eğitim öğretim tesislerinin, tesislerdeki eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmet ve alanların işletilmesi karşılığında yenilenmesinin sözleşmeyle gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılmasına dair usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesi çerçevesinde. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılmasının gerekli olduğuna karar verilen eğitim öğretim tesisleri ile yenilenmesine karar verilen eğitim öğretim tesislerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

1) Bakan: Milli Eğitim Bakanını,

2) Bakanlık: Milli Eğitim Bakanlığını,

3) Danışmanlık hizmetleri: Bu Yönetmelik kapsamındaki yapım, yenileme ve kiralama işlerine ait mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu, ön fizibilite raporu hazırlanması; plan, yazılım geliştirme, (tasarım, teknik şartname hazırlanması; denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki ve benzeri alanlardaki hizmetleri,

4) Diğer sözleşmeler: Sözleşme ile bağlantılı olarak yüklenici tarafından imzalanan ve sözleşme hükümlerine aykırı hükümler ihtiva etmeyen sözleşmeleri,

5) Döviz kuru: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca açıklanan alış kurunu,

6) Eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanlar: İhale dokümanında belirtilen Şartlara uygun olarak otopark, kapalı ve açık yüzme havuzu, öğretmenevi, konferans ve kültür merkezi, sanat merkezi ve sanat uygulama atölyeleri, bilim merkezi, deney ve gözlemevi, gençlik merkezi, tiyatro ve sinema salonları, akvaryum, hayvanat bahçesi, sera, botanik parkı, restoran, çarşı gibi ön proje ile tanımlanacak eğitim öğretim tesisi konsepti ile uyumlu alanları,

7) Eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmetler: Sözleşme hükümlerine göre, yüklenici tarafından üstlenilen okul bilgi işlem hizmetleri, kütüphanecilik hizmetleri, spor destek hizmetleri, çamaşırhane, temizlik, güvenlik, yemek, arşivleme ve benzeri hizmetler ile aydınlatma, asansör, ısıtma, soğutma, havalandırma, gaz, su ve enerji temini de dâhil olmak üzere binaların tamiri, bakımı ve işletilmesi, park ve bahçe bakımı, atık ve atık su uzaklaştırma, personel ve öğrenci taşıma, mefruşat, donanım, alet ve eğitim araç gereçlerinin bakım ve onarım hizmeti gibi eğitim öğretim destek hizmetlerini,

8) Eğitim öğretim tesisi: Her öğretim derecesindeki eğitim öğretim kampüsü, okul öncesi, temel eğitim, ortaöğretim, teknik ve mesleki öğretim, hayat boyu öğrenme merkezleri, özel eğitim kurumları, öğrenci pansiyonları, atölyeler, çok amaçlı salonlar, açık ve kapalı spor salonları, rehberlik araştırma merkezleri, rasathane, derslik ile destek birimleri dâhil ilgili tesisin her türlü bölümü ve bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla Bakanlığın yapmak ve yaptırmakla yükümlü olduğu ek binalar dâhil eğitim öğretimle ilgili diğer tüm tesisleri,

9) Finans sağlayıcılar: Projenin gerçekleşmesine yönelik olarak yükleniciye finansal kaynak sağlayan kurumları,

10) Finans sağlayıcıların müdahale hakkı: İdare tarafından gerekli görüldüğü takdirde projenin gerçekleşmesine yönelik olarak yükleniciye finansal kaynak sağlayan kurumlar ile idare arasında imzalanacak kira ödemelerinin idare tarafından beyan edileceği sözleşmede, finans sağlayıcılara yükleniciyi mali, idari ve hukuki açıdan denetim yetkisi veren ve gerekirse yüklenicinin yerine idarenin onayına bağlı olarak yeni bir yüklenicinin tayin edilmesine ilişkin düzenlemeyi,

11) Harcama yetkilisi: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde yetkilendirilen idare yetkilisini,

12) İdare: Bakanlık merkez teşkilatının ilgili birimi ile Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşları,

13) İhale dokümanı: İhale konusu eğitim öğretim tesisinin projelendirme, yapım, bakım ve işletilmesi işlerinde, isteklilere talimatları da içeren İdari şartnameler ile yaptırılacak işin ön projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri,

14) İhale yetkilisi: Yapım işlerinde Bakanı, diğer ihale konusu işlerde harcama yetkilisini,

15) İstekli: İdare tarafından açılan ihaleye teklif veren gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerini,

16) İşletme dönemi yönetim planı: Eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların yükleniciye bırakılması durumunda bu alanların yüklenici tarafından ne şekilde işletileceği ve bu hizmetlerin verilmesi esnasında idare ile yüklenici arasında kurulacak işletim-yönetim organizasyon modelini,

17) Kesin proje: Belirli bir eğitim öğretim tesisinin Bakanlıkça temin edilen ön projesine göre, ihale dokümanı ve temel standartlar dokümanına bağlı kalınarak, mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış, yapı elemanlarının ölçümlendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği, ihale üzerinde kalan ve sözleşmenin imzalanmasını müteakip yüklenici tarafından hazırlanan projeyi,

18) Kira bedeli: Yükleniciye sözleşme çerçevesinde yaptığı yapım işleri karşılığı olarak, taşınmazların Hâzineye, gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine ait olup olmadığı, yatırımın maliyeti ve kârı, eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmet ve alanların yükleniciye bırakılıp bırakılmamasına bağlı olarak eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanlardan yüklenicinin elde edeceği getiriler ile eğitim öğretim araç ve gereçleri ile donanımının yüklenici tarafından sağlanıp sağlanmayacağı gibi hususlar da dikkate alınarak hesaplanan ve tesislerin idare tarafından teslim alınmasından itibaren sözleşme süresince ve sözleşmede öngörülecek, dönemler çerçevesinde ödenecek tutarı,

19) Ortak girişim: İhaleye katılmak üzere birden fazla gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişilerinin aralarında yaptıkları anlaşma ile oluşturulan iş ortaklığı veya konsorsiyumları,

20) Ön fizibilite raporu: Projenin teknik, finansal, ekonomik, sosyal ve hukuki açılardan yapılabilirliklerini analiz eden, öngörülen kira ödemeleri ve süresi de dâhil risk analizlerini ve paylaşımını içeren ve yatırımın geleneksel tedarik yöntemleri yerine kiralama karşılığı yaptırılması ile hayata geçirilmesinin gerekçesini karşılaştırmalı ekonomik ve finansal analizlerle ortaya koyan raporu,

21) Ön proje: Belirli bir eğitim öğretim tesisinin kesin ihtiyaç programına göre gerekli zemin ve arazi araştırmaları yapılarak, bilgilerin hâlihazır haritalardan alındığı, varsa çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dâhil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plan, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren, bir eğitim öğretim tesisinin konsept ve temel tasarını unsurları ve ihtiyaç programı ile mahâl listesi ve teknik şartnamelerini de içeren projeyi,

22) Özel amaçlı şirket: 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve bu Yönetmelik hükümleri uyarınca imzalanacak sözleşmenin tarafı olmak ve sözleşme hükümlerini ifa etmek üzere, faaliyet konusu sadece sözleşme konusu ile sınırlı olmak kaydıyla ihale üzerine bırakılan birden fazla gerçek kişi, özel hukuk tüzel kişisi veya bunlardan müteşekkil ortak girişimlerce Türk hukukuna göre kurulan sermaye şirketini,

23) Özel eğitim tesisi: Bakanlığın iznine tâbi her tür ve derecedeki özel eğitim ve öğretim kurumlarını,

24) Özel eğitim tesis alanı: İmar planlarında özel eğitim tesisi yapılmak üzere ayrılmış alanı,

25) Sözleşme: Yapım ve yenileme işlemleri ile ilgili olarak idare ile yüklenici arasında özel hukuk hükümlerine göre yapılan, Hâzineye ait taşınmazlar üzerinde yüklenici lehine bedelsiz olarak kırk dokuz yıla kadar üst hakkı tesis edilmek suretiyle bu taşınmazların devredilmesi hâlinde, üst hakkı sözleşmesine esas teşkil eden ve onun ayrılmaz bir parçası olan sözleşme ve eklerini,

26) Temel standartlar: Bakanlıkça belirlenecek, her bir eğitim öğretim tesisinin projelendirilmesi, yapımı, bakımı ile tesislerdeki eğitim öğretim alanı dışındaki ticari alanlar ile hizmet alanlarının ne şekilde işletileceğine dair standartları,

27) Toplam sabit yatırım tutarı: Yüklenici tarafından sözleşme hükümlerine göre yapılacak olan yapım ve/veya yenileme işleri ile eğitim öğretim donanımı, eğitim araç ve gereçleri ve varsa taşınmaz maliyeti ile ilgili olarak sözleşmede belirtilen toplam tutarı,

28) Uygulama projesi: Belirli bir eğitim öğretim tesisinin Bakanlıkça onaylı kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği yüklenici tarafından hazırlanan projeyi,

29) Üst hakkı sözleşmesi: Eğitim öğretim tesislerinin Hâzineye ait taşınmazlar üzerinde kesin projesinde belirtilen şekilde kiralama karşılığında yaptırılması hâlinde, bu taşınmazlar üzerinde yüklenici lehine bedelsiz olarak kırk dokuz yıla kadar üst hakkı tesis edilmesi amacıyla düzenlenecek sözleşme ve eklerini,

30) Yapım işleri: Bakanlıkça yapılmasına karar verilen eğitim öğretim tesisinin yapım işlerinin sözleşme hükümlerine göre yapımı ve/veya söz konusu eğitim öğretim tesisinin bünyesinde yer alan malzeme, teçhizat ve varsa ihale dokümanında belirtilen eğitim öğretim donanımı ile alet ve eğitim araç ve gereçleri de dâhil olmak üzere donanımın yüklenici tarafından temini işlerini,

31) Yenileme işi: Mevcut eğitim öğretim tesislerinin yenilenme zaruretinin ortaya çıktığı durumlarda Bakanlıkça öngörülecek proje ve belirlenecek esaslar çerçevesinde yenilenmesi, mevcut eğitim öğretim tesislerinin bakımı, onarımı, tadilatı ve yapısal güçlendirilmesi, restorasyonu ve asıl binaya ek olarak yapılacak eğitim öğretim tesislerinin yapılmasını veya söz konusu eğitim öğretim tesisinin bünyesinde yer alan malzeme, teçhizat, mefruşat ve varsa ihale dokümanında belirtilen eğitim öğretim donanımı ile alet ve eğitim araç ve gereçleri de dâhil olmak üzere donanımın yüklenici tarafından teminini,

32) Yenileme projesi: Mevcut eğitim öğretim tesislerinin küçük veya büyük onarım, tadilat, yapısal güçlendirme, restorasyon gibi işleri veya asıl binaya ek olarak yapılacak eğitim öğretim tesislerine ait veya söz konusu eğitim öğretim tesisinin bünyesinde yer alan malzeme, teçhizat, mefruşat ve varsa eğitim öğretim donanımı ile alet ve eğitim araç ve gereçleri de dâhil olmak üzere donanımının temin edilmesine yönelik her türlü proje, şartname, mimari-statik-elektrik-tesisat projelerini,

33) Yüklenici: ihale sonucunda, üzerine ihale yapılan ve idare ile sözleşme imzalayan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerini ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Temel İlkeler, Yapım ve Yenileme ile Ön Hazırlıklar

Temel ilkeler

MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki ilkeler gözetilir:

a) İhalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak esastır.

b) İhalelerde, proje bazında ve işin niteliğine göre en az maliyetle en yüksek fayda sağlayan teklif, ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul edilir.

c) Kira ödemelerine ilişkin giderler Bakanlık bütçesine ödenek olarak konulur.

ç) Bir yılda sözleşmeye bağlanacak kira ödemelerinin toplamı, Bakanlığın ilgili yıl bütçesinde ver alan sermaye giderleri toplamının yüzde ellisini geçemez.

d) Taraflar arasında dengeli bir risk paylaşımının sağlanması esastır.

Eğitim öğretim tesislerinin yaptırılması veya yenilenmesi

MADDE 6- (1) Bakanlık, ön proje, ön fizibilite raporu, temel standartlar dokümanı ve ihale dokümanları çerçevesinde, Maliye Bakanlığınca yüklenici adına bedelsiz olarak Üst hakkı tesis edilecek Hazine taşınmazlarının veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlar üzerinde sözleşmesinde belirlenecek kira bedelleri karşılığında eğitim öğretim tesisleri yaptırabilir.

(2) Eğitim öğretim tesislerindeki eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların işletilmesi yükleniciye bırakılabilir. Bu durumda kira bedelinin hesabı, yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alan ve hizmetler dikkate alınarak yapılır. Kira bedeli hesabında dikkate alınmak kaydıyla yaptırılacak eğitim öğretim tesislerindeki tüm eğitim öğretim ekipmanları, eğitim araç ve gereçleri ile mefruşatın yüklenici tarafından sağlanması ihale dokümanları ve sözleşme çerçevesinde öngörülebilir.

(3) Bakanlık mevcut eğitim öğretim tesislerinin ve eklentilerinin yenilenmesi işlerini, ön fizibilite raporu, yenileme projesi, ihale dokümanları ve sözleşmede belirlenecek hususlar doğrultusunda, eğitim öğretim tesislerindeki eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların yükleniciye bırakılması karşılığında yaptırabilir.

(4) Yenileme işleri yükleniciye herhangi bir kira bedeli ödenmeksizin ve yüklenici lehine üst hakkı tesisi yapılmaksızın, eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmet ve alanların işletilmesi karşılığında yaptırılabilir.

(5) İdare, eğitim öğretim tesislerinin yaptırılması veya yenilenmesi ile ilgili olarak yüklenici ile imzalanacak sözleşme süresini, hazırlanan ön fizibilite raporunun sonucuna göre ihale öncesinde belirler ve sözleşme süresini ihale dokümanında isteklilere duyurur. Sözleşme süresi yapım veya yenileme süreleri de dahil olmak üzere kırk dokuz yılı geçemez.

(6) Bakanlık gerek görmesi hâlinde birden fazla eğitim öğretim tesisi yapım ve/veya yenileme işini tek bir ihale ile yaptırabilir. Yapım ve yenileme işinin tek bir ihale ile yaptırılması durumunda bu Yönetmelikte belirtilen yapım işlerine ilişkin ihale usul ve esasları geçerlidir.

Ön hazırlıklar ve yetkilendirme

MADDE 7- (1) İdare, yaptırılması planlanan bir ve/veya birden fazla eğitim öğretim tesisi projesini Bakan onayına sunmadan önce, projenin ön fizibilite raporunu hazırlar veya hazırlatır.

(2) Bakanlık, ön fizibilite raporu hazırlanırken, her bir yapım projesi için öngörülen uygun nitelikte taşınmaz bulunup bulunmadığı ve bu taşınmazlar üzerinde yüklenici lehine bedelsiz olarak kırkdokuz yıla kadar üst hakkı tesis edilmesinin mümkün olup olmadığı hususunda Maliye Bakanlığının uygun görüşünü alır.

(3) Bu Yönetmelik kapsamında eğitim öğretim tesisi yapılmasına karar verilen yerde Hâzineye ait uygun şartlarda taşınmaz bulunamaması veya yatırım açısından gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazların maliyet bakımından daha uygun olması durumunda, gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlar değerlendirilir.

(4) Bakanlık, imar planında eğitim öğretim tesisi alanı olarak ayrılmış ve mülkiyeti Hâzineye ait veya Bakanlığa tahsisli taşınmazlar üzerinde ihale ile belirlemek kaydıyla üst hakkı tesis ederek, eğitim öğretim tesisi yapılması ve süresi sonunda Hazine adına tescil edilmesi kaydıyla, ihtiyaç duyacağı başka taşınmazlarda eğitim öğretim tesisi yaptırabilir.

(5) Bakanlık, mülkiyeti gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait olan ve imar planında eğitim öğretim tesisi alanı olarak ayrılmış alanları, ilin ihtiyacının bulunmadığının Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara uygun olarak tespit edilmesi ve eğitim öğretim amacı dışında kullanılmamak üzere idarece hazırlanacak ön fizibilite raporu çalışmalarından sonra, ihtiyacı olan yerlerde eğitim öğretim tesisi yapılması kaydıyla özel eğitim tesis alanı olarak teklif edebilir.

(6) Bakanlık, plan, program ve politikaları çerçevesinde belirlediği projeleri, ön fizibilite raporları ve taşınmazların teminine yönelik çözüm önerileri ile birlikte inceler ve karara bağlar.

(7) Bakanlık, yapılması onaylanan her bir proje için, ihale iş ve işlemlerinde kullanmak üzere, ön proje, fizibilite raporu, temel standartlar dokümanı ile ihale dokümanı hazırlar veya hazırlatır.

(8) Bu Yönetmelikteki danışmanlık hizmetleri için bu Yönetmelikte yer alan ihale usulleri uygulanır.

