Yazar: Mert Akgün

Resmî Gazete Tarihi: 17.12.2011 Resmî Gazete Sayısı: 28145

GIDA İŞLETMELERİNİN KAYIT VE ONAY İŞLEMLERİNE DAİR YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, gıda işletmelerinin kayıt veya onay işlemlerine dair usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik;

a) Kurban Bayramında kesim yapılan yerler,

b) Köylerdeki kişisel ihtiyaç amaçlı kesim yerleri,

c) Kişisel tüketim amacıyla birincil üretim yapılan yerler,

ç) Kişisel tüketim amacıyla gıdanın hazırlandığı, işlendiği ve depolandığı yerler,

d) Gıdanın; geçici olarak, zaman zaman ve küçük ölçekte kermes, kültürel etkinlikler gibi bireysel gönüllüler tarafından yardım amaçlı hazırlandığı, depolandığı ve sunulduğu yerler,

haricindeki gıda işletmelerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 22, 30 ve 31 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) (Değişik fıkra: RG-7/1/2014-28875)^([1]) 5996 sayılı Kanunun 3 üncü, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliğinin 4 üncü, 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinin 4 üncü, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Resmi Kuralları Belirleyen Yönetmeliğin 4 üncü maddelerinde yer alan tanımlara ilave olarak bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan tanımlar da geçerlidir.

(2) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) (Değişik: RG-8/7/2019-30825 Mükerrer) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Kanun: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,

c) İşletme kayıt belgesi ve numarası: İstenilen bilgi ve belgeleri tamamlanmış kayıt kapsamındaki gıda işletmelerine yetkili merci tarafından verilen belgeyi ve bu belge üzerinde yer alan, Ek-6’da belirtildiği şekilde kodlanacak olan harf ve rakamlardan oluşan belge üzerindeki numarayı,

ç) İşletme onay belgesi: İstenilen bilgi ve belgeleri tamamlanmış ve yerinde yapılan resmi kontrol sonucu uygun bulunan onay kapsamındaki gıda işletmesinin faaliyete geçmesi için yetkili merci tarafından verilen, iptal edilebilen veya askıya alınabilen Ek-9’da yer alan belgeyi,

d) İşletme onay numarası: İşletme onay belgesi ve şartlı onay belgesi üzerinde yer alan ve Ek-12’de belirtilen şekilde kodlanan numarayı,

e) İşletme şartlı onay belgesi: İstenilen bilgi ve belgeleri tamamlanmış ve yerinde yapılan resmi kontrol sonucu bina, altyapı ve ekipman şartlarını karşıladığı belirlenen gıda işletmesine faaliyete geçmeden önce ve onay belgesi verilinceye kadar geçerli olan Ek-8’de yer alan belgeyi,

f) Gıda işletmesi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilen, gıdaların üretildiği/işlendiği/muhafaza edildiği/depolandığı/dağıtıldığı/nakledildiği/ satıldığı/servis edildiği herhangi bir aşaması ile ilgili herhangi bir faaliyeti yürüten işletmeyi,

g) Tesis: Bir gıda işletmesindeki herhangi bir birimi,

ğ) Yetkili Merci: Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesinde Bakanlık İl Müdürlüğünü, İl Müdürlüğünce yetki verilmesi halinde Bakanlık İlçe Müdürlüğünü, bu iş ve işlemlerin tetkik ve denetiminde Bakanlığı,

h) (Ek: RG-7/1/2014-28875) ^([2]) Gıda üretim yeri: Gıda maddelerinin ham maddeden başlayarak; depolama, tasnif, işleme, değerlendirme, dayanıklı hale getirme, ambalajlama işlerinden bir veya birkaçının yapıldığı ve gıda maddeleri satış yerlerine gönderilmek üzere depolandığı tesisler ile bu tesislerin tamamlayıcısı sayılacak yerlerin tamamını,

ı) (Ek: RG-7/1/2014-28875) ^([3]) Gıda satış yeri: Her türlü ham, yarı mamul ve mamul gıda maddelerinin toptan veya perakende dağıtım ve satışının yapıldığı ve bunların satış için depolandığı yerleri,

i) (Ek: RG-7/1/2014-28875) ^([4]) Toplu tüketim yeri: Gıda maddelerinin tekniğine uygun şekilde işlendiği, üretildiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu yerleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kayıtlı Gıda İşletmeleri, Kayıt Usul ve Esasları

Kayıtlı gıda işletmeleri

MADDE 5 –

(1) Ek-1’de belirtilen işletmeler dışında kalan diğer işletmeler kayıt kapsamındadır.

(2) (Mülga: RG-10/1/2013-28524)

Kayıt usul ve esasları

MADDE 6 –

(1) (Değişik fıkra: RG-10/1/2013-28524) Depo, perakende, toplu tüketim işletmecileri Ek-2’deki; gıda üreten işletmeciler Ek-3’teki bilgi ve belgeler ile birlikte yetkili merciye başvururlar.

(2) (Değişik: RG-24/11/2016-29898) ^([5]) Yetkili merci tarafından başvuru on beş iş günü içerisinde incelenir. Bilgilerin ve belgelerin eksiksiz hazırlanmış olması durumunda, gıda işletmelerine yetkili merci tarafından Ek-5’te yer alan işletme kayıt belgesi, Ek-14’te yer alan kayıt kapsamındaki gıda işletmelerinin faaliyet konuları belirtilerek düzenlenir. Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümlerine uygunluğu açısından ekmek, ekmek çeşitleri, diğer ekmek çeşitleri ve sade pide üreten işletmeler yerinde resmi kontrole tabi tutulur. Yerinde yapılan resmi kontrol sonucunda işletmenin uygun bulunması halinde Ek-5’te yer alan işletme kayıt belgesi, Ek-14’te yer alan kayıt kapsamındaki gıda işletmelerinin faaliyet konuları belirtilerek düzenlenir.

(3) Dosyadaki bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda, eksiklik veya yanlışlık belirtilerek dosya, resmi yazı ile başvuru sahibine iade edilir.

(4) İşletme kayıt belgesi; üzerinde yazılı ticaret unvanı, gerçek ve tüzel kişi, işletme adresi ve faaliyet konusu için geçerlidir. Bu bilgilerden herhangi birinin değişmesi durumunda kayıt belgesi geçerliliğini kaybeder. Gıda işletmecisi, değişiklik durumlarında ilgili bilgi ve belgeler ile işletme kayıt belgesinin aslını bir dilekçeye ekleyerek en geç üç ay içerisinde yetkili mercie yazılı başvuruda bulunur. Yetkili merci tarafından ilgili değişiklik yapılarak işletme kayıt belgesi yeniden düzenlenir.

(5) Gıda işletmecileri faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını durdurmaları durumunda, bu durumu üç ay içerisinde yetkili mercie bildirmek ve yetkili merciin işletmeyle ilgili güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır.

(6) Gıda işletmecisi;

a) İşletme kayıt belgesinin kaybolması halinde ülke genelinde veya yerel yayım yapan gazetelerden birine kayıp ilanı vermek suretiyle belgenin geçersizliğinin ilan edildiği gazetenin aslını,

b) İşletme kayıt belgesinin okunamayacak şekilde tahrip olması hâlinde ise tahrip olmuş belgenin aslını,

dilekçeye ekleyerek yetkili mercie başvurur. Yetkili merciin uygun bulması halinde işletme kayıt belgesi yeniden düzenlenir.

(7) Bakanlık kayıtlı gıda işletmeleri için liste oluşturur ve bu listeleri güncel tutar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Onaya Tabi Gıda İşletmelerinin Onay Usul ve Esasları

Onaya tabi gıda işletmeleri

MADDE 7 –

(1) Bu Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan onaya tabi gıda işletmeleri faaliyete geçmeden önce şartlı onay belgesi, daha sonra onay belgesi almak zorundadırlar.

(2) (Ek: RG-7/1/2014-28875)^([6]) Ek-1’de yer alan onaya tabi gıda işletmelerinden yerel, marjinal ve sınırlı faaliyet kapsamı içinde kalan faaliyetler perakende faaliyet olarak değerlendirilir. Bu işletmeler kayda tabi işletmeler kapsamındadır.

(3) (Ek: RG-7/1/2014-28875)^([7]) (Mülga: RG-26/7/2016-29782)^([8])

Onay usul ve esasları

MADDE 8 –

(1) Gıda işletmecileri, onaya tabi işletmelerine onay almak üzere bu Yönetmeliğin Ek-7’sinde belirtilen bilgi ve belgeler ile yetkili mercie başvururlar.

(2) Yetkili merci, başvuru dosyasını başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içerisinde inceler;

a) Bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda, yetkili merci tarafından eksiklikler resmi yazı ile başvuru sahibine bildirilir. Eksiklikleri bir ay içerisinde tamamlanmayan dosya başvuru sahibine iade edilir.

b) Bilgi ve belgelerin tamamlanması ve doğru olması durumunda yirmi iş günü içerisinde kontrol görevlileri tarafından Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen hükümler ile Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliğinde yer alan bina, alt yapı ve ekipman gerekliliklerine ilişkin hükümlere uygunluğu açısından işletme yerinde resmi kontrole tabi tutulur.

(3) (Değişik: RG-10/1/2013-28524) Yerinde yapılan resmi kontrol sonucunda;

a) İşletmenin uygun bulunmaması halinde işletmenin eksiklikleri belirtilerek başvuru dosyası gıda işletmecisine iade edilir.

b) İşletmenin uygun bulunması halinde gıda işletmesine Ek-8’deki işletme şartlı onay belgesi ve işletme onay numarası verilir.

(4) İşletme, işletme şartlı onay belgesi ve işletme onay numarasının verilmesinden sonraki üç ay içerisinde gerçekleştirilen yerinde ikinci bir resmi kontrolde;

a) Gıda işletmesinin, Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen hükümler ile birlikte Gıda Hijyeni Yönetmeliği, Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik ile Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelikte geçen hükümleri karşıladığının belirlenmesi durumunda, işletme şartlı onay belgesi, Ek-9’daki işletme onay belgesine çevrilir.

b) İşletmede belirgin bir ilerleme kaydedilmiş olmasına rağmen dördüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen mevzuat hükümlerinin tam olarak karşılanmadığının belirlenmesi durumunda, yetkili merci işletmenin şartlı onay süresini uzatabilir. Ancak şartlı onay süresi toplamda altı ayı geçemez.

1) Şartlı onayın uzatılması için verilen süre veya sürelerin sonunda işletmenin, dördüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen mevzuat hükümlerini tam olarak karşıladığının belirlenmesi durumunda işletmeye verilmiş olan işletme şartlı onay belgesi, işletme onay belgesine çevrilir.

2) Uzatılan şartlı onay süresinin sonunda yapılan resmi kontrolde işletmenin, dördüncü fıkranın (a) bendinde belirtilen mevzuat hükümlerini tam olarak karşılamadığının yetkili merci tarafından belirlenmesi durumunda işletme şartlı onay belgesi iptal edilir ve işletmenin faaliyeti durdurulur.

(5) Ülkemiz bayrağı taşıyan dondurucu üniteye sahip gemiler ile fabrika gemileri için verilecek şartlı onay süresi toplamda on iki ayı geçemez.

(6) Bakanlık onaylı işletmeler için listeleri oluşturur, listeleri güncel tutar ve Ek-13’te yer alan şekli ile yayınlar.

İşletme onay belgesinin ve numarasının geçerlilik şartları

MADDE 9 –

(1) Yetkili merci resmi kontrolleri yürütürken işletmenin onay şartlarını gözden geçirir.

(2) Onaya tabi gıda işletmesinin onay şartlarının devam etmediğinin tespit edilmesi durumunda;

a) Yetkili merci tarafından, insan sağlığı ve gıda güvenilirliği açısından tehlike oluşturan ve acil tedbirleri gerektiren durumlar dışında tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için gıda işletmecisine altı ayı aşmamak üzere süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda işletmenin onayı askıya alınır veya uygunsuzluğun olduğu bölümün faaliyeti durdurulur. Onayı askıya alınan işletmenin veya faaliyeti durdurulan bölümün uygunsuzlukları bir yıl içerisinde giderilmediği takdirde verilen işletme onay belgesi ve işletme onay numarası yetkili merci tarafından iptal edilir.

b) Yetkili merci, insan sağlığı ve gıda güvenilirliği açısından tehlike oluşturan ve acil tedbirleri gerektiren eksiklikler tespit ederse işletmenin onayını askıya alır veya uygunsuzluğun olduğu bölümün faaliyetini durdurur. Onayı askıya alınan işletmenin veya faaliyeti durdurulan bölümün uygunsuzluklarının bir yıl içerisinde giderilmemesi halinde verilen işletme onay belgesi ve işletme onay numarası yetkili merci tarafından iptal edilir.

c) Onayı askıya alınan gıda işletmesi faaliyet gösteremez.

(3) İşletme onay belgesi; üzerinde yazılı olan ticaret unvanı, gerçek veya tüzel kişi, işletme adresi ve faaliyet konusu için geçerlidir. Bu bilgilerden herhangi birinin değişmesi durumunda işletme onay belgesi geçerliliğini kaybeder. Gıda işletmecisi, değişiklik durumlarında gerekli bilgi ve belgelerle birlikte işletme onay belgesinin aslını bir dilekçeye ekleyerek üç ay içerisinde yetkili mercie başvurur. Yetkili merci, uygun görmesi durumunda onay belgesini yeniden düzenler.

(4) Gıda işletmecisi,

a) İşletme onay belgesinin kaybolması halinde ülke genelinde yayım yapan gazetelerden birine zayi ilanı vermek suretiyle belgenin geçersizliğinin ilan edildiği gazetenin aslını,

b) İşletme onay belgesinin okunamayacak şekilde tahrip olması hâlinde ise tahrip olmuş belgenin aslını dilekçeye ekleyerek yetkili mercie başvurur. Yetkili merciin uygun bulması halinde işletme onay belgesi yeniden düzenlenir.

(5) Gıda işletmecisi, faaliyetinin tamamını veya bir kısmını durdurduğunu üç ay içerisinde yetkili mercie bildirmek zorundadır. Gıda işletmecisi, işletmesinin tamamını veya bir kısmını yeniden faaliyete geçirmek istemesi durumunda yetkili merci tarafından yerinde resmi kontrol yapılır ve uygun bulunması halinde işletmenin tamamının veya bir kısmının faaliyetine izin verilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çalıştırılması Zorunlu Personel

Çalıştırılması zorunlu personel

MADDE 10 –

(1) Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili aşağıdaki hususlar uygulanır.

a) (Değişik: RG-21/12/2017-30277) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır.

b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir.

c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir.

ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır.

d) (Değişik: RG-7/1/2014-28875)^([9]) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır.

e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Resmi Veteriner Hekim, Yetkilendirilmiş Veteriner Hekim ve Resmi Yardımcı Görevlendirme

Görevlendirme

MADDE 11 –

(1) Yetkili merci, kesimhanelere, parçalama tesislerine ve av hayvanı işleme tesislerine şartlı onay verilmesini takiben;

a) (Değişik: RG-7/1/2014-28875)^([10]) Kesimhanelere, en az bir resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim görevlendirir. Resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekimin kesimhanedeki mesai saatleri, kesimhanenin çalışma gün ve saatleri dikkate alınarak belirlenir.

b) (Değişik: RG-7/1/2014-28875)^([11]) Parçalama tesisleri ve av hayvanı işleme tesislerine; çalışma saatleri, vardiya sayısı ve kapasiteleri dikkate alınarak resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim görevlendirir. Resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekimin işletmede yapacağı resmî kontrollerin sıklığı riske dayalı resmî kontrolleri de kapsayacak şekilde belirlenir.

c) Kesimhane ile parçalama tesisinin aynı adreste faaliyet göstermesi halinde her iki tesise de aynı resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekimi görevlendirebilir.

(2) Yetkili merci, Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik uyarınca, gerekli faaliyetleri yerine getirebilecek özelliklere sahip olan resmi yardımcıyı, resmi veteriner hekimin otoritesi ve sorumluluğu altında çalıştırmak üzere kesimhanelerde görevlendirebilir.

(3) Gıda işletmecisi veya yetkili merci tarafından faaliyeti durdurulan bir işletmede daha önce görevlendirilmiş olan resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim yetkili merci tarafından geri çekilir. İşletmenin yeniden faaliyete geçirilmek istenmesi ve yerinde yapılan resmi kontrol sonucunda uygun bulunması halinde, işletmeye yeniden resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim görevlendirilir.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

İstisnai hükümler

MADDE 12 –

(1) Aşağıda belirtilen gıda işletmeleri için ilgili kurumlardan usulüne göre alınan izin belgesi/kayıt çıktıları işletme kayıt belgesi yerine kabul edilir.

a) Çadır, büfe ve seyyar satış araçları gibi taşınabilir ve/veya geçici gıda işletmeleri.

b) Üreticisi tarafından küçük miktarlardaki birincil ürünlerin son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arz eden yerler.

c) Üreticisi tarafından çiftlikte kesilen kanatlı ve tavşanımsı etlerini, küçük miktarlarda ve çiğ et olarak son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arz eden yerler.

ç) Yaban av hayvanları veya yaban av hayvanı etlerini küçük miktarlarda son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arz eden avcılar.

d) (Ek: RG-7/1/2014-28875)^([12]) Avlamada kullanılan balıkçılık gemi ve tekneleri ile yetiştiricilik çiftlikleri.

(2) Birinci fıkrada belirtilen izin belgesi/kayıt çıktıları talep edilmesi halinde Bakanlığa ibraz edilmek zorundadır.

Diğer hükümler

MADDE 13 –

(1) (Mülga: RG-10/1/2013-28524)

(2) (Değişik fıkra: RG-10/1/2013-28524) Gıda işletmelerine Kanun kapsamında verilen işletme kayıt ve onay belgeleri 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği, 27/12/2011 tarihli ve 28155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvansal Gıdaların Resmi Kontrollerine İlişkin Özel Kuralları Belirleyen Yönetmelik ve 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik kapsamında verilen belgelerdir. Bu belgelerin alınması diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mevzuata göre verilen izin veya ruhsatların alınması mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

(3) Gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim izni belgeleri tüm sonuçlarıyla iptal edilmiştir.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (Değişik: RG-30/12/2014-29221)^([13])

(1) 17/12/2011 tarihinden önce çalışma izin belgesi, çalışma izni ve gıda sicili belgesi veya bu belgelere eşdeğer belge alarak faaliyet gösteren onaya tabi gıda işletmelerinden 31/12/2012 tarihine kadar modernizasyon planı veren ve modernizasyon planındaki yatırımını 31/12/2014 tarihine kadar tamamlayamayan gıda işletmelerine, 15/2/2015 tarihine kadar müracaat etmeleri ve yetkili merci tarafından uygun bulunması halinde yatırımlarını tamamlamaları için (Değişik ibare: RG-26/7/2016-29782)^([14]) 1/1/2017 tarihine kadar ilave süre verilebilir.

(2) Süt kayıt sistemine kaydedilen ve 31/12/2014 tarihine kadar onay belgesi alamayan süt toplama merkezlerine, 15/2/2015 tarihine kadar müracaat etmeleri ve yetkili merci tarafından uygun bulunması halinde onay belgesi almaları için (Değişik ibare: RG-26/7/2016-29782)^([15]) 1/1/2017 tarihine kadar ilave süre verilebilir.