(9) Bakanlık bazı eğitim öğretim tesisleri için ön proje yaptırmak üzere, mimarlık, peyzaj mimarlığı ve mühendislik projeleri ile ilgili olarak, belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ödüllü proje veya tasarım yarışması açabilir veya bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre ön proje için ihale düzenleyebilir. Yarışmayı veya ihaleyi kazanan projenin ya da tasarımın telif hakları Bakanlığa geçer. Bu husus ön proje temin ve proje yarışmaları şartnamelerinde belirtilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İhale Usul ve Esasları

İhale ilânı

MADDE 8- (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde idare tarafından yaptırılmak istenen ihale ve ön yeterlik ilânı, Resmi Gazetede, Türkiye çapında yayımlanan yüksek tirajlı en az iki gazetede ve internette, belirlenen ihale tarihinden yapım işlerinde en az altmış gün diğer işlerde ise otuz gün önce en az birer defa ilân yapılarak duyurulur.

(2) İşin özelliğinin gerektirdiği durumlarda, yapım işlerinde yurt dışında yüksek tirajlı en az iki gazetede belirlenen ihale tarihinden en az altmış gün önce olmak üzere ve en az birer defa ilân yapılarak ihale duyurulur.

(3) Ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterliği belirlenen adaylara ihale gününden en az otuz gün önce davet mektubu gönderilir.

(4) Ön yeterlik değerlendirilmesi yapılmayacak ihalelerde yukarıda belirtilen süreler yarısına kadar kısaltılabilir.

İhale ilânlarında bulunması zorunlu hususlar

MADDE 9- (1) İlanlarda aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

a) İhale konusu işin niteliği ve yeri,

b) Şartname ve eklerinin nereden ve hangi şartlarla temin edileceği,

c) İhalenin nerede, hangi tarih ve saatte, hangi usulle yapılacağı,

ç) İsteklilerde aranacak yeterlik kriterleri ile istenen belgelerin neler olduğu,

d) Tekliflerin hangi tarih ve saate kadar, nereye verileceği,

e) Konsorsiyumların teklif verip veremeyeceği.

İsteklilerde aranacak özellikler

MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak ihalelere katılacak isteklilerin veya ortak girişimi oluşturan gerçek veya tüzel kişilerden her birinin sağlam bir mali yapıya sahip olduklarını, bağımsız denetçi veya yeminli mali müşavirlerce tasdik edilmiş mali tabloları ile kanıtlamaları zorunludur. İsteklilerin sağlaması gereken referanslara, tecrübeye, mali ve teknik yeterliğe ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir, ihale ilânında ve ihale dokümanında duyurulur.

(2) İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir.

a) Ekonomik ve mali yeterliğin belirlenmesi için;

1) Bankalardan temin edilecek isteklinin mali durumu ile ilgili belgeler,

2) İsteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayımlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri,

3) İsteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgeler.

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,

2) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler,

3) İsteklinin organizasyon yapısına ve ihale konusu işi yerine getirmek için yeterli sayıda ve nitelikte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgi ve/veya belgeler,

4) İhale konusu hizmet veya yapım işlerinde isteklinin yönetici kadrosu ile işi yürütecek teknik personelinin eğitimi ve mesleki niteliklerini gösteren belgeler,

5) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler,

6) İstekliye doğrudan bağlı olsun veya olmasın, kalite kontrolden sorumlu olan ilgili teknik personel veya teknik kuruluşlara ilişkin belgeler,

7) İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslararası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar,

8) İdarenin talebi hâlinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları,

(3) İhale konusu işin niteliğine göre ikinci fıkrada belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında, ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir.

(4) Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

a) İflas eden, tasfiye hâlinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilân eden, işlerini askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olanlar.

b) İflası ilân edilen, hakkında zorunlu tasfiye kararı verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olanlar.

c) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunanlar.

ç) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu bulunanlar.

d) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyenler.

e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlâkına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilenler.

f) İhale tarihi itibarıyla mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olanlar.

g) Bu maddede belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verdiği tespit edilenler.

ğ) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği hâlde ihaleye katılanlar.

h) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 17 nci maddesinde belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler.

İhaleye katılamayacak olanlar

MADDE 11 – (1) İhaleyi yapan idarenin;

a) İhale yetkilileri,

b) ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli personeli,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve üçüncü derece dâhil olmak üzere bu dereceye kadar kan ve kayın hısımları,

ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şahısların, yönetim kurullarında görevli olmadıkları veya sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip olmadıkları anonim ortaklıklar hariç ortakları,

d) 4734 sayılı Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar, doğrudan veya dolaylı olarak veya alt yüklenici olarak ihalelere katılamaz.

(2) Ayrıca, ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamaz. İhale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamaz. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir.

Ortak girişim ve özel amaçlı şirket

MADDE 12- (1) Ortak girişim, birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak oluşturulabilir. İş ortaklığı üyeleri, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık yapar.

(2) Özel amaçlı şirket kurmak üzere bir araya gelen birden fazla gerçek veya tüzel kişilerde hak ve sorumluluklar, özel amaçlı şirket kurulana kadar tüm gerçek ve/veya tüzel kişilerine, özel amaçlı şirket kurulduktan sonra ise şirkete aittir.

(3) İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir. İdare, konsorsiyumların ihaleye katılıp katılamayacağını ihale dokümanında belirtir. İhale aşamasında ortak girişimlerden ortaklıklarına dair anlaşma veya taahhütname istenir. İş ortaklığı anlaşmalarında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmalarında koordinatör ortak belirtilir.

(4) İhalenin iş ortaklığı veya konsorsiyum üzerinde kalması hâlinde, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli iş ortaklığı veya konsorsiyum sözleşmesinin verilmesi gerekir. İş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları; konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla aralarındaki koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.

(5) İhalenin ortak girişim veya gerçek veya tüzel kişi üzerinde kalması hâlinde sözleşme imzalanmadan önce özel amaçlı şirketin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan şirket kuruluşuna ilişkin ticari sicil kaydının verilmesi gerekir. Bu yönetmelik kapsamında yapım işlerinden hangileri için özel amaçlı şirketin kurulacağı idare tarafından ihale dokümanında belirtilir.

Alt yükleniciler

MADDE 13- (1) İhale konusu işin özelliği nedeniyle ihtiyaç görülmesi hâlinde, ihale aşamasında isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmeleri, sözleşme imzalamadan önce de alt yüklenicilerin listesini idarenin onayına sunmaları istenebilir. Ancak bu durumda, alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İhale işlem dosyası

MADDE 14- (1) İhale suretiyle yapılacak işler için bir işlem dosyası düzenlenir. Bu dosyada onay belgesi, tahmin edilen yatırım ve ödenecek tahmini kira bedeli, bedele ilişkin hesap tutanağı, ihale dokümanı ve ekleri, ilâna ilişkin belge ve gazete nüshaları ile ihale sürecine ilişkin diğer belgeler bulunur.

(2) Şartnamelerde tekniğe uygun olmayan veya gerçekleşmesi mümkün bulunmayan kayıt ve şartların bulunduğunun anlaşılması hâlinde, komisyonlar ilgili idareye şartnameleri düzelttirmek üzere ihaleyi erteler. Bu durumda ihale, yeniden düzenlenecek şartnameye ve yapılacak ilâna göre yürütülür.

İhale dokümanları

MADDE 15- (1) İhaleye çıkılmadan önce, yapım veya yenileme işlerinin özelliklerini ve kapsamını belirleyen ihale dokümanları, isteklilere talimatlar, şartnameler ve sözleşme tasarısı Bakanlık tarafından hazırlanır veya hazırlatılır. Projeye bağlı olarak Bakanlıkça hazırlanan veya hazırlatılan ön proje ve ön fizibilite raporunun Bakanlıkça uygun görülen kısımları, temel standartlar dokümanı ile yenileme projeleri ihale dokümanları eki olarak isteklilere verilir.

(2) İhale dokümanlarında eğitim öğretim tesisinin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartların yanında, genel olarak aşağıdaki hususların da yer alması zorunludur:

a) Yapılacak veya yenilenecek eğitim öğretim tesisinin adı, nev’i, niteliği, kapsamı ile yükleniciye bırakılacak olan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların kapsamı,

b) İhale usulü, ihale tarih ve saati ile tekliflerin nereye verileceği,

c) İsteklilere talimatlar,

ç) İsteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterleri,

d) ihale dokümanında açıklama isteme ve yapılma yöntemleri,

e) Tekliflerin geçerlilik süresi,

f) İhaleye ortak girişimlerin teklif verip veremeyeceği, ihale konusu işin tamamına veya bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olup olmadığı,

g) Tekliflerin alınması, açılması ve değerlendirilmesinde uygulanması gereken ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar,

ğ) İhale kararının alınmasından sözleşmenin imzalanmasına kadar uygulanması gereken ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar,

h) İhalenin sadece yerli isteklilere açık olup olmadığı,

ı) Geçici ve kesin teminat oranları ile teminatlara ait şartlar,

i) İhale saatinden önce ihalenin iptal edilmesinde idarenin serbest olduğu,

j) Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesinde idarenin serbest olduğu,

k) İhale konusu yapım ve yenileme işlerinin başlama ve bitirme tarihi, teslim şartları ve gecikme halinde verilecek cezalar,

l) Kira bedelini belirleme yöntemleri, yüklenici tarafından ifa edilecek hangi hizmetler için idarenin vereceği hizmet garantileri, ödeme dönemleri ve şartları,

m) Vergi, resim ve harçlar ile sözleşme ile ilgili diğer giderlerin kim tarafından ödeneceği,

n) Yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanması ile yapı denetimi ve sorumluluğuna ilişkin şartlar,

o) Denetim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar,

ö) Anlaşmazlıkların çözümü,

p) Değerlendirme yapmak üzere isteklilerden istenecek, ihale konusu eğitim öğretim tesisi ile ilgili istekli tarafından hazırlanan ön fizibilite raporu, yenileme veya yapım dönemi iş programı, yenileme/yapım ve işletme dönemlerine ait finansman ve nakit akım tabloları, işletme dönemi yönetim planı ve benzeri belgeler,

r) Eğitim öğretim tesisinin üzerinde inşa edileceği taşınmazlara ilişkin teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları.

s) Projeye bağlı olarak, ön proje ve fizibilite raporunun ilgili kısımları, temel standartlar dokümanı ve yenileme projesi,

ş) Yenileme projelerinde yenileme işi karşılığında yükleniciye bırakılacak eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların neler olacağı, işletmeye bırakılma süreleri ile ödenecek hizmet bedeli hesaplama yöntemleri ve diğer hususlar,

t) Tekliflerin değerlendirilmesi sonrasında, nihai pazarlık görüşmeleri yapmak üzere, istekliler arasında kira bedeli ve sair kriterlere göre bir sıralama yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise bu sıralamadan kaç isteklinin nihai pazarlık görüşmelerine çağrılacağı,

u) Açık eksiltme usulü ile pazarlık yapılıp yapılmayacağı,

ü) Eğitim öğretim donanımı ile eğitim araç ve gereçleri dâhil projelerde ekipmanın özellikleri, temini, yenilenmesi, bakımı ve uygun görülen donanımın işletilmesine dair hususlar,

v) Kesin ve uygulama projelerinin hazırlanma, onay usul ve esasları.

İhale dokümanlarının verilmesi

MADDE 16- (1) İhale dokümanlarına ait şartnameler ve ekleri bedelsiz olarak Bakanlıkta veya idarelerde görülebileceği gibi, Bakanlık veya idare tarafından bunların maliyeti ile orantılı olarak belirlenecek bir bedel karşılığında isteklilere verilir.

Ön yeterlik

MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik kapsamında gerçekleştirilecek eğitim öğretim tesisi yapım ihaleleri için istekliler arasında ön yeterlik değerlendirmesi yapılması esastır.

(2) Bakanlıkça, her yapım ihalesi için bir ön yeterlik komisyonu kurulur. Komisyon 18 inci maddede belirtilen kuruluş, çalışma usul ve esaslarına tâbidir. İsteklilerde işin gereği aranacak yeterlik kriterleri, işin niteliğine göre ve rekabeti engellemeyecek şekilde, Bakanlıkça belirlenir. Ön yeterlik dokümanında belirtilmeyen hususlara ilânlarda yer verilmez.

(3) Ön yeterlik ilânlarında asgari olarak aşağıdaki hususlar belirtilir:

a) İhalenin adı, niteliği ve türü.

b) Eğitim öğretim tesisinin yapılacağı yer.

e) Ön yeterlik değerlendirmesi şartları ve istenilen belgelerin neler olduğu,

ç) Ön yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler.

d) Ön yeterlik dokümanının nerede görülebileceği ve hangi bedelle alınacağı.

e) Ön yeterlik değerlendirmesi başvurusunun sunulacağı yer ile son başvuru tarihi ve saati.

İhale komisyonu

MADDE 18- (1) İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, idare personelinden en az dört kişi ile muhasebe veya mali işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dâhil olmak üzere görevlendirir. Komisyona yardımcı olmak üzere, ihale komisyonu kararlarına katılmamak şartıyla gereği kadar idari ve teknik eleman görevlendirilebilir.

(2) Gerekli incelemeyi yapmalarını sağlamak amacıyla ihale işlem dosyasının birer örneği, ilân veya daveti izleyen üç gün içinde ihale komisyonu üyelerine verilir.

(3) İhale komisyonu tüm üyelerinin katılımıyla toplanır. Asıl üyelerden katılamayanların yerine yedek üyelerin katılımı sağlanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur. Karşı oy kullanan komisyon üyeleri, gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır.

(4) İhale komisyonunca alınan kararlar ve düzenlenen tutanaklar, komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır.

İhale usulleri

MADDE 19- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki eğitim öğretim tesislerinin yenileme, yapım ve danışmanlık işlerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır:

a) Açık ihale usulü.

b) Belli istekliler arasında ihale usulü.

c) Pazarlık usulü.

ç) Doğrudan kiralama usulü.

(2) Birinci fıkrada belirtilen usullerden hangisinin uygulanacağı bu Yönetmelik çerçevesinde, proje bazında Bakanlıkça belirlenir.

Açık ihale usulü

MADDE 20- (1) Açık ihale usulü bütün isteklilerin teklif verebildiği usuldür. Açık ihale usulünde, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitesini belirleyen ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak tespit edilen yeterlik kriterleri ile ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenerek, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

Belli istekliler arasında ihale usulü

MADDE 21- (1) Belli istekliler arasında ihale usulü, yapılacak ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda Bakanlık tarafından seçilerek davet edilen isteklilerin teklif verebildiği ihale usulüdür.

(2) İşin niteliğine göre ve rekabeti engellemeyecek şekilde, Bakanlık tarafından belirlenmiş ve ön yeterlik dokümanı ile ön yeterlik ilânında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre adayların ön yeterlik değerlendirmesi yapılır. Belirtilen asgari ön yeterlik şartlarını sağlayamayanlar yeterli kabul edilmez. İhaleye en az üç veya daha fazla istekli davet edilmesine rağmen ikiden az teklif sunulması durumunda ihale iptal edilir.

(3) Bakanlığın uygun gördüğü ihalelerde, şartları ihale ilânında ve ihale dokümanında duyurulmak kaydıyla, ön yeterlik sonrası istekliler tarafından verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra istekliler arasında kira bedeli ya da başka bir kritere göre bir sıralama yapılarak bu sıralamadan belli sayıda istekli nihai pazarlık görüşmelerine çağrılabilir. Açık eksiltme ile pazarlık usulü dâhil başka diğer kriterler ile uygulanacak usul ve yöntem isteklilere yazılı olarak nihai pazarlık görüşmelerinden en az on gün önce yazılı olarak bildirilmek şartıyla ihale neticelendirilir.

Pazarlık usulü

MADDE 22- (1) Açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihale sonucunda teklif çıkmaması veya aşağıdaki hâllerde, Bakanlık pazarlık usulü ile ihale yapabilir:

a) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.

b) İhale konusu eğitim öğretim tesisinin özgün nitelikle ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve mali özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi.

c) İdarenin herhangi bir ödemede bulunmaması şartıyla, Hazineye ait birden fazla taşınmazda üst hakkı verilerek bir kısmı kendisi tarafından diğer kısmı yüklenici tarafından işletilecek ve süresi sonunda mülkiyeti idareye ait olacak, öngörülen toplam sabit yatırım tutarı onmilyon TL’nin alımda kalan bir ve/veya birden fazla eğitim öğretim tesisi yapım işi veya yapım-yenileme grubu.

ç)Öngörülen maliyeti beşmilyon TL’nin altında kalan yenileme işlerinin gerçekleştirilmesi.

d) Öngörülen maliyeti yediyüzellibin TL’nin altında kalan danışmanlık işleri.

(2) Birinci fıkraya göre yapılacak ihalelerde ilân yapılması zorunlu değildir. Ancak bu bentlere göre yapılacak ihalelere en az üç isteklinin davet edilmesi şarttır. İlan yapılmayan hâllerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir. Bu madde kapsamında yapılacak ihalelerde, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere isteklilerden ihale kararına esas olacak son yazılı fiyat teklifleri alınmak veya açık eksiltme usullerinden biri ile ihale sonuçlandırabilir. Birinci fıkranın (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen limit her yıl Bakanlıkça 1 Şubat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan yıllık ÜFE endeksine göre güncellenir.