Yürürlük

MADDE 14 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 15 – (Değişik: RG-8/7/2019-30825 Mükerrer)

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız

Resmî Gazete Tarihi: 29.07.2022 Resmî Gazete Sayısı: 31907

ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik;

a) Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu ile Proje Tanıtım Dosyasının hangi tür projeler için isteneceği ve içereceği konuları,

b) Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları,

c) Çevresel Etki Değerlendirmesi kapsamına giren projelerin başvuru, inşaat öncesi, inşaat, işletme ve işletme sonrası izlenmesi, kontrolü ve denetlenmesini,

ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi sisteminin, çevre yönetiminde etkin ve yaygın biçimde uygulanabilmesi ve kurumsal yapısının güçlendirilmesi için gerekli eğitim çalışmalarını,

kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Anons: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin ÇED süreci hakkında, projeden etkilenecek veya etkilenmesi muhtemel halkın yaşadığı yer/yerlerde, ilgili belediyeler ve muhtarlıklarca yapılan sesli duyuruyu,

b) (Değişik: RG-26/6/2025-32938) Askıda ilan: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin ÇED süreci hakkında, projeden etkilenecek veya etkilenmesi muhtemel halkın yaşadığı yer/yerlerde, il müdürlüğü, kaymakamlık ve muhtarlıkta bulunan askı ilan yerlerinde yapılan yazılı duyuruyu,

c) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,

ç) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar: Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası, çevresel etki değerlendirmesi raporu, proje tanıtım dosyası, proje ilerleme raporu hazırlamak ve sunmak için gerekli şartları taşıyan kurum/kuruluşları,

d) Başvuru bedeli: Ek-2’deki listede yer alan projelerin proje bedeline göre, Bakanlıkça belirlenmiş olan ve başvuru sırasında proje sahibi veya yetkilisi tarafından ödendiğine dair ibrazı gereken tutarı,

e) Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED): Gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları,

f) Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası: Ek-3’te yer alan genel format esas alınarak hazırlanan dosyayı,

g) Çevresel etki değerlendirmesi genel formatı: Gerçekleştirilmesi planlanan ve Ek-1’deki listede yer alan projelerin özelliklerini, yerini, olası etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren ve projeyi genel boyutları ile tanıtan ÇED başvuru dosyasının hazırlanması sırasında esas alınacak Ek-3’teki genel formatı,

ğ) (Mülga: RG-5/3/2026-33187)

h) Çevresel etki değerlendirmesi (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) raporu hazırlanmalıdır kararı: Ek-2’deki listede yer alan çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelerin, incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda çevresel etki değerlendirmesi raporu hazırlanmasının gerektiğini belirten Bakanlık kararını,

ı) (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/10/2023 tarihli ve YD İtiraz No.:2023/796 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan bent) (Yeniden Düzenleme: RG-26/6/2025-32938) Çevresel etki değerlendirmesi proje alanı: Yapılması planlanan projenin ana ve yardımcı ünitelerinin içerisinde bulunduğu koordinatlarla sınırlandırılan alanı,

i) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projelere ait çevresel etki değerlendirmesi raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı ile, Ek-2’deki listede yer alan çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelere ait proje tanıtım dosyasının incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucunda ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğunun belirlenmesi üzerine, projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını,

j) Çevresel etki değerlendirmesi olumsuz kararı: Çevresel etki değerlendirmesi raporu hakkında Komisyonca yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkileri nedeniyle gerçekleştirilmesinde çevre açısından sakınca görüldüğünü belirten Bakanlık kararını,

k) Çevresel etki değerlendirmesi raporu: Ek-1’deki listede yer alan veya Bakanlıkça “Çevresel Etki Değerlendirmesi (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilen bir proje için belirlenen özel formata göre hazırlanacak raporu,

l) Çevresel etki değerlendirmesi raporu özel formatı: Çevresel etki değerlendirmesi raporunun hazırlanmasında esas alınmak üzere; Komisyon tarafından projenin önemli çevresel boyutları ile halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısındaki görüş ve öneriler göz önüne alınmak suretiyle Ek-3’teki çevresel etki değerlendirmesi genel formatında belirtilen ana başlıklar altında ele alınması gereken konuları tanımlayan formatı,

m) Çevresel etki değerlendirmesi süreci: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin çevresel etki değerlendirmesinin yapılması için; başvuru, inşaat öncesi, inşaat, işletme ve işletme sonrası çalışmaları kapsayan süreci,

n) Çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi: ÇED sürecindeki iş ve işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirileceği sistemi,

o) Duyarlı yöreler: Çevresel etkilere karşı biyolojik, fiziksel, ekonomik, sosyal ve kültürel nitelikli özellikleri ile duyarlı olan veya mevcut kirlilik yükü çevre ve halk sağlığını bozucu düzeylere ulaştığı belirlenen yörelerle, ülkemiz mevzuatı ve taraf olunan uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli görülen ve Ek-5’te yer alan alanları,

ö) Denetim: Gerçekleştirilmesi planlanan projeye dair (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187)  “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararı alındıktan sonra, (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) inşaat, işletme ve işletme sonrası dönemine ilişkin, kararın verilmesine esas teşkil eden şartlar doğrultusunda yürütülüp yürütülmediğinin tespit edilmesine yönelik çalışmaların bütününü,

p) Entegre Proje: Bu Yönetmeliğe tabi olan, faaliyet konuları veya işlevleri açısından birbirine bağlı ve tamamlayıcı nitelikteki birden fazla faaliyeti kapsayan projeleri,

r) Etki: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin; hazırlık, inşaat ve işletme sırasında ya da işletme sonrasında, çevre unsurlarında doğrudan ya da dolaylı olarak, kısa veya uzun dönemde, geçici ya da kalıcı, olumlu ya da olumsuz yönde ortaya çıkması olası değişiklikleri,

s) Etki alanı: Gerçekleştirilmesi planlanan bir projenin işletme öncesi, işletme döneminde ve işletme sonrasında etkilediği alanı,

ş) Halk: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye’de ikamet eden yabancıları,

t) Halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı: ÇED sürecinin başlangıcından sonuna kadar, halkı proje hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere paydaş katılım planında detayları belirlenen her türlü etkinliği, (broşür, tanıtıcı film, resmi duyuru, toplantı, bilgilendirme ofisi ve benzeri),

u) İlgili halk: Gerçekleştirilmesi planlanan projeden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel olan halkı,

ü) İl müdürlüğü: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünü,

v) Kapsam dışı: Niteliği, prosesi, türü, üretim yöntemi vb. itibariyle, bu Yönetmelikte yer almayan veya bu Yönetmelikte yer almasına rağmen Ek-1 ve Ek-2’deki listelerde belirlenen eşik değerlerin altında planlanan projeleri,

y) Kapsam ve özel format belirleme: ÇED sürecine tabi projeler için halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısından sonra format verme aşamasına kadar yapılacak iş ve işlemleri,

z) Komisyon: Proje için verilecek özel formatın kapsamını belirlemek ve hazırlanan ÇED raporunu inceleyip değerlendirmek üzere Bakanlık tarafından kurulan Komisyonu,

aa) Kümülatif etki değerlendirme: Yapılması planlanan projenin, planlandığı alan ile projeden doğrudan etkilenecek alanlar veya kaynaklar üzerinde oluşturabileceği çevresel risk ve etkilerinin; mevcut, planlanan veya proje ile doğrudan ilgisi olabilecek diğer faaliyetlerle birlikte belirlenmesi ve analiz edilmesini,

bb) Mücbir sebep: (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) ÇED Olumlu kararı verilmiş olan projeler için bu Yönetmelikte tanımlanmış olan karar geçerlik süresi içerisinde yatırıma başlanılmasına doğrudan engel teşkil edecek; doğal afet, olağanüstü hal, idari yargı kararları (projenin tamamının yapılmasını etkileyecek şekilde yürütmenin durdurulması/iptal kararı varsa) gibi dıştan gelen fiili bir durumu,

cc) Özel format bedeli: (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) 7 nci ve 24 üncü maddeler kapsamında ÇED başvuru dosyası Bakanlığa sunulan projelerin proje bedeline göre, Bakanlıkça belirlenmiş olan ve ÇED raporu özel formatı verilebilmesi için proje sahibi veya yetkilisi tarafından ödendiğine dair ibrazı gereken tutarı,

çç) Paydaş katılım planı: Planlanan projenin tüm aşamalarında, projeden etkilenebilecek veya projeyi etkileyebilecek ya da proje ile ilgisi olabilecek tüzel/gerçek kişilerle (paydaşlarla) ne şekilde, hangi yöntemler ve araçlar kullanılarak iletişim kurulacağının ve bilgilendirme yapılacağının açıklandığı planı,

dd) Proje: Gerçekleştirilmesi planlanan yatırımı,

ee) Proje bedeli: Proje kapsamında, fiili olarak sahada yapılacak ünitelerin/tesislerin asgari yatırım tutarını (Arazi edinimi, saha düzenlemesi, bina-inşaat giderleri, makine-ekipman ile teçhizat giderleri, kurulum maliyetleri ve benzeri),

ff) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Proje ilerleme raporu: ÇED raporu hazırlanarak ÇED Olumlu kararı alındıktan sonra, komisyonca belirlenen periyotlarda yatırımın inşaat dönemine ilişkin kaydedilen gelişmeleri içeren raporu,

gg) Proje sahibi: Projeyi gerçekleştirecek gerçek veya tüzel kişiyi,

ğğ) Proje tanıtım dosyası: Çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler için Ek-4’te yer alan genel format esas alınarak hazırlanan dosyayı,

hh) Yatırıma başlama: Yapılması planlanan proje için alınmış olan (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) ÇED Olumlu kararı sonrasında, karara konu projede yer alan ana veya yardımcı ünitelerinin, mer’i mevzuat kapsamında gerekli izinleri alındıktan sonra inşa faaliyetlerine başlanılmasını veya üretime geçilmesini,

ıı) Yatırım süreci izleme: Gerçekleştirilmesi planlanan projeye dair “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararı alındıktan sonra, proje ilerleme raporuna göre yapılan değerlendirmeleri,

ii) (Ek: RG-5/3/2026-33187) Muaf: Niteliği, prosesi, türü, üretim yöntemi itibarıyla Ek-1 ve Ek-2’deki listelerde yer alan, ancak işletmeye veya üretime geçtiği tarihte yürürlükte olan, bu Yönetmelikte yer almayan veya bu Yönetmelik hükümlerine göre kazanılmış hakları sebebiyle bu Yönetmelik hükümleri uygulanmayan projeleri,

jj) (Ek: RG-5/3/2026-33187) Özel işleme tabi atık: Atık yönetimi uygulamaları kapsamında özel yönetimi olan atık elektrikli ve elektronik eşyalar, atık pil ve akümülatörler, ömrünü tamamlamış araçlar, ömrünü tamamlamış lastikler, atık yağlar ve bitkisel atık yağları,

kk) (Ek: RG-5/3/2026-33187) Proje revizyon başvuru bedeli: ÇED Olumlu kararı verilmiş olan ve karara esas ÇED proje alanı sınırları içerisinde, kapasite artışı olmaksızın ana ve/veya yardımcı ünitelerinde alansal revizyon planlanan projelerin başvurusu ile ilgili Bakanlıkça belirlenmiş olan ve proje sahibi veya yetkilisi tarafından ödenmesi ve ibrazı gereken tutarı,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Yetki

MADDE 5- (1) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Bu Yönetmeliğe tabi projeler hakkında “ÇED Olumlu”, “ÇED Olumsuz” ve “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Ancak Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda Ek-2’deki listede yer alan projeler için “ÇED Olumlu” ve/veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararının verilmesi konusundaki yetkisini, sınırlarını belirleyerek il müdürlüğüne devredebilir.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) “ÇED Olumlu” kararı tesis edilmeden önce;

a) Projenin gerçekleştirilmesinin ilgili mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, ÇED süreci aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfasından ilan edilir.

b) Proje sahibi veya yetkili temsilcisinin talep etmesi halinde ÇED süreci, aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasından ilan edilir.

Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası, çevresel etki değerlendirmesi raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlama yükümlülüğü

MADDE 6- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler.

(2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler.

(3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararı (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yöntemi

Çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projeler

MADDE 7- (1) Bu Yönetmeliğin;

a) Ek-1’deki listede yer alan projelere,

b) (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilen projelere,

c) Kapsam dışı değerlendirilen veya (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya alan genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1’deki listede yer aldığı projelere,

ÇED raporu hazırlanması zorunludur.

Çevresel etki değerlendirmesi sürecinin başlatılması ve komisyonun kuruluşu

MADDE 8- (1) 7 nci maddede tanımlanmış projeler ile ilgili olarak; proje sahibi tarafından vekâleten yetkilendirilen ve Bakanlıkça verilmiş yeterlik belgesi bulunan kurum/kuruluşlar, Ek-3’te yer alan ÇED genel formatı esas alınarak hazırlanmış ÇED başvuru dosyasını Bakanlığa sunar.

(2) Bakanlık, başvuru dosyasındaki bilgi ve belgeleri genel formata uygunluk bakımından inceler. Bu işlemler 5 iş günü içinde tamamlanır. Ek-3’te yer alan ÇED genel formatına uygun hazırlanmadığı anlaşılan ÇED başvuru dosyası, eksiklikleri tamamlanmak üzere iade edilir. İade edilen ÇED başvuru dosyası (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) 30 takvim günü içinde yeniden sunulmazsa ÇED süreci sonlandırılır. (Ek cümle: RG-5/3/2026-33187) Eksikliklerin tamamlanması için verilen 30 takvim günlük süre Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların kullanacağı toplam süreyi ifade eder.

(3) İnceleme sonucunda, başvuru dosyasının Ek-3’te yer alan genel formata uygun hazırlandığına karar verilmesi halinde, Bakanlık tarafından başvuru dosyasındaki bilgiler dikkate alınarak, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Bakanlık yetkililerinden oluşan bir Komisyon kurulur. ÇED süreci içerisinde gerek görülmesi halinde komisyona üye eklenebilir veya çıkarılabilir.

(4) (Değişik: RG-26/6/2025-32938) Proje ile ilgili olarak başvurunun yapıldığı, ÇED sürecinin başladığı, ÇED başvuru dosyasının halkın görüşüne açıldığı ve ÇED süreci tamamlanana kadar projeye ilişkin görüş ve önerilerin il müdürlüğüne veya Bakanlığa verilebileceğine dair duyuru, Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfasında ilan edilir. Ayrıca il müdürlüğü tarafından askıda ilan, anons ve benzeri şekilde de halka duyurulur.

(5) Bakanlık, halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı amacıyla yapılacak toplantının tarihini ve ÇED raporu özel formatının belirlenmesi için görüş verilmesi gereken nihai tarihi belirten bir yazıyı komisyon üyelerine gönderir. Ek-3’te yer alan genel format doğrultusunda hazırlanmış ÇED başvuru dosyası Komisyon üyelerine gönderilir.

(6) Bakanlık, gerekli gördüğü hallerde, projenin konusu, türü ve proje için belirlenen yerin özelliklerini de dikkate alarak; üniversiteler, enstitüler, araştırma ve uzman kuruluşları, meslek odaları, sendikalar, birlikler, sivil toplum örgütlerini de komisyona dâhil edebilir ve toplantılarına üye olarak çağırabilir.

(7) Komisyonda kurum ve kuruluş temsilcisi olarak görev yapan üyelerin, yeterli mesleki bilgi ve deneyime sahip olmaları ve temsil ettikleri kurum/kuruluşların görev alanlarıyla sınırlı olmak üzere görüş vermeye yetkili kılınmış olmaları esastır.

Halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısı

MADDE 9- (1) Halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere; Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar ve (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) proje sahibi ya da yetkili temsilcisinin katılımı ile Bakanlıkça belirlenen tarihte, projeden en çok etkilenmesi beklenen ilgili halkın kolaylıkla ulaşabileceği il müdürlüğü tarafından belirlenen merkezi bir yer ve saatte halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısı düzenlenir. (Ek cümleler: RG-5/3/2026-33187) Toplantı, Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir. Ayrıca il müdürlüğü tarafından projeden en çok etkilenmesi beklenen yerlerde gerekli yazışmalar yapılarak askıda ilan veya anons yoluyla da halka duyurulur. Toplantıya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar ile proje sahibi ya da yetkili temsilcisinin katılımının olmaması durumunda toplantı bir defaya mahsus ertelenir ve Bakanlıkça belirlenen yeni bir tarihte toplantı düzenlenir. Yeni tarihte düzenlenen toplantıya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar ile proje sahibi ya da yetkili temsilcisinin ikinci defa katılımının olmaması durumunda ÇED süreci sonlandırılır.

(2) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirten bir ilanı; projenin gerçekleştirileceği yörede yayımlanan yerel süreli yayın ile birlikte yaygın süreli yayın olarak tanımlanan bir gazetede toplantı tarihinden en az 10 takvim günü önce yayımlatır.

(3) Halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısı, il müdürünün veya görevlendireceği bir yetkilinin başkanlığında yapılır. Toplantıda halkın; proje hakkında bilgilendirilmesi, görüş, öneri ve sorularının alınması sağlanır. Halk tarafından dile getirilen görüş, öneri ve itirazlar toplantı hakkında düzenlenecek tutanakta belirtilir. Toplantı başkanı, katılımcılardan görüşlerini yazılı olarak vermelerini isteyebilir. (Değişik cümle: RG-5/3/2026-33187) Proje yeri inceleme ve toplantı tutanakları, bir sureti il müdürlüğünde kalmak üzere son görüş verme tarihine kadar Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine yüklenir.

(4) Komisyon üyeleri, özel format belirleme öncesinde, projenin planlandığı alanı inceleyebilir, bildirilen tarihte düzenlenecek halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısına katılabilirler.

(5) Halkı, proje ve etkileri hakkında bilgilendirmek, halkın projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar tarafından paydaş katılım planı (PKP) hazırlanır. Hazırlanan paydaş katılım planı ÇED başvuru dosyası ekinde sunulur. Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda, yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan halkın bilgilendirilmesine yönelik olarak ÇED süreci boyunca; bilgilendirici broşür dağıtılması, anket, seminer gibi çalışmalar yapılması veya proje ile ilgili internet sitesi hazırlanarak bilgi paylaşılması gibi ilave çalışmalar yapmasını da isteyebilir. Ayrıca Bakanlık tarafından talep edilmesi halinde ÇED süreci içerisinde bu plan güncellenir.

Çevresel etki değerlendirmesi raporu özel formatının belirlenmesi

MADDE 10- (1) Komisyon üyesi kurum/kuruluşların görüş ve önerileri ile halktan gelen görüş ve öneriler doğrultusunda Bakanlıkça ÇED raporu özel formatı hazırlanır.

(2) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) ÇED raporu özel formatı, Bakanlık tarafından format için komisyon üyelerine yazılı olarak bildirilen son görüş verme tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine yüklenir. Özel format bedeli, son görüş verme tarihinden itibaren ve yatırıldığı tarihteki özel format bedeline göre 30 takvim günü içerisinde yatırılmaz ise ÇED süreci sonlandırılır.

(3) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Format bedelinin yatırıldığına ilişkin dekontun Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine yüklenmesinden sonra, Bakanlıkça 7 iş günü içerisinde özel format verilir.

(4) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar özel formatın veriliş tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde ÇED raporunu Bakanlığa sunmakla yükümlüdür. 1 yıllık süre bitmeden talep edilmesi halinde bir defaya mahsus en fazla 180 takvim günü ek süre verilebilir. Belirtilen süreler içerisinde ÇED raporu sunulmaz ise ÇED süreci sonlandırılır.

Çevresel etki değerlendirmesi raporunun Bakanlığa sunulması

MADDE 11- (1) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar tarafından hazırlanan ÇED raporu Bakanlığa sunulur. ÇED raporunun özel formatına uygunluğu ve belirlenen çalışma grubunda yer alması gereken meslek uzmanlarınca hazırlanıp hazırlanmadığı hakkındaki inceleme Bakanlık tarafından 7 iş günü içinde sonuçlandırılır. ÇED raporunun özel formatına uygun olmadığı ve/veya belirlenen çalışma grubunca hazırlanmadığının anlaşılması halinde ÇED raporu iade edilir. İade edilen ÇED raporunun eksiklikleri tamamlanarak 30 takvim günü içerisinde Bakanlığa sunulması gerekmektedir. Süresi içerisinde sunulmaması halinde ÇED süreci sonlandırılır. ÇED raporunun tamamlanması için verilen 30 takvim günlük süre (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların kullanacağı toplam süreyi ifade eder.