(3) Pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde tekliflerin yazılı olarak alınması zorunludur. Teklifler, danışmanlık ihaleleri için en az maliyet bedeli, yapım ve yenileme ihaleleri için ihale dokümanında belirtilen kira bedeli ve/veya eğitim öğretim tesislerindeki yükleniciye bırakılacak bedelleri ve işletime bırakılma sürelerinin belirlenmesi esasına uygun olmak üzere değerlendirilir. Bu değerlendirmede ayrıca şartnamede yer alan diğer hususlar da dikkate alınır.

(4) İhale pazarlık ile neticelendirilir. Pazarlığın ne suretle yapıldığı, ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve ihalenin verildiği yüklenicinin hangi nedenlerden dolayı tercih edildiği ihale kararında gösterilir.

Doğrudan kiralama usulü

MADDE 23- (1) Eğitim öğretim tesisi ihtiyacının gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait ve/veya imar planında eğitim tesis alanı olarak ayrılmasına rağmen henüz kamulaştırılamayan taşınmazlar dışında temin edilemediğinin Bakanlıkça tespit edilmesi hâlinde, Bakanlık gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinden Bakanlığın ihtiyaç duyduğu eğitim öğretim tesisini yapması ve Bakanlıkça belirlenecek eğitim öğretim hizmeti dışındaki hizmet ve alanları işletmesi kaydıyla kırk dokuz yıla kadar kiralama yapabilir.

(2) Eğitim öğretim tesisi ihtiyacının gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlar dışında temin edilemediğinin Bakanlıkça tespit edilmesi hâlinde, Bakanlık gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinden kendilerine ait mevcut bina ve tesisleri Bakanlıkça belirlenecek eğitim öğretim hizmeti dışındaki hizmet ve alanları işletmesi kaydıyla kırk dokuz yıla kadar kiralayabilir.

(3) Kira bedeli ve kiralama süresi, arsa veya mevcut binanın fiziki durumu, yükleniciye bırakılacak eğitim öğretim hizmeti dışındaki hizmet ve alanlar, eğitim öğretim tesisinin bulunduğu taşınmazın mülkiyetinin ve/veya irtifak hakkının sözleşme öncesi, devamı veya sonrasında Hâzineye devredilip devredilmeyeceği, yapılacak eğitim öğretim tesisine ait proje ve teknik dokümanlar ile eğitim öğretim araç ve gereçleriyle donanımının yüklenici tarafından sağlanıp sağlanmayacağı gibi hususlar sözleşmede düzenlenir.

(4) Bu madde kapsamındaki kiralamalarda yıllık kira artış oranı, Türk Lirası cinsinden bir önceki yıla ait yıllık “(TEFE+ÜFE)/22’ formülü üzerinden hesaplanır.

(5) Doğrudan kiralama usulüyle yapılacak kiralamalar, 17 nci maddede belirtilen ön yeterlik ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarına tâbi olmaksızın yapılır. Eğitim öğretim tesisi ihtiyacının gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazlardan temin edilme şartları, arazinin ve üzerine yapılacak binanın değer tespiti, kira rayiç değerinin belirlenmesi, kiralama süresi ve ödemelerinin nasıl belirleneceği gibi hususlar ile ihale komisyonunun kurulması ve çalışma şartları gibi hususlar Bakanlıkça düzenlenir.

Tekliflerin hazırlanması ve sunulması

MADDE 24- (1) Teklif mektubu da dâhil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa veya seri sıra numaralan verilmiş paketlere konulur. Zarfın veya paketlerin üzerine isteklinin adı soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.

(2) Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi; teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması; üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur.

(3) Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar sıra numaralı alındılar karşılığında idareye verilir. Bu saatten sonra verilen teklifler kabul edilmez ve açılmaksızın iade edilir. Teklifler iadeli taahhütlü olarak da gönderilebilir. Posta ile gönderilecek tekliflerin ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye ulaşması şarttır. Postadaki gecikme nedeniyle işleme konulmayacak tekliflerin alınış zamanı bir tutanakla tespit edilir ve bu teklifler değerlendirmeye alınmaz.

(4) Zeyilname ile ihale dokümanlarının değiştirilmesi veya teklif verme süresinin uzatılması hâlinde, idare ve isteklilerin ilk teklif verme tarih ve saatine bağlı tüm hak ve yükümlülükleri süre açısından, tespit edilecek yeni teklif verme tarih ve saatine kadar uzatılmış sayılır.

(5) Verilen teklifler, zeyilname düzenlenmesi hâli hariç, herhangi bir sebeple geri alınamaz ve değiştirilemez.

Tekliflerin alınması ve açılması

MADDE 25- (1) Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. Bu incelemede, zarfın üzerinde isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu, ihaleyi yapan idarenin açık adresi ve zarfın yapıştırılan yerinin istekli tarafından imzalanması ve mühürlenmesi hususlarına bakılır. Bu hususlara uygun olmayan zarflar bir tutanakla belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

(2) İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubunun usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.

Tekliflerin değerlendirilmesi

MADDE 26- (1) İhale komisyonunun talebi üzerine idare, tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden açıklama isteyebilir. Bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında öngörülen kriterlere uygun olmayan tekliflerin uygun hâle getirilmesi amacıyla istenilemez ve bu sonucu doğuracak şekilde kullanılamaz. İdarenin yazılı açıklama talebine, istekli tarafından yazılı olarak cevap verilir.

(2) Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir.

(3) Teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği bulunması hâlinde, idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik belge veya bilgilerin tamamlanması yazılı olarak islenir. Belirlenen sürede eksik belge veya bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde isteklilerce sunulan belgelerin ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi hâlinde bu belgeler, isteklinin ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesi durumunda kabul edilir.

(4) Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

Kütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali

MADDE 27- (1) İhale komisyonunun kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması hâlinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.

İhalenin karara bağlanması ve onaylanması

MADDE 28- (1) İhale komisyonu 26 ncı maddeye göre teklifleri değerlendirdikten sonra 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde gerekçeli kararını belirterek ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen kira bedeli veya işletme süresi, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

(2) Bakan, karar tarihini izleyen en geç beş işgünü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

(3) ihale, kararın onaylanması hâlinde geçerli, iptal edilmesi hâlinde ise hükümsüz sayılır.

(4) İhale kararları Bakan tarafından onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan isteklinin kamu ihalelerine girmekten yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır.

Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi

MADDE 29- (1) Bakan tarafından onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç beş işgünü içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil, ihaleye teklif veren bütün isteklilere veya vekillerine, imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır. Mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci gün, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır.

(2) İhale kararlarının Bakan tarafından iptal edilmesi hâlinde de durum isteklilere aynı şekilde bildirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sözleşmelerin Düzenlenmesi

Sözleşmenin imzalanması

MADDE 30- (1) Bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşme, idare adına harcama yetkilisi tarafından imzalanır.

(2) İki kapsamda imzalanacak sözleşmelerin noterlikçe onaylanıp onaylanmayacağı, işin önem ve özelliği dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve buna ilişkin hususlar ihale dokümanında belirtilir.

Sözleşmede yer alacak hususlar

MADDE 31- (1) Sözleşmede aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Taraflar,

b) Sözleşmenin konusu ve süresi,

c) Kesin projelerin ve uygulama projelerinin hazırlanma, onay usûl ve esasları,

ç) Yapım/yenileme ve hizmetlerin standart ve kalitesi,

d) Yapım veya yenileme işleri ile yükleniciye bırakılacak eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların kapsamı ve genel esasları,

e) Yapım ve yenileme işlerine başlama, bitirme süre ve şartları, gecikme hâlinde uygulanacak müeyyideler,

f) Eğitim öğretim tesisinin üzerinde inşa edileceği taşınmazlara ilişkin teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları,

g) Kira bedeli ödemeleri ile yenileme projelerinde yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanların hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin hususlar,

ğ) Yüklenici tarafından kullanılacak eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanların kullanım şart ve esasları,

h) Yüklenici tarafından yerine getirilecek olan hizmetlerin yerine getirilmesi usûl ve esasları,

ı) Yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların, fiyatlandırma ölçütleri ile kira bedeli hesabında dikkate alınma usûl ve esasları,

i) Yapım işlemi tamamlama sürecinden üç ay önce, idare tarafından yapılacak piyasa araştırması sonucunda eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmetlerin tespit edilen bedellerinin, yüklenici tarafından teklif edilen hizmet bedellerinden daha aşağı olması hâlinde, bu hizmetlerin yine yükleniciye belirli bir komisyon oranı ödenerek, yüklenici aracılığı ile üçüncü hizmet sağlayıcılardan alınabileceği hususu,

j) Eğitim öğretim ekipmanı, eğitim araç ve gereçleri dâhil projelerde donanımın, araç ve gerecin özellikleri, temini, yenilenmesi, bakımı ve uygun görülen donanım, araç ve gerecinin işletilmesine dair hususlar,

k) Eğitim öğretim tesisinin yatırım ve işletme dönemlerinin finansmanı,

1) Eğitim öğretim tesisini işletmeye alma, kabul usul ve esasları,

m) Yatırım döneminde işin tamamlanmasındaki gecikme ve maliyet değişiklikleri,

n) Kesin teminat miktarı ile iadesine ait şartlar,

o) Aylık ve yıllık faaliyet raporları,

ö) Güvenlik, emniyet ve çevre önlemleri,

p) Yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanması ile yapı denetimi ve sorumluluğuna ilişkin şartlar.

r) Bakım ve onarım,

s) Eğitim öğretim tesisinin, sözleşme süresi sonunda ve sözleşme süresinin sona ermesinden önce idareye devrine ilişkin usul ve esaslar,

ş) Diğer sözleşmelere ilişkin hükümler,

t) Sözleşme sonrası sağlanması hâlinde sabit yatırım dönemine ilişkin krediler veya diğer finansal araçlara ilişkin yüklenicinin yükümlülükleri,

u) Mücbir sebepler, sorumluluklar, tazminatlar, denetim, anlaşmazlıkların çözümü,

ü) Sözleşmenin devri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar,

v) Vergi, resim ve sözleşme ile ilgili diğer masraflar,

y) Tebligat, sözleşme dili, sözleşmedeki değişiklikler ve sözleşmenin yürürlüğe girmesi ile ilgili hususlar,

z) Finans sağlayıcıların müdahale hakkı usûl ve esasları,

aa) İdarenin eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmetlere ilişkin belirli periyotlarla yapacağı piyasa araştırma hakkı usûl ve esasları,

bb) Yapım işlerinde yüklenicinin yer teslimi tarihinde öz kaynaklan hariç toplam sabit yatırım tutarının finansmanı için gerekli olan kredileri veya diğer finansal araçları sağlayamaması hâlinde idarenin; yükleniciye yapım işinin yüzde yirmisini karşılayarak özkaynakları ile yapım işine başlaması ve idareye sözleşme tutarının yüzde biri oranında ek teminat vermesi şartıyla finans sağlayıcılar ile kredileri veya diğer finansal araçlara ilişkin sözleşmenin imzalanması için bir yıl süre uzatımı verebileceği,

cc) İdarece öngörülecek diğer hususlar.

Taşınmazların yükleniciye devri ve yer feslimi

MADDE 32- (1) Bakanlığın talebi üzerine Maliye Bakanlığınca;

a) Bakanlıkça bu Yönetmelik kapsamında üzerinde eğitim öğretim tesisleri yapılmasına karar verilen Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlardan,

b) Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunup tescili mümkün olan yerlerden,

Maliye Bakanlığınca uygun görülenler üzerinde, yüklenici lehine bedelsiz olarak kırkdokuz yıla kadar üst hakkı tesis edilebilir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen taşınmazlar, taşınmazların ve üzerindeki tesislerin, üst hakkı sözleşmesi süresince amacı dışında kullanılamayacağı yönündeki şart ile üst hakkına ilişkin diğer şartların yer aldığı bir resmi senet düzenlenerek yükleniciye üst hakkı süresince devredilir.

(3) Yüklenici lehine üst hakkı tesis edilecek taşınmazlara ilişkin mevzuata göre alınması gereken tüm izinler ile hazırlanması gereken tüm raporların sorumluluğu Bakanlığa aittir. Bu işlemler tamamlanarak sözleşmenin imzalanmasını müteakip Maliye Bakanlığınca yüklenici lehine bedelsiz olarak kırk dokuz yıla kadar üst hakkı tesis edilmek suretiyle taşınmazlar yükleniciye teslim edilir. Bu taşınmazların sözleşme süresince amacı dışında kullanılamayacağına ve yüklenici lehine tesis edilen üst hakkının Maliye Bakanlığı ile Bakanlıktan izin alınmaksızın devredilemeyeceğine dair tapu kütüğüne şerh konulur.

Sözleşmenin süresi

MADDE 33- (1) Sözleşme süresi, eğitim öğretim tesisinin özelliklerine ve ön fizibilite raporu sonuçlarına bağlı olarak idarece belirlenir ve ihale dokümanında belirtilir.

(2) Sözleşmede belirtilen yer teslim tarihinden başlamak üzere, projelendirme ve yapım süresi dâhil yatırım süresi ve işletme süresi, sözleşme süresidir.

(3) Eğitim öğretim tesisleri yapım süresi üç yılı geçemez.

Finansman ve idarenin mali yükümlülüğü

MADDE 34- (1) Yüklenici, ihale konusu eğitim öğretim tesisinin yenileme veya yapım işlerine ait yatırım tutarı ile hizmetlerin verilmesi ile ilgili gerekli tüm finansmanı sağlamakla yükümlüdür. Yüklenicilerin bu Yönetmelik kapsamında gerçekleştireceği yatırımlar için getireceği öz kaynak oranı, sözleşmede belirtilen toplam sabit yatırım tutarının yüzde yirmisinden az olamaz.

(2) Bakanlık, sözleşme süresi boyunca ilgili eğitim öğretim tesisinin periyodik kira bedellerinin ödenmesine yönelik olarak bütçesinde yeterli ödeneğin tahsisi konusunda her türlü tedbiri alır. Sözleşmelerde kira bedelinin zamanında ve tam olarak ödenmesinin Bakanlık yükümlülüğü altında olduğu ve ödemelerdeki gecikmelere uygulanacak cezai yaptırımlara ilişkin hükümlere de yer verilir.

Yükleniciye yapılacak ödemelerin hesaplanması ve ödeme usulleri

MADDE 35- (1) Yapım işleri ile ilgili olarak, yükleniciye ödenecek kira bedelinin hesaplanmasına ve ödenmesine ilişkin usûl ve esaslara ihale dokümanında ve sözleşmede yer verilir. Yapım projelerinde kira bedeli hesaplanmasında, yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların değerleri de dikkate alınır.

(2) Yenileme projelerinde yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanların değerleri yüklenici tarafından yapılan yenileme yatırımının karşılığının hesabında dikkate alınır. Yenileme projelerinde yenileme projesinin bedelinin hesabında yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmetler ile eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanların yükleniciye bırakılma süreleri ana kriter olarak dikkate alınır.

(3) Yapım işlerinde kira bedelinin tespitinde:

a) Taşınmazların Hâzineye veya şahsa ait olup olmadığı,

b) Toplam sabit yalının tutarı,

e) Yüklenici tarafından sağlanan eğitim öğretim donanımı, eğitim araç ve gereçleri ile mefruşat,

ç) Sözleşme süresi,

d) Yükleniciye bırakılan eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmetler ile eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanlar,

c) Yüklenicinin kârı,

dikkate alınır.

(4) İhale dokümanında ve sözleşmede belirtilmek üzere değişik kira dönemleri tespit edilebilir. Yapılan peşin ödemeler ile ara ödemeler, toplam kira bedeli hesaplamasında dikkate alınır.

(5) ihale dokümanında ve sözleşmede kiralama süresi ve kira artış oranları belirtilir. Kira artış oranlarının tespitinde Türkiye istatistik Kurumu tarafından açıklanan bir önceki yıla ilişkin yıllık ÖFE ve TÜFE esas alınarak oluşturulan “(ÜFE+TÜFE)/2″ formülü kullanılır. Bununla birlikte, yüklenicinin projenin finansmanı için yabancı para birimi üzerinden kredi sözleşmesi yapması ve kira artışının yapılacağı tarihteki döviz kurundaki artışın “(ÖFE-TÜFE)/2’’ oranındaki artıştan yüksek olması hâlinde, sözleşmede belirlenecek döviz kurlarındaki artış idare tarafından ek-l’de yer alan formülün uygulanması sonucu hesaplanan düzeltme katsayısı marifetiyle yıllık kira artış oranına çarpan olarak eklenir.

(6) Sözleşmede tespit edilen kira dönemleri içerisindeki kira ödemeleri, eğitim öğretim tesisinin teslim alınmasından sonra, Bakanlık bütçesinden yükleniciye ödenir.

(7) Yüklenici tarafından verilen hizmetlerin karşılığı olarak kira bedeli içinde yükleniciye ödenecek bedellerin hesaplanmasına ve ödenmesine ilişkin usûl ve esaslara İhale dokümanında ve sözleşmede yer verilir.

(8) Bakanlık, yüklenici tarafından işletilecek eğitim öğretim hizmet alanları dışındaki hizmetler ile eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanların değer tespitleriyle kamu maliyet analizi çalışmalarını merkezi yönetim bütçesinden karşılanmak üzere bu konularda uzmanlaşmış kurum ve kuruluşlara yaptırabilir. Bu maddede geçen çalışmaların yaptırılmasında merkezi yönetim bütçesinin tâbi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.