(2) Bakanlıkça verilen özel formata uygun hazırlandığı tespit edilen ÇED raporu hakkında görüşlerinin alınması amacıyla, toplantı tarihini ve yerini belirten bir yazı ile komisyon üyeleri (Değişik: RG-5/3/2026-33187) komisyon toplantısına davet edilir. Bakanlığa sunulan ÇED raporu, komisyon üyelerine gönderilir.

(3) Proje ile ilgili inceleme değerlendirme sürecinin başladığı ve ÇED raporunun halkın görüşüne açıldığı, Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasından ilan edilir. Ayrıca (Ek ibare: RG-5/3/2026-33187) il müdürlüğü tarafından askıda ilan veya anons yoluyla da halka duyurulur.

(4) İlgililer, ÇED raporunu ilan edilmesinden itibaren rapor hakkında görüş ve önerilerini Bakanlığa veya il müdürlüğüne bildirebilirler. İl müdürlüğüne bildirilen görüşler Bakanlığa iletilir. Bu görüşler komisyon tarafından dikkate alınır ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar tarafından son şekli verilen ÇED raporuna yansıtılır.

Komisyonun çalışma usulü ve çevresel etki değerlendirmesi raporunun incelenmesi

MADDE 12- (1) (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) Komisyon, toplantı günü ve saatine kadar görüşünü yazılı olarak bildiren üyeler dâhil salt çoğunluk ile toplanır. Komisyon üyeleri, temsil ettikleri kurum/kuruluşu ilgilendiren konulardaki yetki, görev ve sorumlulukları çerçevesinde görevlendirilirler ve kurum/kuruluşları adına görüş bildirirler. Komisyon başkanı toplantıda üyelerden görüşlerini yazılı olarak vermelerini isteyebilir. Yazılı görüş veren kurum/kuruluş temsilcilerinin sonraki toplantılara katılmamaya ilişkin istemleri Komisyon başkanınca değerlendirilir. (Ek cümle: RG-5/3/2026-33187) Komisyon üyesi kurum/kuruluşlar, görüşlerini ayrıca Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine de yükler.

(2) İnceleme değerlendirme toplantı tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde görüş bildirmeyen kurum/kuruluşun görüşü olumlu kabul edilir. Görüş bildirmek için ilave süreye ihtiyaç duyulması halinde talep ilgili komisyon üyesi tarafından yazılı olarak Bakanlığa iletilir. Kurum/kuruluşların ilave süre talepleri Bakanlık tarafından dikkate alınır.

(3) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Proje sahibi ya da yetkili temsilcisi ile Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar, komisyon üyelerini bilgilendirmek için toplantılarda hazır bulunurlar. Proje sahibi ya da yetkili temsilcisi ile Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların hazır bulunmaması durumunda toplantı bir defaya mahsus ertelenir ve Bakanlıkça belirlenen yeni bir tarihte toplantı düzenlenir. Yeni tarihte düzenlenen toplantıya proje sahibi ya da yetkili temsilcisi ile Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların ikinci defa hazır bulunmaması durumunda ÇED süreci sonlandırılır. Gerekli hallerde komisyon toplantıları elektronik ortamda video konferans ve benzeri yöntemle de yapılabilir. Toplantının düzenlenme şekli komisyon üyelerine gönderilen davet yazısında belirtilir.

(4) Komisyon, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesini, araç gereç sağlamasını, konusu itibarıyla Bakanlıkça ya da Bakanlıkça yeterlik verilmiş özel veya kamuya ait kurum/kuruluşların laboratuvarlarınca analiz, deney ve ölçümler yapmasını veya yaptırmasını isteyebilir.

(5) Su, toprak ve benzeri analizlerde, tartışmalı durum olması halinde şahit numuneye başvurulabilir. Bu işlemlerin sonuçlarını Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar Bakanlığa sunmakla yükümlüdürler.

(6) Komisyon gerekli görürse, görevlendireceği üyeleri aracılığı ile projenin gerçekleştirilmesi planlanan yerde ve benzer tesislerde inceleme yapabilir.

(7) ÇED raporunda önemli eksiklik ve yanlışların görülmesi durumunda Komisyon, bunların giderilmesini Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan veya ilgili kurumlardan ister. Bu durumda, inceleme ve değerlendirme süreci durdurulur. Eksiklikler tamamlanmadan veya gerekli düzeltmeler yapılmadan Komisyon çalışmalarına devam edilmez.

(8) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar süreci durdurulan projelerde 180 takvim günü içerisinde eksiklikleri tamamlamak veya gerekli düzeltmeleri yapmakla yükümlüdür. Belirtilen süre içerisinde ÇED raporu sunulmaz ise ÇED süreci sonlandırılır.

(9) Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların ÇED raporunda gerekli görülen düzeltmeleri yapıp yeniden Bakanlığa sunmasından sonra; (Ek ibare: RG-5/3/2026-33187) toplantı tarihini ve yerini belirten bir yazı ile Komisyon toplantıya çağırılır. Toplantının yapılması ile birlikte inceleme ve değerlendirme süreci kaldığı yerden işlemeye başlar.

(10) Birinci toplantıda ÇED süreci durdurulmuş olan ve dokuzuncu fıkradaki şartları sağlayarak süreci kaldığı yerden tekrar başlatılan projelerde;

a) ÇED raporu içerisinde yapılan düzeltmenin Komisyonun ikinci toplantısında yeterli bulunmaması halinde süreç durdurma işlemi 1 kez daha yapılabilir. İkinci süreç durdurma işleminden sonra eksiklikleri tamamlanmış ÇED raporunun (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) 90 takvim günü içerisinde Bakanlığa sunulması gerekmektedir. Sunulmaması halinde ÇED süreci sonlandırılır.

b) İkinci süreç durdurma işleminden sonra (a) bendinde verilen sürede ÇED raporunun Bakanlığa sunulması halinde, istenilen çalışmaların yapılıp yapılmadığının tespiti için son kez (üçüncü kez) komisyon üyeleri toplantıya çağrılır. Bu durumda yapılacak komisyon toplantısında raporda yapılan düzeltmelerin yeterli bulunması halinde ÇED raporuna son şekli verilir. Yeterli bulunmaması halinde yeni bir komisyon toplantısı yapılmayacağı tutanak altına alınır ve ÇED süreci sonlandırılır.

(11) Komisyon tarafından, inceleme ve değerlendirme toplantıları sırasında;

a) ÇED Raporu ve eklerinin yeterli ve uygun olup olmadığına,

b) Yapılan incelemelerin, hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli düzeyde veri, bilgi ve belgeye dayandırılıp dayandırılmadığına,

c) Projenin çevreye olabilecek etkilerinin kapsamlı bir şekilde incelenip incelenmediğine,

ç) Çevreye olabilecek olumsuz etkilerin giderilmesi için gerekli önlemlerin yer alınıp alınmadığına,

d) Halktan gelen görüş ve önerilere çözüm getirilip getirilmediğine,

ilişkin inceleme ve değerlendirmeler yapılır.

(12) Fiziki ortamda katılım ile gerçekleştirilen toplantılarda, toplantı sonucunu belirten tutanak Bakanlık tarafından düzenlenir ve komisyon üyeleri tarafından imza altına alınır. Toplantının video konferans ve benzeri yöntemler ile elektronik ortamda yapılması halinde ise; yazılı görüş bildiren veya uzaktan erişim ile katılım sağlayan kurum/kuruluşları ve toplantı sonucunu belirten tutanak Bakanlık tarafından düzenlenir.

Komisyon tarafından incelenerek son şekli verilen çevresel etki değerlendirmesi raporu ve ilgili dokümanların Bakanlığa sunulması

MADDE 13- (Değişik: RG-5/3/2026-33187)

(1) Komisyon tarafından incelenerek son şekli verilen ÇED raporu, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlar tarafından komisyon toplantılarının sona erdirilmesinden sonraki 10 takvim günü içerisinde Bakanlığa sunulur. Belirtilen süre içerisinde ÇED raporu sunulmaz ise ÇED süreci sonlandırılır.

(2) Sunulan raporda eksiklik tespit edilmesi durumunda rapor iade edilir. İade edilen rapordaki eksikliklerin iade tarihinden itibaren 60 takvim günü içerisinde tamamlanmaması halinde ÇED süreci sonlandırılır. Son şekli verilen ÇED raporunun tamamlanması için verilen 60 takvim günlük süre Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların kullanacağı toplam süreyi ifade eder.

Çevresel etki değerlendirmesi olumlu veya çevresel etki değerlendirmesi olumsuz kararı

MADDE 14- (1) Komisyon tarafından incelenerek son şekli verilen ÇED raporu, halkın görüş ve önerilerini almak üzere, Bakanlık ve/veya il müdürlüğü tarafından askıda ilan ve internet aracılığı ile 10 takvim günü görüşe açılır. Bakanlıkça proje ile ilgili karar alma sürecinde bu görüşler de değerlendirilir. Bakanlık halktan gelen görüşler doğrultusunda, rapor içeriğinde gerekli eksikliklerin tamamlanmasını, ek çalışmalar yapılmasını ya da Komisyonun yeniden toplanmasını isteyebilir. Nihai ÇED raporu ve eklerinin proje sahibinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhüt yazısı ve taahhüdü imzalayan yetkilinin noter onaylı imza sirküleri ile (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) onaylı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 5 iş günü içerisinde Bakanlığa sunulur. (Ek cümle: RG-5/3/2026-33187) Belirtilen belgelerin tamamlanması için verilen 5 iş günlük süre Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların kullanacağı toplam süreyi ifade eder. Kamu kurum/kuruluşlarından noter onaylı imza sirküleri ile (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) onaylı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi istenmez.

(2) Birinci fıkrada belirtilen belgeler, süresi içerisinde gerekçesi belirtilmeden sunulmaz ise projenin ÇED süreci sonlandırılır.

(3) Bakanlık, Komisyon çalışmalarını ve halkın görüşlerini dikkate alarak proje için “ÇED Olumlu” ya da “ÇED Olumsuz” kararı verir. Verilen karar görüşü alınan komisyon üyesi kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. (Ek cümle: RG-5/3/2026-33187) “ÇED Olumlu” kararı verilen projelerde, ilgili kurum/kuruluşların da kendi mevzuatı kapsamında izin işlemleri ile izleme ve denetim faaliyetlerini gerçekleştirme sorumluluğu bulunmakta olup komisyon üyesi kurum/kuruluş görüşlerindeki hususlara/taahhütlere aykırı işlem yapıldığının ilgili kurum/kuruluş tarafından Bakanlığa veya ilgili il müdürlüğüne bildirilmesi halinde 2872 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre ayrıca işlem tesis edilir.

(4) Proje için verilen “ÇED Olumlu” ya da “ÇED Olumsuz” kararı, karar tarihinden itibaren Bakanlık ve il müdürlüğü internet sitesinde süresiz, askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur.

(5) “ÇED Olumlu” kararı verilen proje için 5 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda “ÇED Olumlu” kararı geçersiz sayılır.

(6) Yatırıma başlanılmamış olan projeler için verilen ÇED Olumlu kararları, proje sahibinin talebi ve talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ön İnceleme ve Değerlendirme Yöntemi

Çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler

MADDE 15- (1) Bu Yönetmeliğin;

a) Ek-2’deki listede yer alan projeler,

b) Kapsam dışı değerlendirilen veya (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi Ek-2’deki listede belirtilen projeler,

için proje tanıtım dosyası hazırlanması zorunludur.

Başvuru ve inceleme

MADDE 16- (1) 15 inci maddede tanımlanmış projelerin çevresel etkilerinin incelenmesi amacıyla, proje sahibi tarafından vekâleten yetkilendirilen ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş olan kurum/kuruluşlar tarafından; Ek-4’te yer alan formata göre proje tanıtım dosyası hazırlanır. Hazırlanan proje tanıtım dosyası, proje tanıtım dosyasında ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerin doğru olduğunu belirtir proje sahibince onaylı taahhüt yazısı ile başvuru bedelinin ödendiğine dair dekontla birlikte Bakanlığa sunulur.

(2) Bakanlık, proje için hazırlanan proje tanıtım dosyasını Ek-4’te yer alan format çerçevesinde 5 iş günü içinde inceler. Formata uygun hazırlanmadığı tespit edilen proje tanıtım dosyası, tamamlanmak üzere iade edilir. Eksiklikleri tamamlanan dosya 15 takvim günü içinde yeniden Bakanlığa sunulur. Sunulmaması durumunda ÇED süreci sonlandırılır. Formata uygun hazırlandığı tespit edilen proje tanıtım dosyasına konu proje ile ilgili ÇED inceleme değerlendirme süreci başlatılır.

(3) Formata uygun hazırlandığı tespit edilen ve (Ek ibare: RG-5/3/2026-33187) Bakanlıkça proje yeri incelemesi yapılarak ÇED inceleme ve değerlendirme süreci başlatılan projelerde;

a) Kurum/kuruluş görüşü alınmasına ve toplantı düzenlenmesine gerek duyulmaması, hazırlanan dosyanın yeterli bulunması ve benzeri durumlarda, Bakanlık tarafından 15 iş günü içinde ÇED inceleme ve değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilir.

b) Bakanlık tarafından gerekli görülmesi halinde, dosyadaki bilgiler dikkate alınarak ilgili kurum/kuruluşlardan yazılı görüş istenebilir veya ilgili kurum/kuruluşlarla toplantı düzenlenebilir. Yazılı görüş istenilmesi halinde görüş talep yazı tarihinden itibaren, toplantı düzenlenmesi halinde ise toplantı tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde görüş bildirmeyen kurum/kuruluşun görüşü olumlu kabul edilir. Görüş bildirmek için ilave süreye ihtiyaç duyulması halinde talep ilgili komisyon üyesi tarafından yazılı olarak Bakanlığa iletilir. Kurum/kuruluşların ilave süre talepleri Bakanlık tarafından dikkate alınır. (Ek cümle: RG-5/3/2026-33187) Komisyon üyesi kurum/kuruluşlar, görüşlerini ayrıca Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine de yükler.

c) Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesi, araç gereç sağlaması, analiz, deney ve ölçümler yapması veya yaptırması istenebilir.

(4) Bakanlıkça; dosyada tespit edilen eksiklikler veya yer alması gereken bilgi/belgeler ile alınmış olan kurum/kuruluş görüşleri, yeterlik verilmiş kurum/kuruluşa yazılı olarak iletilir. Bakanlıkça iletilen görüşler doğrultusunda yeterlik sahibi kurum/kuruluş tarafından hazırlanan proje tanıtım dosyası (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) 180 takvim günü içinde Bakanlığa sunulur. Bu süre içerisinde proje tanıtım dosyası sunulmazsa ÇED süreci sonlandırılır.

(5) Eksiklik bildirimi Bakanlık tarafından en çok 3 kez yapılabilir. İade edilen proje tanıtım dosyası süresi içerisinde sunulmaz veya yapılan düzeltme yeterli görülmezse ÇED süreci sonlandırılır. Eksiklik bildirilen proje tanıtım dosyasının tamamlanması için verilen (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) 180 takvim günlük süre Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların kullanacağı toplam süreyi ifade eder.

(6) Proje tanıtım dosyasının, belirtilen süre içinde sunulması ve bilgi/belgelerin yeterli bulunması halinde karar aşamasına geçilir.

Çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler için ÇED olumlu veya ÇED raporu hazırlanmalıdır kararı

MADDE 17- (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-5/3/2026-33187)

(1) Bakanlık, inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sayfasında süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur. “ÇED Olumlu” kararı verilen projelerde, ilgili kurum/kuruluşların da kendi mevzuatı kapsamında izin işlemleri ile izleme ve denetim faaliyetlerini gerçekleştirme sorumluluğu bulunmakta olup komisyon üyesi kurum/kuruluş görüşlerindeki hususlara/taahhütlere aykırı işlem yapıldığının ilgili kurum/kuruluş tarafından Bakanlığımıza veya ilgili il müdürlüğüne bildirilmesi halinde 2872 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre ayrıca işlem tesis edilir.

(2) “ÇED Olumlu” kararı verilen proje için 5 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda “ÇED Olumlu” kararı geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir.

(3) Yatırıma başlanılmamış olan projeler için verilen “ÇED Olumlu” kararları, proje sahibinin talebi ve talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir.

(4) “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilen projeler için ÇED başvuru dosyası hazırlanarak Bakanlığa başvuru yapılması gerekir. Ancak, “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararına esas şartların değişmesi halinde, 15 inci madde hükümlerine göre yeniden başvuru yapılabilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İzleme ve Denetim

Yatırımın izlenmesi ve denetimi

MADDE 18- (1) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Bakanlık, “ÇED Olumlu” kararı verilen projelerle ilgili olarak, “ÇED Olumlu” kararına esas nihai ÇED raporunda veya proje tanıtım dosyasında taahhüt edilen hususların yerine getirilip getirilmediğini izler, kontrol eder ve denetler. Bakanlık, nihai ÇED raporuna esas proje ilerleme raporlarında belirtilen iş ve işlemlerin doğruluğunu kontrol eder.

(2) Bakanlık birinci fıkradaki görevleri yerine getirirken gerekli görmesi durumunda ilgili kurum/kuruluşlarla işbirliği yapar.

(3) Proje sahibi “ÇED Olumlu” (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) kararını aldıktan sonra, projede planlanan bu Yönetmeliğe tabi değişiklikleri Bakanlığa veya ilgili il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

(4) (Ek ibare: RG-5/3/2026-33187) ÇED raporu hazırlanarak “ÇED Olumlu” kararı verilen projelerin proje sahibi; komisyonca belirlenen periyotlarda yatırımda kaydedilen gelişmeleri içeren proje ilerleme raporunu, Bakanlıkça yeterlik verilen ve söz konusu projenin ÇED raporunun hazırlanmasında görev almayan kurum/kuruluşlara hazırlatarak elektronik sisteme yüklemek ve Bakanlık denetimlerinde sunmakla yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmesine yönelik yöntem Bakanlıkça belirlenir.

Bu Yönetmeliğe aykırı uygulamaların durdurulması

MADDE 19- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki projelerde;

a) (Değişik: RG-5/3/2026-33187) Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler kapsamında yer alan ve “ÇED Olumlu” kararı alınmadan başlanan faaliyetler Bakanlıkça veya Bakanlığın yazılı talimatı ile doğrudan il müdürlüğü tarafından, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler kapsamında yer alan ve “ÇED Olumlu” kararı alınmadan başlanan faaliyetler ise mahallin en büyük mülki amiri tarafından süre verilmeksizin durdurulur. “ÇED Olumlu” kararı alınmadıkça yatırıma ilişkin durdurma kararı kaldırılmaz. “ÇED Olumlu” kararı alınmaz ise yatırımcı faaliyet alanını eski haline getirmekle yükümlüdür. Bu konuda 2872 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem tesis edilir.

b) “ÇED Olumlu” kararı (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) verildikten sonra, proje sahibi tarafından nihai ÇED raporu veya proje tanıtım dosyasında taahhüt edilen hususlara uyulmadığının tespit edilmesi durumunda söz konusu taahhütlere uyulması için projeyle ilgili Bakanlıkça/il müdürlüğünce bir defaya mahsus olmak üzere ve bir yılı aşmamak üzere süre verilebilir. Bu süre sonunda taahhüt edilen hususlara uyulmaz ise yatırım durdurulur. Yükümlülükler yerine getirilmedikçe durdurma kararı kaldırılmaz. Bu konuda 2872 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre işlem tesis edilir.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Kapasite artışları

MADDE 20- (1) “ÇED Olumlu” (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) kararı bulunan ve eşik değeri olan projelerde yapılacak kapasite artışı ve/veya alan genişletilmesinin planlanması durumunda, her bir kapasite artışı miktarının mevcut proje kapasitesi ile toplanması ve bu toplamın;

a) Ek-1’deki listede yer alan eşik değer ve üzerinde kalması durumunda, 8 inci madde kapsamında başvuru yapılması gerekmektedir.

b) Ek-2’deki listede yer alan eşik değer ve üzerinde kalması durumunda, 16 ncı madde kapsamında başvuru yapılması gerekmektedir.