İşin tamamlanmasındaki gecikme, maliyet değişiklikleri ve cezalar

MADDE 36- (1) Yapım veya yenileme işlerinin tamamlanmasında gecikme meydana gelmesi durumunda uygulanacak müeyyideler ile maliyet değişiklikleriyle ilgili hükümler ihale dokümanları ve sözleşmede yer alır.

(2) Bakanlık, eğitim Öğretim tesisinin yapımı aşamasında veya işletilmesi sırasında yükleniciden kaynaklanan nedenlerle meydana gelebilecek hata ve olumsuzluklara istinaden cezai müeyyideler koyma hakkını haizdir. Bu cezaî müeyyidelerin hangi durumlarda ve ne şekilde uygulanacağı sözleşmede belirtilir. Sözleşmenin, yüklenicinin herhangi bir kusuru olmaksızın Bakanlık tarafından feshedilmesi veya Bakanlığın kusurundan kaynaklanan nedenlerle sözleşmenin yüklenici tarafından feshi durumunda, yüklenicinin zararının tazmininde, ilgili bütçe kalemlerinde yeterli ödeneğin tahsisi konusunda Bakanlık her türlü tedbiri alır. Söz konusu zararın ne şekilde ve ne ölçüde telafi edileceği sözleşme ile düzenlenir.

Teminat

MADDE 37- (1) İsteklilerden, danışmanlık ihalelerinde teklif edilen bedelin, yapım ve yenileme işlerinde ise toplam sabit yatırım tutarının yüzde üçünden az olmamak üzere isteklilerce belirlenecek oranda geçici teminat alınır.

(2) Sözleşmenin imzalanmasından önce yükleniciden yapım ve yenileme işlerinde toplam sabit yatırım tutarının, danışmanlık ihalelerinde ise sözleşme bedelinin yüzde üçü tutarında kesin teminat alınır ve bu hususa ilişkin olarak ihale dokümanında gerekli açıklamalara yer verilir.

Teminat olarak kabul edilecek değerler

MADDE 38- (1) Teminat olarak kabul edilecek değerler şunlardır:

a) Tedavüldeki Türk parası,

b) Bankalar ve katılım bankaları tarafından verilen teminat mektupları,

c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler,

(2) İlgili mevzuatına göre Türkiye’de faaliyette bulunmasına izin verilen yabancı bankaların düzenleyecekleri teminat mektupları ile Türkiye dışında faaliyette bulunan banka veya benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantisi üzerine Türkiye’de faaliyette bulunan bankaların veya katılım bankalarının düzenleyecekleri teminat mektupları da teminat olarak kabul edilir.

(3) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen senetler ve bu senetler yerine düzenlenen belgelerden nominal değere faiz dâhil edilerek ihraç edilenler, anaparaya tekabül eden satış değeri üzerinden teminat olarak kabul edilir.

(4) Teminatlar, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir.

(5) Her ne suretle olursa olsun, idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.

(6) İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektupları kabul edilmez.

Denetim

MADDE 39- (1) Bakanlık, yüklenicinin sözleşme kapsamına giren faaliyetlerini bütün aşamalarda denetler veya denetletir. Bakanlık performans denetimi ve yönetimine ilişkin olarak denetim ve yönelim mekanizması kurabilir. Bu hususta ihtiyaç duyması hâlinde düzenleme yapabilir.

Mücbir sebep hâlleri

MADDE 40- (1) Mücbir sebep hâlleri ve bu hâllerde uygulanacak hükümler sözleşmede açıkça belirtilir.

Sözleşmenin devri

MADDE 41- (1) Yüklenici, yatırım ve işletme dönemlerinde sözleşmeden doğan tüm hak ve yükümlülüklerini, aynı şartlarla ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları haiz başka bir gerçek kişiye veya özel hukuk tüzel kişilerine, Bakanlığın uygun görüşü ile devredebilir. Bu hâlde üst hakkı sözleşmesi de devralan gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi adına ayrıca devredilir. Sözleşmenin bu şekilde devri hâlinde diğer sözleşmeler de devralan gerçek kişiye veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmiş sayılır.

(2) Bakanlık da mevzuatta açıkça öngörülmesi hâlinde şartları da belirtilmek suretiyle sözleşmeleri devredebilir. Bakanlığın, sözleşmeyi devretmesi hâlinde, sözleşmede yer alan süre, kira bedeli, yüklenici tarafından üstlenilen hizmetlerin kapsamı ve benzeri hükümler, sözleşmenin diğer tarafı olan yüklenicinin rızası olmadan değiştirilemez.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Sözleşmenin Sona Ermesi

Sözleşmenin feshi

MADDE 42- (1) Sözleşme yapıldıktan sonra yüklenicinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü ihale dokümanları ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi hâlinde, sözleşmede öngörülen ve sözleşmenin derhal fesih hâllerini belirleyen hâller hariç olmak üzere, idarenin noter aracılığı ile yapacağı yazılı ihtarla nedenleri açıkça belirtilerek gereğinin yapılması için yükleniciye belirli bir süre verilir. Bu süre, ivedi durumlar dışında, yazılı ihtarın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere altmış günden aşağı olamaz. Verilen bu süre, sözleşme süresini etkilemeyeceği gibi gecikmeden kaynaklanan cezai şartın uygulanmasını da engellemez.

(2) İdare tarafından verilen süre içinde yüklenicinin yazılı ihtardaki talimata uymaması hâlinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın idare sözleşmeyi feshetme hak ve yetkisine sahiptir.

(3) Sözleşmenin feshi hâlinde yüklenicinin kesin teminatı ile alınması hâlinde ek teminat Hâzineye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen kesin teminat yüklenicinin borcuna mahsup edilmez; yükleniciler kesin teminat için herhangi bir hak, bedel veya tazminat talebinde bulunamaz. Hazinece yüklenici lehine üst hakkı tesis edilmek suretiyle taşınmaz devredilmiş ise, üst hakkı kaldırılıp tapudan terkin edilerek, bu taşınmaz ile üzerinde bulunan yapı ve tesisler müştemilatı ile birlikte bedelsiz olarak Hâzineye intikal eder. Yükleniciler tarafından taşınmaza veya üzerinde bulunan yapı, tesis ve müştemilata zarar verilmesi hâlinde, zarar bedeli de ayrıca alınır.

(4) Feshedilen sözleşme konusu işlerin hesabı Türkiye Cumhuriyeti mevzuatının özel hukukta uygulanan genel hükümlerine göre yapılır ve yüklenicinin idare ile ilişkisi kesilir. Sözleşmenin feshine ait onay tarihinde işlerin mevcut durumu, idarece görevlendirilecek bir heyet tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte tespit edilerek bir durum tespit tutanağı düzenlenir. Yüklenici veya vekili hazır bulunmadığı takdirde bu husus tutanakta belirtilir.

(5) Eğitim öğretim tesisinin yapıldığı taşınmazın yükleniciye ait olduğu hâllerde sözleşmenin feshi durumunda, Bakanlık bu taşınmazı ve üzerindeki tesisleri, tesisatı, yükleniciye ait olan ihzaratı, diğer malzemeyi, makine, araç ve yedek parçaları, yüklenicinin razı olması hâlinde satın alabilir. Sıhhi tesisat, elektrik tesisatı, ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemleri, çamaşır yıkama ve yemek pişirme tesisatı ve benzeri tesisata ait ihzarat, yapılabilmesi mümkün olan her türlü inceleme ve denemesi yapıldıktan sonra montajlı ve her türlü yardımcı parçaları dâhil birim fiyatından, montaj bedeli çıkarılıp kalan montajsız fiyattan yüklenici kârı ve genel giderler düşüldükten sonra bulunan bedel üzerinden alınır. Ayrı bir birim fiyatı bulunmayan her türlü montaj malzemesi de piyasa rayiçleri dikkate alınarak yüklenici ile anlaşmaya varılacak fiyatlara göre değerlendirilip salın alınabilir. Bina, baraka şantiye ve benzeri tesisler, sözleşmenin feshedildiği yılda geçerli birim fiyat ve rayiçler ile değerlendirilerek bulunan bedel üzerinden; makine, araç ve yedek parçalar ise benzer piyasa değerleri dikkate alınarak tespit edilecek değer üzerinden, amortisman, işçilik ve malzeme nitelik farkları da dikkate alınarak devralınır.

Sözleşmenin tasfiyesi

MADDE 43- (1) Mücbir sebep hâllerinin ortaya çıkması veya yüklenici ile idarenin 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılıklı anlaşması hâlinde sözleşme tasfiye edilebilir.

(2) Tasfiye hâlinde Hazinece yüklenici lehine üst hakkı tesis edilmek suretiyle taşınmaz devredilmiş ise bu taşınmazın üzerinde bulunan yapı, tesis ve müştemilatın Hâzineye geçmesi gereken kısımları hakkında yüklenici herhangi bir hak ve tazminat talebinde bulunamaz ve bunlar için yükleniciye herhangi bir bedel ödenmez.

(3) Eğitim öğretim tesisinin yapıldığı taşınmazın yükleniciye ait olduğu sözleşmenin tasfiyesi hâlinde, Bakanlık bu taşınmazı ve üzerindeki tesisleri, tesisatı, yükleniciye ait olan ihzaratı, diğer malzemeyi, makine, araç ve yedek parçaları, yüklenicinin razı olması hâlinde satın alabilir. Sıhhi tesisat, elektrik tesisatı, ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemleri, çamaşır yıkama ve yemek pişirme tesisatı ve benzeri tesisata ait ihzarat, yapılabilmesi mümkün olan her türlü inceleme ve denemesi yapıldıktan sonra montajlı ve her türlü yardımcı parçaları dâhil birim fiyatından, montaj bedeli çıkarılıp kalan montajsız fiyattan yüklenici kârı ve genel giderler düşüldükten sonra bulunan bedel üzerinden alınır. Ayrı bir birim fiyatı bulunmayan her türlü montaj malzemesi de piyasa rayiçleri dikkate alınarak yüklenici ile anlaşmaya varılacak fiyatlara göre değerlendirilip satın alınabilir. Bina, baraka şantiye ve benzeri tesisler, sözleşmenin tasfiye edildiği yılda geçerli birim fiyat ve rayiçler ile değerlendirilerek bulunan bedel üzerinden; makine, araç ve yedek parçalar ise benzer piyasa değerleri dikkate alınarak tespit edilecek değer üzerinden, amortisman, işçilik ve malzeme nitelik farkları da dikkate alınarak devralınır.

(4) Sözleşmenin tasfiyesi hâlinde evvelce alınmış bulunan kesin teminat mektubu iade edilir ve sözleşme konusu işlerin hesabı genel hükümlere göre yapılır.

Fesih ve tasfiye sonrası işlemler

MADDE 44- (1) Sözleşmenin feshi veya tasfiyesi hâlinde yüklenici, idarenin iznini almaksızın eğitim öğretim tesislerindeki tesisatın hiçbirini bozup yerinden kaldıramaz; eğitim öğretim tesislerinde bulunan ihzarat ve diğer malzeme, araç ve makinelerinden herhangi birini başka bir yere götüremez, herhangi bir şekilde başkasına devredemez veya eğitim öğretim tesisinde değişiklik yapamaz. Yüklenicinin bu hususlardaki eylemlerini önlemek için idare, gerekli gördüğü takdirde eğitim öğretim tesisine el koyarak yükleniciyi eğitim öğretim tesisinden uzaklaştırabilir.

Sözleşme süresi sonunda eğitim öğretim tesisinin Bakanlığa devri

MADDE 45- (1) Hazinece yüklenici lehine üst hakkı tesis edilmek suretiyle devredilen taşınmazlar ile üzerine inşa edilen eğitim öğretim tesisleri, üst hakkı süresi sonunda her türlü takyidat, yükümlülük, şerh, borç, taahhütlerden arî olarak, normal aşınma ve yıpranma hariç olmak üzere, bakımlı, çalışır ve kullanılabilir durumda bedelsiz olarak hazineye intikal eder. Eğitim öğretim tesisinin devir aşamasında sözleşmede yer alan şartları haiz olup olmadığı oluşturulacak bir devir-teslim komisyonunca tespit edilir. Bu komisyonun oluşturulması, çalışma usul ve esasları, komisyonca tespit edilen eksiklik ve hataların giderilmesi ve onarımların yapılması ile ilgili hükümler sözleşmede yer alır.

(2) Hazinece yüklenici lehine üst hakkı tesis edilen taşınmazlar ile ilgili üst hakkı sözleşmesinin sona ermesi hâlinde, Maliye Bakanlığınca yüklenici lehine tesis edilen üst hakkı tapudan terkin ettirilerek tapu kütüğündeki şerh, takyidat ve beyanlar kaldırılır.

(3) Gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmazların kullanılması durumunda projenin özelliğine göre taşınmazlar ile üzerindeki tüm yapı ve tesislerin devir şartları sözleşmede öngörülür.

(4) Eğitim öğretim tesislerinin her türlü devrinde, eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanların yükleniciye bırakıldığı durumlarda devir tarihinde bu alanların da sözleşmeleri sona ermiş sayılır ve söz konusu eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmet ve alanlar Bakanlık hüküm ve tasarrufu altına girer.

(5) Taşınmazın üçüncü şahıslardan kiralanması hâlinde söz konusu taşınmaz, eğitim öğretim tesisleri içindeki donanımdan ari olarak veya 43 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre hesaplanacak aşınma bedelleri ve rayiç değerleri hesaplanarak ve idare tarafından ödenecek kiradan mahsup edilmek suretiyle sahibine iade edilir.

Sözleşme süresinin sona ermesinden önceki devir

MADDE 46- (1) Sözleşme süresinden önce, mücbir sebep veya Bakanlığın sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi sebebiyle eğitim öğretim tesisinin ve diğer sözleşmelerin devralınmasına ilişkin hususlara sözleşmede yer verilir.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Sorumluluk ve tazminat

MADDE 47- (1) Yüklenici;

a) Eğitim öğretim tesisinin yenileme veya yapım işleri yatırımını sözleşme hükümlerine göre ve belirlenen süre içinde projelendirmek ve finansmanını sağlamak,

b) Eğitim öğretim tesisini tamamlamak,

e) Eğitim öğretim hizmetleri dışındaki hizmetleri yerine getirmek ve eğitim öğretim hizmetleri dışındaki alanları işletmek,

ç) Tüm eğitim öğretim tesisinin sözleşme hükümleri doğrultusunda ve sözleşmede öngörülen süre kadar bakım ve onarımını yapmak,

d) Hazinece yüklenici lehine üst hakkı tesis edilmek suretiyle taşınmazın devredilmesi hâlinde, üçüncü kişiler tarafından bu taşınmazda hak iddia edilmesi durumunda, durumu derhal Bakanlığa bildirmek,

e) Sözleşme süresi sonunda eğitim öğretim tesisini her türlü borç ve taahhütlerden ari, bakımlı, çalışır ve kullanılabilir durumda Bakanlığa devretmek ile yükümlüdür.

(2) Yüklenici yatırım ve işletme döneminde üçüncü kişilere vereceği her türlü zarardan sorumludur.

(3) Yüklenicinin yükümlülüğü, sorumluluğu ve zararların tazminine ilişkin hükümler ile uygulanacak cezai müeyyideler sözleşmede yer alır.

Anlaşmazlıkların çözümü

MADDE 48- (1) Sözleşmenin uygulanması sırasında taraflar arasında doğabilecek hukuki ihtilaflar Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına tâbi olup, ihtilafların çözümünde Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri görevli ve yetkilidir. Ancak, taraflar sözleşmede ihtilafların tahkimle Türk hukukuna göre ve Türkiye’de çözümlenebileceğini kararlaştırabilir.

Sözleşme dili

MADDE 49- (1) Bakanlık ile yüklenici arasında imzalanacak sözleşme Türkçe olarak hazırlanır.

(2) Yüklenicinin talebi ve idarenin uygun görmesi hâlinde sözleşme, Türkçe ve İngilizce olarak iki dilde de hazırlanabilir. Ancak, metinler arasında herhangi bir farklılık bulunması hâlinde Türkçe metin esas alınır.

Diğer sözleşmeler

MADDE 50- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yatırım ve hizmetlerin niteliğine göre yüklenici ile üçüncü şahıslar arasında akdedilmesi gereken diğer sözleşmeler sözleşmede belirtilir.

Sözleşmenin yürürlüğe girme şartları

MADDE 51- (1) Sözleşmenin yürürlüğe girme şartları sözleşmede belirtilir.

Yürürlük

MADDE 52- (1) Sayıştay’ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 53-(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Milli Eğitim Bakanı yürütür.

8 Ekim 2002 SALI Sayı : 24900

969 Sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 867 ve 170 Sayılı Kanunlara Tabi İşletmeler Dışında Kalan Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanuna Bağlı

DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Faaliyet Alanları

Amaç

Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 867 ve 170 sayılı Kanunlara Tabi İşletmeler Dışında Kalan Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanuna göre kurulan veya kurulacak döner sermayeli işletmelerin mali ve idari işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Yönetmelik, 969 sayılı Kanuna göre kurulan veya kurulacak döner sermayeli işletmelerin faaliyet alanlarını, gelirlerini, giderlerini, teşkilatlanmasını, personelin görev ve sorumluluklarını ve mali hükümlerini kapsar.

Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 7/8/1991 tarihli ve 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 8/3/2000 tarihli ve 4549 sayılı Kanunla değişik 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen;

Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,

Bakan: Tarım ve Köyişleri Bakanını,

Genel Müdürlük: Bakanlık ana hizmet birimlerini,

Başkanlık: İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığını,

Başkan: İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanını,

Şube Müdürlüğü: Döner Sermaye İşletmeleri Şube Müdürlüğünü,

Şube Müdürü: Döner Sermaye İşletmeleri Şube Müdürünü,

İşletme: Bakanlık merkez ve taşra birimlerinde kurulan döner sermaye işletmelerini,

İşletme Müdürü: Döner sermaye işletmesinin kurulu bulunduğu kuruluşun müdürünü,

ifade eder.

Faaliyet Alanları

Madde 5 — İşletmelerin faaliyet alanları şunlardır:

a) Öğretim, eğitim, yayım ve yayın yapmak,

b) Kontrol, muayene, deneme ve araştırma yapmak,

c) Tohum, su, bitki, ham veya mamul bitkisel madde, gübre, toprak ve ilaç analizleri yapmak, arazi ıslah etmek,

d) Bitki ve hayvan ürünlerini, çiftçiye örnek teşkil edecek şekilde değerlendirmek amacıyla imalatta bulunmak ve pazarlanmasını sağlamak,

e) Her çeşit tohum, damızlık, fide, fidan, çelik, faydalı böcek, hayvan yetiştirmek ve ıslah etmek ve bedeli karşılığında çiftçilere satmak,

f) Üretilen, yetiştirilen, ıslah ve imal edilen maddeleri satmak,

g) 15/5/1957 tarihli ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanununun 23 ve 24 üncü maddeleri uyarınca, mücadele mecburiyeti konulan hallerde yapılacak mücadele tatbikatlarını, masrafları genel bütçeden karşılanmak üzere, bedeli karşılığında yapmak,

h) Zorunlu hallerde, mücadele alanlarına süratle ulaşmak amacıyla, gerçek veya tüzel kişi veya kuruluşlara ait araç, gereç ve ilaçların bedeli karşılığında nakillerini sağlamak,

ı) Topraklarında, ekilişlerinde, bitkilerinde veya bitki bulundurulan yahut işlenen yerlerinde meydana gelen hastalık ve zararlılarla, bedeli karşılığı mücadele yaptırmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin bu hizmetlerini yapmak,

j) Mücadele sonucunda, elde edilen bitkisel veya hayvansal ürünlerden değerlendirilmesi mümkün olanları değerlendirmek,

k) Gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsat almak veya diğer amaçlarla gönderilen alet, makina ve ilaçların laboratuvar ve tarla deneme ve tahlillerini bedeli karşılığında yapmak,

l) Mücadele uygulamalarına esas olacak tarla muayeneleri ile ithal ve ihraç ürünlerinin muayenelerini bedeli karşılığında yapmak,

m) Gerçek ve tüzel kişilerin iç ve dış karantina ile ilgili, fümigasyon ve dezenfeksiyon işlerini bedeli karşılığında yapmak,

n) Bu faaliyetlerin ifasında, gereken hallerde gerçek ve tüzel kişilerle işbirliği yapmak,

o) Bakanlıkça belirlenecek esaslar dahilinde Bakanlığın diğer işletmeleriyle işbirliği yapmak,

p) İşletmelerin ihtiyaçları bulunan gübre, ilaç, makina, teçhizat, tohum, fidan, fide, yem ve benzeri her türlü girdileri satın almak, gerekli hallerde, çiftçilerin ve bu maddeleri kullanan kuruluşların bu ihtiyaçlarını bedeli karşılığında temin etmek,

r) İşletmelerin atölyelerinde öncelikle ziraat alet ve makinaları ile resmi kurum ve kuruluşlara, mümkün olan hallerde de gerçek ve tüzel kişilere ait araç ve gereçlerin bakım ve onarımlarını bedeli mukabilinde yapmak,

s) Kooperatifçilik ve el sanatlarıyla ilgili olarak üretim yapmak ve bunları pazarlamak,

t) Çalışma konularında gerçek ve tüzel kişilere bedeli karşılığında tarımsal danışmanlık yapmak,

u) Üretime yönelik alet, ekipman, tesis ve arazilerini, protokolle gerçek ve tüzel kişilere bedeli karşılığında kullandırmak,

v) Bakanlığın kuruluş ve görevleriyle ilgili mevzuatta belirtilen benzeri faaliyetlerde bulunmak,

y) Sözleşmeli üretim yapmak veya yaptırmak,

z) Bakanlığın kuruluş ve görevleriyle ilgili mevzuatta belirtilen; bitkisel üretim, hayvansal üretim, su ürünleri, gıda, yem, kooperatifçilik ve el sanatlarıyla ilgili olarak üretim, ıslah, araştırma, yetiştirme, koruma, muayene, analiz, kontrol, deneme, öğretim, eğitim, yayım, yayın ve karantina ile ilgili döner sermaye faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli olan her türlü ahır, ağıl, kümes, sera, imalathane, depo, ambar, hangar, işçi evi, atölye, tesis, bina yapmak, yaptırmak ve işletmek.

Sermaye

Madde 6 — Döner Sermaye İşletmelerinin sermaye limiti yirmibeş trilyon (25.000.000.000.000.-) liradır. Bu miktarı dört katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Sermaye Kaynakları

Madde 7 — İşletmelerin sermaye kaynakları;

a) Bakanlığın bütçesine konulacak ödeneklerle Hazinece yapılacak aynî yardımlardan,

b) Döner sermaye faaliyetlerinden elde edilecek kârlardan,

c) Bağış ve yardımlardan,

oluşur.

Bağış ve yardımlar tahsis edilen sermaye miktarı ile sınırlı olmaksızın sermayeye eklenir. İşletmelerin ödenmiş sermaye tutarı işletmelere tahsis edilen sermaye tutarına ulaşıncaya kadar, elde edilen dönem sonu kârları ödenmiş sermayeye eklenir. Ödenmiş sermaye tutarı tahsis edilen sermayeye ulaştıktan sonra elde edilen kârlar, hesap dönemini izleyen Şubat ayının sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili saymanlıklara yatırılır.

İşletmelerin zararları geçmiş yıllar zararları hesabında bekletilir ve ertesi yıllar kârları ile kapatılır.

Gelirler

Madde 8 — İşletmelerin gelirleri;

a) İşletmelerin faaliyet alanlarıyla ilgili mal ve hizmetlerin satışlarından elde edilen gelirlerden,

b) Faiz gelirlerinden,

c) Lüzumu kalmayan ve hurdaya ayrılan taşınır ve taşınmaz malların satış bedellerinden,

d) Müteahhitlerden kesilecek gecikme cezaları ile gelir kaydedilecek teminatlardan,

e) Makina-teçhizat, alet ve edevat kira bedellerinden,

f) Bağış ve diğer gelirlerden,

oluşur.

Giderler

Madde 9 — İşletmelerin giderleri;

a) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği harcamalar,

b) İşletmeye ait kadrolara atanarak döner sermaye hizmetlerinde çalıştırılan personelin maaşları ve bunların kanunlarla sağlanan diğer özlük haklarının gerektirdiği giderler ile işletmede çalıştırılan işçilerin ücretleri, ihbar ve kıdem tazminatları ile bunların kanun ve sözleşmelerle sağlanan diğer haklarına ait giderler,

c) Döner sermaye hizmetlerine ilişkin vergi, resim, harç, haberleşme, ilan, ulaşım, kırtasiye, akaryakıt, tüketim malzemesi ve benzeri giderleri,

d) 237 sayılı Taşıt Kanunu hükümlerine göre alınacak taşıt giderleri,

e) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan hizmet ve faaliyetlerin gerektirdiği binaların yapımı, bakımı ve onarım giderleri,

f) İşletme tarafından kullanılan binalara ait bakım, küçük onarım, ısıtma, aydınlatma, demirbaş, mefruşat giderleri, hizmetin gerektirdiği makine-teçhizat alım giderleri ve benzeri giderler ile işletme tarafından kullanılan araç, gereçlerin işletme, bakım ve onarım giderleri,

g) Döner sermaye hizmetlerinde çalıştırılan personele ödenecek üretimi teşvik primi ödemeleri,

h) 969 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen harcamalar,

ı) İşletmelerin hizmetlerine ilişkin olarak görevlendirilecek personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödenecek yol ve yevmiye giderlerinden,

oluşur.

İKİNCİ BÖLÜM

Yönetim ve Teşkilat

Yönetim

Madde 10 — İşletmeler, Başkanlık ve Şube Müdürlüğüne karşı sorumludur.

Şube Müdürlüğü; şube müdürü ve hesap işleri konusunda bilgili yeteri kadar memurdan oluşur.

Döner Sermaye İşletmeleri, işletme müdürü, döner sermaye saymanı, tahakkuk memuru, şef, veznedar, ambar memuru ve mutemetlerden oluşur.

Şube Müdürlüğünün Görevleri

Madde 11 — Şube Müdürlüğünün görevleri aşağıda belirtilmiştir.

a) İşletmelerce hazırlanan ve Başkanlığa gönderilen bütçeleri incelemek ve makam oluruna sunmak,

b) İşletmelerden alınan bilançoları incelemek,

c) 969 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen 4 aylık süre içerisinde, genel bilançoları hazırlayarak, Sayıştay Başkanlığına ve Maliye Bakanlığına göndermek,

d) İşletmelerin hesaplarını bütçe ve Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği esaslarına göre incelemek,

e) İşletme saymanlarının eğitimini sağlamak,

f) İşletmelerin, bütçe bölümleri arasındaki aktarma tekliflerini incelemek ve makam olurunu hazırlamak,

g) İşletmelerin ihale dosyalarını incelemek ve ihale olurlarını hazırlamak,

h) İşletmelerin yatırım program tekliflerini hazırlamak, değişikliklere ve ek programlara ait olur hazırlamak,

ı) İşletmelerin canlı ve cansız demirbaşların terkini için, makam olurunu hazırlamak,

j) İşletmeler ile gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılacak sözleşme ve protokolleri makam oluruna sunmak,

k) İşletmelerin hesap planını hazırlamak ve makam oluruna sunmak,

l) İşletmelerin hesap planındaki değişiklikleri yapmak, makam oluruna sunmak,

m) İşletmelerin bütçe form ve cetvellerini hazırlamak, makam oluruna sunmak,

n) İşletmeler arasındaki borç para verme işine dair makam oluru hazırlamak,

o) İşletmelerdeki hizmetlerin icrası, koordinasyonu, takibi, değerlendirilmesi, yönlendirilmesi ve verimliliğin arttırılmasına ilişkin tedbirleri almak ve uygulamaya konulması ve gerçekleştirilmesiyle ilgili iş ve işlemleri yapmak.

İşletme Müdürünün Görevleri

Madde 12 — İşletme Müdürünün görevleri şunlardır:

a) İşletmenin idaresini ve ita amirliğini yapmak, işletmeyi temsil etmek,

b) İşletmenin, idari, mali ve teknik işlerini; ilgili mevzuat hükümleri, talimatlar, çalışma programları, bütçe esasları ve Bakanlığın direktifleri dahilinde ve verimli işletmecilik ilkelerine uygun bir şekilde yürütmek,

c) İdari işlerde yalnız, mali işlerde sayman ile ortaklaşa, teknik hususlarda ise varsa teknik müdür yardımcısı ve ilgili Şube Müdürü/Şef ile birlikte sorumluluk taşımak,

d) İşletmenin işlemleri ile ilgili her türlü evrakı ve yetkisi dahilindeki protokol ve sözleşmeleri imza etmek,

e) İşletmenin personel ve kadro ihtiyacını tespit ederek memur ve işçilerin görevlerini, işbölümü esasları dahilinde düzenlemek, izlemek ve denetlemek,

f) İşletmenin memur ve işçilerinin tayin, takdir, cezalandırma ve işten çıkarma gibi özlük işlerini yürütmek,

g) İşletmenin iş programlarının ve bütçe tasarılarının vaktinde hazırlanmasını ve Başkanlığa gönderilmesini sağlamak,

h) İşletmenin yıllık çalışma programları ve raporlarını zamanında düzenleyerek, bilanço ile birlikte Başkanlığa göndermek,

ı) Canlı ve cansız demirbaşlar ile malzemelerin iyi bir şekilde kullanılmaları, muhafaza edilmeleri ve yangından korunmaları için gerekli tedbirleri almak,

j) Ambar ve ayniyat işlerinin mevzuat çerçevesinde yürütülmesini sağlamak, gerekli denetimleri yapmak.

Tahakkuk Memuru

Madde 13 — İşletme tarafından yapılacak giderler ve tahsil edilecek gelirlerle ilgili tahakkuk işlemleri ita amiri tarafından görevlendirilen İşletme Müdür Yardımcısı tarafından yerine getirilir.

Tahakkuk Memurunun Görevleri

Madde 14 — Tahakkuk memuru gider ve gelirlere ilişkin tahakkuk belgeleri üzerinde aşağıda belirtilen;

a) Yeteri kadar ödenek bulunması,

b) Giderlerin bütçedeki tertiplere uygun olması,

c) Gelir ve giderlerin kanun, tüzük, yönetmelik ve kararnamelere uygun olması,

d) Verile emirlerine bağlanması gereken taahhüt ve tahakkuk belgelerinin tamam olması,

e) İstihdamın kadro dahilinde bulunması,

f) Tahakkuk belgelerinde maddi hata bulunmaması,

hususlarını aramakla yükümlüdür.

Müdür Yardımcısı

Madde 15 — Müdür Yardımcısının görevleri şunlardır:

a) İşletmenin satın alma ve satış komisyonu başkanlığını yapmak,

b) İşletmenin iç hizmetlerini yürütmek,

c) Müdürün vereceği diğer görevleri yapmak.

Döner Sermaye Saymanı

Madde 16 — Döner Sermaye İşletmelerinin saymanlık hizmetleri Maliye Bakanlığınca kurulacak Döner Sermaye Saymanlığınca yürütülür.

Döner Sermayenin mali işleri ve muhasebe işlemleri kadrosu Maliye Bakanlığınca tahsis edilerek atanacak sayman ile saymanlık personeli tarafından yürütülür. Saymanın geçici veya sürekli olarak görevinden ayrılması halinde, saymanlık görevi Maliye Bakanlığınca vekaleten görevlendirilecek personel tarafından yürütülür.

Döner Sermaye Saymanının Görevleri

Madde 17 — Saymanın görevleri şunlardır:

a) Mali işlemleri mevzuatta belirtilen usullere uygun yapmak ve yaptırmak,

b) Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliğine göre muhasebe ve defter kayıtlarını tutmak, tutturmak,

c) Usulüne uygun olarak tahakkuk ettirilen istihkakları sahiplerine ödemek, gelirleri tahsil ettirmek,

d) Gelir ve gidere ilişkin her türlü belgeleri, defterleri ve makbuzları saklamak,

e) Ayniyat, ambar ve vezne işlerinin usulüne uygun biçimde yürütülmesini sağlamak,

f) Demirbaş ve ambar kayıtlarının esas deftere uygunluğunu sağlamak,

g) Banka ve kasada bulunan para ve bu mahiyetteki kıymetli evrakın kontrolünü yapmak,

h) İşletmenin bütün alacak ve borçlarının zamanında tahsil edilmesini veya ödenmesini sağlamak, bu yönde gerekli takibatı yapmak,

ı) Aylık mizanları, izleyen ayın 9 una kadar Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarına göndermek,

j) Mali yılın bitimini izleyen iki ay içinde işletmenin envanterini, kesin mizanını ve bilançosunu düzenlemek ve asılları ile birlikte gelir, gider belgelerini Sayıştaya, bilanço ve eklerinin onaylı birer örneğini de aynı süre içinde Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarına göndermek,

k) Veznedar, ayniyat memuru ve ambar memurlarını, 2489 sayılı Kefalet Kanunu esasları dahilinde kontrol etmek,

l) Sayman mutemetleri ile ita amiri mutemetlerinin hesaplarını kontrol etmek, Yönetmeliğe uymalarını sağlamak,

m) İşletmenin yapacağı sözleşmeleri mali mevzuat bakımından incelemek,

n) İşletmenin bütçesini şubelerden gelen teklifler doğrultusunda Bakanlığa tasdik için sunmak,

o) Muhasebe ile ilgili diğer işleri yapmak.

Saymanın Ödemeden Önce Yapacağı İşler

Madde 18 — Sayman, verile emirlerinde;

a) Bütçede yeterli miktarda ödenek bulunması,

b) Giderlerin bütçedeki tertibe uygun olması,

c) Giderlerin kanun, tüzük, yönetmelik ve kararnamelere uygun olması,

d) Maddi hata bulunmaması,

e) Verile emirlerine bağlanması gereken belgelerin tamam olması,

f) Hak sahibinin kimliği,

g) Atama ve istihdamın kadro dahilinde bulunması,

hususlarını aramak ve sağlamakla yükümlüdür.