(2) “ÇED Olumlu” (Mülga ibare: RG-5/3/2026-33187) kararı bulunan projelerde kapasite artışı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, planlanan projenin etkileri, mevcut karara esas çevresel etkiler ile birlikte kümülatif olarak değerlendirilir.

Proje sahibinin değişmesi, projenin devri veya ünvan değişikliği

MADDE 21- (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-5/3/2026-33187)

(1) Proje sahibinin herhangi bir nedenle değişmesi durumunda; projenin yeni sahibi, projenin devrine konu bilgi ve belgeleri [devir sözleşmesi (noter veya ilgili idaresince onaylı), tapu senedi, ilgili idaresince onaylı icra/ihale sonuç belgeleri ve benzeri], nihai ÇED raporu/proje tanıtım dosyası ve eklerinin projenin yeni sahibinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhütnamesini ve taahhüdü imzalayan yetkilinin noter onaylı imza sirküleri ile onaylı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesini 90 takvim günü içerisinde ilgili il müdürlüğüne sunmakla yükümlüdür. Devir tarihinden itibaren projenin önceki sahibinin taahhüt ve yükümlülükleri başka bir işleme gerek kalmaksızın projenin yeni sahibi tarafından üstlenilmiş sayılır.

(2) Proje sahibine ait ünvanın değişmesi durumunda; ünvan değişikliği ile ilgili bilgi ve belgelerin (Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve benzeri) onaylı sureti ile beraber yeni ünvan kapsamında yeniden düzenlenen taahhütname ve taahhüdü imzalayan yetkilinin noter onaylı imza sirkülerinin 90 takvim günü içerisinde ilgili il müdürlüğüne sunulması yükümlülüğü bulunmakta olup, projeye ait tüm taahhüt ve yükümlülükler ünvan değişikliği tarihinden itibaren başka bir işleme gerek kalmaksızın üstlenilmiş sayılır.

(3) Proje sahibi ve/veya ünvan değişikliği başvurularına ilişkin değerlendirme, yerinde incelemeyi müteakip ilgili il müdürlüğünce yapılır.

Çevresel etki değerlendirmesi uygulamalarının güçlendirilmesi

MADDE 22- (1) Bakanlık, ÇED uygulamalarına ilişkin olarak, gerektiğinde yerli ve yabancı kurum/kuruluşlar ile işbirliği halinde her türlü eğitim, plan, program ve proje çalışmaları yapabilir; kitap, kitapçık, rehber ve her çeşit doküman hazırlayabilir, seminer ve toplantılar düzenleyebilir.

Askeri projeler

MADDE 23- (1) Askeri projelerle ilgili ÇED uygulamaları, Milli Savunma Bakanlığının veya İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlık tarafından belirlenir.

Olağanüstü durumlar ve özel hükümler

MADDE 24- (1) Aşağıdaki projeler için uygulanacak ÇED sürecine ilişkin yöntem Bakanlıkça belirlenir:

a) Afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi işlemleri, doğal afetler sonucu yıkılan, bozulan, tahrip olan veya hasar gören herhangi bir yatırımın bulunduğu yerde kısmen veya tamamen yeniden gerçekleştirilmesi planlanan projeler ile doğal afet, (Ek ibare: RG-5/3/2026-33187) kuraklık, kaza ve benzeri acil durumlarda ortaya çıkan çevre kirliliğinin önlenmesi için ivedilikle yapılması gereken projeler.

b) Bu Yönetmeliğe tabi olmayan veya Ek-2’deki listeye tabi olduğu halde proje sahibinin ÇED raporu hazırlama talebinin Bakanlıkça uygun görüldüğü projeler.

c) Organize sanayi bölgeleri, ihtisas organize sanayi bölgeleri, endüstri bölgeleri, serbest bölgeler ile teknoloji geliştirme bölgelerinde kurulması planlanan projeler.

ç) Stratejik çevresel değerlendirme yapılan alanlarda kurulması planlanan projeler.

d) Teknoloji değişikliği uygulamak suretiyle, verim artırımına, doğal kaynak kullanımını azaltmaya ve/veya çevre kirliliğini azaltmaya yönelik yapılmak istenilen değişiklikler, Ar-Ge çalışmaları veya prototip üretim yapan projeler.

e) Ek-1 veya Ek-2’deki listelerde olup, eşik değeri olmayan projelerde yapılacak her türlü değişikliği içeren projeler.

f) (Ek: RG-5/3/2026-33187) Onaylı planlarda kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi, turizm merkezi, turizm tesis alanı olarak belirlenen alanlar ile belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kentsel yapı yoğunluğu fazla olan il ya da ilçe merkezlerinde yer alan mevcut işletmede olan turizm tesisleri ile bu tesislerde yapılacak kapasite artışlarına ilişkin projeler.

g) (Ek: RG-5/3/2026-33187) “ÇED Olumlu” kararı verilmiş olan ve karara esas ÇED proje alanı sınırları içerisinde, proje revizyon başvuru bedelinin ödenmesi mukabilinde, kapasite artışı olmaksızın ana ve/veya yardımcı ünitelerinde alansal revizyon planlanan projeler.

Entegre projeler

MADDE 25- (1) Bu Yönetmeliğe tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre bir projenin planlanması halinde, Bakanlıkça entegre proje için tek bir ÇED başvuru dosyası/proje tanıtım dosyası hazırlanması istenir.

Yeterlik belgesi

MADDE 26- (1) Proje tanıtım dosyası, ÇED başvuru dosyası, ÇED raporu ve proje ilerleme raporu hazırlayacak kurum ve kuruluşlar Bakanlıktan yeterlik belgesi almakla yükümlüdürler. Yeterlik belgesinin verilmesi, yeterlik belgesi verilen kurum/kuruluşların denetimi ve belgenin iptal edilmesi ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.

Çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi

MADDE 27- (1) ÇED sürecine ilişkin iş ve işlemler, Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sisteminden (e-ÇED) yürütülür. Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sisteminin yürütülmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından belirlenir ve Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir.

Düzenleme yetkisi

MADDE 28- (1) Bakanlık, gerekli gördüğü hallerde bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin olarak düzenleme (Değişik ibare: RG-5/3/2026-33187) yapabilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 29- (1) 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş süreci

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce, ÇED başvuru dosyası/proje tanıtım dosyası il müdürlüğüne ya da Bakanlığa sunulmuş projelere, bu Yönetmeliğin lehte olan hükümleri ve/veya başvuru tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(2) (Ek: RG-5/3/2026-33187) 19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 1 inci maddesinin yürürlük tarihinden önce bu Yönetmeliğin Ek-2’sindeki liste kapsamında değerlendirilerek gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğine ilişkin karar verilmiş olup, karar geçerliği devam eden projelere, bu Yönetmeliğin dördüncü, beşinci ve altıncı bölümlerinde “ÇED Olumlu” kararı kapsamında belirtilen hükümler uygulanır.

Muafiyet hakkı olan projeler (Değişik başlık:RG-5/3/2026-33187)

GEÇİCİ MADDE 2- (1) 7/2/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mülga Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin yayımı tarihinden önce üretime ve/veya işletmeye başladığı belgelenen projeler bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır.

(2) 23/6/1997 tarihinden önce kamu yatırım programına alınmış olup, 29/5/2013 tarihi itibarıyla üretim veya işletmeye başlamış olan projeler ile bunların gerçekleştirilmesi için zorunlu olan yapı ve tesisler bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır.

Yürürlük

MADDE 30- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 31- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayın.

 

Resmî Gazete Tarihi: 27.02.2015 Resmî Gazete Sayısı: 29280

YATIRIMCI TAZMİN MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurulan Yatırımcı Tazmin Merkezinin yönetimi ve çalışmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2-

(1) Bu Yönetmelik; Yatırımcı Tazmin Merkezinin görevleri, yönetimi, gelirleri ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelik, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 83’üncü maddesine ve 85 inci maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 –

(1) Bu Yönetmeliğin uygulamasında;

a) Başkan: Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetim Kurulu Başkanını,

b) BİAŞ: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,

c) Birlik: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğini,

ç) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,

d) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,

e) MKK: Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketini,

f) Özel Fon: Kanunun geçici 3’üncü maddesi kapsamında, 18/12/1999 tarihinden önce, Kurulca tüm yetki belgeleri iptal edilen aracı kurumların yatırımcılarının sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan alacaklarının kısmen ödenmesini teminen kurulan fonu,

g) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,

ğ) Yatırım kuruluşu: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan yatırım kuruluşunu,

h) Yönetim Kurulu: Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetim Kurulunu,

ı) YTM: Yatırımcı Tazmin Merkezini ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

YTM’nin Görev ve Yetkileri ile Personeli

YTM’nin görev ve yetkileri

MADDE 5 –

(1) YTM’nin görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir:

a) Kurulca Kanun çerçevesinde alınan tazmin ve tedrici tasfiye kararlarına ilişkin gerekli işlemleri yürütmek,

b) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Kanunun 13’üncü maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde YTM’ye intikal etmiş sermaye piyasası araçlarının 7/9/2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13’üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında iadesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek,

c) Kanunun geçici 3’üncü maddesi çerçevesinde Özel Fonun idare ve temsili ile Özel Fon malvarlığının yönetimini üstlenmek ve Özel Fon kapsamındaki diğer iş ve işlemleri yerine getirmek,

ç) (Değişik:RG-26/8/2021-31580) Kanunun 83 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında, zamanaşımına uğrayan her türlü emanet ve alacakların emaneten devralınması, izlenmesi, emanet ve alacaklardan kaynaklanan hakların kullanımı ve iadesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek,

d) YTM gelirlerinin takip ve tahsili için gerekli işlemleri yapmak,

e) YTM malvarlığını yönetmek ve değerlendirmek,

f) YTM’ye ilişkin her türlü uyuşmazlığın adli ve idari merciler ile icra dairelerinde takibi ve çözümlenmesi amacıyla gerekli işlemleri yapmak,

g) YTM’nin çalışma politikalarını belirlemek,

ğ) Yurt dışı muadil kurumların katıldığı uluslararası teşekküllere üye olmak,

h) Kanunun 128 inci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi uyarınca, Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde, olağan genel kurul toplantısını kanuni süresi içinde üst üste iki hesap dönemi içinde yapmayan ve yönetim kurulu üyeleri kısmen veya tamamen Kurulca atanmış halka açık ortaklıklarda genel kurulun yetkilerini kullanmak,

ı) Mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.

YTM’nin personeli

MADDE 6 –

(1) YTM tarafından yürütülecek iş ve işlemlerin Kurul personeli ve bu iş için istihdam edilecek personel tarafından yerine getirilmesi esastır. YTM’nin hizmet gerekleri göz önüne alınarak, Kurul Başkanının onayı ile YTM faaliyetlerinin yerine getirilmesi amacıyla, yeter sayıda Kurul personeli görevlendirilir.

(2) YTM faaliyetlerinin, etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak amacıyla giderleri YTM bütçesinden karşılanmak üzere 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre hizmet sözleşmesi ile işçi statüsünde personel istihdam edilebilir.

(3) Gerekli görülen durumlarda, koşulları Yönetim Kurulu tarafından belirlenmek üzere, YTM işleri için dışarıdan avukatlık hizmeti ve diğer hizmetler temin edilebilir.

(4) YTM, Kanunun kendisine verdiği görevlerle sınırlı olmak üzere BİAŞ, MKK, Takasbank ve Birlik’ten geçici personel talebinde bulunabilir. Bu kişilere YTM tarafından ayrıca ücret ödenmez.

(5) YTM personeli, görevleri sırasında öğrendikleri sırları bu Yönetmelik, Kanun ve özel kanunlarına göre yetkili olanlardan başkasına açıklayamaz ve kendilerinin veya başkalarının yararına kullanamazlar. YTM’nin dışarıdan destek hizmeti aldığı kişi ve kuruluşlar ile bunların çalışanları da bu hükme tabidir. Bu yükümlülük görevden ayrıldıktan sonra da devam eder.

Personelde aranacak şartlar

MADDE 7 –

(1) YTM’de işçi statüsünde istihdam edilecek personelde Bakanlar Kurulunun 29/6/2009 tarihli ve 2009/15188 sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4 üncü maddesinde belirtilen genel şartlar aranır. Sözleşmeli olarak istihdam edilecek personelde işin niteliğine göre özel şartlar da aranabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

YTM’nin İdare ve Temsili

YTM’nin idare ve temsili

MADDE 8 –

(1) YTM, bu Yönetmelik çerçevesinde Kurul tarafından idare ve temsil olunur.

Yönetim kurulu

MADDE 9 –

(1) YTM’nin karar organı olan Yönetim Kurulu, Kurul Karar Organından oluşur. Kurul Başkanı, Yönetim Kurulu Başkanı; Kurul İkinci Başkanı ise Yönetim Kurulu Başkan Vekilidir. Başkanın çeşitli nedenlerle görevi başında bulunamaması halinde Yönetim Kuruluna Başkan Vekili başkanlık eder. Yönetim Kurulu, Başkan dâhil en az beş üyenin hazır bulunması ile toplanır ve kararlar en az dört üyenin aynı yöndeki oyuyla alınır. Yönetim Kurulu Başkan veya yokluğunda Başkan Vekili tarafından belirlenen gündem maddelerini görüşüp karara bağlamak üzere toplanır. Başkan veya Başkanın görevde olmadığı durumlarda Başkan Vekilinin çağrısı üzerine Yönetim Kurulu her zaman toplanabilir.

(2) Yönetim Kurulu, YTM işlerinin mevzuatta belirtilen şekilde yerine getirilmesi için gerekli tüm kararları alır. YTM’nin bütçesini, mali tablolarını ve faaliyet raporunu düzenlemeye ve onaylamaya, taşınmaz satın alınması, kiralanması ve elden çıkarılmasına karar vermeye Yönetim Kurulu yetkilidir.

Yönetim kurulu başkanı

MADDE 10 –

(1) YTM’nin en üst yöneticisi olan Başkan, YTM’nin genel yönetimi, temsili ve Yönetim Kurulunca alınan kararların yürütülmesinden sorumludur.

(2) Başkan, YTM’nin faaliyetleri için ihtiyaç duyulan her türlü mal ve hizmet alımı ile bunların elden çıkarılmasına ve YTM’de personel istihdamına yetkilidir.

(3) Başkan, görev ve yetkilerinin bir bölümünü, sınırlarını açıkça belirlemek ve yazılı olmak kaydıyla alt kademelere devredebilir.

Müdür

MADDE 11 –

(1) YTM işlerinin yürütülmesinde Başkana yardımcı olmak üzere Yönetim Kurulu kararı ile bir müdür atanır.

(2) Müdür, YTM işlerini Başkan adına ve Başkanın kendisine devrettiği yetkiler çerçevesinde yürütür; sorumluluğu altındaki hizmet birimlerine gereken talimatları verir ve bunların uygulanmasını takip eder.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hizmet Birimleri ve Görevleri

Hizmet birimleri

MADDE 12 –

(1) YTM’nin merkezi İstanbul’dadır.

(2) YTM aşağıda sayılan hizmet birimlerinden oluşur:

a) Varlık Yönetim Birimi,

b) Finansman ve Muhasebe Birimi,

c) Tazmin ve Tasfiye Birimi,

ç) Hukuk Birimi,

d) Destek Hizmetleri Birimi.

(3) YTM faaliyetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilmesini teminen Yönetim Kurulu kararıyla geçici veya daimi çalışma grupları oluşturulabilir.

Varlık Yönetim Birimi

MADDE 13 –

(1) Varlık Yönetim Birimi aşağıdaki görevleri yapar:

a) İlgili mevzuat da dikkate alınmak suretiyle Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde, güncel ekonomik konjonktüre göre YTM malvarlığının değerlendirilmesine karar vermek ve aldığı kararları Finansman ve Muhasebe Birimine bildirmek,

b) YTM adına yatırım kuruluşları ile diğer kuruluşlar nezdinde açılan hesapların takibini ve kontrolünü yapmak, gerekli durumlarda söz konusu hesaplara ilişkin diğer birimlere bilgi vermek,

c) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) YTM’ye ait varlıklara ilişkin sermaye artırımı, kâr payı ödemesi ve diğer durumlarda gerekli işlemleri diğer birimlerle koordinasyon halinde yürütmek,

ç) (Değişik:RG-26/8/2021-31580) Kanunun 83 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının 15/4/2021 tarihli ve 7316 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 12’nci maddesi ile yapılan değişiklikten önce YTM’ye gelir kaydedilmiş olan varlıkların muhafazası ve satışı ile değişiklikten sonra YTM’ye emaneten devredilen varlıkların muhafazası için gerekli işlemleri gerçekleştirmek,

d) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Kanunun 13’üncü maddesinin dördüncü fıkrası Anayasa Mahkemesi’nin 22/10/2015 tarihli ve E.2015/29, K.2015/95 sayılı kararıyla kısmen iptal edilmeden önce YTM’ye intikal eden varlıkların muhafazası ve satışı için gerekli işlemleri gerçekleştirmek,

e) (Ek: RG-26/8/2021-31580) Başkan veya YTM Müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

(2) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) YTM malvarlığının değerlendirilmesine yönelik karar almak üzere, Varlık Yönetim Biriminde görevli personel arasından Yönetim Kurulu kararıyla görevlendirme yapılır ve görevlendirilenlerin en az ikisinin imzasıyla karar alınır.

Finansman ve Muhasebe Birimi

MADDE 14 –

(1) Finansman ve Muhasebe Birimi aşağıdaki görevleri yapar:

a) Aidatların hesaplanmasına ilişkin işlemleri yürütmek, aidatlar ile diğer gelirlerin takip ve tahsilini gerçekleştirmek, süresi içerisinde ödenmeyenleri Hukuk Birimine bildirmek,

b) YTM’nin malvarlığının nemalandırılması için Varlık Yönetim Birimi tarafından alınan kararlar çerçevesinde operasyonel işlemleri yürütmek,

c) YTM’nin Kanundan doğan görevlerinin yerine getirilmesi amacıyla yapılacak ödeme ve giderleri tahakkuk ettirmek ve gerçekleştirmek,

ç) YTM’nin muhasebe ve kayıt işlemlerini gerçekleştirmek,

d) YTM’nin yıllık faaliyet raporunu hazırlamak,

e) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Yönetim Kuruluna üçer aylık dönemler itibarıyla YTM’nin malvarlığı, malvarlığının değerlendirilmesi, alacakları ile alacakların takip ve tahsiline ve Takasbank ve MKK nezdindeki YTM hesabında emaneten muhafaza edilen emanet ve alacaklara ilişkin Hukuk İşleri Birimi ve Varlık Yönetim Birimi ile koordineli olarak rapor sunmak,

f) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Kanunun 83’üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında, zamanaşımına uğrayan her türlü emanet ve alacakların emaneten devralınması iş ve işlemlerini yürütmek,

g) (Ek: RG-26/8/2021-31580) Başkan veya YTM Müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

Tazmin ve Tasfiye Birimi

MADDE 15 –

(1) Tazmin ve Tasfiye Birimi aşağıdaki görevleri yapar:

a) Yatırımcı tazmin işlemlerini ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,

b) Tedrici tasfiye işlemlerini ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,

c) Özel Fon’a ilişkin iş ve işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,

ç) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Başkan veya YTM Müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

Hukuk Birimi

MADDE 16 –

(1) Hukuk Birimi aşağıdaki görevleri yapar:

a) Yönetim Kuruluna ve diğer hizmet birimlerine hukuki danışma hizmeti vermek; diğer kamu kurum ve kuruluşları ile özel kurum ve kuruluşlardan, talep edilen sair hukuki konularda mütalaa vermek,

b) YTM’nin görev alanına giren hususlarla ilgili düzenlemeleri hazırlamak; diğer birimler tarafından hazırlanan düzenleme taslaklarını da inceleyerek ilgili birim ile birlikte Yönetim Kurulunun onayına sunmak,

c) YTM’ye ilişkin her türlü uyuşmazlığın adli ve idari yargı mercii, icra ve iflas daireleri ile diğer idari mercilerde takibi ve çözümlenmesi amacıyla YTM’yi temsil etmek veya edilmesini sağlamak; devam eden ve sonuçlanan davalar hakkında ilgili birimlere bilgi vermek,

ç) YTM tarafından açılmasına karar verilen davaları açmak, gerekirse suç duyurusunda bulunmak, açılacak ceza davalarına müdahil olarak katılmak, ilgililer hakkında alınması istenilen her türlü muhafaza tedbirini almak,

d) Yargı mercilerine intikal eden veya henüz yargı mercilerine intikal etmemiş uyuşmazlıkların, bir hakkın tanınması ya da bir menfaatten vazgeçilmesi yoluyla sulhen çözümünün sağlanması amacıyla Yönetim Kuruluna öneride bulunmak,

e) Yargı kararlarına göre tahsil ve takibi gereken karar hükümlerinin gereğini icra etmek,

f) Gerekli görülen hallerde, danışmanlık ve avukatlık hizmetlerini satın alma hususunda çalışmalar yapmak; YTM bünyesi dışındaki sözleşmeli avukatların çalışma usul ve esaslarını tespit etmek, tevzi edilen dosyalarla ilgili olarak rapor alınmasını sağlamak ve bu hususları Yönetim Kuruluna sunmak,

g) YTM’nin menfaatlerini koruyucu, anlaşmazlıkları önleyici hukuki tedbirleri zamanında almak, anlaşma ve sözleşmelerin bu esaslara uygun olarak yapılmasını sağlamak,

ğ) (Mülga:RG-26/8/2021-31580)

h) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Başkan veya YTM Müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

Destek Hizmetleri Birimi

MADDE 17 –

(1) Destek Hizmetleri Birimi aşağıdaki görevleri yapar:

a) Evrak, kayıt ve arşiv işlemlerini yürütmek,

b) Yönetim Kurulu toplantı gündemini oluşturmak, üyelere dağıtmak, raportörlük hizmeti sunmak, tutanak ve kararları hazırlamak, imzalatmak, muhafaza etmek ve bunlarla ilgili işlemleri yapmak,

c) Bilgi sistemlerine ilişkin işlemleri yürütmek,

ç) Personelin işe alınması ve personele ilişkin yapılması gereken diğer işlemleri yürütmek,

d) YTM’nin hizmet içi eğitim politikalarının ve yöntemlerinin oluşturulmasına yönelik çalışmaları yürütmek,

e) YTM’nin faaliyet alanına giren konularda yurt içinde düzenlenecek uluslararası toplantıların organizasyonunu yapmak, yurt dışında düzenlenecek toplantılara katılım için gerekli işlemleri yürütmek,

f) YTM’nin ihtiyacı olan her türlü yapım, satın alma, tefriş, kiralama, bakım ve onarım, temizlik, taşıma, ısınma, aydınlatma, haberleşme, ulaşım, güvenlik ve benzeri hizmetlerini yürütmek,

g) YTM’nin taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemlerini ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,

ğ) Sivil savunma ve seferberlik hizmetleri ile ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli iş ve işlemleri yürütmek,

h) YTM’nin iç ve dış protokol işlerini düzenlemek ve yürütmek,

ı) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Başkan veya YTM Müdürü tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

BEŞİNCİ BÖLÜM

YTM’nin Gelirleri ve Malvarlığının Nemalandırılmasına İlişkin Esaslar

YTM’nin gelirleri

MADDE 18 –

(1) YTM’nin gelirleri;

a) Yatırım kuruluşlarının yatıracağı giriş aidatları, yıllık aidatlar ve ek aidatlardan,

b) Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının yüzde ellisinden,

c) (Mülga: RG-26/8/2021-31580)

ç) (Değişik:RG-26/8/2021-31580) Kanunun 83 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının 7316 sayılı Kanunun 12 nci maddesi ile değiştirilmeden önce YTM’ye gelir kaydedilen veya kaydedilmesi gereken her türlü emanet ve alacaklardan

d) YTM malvarlığının getirisinden,

e) Diğer gelirlerden, oluşur.

YTM malvarlığının kullanım esasları

MADDE 19 –

(Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) YTM malvarlığı, ilgili mevzuatın imkân verdiği şekilde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde değerlendirilir.

(2) YTM’nin malvarlığı, amacı dışında kullanılamaz, teminat gösterilemez, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. YTM’ye emaneten devrolunan emanet ve alacaklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler ise YTM tarafından Takasbank’a bildirilerek yerine getirilir.

ALTINCI BÖLÜM

YTM Aidatları, Hesaplanması ve Tahsili

Giriş aidatları

MADDE 20 –

(Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Bütün yatırım kuruluşlarının giriş aidatı ödeyerek YTM’ye katılması zorunludur. Kurul tarafından faaliyet izni verilmesinin uygun görülmesini müteakip, yetki belgesi verilmeden önce yatırım kuruluşları tarafından YTM’ye 50.000 Türk Lirası tutarında giriş aidatı yatırılır. Giriş aidatı, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca her yıl ilan edilen yeniden değerleme oranını geçmemek üzere Kurulca belirlenen oranda arttırılır.

Yıllık aidatlar

MADDE 21 –

(1) Yatırım kuruluşlarının yıllık aidat yükümlülükleri Kurul, merkezi takas ve saklama kuruluşları ile diğer kuruluşlar nezdinde bir önceki yıla ilişkin bulunan veriler esas alınmak suretiyle, bu Yönetmelik ve Kurul tarafından belirlenen esaslar uyarınca hesaplanır.

(2) Yatırım kuruluşlarının içinde bulunulan yıl için yatıracakları yıllık aidat tutarları, YTM’nin bildirimi üzerine mart ayı sonuna kadar ödenir.

(3) Yıllık aidatlar yatırımcı bazında;

a) Repo işlemine konu olanlar hariç olmak üzere kaydileştirilmiş sermaye piyasası araçları açısından merkezi takas ve saklama kuruluşları nezdinde bulunan saklama bakiyelerinin,

b) Organize piyasalarda işlem gören türev araçlar açısından merkezi takas ve saklama kuruluşları nezdinde bulunan teminatların günlük tutarlarının toplamının, yatırım kuruluşlarının faaliyette bulunduğu iş günü sayısı dikkate alınmak suretiyle bulunan ortalamasının; beşinci fıkrada yer alan katsayılarla çarpılması suretiyle hesaplanır. Bu fıkra uyarınca yatırımcı bazında bulunan saklama bakiyeleri ile teminat tutarları ortalamasının her bir yatırım kuruluşu için toplamı, MKK tarafından hesaplanarak YTM’ye iletilir.

(4) Kaldıraçlı alım satım işlemleri üzerinden; yatırımcı bazında merkezi takas ve saklama kuruluşları nezdinde bulunan teminatların toplam tutarlarının, yatırım kuruluşlarının faaliyette bulunduğu iş günü sayısı dikkate alınmak suretiyle bulunan günlük ortalamasının beşinci fıkrada yer verilen gruplandırma çerçevesinde, sırasıyla binde 4, 8, 16 ve 32 katsayıları ile çarpılması suretiyle yıllık aidat hesaplanır. Bu hesaplamaya esas teşkil edecek teminat tutarları toplamının günlük ortalaması, Takasbank tarafından hesaplanarak YTM’ye iletilir.

(5) Aracı kurumlar için, Kurulun sermaye yeterliliği düzenlemeleri uyarınca ay sonları itibarıyla hesaplanan Sermaye Yeterliliği Tabanının; Gerekli Asgari Özsermaye, Risk Karşılığı ve Son Üç Aylık Faaliyet Giderlerinden en büyük olanına bölünmesi suretiyle bulunacak oranın yıllık ortalaması;

a) 3 kat ve daha fazla olanlara on binde iki,

b) 2 ilâ 3 (3 hariç) kat arasında olanlara on binde dört,

c) 1 ilâ 2 (2 hariç) kat arasında olanlara on binde sekiz,

ç) 1 kattan az olanlara on binde on altı, katsayıları uygulanarak yıllık aidat hesaplaması yapılır.

(6) Bankalar açısından aidat hesaplamasında, beşinci fıkranın (a) bendinde yer verilen katsayı dikkate alınır.

(7) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen saklama bakiyeleri ve teminatların; her bir yatırımcı bazında, Kanun’un 84’üncü maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde belirlenen ve her yıl güncellenen azami tazmin tutarından az olması durumunda tamamı, fazla olması durumunda ise söz konusu azami tazmin tutarı kadarlık kısmı hesaplamaya dâhil edilir. Azami tazmin tutarı, kaldıraçlı alım satım işlemleri ve diğer sermaye piyasası araçları için ayrı ayrı dikkate alınır.

(8) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) Tezgâhüstü türev araçlar üzerinden ise, yatırımcı sayısına göre aidat hesaplanır. Buna göre yatırım kuruluşlarının her bir yatırımcı ile yıl içinde gerçekleştirdikleri tezgâhüstü türev araç işlemlerinde sözleşme büyüklüklerinin toplamı;

a) 1.000.000 Türk Lirasının altında olan her bir yatırımcı için 500 Türk Lirası,

b) 1.000.000 Türk Lirası veya üzerinde olan her bir yatırımcı için ise 1.000 Türk Lirası, tutarı dikkate alınmak suretiyle aidat hesaplanır. Yatırım kuruluşları, bir önceki yıl içerisinde her bir yatırımcı ile gerçekleştirdikleri tezgâhüstü türev araç sözleşme büyüklükleri toplamı ile ödeyecek oldukları aidat tutarlarını MKK’ya bildirmek ve ikinci fıkrada belirtilen sürede YTM’ye ödemekle yükümlüdür. Yatırım kuruluşlarının diğer yatırım kuruluşlarıyla gerçekleştirdikleri tezgâhüstü türev araç işlemleri hesaplamada dikkate alınmaz.

(9) (Değişik: RG-26/8/2021-31580) YTM’nin malvarlığı mevcudu, yatırım kuruluşlarının tür ve risk durumları ile sermaye piyasası araçlarının nitelikleri dikkate alınmak suretiyle, dördüncü ve beşinci fıkralarda yer alan katsayıları, yarısı oranında artırmaya veya azaltmaya ve sekizinci fıkrada yer alan tutarları artırmaya veya azaltmaya Kurul yetkilidir.

(10) YTM, yıllık aidatların hesaplanmasında kullanılacak verilerin toplanmasına ilişkin esasları belirlemeye ve söz konusu verilere ilişkin olarak, yatırım kuruluşları ve ilgili diğer kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir.

(11) Aidatların hesaplanmasında, yatırımcı blokajları ile yatırım kuruluşlarının kendi portföylerinde bulunan sermaye piyasası araçları ve portföyleri adına yapmış oldukları işlemler nedeniyle vermiş oldukları teminatlar dikkate alınmaz.

Ek aidatlar

MADDE 22 –

(1) YTM malvarlığının ihtiyacı karşılamaya yetmediği hallerde, 21 inci maddedeki esaslar çerçevesinde yatırım kuruluşlarından, bir önceki yılda ödedikleri aidat tutarı toplamına kadar ek aidat alınabilir. Ek aidatlar Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek sürede ödenir.

(2) Ek aidatlar, ihtiyacın ortadan kalkmasını izleyen ilk yıl, yatırım kuruluşlarının yatıracakları yıllık aidatlardan mahsup edilebilir.

Aidat yükümlülüğüne ilişkin esaslar

MADDE 23 –

(1) Süresi içerisinde ödenmeyen aidatlar ile yerine getirilen aidat yükümlülüğünün ilave aidat yükümlülüğü doğuracak şekilde farklı olduğunun tespit edilmesi halinde, doğacak aidat farkları, aidat için belirlenen son ödeme gününden itibaren 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre hesaplanacak gecikme zammı oranında uygulanacak faiz oranı ile birlikte 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre YTM tarafından tahsil edilir.

(2) Fazla yatırıldığı tespit edilen aidat tutarları, YTM’nin belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde faizsiz olarak ilgili yatırım kuruluşuna iade edilir.

(3) Aidat yükümlülüklerinin süresi içerisinde yerine getirilmediğinin veya aidat hesaplamasında esas alınan verilerin gerçeğe uygun olmadığının tespit edilmesi halinde ilgili yatırım kuruluşları YTM tarafından Kurul’a ve Birlik’e bildirilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Zamanaşımına Uğrayan Varlıkların YTM’ye Emaneten Devri ve İadesi ⁽¹⁾

Zamanaşımı

MADDE 24 –

(Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü emanet ve alacaklar ile bunlara bağlı faiz, kâr payı ve diğer getiriler, hesap sahibinin yaptığı en son talep, işlem veya herhangi bir şekilde verdiği yazılı talimat tarihinden başlayarak on yıl içinde talep ve tahsil edilmemesi halinde zamanaşımına uğrar ve YTM’ye emaneten devredilir.

(2) Yetkili merciler tarafından üzerine bloke, haciz veya tedbir konulan hesaplarda zamanaşımı süresi bunların konulduğu tarihte durur. Zamanaşımı süresi, hesaptaki blokenin, haczin veya tedbirin kaldırıldığı tarihten itibaren işlemeye devam eder. Ergin olmayanlar adına açtırılan hesaplarda, zamanaşımı süresi kişinin ergin olduğu tarihte işlemeye başlar.

(3) Tedrici tasfiye, tasfiye veya iflas sürecindeki yatırım kuruluşlarının müşteri hesapları için zamanaşımı süresi tedrici tasfiye, tasfiye veya iflas kararı tarihinden itibaren işlemeye başlar. Hak sahibi tarafından tedrici tasfiye sürecinde gerçekleştirilen işlemler ve yapılan talepler zamanaşımını keser.

(4) Hesaba, hesap sahibinin iradesi bulunmaksızın faiz veya kâr payı ödemesi yapılması ile hesap bakiyesinin nemalandırılması, bedelli veya bedelsiz sermaye artırımından pay aktarılması, yeni pay alma hakkı kullanım kupon giriş ve çıkışı, hesap işletim ücreti kesintisi gibi durumlar zamanaşımını kesmez. Yatırımcıların bir yatırım kuruluşu nezdinde birden fazla hesabı bulunması halinde hesaplarından birinde işlem yapılması diğer hesaplar açısından da zamanaşımını keser. Payın işlem sırasının kapalı olması zamanaşımı süresini durdurmaz.

(5) MKK nezdindeki hesaplara, ilgili yatırım kuruluşunun tasarruf yetkisini sınırlamaya yönelik olarak hak sahipleri tarafından blokaj konulması, on yıllık zamanaşımı süresini keser ve zamanaşımı süresi hak sahibi tarafından blokajın kaldırıldığı tarih itibarıyla baştan işletilmeye başlar.

(6) Yatırım kuruluşu personeli ile telefonda görüşen kişinin kimlik tespitinin yapılarak veya ilgilinin hesap sahibi olduğuna kanaat getirilerek hesapla ilgili talep, işlem ya da talimata yönelik olarak tutulmuş ses kayıtları ilgili mevzuat gereği saklama süresi dolmuş olsa bile mevzuat hükümlerine uygun olarak ibraz edilebilir olması kaydıyla zamanaşımını keser.

(7) Yatırım kuruluşları tarafından hesap sahiplerine düzenli olarak iadeli taahhütlü mektup vasıtasıyla hesap ekstresi gönderilmesi ve iadeli taahhütlü mektup gönderisinin hak sahibi veya gönderiyi almaya yetkili kişiler tarafından teslim alınmış olması zamanaşımını keser. Şu kadar ki, gönderinin hak sahibi veya gönderiyi almaya yetkili kişiler tarafından teslim alındığının belgelendirilmesi gerekir.

(8) Bunların dışında, zamanaşımını durduran ve kesen haller Kurulca belirlenir.

Zamanaşımının ilanı

MADDE 25 –

(Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Yatırım kuruluşları, bir sonraki takvim yılı içerisinde 24’üncü madde uyarınca zamanaşımına uğrayacak ve tutarı 250 Türk Lirası ve üzerinde olan emanet ve alacakların hesap sahiplerini, başvuruda bulunmadıkları takdirde hesaplarının YTM’ye emaneten devredileceği hususunda, içinde bulunulan yılın Mart ayı sonuna kadar iadeli taahhütlü mektupla uyarmak zorundadır. Bu fıkrada belirlenen 250 TL’nin hesabında borsada işlem görmeyen paylar nominal değer üzerinden hesaba katılır. Bu fıkrada yer verilen tutarın belirlenmesinde Kurul yetkilidir.

(2) Bir sonraki takvim yılı içerisinde zamanaşımına uğrayacak olan her türlü emanet ve alacaklar tutarına bakılmaksızın içinde bulunulan yılın Nisan ayının başından bir sonraki takvim yılı sonuna kadar liste halinde yatırım kuruluşunun kendi internet sitesinin ana sayfalarında ilan edilir. İlan edilecek listelerde emanet ve alacakların zamanaşımına uğrayacağı tarihlere yer verilir. Yatırım kuruluşu, söz konusu listelerin kendi internet sitesinde ilan edildiği hususunu, içinde bulunulan yılın Nisan ayı içerisinde, Basın İlan Kurumu listelerindeki tirajı en yüksek ilk beş gazeteden ikisinde Basın İlan Kurumu aracılığıyla ilan eder.

(3) İnternet sitelerinde ilan edilen listeler, bu maddede yer alan ilan yükümlülüklerinin yerine getirildiğine ilişkin beyan ile birlikte yatırım kuruluşları tarafından içinde bulunulan yılın Mayıs ayı sonuna kadar YTM’ye gönderilir. YTM’ye gönderilecek listelerin şekil şartları ve içeriği YTM tarafından belirlenir. YTM bu listeleri içinde bulunulan yılın Temmuz ayı başından bir sonraki takvim yılı sonuna kadar konsolide edilmiş olarak kendi internet sitesinde yayımlar.

(4) Yatırım kuruluşları nezdinde bir sonraki takvim yılı içerisinde zamanaşımına uğrayacak emanet ve alacak bulunmaması halinde; devredilecek herhangi bir emanet ve alacağın bulunmadığına ilişkin içinde bulunulan yılın Mayıs ayı sonuna kadar YTM’ye yazılı bildirim yapılır.

(5) Faaliyetleri sürekli olarak durdurulmuş olan yatırım kuruluşları nezdinde bulunan hesaplardaki emanet ve alacaklara ilişkin bu maddede yer alan yükümlülükler, emanet ve alacakların devredildiği kuruluş tarafından yerine getirilir. Hesaplardaki emanet ve alacakların devri sırasında, bunların zamanaşımına uğrayacağı tarihleri de içeren bilgiler devredilen kuruluşa liste halinde verilir. Bu emanet ve alacakların devredildiği kuruluşun bulunmaması halinde, bu maddede yer alan yükümlülükler Takasbank tarafından yerine getirilir. Faaliyetlerinin sürekli durdurulması başvurusu sürecinde, hak sahibi hesaplarındaki emanet ve alacakların zamanaşımına uğrayacağı tarihleri de içeren bilgiler liste halinde Takasbank’a verilir.