Sayman, yaptığı inceleme sonunda yukarıda belirtilen hususlara uygun görmediği ödemeleri yapmayarak, ödemeye ilişkin belgeleri gerekçesiyle birlikte, tahakkuk memuruna geri gönderir.

Saymanın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentlerinde yazılı hususlara aykırılık nedeniyle geri çevirmeleri kesin olup, ödemeye zorlanamaz.

Bu maddenin (b) ve (c) bentlerinde yazılı hususlara aykırılık nedeniyle geri çevirmelerde, sorumluluk ita amirince yazılı olarak üstlenildiği takdirde sayman ödemeyi yapar. Bu durumda üstlenme yazıları verile emirlerine eklenir ve sorumluluk emri veren ita amirlerine ait olur.

Saymanın Sorumlulukları

Madde 19 — Sayman, bu Yönetmeliğin 17 ve 18 inci maddelerinde sayılan görevlerinden, ilgisine göre tek başına veya tahakkuk memuru, ita amiri ve görevlendirilmiş olan ilgili memurlarla ortaklaşa sorumludur.

Birleşemeyecek Görevler

Madde 20 — İta amirliği, saymanlık ve tahakkuk memurluğu görevlerinden ikisi bir kimse üzerinde birleşemez.

Veznedar

Madde 21 — Döner sermaye saymanlığınca tahsil edilecek paralar ile kasadan yapılacak ödemelere ilişkin işlemler kefalete tabi veznedarlar tarafından yapılır.

Veznedarın izin, geçici görev veya hastalık gibi nedenlerle görevi başında bulunmadığı zamanlarda veznedarlık görevi saymanlığın kefalete tabi diğer memurları tarafından yerine getirilir.

Veznedarın Görevleri

Madde 22 — Veznedarın görevleri şunlardır:

a) Tamamlanmış belgelere dayanarak ve usulüne uygun olarak ödeme ve tahsilat yapmak,

b) Tahsil edilen paralarla ödemeleri günü gününe kasa defterine kaydetmek ve bu kayıtların belgelere ve muhasebe kayıtlarına uygunluğunu sağlamak,

c) Döner sermayeye ait para ve kıymetli evrakı işletmenin kasasında saklamak,

d) Tahsilata ve ödemeye ilişkin belgelerin dip koçanları ile kasa defteri ve diğer belgeleri saklamak,

e) Saymanın vereceği benzeri işleri yapmak.

Veznedarın Sorumlulukları

Madde 23 — Veznedar, vezne mevcudunun defter ve kayıtlara göre noksan olmasından, veznedeki kıymetlerin ziyan ve eksilmesinden doğrudan doğruya sorumludur.

Vezne İşlemleri

Madde 24 — Kasadan yapılacak ödeme miktarı ile ertesi günü yapılacak harcamaları karşılamak amacıyla kasada bulundurulacak nakit miktarı için Maliye Bakanlığınca genel ve katma bütçeli saymanlıklarda uygulanmak üzere yayımlanan genel tebliğlerdeki limitler uygulanır. Kasa fazlası Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasında, bu Bankanın bulunmadığı mahallerde muhabiri olan Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası şubelerinden birinde Saymanlık adına açılacak hesaba yatırılır.

Kasadan ödenebilecek miktarı aşan ödemeler, sayman tarafından imzalanan çek veya ödeme emri ile bankalardan yapılır.

Kasa mevcudunun kasa defterine uygunluğu her gün sayman tarafından kontrol edilerek, günlük hesap ve kasa defteri, veznedar ile sayman tarafından imzalanmak suretiyle kapatılır.

Giderlerin Ödenmesine İlişkin Belgeler

Madde 25 — Döner sermaye işletmesinden yapılacak giderler için Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği uygulanır.

Ayniyat Memuru

Madde 26 — Döner sermaye işletmesinde ayniyat işleri saymana karşı sorumlu olan kefalete tabi ayniyat memuru tarafından yapılır. Ayniyat memuru Bakanlık tarafından atanır veya görevlendirilir.

Ayniyat memurunun izin, geçici görev veya hastalık gibi nedenlerle görevi başında bulunmadığı zamanlarda, bu görev işletmenin kefalete tabi diğer memurlarından birisine verilir.

Ayniyat Memurunun Görevleri

Madde 27 — Ayniyat memurunun görevleri şunlardır:

a) Ayniyat talimatnamesi gereğince ayniyat işlerini yürütmek, bunlarla ilgili kayıt ve defterleri tutmak,

b) Ayniyat kayıtlarına ilişkin defter ve belgeleri saklamak,

c) Saymana ayniyat hesabını vermek,

d) Ambar memuru bulunmadığı hallerde ambar memurunun görevlerini yapmak,

e) Ambar işlemlerini kontrol etmek,

f) Yetkililerce verilecek diğer işleri yapmak.

Ambar Memuru

Madde 28 — Döner sermaye işletmesinin çalışma konusu ve ambar işlemlerinin hacmi göz önünde tutularak, gerekli görülen hallerde Bakanlık tarafından kefalete tabi bir ambar memuru atanır veya görevlendirilir.

Ambar Memurunun Görevleri

Madde 29 — Ambar memurunun görevleri şunlardır:

a) Ambarın sevk ve idaresini sağlamak,

b) Gerek hariçten satın alınarak ve gerekse işletme tarafından üretilerek veya imal edilerek, ambara giren her türlü madde, eşya, makine, taşıt, malzeme ve benzeri şeylerin kaydını tutmak, muhafaza etmek, bunları yangın, çürüme, bozulma, akma gibi her türlü tehlike ve zararlardan korumak, kendilerinin alamayacakları koruma tedbirleri için ilgililere yazılı olarak bilgi vermek,

c) Ambar stok kayıtlarının tutulmasını sağlamak,

d) Ambara giren malzeme ve malları tasnifli, tertipli ve iyi bir durumda muhafaza etmek,

e) Ambara giren ve (b) bendinde sayılan malzeme ve eşyayı yetkililerin yazılı emirlerine dayanarak, belge karşılığında ilgililere vermek,

f) Başka yerlerden gelen veya satın alınan malları muayene komisyonlarına muayene ettirmek ve ambara girişlerini düzenlemek,

g) Ambardan sevk edilecek mal ve malzemenin sevk ve belgelerini düzenlemek,

h) Ambar mizanlarını çıkarmak ve bunların muhasebe ile uygunluğunu sağlamak,

ı) Ambarda saklanan malzeme ve eşyalarda meydana gelen hasarlar için gerekli tutanakları düzenlemek, kayıtlardan çıkarılacak veya imha edilecek malzeme ve eşya için gerekli işlemleri yaparak, ayniyat memuruna vermek,

j) Saymanın ve diğer yetkililerin verecekleri işleri yapmak.

Ambar Sayımı

Madde 30 — Döner sermaye işletmesinin ambarı, her mali yılın sonunda ita amirince görevlendirilecek en az üç kişilik bir komisyon tarafından sayılır ve sayım sonuçları cetvellere yazılır. Ambar noksanı, normal fireler göz önünde tutularak saptanır. Ambar fazlası gelir kaydedilir. Ayniyat ve ambar memurları ambar ve ambar işlerinden dolayı müteselsilen sorumludurlar. Ambar noksanları hakkında gerekli işlem yapılır.

Sayman Mutemetleri

Madde 31 — Saymanlıkça tahsilinde güçlük görülen döner sermaye gelirleri Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin (b) bendine göre mutemetliği onaylanan kefalete tabi sayman mutemetlerince tahsil edilir. Döner sermaye gelirlerinden hangilerinin sayman mutemetlerince tahsil edileceği, saymanın teklifi ve ita amirinin oluru ile saptanır.

Tahsil İşlemleri

Madde 32 — Sayman mutemetlerine uygun görülecek sayıda sayman mutemedi alındısı verilir. Sayman mutemetlerince tahsil edilen paralar, sayman mutemedi alındılarının tarih ve numarası itibariyle, kasa defterine kaydı yapılır.

Mutemetlerce yapılan tahsilat Maliye Bakanlığınca çıkarılan genel tebliğlerde belirtilen süre ve miktarlar dahilinde döner sermaye saymanlığına yatırılır. Tahsilat miktarının Maliye Bakanlığınca tespit edilen miktara ulaşması halinde tahsil edilen para en geç izleyen gün saymanlığa yatırılır.

Saymanlıkça para tahsil edildikten veya mutemetçe bankaya para yatırıldıktan sonra mutemetçe tutulan sayman mutemedi kasa defterine “…numaradan … numaraya kadar sayman mutemedi alındısı ile kasa defteri kayıtları karşılaştırılmış, defter kayıtlarının doğru olduğu görülmüş ve alındıların kapsamı olan … lira ….tarihli ve ….sayılı vezne/banka alındısı ile tahsil edilmiştir/ bankaya yatırılmıştır.” şeklinde kayıt konulur ve ilgililerce imzalanır. Ayrıca, son tahsilata ilişkin sayman mutemedi alındısının arkasına da “….numaradan …numaraya kadar olan alındılar kasa defterine tam ve hatasız kaydedilmiş ve bu alındılarla tahsil edilen toplam …. lira …. tarihli ve …. sayılı vezne/banka alındısı karşılığında saymanlığa/bankaya yatırılmıştır.” şeklinde kayıt konulur ve ilgililerce imzalanır.

Sayman her zaman sayman mutemetlerini kontrol edebilir ve iş yerlerinde bulunan paranın saymanlığa yatırılmasını isteyebilir.

Devir ve Teslim İşleri

Madde 33 — Sayman, veznedar, ayniyat ve ambar memuru gibi para ve mal işleriyle görevli memurlar arasındaki devir-teslim işlemlerinde Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği, devir-teslim süreleri yönünden de Devlet Memurlarının Çekilmelerinde Devir ve Teslim Süreleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Avans İşlemleri

Madde 34 — Tahakkuk ve ödeme belgeleri ile ilgili işlemlerin tamamlanmasını beklemeyecek kadar ivedi olan çeşitli giderler için ita amirlerince görevlendirilen mutemetlere her yıl Genel Bütçe Kanunu ile belirlenen miktarları geçmemek üzere avans verilebilir.

Her mutemet aldığı avansa ilişkin kanıtlayıcı belgeleri en çok 1 ay içinde Saymana vermekle yükümlü olup, işin tamamlanması halinde 1 aylık sürenin bitimini beklemeden saymanlığa vermek ve üzerinde kalan avans artığını nakden ödemek zorundadır. Aldığı avansı bu süre içerisinde, mali yılın son ayında alınan avansları ise 1 aylık süreye bakılmaksızın en geç mali yılın son günü tamamen kapatmak zorundadır.

Mali yılın bitimine kadar fiilen harcandığı halde belgeleri saymanlığa verilmeyen veya belgeleri saymanlığa verilmesine rağmen mali yılın sonuna kadar saymanlıkça incelenmemesi nedeniyle mahsubu yapılmayan avans tutarları, mali yılı izleyen 1 ay içinde mahsup edilir. Mahsuba ilişkin harcama belgeleri avansın verildiği tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki bir tarihi taşıması gerekir. Avans artıkları bu sürenin sonunda mutlaka tahsil edilir.

Kredi İşlemleri

Madde 35 — Belirlenen avans miktarını aşan belirli giderler için ita amirinden alınacak onaya dayanılarak mutemet adına milli bankalar nezdinde kredi açılabilir.

Adına kredi açılan mutemet, bu krediden kendi adına çek düzenleyerek para alamaz. Banka, mutemedin göstereceği istihkak sahibine doğrudan doğruya ödeme yapar. Krediden sadece mutemet tarafından düzenlenen çekler uyarınca banka ödeme yapabilir.

Adına kredi açılan mutemet, harcamalarından sonra artan paranın iadesi için bankaya talimat vermek zorundadır. Aynı şekilde kredi konusu ortadan kalktığında mutemet krediyi iptal ettirmek zorundadır.

Bu görevlerin mutemet tarafından yerine getirilmemesi halinde saymanlıkça ilgili bankaya talimat verilerek, açılan kredi saymanlığın banka cari hesabına aktarılır.

Adına kredi açılan mutemedin herhangi bir nedenle görevden ayrılması halinde birinci fıkrada belirtilen esaslara göre kredi, yeni mutemet adına aktarılır.

Her mutemet, adına açılan krediye ait harcama belgelerini en çok 3 ay içerisinde, yıl sonunda ise bu sürenin dolmasına bakılmaksızın en geç mali yılın son günü saymanlığa vermek zorundadır. Bu süre dolduğu halde verilmeyen harcama belgeleri, ita amiri kanalıyla mutemetten alınır ve hakkında kanuni takibat yapılır. Adına açılan kredinin mahsubu konusunda gerekli işlemleri süresinde yapmayan mutemet adına bir daha kredi açılamaz.

Kayıt Usulleri

Madde 36 — Döner sermaye saymanlığınca tutulacak defterler ve muhasebe kayıtları, Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür.

Şube Müdürleri/Şube Şefleri

Madde 37 — İşletmelerdeki şube müdürleri /şube şeflerinin görevleri şunlardır:

a) Biriminin teknik ve yönetim işlerini ve çalışma programlarını, bütçe esaslarına göre yürütmek,

b) Biriminin yıllık çalışma programları ile bütçesini hazırlamak,

c) Birimindeki canlı ve cansız demirbaşların, malzemelerin muhafaza ve iyi kullanılmalarını sağlamak. Bunlarla ilgili imha ve terkin muamelelerinin teklifini yapmak ve lüzumlu defterleri tutmak,

d) Birimde çalışan personelin iş bölümü esasları dahilinde verimli bir şekilde çalışmalarını düzenlemek ve izlemek,

e) Personelin özlük hakları ile ilgili hususlarda müdürlüğe tekliflerde bulunmak,

f) Üretilen ve imal edilen ürün, materyal ve mamullerin kıymetlendirilmesi ve pazarlanması için gereken tedbirleri almak, gerektiğinde müdüre tekliflerde bulunmak,

g) Biriminin yazışmalarını yürütmek,

h) Kendi birimine ait bütün ihtiyaçların, bütçedeki ödenek dahilinde satın alınmasını yazılı olarak müdürün onayına sunmak,

ı) Yıllık çalışma programlarında belirtilen işlerden herhangi birinin tamamen veya kısmen gerçekleşmesine engel olan arıza, sebep ve olayların giderilmesini veyahut zararın hafifletilmesini mümkün kılacak tedbirlerle ilgili düşüncelerini müdüre yazılı olarak bildirmek,

j) Diğer birimlerle işbirliği yapmak,

k) Müdürün vereceği diğer görevleri yapmak.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Mali İşlemler

Hesap Dönemi

Madde 38 — Döner sermaye işletmesinin hesap dönemi, mali yıldır.

Proje Hazırlama

Madde 39 — Bütçelerin hazırlanmasından önce; işletmeler, kalkınma planına göre kendileri tarafından yapılması gereken yatırımlara ait mali, ekonomik ve teknik etütleri zamanında yaparak, projeleri hazırlamakla yükümlüdür.

İş Programı

Madde 40 — İşletmelerde, bir hesap dönemi içerisinde yapacakları iş ve faaliyetlerle üretim hedeflerini gösteren işletme müdürü, müdür yardımcısı, şube müdürleri/şube şefleri tarafından bir iş programı hazırlanır ve bunlar her mali yılın başından 4 ay önce faaliyet gösterdikleri alanlarla ilgili Genel Müdürlüğe gönderilir.

Bütçe ve Uygulama

Madde 41 — Döner sermaye işletmesinin bütçe tasarısı, ilgili Genel Müdürlüklerin tasdik ettiği iş programına göre, Saymanın önerisi alınarak İşletme Müdürü tarafından hazırlanarak her mali yılın başından iki ay önce Başkanlığa gönderilir ve Bakanlığın tasdiki üzerine yürürlüğe girer. Bütçelerin, mali yılın başından önce tasdik olunması şarttır.

Döner sermaye gelirleri bütçedeki harcama kalemleri ile iş programı hedefleri dışındaki amaçlara tahsis edilemez.

Bütçede maddeler arasında yapılacak aktarmalar, işletme müdürü tarafından doğrudan doğruya yapılır ve 1 ay içinde Başkanlığa bildirilir. Bütçede bölümden bölüme yapılacak aktarmalar ise, işletme müdürünün teklifi üzerine Başkanlıkça yapılır.

Bütçede yılı içinde yapılacak ek ve değişiklikler birinci fıkrada öngörülen usullere uygun olarak yapılır.

Mali Denetim

Madde 42 — 832 sayılı Sayıştay Kanununun 40 ıncı maddesi gereğince hazırlanan bilanço ve ekleri ile bütün gelir ve gider belgeleri, mali yılın bitiminden başlayarak iki ay içinde Sayıştaya, bilanço ve eklerinin onaylı birer örneği de aynı süre içinde Maliye ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıklarına gönderilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Üretimi Teşvik Priminin Dağıtım ve Hesaplama Esasları

Üretimi Teşvik Primi

Madde 43 — İşletmenin mali yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının % 80’i, bu Yönetmelik esaslarına göre üretimi teşvik primi olarak dağıtılır.