(6) Zamanında bildirim ve ilan yükümlülükleri yerine getirilmemekle birlikte, zamanaşımı süresi dolmadan önce yatırım kuruluşu tarafından tespit edilen varlıklara ilişkin bu maddede yer alan bildirim ve ilan yükümlülüğü ivedilikle yerine getirilir ve bir sonraki takvim yılının sonuna kadar ilan edilmeye devam edilir.

(7) Zamanında bildirim ve ilan yükümlülükleri yerine getirilmeyen ve zamanaşımı süresi dolmuş olan varlıklar, gerekli ilan ve bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğine bakılmaksızın YTM’ye emaneten devredilir.

(8) İlan ve bildirim yükümlülüklerinin bu maddeye uygun şekilde yerine getirilmemesinden kaynaklanan her türlü hukuki ve cezai sorumluluk ilgili yatırım kuruluşundadır.

Zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların YTM’ye emaneten devredilmesi

MADDE 26 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Yatırım kuruluşları zamanaşımına uğramış emanet ve alacakları Takasbank ve MKK nezdindeki YTM uhdesinde yatırımcı adına açılacak hesaplara en geç zamanaşımına uğradıkları ayın sonuna kadar devreder.

(2) Yatırım kuruluşları, birinci fıkra uyarınca devrettikleri emanet ve alacaklara ilişkin, hak sahiplerinin kimlik bilgileri, adresleri ve haklarının faiz, kâr payı ve diğer getirileri ile birlikte ulaştıkları tutarlar gösterilmek suretiyle düzenlenecek listeyi en geç zamanaşımına uğradıkları ayı takip eden ayın sonuna kadar içinde bulunulan takvim yılı için önceki ayları da içerecek şekilde YTM ve Takasbank’a gönderir.

(3) Zamanaşımına uğramış olan yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü emanet ve alacaklar ile bunlara ait faiz, kâr payı ve diğer getiriler için düzenlenecek liste örnekleri ve bunların hangi hesaplara yatırılacağı veya ne suretle tevdi ve teslim edileceği, YTM tarafından Birlik vasıtasıyla yatırım kuruluşlarına duyurulur.

(4) Faaliyetleri sürekli olarak durdurulmuş olan yatırım kuruluşları nezdinde bulunan emanet ve alacaklar, bunların devredildiği kuruluş tarafından, devredilen kuruluşun bulunmaması durumunda Takasbank tarafından YTM’ye emaneten devredilir.

(5) Zamanaşımına uğradığı halde YTM’ye devredilmediği tespit edilen nakde, YTM’ye devredilmesi gerektiği tarihten itibaren 27’nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili dönemde elde edilmiş nema getirisi oranında faiz işletilir. İşletilen faiz tutarı Takasbank tarafından hesaplanır ve ilgili yatırım kuruluşuna bildirilerek, yatırım kuruluşundan tahsil edilir. Tahsil edilen faiz, gecikmeli olarak devredilen hesaplara oransal olarak dağıtılır.

(6) YTM’ye emaneten devredilen sermaye piyasası araçlarından doğan bedelsiz pay iktisabı ve kâr payı alma hakkı dışındaki pay sahipliği hakları, bunların YTM tarafından hak sahiplerine iadesine kadar donar.

(7) YTM, Takasbank ve MKK’nın ilgili mevzuatındaki görev ve yükümlülüklerinden muaftır.

(8) Kurulca tedrici tasfiyesinin kapatılmasına karar verilen yatırım kuruluşlarındaki müşteri emanet ve alacakları, on yıllık zamanaşımı süresinden bağımsız olarak tedrici tasfiyenin kapatılması kararının alınmasını izleyen üç ay içinde YTM’nin Takasbank ve MKK nezdinde müşteri adına açılacak hesaplarına aktarılır. Tedrici tasfiyesi kapatılan yatırım kuruluşları nezdindeki müşteri hesaplarında bulunan emanet ve alacakların saklanması, nemalandırılması ve talep halinde hak sahiplerine iade edilmesinde zamanaşımına ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.

(9) Kanunun geçici 3’üncü maddesinde düzenlenen Özel Fon kapsamındaki emanet ve alacaklar hariç olmak üzere, tasfiyesine veya iflasına karar verilen yatırım kuruluşu hesaplarında yer alan emanet ve alacaklar, iflasın kapandığı veya tasfiyenin sonuçlandığı tarihi takip eden altı ay içerisinde, Kanunun 46 ncı maddesinin altıncı fıkrası hükmü kapsamında, YTM’nin Takasbank ve MKK nezdinde müşteri adına açılacak hesaplarına aktarılır. Söz konusu aktarımlara konu olacak emanet ve alacakların tespitinde, iflasın kapandığı veya tasfiyenin sonuçlandığı ya da zamanaşımı süresinin dolduğu anda yatırım kuruluşu, Takasbank ve MKK’da yer alan kayıtlara göre yatırım kuruluşunun malvarlığına dahil olmayan, iflas masasına girmemiş, tasfiye sürecinde tahsil edilmemiş ve yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü emanet ve alacaklar dikkate alınır. Emanet ve alacakların tespit edilebilmesi için gerekmesi halinde ilgisine göre tasfiye memurları, iflas dairesi veya iflas idaresinden bilgi talep edilebilir. Bu şekilde aktarılan emanet ve alacakların saklanması, nemalandırılması ve talep halinde hak sahiplerine iade edilmesinde zamanaşımına ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.

(10) Sekizinci ve dokuzuncu fıkraların uygulanmasında, 24’üncü maddenin üçüncü fıkrası uyarınca hesaplanan zamanaşımı süresi iflasın kapandığı, tasfiyenin sonuçlandığı veya tedrici tasfiyenin kapatıldığı tarihten önce dolan hesaplardaki emanet ve alacaklar, her halükarda zamanaşımı süresinin dolduğu ayın sonuna kadar YTM’nin Takasbank ve MKK nezdinde müşteri adına açılacak hesaplarına aktarılır.

Zamanaşımına uğrayan varlıkların emaneten devredilmesi sürecinde MKK ve Takasbank’ın görev ve sorumlulukları

MADDE 27 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Zamanaşımına uğrayan emanet ve alacaklardan nakitler ve kaydileştirilmemiş sermaye piyasası araçları Takasbank, kaydileştirilmiş sermaye piyasası araçları ise MKK nezdinde YTM uhdesinde hak sahibi adına açılacak hesaplarda izlenir. Hesapların açılma usul ve esasları Takasbank tarafından Kurul onayı alınmak suretiyle belirlenir ve duyurulur.

(2) Takasbank, 25 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca YTM’nin internet sitesinde yayımlanan listeler kapsamında Takasbank ve MKK nezdindeki YTM hesabı altında devre konu edilecek emanet ve alacakların hak sahipleri adına hesap tanımlamaları ile ilgili iş ve işlemleri yapar ve ilgili yatırım kuruluşları ile YTM’ye bilgi verir.

(3) (Değişik: RG-28/6/2022-31880) Takasbank nezdinde tutulan müşteri hesabındaki nakitler ve müşteri hesaplarına gelen nakit kâr payları Takasbank tarafından hazırlanacak ve Kurulca onaylanacak esaslara göre, Takasbank tarafından nemalandırılır ve elde edilen nemalar ilgili hak sahiplerinin hesaplarına oransal olarak dağıtılır. Takasbank, MKK ve YTM için 28/A maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde ücret belirlenmesi durumunda bu ücretler müşteri hesabındaki nemalardan karşılanır. Takasbank ve MKK nezdinde tutulan sermaye piyasası araçlarının bedelsiz sermaye artırımlarına katılımı Takasbank ve MKK tarafından yerine getirilir. Nakit kâr payı dağıtımlarında, kâr payı bedelleri MKK nezdindeki kayıtlar dikkate alınarak, hak sahiplerinin Takasbank’ta yer alan hesaplarına aktarılır.

(4) Takasbank ve MKK tarafından üçer aylık dönemler itibarıyla YTM’nin belirlediği usuller ve içerikte hazırlanan rapor üç aylık dönemi izleyen ayın ilk iki haftası içinde YTM’ye gönderilir.

(5) (Değişik:RG-28/6/2022-31880) Zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların gerek Takasbank gerekse MKK nezdindeki hesaplara emaneten devredilmesine ilişkin olarak hesap tanımlamalarının yapılması, yatırım kuruluşlarına ve YTM’ye bildirilmesi, Takasbank, MKK ve YTM için 28/A maddesinin üçüncü fıkrasına göre ücret belirlenmesi durumunda bu ücretlerin hak sahibinin hesabındaki nemalardan karşılanmak suretiyle ödenmesi, hesaplardaki emanet ve alacakların YTM’ye raporlanması, YTM’nin iade ve diğer taleplerinin yerine getirilmesine yönelik işlemler Takasbank tarafından yürütülür.

Zamanaşımına uğrayan varlıkların iadesi için başvuru şekli

MADDE 28 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) 24’üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında YTM’ye devredilen emanet ve alacakların hak sahiplerinin başvurması halinde, sermaye piyasası araçları Takasbank ve MKK nezdindeki hesaplarda bulunan bakiyeler üzerinden; nakitler ise 27’nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca dağıtılan nema tutarı ile birlikte, başvuran hak sahiplerine iade edilir.

(2) Bu madde kapsamında iade talep eden hak sahipleri veya noter onaylı vekâletname ibraz eden vekili tarafından, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren iadeli taahhütlü posta yolu ile veya özel şirketler aracılığıyla imza karşılığı teslim suretiyle YTM’nin merkez adresine başvurulması zorunludur.

(3) YTM’ye iletilecek başvuru dilekçesinin ekinde aşağıdaki belgelerin bulunması zorunludur:

a) Gerçek kişi hak sahipleri için;

1) Hak sahibinin vatandaşlık numarasını içeren resmi kimlik belgesi veya pasaportunun fotokopisi, mirasçı ise mirasçılık belgesi.

2) Yerleşim yeri adresi ve diğer iletişim bilgileri.

3) İadenin yapılacağı hesap bilgileri.

b) Tüzel kişi hak sahipleri için, (a) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bendindeki belgelere ek olarak;

1) Tüzel kişiliğin tam unvanı ile vergi ve Merkezi Sicil Kayıt Numarası ve/veya ticaret sicil numarası.

2) Tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişilerin vatandaşlık numarasını içeren resmi kimlik belgesi fotokopisi.

3) Kayıtlı bulunduğu veya tescil edildiği resmi merciden alınmış tüzel kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişileri gösterir yeni tarihli yetki ve faaliyet belgesi.

(4) YTM tarafından gerekli görüldüğü takdirde hak sahibinden ve ilgili yatırım kuruluşundan ek bilgi ve belge istenebilir.

Zamanaşımına uğrayan varlıkların iade başvurularının sonuçlandırılması ve iadelerin gerçekleştirilmesi

MADDE 28/A –

(Ek: RG-26/8/2021-31580)

(1) 28 inci maddede belirtilen başvuru şartlarını yerine getiren ve başvurusuna konu olan hesapta hak sahibi olduğu YTM tarafından teyit edilen hesap sahibinin Takasbank ve MKK nezdindeki YTM hesabında tutulan sermaye piyasası araçları ile iade tarihine kadar aktarılmış bedelsiz payları aynen; Takasbank nezdindeki YTM hesabında tutulan nakitleri ise, iade tarihine kadar 27 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca aktarılmış nema tutarı ile birlikte nakit olarak, hesap sahibi tarafından bildirilen hesaplara aktarılır.

(2) Takasbank ve/veya MKK nezdindeki bu emanet ve alacakların hesap sahiplerinin bildirdikleri hesaplara aktarımı, YTM’nin talimatı üzerine, Takasbank tarafından talimatın iletildiği ayın sonuna kadar yapılır. Aktarım tarihinin resmî tatil ve/veya hafta sonuna tekabül etmesi durumunda ödeme tarihi, ilgili günü takip eden ilk iş günüdür.

(3) (Değişik: RG-28/6/2022-31880) Zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların YTM’ye devri, yönetilmesi, saklanması, nemalandırılması, bunlarla ilgili taleplerin yerine getirilmesi ve hak sahiplerine iadesi kapsamında MKK ve Takasbank tarafından yürütülen hizmetler için YTM tarafından herhangi bir ücret ödenmez. MKK, Takasbank ve YTM tarafından üstlenilen iş ve işlemler nedeniyle katlanılan masrafları karşılayacak oranda, hak sahiplerine ait nemalardan kesinti yapılarak ücret alınması Kurul onayına tabidir.

(4) Bu madde kapsamında YTM tarafından düzenlenecek kağıtlar Kanunun 83’üncü maddesinin altıncı fıkrası gereği damga vergisinden müstesnadır.

(5) Bu maddede düzenlenenler dışında iadelere ilişkin esaslar YTM tarafından belirlenir ve Birlik vasıtasıyla yatırım kuruluşlarına duyurulur.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Giderler

MADDE 29 –

(1) YTM tarafından Kanun ve ilgili mevzuattan kaynaklanan görevlerin yerine getirilmesi amacıyla yapılan giderler ile genel yönetim giderleri YTM’nin malvarlığından karşılanır. Buna ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulunca belirlenir.

(2) Kanunun geçici 4’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kanunun yayımı tarihinden önce tedrici tasfiyesine başlanmış olan kurumlara ilişkin olarak gerekli ödemeler üçer aylık dönemler itibarıyla YTM tarafından MKK’ya yapılır.

Bütçe, mali tablo ve raporlar

MADDE 30 –

(1) YTM bütçesi ve kesin hesabı, Yönetim Kurulu tarafından onaylanır. Bütçe YTM’nin bütçe yılı içindeki gelir ve gider tahminlerini gösterir. Bütçe yılı takvim yılıdır. YTM gelirlerinin yeterli olması halinde, yıl içerisindeki ilave ödenek ihtiyacı için mevcut veya yeni açılacak tertiplere Yönetim Kurulu tarafından ödenek eklenebilir. Bütçe içi ödenek aktarması yapmaya Başkan yetkilidir.

(2) YTM, yıllık mali tabloları ile hesap dönemine ilişkin faaliyetlerini ve sonraki dönem hakkında görüş ve önerileri ile alınması gereken önlemleri içeren bir faaliyet raporunu düzenleyerek takip eden yılın mart ayı sonuna kadar Kurula gönderir.

YTM’nin defter ve kayıtları

MADDE 31 –

(1) YTM tarafından, bu Yönetmeliğin uygulanmasında yönetim kurulu karar defteri ve yardımcı defterler ile ilgili mevzuat uyarınca tutulması zorunlu olan diğer defterler tutulur. Kayıtların tutulmasına ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulunca belirlenir.

(2) (Ek: RG-26/8/2021-31580) 26’ncı maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan devirlere ilişkin muhasebe kayıtları tutulmaz.

Yatırımcıyı bilgilendirme ve reklam yasağı

MADDE 32 –

(1) Yatırım kuruluşları, sermaye piyasası faaliyetleri ve işlemleri sırasında YTM ve YTM’nin koruma kapsamı hakkında yatırımcılara yeterli bilgi vermek zorundadır.

(2) Yatırım kuruluşları, YTM’nin yatırımcılara sağladığı korumayı reklam amacıyla kullanamazlar.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında uygulanacak tedbirler

MADDE 33 –

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler, eksik yerine getirenler veya mevzuata aykırı fiil ve işlemleri tespit edilenler YTM tarafından Kurula bildirilir.

Tutarların değerlenmesi

MADDE 34 –

(Mülga: RG-26/8/2021-31580)

DOKUZUNCU BÖLÜM

Geçici ve Son Hükümler

Saklı hükümler

MADDE 35 –

(1) Bu Yönetmelikte yer almayan veya açıklık bulunmayan konularda genel hükümleri de dikkate alarak karar vermeye ve uygulamayı yönlendirmeye Kurul yetkilidir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 36 –

(1) 6/6/2013 tarihli ve 28669 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımcı Tazmin Merkezine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

YTM’nin merkezine ilişkin geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE 1 –

(1) Kurul merkezinin İstanbul’a taşınmasına ilişkin iş ve işlemler tamamlanıncaya kadar YTM’nin merkezi Ankara’dadır.

Giriş aidatı ödemeyecek yatırım kuruluşları

GEÇİCİ MADDE 2 –

(1) 20 nci maddede yer verilen giriş aidatları mülga 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca kurulan Yatırımcıları Koruma Fonuna katılmış olan yatırım kuruluşları tarafından yatırılmaz.

Yıllık aidatların hesaplanmasına ilişkin geçici madde

GEÇİCİ MADDE 3 –

(Mülga: RG-26/8/2021-31580)

Birleşme veya devralma durumunda aracı kurumlara sağlanacak indirimler

GEÇİCİ MADDE 4 –

(Mülga: RG-26/8/2021-31580)

YTM tarafından devralınan alacakların takip ve tahsili

GEÇİCİ MADDE 5 –

(1) YTM’nin, Kanunun geçici 4’üncü maddesi uyarınca devraldığı alacaklara ilişkin olarak, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre başlatılmış bulunan takiplere, yine 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre kaldığı yerden devam edilir.

Faaliyetleri durdurulmuş olan yatırım kuruluşları açısından zamanaşımı süresinin tespiti

GEÇİCİ MADDE 6 –

(Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-26/8/2021-31580)

(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce, faaliyetleri sürekli olarak durdurulmuş ve hesapları başka bir kuruluşa devredilmiş olan yatırım kuruluşlarının hesaplarındaki emanet ve alacakların zamanaşımına uğrayacağı tarihlerin tespit edilememesi durumunda, zamanaşımı süresinin tespitinde devir tarihi esas alınır.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyetleri sürekli durdurulmuş ve hesapları başka bir yatırım kuruluşuna devredilmemiş olan yatırım kuruluşlarının Takasbank ve MKK nezdinde blokeli olarak tutulan müşteri emanet ve alacaklarına ilişkin son işlem tarihlerinin Takasbank ve/veya MKK nezdinde bulunmaması halinde, zamanaşımı süresinin tespitinde bu yatırım kuruluşlarının faaliyetlerinin sürekli durdurulduğu tarihler esas alınır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamındaki emanet ve alacaklardan;

a) On yıllık zamanaşımı süresi 22/4/2021 tarihinden önce dolmuş olanlar Kanunun 83’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının değişiklikten önceki hükmü ve bu hükme dayanılarak hazırlanan yönetmelik hükümlerince YTM’ye gelir kaydedilir.

b) On yıllık zamanaşımı süresi 22/4/2021 tarihi ve sonrasında dolmuş olanlar ise 26’ncı maddenin dördüncü fıkrası kapsamında YTM’ye emaneten devredilir.

(4) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında yapılacak devir öncesinde, hak sahibi adres bilgilerinin Takasbank ve/veya MKK nezdinde bulunmaması halinde, 25 inci maddenin birinci fıkrasındaki iadeli taahhütlü mektup gönderim yükümlülüğünün yerine getirilmesi şartı aranmaz.

(5) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kanunun yürürlük tarihi öncesinde faaliyetleri geçici olarak durdurulmuş olan yatırım kuruluşlarının müşterileri tarafından talep edilmeyen emanet ve alacakların zamanaşımı kapsamında devrine ilişkin bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uygulanır.

(6) Üçüncü fıkranın (b) bendi uyarınca YTM’ye aktarılan emanet ve alacaklar da 28 ve 28/A maddelerinde belirlenen esaslar kapsamında hak sahiplerine talepleri üzerine iade edilir.

22/4/2021 tarihi öncesinde zamanaşımı süresi dolan emanet ve alacakların tabi olacağı mevzuat

GEÇİCİ MADDE 7 –

(Ek: RG-26/8/2021-31580)

(1) 7316 sayılı Kanunun 12’nci maddesi ile değiştirilen Kanunun 83’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının yürürlüğünden önce on yıllık zamanaşımı süresi dolan emanet ve alacaklar hakkında, bunların YTM’ye devredilip edilmediğine bakılmaksızın, bu Yönetmelik hükümleri değil, Kanunun 83’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının değişiklikten önceki hükmü ve bu hükme dayanılarak hazırlanan yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu emanet ve alacaklar, 28 ve 28/A maddelerinde belirlenen esaslar kapsamında hak sahibine iade edilmez. 22/4/2021 tarihinden önce zamanaşımına uğradığı halde yatırım kuruluşları tarafından YTM’ye devredilmediği tespit edilen nakit emanet ve alacaklara, YTM’ye devredilmesi gerektiği tarihten itibaren 6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacaklara uygulanan gecikme zammı oranında faiz işletilir.

22/4/2021-31/12/2021 tarih aralığındaki zamanaşımı devirlerinin yerine getirilmesi

GEÇİCİ MADDE 8 –

(Ek: RG-26/8/2021-31580)

(1) 22/4/2021 ila 31/12/2021 tarihleri arasında zamanaşımına uğrayan emanet ve alacaklarla ilgili olarak 26’ncı madde kapsamındaki devirler ile 27’nci madde kapsamındaki hesapların tanımlanması işlemleri 31/12/2021 tarihine kadar yapılır. Anılan devirlerin yapılması ve hesapların tanımlanması işlemleri tamamlanana kadar, yatırım kuruluşlarının hesaplarında izlenen zamanaşımına uğramış emanet ve alacaklar, zamanaşımı tarihinden itibaren 27’nci maddenin üçüncü fıkrası hükmü kapsamında yatırım kuruluşlarınca nemalandırılır.

Mevcut emanet ve alacakların nemalandırılmasına ilişkin geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE 9-

(Ek: RG-28/6/2022-31880)

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Takasbank tarafından elde edilmiş olan nemalar hakkında da 27’nci maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.

Yürürlük

MADDE 37 –

(1) Bu Yönetmeliğin;

a) 21 inci maddesinin sekizinci fıkrası 1/1/2016 tarihinde,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 38 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütür.

(1) 26/8/2021 tarihli ve 31580 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin yedinci bölüm başlığı ‘Zamanaşımına Uğrayan Varlıkların ve Teslim Edilmeyen Sermaye Piyasası Araçlarının YTM’ye İntikali ve Satışı’ iken Yönetmeliğe işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

 

Resmî Gazete Tarihi: 23.05.2018 Resmî Gazete Sayısı: 30429

MADEN BÖLGELERİNE VE RUHSATLARIN TAŞINMASINA

İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –

(1) Bu Yönetmeliğin amacı;

a) Birbirine bitişik ve/veya yakın I. Grup, II. Grup (a) bendi ve IV. Grup (b) bendi maden sahalarında tek başına yapılan maden işletme faaliyetlerinin; çevresel etkileri, şehirleşme, işletme güvenliği, rezervin verimli işletilmesi ve benzeri sebeplerden dolayı oluşturduğu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılacak proje ve planlama çerçevesinde maden bölgesinin ilan edilmesine, bu ruhsatların yeni ruhsatta birleştirilerek oluşturulacak maden bölgesinde ortak proje kapsamında maden işletme faaliyetlerinde bulunulmasına,

b) Aynı grup ruhsatlar için maden bölgesinin oluşturulması amacıyla ruhsatların birleştirilmesi, taksiri, iptali, ihale edilmesi, yeniden ruhsatlandırılması, ruhsatlardaki yatırım giderlerinin belirlenmesi ve ödenmesine,

c) Maden bölgesi içerisinde yer alacak ruhsatların maden rezervlerinin ve kurulacak tüzel kişilikte bu ruhsat sahiplerinin rezervlerine göre hisse paylarının hesaplanmasına,

ç) Bir veya birden fazla il sınırına giren maden bölgeleri komisyonu oluşturulması, toplanması, çalışma süresi, görev ve yetkileri, maden bölgelerindeki faaliyetlerin incelenmesi, kontrol edilmesi ve denetlenmesine,

d) Şehirleşme, çevresel ve benzeri etkiler dikkate alınarak bazı alanlardaki I. Grup ve II. Grup (a) bendi maden ruhsatlarının bir proje ve plana göre taşınmasına, taşınacak ruhsatların rezervlerinin hesaplanmasına, ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

MADDE 2 –

(1) Bu Yönetmelik, 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu’na dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 –

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanını,

b) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

c) Bitişik maden sahaları: Ruhsatların kenarlarının en az birinde ortak sınırı olan, aynı havzaya ait, rezerv sürekliliği bulunan maden ruhsat sahalarını,

ç) Eşdeğer rezerv: Maden bölgesi sınırları içinde yer alan aynı grup ruhsatlara ait farklı özellikteki kaynak rezervlerinin, maliyet ve/veya satış fiyatını etkileyen parametrelerin dikkate alınmasıyla belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu elde edilen rezervi,

d) (Değişik: RG-16/2/2019-30688) Genel Müdürlük: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,

e) İlgili belediye: Maden bölgesinin sınırlarının içerisinde bulunduğu büyükşehir veya il belediyesini,

f)  Kanun: 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu’nu,

g) Kaynak: Yerkabuğunda ve derinliklerinde; biçim, nitelik ve nicelik olarak muhtemel ekonomik beklentileri karşılayacak katı, sıvı ve gaz birikimlerini,

ğ) Kısıtlama: Valilik görüşü ve Bakan onayı ile I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenlere ilişkin madencilik faaliyetlerinin belirli bir bölgede kapatılması işlemini,

h) Maden Bölgesi: Birbirine bitişik ve/veya yakın, kaynak sürekliliği olan maden sahalarında yapılan maden işletme faaliyetlerinin; çevresel etkileri, şehirleşme, işletme güvenliği, rezervin verimli işletilememesi ve benzeri sebeplerden dolayı oluşturduğu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması amacıyla yapılacak proje ve planlama çerçevesinde Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayı ile ilan edilen alanları,

ı) (Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/1/2022 tarihli ve E.:2018/5023; K.:2022/74 sayılı kararı ile iptal bent; Maden bölgesi komisyonu: Maden bölgesi ilan edilen alanlara verilecek ruhsattaki madencilik faaliyetlerini kontrol etmek üzere faaliyet gösterecek olan valilikten bir kişi, ilgili belediyeden bir kişi ve ruhsat sahibi şirket (Değişik ibare: RG-16/2/2019-30688) ya da şirketleri temsilen iki kişi olmak üzere dört kişiden oluşan Komisyonu,)

i) Ruhsat Birleştirme Taahhütnamesi: Maden bölgesi ilan edilen alanda yer alan ruhsatların sahipleri tarafından, her bir ruhsatı için ayrı ayrı noter veya Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel huzurunda imzalanan belgeyi (Ek-1),

j) Rezerv tespit raporu: Genel Müdürlük koordinasyonunda, üniversiteler, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ve/veya Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Komisyonunca yetkilendirilen yetkin kişi tarafından düzenlenen jeolojik, hidrojeolojik, jeofizik, haritalama, sondaj, analiz, test gibi rezerve ait teknik veriler kullanılarak bilimsel yöntemlerle maden rezervinin üç boyutlu olarak ortaya çıkartılmasına ve eşdeğer rezervlerin belirlenmesine yönelik raporu,

k) Ruhsat taksiri: Bir maden ruhsatının belirli bir alanının ruhsattan çıkartılarak küçültülmesini,

l) Ruhsat Taşıma Taahhütnamesi: Kısıtlanan alandaki mevcut ruhsat sahiplerinin ruhsatlarının yeni bir alana taşınmasını kabul ettiklerine dair her bir ruhsatı için ayrı ayrı noter veya Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel huzurunda imzaladıkları belgeyi (Ek-2),

m) Ruhsatların taşınması: I. Grup ve II. Grup (a) bendi ruhsat alanlarındaki madencilik faaliyetlerinin şehirleşme, çevresel ve benzeri etkiler nedenleriyle yapılamaz duruma gelmesi halinde, ruhsat veya ruhsatların aynı il sınırları içinde veya yakın alanlarda belirlenen sahalara taşınmasını,

n) Şirket: Maden bölgesindeki ruhsatların toplam eşdeğer rezervinin en az yarısına tekabül eden ruhsatların sahiplerinin ve ruhsat birleştirmeyi kabul eden tüm ruhsat sahiplerinin ortak olacağı, bu ortakların uygun görmeleri halinde üçüncü şahısların veya tüzel kişilerin de ortak olabileceği, maden bölgesi ilan edilen alanda yer alan ruhsatların birleştirilmesi ile oluşturulacak yeni ruhsatın adına düzenleneceği, tüzel kişiliği haiz şirketi/şirketleri,

o) Şirketteki ortaklık payları: Maden bölgesi alanında yer alan ruhsatların sahiplerinin; kendi aralarında anlaşamamaları halinde maden bölgesindeki ruhsatların toplam eşdeğer rezervinde her bir ruhsatın eşdeğer rezervinin paylarını, kendi aralarında anlaşmaları halinde ise ruhsat sahiplerinin belirledikleri şirket ortaklık paylarını,

ö) Yakın maden sahaları: Ruhsatların herhangi bir kenarında ortak sınırı olmayan, aralarında maden ruhsatı bulunmayan, kaynak sürekliliği olan maden ruhsat sahalarını,

p) Yatırım gideri: Bir projenin işletmeye geçmesine yönelik 21/9/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinde belirlenen varlık ve hizmetler için harcanan toplam tutarı,

r) Yeni ruhsat: Maden bölgesi sınırları içinde kalan ruhsatların, hazırlanan proje ve plana göre birleştirilerek şirket adına düzenlenen ruhsatı/ruhsatları, ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Maden Bölgesinin Belirlenmesi, İlanı ve Tebliği

Maden bölgesi ilan edilmesi şartları

MADDE 4 –

(1) Maden bölgesi ilan edilebilmesi için; I. Grup, II. Grup (a) bendi ve IV. Grup (b) bendi ruhsatlarda; ortak projelendirme, planlama ve işletme projesiyle maden işletmeciliği yapılabilecek kaynak olması kaydıyla;

a) Ruhsatların birbirine bitişik ve/veya yakın olması nedeniyle açık işletmenin şev açısı ve basamaklarının tehlike arz etmesi,

b) Maden işletmelerinin, ruhsat sınırına dayanması nedeniyle işletme projelerinin ayrı ayrı uygulanmasının işletme güvenliği açısından risk oluşturması ve verimli işletilememesi,

c) Birden fazla işletme ruhsatında; işletme esnasında, nakliyede, patlatmada, kırma-elemede ve benzeri faaliyetlerde toz, partikül gibi hususların emisyon değerlerinin yıllık ölçüm ortalamasının çevre standart limitlerinin üzerinde olması,

ç) Yerleşim alanına, imar planlarına yakınlığı ve çevresel etkileri nedenleriyle ruhsatlarda ortak işletmeye ihtiyaç duyulması, şartlarından en az birinin oluşması gerekir.

(2) Kamu kurumlarının uhdesinde bulunan hammadde üretim izinli sahaların maden bölgelerine dâhil edilmesi durumunda izin sahibi kamu kurumunun görüşü alınır.

(3) Maden bölgesinin alanının askeri yasak ve güvenlik bölgeleri ile çakışması halinde bu alanlar Genelkurmay Başkanlığından uygun görüş alınarak maden bölgesi alanına dâhil edilebilir. Askeri yasak ve güvenlik bölgelerinin maden bölgesi ile çakışan kısımlarında madencilik üretim faaliyetleri, Kanun kapsamında projesine uygun olarak ve çevresel etki değerlendirmesi raporunda belirtilen esaslar dâhilinde Genelkurmay Başkanlığından uygun görüş alınarak yapılır.

Maden bölgesi teklifi ve talebi

MADDE 5 –

(1) Genel Müdürlük, yaptığı inceleme ve denetim sonucunda maden bölgesi ilan edilmesi şartlarının oluştuğunu değerlendirdiği alanda, maden bölgesi ilan edilmesini teklif edebilir.

(2) Maden bölgesi ilan edilmesinin şartlarının oluştuğu alandaki ruhsatların toplam eşdeğer rezervinin en az yarısına tekabül eden kısmını temsil eden ruhsat sahipleri, ruhsatlarının yeni ruhsatta birleştirilmesini ve yeni ruhsatın ortak olacakları şirket adına düzenlenmesini kabul ettiklerini yazılı olarak beyan ederek, maden bölgesi oluşturulmasını Genel Müdürlükten talep edebilir.

Maden bölgesi talebinin değerlendirilmesi

MADDE 6 –

(1) Maden bölgesi talebi, Genel Müdürlük tarafından değerlendirilerek;

a) Maden bölgesi şartlarının oluştuğunun tespiti halinde maden bölgesi sınırlarının belirlenmesi çalışmalarına başlanacağı,

b) Maden bölgesi şartlarında eksiklik tespit edilmesi halinde, ruhsat sahiplerine ek teknik çalışma yaptırılarak altı aylık süre içerisinde eksikliklerin tamamlanması, aksi takdirde talebin reddedileceği,

c) Maden bölgesi şartlarının oluşmadığının tespiti halinde talebin reddedildiği, talep sahiplerine bildirilir.

Maden bölgesinin belirlenmesi

MADDE 7 –

(1) Genel Müdürlük tarafından;

a) Maden bölgesi sınırlarının belirlenmesi,

b) Kanun ve Maden Yönetmeliğine göre ruhsatların yatırım giderlerinin tespiti,

c) Maden bölgesindeki ihalelik sahaların ve ruhsatsız alanların ihale taban bedelinin belirlenmesi,

ç) Rezerv tespit raporuna göre maden bölgesinde yer alan her bir ruhsatın eşdeğer rezervinin, ruhsatlı alanlardaki toplam eşdeğer rezervdeki payını esas alarak, her bir ruhsat sahibinin şirketteki ortaklık payının tespiti,

d) Maden bölgesi projesi ve planının hazırlanması, çalışmaları yapılır veya yaptırılır.

(2) Genel Müdürlük, teknik çalışmalar sonucunda maden bölgesinin nihai sınırlarını belirler.

(3) Genel Müdürlük, maden bölgesi ilan edilecek alanda yer alan ruhsatların, Kanunun 16’ncı maddesindeki alan sınırlamasına bağlı kalmaksızın yeni ruhsatta birleştirileceğini belirler.

Maden bölgesi ilan edilmesi ve tebliği

MADDE 8 –

(1) 6’ncı ve 7’nci maddelerdeki çalışmalar bir rapor haline getirilir. Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayı ile maden bölgesi ilan edilir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.

(2) Resmî Gazete ilanında;

a) Maden bölgesinin adı, paftası ve koordinatları,

b) Maden bölgesi içinde kalan ruhsatların sicil numaraları, ihalelik sahaların ve ruhsatsız alanların erişim numaraları,

c) Maden bölgesi içinde kalan her bir ruhsatın eşdeğer rezervi,

ç) Maden bölgesindeki ruhsatların toplam eşdeğer rezervi,

d) Maden bölgesi içerisinde kalan her bir ruhsatın eşdeğer rezervinin, maden bölgesindeki ruhsatların toplam eşdeğer rezervine oranı,

e) İhalelik sahalar ve ruhsatsız alanların ihale taban bedeli ve eşdeğer rezerv miktarları,

f) Ruhsatlardaki ruhsat sahibi ve/veya rödövansçının yatırım gideri tutarları,

g) Maden bölgesi projesi özet bilgileri,

ğ) Adına yeni ruhsat düzenlenecek şirketi kurmaları için ruhsatların sahiplerine verilen süre,

h) Ruhsat Birleştirme Taahhütnamesi ve ruhsat sahiplerine bu taahhütnameyi imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmesi için verilen süre, yer alır.

(3) Ruhsat sahiplerine maden bölgesi ilanı ile ilgili ayrıca tebligat yapılmaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Maden Bölgesindeki Ruhsatların Birleştirilmesi, Taksiri,

İptal Edilmesi ve İhale Edilmesi

Süreler

MADDE 9 –

(1) Maden bölgesi içinde kalan ruhsatların sahiplerine, ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmeleri için bir aydan az olmamak üzere üç aya kadar, adına yeni ruhsat düzenlenecek şirket kurmaları için üç aydan az olmamak üzere ise altı aya kadar süre verilir. Bu süreler, maden bölgesi ilanının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren yedi gün sonra başlar.

(2) Ruhsat birleştirme taahhütnamesinin imzalanarak Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi için verilen sürenin üç aydan az olması halinde Genel Müdürlük, bu süreyi üç aya kadar ve şirket kurmak için verilen sürenin altı aydan az olması halinde ise altı aya kadar uzatabilir. Bu süre uzatımları Resmî Gazete’de yayımlanır.

(3) Şirket kurulumunun tamamlanmasından itibaren birleşmeye dâhil olmayan ruhsat sahiplerinin yatırım giderlerinin ödenmesi, ihalelik sahaların ve ruhsatsız alanların ihale taban bedelinin ödenmesi için şirkete altı ay süre verilir, bu süre uzatılamaz.

Ruhsatların birleştirilmesi

MADDE 10 –

(1) Maden bölgesindeki ruhsatlar yeni ruhsatta Kanunun 16’ncı maddesindeki alan sınırlamasına bağlı kalmaksızın birleştirilebilir.

(2) Resmî Gazete’de yayımlanan maden bölgesi ilanında ruhsat sahiplerine ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmeleri için verilen süre sonuna kadar, ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmeyen ruhsat sahipleri, ruhsatlarının birleştirilmesini ve şirkete ortak olmayı kabul etmemiş, ruhsatları için belirlenen yatırım giderlerinin ödenmesini müteakip ruhsatlarının iptal edilerek maden bölgesi kapsamında düzenlenecek yeni ruhsat sahasına dâhil edilmesini kabul etmiş sayılır. Ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe verilen süre içerisinde ibraz eden ruhsat sahiplerinin listesi bu sürenin bitiminden itibaren iki gün içerisinde Genel Müdürlüğün internet sayfasında yayınlanır. İlgililere ayrıca tebligat yapılmaz.

 (3) Ruhsatların birleştirilmesi, maden bölgesindeki ruhsatların toplam eşdeğer rezervinin en az yarısına tekabül eden kısmını temsil eden en az iki ruhsat sahibinin verilen süre içerisinde ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmeleri halinde gerçekleştirilir.

(4) Verilen süre içerisinde ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz eden ruhsat sahibi sayısının iki olması durumunda ise ruhsatlardan birinin eşdeğer rezervi, ruhsatlardaki toplam eşdeğer rezervin en az yüzde onu kadar olmak zorundadır.

(5) Verilen süre içerisinde ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz eden ruhsat sahiplerinin tümünün, şirket kurmak için verilen süre içerisinde şirketteki ortaklık paylarına uygun olarak ve adına yeni ruhsat düzenlenecek şirketi kurmaları zorunludur.

(6) Üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki şartların tamamının sağlanması durumunda şirket adına yeni ruhsat düzenlenir, aksi takdirde maden bölgesi içerisindeki tüm ruhsatlar iptal edilir.

(7) Düzenlenen yeni ruhsata ilişkin çevresel etki değerlendirme işlemi, mülkiyet ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları ve ilgili mevzuatı kapsamında alınması gereken tüm izinler, maden bölgesi için oluşturulan şirket tarafından alınır. Ayrıca bu izinler alınıncaya kadar önceki izinler kapsamında işletme faaliyetlerinin devamı sağlanır.