Üretimi Teşvik Primi Dağıtım Esasları

Madde 44 — Üretimi Teşvik Primi Dağıtım Esasları aşağıda gösterilmiştir.

a) Döner sermaye hizmetlerinde fiilen çalışan personele verilecek üretimi teşvik priminin yıllık brüt tutarı, dağıtıma esas kârın elde edildiği yıla ait asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını geçemez.

b) Kişi başına dağıtılacak primin brüt tutarı, asgari ücretin brüt tutarının iki katını geçmesi halinde geçen kısımla birlikte % 20 lik kâr, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre ödenmiş sermayeye ilave edilir. Ödenmiş sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra bu kâr tutarları hesap dönemini izleyen Şubat ayı sonuna kadar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili Saymanlıklara yatırılır.

c) Üretimi teşvik primi, işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde katkıları olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele katkıları oranında ödenir.

d)Bilançoların incelenmesi şube müdürlüğünce sonuçlandırılmadan ve bu hususta Başkanlıkça talimat verilmeden, hiçbir şekilde üretimi teşvik primi dağıtımı yapılamaz. Üretimi teşvik primi, işletme bilançolarının Başkanlıkça onaylandığı tarihi takip eden bir aylık müddet zarfında ödenir.

e)Üretimi teşvik priminin dağıtımında, primin esas olduğu yıl içinde, personelin fiilen yürüttüğü hizmetin unvanı esas alınacaktır.

f)Uhdesinde birden fazla unvanı bulunanlara, sadece bir unvan üzerinden üretimi teşvik primi ödenir.

g)Dağıtılacak prim miktarını ve personel sayısını gösteren listeler, işletme tarafından, iş yerinde personelin görebileceği bir şekilde, 10 işgünü süre ile ilan edilir. Bu sürenin sonunda listeler, tahakkuk memurunun teklifi ve işletme ita amirinin onayından sonra kesinleşir.

h) Onaylı listede yer almayan personele, o yıl üretimi teşvik primi ödemesi yapılmaz. Ancak, prim alması gerekli olup da, listede yer alamayanların talepleri halinde, bu hakkı takip eden yıl işletmece dağıtılacak üretimi teşvik primi tutarından düşülerek, Yönetmelik esasları dahilinde faizsiz olarak ödenir.

ı)Prim tutarı hesabında, yıl 360 gün olarak hesaplanır ve 15 günden az çalışmalar dikkate alınmaz.

j)Primi dağıtılacak yılda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;

1)119 uncu maddesi gereğince olumsuz sicil alan personel % 50,

2)125 inci maddesi uyarınca;

– Uyarma cezası alan personel %15,

– Kınama cezası alan personel %20,

– Aylıktan kesme cezası alan personel %30,

– Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan personel aldığı ceza süresince %35, oranında, adına tahakkuk edecek üretimi teşvik priminden eksik faydalandırılır. Yılı içerisinde birden fazla disiplin cezası alan personele üretimi teşvik primi ödenmez.

k)İşletme dışında geçici veya sürekli görevlendirilen personele ve bir yılda toplam süresi 30 günü aşan yurt içinde veya yurt dışında açılan kurs, seminer ve benzeri faaliyetlere katılan personele, bu görevleri devam ettiği sürece ödeme yapılmaz.

l)Üretimi teşvik primi, mali yıl esasına göre 31 Aralık itibariyle hesaplanır.

m)Yıl içinde çeşitli sebeplerle işletmedeki görevinden ayrılan veya görev yeri değişen personelin üretimi teşvik primi payı, eski ve yeni görev yerindeki çalışma süreleri dikkate alınarak ödenir.

n)Personelin görevinin başında bulunduğu veya döner sermaye işleri ile ilgili göreve gönderildiği günler, fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınır. Her türlü izin, istirahat, görevden uzaklaştırma, gözaltına alınma, tutuklanma ve benzeri sebeplerle göreve gelinmeyen günler, fiilen çalışılan gün hesabında dikkate alınmaz.

Prim Hesaplama Esasları

Madde 45 — Prim Hesaplama Esasları:

a)Dağıtıma esas kârın % 80’ i işletme bünyesinde çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, aşağıdaki grup, unvan ve puanlar dikkate alınarak 44 üncü maddede belirtilen esaslar dahilinde dağıtılır.

GRUP	UNVANI	PUAN
1	İşletme Müdürleri	100
2	Müdür Yardımcıları, Sayman	95
3	Şube Müdürü, Şube Şefi	90
4	En az 4 yıllık Üniversite mezunu olan Teknik ve Sağlık Hizmetleri sınıfına dahil personelden Mühendis, Biyolog, Mimar, Kimyager, Veteriner, İstatistikçi, Ev Ekonomisti, Ekonomist ve Daire Tabibi	85
5	Yüksekokul ve lise dengi meslek okulu mezunu olup Teknik ve Sağlık Hizmetleri sınıfına dahil personelden Hemşire, Sağlık Teknikeri, Veteriner Sağlık Teknisyeni, Veteriner Sağlık Teknikeri, Laborant, Tekniker, Teknisyen, Ayniyat Saymanı, Veznedar, Ambar Memuru ve Saymanlık Memurları,	70
6	Sivil Savunma Uzmanı, Öğretmen, Araştırmacı, Programcı, Şef, Memur, Koruma ve Güvenlik Görevlisi, Santral Memuru, Mutemet, Daktilograf, Bilgisayar İşletmeni, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni, Teknisyen Yardımcısı, Hizmetli, Aşçı, Kaloriferci, Bahçıvan ve Diğer Personel	50

b)İşletme Müdürlüklerince ödenecek prim hesaplanırken, üretime katkıda bulunan her gruptaki personel sayısı, hizasındaki grup puanı ve o yıl içerisinde bu primden faydalanacak personelin çalıştığı gün ile çarpılarak, her grubun toplam puanı bulunur.

c)Her grubun puanı hesaplandıktan sonra, 6 grubun toplam puanı bulunur.

d)Dağıtılacak kâr, elde edilen toplam puana bölünerek, bir puana isabet eden prim miktarı hesaplanır. Elde edilen bu değer, her personel için öngörülen grup puanı ve personelin çalıştığı her gün ile çarpılarak o personele ödenecek toplam brüt prim miktarı bulunur.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Canlı ve Cansız Demirbaşların Terkini

Madde 46 — Ayniyat Talimatnamesinin 8 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre, değeri Maliye Bakanlığınca her yıl belirlenen tutara kadar canlı ve cansız demirbaşların terkini işletme müdürü, değeri daha fazla olan canlı ve cansız demirbaşların terkini ise, işletme müdürünün teklifi üzerine Bakanlık tarafından yapılır.

Demirbaşların Devri

Madde 47 — İşletmeler arasında canlı ve cansız demirbaşların devri, işletme müdürünün teklifi üzerine demirbaş bedeli üzerinden, Bakanlık tarafından yapılır.

Stokların Terkini

Madde 48 — Stoklarda bulunan varlıklarda, ambar ve ayniyat memurunun kusuru olmadan meydana gelen zayiat, normal fire üstündeki noksanlıklar ile, kısmen veya tamamen değer kaybına uğrayanlar; teknik raporlar doğrultusunda işletme müdürünün teklifi ve Bakanlığın izni ile kayıtlardan düşülür.

Fazla Çalışma Ücreti

Madde 49 — İşletmelerin faaliyetlerinin gereği olarak günlük çalışma saatleri dışında fiilen çalıştırılan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, aylık maaşının 1/3 ünü geçmemek ve bütçe kanunlarında yer alan fazla çalışma ücreti esas alınmak suretiyle ayda 80 saate kadar fazla çalışma yaptırılabilir.

Yapılacak fazla çalışmanın ücreti ve yaptırılmasına ilişkin diğer hususları tespit etmeye Bakan yetkilidir.

Mahsul ve Mamullerin Satışı

Madde 50 — Her türlü imal ve üretim maddeleri, toptan ve perakende olarak işletmelerde veya ticaret merkezlerinde satılacağı gibi, işletmeler tarafından açılacak özel satış yerlerinde de satılabilir. Fiyatlar piyasa ve kalite dikkate alınarak, Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği hükümlerine göre oluşturulacak komisyon tarafından tespit edilir.

Bu fiyatlar maliyetin altında olamaz.

İşletme mahsul ve mamulleri, personele ihtiyacı oranında satış fiyatları üzerinden satılır.

İşletmelerin, her türlü imal ve üretim maddeleri, gerçek ve tüzel kişilere Bakan Oluru ile bayilik verilerek satılabilir.

Alım ve Satım İşlerinde Uygulanacak Hükümler

Madde 51 — Alım ve satım işleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak çıkarılan Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliğinin hükümlerine göre yapılır.

Ürün borsalarında yapılan işlemler kendi mevzuatına tabidir.

Hüküm Bulunmayan Konular

Madde 52 — Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Muafiyet

Madde 53 — Döner sermaye işletmeleri, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.

Tasfiye ve Devir İşlemleri

Madde 54 — Çeşitli nedenlerle 5 yıl üst üste devamlı zarar eden ve birikmiş zararların tutarı ödenmiş sermaye limitinin iki katını aşmış bulunan işletmeler ile 2 yıl üst üste faaliyette bulunmayan işletmelerin durumları bir raporla tespit edilerek, faaliyetine Bakan Oluru ile son verilebilir.

Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

Madde 55 — 9/1/1969 tarihli ve 13096 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “969 sayılı Kanunla Kurulan Döner Sermayeli İşletmelerin Muamele Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 1 — Kurulan saymanlığın personel ihtiyacının Maliye Bakanlığınca karşılanması, Maliye Bakanlığınca kadro tahsis edilerek atama yapılıncaya kadar saymanlık işlemlerinin herhangi bir aksamaya meydan verilmeden yürütülebilmesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yeteri kadar (sayman dışında) personel görevlendirilerek, saymanlık hizmeti yürütülür.

Yürürlük

Madde 56 — Maliye Bakanlığı ile Sayıştayın görüşleri alınarak düzenlenen bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 57 — Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.

Resmi Gazete Tarihi: 12.11.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28110

ELEKTRONİK ÜRÜN SENEDİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – 

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; basılı ürün senedi hükmünde olmak üzere depolamak amacıyla teslim ve kabul edilen ürünler için lisanslı depo işletmelerince bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak elektronik ortamda oluşturulan elektronik ürün senetlerinin kayden izlenmesi, devredilmesi, değiştirilmesi, iptali ve güvenliğine, bu hizmetleri yürütecek kuruluşun lisans alması, faaliyeti ile denetimine ve elektronik ürün senedine yönelik diğer işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – 

(1) Bu Yönetmelik, depolanan ürünlerin mülkiyetini temsil ve rehnini temin eden, teminat olarak verilebilen kıymetli evrak hükmündeki elektronik ürün senetlerine ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – 

(1) Bu Yönetmelik, 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) (Mülga: RG-18/1/2013-28532) 

b) (Değişik: RG-2/7/2019-30819) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

c) (Değişik: RG-2/7/2019-30819) Borsa (TÜRİB): Elektronik ürün senetleri ile elektronik ürün senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü Türkiye Ürün İhtisas Borsası Anonim Şirketini,

ç) Elektronik Kayıt Kuralları: Elektronik ürün senetlerinin oluşturulmasına, bu senetlere bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemlerin ilgili taraflar itibariyle kayden izlenmesine ilişkin EKK'nın önerisi üzerine Bakanlıkça belirlenen usul ve esasları,

d) Elektronik kayıt kuruluşu-EKK: Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde elektronik ürün senetlerinin Sistem üzerinden oluşturulmasını sağlamak, bu senetlere bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemleri ilgili taraflar itibariyle kayden izlemek amacıyla Bakanlıktan lisans almış anonim şirketi,

e) Elektronik ürün senedi (Ek ibare: RG-18/1/2013-28532) (ELÜS): Lisanslı depo işletmesince, Elektronik Kayıt Kurallarına uygun olarak Sistem üzerinde oluşturulan elektronik kaydı,

f) İlgili birim: Bakanlık İç Ticaret Genel Müdürlüğünü,

g) (Değişik: RG-2/7/2019-30819) İlgili taraflar: Mudi, Borsa, Tazmin Fonu, lisanslı depo işletmesi, yetkili sınıflandırıcı, aracılar ve elektronik ürün senedi karşılığında kredi veren bankalar, Bakanlıkça belirlenen kişi veya kuruluşlar ile Borsada alım satım yapan gerçek veya tüzel kişileri,

ğ) Kanun: 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununu,

h) (Mülga: RG-18/1/2013-28532) 

ı) Lisanslı depo işletmesi veya lisanslı depo işleticisi: Tarım ürünlerinin depolanmasıyla iştigal eden ve Kanun kapsamında geçerli bir lisans belgesine sahip anonim şirketi,

i) Mudi: Depolama hizmetleri için ürününü lisanslı depo işletmesine teslim eden veya lisanslı depo işletmesince düzenlenen basılı veya elektronik ürün senedini mevzuata uygun olarak elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi,

j) Sistem: Elektronik ürün senetlerine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yapılmasını sağlamak üzere elektronik kayıt kuruluşu tarafından kurulan ve işletilen veri tabanını,

k) Tazmin Fonu: Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonunu,

l) Ürün senedi: Lisanslı depolara teslim edilen tarım ürünleri karşılığında nama veya emre düzenlenen, ürünlerin mülkiyetini temsil ve rehnini temin eden, teminat olarak verilebilen, ciro edilebilen veya edilemeyen ve Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen makbuz senedi hükümlerine tabi olan matbu kıymetli evrakı,

m) Yetkili sınıflandırıcı: Kanun kapsamında lisans almış olan ve tarım ürünlerini analiz eden, ürünün nitelik ve özelliklerini belirleyen, standartlara uygun olarak sınıflandıran ve bu durumu belgelendiren laboratuvarları işleten gerçek ve tüzel kişileri, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Elektronik Ürün Senedinin Düzenlenmesi ve İptali

Elektronik ürün senedinin düzenlenmesi ve iptali

MADDE 5 – 

(1) Elektronik ürün senetleri, sistem üzerinden, depolamak amacıyla teslim ve kabul edilen ürünler için lisanslı depo işletmesince oluşturulur. Depolamak amacıyla yapılan bu işlem, satış değil vediadır.

(2) Elektronik ürün senetleri, basılı ürün senedi hükmünde olup, bu ürün senediyle aynı hak ve yükümlülükleri doğurur. Elektronik ürün senedi veya dokuzuncu fıkrada belirtilen belge, aksi mevzuatta belirtilmedikçe, ürünün aynı miktar, cins, sınıf ve kalitede mudiye geri verilmesini garanti eder.

(3) Lisanslı depo işletmeleri, elektronik ürün senetlerine ilişkin işlemleri yürütmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunca yetkilendirilmiş bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısından ilgili personeli için nitelikli elektronik sertifika alır.

(4) Aynı ürünü temsilen hem basılı hem de elektronik ürün senedi düzenlenemez. Bu maddeye göre düzenlenmiş ve iptal edilmemiş elektronik ürün senedinin temsil ettiği ürününün tümü veya bir bölümü için başka bir elektronik ürün senedi düzenlenemez.

(5) Elektronik ürün senedi kayıt ve işlemlerinde gizlilik esastır. Elektronik kayıt kuruluşu ve ilgili taraflar, Elektronik Kayıt Kuralları çerçevesinde elektronik ürün senedine ilişkin kayıt ve bilgilere erişebilir, işlem yapabilir ve kamuya açabilir. Ancak Bakanlık veya diğer yetkili mercilerin talebi halinde, gizlide olsa bu kayıt ve bilgilerin yetkililere verilmesi zorunludur.

(6) Lisanslı depo işletmesi, aksi mevzuatta belirtilmedikçe, düzenlenen elektronik ürün senedini değiştiremez, devir veya iptal edemez. Devir yetkisi, elektronik ürün senedi mudisine ya da yetki verdiği aracılara aittir. (Mülga üçüncü cümle: RG-18/1/2013-28532) (…) (Mülga dördüncü cümle: RG-18/1/2013-28532) (…) (Mülga beşinci cümle: RG-18/1/2013-28532) (…)

(7) (Mülga: RG-18/1/2013-28532) 

(8) Ürünlerin haczi, yetkili mercilerin talebi üzerine bu ürünleri temsil eden elektronik ürün senetlerinin haczi suretiyle olur. Bu işlemin, nasıl yapılacağı Elektronik Kayıt Kurallarında belirtilir.

(9) Talep üzerine, düzenlenen elektronik ürün senedinin temsil ettiği ürüne ilişkin bilgileri içeren matbu bir belge, sistem üzerinden lisanslı depo işletmesi tarafından mudiye verilir. Bu belge, delil niteliğini haiz olup, ürün senedi özelliğini taşımaz ve bu senet gibi işlem görmez.

(10) Lisanslı depo işletmesi, Bakanlıkça onaylı ücret tarifesi çerçevesinde verdiği hizmetlerden doğan alacakları karşılığında depoda bulunan ürünler üzerinde hapis hakkına sahiptir. Bu hakkın ne şekilde kullanılacağı Elektronik Kayıt Kurallarında belirtilir.