(8) Maden bölgesi içerisindeki ihalelik sahalar ve ruhsatsız alanlar için belirlenen ihale taban bedelinin şirket tarafından, şirket kurulumunun tamamlanmasından itibaren altı ay içerisinde genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına yatırılarak yazılı olarak Genel Müdürlüğe bildirilmesi halinde, bu ihalelik sahalar ve ruhsatsız alanlar yeni ruhsata ilave edilir. İhale taban bedelinin belirlenen süre içerisinde yatırılmaması durumunda ilan edilen maden bölgesi içerisindeki tüm ruhsatlar iptal edilir.

(9) Verilen süre içerisinde ruhsat birleştirme taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmeyen ruhsat sahiplerinin yatırım giderleri ile bu ruhsat sahiplerinin rödövansçılarının yatırım giderleri şirket tarafından şirket kurulumunun tamamlanmasından itibaren altı ay içerisinde ödenir. Yatırım giderlerinin ödenmesini müteakip birleşmeye dâhil olmayan ruhsat sahiplerinin uhdesindeki ruhsatlar iptal edilir ve bu ruhsat alanları yeni ruhsata ilave edilir. Bu yatırım giderlerinin, adına yeni ruhsat düzenlenen şirket tarafından, şirket kurulumunun tamamlanmasından itibaren altı ay içinde ödenmemesi hâlinde maden bölgesi içerisindeki tüm ruhsatlar iptal edilir.

(10) Tamamı maden bölgesi içerisinde kalan ruhsatlar yeni ruhsata ilave edilerek iptal edilir. Tamamı maden bölgesi içerisinde kalmayan ruhsatların maden bölgesinde kalan kısmı taksir edilerek yeni ruhsata ilave edilir, dışında kalan kısmının ise ruhsat hukuku devam eder.

(11) Kurulan şirkete ortak olan ruhsat sahiplerinin, maden bölgesi ilan edilmeden önceki ruhsatlarından ve/veya ruhsat alanlarından kaynaklanacak mülkiyet bedeli, kiralama bedeli, orman izin bedelleri, mera tahsis değişikliği bedeli, kamulaştırma bedeli, rödövansçı yatırım gideri, rödövansçının her türlü hak ve alacak taleplerini, haciz, ipotek ve diğer takyidatları, Kanun kapsamındaki ruhsat harcı, çevre uyum teminatı, ruhsat bedeli, çevre uyum bedeli, devlet hakları ve idari para cezaları gibi her türlü ödemelere ilişkin sorumluluğu yeni ruhsat düzenlendikten sonra da devam eder. Bu ödemelerin maden bölgesinde faaliyet gösteren şirket tarafından yapılması durumunda, ödenen tutar ilgili ruhsat sahibi tarafından şirkete ödenir. Ödenmemesi halinde şirket tarafından ilgili ruhsat sahibinin şirketteki payına düşen gelirinden ve/veya şirketteki ortaklık payından mahsuben ödenir.

(12) Maden bölgesi içerisinde kalan ruhsatlara ilişkin Kanun kapsamında tahsil edilmiş çevre uyum teminatı ve/veya çevre uyum bedelleri iade edilmez, bunlar yeni ruhsata devredilir.

(13) Maden bölgesi içerisinde kalan ruhsatlara ilişkin Kanun kapsamında alınmış ruhsat teminatı, bu ruhsatlara ilişkin Kanundan kaynaklanan ruhsat harcı, çevre uyum teminatı, ruhsat bedeli, çevre uyum bedeli, devlet hakları ve idari para cezalarının ödenmesi halinde ilgili ruhsat sahibine iade edilir.

(14) Maden bölgesi ilanının Resmî Gazete’de yayımı tarihinde mevcut rödövans sözleşmeleri Kanun gereği iptal edilmiş sayılır.

(15) Maden bölgesi ilan edilen alanda, yeni rödövans sözleşmesi yapılamaz.

(16) Yatırım giderlerinin ödeneceği banka hesap numaraları ilgili ruhsat sahipleri ve/veya rödövansçıları tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir. Bildirilmemesi halinde Genel Müdürlükçe açılacak emanet hesabına alınır.

Ruhsatların iptal edilerek ihale edilmesi

MADDE 11 –

(1) 10 uncu maddenin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları kapsamında iptal edilen ruhsatlara ilişkin Genel Müdürlükçe tespit edilen yatırım giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanır. Bu sahalar, alan sınırlamasına bağlı kalmaksızın Genel Müdürlük tarafından belirlenen kriterlere ve 21/9/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Sahaları İhale Yönetmeliğine göre ihale edilerek ruhsatlandırılır.

(2) Birinci fıkra kapsamında ihale edilen sahaların ihale taban bedeli, rezerv tespit çalışmaları için yapılan harcamalar ve iptal edilen ruhsatlar için Bakanlık bütçesinden karşılanan yatırım giderleri toplamından az olamaz.

(3) İptal edilen ruhsat sahipleri ve/veya rödövansçıları tarafından yatırım giderlerinin ödeneceği banka hesap numaraları Genel Müdürlüğe bildirilir. Bildirilmemesi halinde Genel Müdürlükçe açılacak emanet hesabına alınır.

(4) (Ek: RG-28/6/2022-31880) Maden bölgesi ilan edilmeden önceki ruhsat sahibi gerçek/tüzel kişi veya kişilerin, ruhsat birleştirme taahhütnamesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediğinin ve bu nedenle ilgili bölgede madencilik faaliyetlerinin proje ve plana göre yürütülemediğinin maden bölgesi komisyonu tarafından yapılan bildirim üzerine Genel Müdürlükçe tespit edilmesi halinde proje ve plana göre üretim yapılması planlanan alanlara ilişkin ilgili mevzuat uyarınca alınması gerekli tüm izinlere yönelik başvuruların ve üretim yapılması planlanan alan ile sınırlı olarak irtifak, intifa hakkı tesis edilmesine veya kamulaştırma yapılmasına ilişkin başvuruların yapılarak Genel Müdürlüğe bilgi verilmesi için yeni ruhsat sahibi şirkete Genel Müdürlükçe üç aylık süre verilir.

(5) (Ek: RG-28/6/2022-31880) Dördüncü fıkrada belirtilen başvurulara ve başvuru sonrasındaki işlemlere ilişkin gerekli tüm bedellerin süresi içerisinde; maden bölgesi ilan edilmeden önceki ilgili ruhsat sahibi kişi veya kişiler tarafından ödenmesi ya da şirketlerin ortaklık payından karşılanması zorunludur. Bu bedellerin belirtilen şekilde ödenmemesi ya da ortaklık payından karşılanmaması/karşılanamaması veya dördüncü fıkrada belirtilen sürede gerekli başvuruların yapılmaması halinde ilgili bölge ruhsatı ilave süre verilmeksizin iptal edilerek ilgili bölge ihalelik saha konumuna getirilir.

(6) (Ek: RG-28/6/2022-31880) Beşinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin yeni ruhsat sahibi şirketin ortaklık paylarından kaynaklanan problemler nedeniyle yerine getirilmediğinin Genel Müdürlükçe tespit edilmesi halinde ilgili bölge ruhsatı iptal edilmeksizin yeni ruhsat sahibi şirketin ortaklık payları, madencilik faaliyetlerine ilişkin tüm maliyetler ve rezerv miktarları, yeni kurulan ortaklık yapısı içerisinde yer alan şirketlerin maden bölgesinde daha önce yapılan üretimler ve üretimlere bağlı olarak ortaklar arasında dağıtılan gelirleri dikkate alınarak Genel Müdürlük tarafından yeniden belirlenir. Belirlenen yeni ortaklık paylarına yönelik gerekli hukuki işlemlerin ve mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi için yeni ruhsat sahibi kişi veya kişiler ile maden bölgesi ilan edilmeden önceki ruhsat sahibi kişi veya kişilere Genel Müdürlükçe altı aylık süre verilir. Verilen altı aylık süre içerisinde gerekli hukuki işlemler ve mali yükümlükler yerine getirilmez ise ruhsat birleştirme taahhütnamesinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle proje ve plana göre madencilik faaliyetlerinin yürütülemediği Genel Müdürlükçe tespit edilen bölgeler, bölge ruhsatından taksir edilerek yeni ruhsat sahibi kişi veya kişiler ile maden bölgesi ilan edilmeden önceki ruhsat sahibi kişi veya kişilere ortaklık paylarının ve ortaklara ilişkin yükümlülüklerin belirlenmesine yönelik gerekli davanın/davaların açılması için altı aylık ilave süre verilir. Mezkûr kişilerce, süresi içerisinde belirtilen davanın/davaların açılarak Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve kesinleşmesi beklenmeksizin davaların neticesine göre işlem tesis edilmesi zorunludur. Bu altı aylık süre içerisinde belirtilen davanın/davaların açılarak Genel Müdürlüğe bildirilmemesi veya açılan davaların neticesine göre ivedi şekilde gerekli işlemlerin tesis edilmemesi halinde ilgili bölge ruhsatı iptal edilerek ilgili bölge ihalelik saha konumuna getirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Maden Bölgesi Komisyonu

Maden bölgesi komisyonunun teşkili

MADDE 12 –

(1) Maden bölgesi kapsamında yeni ruhsat düzenlendiğinin valiliğe bildirmesini müteakip, valilik tarafından bir ay içerisinde maden bölgesi komisyonu kurulur.

(2) Maden bölgesi komisyonu sekretarya hizmetleri, büyükşehirlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığınca, diğer illerde ise il özel idaresince yürütülür.

(3) (Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/1/2022 tarihli ve E.:2018/5023; K.:2022/74 sayılı kararı ile iptal fıkra; Maden bölgesi komisyonu, valilik ve ilgili belediyeden birer kişi ve ruhsat sahibi (Değişik ibare: RG-16/2/2019-30688) şirket ya da şirketleri temsilen valiliğe bildirilmiş iki kişi olmak üzere toplam dört kişiden oluşur. Maden bölgesi komisyonu üyeleri ve başkanı valilik tarafından görevlendirilir.)

(4) Maden bölgesi komisyon üyelerinin, üyeliğinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde yerlerine aynı usul ile görevlendirme yapılır.

(5) Maden bölgesi ilan edilen alanın birden fazla il sınırına girmesi halinde, en fazla alanın içerisinde bulunduğu ilde maden bölgesi komisyonu kurulur.

(6) Maden bölgesi komisyonu toplantısının gündemi, yeri, tarihi ve saati başkan tarafından belirlenir ve üyelere önceden bildirilir.

(7) Maden bölgesi komisyonu ayda en az bir defa toplanır. Maden bölgesi komisyonu toplantıları tutanak ve imza altına alınır.

(8) (Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/1/2022 tarihli ve E.:2018/5023; K.:2022/74 sayılı kararı ile iptal fıkra; Maden bölgesi komisyonunun toplantı ve karar yeter sayısı üçtür.)

(9) Maden bölgesi komisyonu, bu maddede belirtilen hususlar dışında kendi çalışma usul ve esaslarını belirler.

Maden bölgesi komisyonunun görev ve yetkileri

MADDE 13 –

(1) Maden bölgesi komisyonun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır:

a) Madencilik faaliyetlerinin proje ve plana göre yürütülmesini sağlamak.

b) Madencilik faaliyetlerinin çevreye ve insan sağlığına etkilerini kontrol ederek gerekli tedbirlerin alınması için kontrol ve ölçümleri gerçekleştirmek.

c) İşletme güvenliği ile ilgili yapılan uygulamaları kontrol etmek ve önerilerde bulunmak.

ç) Madencilik faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi, gerekli altyapının sağlanması için valiliğin ve/veya ilgili belediyenin imkân ve kabiliyetlerini kullanmak, gerektiğinde hizmet alımı yapmak.

d) Madencilik faaliyetlerinin kontrolleri sonucunda komisyona sunulan raporları inceleyerek, karara bağlamak ve bu kararları şirkete yazılı olarak bildirmek.

e) Gerektiğinde geçici faaliyet durdurma kararlarını almak ve bu kararı bir gün içerisinde Genel Müdürlüğe bildirmek.

Maden bölgesi komisyonu gelirleri, harcama usulleri ve denetimi

MADDE 14 –

(1) Şirket tarafından ocak başı satış tutarının binde beşi, büyükşehirlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde ise il özel idaresi tarafından maden bölgesi komisyonunun faaliyetleri için açılan hesaba her yıl Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar yatırılır.

(2) Ocak başı satış tutarının binde beşinin süresi içerisinde yatırılmaması durumunda üretim ve satış faaliyetleri maden bölgesi komisyonu tarafından geçici olarak durdurulur.

(3) Maden bölgesi komisyonunun maden bölgesi ile ilgili yaptığı harcamalar, bu hesaptan karşılanır. Maden bölgesi komisyonunun geliri başka bir faaliyet için kullanılamaz.

(4) Maden bölgesi komisyonunun harcamaları, 31/12/2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre yapılır. Valilik bu hesabı ve harcamaları denetler.

Faaliyetlerin denetlenmesi

MADDE 15 –

(1) Genel Müdürlük, ihtiyaç duyması halinde maden bölgeleri ile ilgili tüm faaliyetleri inceler, denetler ve denetim sonucuyla ilgili yapılacak işlem varsa ilgili merciye bildirir.

(2) Maden bölgesi komisyonunca alınan kararlar, raporlar, bilgi ve belgeler maden bölgesi komisyonu sekretarya hizmetlerini yürüten idare tarafından uygun şekilde arşivlenir. Denetimlerde talep halinde ilgililere ibraz edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Faaliyetlerin Kısıtlanması ve Ruhsatların Taşınması

Faaliyetlerin kısıtlanması

MADDE 16 –

(1) I. Grup ve II. Grup (a) bendi bazı ruhsat sahalarında yürütülen madencilik faaliyetlerinin şehirleşme, çevresel ve benzeri etkileri dikkate alınarak;

a) Madencilik faaliyetlerinin şehrin içinde kalması ve madencilik faaliyetlerinin yapılamaz duruma gelmesi, şehrin projelendirilmesini ve planlanmasını etkilemesi,

b) Delme, patlatma, üretim, kırma-eleme, yükleme, nakliye, stoklama gibi madencilik faaliyetleri sonucunda oluşan çevresel etkilerin yıllık ortalama değerinin, belirlenen limit değerlerin üzerinde olması,

c) Madencilik faaliyetlerinin işletme güvenliği açısından tehlike oluşturması, durumlarından herhangi birinin, Genel Müdürlük koordinasyonuyla valilik veya ilgili belediyenin, üniversite ve/veya ihtisaslaşmış devlet kuruluşlarına yaptıracağı çalışma sonucunda tespiti halinde valiliğin görüşü, Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayı ile kısıtlanabilir.

(2) Alınan kısıtlama kararı ilgili ruhsat sahiplerine, rödövansçılara, valiliğe ve belediyeye bildirilir.

(3) Genel Müdürlük koordinasyonuyla valilik ve ilgili belediyenin, üniversite ve/veya ihtisaslaşmış devlet kuruluşlarına yaptırılacak proje ile kısıtlanacak alana alternatif yeni alanlar belirlenir.

(4) Kısıtlama getirilen alandaki madencilik faaliyetleri, yeni ruhsat sahasındaki üretim faaliyetlerinin başladığı tarihte sona erdirilir ve bu tarih kısıtlama getirilmesinden itibaren altı ayı geçemez.

(5) Üretim faaliyetleri sona erdirilen kısıtlanan alanlara ilişkin, Kanunun 32 nci maddesi kapsamında işlem tesis edilir.

Ruhsatların taşınması

MADDE 17 –

(1) Kısıtlanan alandaki I. Grup ve II. Grup (a) bendi maden ruhsatları, Bakan onayı ile belirlenen alternatif alana taşınarak ruhsatlandırılabilir. Ruhsatların taşınması aşağıdaki hususlara göre yapılır:

a) Yeni alandaki toplam rezerv miktarı belirlenir. İhalelik sahalar da yeni alana dâhil edilir.

b) Taşınacak ruhsatlardaki rezerv ve eşdeğer rezerv miktarı ile toplam rezervdeki payı belirlenir.

c) Taşınacak ruhsatlar için toplam eşdeğer rezerve göre, ayrı ayrı yeni ruhsatlandırma yapılabilir.

(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki hususlara yönelik proje, Genel Müdürlük koordinasyonunda, valilik ve/veya ilgili belediye tarafından üniversite ve/veya ihtisaslaşmış devlet kuruluşlarına yaptırılabilir.

(3) Ruhsatların taşınacağı alan, maden bölgesinde veya başka bir alanda olabilir.

(4) Genel Müdürlük gerek görmesi halinde yeni alanda madencilik faaliyetlerinin ortak bir proje çerçevesinde yapılmasına karar verebilir.

(5) I. Grup ve II. Grup (a) bendi ruhsatların, 16’ncı madde kapsamında kısıtlanması ve bu maddenin birinci fıkrası kapsamında rezervlerin belirlenmesini müteakip Genel Müdürlükçe ruhsat sahiplerine;

a) Aynı ruhsat sahibine ait bir veya birden fazla ruhsat olması halinde ruhsatlı alanlardaki toplam eşdeğer rezerve göre taşınılacak alandaki payları,

b) Yeni alandaki ruhsatının konumu, pafta-koordinatları, cinsi, kalitesi ve rezervi,

c) Kısıtlanan alanda kalan ruhsat için ruhsat taşıma taahhütnamesini üç aylık süre içerisinde imzalaması gerektiği, hususları tebliğ edilir.

(6) Beşinci fıkradaki hususları içeren tebligat yapıldıktan sonra, ruhsat sahibi üç ay içerisinde ruhsat taşıma taahhütnamesini imzalayarak Genel Müdürlüğe ibraz etmediği takdirde, mevcut ruhsatı iptal edilir ve bu durumda herhangi bir ruhsata hak sağlamaz, ruhsatı taşınmaz. Bu kapsamda iptal edilen ruhsatlar için yatırım gideri ödenmez.

(7) Yeni alanın maden bölgesi olmaması halinde yeni alana taşınmayı kabul eden ruhsat sahibi mevcut rödövansçısı ile yeni bir rödövans sözleşmesi yapar veya rödövansçının yatırım giderlerini karşılayarak rödövans sözleşmesini fesih eder. Yeni alanın maden bölgesi olması halinde ruhsat sahibi yatırım giderlerini karşılayarak rödövans sözleşmesini fesih eder.

ALTINCI BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Kamulaştırma

MADDE 18 –

(1) Maden bölgesindeki her grup maden işletme ruhsatı için Kanun kapsamında irtifak ve/veya intifa hakkı tesis edilebilir ve kamulaştırma yapılabilir.

İmar planı ve sağlık koruma bandı

MADDE 19 –

(1) Maden bölgesi ilan edilen alandaki işletme ruhsatları ve sağlık koruma bandı ilgili kurumlara bildirilerek çevre düzeni ve imar planları notuna işlenir.

(2) I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenlere ilişkin oluşturulan maden bölgesinin sınırları etrafında uygun mesafelerde, maden bölgesi için hazırlanan proje ve plan kapsamında, üretimin çevresel etkileri, şehirleşme ve işletme güvenliği açısından sağlık koruma bandı oluşturulur.

Koordinasyon

MADDE 20 –

(1) Genel Müdürlük, gerek görmesi veya ruhsat sahiplerinden birinin talep etmesi halinde, maden bölgesindeki ruhsatların birleştirilerek şirketin kurulması aşamalarında, taraflar arasında anlaşmayı temin etmek ve ortaklığın oluşturulmasını sağlamak maksadıyla yapılacak toplantıları koordine eder ve toplantılara gözlemci olarak katılır.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller

MADDE 21 –

(1) Bu Yönetmelikte yer almayan hususlar, Kanun ve Kanuna istinaden çıkartılan yönetmeliklerin hükümlerine göre yürütülür.

Yürürlük

MADDE 22 –

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 23 –

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.