(11) Ürünün son depolama tarihine kadar geri alınması gerektiği, aksi takdirde (Değişik ibare: RG-25/5/2022-31846) son depolama tarihinden sonra ürünü temsil eden elektronik ürün senedinin iptal edilerek bu ürünün lisanslı depo işletmesince satılabileceği hususu, mudiye veya yetkili temsilcisine lisanslı depo işletmesi tarafından yazılı olarak azami depolama süresinden kırk beş gün önce bildirilir. Mudinin önceden onayının alınması durumunda, bu bildirim işlemi, sistem üzerinden mudinin (Ek ibare: RG-2/7/2019-30819) cep telefonuna ve kayıtlı elektronik adresine yapılır.

(12) Azami depolama süresinin sonunda geri alınmayan (Değişik ibare: RG-25/5/2022-31846) ürünler, lisanslı depo işletmesince satılabilir. Bu durumda, ücret ve masraflar satış bedelinden düşülerek geri kalan tutar yedi iş günü içinde ilgiliye ödenir. Satış işleminin ne şekilde yapılacağı Elektronik Kayıt Kurallarında belirtilir.

(13) Depodan teslim edilen ürünü temsil eden elektronik ürün senedi, sistem üzerinden lisanslı depo işletmesince iptal edilir.

(14) Elektronik ürün senetleri ile bu senetlerle ilgili her türlü işlemlere yönelik kayıtlar elektronik kayıt kuruluşu tarafından on yıl müddetle saklanır.

(15) Lisanslı depoya teslim edilmeyen ürün için veya teslim edilen ürün miktarının üzerinde veya altında elektronik ürün senedi düzenleyen, elektronik ürün senedini iptal etmeden bu senedin temsil ettiği ürünün depodan çıkışına izin veren veya mudinin izni olmaksızın söz konusu ürünü depodan çıkarma, satma, rehnetme gibi tasarruflarda bulunanlar hakkında Kanunda öngörülen idari, hukuki ve cezai yaptırımlar uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Elektronik Kayıt Kuruluşunun Lisans Alması,

Görev ve Yetkileri ile Mali Sorumluluk Sigortası

Elektronik kayıt kuruluşu lisansı

MADDE 6 – 

(1) Elektronik kayıt kuruluşu lisansı almak için şirketin aşağıda belirtilen şartları haiz olması gerekir:

a) Anonim şirket şeklinde kurulması,

b) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması,

c) Ödenmiş sermayesinin bir milyon Türk Lirasından az olmamak üzere Bakanlıkça belirlenen miktarda ya da üzerinde olması,

ç) Esas sözleşmesinin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun olması,

d) Kurucuların, ortakların, yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerin Kanunun 7 nci maddesinde aranılan şartlara sahip olması ve bu kişiler ile şirketin mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmaması,

e) Ekonomik ihtiyaç ve etkinlik şartlarının uygun olması,

f) Yeterli teknik donanım ve altyapıya sahip olması.

(2) Lisans almak için bir dilekçe ile Bakanlığa başvurulur. Dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenir:

a) Şirketin ve sorumlu yöneticilerinin isim ve iletişim bilgileri ile Bakanlıkça gerekli görülecek diğer bilgilerin yer aldığı başvuru formu,

b) 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve bu Kanun uyarınca 6/1/2005 tarihli ve 25692 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektronik İmza Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yetkili bir elektronik sertifika sağlayıcısından ilgili personeli için nitelikli elektronik sertifika aldığını gösterir belge,

c) Ekonomik ihtiyaç ve etkinlik şartlarının uygun olduğuna ilişkin gerekçeli rapor,

ç) Esas sözleşmesi ve kayıtlı vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarası beyanı,

d) Bina ve tesislerin mülk sahibi veya kiracısı olunduğuna ilişkin yazılı beyan,

e) Kurucuların, ortakların, yönetim kurulu üyelerinin ve denetçilerin Kanunun 7 nci maddesinde aranılan şartlara sahip olduğuna ve bu kişiler ile şirketin mali ve ticari itibar bakımından engel bir durumunun bulunmadığına ilişkin noter tasdikli beyanname,

f) Şirketin son bir yıla ait yeminli mali müşavirce onaylı bilanço, gelir tablosu ve varsa ek mali tabloları,

g) 8 inci maddede öngörülen sigorta veya teminat yükümlülüğünün yerine getirildiğine ilişkin sigorta poliçesi ya da Tazmin Fonunca düzenlenmiş belge,

ğ) Bakanlıkça belirlenen uluslararası geçerliliği haiz bilgi güvenliği sertifikası sureti,

h) Birinci fıkrada belirtilen sermayenin ödendiğine dair yeminli mali müşavir raporu,

ı) Bakanlıkça belirlenen lisans bedelinin ödendiğini gösterir belge,

i) Bakanlıkça gerekli görülen diğer belgeler.

(3) Yapılan inceleme sonucunda birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdığı anlaşılan şirketlere lisans verilir. Lisans iki yılda bir yenilenir.

(4) Bakanlık, lisans başvurusunda bulunanın, bu Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine getirebilecek yeterli teknik donanım ve altyapıya sahip olup olmadığını oluşturacağı teknik bir heyete inceletebilir. Bu inceleme, uygun görülecek başka bir kuruluşa da yaptırılabilir.

(5) Bakanlık, bu maddede öngörülen şartların ve/veya belgelerin bir kısmını veya tamamını aramadan (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) 81 inci maddesi uyarınca kurulmuş olan kuruluşa lisans verebilir.

Elektronik kayıt kuruluşunun görev ve yetkileri

MADDE 7 – 

(1) Elektronik kayıt kuruluşunun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde elektronik ürün senetlerinin sistem üzerinden oluşturulmasını sağlamak, bu senetlere bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemleri ilgili taraflar itibariyle kayden izlemek,

b) Kayıtların (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) EKK üyeleri itibarıyla tutarlılığını izlemek, tutarsızlık veya Elektronik Kayıt Kurallarına aykırılık tespiti halinde (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) EKK üyeleri nezdinde gerekli düzeltmelerin yapılmasını istemek ve durumu derhal Bakanlığa (Ek ibare: RG-25/5/2022-31846) , gerekli hallerde de Tarım ve Orman Bakanlığı ile Borsaya bildirmek,

c) Elektronik ürün senetlerini güvenli bir şekilde oluşturacak sistemi kurmak ve işletmek, sistemin güvenli bir şekilde çalışmasını sağlayacak önlemleri almak ve uygulamak,

ç) Hizmetleri karşılığında, Bakanlıkça onaylı ücret tarifesi çerçevesinde (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) EKK üyelerinden ücret talep etmek,

d) Kayıtların ilgili mevzuatta öngörülen çerçevede gizliliğini sağlamak,

e) Elektronik ürün senetlerine bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemlere ilişkin kayıtları on yıl süre ile saklamak, talep edildiğinde bunları Bakanlığa ve diğer yetkili mercilere sunmak,

f) Sistem tarafından tutulan kayıt ve işlemlerin olağanüstü haller ve afetler için güvenli bir şekilde yedeklemesini yapmak,

g) Elektronik Kayıt Kurallarında öngörülen yetki çerçevesinde, ilgili tarafların sisteme güvenli bir şekilde erişmelerini ve işlem yapmalarını sağlamak,

ğ) Elektronik ürün senetlerine yönelik kayıt ve işlemleri, ilgili birimin erişimine ve incelemesine açık tutmak, talep edilecek bilgileri vermek ve raporları üretmek,

h) Kanun kapsamında faaliyet gösteren ilgili taraflarca verilen hizmetlere ilişkin ücretlerin, Elektronik Kayıt Kuralları ve Bakanlıkça onaylı ücret tarifeleri çerçevesinde, düzenli olarak tahsil edilerek bunların hesabına aktarılmasını sağlamak,

ı) Mevzuatla verilen diğer görevler ile Bakanlık tarafından Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde verilen görevleri yapmak.

(2) (Ek: RG-18/1/2013-28532)  Bakanlık, akdedilecek protokoller çerçevesinde, teknik bilgi ve uzmanlık isteyen konularda EKK’dan her türlü desteği alabilir ve işbirliğinde bulunabilir.

(3) (Ek: RG-4/4/2015-29316)  Elektronik kayıt kuruluşu tarafından, elektronik ürün senetlerinin (Değişik ibare: RG-25/5/2022-31846) alım satım işlemlerinden takas hesapları üzerinden takası tamamlananlar için bir elektronik ürün senedi alım satım belgesi oluşturulur ve bu belge alıcı ve satıcı taraflara elektronik ortamda gönderilir. Elektronik ürün senedi alım satım belgesinde aşağıda yer alan bilgiler bulunur:

a) Alıcı ve satıcının adı soyadı/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ve adresi.

b) İşlem tarihi.

c) Alım satıma konu olan elektronik ürün senedinin temsil ettiği ürünün türü, tipi, hasat yılı, lisanslı depo işletmesinin unvanı ve ürünün depolandığı yer.

ç) Alım satıma konu ürün miktarı.

d) Alım satım bedeli.

(4) (Ek: RG-25/5/2022-31846) TÜRİB’in tabi olduğu aracılık faaliyetleri ve üyelik düzenlemeleri çerçevesinde üyelik yetkisi verilen kurumların aracılık yapmaya başladığı tarihten itibaren; yetkilendirilen kurumların Borsada alım satım işlemlerinde, kendi nam ve hesabına yapılanlar dahil, bu Yönetmelik kapsamında EKK tarafından düzenlenen ELÜS Alım Satım Belgesi yerine, TÜRİB üyeleri tarafından, Borsada yapılan alım satımların, verilen hizmetlerin ve bunlar için alınan nakdin mahiyetini göstermek ve gerektiğinde ibraz edilmek üzere en geç işlemin gerçekleştiği günü izleyen iş günü içerisinde müteselsil numaralı ELÜS İşlem Sonuç Belgesi mudilere elektronik ortamda iletilir. ELÜS İşlem Sonuç Belgesinde en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

a) Borsa üyesi yetkili kurumun unvanı ve vergi kimlik numarası,

b) İşlemin tarafı alıcının veya satıcının adı soyadı/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile işlemin karşı tarafı Borsa üyesinin unvanı ve vergi kimlik numarası,

c) Düzenleme tarihi ve belge sıra numarası,

ç) İşlem tarihi, işlem numarası ve işlem tipi,

d) ELÜS’e dayanak olan emtiaya ilişkin bilgileri içeren kod (ISIN), ELÜS’ün temsil ettiği ürünün türü, tipi, miktarı, hasat yılı ile lisanslı depo işletmesinin unvanı ve ürünün depolandığı yer,

e) Alım veya satım bedeli,

f) Komisyon tutarı ve diğer kesintiler.

Elektronik kayıt kuruluşunun yükümlülüğü ve bakanlık temsilcisi

MADDE 8 – 

(1) EKK; Kanun, bu Yönetmelik ve Elektronik Kayıt Kurallarından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya eksik olarak yerine getirmesi sonucu doğacak zararların karşılanması amacıyla, mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdür. Bakanlıkça belirlenen şekil ve tutardaki teminat, Tazmin Fonu nam ve hesabına yatırılmışsa sigorta yükümlülüğü aranmaz.

(2) (Değişik: RG-18/1/2013-28532) Elektronik kayıt kuruluşunun yönetim kuruluna ilgili birim personeli arasından Bakanlıkça bir asil ve bir yedek üye atanır. Bakanlıkça atanan yönetim kurulu üyesinin görev süresi iki yıl olup, süre bitiminde yeniden atanabilir. Elektronik kayıt kuruluşunun faaliyetine başlayabilmesi için, bu hususa ilişkin düzenlemenin esas sözleşmede yer alması zorunludur.

(3) Bakanlık tarafından atanan yönetim kurulu üyesinin en az dört yıllık örgün öğretim veren üniversitelerin iktisadi ve idari bilimler, siyasal bilgiler ve hukuk fakülteleri mezunu olması, ürün piyasaları hakkında bilgi sahibi ve bu alanda kamuda veya özel sektörde en az beş yıllık mesleki tecrübeye sahip (Mülga ibare: RG-18/1/2013-28532)  (…) gerekir. Ayrıca, atanacaklardan en az iki yıllık yöneticilik deneyimine sahip olanlara öncelik verilir.

Mali sorumluluk sigortasının kapsamı

MADDE 9 – 

(1) Mali sorumluluk sigortası, EKK’nın güvenli ürün ve sistemleri kullanma, hizmeti güvenilir bir biçimde yürütme ve ürün senetlerinin her türlü sahteciliği ile taklit ve tahrif edilmesini önlemekle ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi dolayısıyla zarar görecek olanlara karşı doğacak hukuki sorumlulukların teminat altına alınmasını kapsar.

(2) Sigorta poliçesinde, poliçenin, ancak Bakanlığa yazılı olarak bildirildiği tarihten 30 gün sonra iptal edilebileceğine dair bir hüküm bulunur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Sır saklama yükümlülüğü

MADDE 10 – 

(1) Bakanlık personeli, EKK’nın yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile personeli, (Ek ibare: RG-25/5/2022-31846) lisanslı depo işletmesi ve yetkili sınıflandırıcı personeli görevlerinden ayrılmış olsalar bile, sıfat ve görevleri dolayısıyla ilgili taraflara ve üçüncü kişilere ait öğrendikleri bilgileri mevzuatla izin verilen haller dışında herhangi bir surette açıklayamazlar, doğrudan veya dolaylı olarak kendilerine veya üçüncü kişilere menfaat sağlama veya zarar verme amacıyla kullanamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.

Elektronik kayıt kuruluşu ortaklık yapısı (Değişik başlık: RG-2/7/2019-30819)

MADDE 11 – 

(1) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, (Ek ibare: RG-2/7/2019-30819) Borsa, (Değişik ibare: RG-2/7/2019-30819) ticaret borsaları, lisanslı depo işletmeleri, yetkili sınıflandırıcılar, bankalar ve diğer kamu tüzelkişileri ile gerçek ve tüzel kişiler ilgili mevzuatta öngörülen koşulları taşımak kaydıyla kurulmuş veya kurulacak EKK anonim şirketine ortak olabilir veya aralarındaki sözleşme uyarınca bunlarla birlikte çalışabilir.

Elektronik kayıt kuralları ve hüküm bulunmayan haller

MADDE 12 – 

(1) Bakanlık, EKK'nın önerisi üzerine, elektronik ürün senetlerinin şekline, içeriğine, oluşturulmasına, alım satımına, devrine, iptaline, haczine, hapis hakkının kullanımına, ilgi tarafların kayıt ve bilgilere erişimine ve işlem yapmasına, kayıt ve işlemlerin saklanmasına, EKK üyeliğine ve ücret tarifesine, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren tarafların onaylı ücret tarifeleri çerçevesinde ücretlerin tahsil edilmesine ve bu Yönetmelikte öngörülen diğer hususlara ilişkin olarak Elektronik Kayıt Kurallarını çıkarmaya yetkilidir.

(2) Elektronik ürün senetlerine ilişkin bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, basılı ürün senetlerine ilişkin Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 13 – 

(1) 8/10/2005 tarihli ve 25960 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – 

(1) Elektronik ürün senedi oluşturmak üzere gerekli olan sistem, Elektronik Kayıt Kuruluşu tarafından kurulana kadar, depolanmak amacıyla teslim ve kabul edilen ürünler için lisanslı depo işletmelerince basılı ürün senedi düzenlenebilir (Ek ibare: RG-18/1/2013-28532) ve ürün senedi defteri tutulabilir. Düzenlenen bu ürün senetlerinin elektronik ortama aktarılması ile matbu olarak basılıp kullanılmayan ürün senetlerinin imhasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

GEÇİCİ MADDE 2 – (Ek: RG-18/1/2013-28532) 

(1) Elektronik ürün senedi işlemlerinde; alıcı karşısında satıcı, satıcı karşısında alıcı konumuna geçerek piyasa katılımcılarının hak ve yükümlülüklerini teminat altına alan, işlemlerin eşleştirilmesi, işlem gören elektronik ürün senedinin teslimatı gibi işleri yürütmek üzere, yetkilendirilen ticaret borsası bünyesinde bir takas merkezi oluşturulur veya bu borsanın takas işlemlerinden doğan sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla takas hizmetleri konusunda faaliyet gösteren bir kuruluşla anlaşma yapılır.

GEÇİCİ MADDE 3 – (Ek: RG-18/1/2013-28532) 

(1) 13/1/2005 tarihli ve 25699 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticaret Borsalarında Alım Satım Yapan Aracılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet gösteren borsa ajanları, yetkilendirilen ticaret borsalarında bu Yönetmelik kapsamında aracılık faaliyeti yürütmeye yetkilidir.

TÜRİB’de yapılan işlemler

GEÇİCİ MADDE 4 – (Ek: RG-2/7/2019-30819)

(1) TÜRİB’de yapılan işlemlerle ilgili emirler (Değişik ibare: RG-31/12/2020-31351) 31/12/2022 tarihine kadar doğrudan alım satım yapan gerçek veya tüzel kişiler tarafından verilebilir.

Yürürlük

MADDE 14 – 

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 – 

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini (Mülga ibare: RG-2/7/2019-30819) (…) Ticaret Bakanı yürütür.